অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2232 647491 646577 2026-10-25T03:45:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647491 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দৰং জিলা | native_name = দৰং | native_name_lang = as | settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] | image_skyline = Patharughat.JPG | image_alt = | image_caption = পথৰুঘাটৰ শ্বহীদ স্তমভ | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | mottoeng = | image_map = Darrang in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = দৰং জিলা | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[States of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name = [[অসম]] | subdivision_type1 = দেশ | subdivision_name1 = [[ভাৰত]] | subdivision_type2 = সদৰ | subdivision_name2 = [[মঙ্গলদৈ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = [[মঙ্গলদৈ]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 908090 | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = IN-AS-DA | website = http://darrang.gov.in/ | footnotes = }} '''দৰং জিলা:''' ({{lang-en|Darrang District}}) হৈছে [[ভাৰত]]বৰ্ষৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ৩১খন [[অসমৰ জিলা|জিলা]]ৰ ভিতৰত এখন জিলা। প্ৰশাসনিক জিলাখনৰ সদৰ স্থান আৰু একমাত্ৰ মহকুমাৰ হৈছে [[মঙ্গলদৈ]]। দৰং জিলাৰ দুখন পৌৰ নগৰ হৈছে মংগলদৈ আৰু ছিপাঝাৰ। ১৯৮৩ চনত অবিভক্ত দৰং জিলাৰ বিভাজন হয় আৰু তেজপুৰ মহকুমাক লৈ [[শোণিতপুৰ জিলা]] গঠন হয়। পূৰ্বৰ মঙ্গলদৈ মহকুমাক দৰং জিলা নাম দিয়া হয়। ২০০৪ চনত পুনৰ দৰং জিলাৰ এটা অংশৰ পৰা [[ওদালগুৰি জিলা]] গঠন কৰা হয়। দৰং জিলাই বৰ্তমান ৩৪৮১ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ঠাই অধিকাৰ কৰি আছে। ==নামৰ ইতিবৃত্ত== প্ৰাচীনকালত ভাৰতৰ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূব প্ৰান্তৰ]] লৌহিত্যৰ উত্তৰ ফালে থকা প্ৰাকৃতিক সীমাৰ ভিতৰৰ ভূ-ভাগক '''দৌৰঙ্গ''' বা '''দ্যোৰঙ্গ''' বুলিছিল।<ref name="Mangaldai">{{cite web | url=http://darrang.nic.in/darrang_files/dist.htm | title=DISTRICT AT A GLANCE | publisher=NIC, Darrang District Unit | work=NIC, Darrang District Unit | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> স্বগীয় দীন কৰুণাময় হৰিপদ দেৱগোস্বামীদেৱে আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যা অনুসৰি ''''দ্যোৰ'''' শব্দৰ অৰ্থ দেৱতাৰ আৰু ''''ৰঙ্গ''''ৰ অৰ্থ আনন্দ বা সুখৰ ঠাই। কালক্ৰমত এই ভূ-খণ্ডই দৰঙ্গ বা '''দৰং''' নামেৰে জনাজাত হল। আনহাতে স্বৰ্গীয় দিনেশ্বৰ শৰ্মা ৰ দৰে পণ্ডিত সকলে দৰং শব্দটো সংস্কৃত শব্দ দ্বাৰম অৰ্থাত পদূলি বা দ্বাৰ'ৰ পৰা আহিছিল এনে মত পোষণ কৰে। প্ৰাচীন কালত এই ভূ-খণ্ডৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশত গিৰিপথৰ মাজেৰে গমনা-গমনৰ বাবে ওঁঠৰখন এনে দুৱাৰ আছিল। তাৰ পৰা [[নেপাল]], চীন আদিলৈ যাতায়াত আছিল। [[বাণীকান্ত কাকতি| ড॰ বাণীকান্ত কাকতি]]ৰ মতে দৰং শব্দতো অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ পৰা অহা।<ref>Assamese its Formation and Developement, Dr. Banikanta Kakati</ref> আন এজন ভাষাতাত্ত্বিক গ্ৰিয়াৰ্ছন চাহাবে তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'ডি লেংগুইষ্টিক চাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া'ত দৰং শব্দটো বড়োমূলীয় বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref>মংগলদৈ নগৰৰ ইতিহাস, শ্ৰী ধনপতি কলিতা</ref> আন একাংশৰ মতে প্ৰাচীন কালত দৰঙত বেহা বেপাৰৰ বাবে চীন, নেপাল, ভুটান আদি ঠাইৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছিল। সেই বাবে নামটো দ্বাৰ শব্দৰ পৰা অপ্ৰভংশ হোৱা বুলি বহুতে বিশ্বাস কৰে।<ref>দুনী সাহিত্য সভাৰ মুখপত্ৰ, শ্ৰীমিশ্ৰ কুমাৰ শৰ্মা</ref> ==ইতিহাস== [[File:Southern border of Bhutan1985.jpg|thumb|280px|১৮৬৫ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ভূটানৰ দক্ষিণ সীমান্তত অৱস্থিত দৰঙৰ দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ।]] ===প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ইতিহাস=== দৰং অঞ্চলৰ প্ৰাক্‌-মধ্যযুগীয় ইতিহাস সম্পৰ্কে নিশ্চিত তথ্যৰ অভাৱ আছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ দৰং অঞ্চল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ ভূখণ্ডৰ সৈতে [[মহাভাৰত]]ৰ কাহিনীসমূহো সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে ইতিহাসবিদ [[মহেশ্বৰ নেওগ]]ৰ মতে, ''দৰং'' নামৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ উল্লেখ [[কোচ ৰাজ্য|কোচ ৰজা]] [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ উত্থানৰ পিছৰ পৰাহে স্পষ্টভাৱে পোৱা যায়। মধ্যযুগীয় বুৰঞ্জীসমূহত ঐতিহাসিক দৰঙৰ ৰৌতা অঞ্চলক [[বাৰভূঞা]]সকলৰ অন্যতম প্ৰধান অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই অঞ্চল বৰ্তমানৰ দৰং আৰু [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ বিভিন্ন অংশত বিস্তৃত আছিল। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ত ৰৌতা–তেমনি অঞ্চলৰ বাৰজন প্ৰধান ভূঞাৰ উল্লেখ আছে, যিসকলৰ প্ৰত্যেকৰে অধীনত আন আন সৰু মুখীয়াল আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো ৰৌতাৰ ভূঞাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে মধ্য অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ভূঞাসকলৰ সংঘবদ্ধ শাসন ভাঙি পৰে আৰু তেওঁলোকৰ বহু মুখীয়াল তথা অনুগামীক অন্য অঞ্চললৈ, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ–বিশ্বনাথ অঞ্চললৈ, স্থানান্তৰিত কৰি পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰোৱা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |edition=2nd |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1977 |page=27 |language=as}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1960 |page=16 |language=as}}</ref> আনহাতে, ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এখন তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত অনুমান কৰিছে যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত [[শদিয়া|সাধয়াপুৰ]]ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] ৰাজনৈতিক অধিকাৰ পশ্চিমে [[কমতাপুৰ]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি বৰ্তমানৰ দৰং অঞ্চলটোও সেই সময়ত চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত পৰিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |year=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}}</ref> ===কোচ শাসন আৰু চুতীয়া–ভূঞা সম্পৰ্ক=== ষোড়শ শতিকাৰ মধ্যভাগলৈ দৰং অঞ্চল [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ কোচ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচ ৰাজ্য বিভাজিত হোৱাৰ পিছত দৰং ৰঘুদেৱৰ অধীনস্থ [[কোচ হাজো]] ৰাজ্যৰ অংশ হয়। ৰৌতা আৰু শিঙৰি অঞ্চলসমূহ প্ৰথমতে ভূঞাসকলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত এই ভূঞাসকলৰ ওপৰত কিছু পৰিমাণে আহোম প্ৰভাৱ বিস্তাৰ হৈছিল যদিও ১৫৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নৰনাৰায়ণৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত তেওঁলোকে অৱশেষত কোচ ৰজাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত অঞ্চলটো পূব কোচ ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ৰঘুদেৱক প্ৰদান কৰা পূব কোচ ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড পশ্চিমে সংকোশ নদীৰ পৰা পূবে [[ভৰলু নদী|ভৰালী নদী]]লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers (India) |location=Guwahati |year=2016}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''ত সংৰক্ষিত পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত চুতীয়া ৰাজবংশৰ একাংশ সদস্যই নিজ ৰাজ্য এৰি পলাই আহি কোচ ৰজা নৰনাৰায়ণৰ আশ্ৰয় বিচাৰিছিল। নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকক দৰঙৰ বাহবাৰী নামৰ ঠাইত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ দিছিল। এই স্থানক বৰ্তমানৰ দৰঙৰ বাঁহবাৰীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোক কোচ ৰজাৰ মিত্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Baladev Suryakhari Daivajna |editor-last=Sarma |editor-first=Nabin Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Bani Prakash |year=1973 |at=পদ ৩৭২–৩৭৩ |language=as}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Bapari |first=Parimal |title=King Naranarayan and His Times |degree=PhD |publisher=University of North Bengal |year=2010 |page=88}}</ref> ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন এটা পৰম্পৰাত ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' নামৰ এটা ভূ-সম্পত্তি বা আঞ্চলিক অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই অধিকাৰক্ষেত্ৰক চুতীয়া ৰাজকোঁৱৰ সাধকনাৰায়ণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ পিছত সাধকনাৰায়ণক দৰঙৰ ৰৌতা–পকাৰিগুৰি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ মুখীয়ালে নৰনাৰায়ণৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰিছিল। ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈয়ে ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰটোক প্ৰায় বৰ্তমানৰ দলগাঁও ৰাজহ চক্ৰৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref>{{efn|১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰস্তুত কৰা জন পিটাৰ ৱেডৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত কছাৰীগাঁও আৰু পকাৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontia'' বা ''Soontiagown'' নামৰ এটা প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ উল্লেখ আছে। নিত্যানন্দ গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক পূৰ্বৰ ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at=A Geographical Sketch of Assam, pp. 11–12}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref>}} ===মোগল আক্ৰমণ আৰু দৰঙীয়া ৰাজবংশ=== কোচ ৰাজ্য বিভাজিত হোৱাৰ পিছতো [[বৰনদী]] আৰু ভৰালী নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত স্থানীয় ভূঞা মুখীয়ালসকলৰ শাসন অব্যাহত আছিল। ১৬১২ খ্ৰীষ্টাব্দত মোগলসকলে কোচ হাজো অধিকাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ পূবে বৰনদীলৈকে বিস্তৃত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মোগল সৈন্যই অধিক পূবলৈ আগবাঢ়ি বৰনদী–ভৰালী অঞ্চলৰ পৰা বাৰভূঞাসকলক বিতাড়িত কৰে।<ref name="Singh2023">{{cite web |last=Singh |first=Richa |title=Polities of North-Eastern India |year=2023 |publisher=Indira Gandhi National Open University |url=https://egyankosh.ac.in/handle/123456789/102536}}</ref> সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল আক্ৰমণৰ ফলত কোচ হাজোৰ শাসকবংশৰ সদস্য বলি নাৰায়ণে আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ আশ্ৰয় আৰু সামৰিক সহায় লাভ কৰে। ১৬১৫–১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজাই তেওঁক ''ধৰ্মনাৰায়ণ'' নাম দি পূব কোচ ৰাজ্যৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলৰ শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। বৰনদী আৰু ভৰালীৰ মাজৰ এই ভূখণ্ড আহোম ৰজাৰ অধীনস্থ কৰতলীয়া দৰং ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="Singh2023"/> আহোম শাসনৰ অধীনস্থ এই কোচ ৰাজবংশৰ প্ৰাৰম্ভিক শাসনকেন্দ্ৰ মনমোহনপুৰ বা হাউলি আছিল বুলি স্থানীয় ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=অসম দেশৰ বুৰঞ্জী}}</ref> বলি নাৰায়ণে মোগলসকলৰ অধিক আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ সংগঠিত কৰিছিল আৰু ১৬৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ বংশধৰসকলে দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ এক বংশানুক্ৰমিক ৰাজবংশ গঠন কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |pages=65–66}}</ref> বলি নাৰায়ণক ধৰ্মনাৰায়ণ নামেৰে দৰঙৰ কৰতলীয়া শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্যৰ [[উজনি অসম]]ৰ পৰা ৩,০০০ চুতীয়া লোকক স্থানান্তৰ কৰি [[মঙ্গলদৈ]] অঞ্চলত ''পাইক'' হিচাপে বসতি স্থাপন কৰোৱা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=68 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050}}</ref>{{efn|জন পিটাৰ ৱেডৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ধৰ্মনাৰায়ণক চুতীয়া দেশৰ পৰা ৩,০০০ লোক প্ৰদান কৰা হৈছিল। সুন্দৰনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত এই ''চুতীয়া'' বা ''Soontia'' লোকসকল মঙ্গলদৈ অঞ্চলত বাস কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰজাৰ সৈতে হোৱা বিবাদৰ ফলত তেওঁলোকক তিনিজন হাজৰিকাৰ অধীনত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>}} ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিছত তেওঁৰ নাবালক পুত্ৰ মহেন্দ্ৰনাৰায়ণ দৰঙৰ ৰজা হয়। জন পিটাৰ ৱেডৰ বিৱৰণত তেওঁক ''সুন্দৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁ মঙ্গলদৈত নিজৰ বাসস্থান স্থাপন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ ভিতৰত সূৰ্যনাৰায়ণ, ইন্দ্ৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁলোকৰ উত্তৰাধিকাৰীসকল উল্লেখযোগ্য। অৱশ্যে সপ্তদশ আৰু অষ্টাদশ শতিকাত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ ক্ৰমে সংকুচিত হৈ আহে।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=359}}</ref> দৰঙীয়া ৰাজসভাখন সাহিত্য আৰু শিল্পকলাৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰো এটা কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত দৰঙৰ ৰজা সমুদ্ৰনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সূৰ্যখৰি দৈৱজ্ঞই কোচ ৰাজবংশসমূহৰ পদ্যবদ্ধ ইতিহাস ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' ৰচনা কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখনত চিত্ৰাংকিত পুথিৰ পৰম্পৰাও সংৰক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Studies in the Literature of Assam |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1962 |page=114}}</ref> ===ভূটানৰ অধীনস্থ দুৱাৰ অঞ্চল=== সপ্তদশ শতিকাৰ মধ্যভাগৰ পৰা [[ভূটান]] ৰাজ্যই উত্তৰ দৰঙৰ দুৱাৰ অঞ্চল সমূহৰ ওপৰত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কোচ হাজোৰ পতন আৰু আহোম–মোগল সংঘাতৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ ভূটানীসকলে পাহাৰৰ দক্ষিণৰ উৰ্বৰ সমতলভূমিৰ বিভিন্ন অংশ অধিকাৰ কৰে। কিছুমান ঠাইত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ দক্ষিণে [[গোহাঁই কমল আলি]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Das |first=Smriti |title=Assam Bhutan Relations with Special Reference to Duars from 1681 to 1949 |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1998 |pages=13, 59 |hdl=10603/67909}}</ref> ভূটানী শাসনব্যৱস্থাত ''পনলপ'' (''Ponlop'') নামেৰে পৰিচিত প্ৰাদেশিক শাসকসকলৰ দ্বাৰা নিযুক্ত বা তত্ত্বাৱধান কৰা স্থানীয় বিষয়াসকলৰ মাধ্যমেৰে দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ পৰিচালনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Phuntsho |first=Karma |title=The History of Bhutan |publisher=Penguin Books |year=2013 |page=394 |isbn=9781908323583}}</ref> দৰঙৰ এই দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ ১৮৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ বিভিন্ন পৰিমাণে ভূটানী নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত আছিল। দুৱাৰ যুদ্ধ আৰু পৰৱৰ্তী সিনচুলা সন্ধিৰ পিছত সেই বছৰতে ব্ৰিটিছ ভাৰতে অঞ্চলসমূহ নিজৰ অধীনলৈ আনে। ===অষ্টাদশ শতিকাৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা=== অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত উজনি অসমত হোৱা ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত বহু লোক আশ্ৰয়ৰ সন্ধানত দৰং অঞ্চললৈ আহিছিল। এইসকলৰ কিছুমানৰ লুণ্ঠনকাৰ্য আৰু অঞ্চলটোত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ ফলত স্থানীয় জনসাধাৰণৰ মাজত অসন্তোষ বৃদ্ধি পাইছিল। এই অসন্তোষৰ সৈতে দৰঙীয়া ৰাজকোঁৱৰ কৃষ্ণনাৰায়ণৰ বিদ্ৰোহৰ সম্পৰ্ক আছিল। [[কামৰূপ]]ৰ একাংশ বাসিন্দাইও তেওঁক সমৰ্থন কৰিছিল। বিশেষকৈ কামৰূপীয়া ব্যৱসায়ী আৰু বিষয়াসকলৰ [[গুৱাহাটী]]ত যাতায়াত আৰু অৱস্থানৰ ওপৰত আৰোপ কৰা বাধা-নিষেধে তেওঁলোকৰ মাজত ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছিল। বৰফুকনৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ গুৱাহাটীত কামৰূপীয়া ব্যৱসায়ী বা বিষয়াসকলক নিশা কটাবলৈ অনুমতি দিয়া নহৈছিল বুলি বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1985 |page=323}}</ref> আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ কেন্দ্ৰীয় ক্ষমতা দুৰ্বল হৈ অহাৰ সুযোগ লৈ দৰঙীয়া ৰজাসকলে প্ৰায় ১৭৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত পুনৰ স্বাধীনতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। অৱশ্যে ১৭৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত কেপ্তেইন টমাছ ৱেলছৰ নেতৃত্বত অহা ব্ৰিটিছ অভিযানকাৰী বাহিনীৰ হাতত তেওঁলোক পৰাস্ত হয়। স্থানীয় ঐতিহাসিক বিৱৰণত এই অভিযানৰ সৈতে লেফটেনেণ্ট উইলিয়ামছৰ নামো জড়িত কৰা হৈছে আৰু ১৭৯২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কৃষ্ণনাৰায়ণ পৰাজিত হোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কোম্পানীৰ ব্যৱসায়িক প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite encyclopedia |title=Darrang |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=7 |year=1911 |page=837}}</ref> তথাপিও দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ নিজস্ব সৈন্যবাহিনী পৰৱৰ্তী সময়তো বৰ্তি আছিল। পৰৱৰ্তী কছাৰী–মোৱামৰীয়া সংঘাতৰ সময়ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ২,০০০ সৈন্যসহ জাগীচকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখনত এই সৈন্যসকলক ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ সৈন্য বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সামৰিক গোটটো সম্ভৱতঃ দৰঙত থকা ঐতিহাসিক ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰ আৰু তাৰ অধীনস্থ জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289 |url=https://archive.org/details/dli.csl.3954 |quote=The two Rajas of Darang with their two thousand soldiers of the Chutia-kowanr unit ... came up to Jagi-choki.}}</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন=== ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]ৰ পিছত দৰং অঞ্চল [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ শাসনৰ অধীনলৈ যায়। ব্ৰিটিছে অসমৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা পুনৰ্গঠন কৰাৰ সময়ত ১৮৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দৰং জিলা স্থাপন কৰি মঙ্গলদৈক জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ কৰে। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জিলাখনৰ সদৰ [[মঙ্গলদৈ]]ৰ পৰা [[তেজপুৰ]]লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। সেই সময়ৰ অবিভক্ত দৰং জিলাত তেজপুৰ আৰু মঙ্গলদৈ মহকুমা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Sonitpur District Administration, Government of Assam}}</ref> ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত দৰং জিলাৰ [[পথৰুঘাট]]ত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভূমিৰ খাজনা বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰতিবাদত কৃষকসকল সমবেত হৈছিল। ব্ৰিটিছ সেনাই প্ৰতিবাদকাৰী কৃষকসকলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে। কিছুমান প্ৰকাশিত বিৱৰণ অনুসৰি, এই ঘটনাত প্ৰায় ১৪০ গৰাকী কৃষকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ১৫০ গৰাকী আহত হৈছিল। এই ঘটনাটো অসমৰ ঔপনিৱেশিক শাসনবিৰোধী কৃষক আন্দোলনৰ ইতিহাসত ''পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ'' নামেৰে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Patharughat martyrs yet to get recognition |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2816/state053 |website=The Assam Tribune |access-date=22 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201023160946/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2816/state053 |archivedate=23 October 2020 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Deepali |title=Urban History of India: A Case Study |publisher=Mittal Publications |location=New Delhi |year=1994 |page=149 |isbn=81-7099-538-8}}</ref> ===আধুনিক জিলা গঠন=== ঐতিহাসিক অবিভক্ত দৰং জিলাৰ পৰিসৰ বৰ্তমানৰ দৰং জিলাতকৈ যথেষ্ট বৃহৎ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ অঞ্চলসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৯৮৩ চনৰ ১ জুলাইত অবিভক্ত দৰং জিলা বিভক্ত কৰি তেজপুৰ মহকুমাক লৈ পৃথক শোণিতপুৰ জিলা আৰু মঙ্গলদৈ মহকুমাক লৈ বৰ্তমানৰ দৰং জিলা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ সদৰ আৰু মঙ্গলদৈ পুনৰ্গঠিত দৰং জিলাৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=About the District |url=https://kvkdarrang.aau.ac.in/index.php/about-the-district/ |publisher=Krishi Vigyan Kendra, Darrang, Assam Agricultural University}}</ref><ref>{{cite web |title=History |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Sonitpur District Administration, Government of Assam}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০৪ চনৰ ১৪ জুনত দৰং জিলাৰ উত্তৰ অংশৰ পৰা [[ওদালগুৰি জিলা]] গঠন কৰা হয়। এই নতুন জিলাখন "বড়োলেণ্ড স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ"ৰ অধীনৰ জিলাসমূহৰ অন্যতম হিচাপে সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |last=Law |first=Gwillim |title=Districts of India |url=http://www.statoids.com/yin.html |work=Statoids |date=25 September 2011 |access-date=11 October 2011}}</ref><ref>{{cite web |title=District at a glance |url=https://udalguri.assam.gov.in/about-district/district-glance |publisher=Udalguri District Administration, Government of Assam}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== ; চাৰিসীমা: দৰং জিলাৰ ভূ অৱয়বৰ পৰা ইয়াক সমভূমি অঞ্চল বুলিব পাৰি। এই জিলাৰ উত্তৰে [[ওদালগুৰি জিলা ]]আৰু দক্ষিণ সীমাত মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ বৈ গৈছেl পূবে [[শোণিতপুৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[কামৰূপ জিলা]]l জিলাখনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য উপনৈ সমূহ হ’ল- বৰনদী, নোৱানৈ, কুলশীক নৈ,মঙ্গলদৈ নৈ আৰু ধনশিৰি নৈ। ; জলবায়ু: দৰং জিলাৰ জলবায়ু বেছ আনন্দদায়ক। শীতকালত জিলাখনৰ উত্তৰ ভাগত অন্য অংশতকৈ বেছি শীতল হয় কিয়নো এই অংশত ওডালগুৰি জিলাৰ হাবি-বননি আৰু পাহাৰ-পৰ্বতে আগুৰা। গড় উষ্ণতা ১০ ৰ পৰা ৩০ ডিগ্ৰী চেণ্টিগ্ৰেড। ২১২০ মিলি হ’ল বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ। ; অৱস্থিতি: দৰং জিলা ২০ ডিগ্ৰী 9 মিনিট উত্তৰৰ পৰা ২৬ ডিগ্ৰী ৯৫ মিনিট উত্তৰ অক্ষাংশলৈ আৰু ৯১ ডিগ্ৰী ৪৫ মিনিট পূৱৰ পৰা ৯২ ডিগ্ৰী ২২ মিনিট পূৱ দ্ৰাঘিমাৰ মাজত অৱস্থিত মধ্য অসমৰ এখন জিলা। জিলা সদৰ [[মঙ্গলদৈ]]। ৬টা ৰাজহ চক্ৰত খণ্ডিত জিলাখনৰ মাটিকালি ১৪২০.৫১ বৰ্গ কি.মি.<ref name='Reference Annual'>{{cite book | last1 = Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) | title = India 2010: A Reference Annual | chapter = States and Union Territories: Assam: Government | edition = 54th | publisher = Additional Director General, Publications Division, [[Ministry of Information and Broadcasting (India)]], [[Government of India]] | year = 2010 | location = New Delhi, India | pages = 1116 | accessdate = 2011-10-11 | isbn = 978-81-230-1617-7}}</ref>। ২০০১ চনৰ পৰিসংখ্যা মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৭,৫৯,৭১২জন আৰু শিক্ষিতৰ হাৰ ৫৫ শতাংশ। ; ভূ-অবয়ৱ জিলাখন সমভূমি আৰু ওখ চাপৰ মাটিভাগেৰে আগুৰা। দক্ষিণ দিশত হাবি বননিৰে বেষ্টিত। ভূ ভাগ ক্ৰমে উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ হেলনীয়া। সমুদ্ৰ পৃষ্টৰ পৰা ৫০ মিটাৰৰ - ২৫০মিটাৰলৈ ঠাই ভেদে উন্নতি আছে। [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ কিছু অংশ দৰং জিলাত অৱস্থিত। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোক পিয়ল তথ্য মতে প্ৰকৃত জনসংখ্যা ৯০৮,০৯০ জনৰ বিপৰীতে ২০০১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ৭৫৯৮৫৮ জন।<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ইয়াৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ক্ৰমে ৪৭২১৩৮ আৰু ৪৩৫৯৫৬ যদিও ২০০১ চনৰ পিয়ল মতে ৩৯২৩৬২ আৰু ৩৬৭৪৯৬ গৰাকী জনা যায়। জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ২০১১ চনত ১৯.৫১ % বিপৰীতে ২০০১ চনত ২২.১৮ % হৈছিল। ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কি.মি ৪৯১ জনৰ এতিয়াৰ সলনি ২০০১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ৪১১জন আছিল। [[অসম]] ৰাজ্যৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ [[দৰং জিলা]]ৰ অংশ ২০১১ চনৰ পিয়লত ২.৯১ শতাংশ যি ২০০১ চনত ২.৮৫ শতাংশ আছিল। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১০০০ জন) ২০১১ চনত ৯২৩জন আৰু ২০০১ চনত ৯৩৭জন পিয়ল মতে জনা যায়। ০-৬ বছৰৰ শিশুৰ লিংগ অনুপাত ২০১১ চনত ৯৪১ জন, সেই সংখ্যা ২০০১ চনত ৯৭৭জন আছিল। ২০১১ চনত গড় শিক্ষিতৰ হাৰ ৬৪.৫৫ % আৰু ইয়াৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ ক্ৰমে ৬৮.৩৬ আৰু ৬০.৪০ যি আগৰ দহকত গড় শিক্ষিতৰ হাৰ ৫৪.৩১, পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ যথাক্ৰমে ৬১.৭০ আৰু ৪৬.৩৪ আছিল। মুঠ শিশু জনসংখ্যা(০-৬ বছৰ) ২০১১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ১৪৯৬২৬জন যি ২০০১ চনৰ মতে ১৪৬৮১৮জন আছিল। লৰা- ছোৱালীৰ (০-৬ বছৰ ) পৰিসংখ্যা ক্ৰমে ৭৭০৯৬, ৭২৫৩০ যিতো সংখ্যা ৭৪২৭৪, ৭২৫৪৪জন পূৰ্বৰ দহকত (২০০১ লোক পিয়লত) আছিল। ২০১১ চনৰ লোক পিয়লত পুৰুষ আৰু মহিলা শিক্ষিত ক্ৰমে ২৭০০৩৬জন আৰু ২১৯৫২৩ জনী, (২৬৩৭৪৪ জন, ২০৬৫২১জনী ২০০১ চন মতে)। মুঠ শিক্ষিতৰ পৰিসংখ্যা ক্ৰমে ২০১১/২০০১ চন মতে ৪৮৯৫৫৯ আৰু ৪৭০২৬৬।<ref>All details regarding Darrang District have been processed from Govt. of India. We are not responsible for errors to population census details of Darrang District</ref> ==ভাষা== দৰং জিলাত সাধাৰণতে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], ইংৰাজী আদি ভাষা প্ৰচলিত। ইয়াৰ উপৰি দৰং জিলাত দৰঙীয়া ভাষা নামেৰে স্থায়ী ভাষাৰ যথেষ্ট প্ৰচলন আছে। দৰং জিলাৰ স্থায়ী বাসিন্দাসকলে এই ভাষাতে অধিক কথা বতৰা পাতে। এই ভাষাৰ শব্দ হৈছে - ঝিয়া-লিকিৰা (ল'ৰা-ছোৱালী)। লগতে ঠাই লৈ যেনে - দেওমৰনৈ, দুনী,ঠেকেৰাবাৰী, মহলীয়াপাৰা, গড়গড়ী, বৈৰাগী পাৰা, ব্যাসপাৰা আদি অঞ্চলৰ লৰাসমূহৰ মাজত ''ঠাৰভাষা'' নামে একপ্ৰকাৰৰ ভাষা প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চল সমূহৰ ভাষা শৈলীৰ প্ৰতি দৃষ্টি প্ৰদান কৰিলে এই কথা ধৰা পৰে। ==সংস্কৃতি== অতীজৰে পৰা পৰম্পৰাগত ভাবে দৰং জিলা বিশেষকৈ মঙ্গলদৈ অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰৱৰ্তন হৈ অহা গীত আৰু কথাৰ ৰূপত মানুহৰ মুখে মুখে বাগৰি প্ৰকাশ লাভ কৰা ব্যাসৰ ওজাপালি, সুকন্নানী [[ওজাপালি]], দেওধনী নৃত্য, বৰঢুলীয়া, ঢেপাঢুলীয়া, কালীয়া, খুলীয়া ভাউৰীয়া, বিয়া গীত, নাঙেলী গীত, মহৌখুন্দা গীত, আইনাম, অপেশ্বৰীৰ নাম, চেওঁচাপৰি নাম,থিয়ানাম, আৰু চেৰাঢেক আদিয়ে হ’ল দৰঙী কলা-কৃষ্টি ৰুপে খ্যাত। দৰঙী কলা-কৃষ্টিত সাধাৰণতে ব্যক্তি মনৰ ভাব চিন্তা আৰু অনুভূতি আদি প্ৰকাশিত হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে লোক জীৱনৰ আশা নিৰাশা, হৰ্ষ বিষাদ, ভয় ভক্তি, প্ৰেম প্ৰণয় আনন্দ উৎসৱ, লোক বিশ্বাস, চিন্তাধাৰা আৰু সহজ সৰল জীৱন পদ্ধতি আদি লোক জীৱনৰ সমগ্ৰতা প্ৰকাশ হৈ আছে। ==বিধানসভা আৰু লোকসভা সমষ্টি== দৰং জিলাত মুঠ চাৰিটা বিধানসভা সমষ্টি আৰু এটা লোকসভা সমষ্টি আছে। সেইসমূহ হৈছে - ১) ৬৫ নং কলাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি। ২) ৬৬ নং [[ছিপাঝাৰ]] বিধানসভা সমষ্টি। ৩) ৬৭ নং [[মঙ্গলদৈ]] বিধানসভা সমষ্টি। ৪) ৬৮ নং দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি। ৫) মংগলদৈ লোকসভা সমষ্টি ==উল্লেখযোগ্য স্থান== [[File:mangaldaiSdsabha.jpg|thumb|180px|মঙলদৈ সনাতন ধৰ্ম সভা]] * '''[[মঙ্গলদৈ]]''': দৰং জিলাৰ এখন মুখ্য নগৰ। ইষ্ট-ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বনিক চাহাবসকলে এই নগৰখনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। ইংৰাজ সকলে কোঁচ ৰজাৰ পৰা দৰং ৰাজ্য কাঢ়ি লৈ মঙলদৈতে দৰঙৰ শাসন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে। ১৯৮৩ চনৰ জুলাইত নৱগঠিত দৰং জিলাৰ সদৰ স্থাপন কৰা হয় মঙলদৈ নগৰত। ইয়াৰ আগলৈকে মঙলদৈ আছিল একে নামৰ মহকুমাটোৰ সদৰ ঠাই।<ref name="Mangaldai" /> * '''[[ছিপাঝাৰ]]''': দৰং জিলাৰ এখন অন্যতম চহৰ। পুৰণি ছিফা নদীৰ পাৰৰ ঝাৰণি অঞ্চলেই বৰ্তমানৰ ছিপাঝাৰ বুলি পণ্ডিতসকলে কয়। মঙ্গলদৈ নগৰৰ পৰা ১৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমত অৱস্থিত এই অঞ্চলটো এসময়ত এৰী, [[মুগা]] আৰু পাটপলু প্ৰতিপালনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। * '''ছিপাঝাৰ মহাবিদ্যালয়''': ছিপাঝাৰৰ মাজ মজিয়াতে অৱস্থিত এই মহাবিদ্য়ালয় খনে কলা বিষয়ক শিক্ষা প্ৰদান কৰি 1971 চনৰ পৰাই অঞ্চলটিক শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত গতিশীলতা প্ৰদান কৰি আহিছে। মঙ্গলদৈ, কলাইগাও, ডুমুনিচকী, কুৰুৱা, সোণাপুৰ আৰু টংলা আদি দূৰ দূৰণিৰ পৰা শিক্ষাৰ্থী আহি ইয়াত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। * '''পথৰুঘাট:''' ইংৰাজ শাসন কালত হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহৰ সমূহৰ অন্যতম আৰু ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ হৈছে - পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ। দৰং জিলাত ইংৰাজৰ অত্যধিক কৰ আৰু খাজনা বৃদ্ধিৰ প্ৰতিবাদ কৰি উক্ত স্থানত ইংৰাজ চিপাহীৰে সংঘাতত লিপ্ত হৈ বহু কৃষকে (প্ৰায় ১৪০জন) প্ৰাণ আহুতি দিলে। এই ঠাইখিনি বৰ্তমান পাথৰিঘাট নামেৰে জনাজাত। দৰং জিলাৰ ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান - ইয়াত কৃষক শ্বহীদ স্মৃতি ক্ষেত্ৰ আছে। * '''দেওমৰনৈ:''' দৰং জিলাৰ এক অন্যতম ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ ঠাই তথা মংগলদৈ,ছিপাঝাৰ আৰু কলাইগাঁও বিধান সভা সমষ্টিৰ সংযোগ স্থলী। পূৰ্বতে দ্বিগ্বাসা নদীৰ পাৰত এই স্থান অৱস্থিত আছিল আৰু এই স্থানৰ সমীপতে ঐতিহাসিক শিয়ালা বৈষ্ণৱ সত্ৰ অৱস্থিত। সত্ৰৰ মূল ব্যক্তি তথা ঈশ্বৰিক পুৰুষ শিয়ালা গোহাঁইৰ অভিশাপত দ্বিগ্বাসা নদী মৰানৈ লৈ ৰূপান্তৰ হয় আৰু ঠাইখন ক্ৰমে দেৱে মৰা নৈ-দেৱমৰনৈ আৰু শেষত দেওমৰনৈ হয়‌। দেওমৰনৈ দৰং জিলাৰ শিক্ষাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ স্বৰূপ কিয়নো ইয়াত আছে - বহু কেইখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,জাতীয় বিদ্যালয়,শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন,সাহিত্য সভাৰ বিদ্যালয়,দেওমৰনৈ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়(বিজ্ঞান),স্ত্ৰী শিক্ষাৰ বাবে দেওমৰনৈ ছোৱালী হাইস্কুল,দেওমৰনৈ মহাবিদ্যালয় (কনিষ্ঠ),দেওমৰনৈ স্নাতক মহাবিদ্যালয়, দেওমৰনৈ বি.এড মহাবিদ্যালয়,দেওমৰনৈ সংগীত মহাবিদ্যালয় আদি ইয়াৰ লগতে দেওমৰনৈ চিকিৎসালয়,,পশু চিকিৎসালয়,হস্ততাত শিল্পকেন্দ্ৰ,বেংক ব্যৱস্থা,সাপ্তাহিক বজাৰ,ঐতিহাসিক শ্ৰীশ্ৰীশিয়ালা বৈষ্ণৱ দেওমৰনৈ সত্ৰ,দুৰ্গা মন্দিৰ,ৰজাদিনীয়া পুখুৰী। দেওমৰনৈ অঞ্চলত আছে স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সংগ্ৰামী,অসম আন্দোলনৰ শ্বহীদ,অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি ড° পৰমানন্দ ৰাজবংশী,প্ৰধান সম্পাদক যাদৱ শৰ্মা আদি দেওমৰনৈৰ সন্তান। * '''শ্ৰীশ্ৰীশিয়ালা বৈষ্ণৱ দেওমৰনৈ সত্ৰ''' : ''শিয়ালা বৈষ্ণৱ চৰিত'' পুথি আৰু জনশ্ৰুতি অনুসৰি, খ্ৰীষ্টীয় নৱম–দশম শতিকাত ধৰ্মদেৱ বিপ্ৰ ভূঞা নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণ দৰঙলৈ আহি প্ৰথমে বৰাবাৰীত আৰু পিছলৈ দ্বিগ্বাসা নদীৰ পাৰত সত্ৰ স্থাপন কৰি দুই পত্নী কুণ্ডতৰা আৰু চান্দতৰাৰ সৈতে বসবাস কৰিছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ধৰ্মদেৱ তীৰ্থভ্ৰমণলৈ যোৱাৰ সময়ত চান্দতৰাই এটি পুত্ৰসন্তান জন্ম দিয়ে। কিন্তু কুণ্ডতৰাই শিশুটিক অৰণ্যত এৰি অহাত এজনী শিয়ালীয়ে তাক প্ৰতিপালন কৰে। ধৰ্মদেৱে উভতি আহি শিশুটিক উদ্ধাৰ কৰি সম্বৎসৰ ভূঞা নাম দিয়ে। শিয়ালীৰ দ্বাৰা প্ৰতিপালিত হোৱা বাবে তেওঁ পিছলৈ শিয়ালা বৈষ্ণৱ বা শিয়ালা গোসাঁই নামেৰে পৰিচিত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সম্বৎসৰে ৰম্ভাৱতীক বিবাহ কৰি সত্ৰৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। কথিত আছে যে এদিন নাঁৱৰীয়াসকলে দ্বিগ্বাসা নদীৰ ঘাট বন্ধ কৰি ৰখাত ৰম্ভাৱতীয়ে পানী আনিব নোৱাৰিলে। ইয়াত ক্ষুব্ধ হৈ শিয়ালা গোসাঁয়ে অভিশাপ দিয়াৰ ফলত নাওসমূহ ডুব যায় আৰু নদীখনৰ গতিপথ বিচ্ছিন্ন হৈ মৰানৈত পৰিণত হয়। এই লোককথাৰ পৰাই ঠাইখনৰ নাম ''দেৱে-মৰা-নৈ''ৰ পৰা কালক্ৰমত ''দেওমৰনৈ'' হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মহামাৰীৰ ফলত অঞ্চলটো জনশূন্য হৈ পৰে যদিও বহু বছৰৰ পিছত পুনৰ জনবসতি গঢ় লৈ উঠে। স্বাধীনতাৰ পিছত স্থানীয় ৰাইজৰ উদ্যোগত জলজলীৰ বৈৰাগী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ নৰেন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামীৰ সহযোগত পুৰণি শিয়ালা মন্দিৰটো সত্ৰৰূপে পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। প্ৰথমে ভাৰত চন্দ্ৰ কুমাৰে আৰু পিছলৈ শশীন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যই ইয়াৰ ধৰ্মীয় কাৰ্য পৰিচালনাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। সত্ৰখনত মূলত শ্ৰীকৃষ্ণৰ উপাসনা কৰা হয় আৰু জন্মাষ্টমী তথা দৌল উৎসৱ পালন কৰা হয়। * নাৰিকলি মন্দিৰ * পাতিদৰং অৰ্দ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ * লখিমপুৰ পুখুৰী * বুঢ়ীনগৰ পুখুৰী * মহলীয়াপাৰা * হাজৰিকাপাৰা * কাপোৰপুৰি মন্দিৰ * '''দুনী''' * '''ভেৰুৱা''' * '''দিপীলা''' * ৰত্নাৱলী সত্ৰ * '''বেছিমাৰী''' * '''খটৰা:''' খটৰাত ঐতিহাসিক খটৰা সত্ৰ অৱস্থিত। ৫০০ বছৰীয়া এই সত্ৰখন দৰং জিলাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। * '''দেৱানন্দ সত্ৰ''' * নামখলা * কলাইগাঁও * খাৰুপেটীয়া * দলগাও * ডুমুনীচকী * বেছিমাৰী শাক পাচলিৰ বাবে অসমৰ এখন বিখ্যাত ঠাই আৰু এই ঠাইৰ পৰা শাক পাচলি অসমৰ সকলো ঠাইত বিয়পে। * ইয়াৰোপৰি বহুতো সৰু ডাঙৰ ৰজাদিনীয়া পুখুৰী আছে বাবে দৰঙক পুষ্কৰিণীৰ দেশ বুলিও কোৱা হয়। বিশেষকৈ ৰজা আৰিমত্তৰ দিনত খন্দোৱা এক কাউন পুখুৰী এইক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মাৰৈ স্বৰ্ণ শাখা সাহিত্য সভা ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1985 |publisher=Munshiram Manoharlal}} * {{cite thesis |last=Das |first=Smriti |year=1998 |title=Assam Bhutan Relations with Special Reference to Duars from 1681 to 1949 |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |hdl=10603/67909 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/195}} * {{cite book |last=Phuntsho |first=Karma |title=The History of Bhutan |year=2013 |publisher=Penguin Books |isbn=9781908323583}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://darrang.gov.in/ দৰং জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] {{Geographic location |Centre = দৰং জিলা |North = [[ওদালগুৰি জিলা]] |Northeast = |East = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Southeast = |South = [[মৰিগাঁও জিলা]] |Southwest = |West = [[কামৰূপ জিলা]] |Northwest = }} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:দৰং জিলা]] n7c8zg0b1sbzzsvhf4npb4ufebozrqh 0 2258 647567 631454 2026-10-25T08:07:42Z Ananya Taye 28065 647567 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[গোল্ডেন পেগোডা, নামছাই|নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা]], [[জিৰো উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = [[কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক]] | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = [[পেমা খান্দু]] ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = [[চৌনা মেইন]] | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== উত্তৰ-পশ্চিম কোণ আৰু বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলৰ বাহিৰে এই অঞ্চলৰ বিষয়ে অতি কম প্ৰাচীন ইতিহাস জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলবোৰ মনপা আৰু তিব্বতৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ [[তিব্বত]]ৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, যিখন ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত ফুলি উঠিছিল। মনপা আৰু শ্বাৰডুকপেনৰ উত্তৰ-পশ্চিমত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অস্তিত্বৰ ঐতিহাসিক তথ্যও আছে।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত শাসন কৰিছিল তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ গংকাৰ গ্যালে, যিজন ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ বংশধৰসকল ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হয় আৰু আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান থেমবাং চহৰৰ (বৰ্তমান পশ্চিম কামেং জিলা, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ) খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হয়।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত নিৰ্মিত থেমবাং জং, [[ভূটান]] আৰু [[তিব্বত]]ত সাধাৰণতে পোৱা এক প্ৰকাৰৰ জোং]] পিছলৈ খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি অহা গংকাৰ গ্যালৰ আন এজন পুত্ৰ ৱংমে পালডে মন্যুললৈ উভতি আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ বা ১৭২৮ চনত লিখা ৰগিয়াল ৰিগছৰ গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। বৰ্তমানৰ কামেং জিলা আৰু [[টাৱাং]] জিলাৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্য সামগ্ৰী বা পশুধনৰ জৰিয়তে কৰ আদায় দিয়া হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> চীনাসকলে মেনবা<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> নামেৰে জনাজাত মনপা (তিব্বতী: མོན་པ) অসম আৰু তিব্বতৰ মাজত বাণিজ্যৰ দায়িত্বত আছিল আৰু অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ দখল কৰিছিল। মনপাৰ মুখীয়ালসকল টাৱাঙৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল, যিজন পাছলৈ তিব্বত চৰকাৰ বা লাছাৰ গাণ্ডেন ফড্ৰাঙৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="harvcol|Das|1998|p=38">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাত থকা তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ গেলংছ নামৰ তিব্বতী বিষয়াসকলক নিযুক্তি দিছিল। ডুয়াৰসকলক চোৱাচিতা কৰা মনপাৰ মুখীয়ালজনৰ নাম আছিল টছৰ্গন, যিটো পদ ১৬ শতিকাত সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="harvcol|Das|1998|p=38"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত লোয়ু নামেৰে জনাজাত অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্য টুবো ৰাজ্য বা তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |url=https://archive.org/details/chinastibet0000zhan |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=[https://archive.org/details/chinastibet0000zhan/page/23 23] |isbn=7-5085-0608-1|quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet}}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বত সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল]] ===মধ্যযুগীয় যুগ=== ১৬৪২ চনত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য গ্ৰহণ কৰা পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২) ১৭ শতিকাত মন্যুলৰ ওপৰত খ্ৰে নামৰ কৰ আৰোপ কৰে আৰু মনপা ভূখণ্ডত Dzong নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে, যিয়ে প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহৰ বাবে ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহকাৰী বিষয়াসকলক ড্জংপন বুলি কোৱা হৈছিল। <ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> এই কৰ টাৱাং মঠলৈ আৰু তাৰ পিছত ছ’না চহৰ (বৰ্তমানৰ চীন) হৈ লাছালৈ লৈ যোৱা হৈছিল।<ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ [[লোকপিয়ল]] অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে [[জিলা দণ্ডাধিকাৰী]] অথবা [[জিলা উপায়ুক্ত]]। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| [[য়ুপিয়া]]|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| [[দাপৰিজো]]|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| [[পাচিঘাট]]|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]|| [[য়ুং কিয়োং]]|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| [[চাংলাং]]|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| [[খোন্সা]]|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| [[কলৰিয়াং]]|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| [[অনীনি]]|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| [[ৰইং]]|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| [[হাৱাই, অৰুণাচল প্ৰদেশ|হাৱাই]]|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 0w29r9inmzj6iz229x6rjt6pptvh5lp 647568 647567 2026-10-25T08:10:20Z Ananya Taye 28065 647568 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = [[কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক]] | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = [[পেমা খান্দু]] ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = [[চৌনা মেইন]] | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== উত্তৰ-পশ্চিম কোণ আৰু বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলৰ বাহিৰে এই অঞ্চলৰ বিষয়ে অতি কম প্ৰাচীন ইতিহাস জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলবোৰ মনপা আৰু তিব্বতৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ [[তিব্বত]]ৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, যিখন ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত ফুলি উঠিছিল। মনপা আৰু শ্বাৰডুকপেনৰ উত্তৰ-পশ্চিমত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অস্তিত্বৰ ঐতিহাসিক তথ্যও আছে।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত শাসন কৰিছিল তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ গংকাৰ গ্যালে, যিজন ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ বংশধৰসকল ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হয় আৰু আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান থেমবাং চহৰৰ (বৰ্তমান পশ্চিম কামেং জিলা, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ) খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হয়।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত নিৰ্মিত থেমবাং জং, [[ভূটান]] আৰু [[তিব্বত]]ত সাধাৰণতে পোৱা এক প্ৰকাৰৰ জোং]] পিছলৈ খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি অহা গংকাৰ গ্যালৰ আন এজন পুত্ৰ ৱংমে পালডে মন্যুললৈ উভতি আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ বা ১৭২৮ চনত লিখা ৰগিয়াল ৰিগছৰ গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। বৰ্তমানৰ কামেং জিলা আৰু [[টাৱাং]] জিলাৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্য সামগ্ৰী বা পশুধনৰ জৰিয়তে কৰ আদায় দিয়া হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> চীনাসকলে মেনবা<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> নামেৰে জনাজাত মনপা (তিব্বতী: མོན་པ) অসম আৰু তিব্বতৰ মাজত বাণিজ্যৰ দায়িত্বত আছিল আৰু অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ দখল কৰিছিল। মনপাৰ মুখীয়ালসকল টাৱাঙৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল, যিজন পাছলৈ তিব্বত চৰকাৰ বা লাছাৰ গাণ্ডেন ফড্ৰাঙৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="harvcol|Das|1998|p=38">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাত থকা তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ গেলংছ নামৰ তিব্বতী বিষয়াসকলক নিযুক্তি দিছিল। ডুয়াৰসকলক চোৱাচিতা কৰা মনপাৰ মুখীয়ালজনৰ নাম আছিল টছৰ্গন, যিটো পদ ১৬ শতিকাত সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="harvcol|Das|1998|p=38"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত লোয়ু নামেৰে জনাজাত অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্য টুবো ৰাজ্য বা তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |url=https://archive.org/details/chinastibet0000zhan |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=[https://archive.org/details/chinastibet0000zhan/page/23 23] |isbn=7-5085-0608-1|quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet}}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বত সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল]] ===মধ্যযুগীয় যুগ=== ১৬৪২ চনত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য গ্ৰহণ কৰা পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২) ১৭ শতিকাত মন্যুলৰ ওপৰত খ্ৰে নামৰ কৰ আৰোপ কৰে আৰু মনপা ভূখণ্ডত Dzong নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে, যিয়ে প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহৰ বাবে ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহকাৰী বিষয়াসকলক ড্জংপন বুলি কোৱা হৈছিল। <ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> এই কৰ টাৱাং মঠলৈ আৰু তাৰ পিছত ছ’না চহৰ (বৰ্তমানৰ চীন) হৈ লাছালৈ লৈ যোৱা হৈছিল।<ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ [[লোকপিয়ল]] অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে [[জিলা দণ্ডাধিকাৰী]] অথবা [[জিলা উপায়ুক্ত]]। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| [[হাৱাই, অৰুণাচল প্ৰদেশ|হাৱাই]]|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] o2ervgyvbrkknzotn1fryvkxd7ajugh 647571 647568 2026-10-25T08:17:05Z Ananya Taye 28065 647571 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== উত্তৰ-পশ্চিম কোণ আৰু বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলৰ বাহিৰে এই অঞ্চলৰ বিষয়ে অতি কম প্ৰাচীন ইতিহাস জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলবোৰ মনপা আৰু তিব্বতৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ [[তিব্বত]]ৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, যিখন ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত ফুলি উঠিছিল। মনপা আৰু শ্বাৰডুকপেনৰ উত্তৰ-পশ্চিমত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অস্তিত্বৰ ঐতিহাসিক তথ্যও আছে।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত শাসন কৰিছিল তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ গংকাৰ গ্যালে, যিজন ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ বংশধৰসকল ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হয় আৰু আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান থেমবাং চহৰৰ (বৰ্তমান পশ্চিম কামেং জিলা, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ) খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হয়।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত নিৰ্মিত থেমবাং জং, [[ভূটান]] আৰু [[তিব্বত]]ত সাধাৰণতে পোৱা এক প্ৰকাৰৰ জোং]] পিছলৈ খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি অহা গংকাৰ গ্যালৰ আন এজন পুত্ৰ ৱংমে পালডে মন্যুললৈ উভতি আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ বা ১৭২৮ চনত লিখা ৰগিয়াল ৰিগছৰ গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। বৰ্তমানৰ কামেং জিলা আৰু [[টাৱাং]] জিলাৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্য সামগ্ৰী বা পশুধনৰ জৰিয়তে কৰ আদায় দিয়া হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> চীনাসকলে মেনবা<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> নামেৰে জনাজাত মনপা (তিব্বতী: མོན་པ) অসম আৰু তিব্বতৰ মাজত বাণিজ্যৰ দায়িত্বত আছিল আৰু অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ দখল কৰিছিল। মনপাৰ মুখীয়ালসকল টাৱাঙৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল, যিজন পাছলৈ তিব্বত চৰকাৰ বা লাছাৰ গাণ্ডেন ফড্ৰাঙৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="harvcol|Das|1998|p=38">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাত থকা তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ গেলংছ নামৰ তিব্বতী বিষয়াসকলক নিযুক্তি দিছিল। ডুয়াৰসকলক চোৱাচিতা কৰা মনপাৰ মুখীয়ালজনৰ নাম আছিল টছৰ্গন, যিটো পদ ১৬ শতিকাত সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="harvcol|Das|1998|p=38"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত লোয়ু নামেৰে জনাজাত অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্য টুবো ৰাজ্য বা তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |url=https://archive.org/details/chinastibet0000zhan |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=[https://archive.org/details/chinastibet0000zhan/page/23 23] |isbn=7-5085-0608-1|quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet}}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বত সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল]] ===মধ্যযুগীয় যুগ=== ১৬৪২ চনত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য গ্ৰহণ কৰা পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২) ১৭ শতিকাত মন্যুলৰ ওপৰত খ্ৰে নামৰ কৰ আৰোপ কৰে আৰু মনপা ভূখণ্ডত Dzong নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে, যিয়ে প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহৰ বাবে ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহকাৰী বিষয়াসকলক ড্জংপন বুলি কোৱা হৈছিল। <ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> এই কৰ টাৱাং মঠলৈ আৰু তাৰ পিছত ছ’না চহৰ (বৰ্তমানৰ চীন) হৈ লাছালৈ লৈ যোৱা হৈছিল।<ref name="harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 8lob08h9t14bshbm8kflvce9zhw590h 647572 647571 2026-10-25T08:25:41Z Ananya Taye 28065 647572 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামতি জনগোষ্ঠী|খামতিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপো পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু আন সম্পৰ্কিত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজৰ স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল। এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো অঞ্চলত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়াল আছিল। আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্য, আহোম ৰাজ্য আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | গোমচি, পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 1ta8831vzfti543si86qmyly348v592 647573 647572 2026-10-25T08:26:49Z Ananya Taye 28065 /* ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন */ 647573 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামতি জনগোষ্ঠী|খামতিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপো পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু আন সম্পৰ্কিত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজৰ স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল। এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো অঞ্চলত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়াল আছিল। আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্য, আহোম ৰাজ্য আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 51guzcx6wxjsz2i1m8g1t9ohsksbydz 647574 647573 2026-10-25T08:29:48Z Ananya Taye 28065 /* চুতীয়া ৰাজত্ব */ 647574 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপো পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু আন সম্পৰ্কিত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজৰ স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল। এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো অঞ্চলত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়াল আছিল। আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্য, আহোম ৰাজ্য আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] k4dwriqtntynsk6hybhkoq93pn2ngm8 647576 647574 2026-10-25T08:35:53Z Ananya Taye 28065 /* জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন */ 647576 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} == ভূগোল == পাহাৰে আৱৰা প্ৰদেশখনৰ অসম সংলগ্ন কিছু অংশ সমতলভূমি। ৰাজ্যখনৰ দুই-তৃতীয়াংশতকৈও বেছি অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 48li7z43vh6l3899nn2gaq9ss775xyb 647577 647576 2026-10-25T08:41:27Z Ananya Taye 28065 /* ভূগোল */ 647577 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} ==ভূগোল== [[File:Mountains of Arunachal Pradesh.jpg|thumb|টাৱাং জিলাৰ ছেলা পাছৰ ওচৰৰ হ্ৰদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ ২৬.২৮° উত্তৰৰ পৰা ২৯.৩০° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১.২০° পূবৰ পৰা ৯৭.৩০° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালি ৮৩,৭৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। পাহাৰে আৱৰা ৰাজ্যখনৰ অসমৰ সৈতে সংলগ্ন কিছুমান অংশ সমতল ভূমি। ৰাজ্যখনৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগ কাংটো, যাৰ উচ্চতা প্ৰায় ৭,০৬০ মিটাৰ। নেগি কাংছাং, গৰিচেনৰ মূল শৃংগ আৰু পূব গৰিচেন ৰাজ্যখনৰ আন উল্লেখযোগ্য উচ্চ হিমালয়ীয় পৰ্বতশৃংগ। ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত এই পৰ্বতমালাসমূহক ঐতিহাসিক ভাৰতীয় গ্ৰন্থসমূহত সূৰ্যোদয়ৰ স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই পৰ্বতসমূহক অৰুণ পৰ্বত নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নামকৰণৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছে। ডং আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী বিজয়নগৰ ভাৰতত প্ৰথম সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰা স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ডং গাড়ীৰে তুলনামূলকভাৱে সহজে যাব পৰা ঠাই আৰু ইয়াৰ সূৰ্যোদয় দৰ্শনৰ স্থান পৰ্যটকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। [[File:Salna Bari, Bhalukpong.jpg|thumb|হিমালয়ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ [[ভালুকপুং]] চহৰৰ পৰা দেখা দৃশ্য।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান নদীসমূহ হৈছে [[কামেং নদী|কামেং]], [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ছিয়াং বা ব্ৰহ্মপুত্ৰ, [[দিবাং নদী|দিবাং]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|ন-দিহিং]]। ভূগৰ্ভস্থ জলপ্ৰবাহ আৰু গ্ৰীষ্মকালত বৰফ গলাৰ ফলত এই নদীসমূহৰ জলপ্ৰবাহ বৃদ্ধি পায়। ছিয়াং নদীলৈকে বিস্তৃত পৰ্বতমালাসমূহ পূব হিমালয়ৰ অন্তৰ্গত। ছিয়াং আৰু ন-দিহিং নদীৰ মাজৰ পৰ্বতমালাসমূহ [[মিচিমি পাহাৰ]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। এই পাহাৰসমূহ হেংডুৱান পৰ্বতমালাৰ অংশ হ'ব পাৰে। টিৰাপ আৰু লংডিং জিলাত ন-দিহিং নদীৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত পৰ্বতমালাসমূহ [[পাটকাই পৰ্বতমালা]]ৰ অংশ। ===জলবায়ু=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবায়ু উচ্চতাৰ সৈতে সলনি হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু দেখা যায়। ৩,৫০০–৫,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত উপক্ৰান্তীয় উচ্চভূমিৰ জলবায়ু আৰু আল্পীয় জলবায়ু পোৱা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশত বছৰি প্ৰায় ২,০০০–৫,০০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৭০–৮০ শতাংশ বৰষুণ মে' মাহৰ পৰা অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Dhar |first1=O. N. |last2=Nandargi |first2=S. |date=1 June 2004 |title=Rainfall Distribution over the Arunachal Pradesh Himalayas |journal=Weather |volume=59 |issue=6 |pages=155–157 |doi=10.1256/wea.87.03 }}</ref> ===জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য=== [[File:Clean ziro green ziro.jpeg|thumb|জিৰো উপত্যকা।]] ভাৰতৰ ভিতৰত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ অন্যতম সমৃদ্ধ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৭৫০ প্ৰজাতিৰ চৰাই<ref name="Choudhury2006">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=A Pocket Guide to the Birds of Arunachal Pradesh |publisher=Gibbon Books and The Rhino Foundation for Nature in North East India |location=Guwahati |year=2006 |isbn=81-900866-5-0}}</ref> আৰু ২০০তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2003">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=The Mammals of Arunachal Pradesh |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2003 |isbn=978-81-87498-80-3}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বনাঞ্চলসমূহে হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বিশেষ সমৃদ্ধ অঞ্চলৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ বাসস্থান সামৰি লৈছে।<ref>{{cite book |last=Mittermeier |first=Russell A. |title=Hotspots Revisited |publisher=Cemex |year=2004}}</ref> ২০১৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৩১,২৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চলক ম্যানমাৰ, চীন আৰু ভূটানলৈ বিস্তৃত প্ৰায় ৬৫,৭৩০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আয়তনৰ অখণ্ড বনাঞ্চলীয় ভূদৃশ্যৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Potapov |first1=Peter |last2=Hansen |first2=Matthew C. |last3=Laestadius |first3=Lars |last4=Turubanova |first4=Svetlana |last5=Yaroshenko |first5=Alexey |last6=Thies |first6=Christoph |last7=Smith |first7=Wynet |last8=Zhuravleva |first8=Ilona |last9=Komarova |first9=Anna |date=2017 |title=The Last Frontiers of Wilderness: Tracking Loss of Intact Forest Landscapes from 2000 to 2013 |journal=Science Advances |volume=3 |issue=1 |article-number=e1600821 |doi=10.1126/sciadv.1600821 }}</ref> ৰাজ্যখনত তিনিটা বাঘ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এইবোৰ হৈছে [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল, মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু পাক্কে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল।<ref name="ArunachalForest">{{cite web |title=Protected Areas |url=http://arunachalforests.gov.in/protected_areas.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ===উদ্ভিদজগত=== ২০০০ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৬৩,০৯৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল বৃক্ষাচ্ছাদিত আছিল, যিটো ৰাজ্যখনৰ মুঠ ভূমিৰ প্ৰায় ৭৭ শতাংশ।<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=M. C. |last2=Potapov |first2=P. V. |last3=Moore |first3=R. |last4=Hancher |first4=M. |last5=Turubanova |first5=S. A. |last6=Tyukavina |first6=A. |last7=Thau |first7=D. |last8=Stehman |first8=S. V. |last9=Goetz |first9=S. J. |date=2013 |title=High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change |journal=Science |volume=342 |issue=6160 |pages=850–853 |doi=10.1126/science.1244693 }}</ref> ৰাজ্যখনত ৫,০০০তকৈ অধিক প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Official Web Page of Government of Arunachal Pradesh |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005713/http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |archive-date=15 April 2016}}</ref> সৰ্বনিম্ন উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত, বিশেষকৈ অসমৰ সীমান্তৰ ওচৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ বনাঞ্চল পোৱা যায়। হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু পাটকাই পাহাৰকে ধৰি ৰাজ্যখনৰ বহু অংশত পূব হিমালয়ৰ বহল পাতযুক্ত বনাঞ্চল বিস্তৃত। উত্তৰফালে তিব্বতৰ সীমান্তৰ দিশে উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পূব আৰু উত্তৰ-পূব হিমালয়ৰ উপ-আল্পীয় শংকুজাতীয় বনাঞ্চল দেখা যায়। ইয়াৰ ওপৰৰ অঞ্চলসমূহত আল্পীয় জোপোহা আৰু তৃণভূমি পোৱা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগসমূহ শিল আৰু বৰফেৰে আবৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ পোৱা যায়। নামনি সোৱণশিৰি জিলাৰ জিৰো উপত্যকাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ১৫৮ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kala |first=C. P. |title=Ethnomedicinal Botany of the Apatani in the Eastern Himalayan Region of India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |year=2005 |volume=1 |article-number=11 |doi=10.1186/1746-4269-1-11}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পাহাৰ আৰু পৰ্বতৰ ঢালসমূহ আল্পীয়, নাতিশীতোষ্ণ আৰু উপক্ৰান্তীয় বনাঞ্চলেৰে আবৃত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰড'ডেণ্ড্ৰন, ওক, পাইন, মেপল আৰু ফাৰ গছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Champion |first1=H. G. |last2=Seth |first2=Shiam Kishore |title=A Revised Survey of the Forest Types of India |year=1968}}</ref> ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত [[মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] অন্যতম। ===প্ৰাণীজগত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], হিম নাহৰফুটুকী, [[হাতী|এছীয় হাতী]], সম্বৰ হৰিণ, চিতল হৰিণ, হৰিণা, ভালুক, মিথুন (''Bos frontalis''), গৌৰ, বনৰীয়া কুকুৰ, বৃহৎ কাছমেকুৰী, মাৰ্বল্ড কেট আৰু লেপাৰ্ড কেট উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Flora and Fauna |url=http://arunachalforests.gov.in/wildlife_special.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পৰা হুলক গিবনৰ এটা নতুন উপপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে, যাক মিচিমি পাহাৰৰ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock mishmiensis'') নামেৰে জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Subspecies of Hoolock Gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=49–59}}</ref> ইয়াৰ উপৰি বিগত ডেৰ দশকত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰীৰ তিনিটা নতুন প্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। এইবোৰ হৈছে মেচুকা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী,<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=A New Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=7 |year=2007 |pages=26–32}}</ref> মিচিমি পাহাৰৰ বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=One More New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=8 |year=2009 |pages=27–35}}</ref> আৰু মেবো বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Siang Basin, Arunachal Pradesh in North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=30–38}}</ref> == জনগাঁঠনি == অৰুণাচলত [[অনুসূচীত জাতি]] আৰু জনজাতিৰ প্ৰাধান্য অধিক। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জনজাতি]] ৭৯%। ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ ৭%। ইয়াত প্ৰধানকৈ ২০টা জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰে। এওঁলোকৰ বহুতো উপজাতি আছে। প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল – ''আদি'', ''নিশি'', ''আপাতানি'', ''তাগিন'', ''খামটি'', ''নোকটে'', ''ৱাঞ্চে'', ''তাংচা'', ''চিংফৌ'', ''মেনপা'', ''শোৰদুকপেন'' আৰু ''অকা''। {{citation needed}} ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] ip49ahriia1jh3adcw0jp1r21pabkwd 647578 647577 2026-10-25T08:44:05Z Ananya Taye 28065 /* জনগাঁঠনি */ 647578 wikitext text/x-wiki {{Expand article}} {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} ==ভূগোল== [[File:Mountains of Arunachal Pradesh.jpg|thumb|টাৱাং জিলাৰ ছেলা পাছৰ ওচৰৰ হ্ৰদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ ২৬.২৮° উত্তৰৰ পৰা ২৯.৩০° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১.২০° পূবৰ পৰা ৯৭.৩০° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালি ৮৩,৭৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। পাহাৰে আৱৰা ৰাজ্যখনৰ অসমৰ সৈতে সংলগ্ন কিছুমান অংশ সমতল ভূমি। ৰাজ্যখনৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগ কাংটো, যাৰ উচ্চতা প্ৰায় ৭,০৬০ মিটাৰ। নেগি কাংছাং, গৰিচেনৰ মূল শৃংগ আৰু পূব গৰিচেন ৰাজ্যখনৰ আন উল্লেখযোগ্য উচ্চ হিমালয়ীয় পৰ্বতশৃংগ। ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত এই পৰ্বতমালাসমূহক ঐতিহাসিক ভাৰতীয় গ্ৰন্থসমূহত সূৰ্যোদয়ৰ স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই পৰ্বতসমূহক অৰুণ পৰ্বত নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নামকৰণৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছে। ডং আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী বিজয়নগৰ ভাৰতত প্ৰথম সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰা স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ডং গাড়ীৰে তুলনামূলকভাৱে সহজে যাব পৰা ঠাই আৰু ইয়াৰ সূৰ্যোদয় দৰ্শনৰ স্থান পৰ্যটকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। [[File:Salna Bari, Bhalukpong.jpg|thumb|হিমালয়ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ [[ভালুকপুং]] চহৰৰ পৰা দেখা দৃশ্য।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান নদীসমূহ হৈছে [[কামেং নদী|কামেং]], [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ছিয়াং বা ব্ৰহ্মপুত্ৰ, [[দিবাং নদী|দিবাং]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|ন-দিহিং]]। ভূগৰ্ভস্থ জলপ্ৰবাহ আৰু গ্ৰীষ্মকালত বৰফ গলাৰ ফলত এই নদীসমূহৰ জলপ্ৰবাহ বৃদ্ধি পায়। ছিয়াং নদীলৈকে বিস্তৃত পৰ্বতমালাসমূহ পূব হিমালয়ৰ অন্তৰ্গত। ছিয়াং আৰু ন-দিহিং নদীৰ মাজৰ পৰ্বতমালাসমূহ [[মিচিমি পাহাৰ]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। এই পাহাৰসমূহ হেংডুৱান পৰ্বতমালাৰ অংশ হ'ব পাৰে। টিৰাপ আৰু লংডিং জিলাত ন-দিহিং নদীৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত পৰ্বতমালাসমূহ [[পাটকাই পৰ্বতমালা]]ৰ অংশ। ===জলবায়ু=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবায়ু উচ্চতাৰ সৈতে সলনি হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু দেখা যায়। ৩,৫০০–৫,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত উপক্ৰান্তীয় উচ্চভূমিৰ জলবায়ু আৰু আল্পীয় জলবায়ু পোৱা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশত বছৰি প্ৰায় ২,০০০–৫,০০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৭০–৮০ শতাংশ বৰষুণ মে' মাহৰ পৰা অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Dhar |first1=O. N. |last2=Nandargi |first2=S. |date=1 June 2004 |title=Rainfall Distribution over the Arunachal Pradesh Himalayas |journal=Weather |volume=59 |issue=6 |pages=155–157 |doi=10.1256/wea.87.03 }}</ref> ===জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য=== [[File:Clean ziro green ziro.jpeg|thumb|জিৰো উপত্যকা।]] ভাৰতৰ ভিতৰত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ অন্যতম সমৃদ্ধ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৭৫০ প্ৰজাতিৰ চৰাই<ref name="Choudhury2006">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=A Pocket Guide to the Birds of Arunachal Pradesh |publisher=Gibbon Books and The Rhino Foundation for Nature in North East India |location=Guwahati |year=2006 |isbn=81-900866-5-0}}</ref> আৰু ২০০তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2003">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=The Mammals of Arunachal Pradesh |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2003 |isbn=978-81-87498-80-3}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বনাঞ্চলসমূহে হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বিশেষ সমৃদ্ধ অঞ্চলৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ বাসস্থান সামৰি লৈছে।<ref>{{cite book |last=Mittermeier |first=Russell A. |title=Hotspots Revisited |publisher=Cemex |year=2004}}</ref> ২০১৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৩১,২৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চলক ম্যানমাৰ, চীন আৰু ভূটানলৈ বিস্তৃত প্ৰায় ৬৫,৭৩০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আয়তনৰ অখণ্ড বনাঞ্চলীয় ভূদৃশ্যৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Potapov |first1=Peter |last2=Hansen |first2=Matthew C. |last3=Laestadius |first3=Lars |last4=Turubanova |first4=Svetlana |last5=Yaroshenko |first5=Alexey |last6=Thies |first6=Christoph |last7=Smith |first7=Wynet |last8=Zhuravleva |first8=Ilona |last9=Komarova |first9=Anna |date=2017 |title=The Last Frontiers of Wilderness: Tracking Loss of Intact Forest Landscapes from 2000 to 2013 |journal=Science Advances |volume=3 |issue=1 |article-number=e1600821 |doi=10.1126/sciadv.1600821 }}</ref> ৰাজ্যখনত তিনিটা বাঘ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এইবোৰ হৈছে [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল, মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু পাক্কে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল।<ref name="ArunachalForest">{{cite web |title=Protected Areas |url=http://arunachalforests.gov.in/protected_areas.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ===উদ্ভিদজগত=== ২০০০ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৬৩,০৯৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল বৃক্ষাচ্ছাদিত আছিল, যিটো ৰাজ্যখনৰ মুঠ ভূমিৰ প্ৰায় ৭৭ শতাংশ।<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=M. C. |last2=Potapov |first2=P. V. |last3=Moore |first3=R. |last4=Hancher |first4=M. |last5=Turubanova |first5=S. A. |last6=Tyukavina |first6=A. |last7=Thau |first7=D. |last8=Stehman |first8=S. V. |last9=Goetz |first9=S. J. |date=2013 |title=High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change |journal=Science |volume=342 |issue=6160 |pages=850–853 |doi=10.1126/science.1244693 }}</ref> ৰাজ্যখনত ৫,০০০তকৈ অধিক প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Official Web Page of Government of Arunachal Pradesh |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005713/http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |archive-date=15 April 2016}}</ref> সৰ্বনিম্ন উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত, বিশেষকৈ অসমৰ সীমান্তৰ ওচৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ বনাঞ্চল পোৱা যায়। হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু পাটকাই পাহাৰকে ধৰি ৰাজ্যখনৰ বহু অংশত পূব হিমালয়ৰ বহল পাতযুক্ত বনাঞ্চল বিস্তৃত। উত্তৰফালে তিব্বতৰ সীমান্তৰ দিশে উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পূব আৰু উত্তৰ-পূব হিমালয়ৰ উপ-আল্পীয় শংকুজাতীয় বনাঞ্চল দেখা যায়। ইয়াৰ ওপৰৰ অঞ্চলসমূহত আল্পীয় জোপোহা আৰু তৃণভূমি পোৱা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগসমূহ শিল আৰু বৰফেৰে আবৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ পোৱা যায়। নামনি সোৱণশিৰি জিলাৰ জিৰো উপত্যকাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ১৫৮ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kala |first=C. P. |title=Ethnomedicinal Botany of the Apatani in the Eastern Himalayan Region of India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |year=2005 |volume=1 |article-number=11 |doi=10.1186/1746-4269-1-11}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পাহাৰ আৰু পৰ্বতৰ ঢালসমূহ আল্পীয়, নাতিশীতোষ্ণ আৰু উপক্ৰান্তীয় বনাঞ্চলেৰে আবৃত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰড'ডেণ্ড্ৰন, ওক, পাইন, মেপল আৰু ফাৰ গছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Champion |first1=H. G. |last2=Seth |first2=Shiam Kishore |title=A Revised Survey of the Forest Types of India |year=1968}}</ref> ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত [[মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] অন্যতম। ===প্ৰাণীজগত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], হিম নাহৰফুটুকী, [[হাতী|এছীয় হাতী]], সম্বৰ হৰিণ, চিতল হৰিণ, হৰিণা, ভালুক, মিথুন (''Bos frontalis''), গৌৰ, বনৰীয়া কুকুৰ, বৃহৎ কাছমেকুৰী, মাৰ্বল্ড কেট আৰু লেপাৰ্ড কেট উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Flora and Fauna |url=http://arunachalforests.gov.in/wildlife_special.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পৰা হুলক গিবনৰ এটা নতুন উপপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে, যাক মিচিমি পাহাৰৰ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock mishmiensis'') নামেৰে জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Subspecies of Hoolock Gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=49–59}}</ref> ইয়াৰ উপৰি বিগত ডেৰ দশকত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰীৰ তিনিটা নতুন প্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। এইবোৰ হৈছে মেচুকা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী,<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=A New Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=7 |year=2007 |pages=26–32}}</ref> মিচিমি পাহাৰৰ বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=One More New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=8 |year=2009 |pages=27–35}}</ref> আৰু মেবো বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Siang Basin, Arunachal Pradesh in North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=30–38}}</ref> ==জনগাঁথনি== [[File:Nishi tribal from Arunachal - Diganta Talukdar.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজপাৰ পৰিহিত নিশি জনগোষ্ঠীৰ এজন লোক।]] ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৩,৮৩,৭২৭ জন। প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত মাত্ৰ ১৭ জনকৈ লোকৰ বসতি থকা ৰাজ্যখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম জনঘনত্বৰ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৬৮.৭৯ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনত ১২টা অনুসূচীত জনজাতীয় গোটৰ উল্লেখ আছে। ভাষা, ধৰ্ম, জনজাতীয় পৰিচয় আৰু বস্তুগত সংস্কৃতিৰ ভিত্তিত অৰুণাচল প্ৰদেশক কেইবাটাও বৃহৎ সাংস্কৃতিক অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। পশ্চিম অংশত ভূটানৰ সীমান্তত তিব্বতীয় ভাষাভাষী মনপা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য আছে। মধ্যভাগত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ বসতি। ইয়াৰ পূবফালে মিচিমিসকলৰ অঞ্চল, ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত টাই, চিংফৌ আৰু তাংচা জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু দক্ষিণ অংশত নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহৰ মাজত অকা, হ্ৰুছো, মিজি আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ দৰে অন্তৱৰ্তী সাংস্কৃতিক গোটো আছে। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন স্থানত সুলুং বা পুৰইকসকলৰ দৰে তুলনামূলকভাৱে বিচ্ছিন্ন জনগোষ্ঠীসমূহো বসবাস কৰে। পশ্চিমৰ তিব্বতীয় সাংস্কৃতিক অঞ্চলত মনপাসকলৰ কেইবাটাও উপগোষ্ঠী আছে। তেওঁলোকে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা, কিন্তু পৰস্পৰে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব নোৱৰা বিভিন্ন ভাষা কয়। এই অঞ্চলত যথেষ্ট সংখ্যক তিব্বতী শৰণাৰ্থীও আছে। মধ্য অৰুণাচলৰ তানি অঞ্চলত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং জনগোষ্ঠীসমূহ আছে। গালো জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কাৰ্কা, লোদু, বগুম, লাৰে আৰু পুগো আদি উপগোষ্ঠী উল্লেখযোগ্য। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চল ৰামো আৰু পাইলিবো অঞ্চললৈও বিস্তৃত। পূব দিশত আদি জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন উপগোষ্ঠীৰ ভিতৰত পদাম, পাচি, মিনয়ং আৰু বোকাৰ উল্লেখযোগ্য। মিলাং জনগোষ্ঠীও বৃহত্তৰ আদি সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ অংশ যদিও বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৈশিষ্ট্য বহন কৰে। ইয়াৰ অধিক পূবফালে ইদু, মিজু আৰু দিগাৰু জনগোষ্ঠীসমূহে মিচিমি সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক অঞ্চল গঠন কৰে। দক্ষিণ-পূব অৰুণাচলত টাই খামতিসকল ভাষিকভাৱে চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ পৰা পৃথক। তেওঁলোকে থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। চিংফৌ আৰু তাংচা নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আছে। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ৰাজ্যখনৰ আন দুটা প্ৰধান নাগা জনগোষ্ঠী। এই দুয়োটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত যথেষ্ট সাংস্কৃতিক সাদৃশ্য পোৱা যায়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]]ও অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য জনগোষ্ঠী। দেউৰীসকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ বংশধৰ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো তেওঁলোকে নিজৰ জীৱিকা আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ঐতিহাসিক নথিত উল্লেখ থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত দেউৰীসকল অন্যতম। ইয়াৰ পৰা দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ হিমালয়ীয় অঞ্চলত ১৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰত আন বহুতো জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বেই তেওঁলোকৰ বসতি আছিল বুলি সূচায়। ===ধৰ্ম=== [[File:Parshuram Kund .jpg|thumb|লোহিত জিলাৰ [[পৰশুৰাম কুণ্ড]], এটা উল্লেখযোগ্য হিন্দু তীৰ্থস্থান।]] [[File:BuddhaTwang.jpg|thumb|টাৱাঙত থকা [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় জনগাঁথনি আছিল: {| class="wikitable" ! ধৰ্ম !! জনসংখ্যা !! শতাংশ |- | খ্ৰীষ্টান || ৪,১৮,৭৩২ || ৩০.২৬% |- | হিন্দু || ৪,০১,৮৭৬ || ২৯.০৪% |- | ডনি-পল'কে ধৰি বিভিন্ন পৰম্পৰাগত বিশ্বাস || ৩,৬২,৫৫৩ || ২৬.২০% |- | বৌদ্ধ || ১,৬২,৮১৫ || ১১.৭৭% |- | মুছলমান || ২৭,০৪৫ || ১.৯৫% |- | শিখ || ৩,২৮৭ || ০.২৪% |- | জৈন || ৭৭১ || ০.০৬% |} <ref name="ReligionCensus">{{cite web |title=Census of India – Religious Composition |publisher=Government of India, Ministry of Home Affairs |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=27 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় পৰিৱেশ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। কোনো এটা ধৰ্মীয় গোটেই ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ গঠন নকৰে। অৱশ্যে ভাৰতৰ যিকেইখন ৰাজ্যত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ অনুগামীসকল আটাইতকৈ বৃহৎ ধৰ্মীয় গোট, অৰুণাচল প্ৰদেশ সেইবোৰৰ অন্যতম। ৰাজ্যখনৰ বহুতো লোক প্ৰকৃতি-উপাসনাকেন্দ্ৰিক পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আছে। নিশিসকলৰ ''ন্যেদাৰ নামলো'', তাংচা আৰু নক্টেসকলৰ ''ৰাংফ্ৰা'', আপাতানিসকলৰ ''মেদাৰ নেলো'', গালোসকলৰ ''কাৰ্গু গামগি'' আৰু আদিসকলৰ ''ডনি-পল' দেৰে'' এনে প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। এইবোৰ ডনি-পল' পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান লোকে পৰম্পৰাগতভাৱে নিজকে হিন্দু হিচাপে পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{cite news |last=Katiyar |first=Prerna |title=How Churches in Arunachal Pradesh Are Facing Resistance over Conversion of Tribals |work=The Economic Times |date=19 November 2017 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-churches-in-arunachal-pradesh-are-facing-resistance-over-conversion-of-tribals/articleshow/61703687.cms}}</ref> পৰম্পৰাগত প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় বিশ্বাসসমূহ হিন্দুধৰ্মৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ লগে লগে এই সংখ্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে। টাৱাং, পশ্চিম কামেং আৰু তিব্বতৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ প্ৰাধান্য আছে। আনহাতে ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত বসবাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত। অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতৰ পৰা বৌদ্ধধৰ্মৰ আগমন ঘটিছিল।<ref>{{cite web |title=Theravada Buddhist Monasteries of Arunachal Pradesh: A Study of Art and Visual Culture |url=https://www.sahapedia.org/theravada-buddhist-monasteries-arunachal-pradesh-study-art-and-visual-culture |publisher=Sahapedia |access-date=24 June 2022}}</ref> ১৯৭১ চনত ৰাজ্যখনত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল ০.৭৯। ১৯৯১ চনলৈ ই ১০.৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ২০১১ চনত ২৫ শতাংশ অতিক্ৰম কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Bansal |first1=Samarth |last2=Ramachandran |first2=Smriti Kak |title=Christian Population on the Rise in Arunachal Pradesh, Manipur |work=Hindustan Times |date=8 March 2017 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/christian-population-on-the-rise-in-arunachal-pradesh-manipur/story-8Go2uITu2BLFJ547MPwohM.html}}</ref> ===ভাষা=== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান মাতৃভাষাসমূহৰ জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল: {| class="wikitable sortable" ! ভাষা !! জনসংখ্যাৰ শতাংশ |- | নিশি || ২০.৭৪% |- | আদি (গালংসহ) || ১৭.৩৫% |- | নেপালী || ৬.৮৯% |- | তাগিন || ৪.৫৪% |- | ভোটীয়া || ৪.৫১% |- | ৱাঞ্চো || ৪.২৩% |- | অসমীয়া || ৩.৯০% |- | বাংলা || ৩.৬৫% |- | হিন্দী || ৩.৪৫% |- | চাকমা || ৩.৪০% |- | আপাতানি || ৩.২১% |- | মিচিমি || ৩.০৪% |- | তাংচা || ২.৬৪% |- | নক্টে || ২.১৯% |- | ভোজপুৰী || ২.০৪% |- | সাদ্ৰী || ১.০৩% |} <ref name="LanguageCensus">{{cite web |title=Census of India: Population by Mother Tongue, Arunachal Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10194/download/13306/DDW-C16-STMT-MDDS-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 August 2022}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অধিকাংশ স্থানীয় জনগোষ্ঠীয়ে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত তানি ভাষাসমূহ কয়। মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশৰ তানি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং উল্লেখযোগ্য। তানি ভাষাসমূহৰ মাজত তুলনামূলকভাৱে উচ্চ পৰিমাণৰ সাদৃশ্য দেখা যায়। এই বৈশিষ্ট্যই বৰ্তমানৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত এই ভাষাসমূহৰ তুলনামূলকভাৱে সাম্প্ৰতিক বিস্তাৰৰ ইংগিত দিয়ে। অধিকাংশ তানি ভাষাৰ ভাষাভাষীয়ে অন্ততঃ আন এটা তানি ভাষা কিছু পৰিমাণে বুজিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত এটা উপভাষিক শৃংখল গঠিত হৈছে। ইউৰোপৰ বহু অঞ্চলতো অতীতত এনে উপভাষিক শৃংখল আছিল। তানি ভাষাসমূহৰ ভিতৰত আপাতানি আৰু মিলাং তুলনামূলকভাৱে পৃথক বৈশিষ্ট্যযুক্ত। অঞ্চলটোৰ ভাষাসমূহৰ ভিতৰত তানি ভাষাসমূহ অধিক অধ্যয়ন কৰা ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্যতম। তানি অঞ্চলৰ পূবফালে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ মিচিমি গোটৰ তিনিটা অত্যন্ত বিপন্ন ভাষা আছে—ইদু, দিগাৰু আৰু মিজু। তিব্বততো এই ভাষাসমূহৰ কিছুমান ভাষাভাষী লোক আছে। এই ভাষাসমূহৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু অঞ্চলটোৰ আন ভাষাসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক এতিয়াও সম্পূৰ্ণভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। ইয়াৰ দক্ষিণফালে চিংফৌ বা কাচিন ভাষা পোৱা যায়, যিটো মূলতঃ ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যত বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰচলিত। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ভাষাসমূহৰ বৰ্তমানৰ নাগালেণ্ডৰ নাগা ভাষাসমূহৰ কিছুমানৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। তানি অঞ্চলৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰফালে ডাকপা আৰু ছাংলাসহ অন্ততঃ এটা আৰু সম্ভৱতঃ চাৰিটালৈকে ভোটীয় ভাষা আছে। ভাৰতৰ ভিতৰত এই ভাষাসমূহৰ ভাষাভাষীসকলক মনপা আৰু মেম্বা নামেৰে জনা যায়। ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহৰ অধিকাংশ ভাষাভাষী চুবুৰীয়া ভূটান আৰু তিব্বতত বাস কৰে। ভোটীয় আৰু তানি অঞ্চলৰ মাজত শ্বাৰডুকপেন, বুগুন, হ্ৰুছো, কৰো, মিজি, বাংৰু আৰু পুৰইক বা সুলুং ভাষাসমূহ পোৱা যায়। এই ভাষাসমূহৰ বহুতো এতিয়াও পৰ্যাপ্তভাৱে অধ্যয়ন আৰু শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হোৱা নাই। এইবোৰত বিশেষ গাঁথনিগত আৰু শব্দভাণ্ডাৰগত বৈশিষ্ট্য দেখা যায়, যিয়ে অঞ্চলটোত দীৰ্ঘ ভাষিক ইতিহাস আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে জটিল ভাষিক যোগাযোগৰ প্ৰতিফলন ঘটাব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰইক ভাষা আৰু সংস্কৃতি প্ৰাগৈতিহাসিক আৰু নৃভাষাবৈজ্ঞানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত। তথাপি এই ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত। ভোটীয় আৰু তানি ভাষাগোষ্ঠীৰ বাহিৰেও আধুনিক অৰুণাচল প্ৰদেশত বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত নিয়োজিত প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে কোৱা ভাষাও আছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিধান অনুসৰি এইবোৰৰ ভাষাভাষীসকলক অজনজাতীয় হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ বাহিৰত ৰাজ্যখনত টাই ভাষা পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি হৈছে টাই খামতি ভাষা। ইয়াৰ ম্যানমাৰৰ শান ৰাজ্যৰ শান ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। খামতি ভাষাৰ উপস্থিতি অষ্টাদশ অথবা ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে উত্তৰ ম্যানমাৰৰ পৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইংৰাজীৰ উপৰি অসমীয়া, বাংলা, নেপালী আৰু বিশেষকৈ হিন্দী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ৰাজ্যখনত বৃদ্ধি পাইছে। বিশেষকৈ প্ৰাথমিক শিক্ষা ব্যৱস্থাত বিহাৰ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ আন হিন্দীভাষী অঞ্চলৰ পৰা অহা শিক্ষকসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এটা বৃদ্ধি পোৱা অংশই হিন্দীৰ এক আঞ্চলিক মিশ্ৰিত ৰূপ মাতৃভাষা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। হিন্দী ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংযোগী ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=How Hindi Became the Language of Choice in Arunachal Pradesh |url=https://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |date=22 August 2014 |publisher=Scroll.in}}</ref> ২০১১ চনৰ দ্বিভাষিকতা আৰু ত্ৰিভাষিকতাৰ তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৬২.৮ শতাংশ লোক, অৰ্থাৎ প্ৰায় ন লাখ মানুহে, হিন্দীক প্ৰথম, দ্বিতীয় অথবা অতিৰিক্ত ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |title=C-17: Population by Bilingualism and Trilingualism, Arunachal Pradesh – 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10274/download/13386/DDW-C17-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India}}</ref> এই ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ স্বীকৃত চৰকাৰী ভাষা হৈছে ইংৰাজী। ===সাক্ষৰতা=== চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ২০০১ চনৰ ৫৪.৭৪ শতাংশৰ পৰা ২০১১ চনত ৬৬.৯৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১১ চনত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা আছিল ৭,৮৯,৯৪৩ জন। ইয়াৰে ৪,৫৪,৫৩২ জন পুৰুষ (৭৩.৬৯%) আৰু ৩,৩৫,৪১১ গৰাকী মহিলা (৫৯.৫৭%) আছিল।<ref>{{cite web |title=Census of India: Provisional Population Tables – Census 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Table-2(3)_literacy.pdf |publisher=Census of India |access-date=11 April 2011}}</ref> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 3bd9qzlh1trtpx68mx0uhee6d0duk4f 647579 647578 2026-10-25T08:45:01Z Ananya Taye 28065 647579 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} ==ভূগোল== [[File:Mountains of Arunachal Pradesh.jpg|thumb|টাৱাং জিলাৰ ছেলা পাছৰ ওচৰৰ হ্ৰদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ ২৬.২৮° উত্তৰৰ পৰা ২৯.৩০° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১.২০° পূবৰ পৰা ৯৭.৩০° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালি ৮৩,৭৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। পাহাৰে আৱৰা ৰাজ্যখনৰ অসমৰ সৈতে সংলগ্ন কিছুমান অংশ সমতল ভূমি। ৰাজ্যখনৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগ কাংটো, যাৰ উচ্চতা প্ৰায় ৭,০৬০ মিটাৰ। নেগি কাংছাং, গৰিচেনৰ মূল শৃংগ আৰু পূব গৰিচেন ৰাজ্যখনৰ আন উল্লেখযোগ্য উচ্চ হিমালয়ীয় পৰ্বতশৃংগ। ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত এই পৰ্বতমালাসমূহক ঐতিহাসিক ভাৰতীয় গ্ৰন্থসমূহত সূৰ্যোদয়ৰ স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই পৰ্বতসমূহক অৰুণ পৰ্বত নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নামকৰণৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছে। ডং আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী বিজয়নগৰ ভাৰতত প্ৰথম সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰা স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ডং গাড়ীৰে তুলনামূলকভাৱে সহজে যাব পৰা ঠাই আৰু ইয়াৰ সূৰ্যোদয় দৰ্শনৰ স্থান পৰ্যটকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। [[File:Salna Bari, Bhalukpong.jpg|thumb|হিমালয়ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ [[ভালুকপুং]] চহৰৰ পৰা দেখা দৃশ্য।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান নদীসমূহ হৈছে [[কামেং নদী|কামেং]], [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ছিয়াং বা ব্ৰহ্মপুত্ৰ, [[দিবাং নদী|দিবাং]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|ন-দিহিং]]। ভূগৰ্ভস্থ জলপ্ৰবাহ আৰু গ্ৰীষ্মকালত বৰফ গলাৰ ফলত এই নদীসমূহৰ জলপ্ৰবাহ বৃদ্ধি পায়। ছিয়াং নদীলৈকে বিস্তৃত পৰ্বতমালাসমূহ পূব হিমালয়ৰ অন্তৰ্গত। ছিয়াং আৰু ন-দিহিং নদীৰ মাজৰ পৰ্বতমালাসমূহ [[মিচিমি পাহাৰ]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। এই পাহাৰসমূহ হেংডুৱান পৰ্বতমালাৰ অংশ হ'ব পাৰে। টিৰাপ আৰু লংডিং জিলাত ন-দিহিং নদীৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত পৰ্বতমালাসমূহ [[পাটকাই পৰ্বতমালা]]ৰ অংশ। ===জলবায়ু=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবায়ু উচ্চতাৰ সৈতে সলনি হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু দেখা যায়। ৩,৫০০–৫,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত উপক্ৰান্তীয় উচ্চভূমিৰ জলবায়ু আৰু আল্পীয় জলবায়ু পোৱা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশত বছৰি প্ৰায় ২,০০০–৫,০০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৭০–৮০ শতাংশ বৰষুণ মে' মাহৰ পৰা অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Dhar |first1=O. N. |last2=Nandargi |first2=S. |date=1 June 2004 |title=Rainfall Distribution over the Arunachal Pradesh Himalayas |journal=Weather |volume=59 |issue=6 |pages=155–157 |doi=10.1256/wea.87.03 }}</ref> ===জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য=== [[File:Clean ziro green ziro.jpeg|thumb|জিৰো উপত্যকা।]] ভাৰতৰ ভিতৰত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ অন্যতম সমৃদ্ধ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৭৫০ প্ৰজাতিৰ চৰাই<ref name="Choudhury2006">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=A Pocket Guide to the Birds of Arunachal Pradesh |publisher=Gibbon Books and The Rhino Foundation for Nature in North East India |location=Guwahati |year=2006 |isbn=81-900866-5-0}}</ref> আৰু ২০০তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2003">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=The Mammals of Arunachal Pradesh |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2003 |isbn=978-81-87498-80-3}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বনাঞ্চলসমূহে হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বিশেষ সমৃদ্ধ অঞ্চলৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ বাসস্থান সামৰি লৈছে।<ref>{{cite book |last=Mittermeier |first=Russell A. |title=Hotspots Revisited |publisher=Cemex |year=2004}}</ref> ২০১৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৩১,২৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চলক ম্যানমাৰ, চীন আৰু ভূটানলৈ বিস্তৃত প্ৰায় ৬৫,৭৩০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আয়তনৰ অখণ্ড বনাঞ্চলীয় ভূদৃশ্যৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Potapov |first1=Peter |last2=Hansen |first2=Matthew C. |last3=Laestadius |first3=Lars |last4=Turubanova |first4=Svetlana |last5=Yaroshenko |first5=Alexey |last6=Thies |first6=Christoph |last7=Smith |first7=Wynet |last8=Zhuravleva |first8=Ilona |last9=Komarova |first9=Anna |date=2017 |title=The Last Frontiers of Wilderness: Tracking Loss of Intact Forest Landscapes from 2000 to 2013 |journal=Science Advances |volume=3 |issue=1 |article-number=e1600821 |doi=10.1126/sciadv.1600821 }}</ref> ৰাজ্যখনত তিনিটা বাঘ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এইবোৰ হৈছে [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল, মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু পাক্কে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল।<ref name="ArunachalForest">{{cite web |title=Protected Areas |url=http://arunachalforests.gov.in/protected_areas.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ===উদ্ভিদজগত=== ২০০০ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৬৩,০৯৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল বৃক্ষাচ্ছাদিত আছিল, যিটো ৰাজ্যখনৰ মুঠ ভূমিৰ প্ৰায় ৭৭ শতাংশ।<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=M. C. |last2=Potapov |first2=P. V. |last3=Moore |first3=R. |last4=Hancher |first4=M. |last5=Turubanova |first5=S. A. |last6=Tyukavina |first6=A. |last7=Thau |first7=D. |last8=Stehman |first8=S. V. |last9=Goetz |first9=S. J. |date=2013 |title=High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change |journal=Science |volume=342 |issue=6160 |pages=850–853 |doi=10.1126/science.1244693 }}</ref> ৰাজ্যখনত ৫,০০০তকৈ অধিক প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Official Web Page of Government of Arunachal Pradesh |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005713/http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |archive-date=15 April 2016}}</ref> সৰ্বনিম্ন উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত, বিশেষকৈ অসমৰ সীমান্তৰ ওচৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ বনাঞ্চল পোৱা যায়। হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু পাটকাই পাহাৰকে ধৰি ৰাজ্যখনৰ বহু অংশত পূব হিমালয়ৰ বহল পাতযুক্ত বনাঞ্চল বিস্তৃত। উত্তৰফালে তিব্বতৰ সীমান্তৰ দিশে উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পূব আৰু উত্তৰ-পূব হিমালয়ৰ উপ-আল্পীয় শংকুজাতীয় বনাঞ্চল দেখা যায়। ইয়াৰ ওপৰৰ অঞ্চলসমূহত আল্পীয় জোপোহা আৰু তৃণভূমি পোৱা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগসমূহ শিল আৰু বৰফেৰে আবৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ পোৱা যায়। নামনি সোৱণশিৰি জিলাৰ জিৰো উপত্যকাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ১৫৮ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kala |first=C. P. |title=Ethnomedicinal Botany of the Apatani in the Eastern Himalayan Region of India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |year=2005 |volume=1 |article-number=11 |doi=10.1186/1746-4269-1-11}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পাহাৰ আৰু পৰ্বতৰ ঢালসমূহ আল্পীয়, নাতিশীতোষ্ণ আৰু উপক্ৰান্তীয় বনাঞ্চলেৰে আবৃত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰড'ডেণ্ড্ৰন, ওক, পাইন, মেপল আৰু ফাৰ গছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Champion |first1=H. G. |last2=Seth |first2=Shiam Kishore |title=A Revised Survey of the Forest Types of India |year=1968}}</ref> ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত [[মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] অন্যতম। ===প্ৰাণীজগত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], হিম নাহৰফুটুকী, [[হাতী|এছীয় হাতী]], সম্বৰ হৰিণ, চিতল হৰিণ, হৰিণা, ভালুক, মিথুন (''Bos frontalis''), গৌৰ, বনৰীয়া কুকুৰ, বৃহৎ কাছমেকুৰী, মাৰ্বল্ড কেট আৰু লেপাৰ্ড কেট উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Flora and Fauna |url=http://arunachalforests.gov.in/wildlife_special.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পৰা হুলক গিবনৰ এটা নতুন উপপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে, যাক মিচিমি পাহাৰৰ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock mishmiensis'') নামেৰে জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Subspecies of Hoolock Gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=49–59}}</ref> ইয়াৰ উপৰি বিগত ডেৰ দশকত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰীৰ তিনিটা নতুন প্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। এইবোৰ হৈছে মেচুকা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী,<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=A New Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=7 |year=2007 |pages=26–32}}</ref> মিচিমি পাহাৰৰ বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=One More New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=8 |year=2009 |pages=27–35}}</ref> আৰু মেবো বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Siang Basin, Arunachal Pradesh in North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=30–38}}</ref> ==জনগাঁথনি== [[File:Nishi tribal from Arunachal - Diganta Talukdar.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজপাৰ পৰিহিত নিশি জনগোষ্ঠীৰ এজন লোক।]] ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৩,৮৩,৭২৭ জন। প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত মাত্ৰ ১৭ জনকৈ লোকৰ বসতি থকা ৰাজ্যখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম জনঘনত্বৰ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৬৮.৭৯ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনত ১২টা অনুসূচীত জনজাতীয় গোটৰ উল্লেখ আছে। ভাষা, ধৰ্ম, জনজাতীয় পৰিচয় আৰু বস্তুগত সংস্কৃতিৰ ভিত্তিত অৰুণাচল প্ৰদেশক কেইবাটাও বৃহৎ সাংস্কৃতিক অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। পশ্চিম অংশত ভূটানৰ সীমান্তত তিব্বতীয় ভাষাভাষী মনপা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য আছে। মধ্যভাগত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ বসতি। ইয়াৰ পূবফালে মিচিমিসকলৰ অঞ্চল, ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত টাই, চিংফৌ আৰু তাংচা জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু দক্ষিণ অংশত নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহৰ মাজত অকা, হ্ৰুছো, মিজি আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ দৰে অন্তৱৰ্তী সাংস্কৃতিক গোটো আছে। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন স্থানত সুলুং বা পুৰইকসকলৰ দৰে তুলনামূলকভাৱে বিচ্ছিন্ন জনগোষ্ঠীসমূহো বসবাস কৰে। পশ্চিমৰ তিব্বতীয় সাংস্কৃতিক অঞ্চলত মনপাসকলৰ কেইবাটাও উপগোষ্ঠী আছে। তেওঁলোকে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা, কিন্তু পৰস্পৰে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব নোৱৰা বিভিন্ন ভাষা কয়। এই অঞ্চলত যথেষ্ট সংখ্যক তিব্বতী শৰণাৰ্থীও আছে। মধ্য অৰুণাচলৰ তানি অঞ্চলত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং জনগোষ্ঠীসমূহ আছে। গালো জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কাৰ্কা, লোদু, বগুম, লাৰে আৰু পুগো আদি উপগোষ্ঠী উল্লেখযোগ্য। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চল ৰামো আৰু পাইলিবো অঞ্চললৈও বিস্তৃত। পূব দিশত আদি জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন উপগোষ্ঠীৰ ভিতৰত পদাম, পাচি, মিনয়ং আৰু বোকাৰ উল্লেখযোগ্য। মিলাং জনগোষ্ঠীও বৃহত্তৰ আদি সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ অংশ যদিও বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৈশিষ্ট্য বহন কৰে। ইয়াৰ অধিক পূবফালে ইদু, মিজু আৰু দিগাৰু জনগোষ্ঠীসমূহে মিচিমি সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক অঞ্চল গঠন কৰে। দক্ষিণ-পূব অৰুণাচলত টাই খামতিসকল ভাষিকভাৱে চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ পৰা পৃথক। তেওঁলোকে থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। চিংফৌ আৰু তাংচা নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আছে। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ৰাজ্যখনৰ আন দুটা প্ৰধান নাগা জনগোষ্ঠী। এই দুয়োটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত যথেষ্ট সাংস্কৃতিক সাদৃশ্য পোৱা যায়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]]ও অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য জনগোষ্ঠী। দেউৰীসকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ বংশধৰ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো তেওঁলোকে নিজৰ জীৱিকা আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ঐতিহাসিক নথিত উল্লেখ থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত দেউৰীসকল অন্যতম। ইয়াৰ পৰা দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ হিমালয়ীয় অঞ্চলত ১৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰত আন বহুতো জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বেই তেওঁলোকৰ বসতি আছিল বুলি সূচায়। ===ধৰ্ম=== [[File:Parshuram Kund .jpg|thumb|লোহিত জিলাৰ [[পৰশুৰাম কুণ্ড]], এটা উল্লেখযোগ্য হিন্দু তীৰ্থস্থান।]] [[File:BuddhaTwang.jpg|thumb|টাৱাঙত থকা [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় জনগাঁথনি আছিল: {| class="wikitable" ! ধৰ্ম !! জনসংখ্যা !! শতাংশ |- | খ্ৰীষ্টান || ৪,১৮,৭৩২ || ৩০.২৬% |- | হিন্দু || ৪,০১,৮৭৬ || ২৯.০৪% |- | ডনি-পল'কে ধৰি বিভিন্ন পৰম্পৰাগত বিশ্বাস || ৩,৬২,৫৫৩ || ২৬.২০% |- | বৌদ্ধ || ১,৬২,৮১৫ || ১১.৭৭% |- | মুছলমান || ২৭,০৪৫ || ১.৯৫% |- | শিখ || ৩,২৮৭ || ০.২৪% |- | জৈন || ৭৭১ || ০.০৬% |} <ref name="ReligionCensus">{{cite web |title=Census of India – Religious Composition |publisher=Government of India, Ministry of Home Affairs |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=27 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় পৰিৱেশ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। কোনো এটা ধৰ্মীয় গোটেই ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ গঠন নকৰে। অৱশ্যে ভাৰতৰ যিকেইখন ৰাজ্যত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ অনুগামীসকল আটাইতকৈ বৃহৎ ধৰ্মীয় গোট, অৰুণাচল প্ৰদেশ সেইবোৰৰ অন্যতম। ৰাজ্যখনৰ বহুতো লোক প্ৰকৃতি-উপাসনাকেন্দ্ৰিক পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আছে। নিশিসকলৰ ''ন্যেদাৰ নামলো'', তাংচা আৰু নক্টেসকলৰ ''ৰাংফ্ৰা'', আপাতানিসকলৰ ''মেদাৰ নেলো'', গালোসকলৰ ''কাৰ্গু গামগি'' আৰু আদিসকলৰ ''ডনি-পল' দেৰে'' এনে প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। এইবোৰ ডনি-পল' পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান লোকে পৰম্পৰাগতভাৱে নিজকে হিন্দু হিচাপে পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{cite news |last=Katiyar |first=Prerna |title=How Churches in Arunachal Pradesh Are Facing Resistance over Conversion of Tribals |work=The Economic Times |date=19 November 2017 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-churches-in-arunachal-pradesh-are-facing-resistance-over-conversion-of-tribals/articleshow/61703687.cms}}</ref> পৰম্পৰাগত প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় বিশ্বাসসমূহ হিন্দুধৰ্মৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ লগে লগে এই সংখ্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে। টাৱাং, পশ্চিম কামেং আৰু তিব্বতৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ প্ৰাধান্য আছে। আনহাতে ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত বসবাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত। অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতৰ পৰা বৌদ্ধধৰ্মৰ আগমন ঘটিছিল।<ref>{{cite web |title=Theravada Buddhist Monasteries of Arunachal Pradesh: A Study of Art and Visual Culture |url=https://www.sahapedia.org/theravada-buddhist-monasteries-arunachal-pradesh-study-art-and-visual-culture |publisher=Sahapedia |access-date=24 June 2022}}</ref> ১৯৭১ চনত ৰাজ্যখনত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল ০.৭৯। ১৯৯১ চনলৈ ই ১০.৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ২০১১ চনত ২৫ শতাংশ অতিক্ৰম কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Bansal |first1=Samarth |last2=Ramachandran |first2=Smriti Kak |title=Christian Population on the Rise in Arunachal Pradesh, Manipur |work=Hindustan Times |date=8 March 2017 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/christian-population-on-the-rise-in-arunachal-pradesh-manipur/story-8Go2uITu2BLFJ547MPwohM.html}}</ref> ===ভাষা=== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান মাতৃভাষাসমূহৰ জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল: {| class="wikitable sortable" ! ভাষা !! জনসংখ্যাৰ শতাংশ |- | নিশি || ২০.৭৪% |- | আদি (গালংসহ) || ১৭.৩৫% |- | নেপালী || ৬.৮৯% |- | তাগিন || ৪.৫৪% |- | ভোটীয়া || ৪.৫১% |- | ৱাঞ্চো || ৪.২৩% |- | অসমীয়া || ৩.৯০% |- | বাংলা || ৩.৬৫% |- | হিন্দী || ৩.৪৫% |- | চাকমা || ৩.৪০% |- | আপাতানি || ৩.২১% |- | মিচিমি || ৩.০৪% |- | তাংচা || ২.৬৪% |- | নক্টে || ২.১৯% |- | ভোজপুৰী || ২.০৪% |- | সাদ্ৰী || ১.০৩% |} <ref name="LanguageCensus">{{cite web |title=Census of India: Population by Mother Tongue, Arunachal Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10194/download/13306/DDW-C16-STMT-MDDS-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 August 2022}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অধিকাংশ স্থানীয় জনগোষ্ঠীয়ে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত তানি ভাষাসমূহ কয়। মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশৰ তানি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং উল্লেখযোগ্য। তানি ভাষাসমূহৰ মাজত তুলনামূলকভাৱে উচ্চ পৰিমাণৰ সাদৃশ্য দেখা যায়। এই বৈশিষ্ট্যই বৰ্তমানৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত এই ভাষাসমূহৰ তুলনামূলকভাৱে সাম্প্ৰতিক বিস্তাৰৰ ইংগিত দিয়ে। অধিকাংশ তানি ভাষাৰ ভাষাভাষীয়ে অন্ততঃ আন এটা তানি ভাষা কিছু পৰিমাণে বুজিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত এটা উপভাষিক শৃংখল গঠিত হৈছে। ইউৰোপৰ বহু অঞ্চলতো অতীতত এনে উপভাষিক শৃংখল আছিল। তানি ভাষাসমূহৰ ভিতৰত আপাতানি আৰু মিলাং তুলনামূলকভাৱে পৃথক বৈশিষ্ট্যযুক্ত। অঞ্চলটোৰ ভাষাসমূহৰ ভিতৰত তানি ভাষাসমূহ অধিক অধ্যয়ন কৰা ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্যতম। তানি অঞ্চলৰ পূবফালে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ মিচিমি গোটৰ তিনিটা অত্যন্ত বিপন্ন ভাষা আছে—ইদু, দিগাৰু আৰু মিজু। তিব্বততো এই ভাষাসমূহৰ কিছুমান ভাষাভাষী লোক আছে। এই ভাষাসমূহৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু অঞ্চলটোৰ আন ভাষাসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক এতিয়াও সম্পূৰ্ণভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। ইয়াৰ দক্ষিণফালে চিংফৌ বা কাচিন ভাষা পোৱা যায়, যিটো মূলতঃ ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যত বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰচলিত। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ভাষাসমূহৰ বৰ্তমানৰ নাগালেণ্ডৰ নাগা ভাষাসমূহৰ কিছুমানৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। তানি অঞ্চলৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰফালে ডাকপা আৰু ছাংলাসহ অন্ততঃ এটা আৰু সম্ভৱতঃ চাৰিটালৈকে ভোটীয় ভাষা আছে। ভাৰতৰ ভিতৰত এই ভাষাসমূহৰ ভাষাভাষীসকলক মনপা আৰু মেম্বা নামেৰে জনা যায়। ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহৰ অধিকাংশ ভাষাভাষী চুবুৰীয়া ভূটান আৰু তিব্বতত বাস কৰে। ভোটীয় আৰু তানি অঞ্চলৰ মাজত শ্বাৰডুকপেন, বুগুন, হ্ৰুছো, কৰো, মিজি, বাংৰু আৰু পুৰইক বা সুলুং ভাষাসমূহ পোৱা যায়। এই ভাষাসমূহৰ বহুতো এতিয়াও পৰ্যাপ্তভাৱে অধ্যয়ন আৰু শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হোৱা নাই। এইবোৰত বিশেষ গাঁথনিগত আৰু শব্দভাণ্ডাৰগত বৈশিষ্ট্য দেখা যায়, যিয়ে অঞ্চলটোত দীৰ্ঘ ভাষিক ইতিহাস আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে জটিল ভাষিক যোগাযোগৰ প্ৰতিফলন ঘটাব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰইক ভাষা আৰু সংস্কৃতি প্ৰাগৈতিহাসিক আৰু নৃভাষাবৈজ্ঞানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত। তথাপি এই ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত। ভোটীয় আৰু তানি ভাষাগোষ্ঠীৰ বাহিৰেও আধুনিক অৰুণাচল প্ৰদেশত বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত নিয়োজিত প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে কোৱা ভাষাও আছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিধান অনুসৰি এইবোৰৰ ভাষাভাষীসকলক অজনজাতীয় হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ বাহিৰত ৰাজ্যখনত টাই ভাষা পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি হৈছে টাই খামতি ভাষা। ইয়াৰ ম্যানমাৰৰ শান ৰাজ্যৰ শান ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। খামতি ভাষাৰ উপস্থিতি অষ্টাদশ অথবা ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে উত্তৰ ম্যানমাৰৰ পৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইংৰাজীৰ উপৰি অসমীয়া, বাংলা, নেপালী আৰু বিশেষকৈ হিন্দী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ৰাজ্যখনত বৃদ্ধি পাইছে। বিশেষকৈ প্ৰাথমিক শিক্ষা ব্যৱস্থাত বিহাৰ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ আন হিন্দীভাষী অঞ্চলৰ পৰা অহা শিক্ষকসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এটা বৃদ্ধি পোৱা অংশই হিন্দীৰ এক আঞ্চলিক মিশ্ৰিত ৰূপ মাতৃভাষা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। হিন্দী ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংযোগী ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=How Hindi Became the Language of Choice in Arunachal Pradesh |url=https://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |date=22 August 2014 |publisher=Scroll.in}}</ref> ২০১১ চনৰ দ্বিভাষিকতা আৰু ত্ৰিভাষিকতাৰ তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৬২.৮ শতাংশ লোক, অৰ্থাৎ প্ৰায় ন লাখ মানুহে, হিন্দীক প্ৰথম, দ্বিতীয় অথবা অতিৰিক্ত ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |title=C-17: Population by Bilingualism and Trilingualism, Arunachal Pradesh – 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10274/download/13386/DDW-C17-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India}}</ref> এই ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ স্বীকৃত চৰকাৰী ভাষা হৈছে ইংৰাজী। ===সাক্ষৰতা=== চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ২০০১ চনৰ ৫৪.৭৪ শতাংশৰ পৰা ২০১১ চনত ৬৬.৯৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১১ চনত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা আছিল ৭,৮৯,৯৪৩ জন। ইয়াৰে ৪,৫৪,৫৩২ জন পুৰুষ (৭৩.৬৯%) আৰু ৩,৩৫,৪১১ গৰাকী মহিলা (৫৯.৫৭%) আছিল।<ref>{{cite web |title=Census of India: Provisional Population Tables – Census 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Table-2(3)_literacy.pdf |publisher=Census of India |access-date=11 April 2011}}</ref> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন প্ৰশাসনিক জিলাত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="glance">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | title=Arunachal Pradesh at a glance | publisher=Arunachal Pradesh State Govenment | accessdate=August 23, 2012 | archivedate=August 4, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804193321/http://arunachalpradesh.nic.in/glance.htm | deadurl=yes }}</ref>জিলাসমূ্হ প্ৰশাসনিক বিষয়া হৈছে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্ত। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা দণ্ডাধিকাৰী অথবা জিলা উপায়ুক্তক জিলাখন সূচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে। জিলাখনৰ আইন সম্বন্ধীয় বিষয়সমূহ পুলিছ অধীক্ষকে (''Superintendent of Police'') পৰিচালনা কৰে। এই ১৬খন জিলা হৈছে: [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]], [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]], [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]], [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]], [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]], [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]], [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]], [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]], [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]], [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]], [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]], [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]], [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]], [[লোহিত জিলা|লোহিত]], আৰু [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] জিলা। অৰুণাচল প্ৰদেশক ১৬খন জিলা হৈছে:<ref name="glance"/> {| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 width=70% style="border:1px solid black" |- bgcolor=#99ccff | '''সংকেত''' | '''জিলা''' | '''সদৰ''' | '''জনসংখ্যা'''<br />(২০১১)<ref>{{cite web |url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/arunachal/17_Table%201%20-%20B.xls |format=XLS |title = Distribution of Population, Decadel Growth Rate, Sex-Ration and Population Density |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010 - 2011 |accessdate = 2012-08-23 }}</ref> | '''মাটিকালি'''<br />(বৰ্গ কিমি) | '''জনঘনত্ব'''<br />(প্ৰতি বৰ্গ কিমি) | '''ৱেবছাইট''' |- bgcolor=#F4F9FF | ০১|| [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]]|| [[টাৱাং|টাৱাং চহৰ]]|| ৪৯৯৫০|| ২০৮৫|| ২৩||[http://tawang.nic.in/ tawang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০২|| [[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]]|| [[বমডিলা]]|| ৮৭০১৩|| ৭৪২২|| ১২||[http://westkameng.nic.in/ westkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৩|| [[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]]|| [[চেপ্পা]]|| ৭৮৪১৩|| ৪১৩৪|| ১৯||[http://eastkameng.nic.in/ eastkameng.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৪|| [[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]]|| য়ুপিয়া|| ১৭৬৩৮৫|| ২৮৭৫|| ৬১||[http://papumpare.nic.in/ papumpare.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৫|| [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]]|| দাপৰিজো|| ৮৩২০৫|| ৭০৩২|| ১২|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৬|| [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]]|| [[আলং]]|| ১১২২৭২|| ৮৩২৫|| ১৩||[http://westsiang.nic.in/ westsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৭|| [[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]]|| পাচিঘাট|| ৯৯০১৯|| ৪০০৫|| ২৭||[http://eastsiang.nic.in/ eastsiang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ০৮|| [[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]]||য়ুং কিয়োং|| ৩৫২৮৯|| ৬১৮৮|| ৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ০৯|| [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]]|| চাংলাং|| ১৪৭৯৫১|| ৪৬৬২|| ৩২||[http://changlang.nic.in/ changlang.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১০|| [[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]]|| খোন্সা|| ১১১৯৯৭|| ২৩৬২|| ৪৭||[http://tirap.nic.in/ tirap.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১১|| [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]]|| [[জিৰ']]|| ৮২৮৩৯|| ৩৪৬০|| ২৪|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১২|| [[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]]|| কলৰিয়াং|| ৮৯৭১৭|| ৮৮১৮|| ১৫|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৩|| [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]|| অনীনি|| ৭৯৪৮|| ৯১২৯|| ১|| |- bgcolor=#F4F9FF | ১৪|| [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]]|| ৰইং|| ৫৩৯৮৬|| ৩৯০০|| ১৪||[http://roing.nic.in/ roing.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৫|| [[লোহিত জিলা|লোহিত]]|| [[তেজু]]|| ১৪৫৫৩৮|| ২৪০২|| ২৮||[http://lohit.nic.in/ lohit.nic.in] |- bgcolor=#F4F9FF | ১৬|| [[অনজৌ জিলা|অনজৌ]]|| হাৱাই|| ২১০৮৯|| ৬১৯০|| ৩|| |} ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 1wmcvwfown1sxpjmwi31omzyyu8pjcf 647580 647579 2026-10-25T08:47:00Z Ananya Taye 28065 /* প্ৰশাসনিক বিভাজন */ 647580 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} ==ভূগোল== [[File:Mountains of Arunachal Pradesh.jpg|thumb|টাৱাং জিলাৰ ছেলা পাছৰ ওচৰৰ হ্ৰদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ ২৬.২৮° উত্তৰৰ পৰা ২৯.৩০° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১.২০° পূবৰ পৰা ৯৭.৩০° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালি ৮৩,৭৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। পাহাৰে আৱৰা ৰাজ্যখনৰ অসমৰ সৈতে সংলগ্ন কিছুমান অংশ সমতল ভূমি। ৰাজ্যখনৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগ কাংটো, যাৰ উচ্চতা প্ৰায় ৭,০৬০ মিটাৰ। নেগি কাংছাং, গৰিচেনৰ মূল শৃংগ আৰু পূব গৰিচেন ৰাজ্যখনৰ আন উল্লেখযোগ্য উচ্চ হিমালয়ীয় পৰ্বতশৃংগ। ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত এই পৰ্বতমালাসমূহক ঐতিহাসিক ভাৰতীয় গ্ৰন্থসমূহত সূৰ্যোদয়ৰ স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই পৰ্বতসমূহক অৰুণ পৰ্বত নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নামকৰণৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছে। ডং আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী বিজয়নগৰ ভাৰতত প্ৰথম সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰা স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ডং গাড়ীৰে তুলনামূলকভাৱে সহজে যাব পৰা ঠাই আৰু ইয়াৰ সূৰ্যোদয় দৰ্শনৰ স্থান পৰ্যটকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। [[File:Salna Bari, Bhalukpong.jpg|thumb|হিমালয়ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ [[ভালুকপুং]] চহৰৰ পৰা দেখা দৃশ্য।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান নদীসমূহ হৈছে [[কামেং নদী|কামেং]], [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ছিয়াং বা ব্ৰহ্মপুত্ৰ, [[দিবাং নদী|দিবাং]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|ন-দিহিং]]। ভূগৰ্ভস্থ জলপ্ৰবাহ আৰু গ্ৰীষ্মকালত বৰফ গলাৰ ফলত এই নদীসমূহৰ জলপ্ৰবাহ বৃদ্ধি পায়। ছিয়াং নদীলৈকে বিস্তৃত পৰ্বতমালাসমূহ পূব হিমালয়ৰ অন্তৰ্গত। ছিয়াং আৰু ন-দিহিং নদীৰ মাজৰ পৰ্বতমালাসমূহ [[মিচিমি পাহাৰ]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। এই পাহাৰসমূহ হেংডুৱান পৰ্বতমালাৰ অংশ হ'ব পাৰে। টিৰাপ আৰু লংডিং জিলাত ন-দিহিং নদীৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত পৰ্বতমালাসমূহ [[পাটকাই পৰ্বতমালা]]ৰ অংশ। ===জলবায়ু=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবায়ু উচ্চতাৰ সৈতে সলনি হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু দেখা যায়। ৩,৫০০–৫,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত উপক্ৰান্তীয় উচ্চভূমিৰ জলবায়ু আৰু আল্পীয় জলবায়ু পোৱা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশত বছৰি প্ৰায় ২,০০০–৫,০০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৭০–৮০ শতাংশ বৰষুণ মে' মাহৰ পৰা অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Dhar |first1=O. N. |last2=Nandargi |first2=S. |date=1 June 2004 |title=Rainfall Distribution over the Arunachal Pradesh Himalayas |journal=Weather |volume=59 |issue=6 |pages=155–157 |doi=10.1256/wea.87.03 }}</ref> ===জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য=== [[File:Clean ziro green ziro.jpeg|thumb|জিৰো উপত্যকা।]] ভাৰতৰ ভিতৰত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ অন্যতম সমৃদ্ধ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৭৫০ প্ৰজাতিৰ চৰাই<ref name="Choudhury2006">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=A Pocket Guide to the Birds of Arunachal Pradesh |publisher=Gibbon Books and The Rhino Foundation for Nature in North East India |location=Guwahati |year=2006 |isbn=81-900866-5-0}}</ref> আৰু ২০০তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2003">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=The Mammals of Arunachal Pradesh |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2003 |isbn=978-81-87498-80-3}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বনাঞ্চলসমূহে হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বিশেষ সমৃদ্ধ অঞ্চলৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ বাসস্থান সামৰি লৈছে।<ref>{{cite book |last=Mittermeier |first=Russell A. |title=Hotspots Revisited |publisher=Cemex |year=2004}}</ref> ২০১৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৩১,২৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চলক ম্যানমাৰ, চীন আৰু ভূটানলৈ বিস্তৃত প্ৰায় ৬৫,৭৩০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আয়তনৰ অখণ্ড বনাঞ্চলীয় ভূদৃশ্যৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Potapov |first1=Peter |last2=Hansen |first2=Matthew C. |last3=Laestadius |first3=Lars |last4=Turubanova |first4=Svetlana |last5=Yaroshenko |first5=Alexey |last6=Thies |first6=Christoph |last7=Smith |first7=Wynet |last8=Zhuravleva |first8=Ilona |last9=Komarova |first9=Anna |date=2017 |title=The Last Frontiers of Wilderness: Tracking Loss of Intact Forest Landscapes from 2000 to 2013 |journal=Science Advances |volume=3 |issue=1 |article-number=e1600821 |doi=10.1126/sciadv.1600821 }}</ref> ৰাজ্যখনত তিনিটা বাঘ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এইবোৰ হৈছে [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল, মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু পাক্কে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল।<ref name="ArunachalForest">{{cite web |title=Protected Areas |url=http://arunachalforests.gov.in/protected_areas.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ===উদ্ভিদজগত=== ২০০০ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৬৩,০৯৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল বৃক্ষাচ্ছাদিত আছিল, যিটো ৰাজ্যখনৰ মুঠ ভূমিৰ প্ৰায় ৭৭ শতাংশ।<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=M. C. |last2=Potapov |first2=P. V. |last3=Moore |first3=R. |last4=Hancher |first4=M. |last5=Turubanova |first5=S. A. |last6=Tyukavina |first6=A. |last7=Thau |first7=D. |last8=Stehman |first8=S. V. |last9=Goetz |first9=S. J. |date=2013 |title=High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change |journal=Science |volume=342 |issue=6160 |pages=850–853 |doi=10.1126/science.1244693 }}</ref> ৰাজ্যখনত ৫,০০০তকৈ অধিক প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Official Web Page of Government of Arunachal Pradesh |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005713/http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |archive-date=15 April 2016}}</ref> সৰ্বনিম্ন উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত, বিশেষকৈ অসমৰ সীমান্তৰ ওচৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ বনাঞ্চল পোৱা যায়। হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু পাটকাই পাহাৰকে ধৰি ৰাজ্যখনৰ বহু অংশত পূব হিমালয়ৰ বহল পাতযুক্ত বনাঞ্চল বিস্তৃত। উত্তৰফালে তিব্বতৰ সীমান্তৰ দিশে উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পূব আৰু উত্তৰ-পূব হিমালয়ৰ উপ-আল্পীয় শংকুজাতীয় বনাঞ্চল দেখা যায়। ইয়াৰ ওপৰৰ অঞ্চলসমূহত আল্পীয় জোপোহা আৰু তৃণভূমি পোৱা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগসমূহ শিল আৰু বৰফেৰে আবৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ পোৱা যায়। নামনি সোৱণশিৰি জিলাৰ জিৰো উপত্যকাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ১৫৮ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kala |first=C. P. |title=Ethnomedicinal Botany of the Apatani in the Eastern Himalayan Region of India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |year=2005 |volume=1 |article-number=11 |doi=10.1186/1746-4269-1-11}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পাহাৰ আৰু পৰ্বতৰ ঢালসমূহ আল্পীয়, নাতিশীতোষ্ণ আৰু উপক্ৰান্তীয় বনাঞ্চলেৰে আবৃত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰড'ডেণ্ড্ৰন, ওক, পাইন, মেপল আৰু ফাৰ গছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Champion |first1=H. G. |last2=Seth |first2=Shiam Kishore |title=A Revised Survey of the Forest Types of India |year=1968}}</ref> ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত [[মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] অন্যতম। ===প্ৰাণীজগত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], হিম নাহৰফুটুকী, [[হাতী|এছীয় হাতী]], সম্বৰ হৰিণ, চিতল হৰিণ, হৰিণা, ভালুক, মিথুন (''Bos frontalis''), গৌৰ, বনৰীয়া কুকুৰ, বৃহৎ কাছমেকুৰী, মাৰ্বল্ড কেট আৰু লেপাৰ্ড কেট উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Flora and Fauna |url=http://arunachalforests.gov.in/wildlife_special.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পৰা হুলক গিবনৰ এটা নতুন উপপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে, যাক মিচিমি পাহাৰৰ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock mishmiensis'') নামেৰে জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Subspecies of Hoolock Gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=49–59}}</ref> ইয়াৰ উপৰি বিগত ডেৰ দশকত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰীৰ তিনিটা নতুন প্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। এইবোৰ হৈছে মেচুকা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী,<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=A New Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=7 |year=2007 |pages=26–32}}</ref> মিচিমি পাহাৰৰ বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=One More New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=8 |year=2009 |pages=27–35}}</ref> আৰু মেবো বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Siang Basin, Arunachal Pradesh in North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=30–38}}</ref> ==জনগাঁথনি== [[File:Nishi tribal from Arunachal - Diganta Talukdar.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজপাৰ পৰিহিত নিশি জনগোষ্ঠীৰ এজন লোক।]] ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৩,৮৩,৭২৭ জন। প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত মাত্ৰ ১৭ জনকৈ লোকৰ বসতি থকা ৰাজ্যখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম জনঘনত্বৰ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৬৮.৭৯ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনত ১২টা অনুসূচীত জনজাতীয় গোটৰ উল্লেখ আছে। ভাষা, ধৰ্ম, জনজাতীয় পৰিচয় আৰু বস্তুগত সংস্কৃতিৰ ভিত্তিত অৰুণাচল প্ৰদেশক কেইবাটাও বৃহৎ সাংস্কৃতিক অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। পশ্চিম অংশত ভূটানৰ সীমান্তত তিব্বতীয় ভাষাভাষী মনপা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য আছে। মধ্যভাগত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ বসতি। ইয়াৰ পূবফালে মিচিমিসকলৰ অঞ্চল, ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত টাই, চিংফৌ আৰু তাংচা জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু দক্ষিণ অংশত নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহৰ মাজত অকা, হ্ৰুছো, মিজি আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ দৰে অন্তৱৰ্তী সাংস্কৃতিক গোটো আছে। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন স্থানত সুলুং বা পুৰইকসকলৰ দৰে তুলনামূলকভাৱে বিচ্ছিন্ন জনগোষ্ঠীসমূহো বসবাস কৰে। পশ্চিমৰ তিব্বতীয় সাংস্কৃতিক অঞ্চলত মনপাসকলৰ কেইবাটাও উপগোষ্ঠী আছে। তেওঁলোকে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা, কিন্তু পৰস্পৰে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব নোৱৰা বিভিন্ন ভাষা কয়। এই অঞ্চলত যথেষ্ট সংখ্যক তিব্বতী শৰণাৰ্থীও আছে। মধ্য অৰুণাচলৰ তানি অঞ্চলত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং জনগোষ্ঠীসমূহ আছে। গালো জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কাৰ্কা, লোদু, বগুম, লাৰে আৰু পুগো আদি উপগোষ্ঠী উল্লেখযোগ্য। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চল ৰামো আৰু পাইলিবো অঞ্চললৈও বিস্তৃত। পূব দিশত আদি জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন উপগোষ্ঠীৰ ভিতৰত পদাম, পাচি, মিনয়ং আৰু বোকাৰ উল্লেখযোগ্য। মিলাং জনগোষ্ঠীও বৃহত্তৰ আদি সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ অংশ যদিও বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৈশিষ্ট্য বহন কৰে। ইয়াৰ অধিক পূবফালে ইদু, মিজু আৰু দিগাৰু জনগোষ্ঠীসমূহে মিচিমি সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক অঞ্চল গঠন কৰে। দক্ষিণ-পূব অৰুণাচলত টাই খামতিসকল ভাষিকভাৱে চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ পৰা পৃথক। তেওঁলোকে থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। চিংফৌ আৰু তাংচা নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আছে। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ৰাজ্যখনৰ আন দুটা প্ৰধান নাগা জনগোষ্ঠী। এই দুয়োটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত যথেষ্ট সাংস্কৃতিক সাদৃশ্য পোৱা যায়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]]ও অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য জনগোষ্ঠী। দেউৰীসকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ বংশধৰ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো তেওঁলোকে নিজৰ জীৱিকা আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ঐতিহাসিক নথিত উল্লেখ থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত দেউৰীসকল অন্যতম। ইয়াৰ পৰা দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ হিমালয়ীয় অঞ্চলত ১৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰত আন বহুতো জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বেই তেওঁলোকৰ বসতি আছিল বুলি সূচায়। ===ধৰ্ম=== [[File:Parshuram Kund .jpg|thumb|লোহিত জিলাৰ [[পৰশুৰাম কুণ্ড]], এটা উল্লেখযোগ্য হিন্দু তীৰ্থস্থান।]] [[File:BuddhaTwang.jpg|thumb|টাৱাঙত থকা [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় জনগাঁথনি আছিল: {| class="wikitable" ! ধৰ্ম !! জনসংখ্যা !! শতাংশ |- | খ্ৰীষ্টান || ৪,১৮,৭৩২ || ৩০.২৬% |- | হিন্দু || ৪,০১,৮৭৬ || ২৯.০৪% |- | ডনি-পল'কে ধৰি বিভিন্ন পৰম্পৰাগত বিশ্বাস || ৩,৬২,৫৫৩ || ২৬.২০% |- | বৌদ্ধ || ১,৬২,৮১৫ || ১১.৭৭% |- | মুছলমান || ২৭,০৪৫ || ১.৯৫% |- | শিখ || ৩,২৮৭ || ০.২৪% |- | জৈন || ৭৭১ || ০.০৬% |} <ref name="ReligionCensus">{{cite web |title=Census of India – Religious Composition |publisher=Government of India, Ministry of Home Affairs |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=27 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় পৰিৱেশ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। কোনো এটা ধৰ্মীয় গোটেই ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ গঠন নকৰে। অৱশ্যে ভাৰতৰ যিকেইখন ৰাজ্যত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ অনুগামীসকল আটাইতকৈ বৃহৎ ধৰ্মীয় গোট, অৰুণাচল প্ৰদেশ সেইবোৰৰ অন্যতম। ৰাজ্যখনৰ বহুতো লোক প্ৰকৃতি-উপাসনাকেন্দ্ৰিক পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আছে। নিশিসকলৰ ''ন্যেদাৰ নামলো'', তাংচা আৰু নক্টেসকলৰ ''ৰাংফ্ৰা'', আপাতানিসকলৰ ''মেদাৰ নেলো'', গালোসকলৰ ''কাৰ্গু গামগি'' আৰু আদিসকলৰ ''ডনি-পল' দেৰে'' এনে প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। এইবোৰ ডনি-পল' পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান লোকে পৰম্পৰাগতভাৱে নিজকে হিন্দু হিচাপে পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{cite news |last=Katiyar |first=Prerna |title=How Churches in Arunachal Pradesh Are Facing Resistance over Conversion of Tribals |work=The Economic Times |date=19 November 2017 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-churches-in-arunachal-pradesh-are-facing-resistance-over-conversion-of-tribals/articleshow/61703687.cms}}</ref> পৰম্পৰাগত প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় বিশ্বাসসমূহ হিন্দুধৰ্মৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ লগে লগে এই সংখ্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে। টাৱাং, পশ্চিম কামেং আৰু তিব্বতৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ প্ৰাধান্য আছে। আনহাতে ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত বসবাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত। অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতৰ পৰা বৌদ্ধধৰ্মৰ আগমন ঘটিছিল।<ref>{{cite web |title=Theravada Buddhist Monasteries of Arunachal Pradesh: A Study of Art and Visual Culture |url=https://www.sahapedia.org/theravada-buddhist-monasteries-arunachal-pradesh-study-art-and-visual-culture |publisher=Sahapedia |access-date=24 June 2022}}</ref> ১৯৭১ চনত ৰাজ্যখনত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল ০.৭৯। ১৯৯১ চনলৈ ই ১০.৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ২০১১ চনত ২৫ শতাংশ অতিক্ৰম কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Bansal |first1=Samarth |last2=Ramachandran |first2=Smriti Kak |title=Christian Population on the Rise in Arunachal Pradesh, Manipur |work=Hindustan Times |date=8 March 2017 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/christian-population-on-the-rise-in-arunachal-pradesh-manipur/story-8Go2uITu2BLFJ547MPwohM.html}}</ref> ===ভাষা=== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান মাতৃভাষাসমূহৰ জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল: {| class="wikitable sortable" ! ভাষা !! জনসংখ্যাৰ শতাংশ |- | নিশি || ২০.৭৪% |- | আদি (গালংসহ) || ১৭.৩৫% |- | নেপালী || ৬.৮৯% |- | তাগিন || ৪.৫৪% |- | ভোটীয়া || ৪.৫১% |- | ৱাঞ্চো || ৪.২৩% |- | অসমীয়া || ৩.৯০% |- | বাংলা || ৩.৬৫% |- | হিন্দী || ৩.৪৫% |- | চাকমা || ৩.৪০% |- | আপাতানি || ৩.২১% |- | মিচিমি || ৩.০৪% |- | তাংচা || ২.৬৪% |- | নক্টে || ২.১৯% |- | ভোজপুৰী || ২.০৪% |- | সাদ্ৰী || ১.০৩% |} <ref name="LanguageCensus">{{cite web |title=Census of India: Population by Mother Tongue, Arunachal Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10194/download/13306/DDW-C16-STMT-MDDS-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 August 2022}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অধিকাংশ স্থানীয় জনগোষ্ঠীয়ে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত তানি ভাষাসমূহ কয়। মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশৰ তানি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং উল্লেখযোগ্য। তানি ভাষাসমূহৰ মাজত তুলনামূলকভাৱে উচ্চ পৰিমাণৰ সাদৃশ্য দেখা যায়। এই বৈশিষ্ট্যই বৰ্তমানৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত এই ভাষাসমূহৰ তুলনামূলকভাৱে সাম্প্ৰতিক বিস্তাৰৰ ইংগিত দিয়ে। অধিকাংশ তানি ভাষাৰ ভাষাভাষীয়ে অন্ততঃ আন এটা তানি ভাষা কিছু পৰিমাণে বুজিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত এটা উপভাষিক শৃংখল গঠিত হৈছে। ইউৰোপৰ বহু অঞ্চলতো অতীতত এনে উপভাষিক শৃংখল আছিল। তানি ভাষাসমূহৰ ভিতৰত আপাতানি আৰু মিলাং তুলনামূলকভাৱে পৃথক বৈশিষ্ট্যযুক্ত। অঞ্চলটোৰ ভাষাসমূহৰ ভিতৰত তানি ভাষাসমূহ অধিক অধ্যয়ন কৰা ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্যতম। তানি অঞ্চলৰ পূবফালে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ মিচিমি গোটৰ তিনিটা অত্যন্ত বিপন্ন ভাষা আছে—ইদু, দিগাৰু আৰু মিজু। তিব্বততো এই ভাষাসমূহৰ কিছুমান ভাষাভাষী লোক আছে। এই ভাষাসমূহৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু অঞ্চলটোৰ আন ভাষাসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক এতিয়াও সম্পূৰ্ণভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। ইয়াৰ দক্ষিণফালে চিংফৌ বা কাচিন ভাষা পোৱা যায়, যিটো মূলতঃ ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যত বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰচলিত। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ভাষাসমূহৰ বৰ্তমানৰ নাগালেণ্ডৰ নাগা ভাষাসমূহৰ কিছুমানৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। তানি অঞ্চলৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰফালে ডাকপা আৰু ছাংলাসহ অন্ততঃ এটা আৰু সম্ভৱতঃ চাৰিটালৈকে ভোটীয় ভাষা আছে। ভাৰতৰ ভিতৰত এই ভাষাসমূহৰ ভাষাভাষীসকলক মনপা আৰু মেম্বা নামেৰে জনা যায়। ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহৰ অধিকাংশ ভাষাভাষী চুবুৰীয়া ভূটান আৰু তিব্বতত বাস কৰে। ভোটীয় আৰু তানি অঞ্চলৰ মাজত শ্বাৰডুকপেন, বুগুন, হ্ৰুছো, কৰো, মিজি, বাংৰু আৰু পুৰইক বা সুলুং ভাষাসমূহ পোৱা যায়। এই ভাষাসমূহৰ বহুতো এতিয়াও পৰ্যাপ্তভাৱে অধ্যয়ন আৰু শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হোৱা নাই। এইবোৰত বিশেষ গাঁথনিগত আৰু শব্দভাণ্ডাৰগত বৈশিষ্ট্য দেখা যায়, যিয়ে অঞ্চলটোত দীৰ্ঘ ভাষিক ইতিহাস আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে জটিল ভাষিক যোগাযোগৰ প্ৰতিফলন ঘটাব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰইক ভাষা আৰু সংস্কৃতি প্ৰাগৈতিহাসিক আৰু নৃভাষাবৈজ্ঞানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত। তথাপি এই ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত। ভোটীয় আৰু তানি ভাষাগোষ্ঠীৰ বাহিৰেও আধুনিক অৰুণাচল প্ৰদেশত বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত নিয়োজিত প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে কোৱা ভাষাও আছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিধান অনুসৰি এইবোৰৰ ভাষাভাষীসকলক অজনজাতীয় হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ বাহিৰত ৰাজ্যখনত টাই ভাষা পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি হৈছে টাই খামতি ভাষা। ইয়াৰ ম্যানমাৰৰ শান ৰাজ্যৰ শান ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। খামতি ভাষাৰ উপস্থিতি অষ্টাদশ অথবা ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে উত্তৰ ম্যানমাৰৰ পৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইংৰাজীৰ উপৰি অসমীয়া, বাংলা, নেপালী আৰু বিশেষকৈ হিন্দী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ৰাজ্যখনত বৃদ্ধি পাইছে। বিশেষকৈ প্ৰাথমিক শিক্ষা ব্যৱস্থাত বিহাৰ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ আন হিন্দীভাষী অঞ্চলৰ পৰা অহা শিক্ষকসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এটা বৃদ্ধি পোৱা অংশই হিন্দীৰ এক আঞ্চলিক মিশ্ৰিত ৰূপ মাতৃভাষা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। হিন্দী ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংযোগী ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=How Hindi Became the Language of Choice in Arunachal Pradesh |url=https://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |date=22 August 2014 |publisher=Scroll.in}}</ref> ২০১১ চনৰ দ্বিভাষিকতা আৰু ত্ৰিভাষিকতাৰ তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৬২.৮ শতাংশ লোক, অৰ্থাৎ প্ৰায় ন লাখ মানুহে, হিন্দীক প্ৰথম, দ্বিতীয় অথবা অতিৰিক্ত ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |title=C-17: Population by Bilingualism and Trilingualism, Arunachal Pradesh – 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10274/download/13386/DDW-C17-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India}}</ref> এই ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ স্বীকৃত চৰকাৰী ভাষা হৈছে ইংৰাজী। ===সাক্ষৰতা=== চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ২০০১ চনৰ ৫৪.৭৪ শতাংশৰ পৰা ২০১১ চনত ৬৬.৯৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১১ চনত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা আছিল ৭,৮৯,৯৪৩ জন। ইয়াৰে ৪,৫৪,৫৩২ জন পুৰুষ (৭৩.৬৯%) আৰু ৩,৩৫,৪১১ গৰাকী মহিলা (৫৯.৫৭%) আছিল।<ref>{{cite web |title=Census of India: Provisional Population Tables – Census 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Table-2(3)_literacy.pdf |publisher=Census of India |access-date=11 April 2011}}</ref> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক পশ্চিম, মধ্য আৰু পূব নামৰ তিনিটা প্ৰশাসনিক সংমণ্ডলত বিভক্ত কৰা হৈছে। প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰ দায়িত্বত এজনকৈ সংমণ্ডল আয়ুক্ত থাকে। ৰাজ্যখনত ২৮খন প্ৰশাসনিক জিলা আছে। প্ৰতিখন জিলাৰ প্ৰশাসনিক দায়িত্ব এজন জিলা উপায়ুক্তৰ অধীনত থাকে। বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা উপায়ুক্তক প্ৰশাসন পৰিচালনাত সহায় কৰে। জিলাসমূহৰ আইন-শৃংখলা সম্পৰ্কীয় কাৰ্যত আৰক্ষী অধীক্ষকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা পশ্চিম ছিয়াং ৰাজ্যখনৰ বৃহত্তম জিলা আৰু টাৱাং আটাইতকৈ সৰু জিলা। জনসংখ্যাৰ ফালৰ পৰা পাপুমপাৰে বৃহত্তম আৰু দিবাং উপত্যকা আটাইতকৈ সৰু জিলা।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Districts |url=https://www.arunachalpradesh.gov.in/ |website=Government of Arunachal Pradesh |access-date=22 December 2025}}</ref> {| class="wikitable" |- ! পশ্চিম সংমণ্ডল !! মধ্য সংমণ্ডল !! পূব সংমণ্ডল |- | valign="top" | * পূব কামেং * কামলে * ক্ৰা দাদি * কুৰুং কুমেই * নামনি সোৱণশিৰি * পাক্কে-কেচাং * পাপুমপাৰে * টাৱাং * পশ্চিম কামেং | valign="top" | * লেপা ৰাদা * নামনি ছিয়াং * শি-য়োমি * উজনি সোৱণশিৰি * পশ্চিম ছিয়াং | valign="top" | * অনজৌ * চাংলাং * দিবাং উপত্যকা * পূব ছিয়াং * লোহিত * লংডিং * নামনি দিবাং উপত্যকা * নামছাই * ছিয়াং * টিৰাপ * উজনি ছিয়াং |} ===প্ৰধান নগৰসমূহ=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নগৰ নিগম, নগৰ পৰিষদ আৰু নগৰ সমিতিসমূহৰ ভিতৰত তলত উল্লেখিত স্থানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। ====নগৰ নিগম==== * [[ইটানগৰ]] নগৰ নিগম ====নগৰ পৰিষদ==== * পাচিঘাট নগৰ পৰিষদ ====নগৰ সমিতিসমূহ==== * দেওমালি * আলং * চেপ্পা * [[তেজু]] * দাপৰিজো * নামছাই * জিৰো * ৰ'ইং * টাৱাং * খোন্সা * বমডিলা * পাচিঘাট ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] t8kb7cg0qw6dr0aid1clyndg8dwy4tj 647581 647580 2026-10-25T08:54:16Z Ananya Taye 28065 647581 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=23 |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} ==ভূগোল== [[File:Mountains of Arunachal Pradesh.jpg|thumb|টাৱাং জিলাৰ ছেলা পাছৰ ওচৰৰ হ্ৰদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ ২৬.২৮° উত্তৰৰ পৰা ২৯.৩০° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১.২০° পূবৰ পৰা ৯৭.৩০° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালি ৮৩,৭৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। পাহাৰে আৱৰা ৰাজ্যখনৰ অসমৰ সৈতে সংলগ্ন কিছুমান অংশ সমতল ভূমি। ৰাজ্যখনৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগ কাংটো, যাৰ উচ্চতা প্ৰায় ৭,০৬০ মিটাৰ। নেগি কাংছাং, গৰিচেনৰ মূল শৃংগ আৰু পূব গৰিচেন ৰাজ্যখনৰ আন উল্লেখযোগ্য উচ্চ হিমালয়ীয় পৰ্বতশৃংগ। ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত এই পৰ্বতমালাসমূহক ঐতিহাসিক ভাৰতীয় গ্ৰন্থসমূহত সূৰ্যোদয়ৰ স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই পৰ্বতসমূহক অৰুণ পৰ্বত নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নামকৰণৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছে। ডং আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী বিজয়নগৰ ভাৰতত প্ৰথম সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰা স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ডং গাড়ীৰে তুলনামূলকভাৱে সহজে যাব পৰা ঠাই আৰু ইয়াৰ সূৰ্যোদয় দৰ্শনৰ স্থান পৰ্যটকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। [[File:Salna Bari, Bhalukpong.jpg|thumb|হিমালয়ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ [[ভালুকপুং]] চহৰৰ পৰা দেখা দৃশ্য।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান নদীসমূহ হৈছে [[কামেং নদী|কামেং]], [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ছিয়াং বা ব্ৰহ্মপুত্ৰ, [[দিবাং নদী|দিবাং]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|ন-দিহিং]]। ভূগৰ্ভস্থ জলপ্ৰবাহ আৰু গ্ৰীষ্মকালত বৰফ গলাৰ ফলত এই নদীসমূহৰ জলপ্ৰবাহ বৃদ্ধি পায়। ছিয়াং নদীলৈকে বিস্তৃত পৰ্বতমালাসমূহ পূব হিমালয়ৰ অন্তৰ্গত। ছিয়াং আৰু ন-দিহিং নদীৰ মাজৰ পৰ্বতমালাসমূহ [[মিচিমি পাহাৰ]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। এই পাহাৰসমূহ হেংডুৱান পৰ্বতমালাৰ অংশ হ'ব পাৰে। টিৰাপ আৰু লংডিং জিলাত ন-দিহিং নদীৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত পৰ্বতমালাসমূহ [[পাটকাই পৰ্বতমালা]]ৰ অংশ। ===জলবায়ু=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবায়ু উচ্চতাৰ সৈতে সলনি হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু দেখা যায়। ৩,৫০০–৫,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত উপক্ৰান্তীয় উচ্চভূমিৰ জলবায়ু আৰু আল্পীয় জলবায়ু পোৱা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশত বছৰি প্ৰায় ২,০০০–৫,০০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৭০–৮০ শতাংশ বৰষুণ মে' মাহৰ পৰা অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Dhar |first1=O. N. |last2=Nandargi |first2=S. |date=1 June 2004 |title=Rainfall Distribution over the Arunachal Pradesh Himalayas |journal=Weather |volume=59 |issue=6 |pages=155–157 |doi=10.1256/wea.87.03 }}</ref> ===জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য=== [[File:Clean ziro green ziro.jpeg|thumb|জিৰো উপত্যকা।]] ভাৰতৰ ভিতৰত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ অন্যতম সমৃদ্ধ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৭৫০ প্ৰজাতিৰ চৰাই<ref name="Choudhury2006">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=A Pocket Guide to the Birds of Arunachal Pradesh |publisher=Gibbon Books and The Rhino Foundation for Nature in North East India |location=Guwahati |year=2006 |isbn=81-900866-5-0}}</ref> আৰু ২০০তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2003">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=The Mammals of Arunachal Pradesh |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2003 |isbn=978-81-87498-80-3}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বনাঞ্চলসমূহে হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বিশেষ সমৃদ্ধ অঞ্চলৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ বাসস্থান সামৰি লৈছে।<ref>{{cite book |last=Mittermeier |first=Russell A. |title=Hotspots Revisited |publisher=Cemex |year=2004}}</ref> ২০১৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৩১,২৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চলক ম্যানমাৰ, চীন আৰু ভূটানলৈ বিস্তৃত প্ৰায় ৬৫,৭৩০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আয়তনৰ অখণ্ড বনাঞ্চলীয় ভূদৃশ্যৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Potapov |first1=Peter |last2=Hansen |first2=Matthew C. |last3=Laestadius |first3=Lars |last4=Turubanova |first4=Svetlana |last5=Yaroshenko |first5=Alexey |last6=Thies |first6=Christoph |last7=Smith |first7=Wynet |last8=Zhuravleva |first8=Ilona |last9=Komarova |first9=Anna |date=2017 |title=The Last Frontiers of Wilderness: Tracking Loss of Intact Forest Landscapes from 2000 to 2013 |journal=Science Advances |volume=3 |issue=1 |article-number=e1600821 |doi=10.1126/sciadv.1600821 }}</ref> ৰাজ্যখনত তিনিটা বাঘ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এইবোৰ হৈছে [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল, মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু পাক্কে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল।<ref name="ArunachalForest">{{cite web |title=Protected Areas |url=http://arunachalforests.gov.in/protected_areas.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ===উদ্ভিদজগত=== ২০০০ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৬৩,০৯৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল বৃক্ষাচ্ছাদিত আছিল, যিটো ৰাজ্যখনৰ মুঠ ভূমিৰ প্ৰায় ৭৭ শতাংশ।<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=M. C. |last2=Potapov |first2=P. V. |last3=Moore |first3=R. |last4=Hancher |first4=M. |last5=Turubanova |first5=S. A. |last6=Tyukavina |first6=A. |last7=Thau |first7=D. |last8=Stehman |first8=S. V. |last9=Goetz |first9=S. J. |date=2013 |title=High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change |journal=Science |volume=342 |issue=6160 |pages=850–853 |doi=10.1126/science.1244693 }}</ref> ৰাজ্যখনত ৫,০০০তকৈ অধিক প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Official Web Page of Government of Arunachal Pradesh |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005713/http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |archive-date=15 April 2016}}</ref> সৰ্বনিম্ন উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত, বিশেষকৈ অসমৰ সীমান্তৰ ওচৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ বনাঞ্চল পোৱা যায়। হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু পাটকাই পাহাৰকে ধৰি ৰাজ্যখনৰ বহু অংশত পূব হিমালয়ৰ বহল পাতযুক্ত বনাঞ্চল বিস্তৃত। উত্তৰফালে তিব্বতৰ সীমান্তৰ দিশে উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পূব আৰু উত্তৰ-পূব হিমালয়ৰ উপ-আল্পীয় শংকুজাতীয় বনাঞ্চল দেখা যায়। ইয়াৰ ওপৰৰ অঞ্চলসমূহত আল্পীয় জোপোহা আৰু তৃণভূমি পোৱা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগসমূহ শিল আৰু বৰফেৰে আবৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ পোৱা যায়। নামনি সোৱণশিৰি জিলাৰ জিৰো উপত্যকাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ১৫৮ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kala |first=C. P. |title=Ethnomedicinal Botany of the Apatani in the Eastern Himalayan Region of India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |year=2005 |volume=1 |article-number=11 |doi=10.1186/1746-4269-1-11}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পাহাৰ আৰু পৰ্বতৰ ঢালসমূহ আল্পীয়, নাতিশীতোষ্ণ আৰু উপক্ৰান্তীয় বনাঞ্চলেৰে আবৃত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰড'ডেণ্ড্ৰন, ওক, পাইন, মেপল আৰু ফাৰ গছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Champion |first1=H. G. |last2=Seth |first2=Shiam Kishore |title=A Revised Survey of the Forest Types of India |year=1968}}</ref> ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত [[মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] অন্যতম। ===প্ৰাণীজগত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], হিম নাহৰফুটুকী, [[হাতী|এছীয় হাতী]], সম্বৰ হৰিণ, চিতল হৰিণ, হৰিণা, ভালুক, মিথুন (''Bos frontalis''), গৌৰ, বনৰীয়া কুকুৰ, বৃহৎ কাছমেকুৰী, মাৰ্বল্ড কেট আৰু লেপাৰ্ড কেট উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Flora and Fauna |url=http://arunachalforests.gov.in/wildlife_special.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পৰা হুলক গিবনৰ এটা নতুন উপপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে, যাক মিচিমি পাহাৰৰ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock mishmiensis'') নামেৰে জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Subspecies of Hoolock Gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=49–59}}</ref> ইয়াৰ উপৰি বিগত ডেৰ দশকত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰীৰ তিনিটা নতুন প্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। এইবোৰ হৈছে মেচুকা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী,<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=A New Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=7 |year=2007 |pages=26–32}}</ref> মিচিমি পাহাৰৰ বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=One More New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=8 |year=2009 |pages=27–35}}</ref> আৰু মেবো বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Siang Basin, Arunachal Pradesh in North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=30–38}}</ref> ==জনগাঁথনি== [[File:Nishi tribal from Arunachal - Diganta Talukdar.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজপাৰ পৰিহিত নিশি জনগোষ্ঠীৰ এজন লোক।]] ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৩,৮৩,৭২৭ জন। প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত মাত্ৰ ১৭ জনকৈ লোকৰ বসতি থকা ৰাজ্যখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম জনঘনত্বৰ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৬৮.৭৯ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনত ১২টা অনুসূচীত জনজাতীয় গোটৰ উল্লেখ আছে। ভাষা, ধৰ্ম, জনজাতীয় পৰিচয় আৰু বস্তুগত সংস্কৃতিৰ ভিত্তিত অৰুণাচল প্ৰদেশক কেইবাটাও বৃহৎ সাংস্কৃতিক অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। পশ্চিম অংশত ভূটানৰ সীমান্তত তিব্বতীয় ভাষাভাষী মনপা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য আছে। মধ্যভাগত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ বসতি। ইয়াৰ পূবফালে মিচিমিসকলৰ অঞ্চল, ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত টাই, চিংফৌ আৰু তাংচা জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু দক্ষিণ অংশত নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহৰ মাজত অকা, হ্ৰুছো, মিজি আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ দৰে অন্তৱৰ্তী সাংস্কৃতিক গোটো আছে। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন স্থানত সুলুং বা পুৰইকসকলৰ দৰে তুলনামূলকভাৱে বিচ্ছিন্ন জনগোষ্ঠীসমূহো বসবাস কৰে। পশ্চিমৰ তিব্বতীয় সাংস্কৃতিক অঞ্চলত মনপাসকলৰ কেইবাটাও উপগোষ্ঠী আছে। তেওঁলোকে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা, কিন্তু পৰস্পৰে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব নোৱৰা বিভিন্ন ভাষা কয়। এই অঞ্চলত যথেষ্ট সংখ্যক তিব্বতী শৰণাৰ্থীও আছে। মধ্য অৰুণাচলৰ তানি অঞ্চলত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং জনগোষ্ঠীসমূহ আছে। গালো জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কাৰ্কা, লোদু, বগুম, লাৰে আৰু পুগো আদি উপগোষ্ঠী উল্লেখযোগ্য। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চল ৰামো আৰু পাইলিবো অঞ্চললৈও বিস্তৃত। পূব দিশত আদি জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন উপগোষ্ঠীৰ ভিতৰত পদাম, পাচি, মিনয়ং আৰু বোকাৰ উল্লেখযোগ্য। মিলাং জনগোষ্ঠীও বৃহত্তৰ আদি সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ অংশ যদিও বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৈশিষ্ট্য বহন কৰে। ইয়াৰ অধিক পূবফালে ইদু, মিজু আৰু দিগাৰু জনগোষ্ঠীসমূহে মিচিমি সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক অঞ্চল গঠন কৰে। দক্ষিণ-পূব অৰুণাচলত টাই খামতিসকল ভাষিকভাৱে চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ পৰা পৃথক। তেওঁলোকে থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। চিংফৌ আৰু তাংচা নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আছে। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ৰাজ্যখনৰ আন দুটা প্ৰধান নাগা জনগোষ্ঠী। এই দুয়োটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত যথেষ্ট সাংস্কৃতিক সাদৃশ্য পোৱা যায়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]]ও অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য জনগোষ্ঠী। দেউৰীসকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ বংশধৰ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো তেওঁলোকে নিজৰ জীৱিকা আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ঐতিহাসিক নথিত উল্লেখ থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত দেউৰীসকল অন্যতম। ইয়াৰ পৰা দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ হিমালয়ীয় অঞ্চলত ১৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰত আন বহুতো জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বেই তেওঁলোকৰ বসতি আছিল বুলি সূচায়। ===ধৰ্ম=== [[File:Parshuram Kund .jpg|thumb|লোহিত জিলাৰ [[পৰশুৰাম কুণ্ড]], এটা উল্লেখযোগ্য হিন্দু তীৰ্থস্থান।]] [[File:BuddhaTwang.jpg|thumb|টাৱাঙত থকা [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় জনগাঁথনি আছিল: {| class="wikitable" ! ধৰ্ম !! জনসংখ্যা !! শতাংশ |- | খ্ৰীষ্টান || ৪,১৮,৭৩২ || ৩০.২৬% |- | হিন্দু || ৪,০১,৮৭৬ || ২৯.০৪% |- | ডনি-পল'কে ধৰি বিভিন্ন পৰম্পৰাগত বিশ্বাস || ৩,৬২,৫৫৩ || ২৬.২০% |- | বৌদ্ধ || ১,৬২,৮১৫ || ১১.৭৭% |- | মুছলমান || ২৭,০৪৫ || ১.৯৫% |- | শিখ || ৩,২৮৭ || ০.২৪% |- | জৈন || ৭৭১ || ০.০৬% |} <ref name="ReligionCensus">{{cite web |title=Census of India – Religious Composition |publisher=Government of India, Ministry of Home Affairs |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=27 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় পৰিৱেশ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। কোনো এটা ধৰ্মীয় গোটেই ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ গঠন নকৰে। অৱশ্যে ভাৰতৰ যিকেইখন ৰাজ্যত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ অনুগামীসকল আটাইতকৈ বৃহৎ ধৰ্মীয় গোট, অৰুণাচল প্ৰদেশ সেইবোৰৰ অন্যতম। ৰাজ্যখনৰ বহুতো লোক প্ৰকৃতি-উপাসনাকেন্দ্ৰিক পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আছে। নিশিসকলৰ ''ন্যেদাৰ নামলো'', তাংচা আৰু নক্টেসকলৰ ''ৰাংফ্ৰা'', আপাতানিসকলৰ ''মেদাৰ নেলো'', গালোসকলৰ ''কাৰ্গু গামগি'' আৰু আদিসকলৰ ''ডনি-পল' দেৰে'' এনে প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। এইবোৰ ডনি-পল' পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান লোকে পৰম্পৰাগতভাৱে নিজকে হিন্দু হিচাপে পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{cite news |last=Katiyar |first=Prerna |title=How Churches in Arunachal Pradesh Are Facing Resistance over Conversion of Tribals |work=The Economic Times |date=19 November 2017 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-churches-in-arunachal-pradesh-are-facing-resistance-over-conversion-of-tribals/articleshow/61703687.cms}}</ref> পৰম্পৰাগত প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় বিশ্বাসসমূহ হিন্দুধৰ্মৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ লগে লগে এই সংখ্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে। টাৱাং, পশ্চিম কামেং আৰু তিব্বতৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ প্ৰাধান্য আছে। আনহাতে ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত বসবাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত। অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতৰ পৰা বৌদ্ধধৰ্মৰ আগমন ঘটিছিল।<ref>{{cite web |title=Theravada Buddhist Monasteries of Arunachal Pradesh: A Study of Art and Visual Culture |url=https://www.sahapedia.org/theravada-buddhist-monasteries-arunachal-pradesh-study-art-and-visual-culture |publisher=Sahapedia |access-date=24 June 2022}}</ref> ১৯৭১ চনত ৰাজ্যখনত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল ০.৭৯। ১৯৯১ চনলৈ ই ১০.৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ২০১১ চনত ২৫ শতাংশ অতিক্ৰম কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Bansal |first1=Samarth |last2=Ramachandran |first2=Smriti Kak |title=Christian Population on the Rise in Arunachal Pradesh, Manipur |work=Hindustan Times |date=8 March 2017 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/christian-population-on-the-rise-in-arunachal-pradesh-manipur/story-8Go2uITu2BLFJ547MPwohM.html}}</ref> ===ভাষা=== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান মাতৃভাষাসমূহৰ জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল: {| class="wikitable sortable" ! ভাষা !! জনসংখ্যাৰ শতাংশ |- | নিশি || ২০.৭৪% |- | আদি (গালংসহ) || ১৭.৩৫% |- | নেপালী || ৬.৮৯% |- | তাগিন || ৪.৫৪% |- | ভোটীয়া || ৪.৫১% |- | ৱাঞ্চো || ৪.২৩% |- | অসমীয়া || ৩.৯০% |- | বাংলা || ৩.৬৫% |- | হিন্দী || ৩.৪৫% |- | চাকমা || ৩.৪০% |- | আপাতানি || ৩.২১% |- | মিচিমি || ৩.০৪% |- | তাংচা || ২.৬৪% |- | নক্টে || ২.১৯% |- | ভোজপুৰী || ২.০৪% |- | সাদ্ৰী || ১.০৩% |} <ref name="LanguageCensus">{{cite web |title=Census of India: Population by Mother Tongue, Arunachal Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10194/download/13306/DDW-C16-STMT-MDDS-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 August 2022}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অধিকাংশ স্থানীয় জনগোষ্ঠীয়ে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত তানি ভাষাসমূহ কয়। মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশৰ তানি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং উল্লেখযোগ্য। তানি ভাষাসমূহৰ মাজত তুলনামূলকভাৱে উচ্চ পৰিমাণৰ সাদৃশ্য দেখা যায়। এই বৈশিষ্ট্যই বৰ্তমানৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত এই ভাষাসমূহৰ তুলনামূলকভাৱে সাম্প্ৰতিক বিস্তাৰৰ ইংগিত দিয়ে। অধিকাংশ তানি ভাষাৰ ভাষাভাষীয়ে অন্ততঃ আন এটা তানি ভাষা কিছু পৰিমাণে বুজিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত এটা উপভাষিক শৃংখল গঠিত হৈছে। ইউৰোপৰ বহু অঞ্চলতো অতীতত এনে উপভাষিক শৃংখল আছিল। তানি ভাষাসমূহৰ ভিতৰত আপাতানি আৰু মিলাং তুলনামূলকভাৱে পৃথক বৈশিষ্ট্যযুক্ত। অঞ্চলটোৰ ভাষাসমূহৰ ভিতৰত তানি ভাষাসমূহ অধিক অধ্যয়ন কৰা ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্যতম। তানি অঞ্চলৰ পূবফালে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ মিচিমি গোটৰ তিনিটা অত্যন্ত বিপন্ন ভাষা আছে—ইদু, দিগাৰু আৰু মিজু। তিব্বততো এই ভাষাসমূহৰ কিছুমান ভাষাভাষী লোক আছে। এই ভাষাসমূহৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু অঞ্চলটোৰ আন ভাষাসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক এতিয়াও সম্পূৰ্ণভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। ইয়াৰ দক্ষিণফালে চিংফৌ বা কাচিন ভাষা পোৱা যায়, যিটো মূলতঃ ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যত বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰচলিত। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ভাষাসমূহৰ বৰ্তমানৰ নাগালেণ্ডৰ নাগা ভাষাসমূহৰ কিছুমানৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। তানি অঞ্চলৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰফালে ডাকপা আৰু ছাংলাসহ অন্ততঃ এটা আৰু সম্ভৱতঃ চাৰিটালৈকে ভোটীয় ভাষা আছে। ভাৰতৰ ভিতৰত এই ভাষাসমূহৰ ভাষাভাষীসকলক মনপা আৰু মেম্বা নামেৰে জনা যায়। ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহৰ অধিকাংশ ভাষাভাষী চুবুৰীয়া ভূটান আৰু তিব্বতত বাস কৰে। ভোটীয় আৰু তানি অঞ্চলৰ মাজত শ্বাৰডুকপেন, বুগুন, হ্ৰুছো, কৰো, মিজি, বাংৰু আৰু পুৰইক বা সুলুং ভাষাসমূহ পোৱা যায়। এই ভাষাসমূহৰ বহুতো এতিয়াও পৰ্যাপ্তভাৱে অধ্যয়ন আৰু শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হোৱা নাই। এইবোৰত বিশেষ গাঁথনিগত আৰু শব্দভাণ্ডাৰগত বৈশিষ্ট্য দেখা যায়, যিয়ে অঞ্চলটোত দীৰ্ঘ ভাষিক ইতিহাস আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে জটিল ভাষিক যোগাযোগৰ প্ৰতিফলন ঘটাব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰইক ভাষা আৰু সংস্কৃতি প্ৰাগৈতিহাসিক আৰু নৃভাষাবৈজ্ঞানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত। তথাপি এই ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত। ভোটীয় আৰু তানি ভাষাগোষ্ঠীৰ বাহিৰেও আধুনিক অৰুণাচল প্ৰদেশত বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত নিয়োজিত প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে কোৱা ভাষাও আছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিধান অনুসৰি এইবোৰৰ ভাষাভাষীসকলক অজনজাতীয় হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ বাহিৰত ৰাজ্যখনত টাই ভাষা পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি হৈছে টাই খামতি ভাষা। ইয়াৰ ম্যানমাৰৰ শান ৰাজ্যৰ শান ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। খামতি ভাষাৰ উপস্থিতি অষ্টাদশ অথবা ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে উত্তৰ ম্যানমাৰৰ পৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইংৰাজীৰ উপৰি অসমীয়া, বাংলা, নেপালী আৰু বিশেষকৈ হিন্দী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ৰাজ্যখনত বৃদ্ধি পাইছে। বিশেষকৈ প্ৰাথমিক শিক্ষা ব্যৱস্থাত বিহাৰ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ আন হিন্দীভাষী অঞ্চলৰ পৰা অহা শিক্ষকসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এটা বৃদ্ধি পোৱা অংশই হিন্দীৰ এক আঞ্চলিক মিশ্ৰিত ৰূপ মাতৃভাষা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। হিন্দী ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংযোগী ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=How Hindi Became the Language of Choice in Arunachal Pradesh |url=https://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |date=22 August 2014 |publisher=Scroll.in}}</ref> ২০১১ চনৰ দ্বিভাষিকতা আৰু ত্ৰিভাষিকতাৰ তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৬২.৮ শতাংশ লোক, অৰ্থাৎ প্ৰায় ন লাখ মানুহে, হিন্দীক প্ৰথম, দ্বিতীয় অথবা অতিৰিক্ত ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |title=C-17: Population by Bilingualism and Trilingualism, Arunachal Pradesh – 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10274/download/13386/DDW-C17-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India}}</ref> এই ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ স্বীকৃত চৰকাৰী ভাষা হৈছে ইংৰাজী। ===সাক্ষৰতা=== চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ২০০১ চনৰ ৫৪.৭৪ শতাংশৰ পৰা ২০১১ চনত ৬৬.৯৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১১ চনত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা আছিল ৭,৮৯,৯৪৩ জন। ইয়াৰে ৪,৫৪,৫৩২ জন পুৰুষ (৭৩.৬৯%) আৰু ৩,৩৫,৪১১ গৰাকী মহিলা (৫৯.৫৭%) আছিল।<ref>{{cite web |title=Census of India: Provisional Population Tables – Census 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Table-2(3)_literacy.pdf |publisher=Census of India |access-date=11 April 2011}}</ref> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক পশ্চিম, মধ্য আৰু পূব নামৰ তিনিটা প্ৰশাসনিক সংমণ্ডলত বিভক্ত কৰা হৈছে। প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰ দায়িত্বত এজনকৈ সংমণ্ডল আয়ুক্ত থাকে। ৰাজ্যখনত ২৮খন প্ৰশাসনিক জিলা আছে। প্ৰতিখন জিলাৰ প্ৰশাসনিক দায়িত্ব এজন জিলা উপায়ুক্তৰ অধীনত থাকে। বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা উপায়ুক্তক প্ৰশাসন পৰিচালনাত সহায় কৰে। জিলাসমূহৰ আইন-শৃংখলা সম্পৰ্কীয় কাৰ্যত আৰক্ষী অধীক্ষকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা পশ্চিম ছিয়াং ৰাজ্যখনৰ বৃহত্তম জিলা আৰু টাৱাং আটাইতকৈ সৰু জিলা। জনসংখ্যাৰ ফালৰ পৰা পাপুমপাৰে বৃহত্তম আৰু দিবাং উপত্যকা আটাইতকৈ সৰু জিলা।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Districts |url=https://www.arunachalpradesh.gov.in/ |website=Government of Arunachal Pradesh |access-date=22 December 2025}}</ref> {| class="wikitable" |- ! পশ্চিম সংমণ্ডল !! মধ্য সংমণ্ডল !! পূব সংমণ্ডল |- | valign="top" | * পূব কামেং * কামলে * ক্ৰা দাদি * কুৰুং কুমেই * নামনি সোৱণশিৰি * পাক্কে-কেচাং * পাপুমপাৰে * টাৱাং * পশ্চিম কামেং | valign="top" | * লেপা ৰাদা * নামনি ছিয়াং * শি-য়োমি * উজনি সোৱণশিৰি * পশ্চিম ছিয়াং | valign="top" | * অনজৌ * চাংলাং * দিবাং উপত্যকা * পূব ছিয়াং * লোহিত * লংডিং * নামনি দিবাং উপত্যকা * নামছাই * ছিয়াং * টিৰাপ * উজনি ছিয়াং |} ===প্ৰধান নগৰসমূহ=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নগৰ নিগম, নগৰ পৰিষদ আৰু নগৰ সমিতিসমূহৰ ভিতৰত তলত উল্লেখিত স্থানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। ====নগৰ নিগম==== * [[ইটানগৰ]] নগৰ নিগম ====নগৰ পৰিষদ==== * পাচিঘাট নগৰ পৰিষদ ====নগৰ সমিতিসমূহ==== * দেওমালি * আলং * চেপ্পা * [[তেজু]] * দাপৰিজো * নামছাই * জিৰো * ৰ'ইং * টাৱাং * খোন্সা * বমডিলা * পাচিঘাট ==অৰ্থনীতি== তলৰ তালিকাত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিসংখ্যা আৰু কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ মন্ত্ৰালয়ৰ বজাৰ মূল্য অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদনৰ পৰিৱৰ্তন দেখুওৱা হৈছে। পৰিমাণসমূহ ভাৰতীয় টকাৰ বিলিয়ন এককত দিয়া হৈছে।{{citation needed}} {| class="wikitable" |- ! বছৰ !! মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদন (বিলিয়ন টকা) |- | ১৯৮০ || ১.০৭০ |- | ১৯৮৫ || ২.৬৯০ |- | ১৯৯০ || ৫.০৮০ |- | ১৯৯৫ || ১১.৮৪০ |- | ২০০০ || ১৭.৮৩০ |- | ২০০৫ || ৩১.৮৮০ |- | ২০১০ || ৬৫.২১০ |- | ২০১৫ || ১৫৫.৮৮০ |} ২০০৪ চনত বৰ্তমানৰ মূল্য অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদন প্ৰায় ৭০৬ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আৰু ২০১২ চনত প্ৰায় ১.৭৫ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষিনিৰ্ভৰ। স্থানান্তৰিত কৃষিপদ্ধতিক স্থানীয়ভাৱে ''ঝুম'' বুলি জনা যায় আৰু ই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত। অৱশ্যে শেহতীয়া বছৰসমূহত উপাৰ্জনৰ বিকল্প উৎস বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত আগৰ তুলনাত ঝুম খেতিৰ প্ৰচলন কিছু হ্ৰাস পাইছে। অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰায় ৬১,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চল আছে। বনজ সামগ্ৰী ৰাজ্যখনৰ অৰ্থনীতিৰ দ্বিতীয় উল্লেখযোগ্য ক্ষেত্ৰ। ৰাজ্যখনত ধান, মাকৈ, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ক্ষুদ্ৰ শস্য, ঘেঁহু, মাহজাতীয় শস্য, কুঁহিয়াৰ, আদা আৰু তৈলবীজৰ খেতি কৰা হয়। উদ্যানশস্য আৰু ফলমূলৰ বাগিচাৰ বাবেও অৰুণাচল প্ৰদেশ উপযোগী। ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত চাউল কল, ফল সংৰক্ষণ আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ, তাঁতশিল্প আৰু হস্তশিল্প অন্যতম। আইন অনুসৰি কাঠ কটা কল আৰু প্লাইউড বাণিজ্য নিষিদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Economy |url=http://www.thisismyindia.com/arunachal-pradesh/arunachal-pradesh-economy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508051639/http://www.thisismyindia.com/arunachal-pradesh/arunachal-pradesh-economy.html |archive-date=8 May 2016}}</ref> অৱশ্যে ৰাজ্যখনত বহুতো কাঠ কটা কল আছে।<ref>{{cite web |title=Economy of Arunachal Pradesh |url=http://www.mapsofindia.com/arunachal-pradesh/economy.html |access-date=26 November 2016}}</ref> ভাৰতৰ এতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰ নোহোৱা জলবিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত। ২০০৮ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে বিভিন্ন কোম্পানীৰ সৈতে কেইবাখনো বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছিল। এই চুক্তিসমূহত ৪২টামান জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আছিল। প্ৰকল্পসমূহৰ সম্ভাব্য মুঠ বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা ২৭,০০০ মেগাৱাটতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{cite web |title=Massive Dam Plans for Arunachal |url=http://www.indiatogether.org/2008/feb/env-arunachal.htm |date=17 February 2008 |publisher=India Together}}</ref> প্ৰায় ১০,০০০–১২,০০০ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ লক্ষ্য থকা উজনি ছিয়াং জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ২০০৯ চনৰ এপ্ৰিলত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web |title=India Pre-empts Chinese Design in Arunachal |url=http://newindianexpress.com/nation/article53042.ece |work=The New Indian Express}}</ref> ==পৰিবহণ== ===বিমানপথ=== ইটানগৰ বিমানবন্দৰ হৈছে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজধানী ইটানগৰক সেৱা আগবঢ়োৱা বিমানবন্দৰ। হলংগীত প্ৰায় ৬.৫ বিলিয়ন টকা ব্যয়েৰে এই নতুন বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=PMO Ends Tussle between AAI and Arunachal |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/pmo-ends-tussle-between-aai-and-arunachal/article3696836.ece |work=The Hindu |date=28 July 2012}}</ref> ২০২২ চনত ইণ্ডিগ'ই মুম্বাই আৰু কলকাতাৰ পৰা ইটানগৰলৈ প্ৰত্যক্ষ বিমানসেৱা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=IndiGo Commences Operations from Donyi Polo Airport, Itanagar |url=https://www.goindigo.in/press-releases/indigo-commences-operations-from-donyi-polo-airport-itanagar.html |publisher=IndiGo |date=28 November 2022}}</ref> এলায়েন্স এয়াৰে কলকাতাৰ পৰা গুৱাহাটী হৈ পাচিঘাট বিমানবন্দৰলৈ বিমানসেৱা পৰিচালনা কৰে। এই বিমানপথটো ভাৰত চৰকাৰৰ আঞ্চলিক সংযোগ আঁচনি ''উড়ান''ৰ অধীনত ২০১৮ চনৰ মে' মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৭ চনত পাচিঘাট বিমানবন্দৰত যাত্ৰীবাহী টাৰ্মিনেলৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Arunachal's First Commercial Flight Lands at Pasighat Airport |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/itanagar/arunachals-first-commercial-flight-lands-at-pasighat-airport/articleshow/64271968.cms |work=The Times of India |date=22 May 2018}}</ref> ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনস্থ দাপৰিজো, জিৰো, আলং আৰু তেজু বিমানবন্দৰসমূহ সৰু বিমানবন্দৰ আৰু ইংৰাজী খচৰাৰ বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত কাৰ্যক্ষম নাছিল। চৰকাৰে এই বিমানবন্দৰসমূহৰ উন্নয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Govt Considering Setting up of 3 Greenfield Airports in NE |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/govt-considering-setting-up-of-3-greenfield-airports-in-ne/article6312413.ece |work=The Hindu BusinessLine |date=13 August 2014}}</ref> ৰাজ্যখন স্থলপথেৰে সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে এই বিমানপথসমূহ খাদ্যসামগ্ৰী বিতৰণৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===পথ পৰিবহণ=== [[File:Parsuram.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ পৰা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা পথ।]] [[File:Hunli Signboard Arunachal Pradesh.jpg|thumb|হুনলিৰ পথ নিৰ্দেশক ফলক।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান ঘাইপথ হৈছে ট্ৰান্স-অৰুণাচল ঘাইপথ বা ১৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। এই পথটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১,২৯৩ কিলোমিটাৰ। আগতে ইয়াক ২২৯ আৰু ৫২ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ হিচাপে জনা গৈছিল। ঘাইপথটো টাৱাঙৰ পৰা আৰম্ভ হৈ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় সমগ্ৰ প্ৰস্থ অতিক্ৰম কৰে। তাৰ পিছত দক্ষিণলৈ অসমত প্ৰৱেশ কৰি ৱাক্ৰোত শেষ হয়। প্ৰকল্পটো তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং]]হে ২০০৮ চনত ঘোষণা কৰিছিল। ২০১৫–১৬ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰাৰ লক্ষ্য আছিল যদিও ই ২০১৮ চনত কাৰ্যক্ষম হৈছিল। অসমৰ মাজেদি যোৱা ১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণ সীমান্ত অনুসৰণ কৰে। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত নিৰ্মিত ভূমিকম্প-প্ৰতিৰোধী ৰেল আৰু পথ দলং [[বগীবিল দলং]]ৰ ফলত মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ যোগাযোগ সহজ হৈছে। ২০১৮ চনৰ ২৫ ডিচেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে এই দলংখন জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰিছিল। ৪১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে ইটানগৰক সেৱা আগবঢ়ায়। ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনস্থ অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্যিক পৰিবহণ সেৱাই ইটানগৰৰ পৰা বিভিন্ন জিলাৰ সদৰলৈ দৈনিক বাছসেৱা পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ তেজপুৰ আৰু গুৱাহাটী, মেঘালয়ৰ শ্বিলং আৰু নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰলৈও বাছসেৱা আছে।<ref>{{cite news |title=Itanagar-Dimapur Bus Service Flagged Off |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/itanagar-dimapur-bus-service-flagged-off/articleshow/56168153.cms |work=The Times of India |date=25 December 2016}}</ref><ref>{{cite web |title=Night Coach Bus Services Introduced |url=http://www.arunachalpradesh.gov.in/csp_ap_portal/night-bus-service-again.html |publisher=Government of Arunachal Pradesh}}</ref> ২০০৭ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ প্ৰতিখন গাঁও পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল। প্ৰায় প্ৰতিখন সৰু চহৰত দৈনিক বাছসেৱাৰ সুবিধাসহ নিজস্ব বাছ আস্থান আছে। অসমৰ সৈতে উন্নত পথ যোগাযোগৰ ফলত বাণিজ্যও বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪ চনত পূব–পশ্চিম দিশত দুটা অতিৰিক্ত ঘাইপথৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পাহাৰৰ নামনি অংশৰ ঔদ্যোগিক কৰিডৰ ঘাইপথ আৰু আনটো মেকমোহন ৰেখাৰ সমান্তৰাল সীমান্ত ঘাইপথ।<ref>{{cite news |title=Top Officials to Meet to Expedite Road Building along China Border |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Top-officials-to-meet-to-expedite-road-building-along-China-border/articleshow/44831871.cms |work=The Times of India |date=16 October 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Indian Government Plans Highway along Disputed China Border |url=https://thediplomat.com/2014/10/indian-government-plans-highway-along-disputed-china-border/ |work=The Diplomat |date=2014}}</ref> সীমান্ত ঘাইপথৰ প্ৰস্তাৱিত গতিপথৰ মানচিত্ৰও প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Proposed Frontier Highway Alignment |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141016/nat7.jpg}}</ref> ===ৰেলপথ=== ২০১৩ চনৰ শেষভাগত অৰুণাচল প্ৰদেশে প্ৰথম ৰেলপথ লাভ কৰে। অসমৰ মূল ৰে'লপথৰ হাৰমতীৰ পৰা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নাহৰলগুনলৈ নতুন সংযোগ ৰেলপথ মুকলি কৰা হৈছিল। ৩৩ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ব্ৰডগজ ৰেলপথটোৰ নিৰ্মাণ ২০১২ চনত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। অসমৰ মূল ৰেলপথটো ব্ৰডগজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ পিছত নতুন সংযোগটো কাৰ্যক্ষম হৈছিল। ২০১৪ চনৰ ১২ এপ্ৰিলত নতুনকৈ নিৰ্মিত ২০ কিলোমিটাৰ হাৰমতী–নাহৰলগুন ৰেলপথৰ জৰিয়তে ইটানগৰ ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। সেইদিনা অসমৰ ডেকাৰগাঁৱৰ পৰা এখন ৰেল ইটানগৰৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ নাহৰলগুন ৰেল ষ্টেচনত উপস্থিত হৈছিল। মুঠ যাত্ৰাপথৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৮১ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Capital Itanagar Put on India's Railway Map |url=http://www.indiatimes.com/lifestyle/travel/arunachal-pradesh-capital-itanagar-put-on-indias-railway-map-139950.html |work=Indiatimes |date=8 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh Now on Railway Map, Train Reaches Naharlagun |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-04-12/news/49080232_1_harmuti-railway-map-arunachal-pradesh |work=The Economic Times |date=12 April 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত নতুন দিল্লীৰ পৰা নাহৰলগুনলৈ প্ৰথমখন প্ৰত্যক্ষ ৰেলসেৱা আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এই সেৱাৰ শুভাৰম্ভ কৰিছিল। ভাৰত চৰকাৰে পৰৱৰ্তী সময়ত চীনৰ সীমান্তৰ ওচৰৰ টাৱাংলৈ ৰেলপথ সম্প্ৰসাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Kalita |first=Prabin |title=Modi to Flag Off First Train from Arunachal to Delhi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-to-flag-off-first-train-from-Arunachal-to-Delhi/articleshow/46307403.cms |work=The Times of India |date=20 February 2015}}</ref> ==শিক্ষা== [[File:NERIST academic block.jpg|thumb|নৰ্থ ইষ্টাৰ্ণ ৰিজিঅ'নেল ইনষ্টিটিউট অৱ ছায়েন্স এণ্ড টেকন'লজিৰ শিক্ষাভৱন।]] [[File:NIT Arunachal Pradesh.jpg|thumb|য়ুপিয়াত অৱস্থিত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অস্থায়ী চৌহদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰৰ দৰে বেচৰকাৰী সংগঠনৰ সহযোগত ৰাজ্যখনৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰি আহিছে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত [[ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়]] (পূৰ্বৰ অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়), ইন্দিৰা গান্ধী প্ৰযুক্তি আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয় আৰু হিমালয়ান বিশ্ববিদ্যালয় অন্যতম। ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত নিয়মীয়া স্নাতক পাঠ্যক্ৰম, শিক্ষক শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু নাৰ্ছিং শিক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৩৬খন প্ৰতিষ্ঠান আছে। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত উভয় খণ্ডৰ অধীনত পৰিচালিত। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম মহাবিদ্যালয় জৱাহৰলাল নেহৰু মহাবিদ্যালয় ১৯৬৪ চনত পাচিঘাটত স্থাপিত হৈছিল। ২০১৪ চনত ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয় নৰ্থ ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ টেকনিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (NEFTU) স্থাপন কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন পশ্চিম ছিয়াং জিলাৰ আলংত ভাৰতীয় অটোমোবাইল ছ'চাইটি, নতুন দিল্লীৰ উদ্যোগত স্থাপিত হৈছিল। ৰাজ্যখনত নৰ্থ ইষ্টাৰ্ণ ৰিজিঅ'নেল ইনষ্টিটিউট অৱ ছায়েন্স এণ্ড টেকন'লজি](NERIST) নামৰ এখন ডিমড বিশ্ববিদ্যালয়ো আছে। ইয়াৰ লগতে ২০১০ চনৰ ১৮ আগষ্টত স্থাপিত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, অৰুণাচল প্ৰদেশ (NIT) ইটানগৰৰ সদৰ য়ুপিয়াত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=NIT Arunachal Pradesh, Government of India |url=http://www.nitap.in |access-date=30 April 2019}}</ref> [[File:St Claret College Ziro.JPG|thumb|জিৰোৰ ছেইণ্ট ক্লেৰেট মহাবিদ্যালয়।]] NERIST-এ কাৰিকৰী আৰু ব্যৱস্থাপনা শিক্ষাৰ উচ্চ পৰ্যায়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। কাৰিকৰী শিক্ষা সঞ্চালকালয়ে প্ৰতি বছৰে পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰে, যাতে উত্তীৰ্ণ শিক্ষাৰ্থীসকলে আন ৰাজ্যত উচ্চশিক্ষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। ইংৰাজী খচৰাত উল্লেখিত ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত আছে— * জৱাহৰলাল নেহৰু মহাবিদ্যালয়, পাচিঘাট — A গ্ৰেড * ছেইণ্ট ক্লেৰেট মহাবিদ্যালয়, জিৰো — A গ্ৰেড * ইন্দিৰা গান্ধী চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, তেজু — B++ গ্ৰেড * ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয় — B গ্ৰেড * ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, অৰুণাচল প্ৰদেশ — B গ্ৰেড * দেৰা নাটুং চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, ইটানগৰ — B গ্ৰেড * চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, বমডিলা — B গ্ৰেড * ডনি-পল' চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, কামকি — B গ্ৰেড * ৰাংফ্ৰা চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, চাংলাং — C গ্ৰেড দেওমালিৰ ৱাংচা ৰাজকুমাৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ-পূব অংশৰ একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয় হিচাপে ইংৰাজী খচৰাত উল্লেখ আছে। ইয়াত টিৰাপ, চাংলাং আৰু লংডিং জিলাৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Wangcha Rajkumar Government College |url=https://www.wrgcollege.edu.in/ |access-date=13 September 2023}}</ref> ৰাজ্যখনত বৌদ্ধ ধৰ্মীয় সংস্থাৰ অধীনত পৰিচালিত পালি বিদ্যাপীঠৰ দৰে শিক্ষানুষ্ঠানো আছে। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহত সাধাৰণ শিক্ষাৰ লগতে পালি আৰু খামতি লিপিও শিক্ষা দিয়া হয়। অৰুণাচল প্ৰদেশত নিজস্ব লিপি থকা একমাত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে খামতিসকলক ইংৰাজী খচৰাত উল্লেখ কৰা হৈছে। লোহিত জিলাৰ বিভিন্ন স্থানত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ পুথিভঁৰাল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বৃহত্তম পুথিভঁৰালটো চৌখামত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনত দুখন পলিটেকনিক প্ৰতিষ্ঠান আছে। ২০০২ চনত স্থাপিত ৰাজীৱ গান্ধী চৰকাৰী পলিটেকনিক ইটানগৰত আৰু ২০০৬ চনত স্থাপিত টমি পলিটেকনিক মহাবিদ্যালয় বাছাৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি আইন শিক্ষাৰ বাবে ইটানগৰৰ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অৰুণাচল ল' একাডেমী আৰু ইটানগৰৰ জোটেত অৱস্থিত চৰকাৰী জাৰবম গামলিন চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয় আছে। উদ্যানপালন আৰু বনবিদ্যা মহাবিদ্যালয় [[ইম্ফল]]ৰ কেন্দ্ৰীয় কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। ==ৰাজনীতি== ২০১৬ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা ডিচেম্বৰলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশে এক ৰাজনৈতিক সংকটৰ সন্মুখীন হৈছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ মুখ্যমন্ত্ৰী নাবাম টুকীয়ে ২০১১ চনৰ ১ নৱেম্বৰত জাৰবম গামলিনৰ স্থানত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰীলৈ এই পদত আছিল। ২০১৬ চনৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ পিছত ৰাজ্যখনত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাৰি কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মুখ্যমন্ত্ৰিত্বৰ কাৰ্যকালৰ অন্ত পৰিছিল। ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অযোগ্য ঘোষণা কৰা ১৪জন বিধায়কক পুনৰ পদত বাহাল ৰখাৰ পিছত কালিখো পুল মুখ্যমন্ত্ৰী হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ১৩ জুলাইত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৰাজ্যপাল জে. পি. ৰাজখোৱাই বিধানসভাৰ অধিৱেশন ২০১৬ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০১৫ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰলৈ আগুৱাই নিয়াৰ নিৰ্দেশ বাতিল কৰিছিল। এই নিৰ্দেশৰ ফলত অৰুণাচল প্ৰদেশত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাৰি কৰা হৈছিল। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ২০১৬ চনৰ ১৩ জুলাইত নাবাম টুকীক পুনৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে বাহাল ৰখা হয়। কিন্তু বিধানসভাত আস্থা ভোটৰ কেইঘণ্টামান আগতে ১৬ জুলাইত তেওঁ মুখ্যমন্ত্ৰী পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। তাৰ পিছত পেমা খান্দু কংগ্ৰেছৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত পেমা খান্দুৱে সংখ্যাগৰিষ্ঠ বিধায়কৰ সৈতে পিপলছ পাৰ্টি অৱ অৰুণাচলত যোগদান কৰে। তাৰ পিছত ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁ সংখ্যাগৰিষ্ঠ বিধায়কৰ সৈতে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিত যোগদান কৰে। অৰুণাচল প্ৰদেশ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মুকলি স্থানত মলত্যাগমুক্ত (ODF) মৰ্যাদা লাভ কৰা দ্বিতীয়খন ৰাজ্য হয়।<ref>{{cite news |title=Arunachal Becomes 2nd NE State to Achieve ODF Status |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/arunachal-becomes-2nd-ne-state-to-achieve-odf-status/articleshow/62348405.cms |work=The Times of India |date=3 January 2018}}</ref> ২০১৭, ২০২১ আৰু ২০২৩ চনত চীনে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন স্থানৰ নাম চীনা আৰু তিব্বতী ভাষাত সলনি কৰাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। চীনে এই অঞ্চলসমূহক ''দক্ষিণ তিব্বত''ৰ অংশ আৰু চীনৰ অবিচ্ছেদ্য ভূখণ্ড বুলি দাবী কৰে। এই নাম সলনিৰ প্ৰস্তাৱসমূহত ১১টা স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্বতশৃংগ, নদী আৰু জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল আছিল।<ref name="ChinaNameClaims">{{cite news |title=China Provokes India, Includes Arunachal Pradesh, Aksai Chin in New Standard Map |work=Himalayan Times |date=30 August 2023 |page=3}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত চীনৰ দাবী প্ৰত্যাখ্যান কৰি আহিছে। ভাৰত আৰু চীন উভয়েই সীমান্তত সামৰিক উপস্থিতি বৃদ্ধি কৰিছে।<ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh: India Rejects China's Attempt to Rename Disputed Places |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-65134534 |work=BBC News |date=4 April 2023}}</ref> ২০২৩ চনৰ ২৮ আগষ্টত চীন গণপ্ৰজাতন্ত্ৰৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ মন্ত্ৰালয়ে এখন নতুন ''মানক মানচিত্ৰ'' প্ৰকাশ কৰে। এই মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশক চীনৰ অংশ হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে আন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে বিবাদিত ভূমি আৰু জলভাগসমূহকো চীনৰ ভূখণ্ড হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।<ref name="ChinaNameClaims"/> ==ৰাজ্যিক প্ৰতীকসমূহ== {| class="wikitable" ! প্ৰতীক !! নাম !! ছবি |- | ৰাজ্যিক মোহৰ || অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ || [[File:Arunachal Pradesh Seal.svg|50px]] |- | ৰাজ্যিক প্ৰাণী || মিথুন (''Bos frontalis'') || [[File:Wild Bos gaurus Upparabeeranahalli.jpg|50px]] |- | ৰাজ্যিক চৰাই || ধনেশ (''Buceros bicornis'') || [[File:Great-Hornbill.jpg|50px]] |- | ৰাজ্যিক ফুল || কপৌফুল (''Rhynchostylis retusa'') || [[File:Rhynchostylis retusa.JPG|50px]] |- | ৰাজ্যিক গছ || হলং (''Dipterocarpus retusus'')<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Symbols |url=http://knowindia.gov.in/national-identity-elements/states-ut-symbol.php |publisher=Government of India |access-date=19 November 2017}}</ref> || [[File:Dipterocarpus macrocarpus Hollong young leafIMG 1920 05.jpg|50px]] |} ==ভৌগোলিক সূচক== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ খাও টাই বা খামতি চাউলে ২০২৩ চনৰ ৩ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়নৰ অধীনত GI মৰ্যাদা লাভ কৰে। এই স্বীকৃতি ২০৩১ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰলৈ বৈধ।<ref>{{cite news |title=18 Lesser-Known GI-Certified Products of Arunachal Pradesh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/etimes/trending/18-lesser-known-gi-certified-products-of-arunachal-pradesh/photostory/108183979.cms |work=The Times of India |date=3 March 2024}}</ref> লোহিত জিলাৰ নামছাই অৰ্গেনিক স্পাইচেছ এণ্ড এগ্ৰিকালচাৰেল প্ৰডিউচাৰ কোম্পানী লিমিটেডে খাও টাই চাউলৰ GI পঞ্জীয়নৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰত আবেদন দাখিল কৰাৰ পিছত ২০২৩ চনত চেন্নাইস্থিত ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়নে এই চাউলক GI স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত ''অৰুণাচল প্ৰদেশ খাও টাই (খামতি ৰাইচ)'' নামটো সেই অঞ্চলত উৎপাদিত চাউলৰ বাবে সংৰক্ষিত হয়। ই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ GI স্বীকৃতি লাভ কৰা প্ৰথম চাউলৰ প্ৰকাৰ আৰু ৰাজ্যখনৰ GI স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সামগ্ৰীৰ তৃতীয় প্ৰকাৰ। GI স্বীকৃতিয়ে এই চাউলৰ অবৈধ বিক্ৰী আৰু বিপণনৰ বিৰুদ্ধে আইনী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে আৰু ইয়াক এক পৃথক পৰিচয় দিয়ে। ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 9k8ohdyg9478g2qqjx92hhm200fv3tu 0 2967 647625 646607 2026-10-25T11:31:32Z ~2026-56696-11 52467 647625 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = লখিমপুৰ জিলা |settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] |native_name = |nickname = |image_skyline = |image_size = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = Lakhimpur in Assam (India).svg |map_caption = [[অসম]]ত জিলাখনৰ অবস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} |subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1 = [[অসম]] |subdivision_type2 = সদৰ |subdivision_name2 = [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 2277<!--২২৭৭--> |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = ২০১১ |population_note = |population_total = 1040644<!--১০৪০৬৪৪--> |population_metro = |population_density_km2 = |timezone =[[গ্ৰী.মা.স. +৫.৩০|ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +৫:৩০ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS=N |longd=|longm= |longs=|longEW=W |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.lakhimpur.nic.in www.lakhimpur.nic.in] |footnotes = }} '''লখিমপুৰ''' (পূৰ্বৰ নাম '''লক্ষীমপুৰ''') [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত [[অসম]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ-পূৱ কোণত অৱস্থিত এখন জিলা। উল্লেখ্য যে, [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ত লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় মহকুমা দুটাৰে তেতিয়াৰ লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন হৈছিল। সেইসময়ত ইয়াৰ চাৰিসীমা আছিল: পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী, পশ্চিমে হাৱাজান নৈ, উত্তৰে ''[[নেফা]]'' আৰু দক্ষিণে লোহিত সুঁতি। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা">{{cite book | title=ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা | publisher=লক্ষীমপুৰ জিলা মুক্তি যুঁজাৰু সন্মিলন, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ, অসম | author=শ্ৰী হৰিচন্দ্ৰ বৰুৱা, সম্পাদক | year=২০০১-২০০২ | location=উত্তৰ লক্ষীমপুৰ | pages=১}}</ref> ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে এই জিলাখনক লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় জিলা হিচাপে দ্বিবিভক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ পৰা তেতিয়াৰ ধেমাজি মহকুমাকো আতঁৰাই সুকীয়া জিলাৰ স্বীকৃতি দিয়া হয়। বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ চাৰিসীমা হ'ল উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], দক্ষিণে [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]], গোলাঘাট আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পূবে [[ধেমাজি জিলা]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[বিশ্বনাথ জিলা]]। জিলাখনৰ সদৰ হৈছে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]। মহকুমা ৩টা- [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] [[নাৰায়ণপুৰ]] আৰু [[ঢকুৱাখনা]]। ==লখিমপুৰ (লক্ষীমপুৰ) নামৰ উৎপত্তি== ''লখিমপুৰ'' নামটো বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পূৰ্বৰ নাম ''লক্ষীমপুৰ'' বা ''লক্ষ্মীপুৰ''ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। জিলাখনৰ নামকৰণৰ বিষয়ে বিভিন্ন মত পোৱা যায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ পৰ্বতমালাৰ পাদদেশলৈকে বিস্তৃত এই উৰ্বৰ সমতল অঞ্চল অতীজৰে পৰা কৃষি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বাবে সমৃদ্ধিশালী আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯৭৬ চনৰ ''Assam District Gazetteers: Lakhimpur District'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামৰ সৈতে লক্ষীমপুৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত কৰা হয়। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই ৰজাই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ পূব অংশত শাসন কৰিছিল। শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন তাম্ৰশাসনত তেওঁ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। তেওঁৰ ৰাজধানী আছিল ''সাধয়াপুৰী'', যাক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। গেজেটিয়াৰখনত লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ভিতৰত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নাম অনুসৰি তাৰ নামকৰণ কৰিছিল বুলি এটা সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="LakhimpurGazetteer">{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত যুক্তি আগবঢ়াইছিল যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে লক্ষীমপুৰ নগৰক প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল আৰু নগৰখনৰ নামৰ পৰাই জিলাখনৰ নামকৰণ হৈছিল। তেওঁ ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদক এই মতৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা এই চনদখনত জিলাখনৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাত ''Lakhimpur district'' নামটো পোৱা যায়। বৰুৱাৰ মতে, এই তথ্যই জিলাখনৰ নাম প্ৰথম প্ৰশাসনিক সদৰ নগৰখনৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি সূচায়।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন ইতিহাস=== অসমৰ ইতিহাসত লখিমপুৰ অঞ্চলৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ১৯১১ চনৰ ''Encyclopaedia Britannica''ত লখিমপুৰক পূব দিশৰ পৰা অহা বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত প্ৰৱেশ কৰা অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="EB1911">{{cite encyclopedia |title=Lakhimpur |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=16 |year=1911 |page=94}}</ref> ===চুতীয়া শাসন=== মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইতিহাসবিদ জাহ্নৱী গগৈৰ মতে, শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া ৰাজ্যই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ, ধেমাজি, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ কিছুমান অংশ সামৰি লৈছিল। তেওঁৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড এই অঞ্চল অঞ্চলৰ পৰা পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰলৈ বিস্তৃত আছিল আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সীমা ক্ৰমে পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যায়।<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |location=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Their kingdom called Sadiya extended in the north over the entire region from the Sisi in the west to the Brahmaputra in the east. The hills and the river Buri Dihing formed its northern and southern boundaries respectively. Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ অধীনত এই অঞ্চলত এটা আঞ্চলিক শাসনকেন্দ্ৰ বা ক্ষুদ্ৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰক্ষেত্ৰ গঢ় লৈ উঠা বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন আৰু বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত পোৱা প্ৰাচীন নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষক এই অঞ্চলত মধ্যযুগীয় বসতিৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |pages=818–820 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}}</ref> পুৰণি স্থানীয় বিৱৰণ অনুসৰি, [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ মাইল নিলগত ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত চুতীয়া ৰাজবংশৰ এটা শাখাই এখন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজত্ব কৰিছিল। এই অঞ্চলত প্ৰাচীন পৰিত্যক্ত নগৰৰ চিন পোৱা যায় বুলি উল্লেখ আছে। সত্যনাৰায়ণ আৰু লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ দেৱোত্তৰ আৰু ব্ৰহ্মোত্তৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলি উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছত এই নগৰ আৰু চুতীয়া ৰাজবংশৰ মাজৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ সম্ভাৱনা অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰে।<ref name="Harendra2009"/> লখিমপুৰ জিলাৰ [[হাবুং]] অঞ্চলটোও চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] আৰু সোৱণশিৰি–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। তাম্ৰশাসনৰ বিৱৰণ আৰু বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি "হাবুঙাধিপতি" বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজন চুতীয়া বিষয়াই অঞ্চলটো শাসন কৰাৰ<ref name="Guha1983p20">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |page=20 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://www.jstor.org/stable/3516963}}</ref> লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Gopal Chandra |title=Ahom-Buranji |year=1939 |page=55 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji: With Several Shorter Chronicles of Assam |year=1962 |at=অধ্যায় ৩১}}</ref> [[File:Baghar Sukar Doul.jpg|thumb|লখিমপুৰ জিলাৰ বাঘৰচুকৰ দৌল, যাক চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Scheme for Development of Archaeological Sites and Monuments of Assam, Annual Plan 2016–17 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |url=https://archaeology.assam.gov.in/sites/default/files/4/menu/schemes/Scheme-Development%2520of%2520%2520Archaeological%2520sites%2520and%2520monuments%2520of%2520assam%2520annual%2520plan%25202016-17-1.pdf}}</ref>]] ===আহোম শাসন=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ অঞ্চল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ যায়। আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |pages=59, 61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n63/mode/1up}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰজাই অঞ্চলটোত বাৰখন আঞ্চলিক সামন্তীয় শাসনকেন্দ্ৰ গঠন কৰি মধ্য অসমৰ [[বাৰভূঞা]]সকলক তাত সংস্থাপন কৰোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। সেই বিৱৰণ অনুসৰি, [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ বিৰুদ্ধে আহোমসকলক সহায় কৰাৰ পুৰস্কাৰস্বৰূপে ভূঞাসকলক এই অঞ্চলসমূহৰ সামন্তীয় শাসনভাৰ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |page=53}}</ref> বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজা চুহুংমুংয়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত (বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।"</ref><ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, "কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।"</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু জিলা গঠন=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই অসমৰ বিভিন্ন ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল। প্ৰথম ইংৰাজ–ব্ৰহ্মদেশ যুদ্ধৰ অন্তত ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বাক্ষৰিত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ব্ৰিটিছে অসমত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰে আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাক বিতাড়িত কৰে। ইয়াৰ পিছত শিৱসাগৰকে ধৰি উজনি অসমৰ দক্ষিণ পাৰৰ কিছু অঞ্চল [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ অধীনত ৰখা হৈছিল। অৱশ্যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দতহে ব্ৰিটিছে এই সমগ্ৰ অঞ্চল নিজৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="EB1911"/> ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে শেষৰজন কৰতলীয়া আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ পৰা উজনি অসমৰ শাসনভাৰ পুনৰ গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰে [[শিৱসাগৰ]] আৰু উত্তৰ পাৰে পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ পৰা পূবে চিচি–ধেমাজি অঞ্চললৈ বিস্তৃত ভূখণ্ড সামৰি লক্ষীমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলে। প্ৰথমতে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰক জিলাখনৰ সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> লখিমপুৰ জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ১৮৩৯ চনৰ জুলাই মাহত তৎকালীন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে জাৰি কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে লক্ষীমপুৰক আনুষ্ঠানিকভাৱে জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/about |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026}}</ref> ১৮৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে শদিয়া আৰু মটক ৰাজ্যৰ অঞ্চলসমূহ নিজৰ শাসনৰ অধীনলৈ অনাৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰ অধিক বৃদ্ধি পায়। উত্তৰ লখিমপুৰৰ অপেক্ষাকৃত আওহতীয়া অৱস্থান আৰু যাতায়াতৰ অসুবিধাৰ বাবে জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ দক্ষিণ পাৰৰ [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত উত্তৰ পাৰৰ অঞ্চলটোক ''উত্তৰ লখিমপুৰ'' মহকুমা হিচাপে পৰিচালনা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ঐতিহাসিক লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কেইবাটাও অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ সীমান্তৱৰ্তী প্ৰশাসনিক অঞ্চলক ''লখিমপুৰ ফ্ৰণ্টিয়াৰ ট্ৰেক্ট'' (''Lakhimpur Frontier Tract'') বুলিও জনা গৈছিল।<ref name="EB1911"/> ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছতো অবিভক্ত লখিমপুৰ জিলাত বৰ্তমানৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]] জিলাৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত আছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰত, [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ জন্মদিনত, তৎকালীন অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মহেন্দ্ৰ মোহন চৌধুৰী]]ৰ শাসনকালত অবিভক্ত লক্ষীমপুৰ জিলাক বিভক্ত কৰি পৃথক [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন কৰা হয়। নতুন লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ হিচাপে উত্তৰ লখিমপুৰক নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই পুনৰ্গঠনৰ পিছত জিলাখনত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি মহকুমা আছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |url=http://www.statoids.com/yin.html |title=Districts of India |last=Law |first=Gwillim |date=2011-09-25 |work=Statoids |access-date=2011-10-11}}</ref><ref>{{cite book |title=লক্ষীমপুৰ |work=লক্ষীমপুৰ কেন্দ্ৰীয় ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ স্বৰ্ণজয়ন্তী স্মাৰক গ্ৰন্থ |editor1=হিৰণ্য সভাপণ্ডিত |editor2=অৰবিন্দ ৰাজখোৱা}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮৯ চনত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ ধেমাজি অঞ্চল পৃথক কৰি [[ধেমাজি জিলা]] গঠন কৰা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত উল্লেখিত তাৰিখ অনুসৰি, ১৪ অক্টোবৰ ১৯৮৯-ত এই পুনৰ্গঠন সম্পন্ন হৈছিল।<ref name="Statoids"/> এই বিভাজনৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ঢকুৱাখনা মহকুমা আছিল বুলি ঐতিহাসিক প্ৰশাসনিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=History |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== অসমৰ উত্তৰ-পূব অংশত লখিমপুৰ জিলাৰ অৱস্থান। অক্ষাংশ ২৬° ৪৮' উত্তৰৰপৰা ২৭° ৫৩' উত্তৰলৈ; আৰু দ্ৰাঘিমাংশ ৯৩° ৪২' পূবৰপৰা ৯৪° ২০' পূবলৈ বিস্তৃত। হিমালয় পৰ্বতৰ কাষ চুই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰে বিয়পি আৰু মাজুলী নদী দ্বীপৰ পদ স্পৰ্শ কৰি থকা লখিমপুৰ জিলা,যি নদ-নদী,খাল-বিল, জলাশয় আৰু অলেখ জলজ সম্পদেৰে আছিল অতীত মহীয়ান। এইখন জিলাৰ উত্তৰে অৰুনাচল প্ৰদেশ,পূবে ধেমাজি জিলা,দক্ষিণে খেৰকটীয়া-লোহিত (সোৱণশিৰি) সুঁতি,যাক মাজুলীক সাৱটি থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰাংশ বোলা হয় আৰু পশ্চিমে শোণিতপুৰ জিলাৰে পৰিৱেষ্টিত। ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ লখিমপুৰ জিলাখন দক্ষিণ পশ্চিমৰ পৰা উত্তৰ-পূবলৈ ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ বুকুৱেদি উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ প্ৰায় ৪৫ কি: মি: বহল। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ শীৰ্ষভাগলৈ বিয়পি থকা এইখন জিলা গঢ় লয় ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈ যেনে সোৱণশিৰি, ৰঙানৈ, ডিক্ৰং আৰু ইহঁতৰ অলেখ উপনৈয়ৈ পেলাই যোৱা পলসেৰে, যি হিমালয়ৰ পৰা বাগৰি অহা মূল্যবান গেদেৰে চহকী। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ উপ-তৰপামটো আছিল এখন শিলৰ বিছনা,যি ভাৰতীয় সমতলৰ আগছোৱাৰ প্ৰতিনিধি আৰু উত্তৰ-পূব মুখী প্ৰব্ৰজনত সংকুচিত হৈ আহিছে। যোৱা এক নিযুত বছৰ-জুৰি এই অঞ্চলৰ ওপৰত তৰপে তৰপে জমা হোৱা গেদ আৰু মাটিৰ সম্পদে গঢ়ি তুলিছে বৰ্তমানৰ সমতলভাগ। নৈ, উপনৈৰ সম্পদে এইভাগ মাটিক কৰি তুলিছে আৰু বেছি উৰ্বৰা। লখিমপুৰ জিলাৰ সমতলভাগক তিনিটা স্থলভাগত ভাগ কৰিব পাৰি,যাৰ প্ৰতিটোৰে স্বকীয় বৈশিষ্ট্য আছে। পাহাৰীয়া এলেকাটো বালি,পলসুৱা মাটি,চকমকী পাথৰ(শিলগুটি) আৰু নদীৰ শিলেৰে গঠিত হৈছে। সাগৰীয় পৃষ্ঠভাগৰ পৰা প্ৰায় ১২০ মিটাৰ উচ্চতাত এই অঞ্চল অৱস্থিত। এই উচ্চতা জিলাখনৰ মধ্যভাগত ৮৫-১০০মিটাৰলৈ আৰু দক্ষিণৰ ঢকুৱাখনা এলেকাত ৮৫ মিটাৰ,বদতিঘাটত ৮৩ মিটাৰ আৰু একেবাৰে দক্ষিণ-পূবত ৭৯ মিটাৰ নমা। যিহেতু জিলাখনৰ সাধাৰণ সমতলভাগ স্বাভাৱিকতে বহুত নিম্ন,সেয়েহে বৰ্ষাকালৰ বাহিৰে বছৰৰ অন্য সময়ত নদ-নদীৰ সোঁতৰ তীব্ৰতা সিমান প্ৰচণ্ড নহয়। লখিমপুৰৰ মুঠ মাটিকালি ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ<ref>..http://lakhimpur.nic.in/..</ref> ===জলবায়ু=== [[হিমালয়]] পৰ্বতৰাশিৰ গাতে লাগি থকা এই জিলাৰ জলবায়ু তুলনামুলক ভাৱে চেঁচা আৰু সেমেকা। গড় উষ্ণতা শীতকালত ৫º ৰ পৰা ২০º ছেলছিয়াছ আৰু গ্ৰীষ্মকালত ১৮º ৰ পৰা ৩৬º ছেলছিয়াছলৈকে পৰিৱৰ্তিত হয়। আগষ্ট আৰু জানুৱাৰী মাহেই এইখন জিলাৰ ক্ৰমে আটাইতকৈ গৰম আৰু চেঁচা মাহ। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০ ছে.মি.ৰ পৰা ২৫০ ছে.মি.। ৬০% ৰ পৰা কেতিয়াও তললৈ ননমা এই অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা সদায়ে উচ্চ। অসমৰ অন্যান্য এলেকাত দেখা দিয়া বালি –ধুমুহা এই জিলাত নাই। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে ১০,৪০,৬৪৪<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। ২০০১-২০১১ চনৰ ভিতৰত জনসংখ্যাৰ হাৰ হৈছে ১৭.০৫%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। অতীততে লখিমপুৰ ঘন জনবসতিৰ অঞ্চল নাছিল। হয়তো ডাঠ হাবি-জংঘল, বাৰিষা সঘনাই হোৱা বানপানী আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ অসুবিধাৰ বাবে মানুহে এই অঞ্চলত বাস কৰিবলৈ আগ্ৰহী নাছিল। চীনা আক্ৰমণৰ ঠিক পিছতে ১৯৬৩-৬৪ চনৰ ভিতৰত জিলাখনে মিটাৰগজ ৰেললাইনৰ মুখ দেখে। ৰেল চলাচল হোৱাৰ পিছৰ পৰাই লাহে লাহে জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। লগতে ইংৰাজৰ ঔপনিৱেশিক ব্যৱস্থাই জনসংখ্যা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগালে। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ঊনৈশ শতিকাৰ পৰা জিলাখনত একেলগে বাইশটা জনগোষ্ঠীয়ে বাস কৰিছিল। ১৮৪৭-৪৮ চনত মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩৬,৭৪২ জন। ১৮৫২-৫৩ চনত কৰা জৰীপত জনসংখ্যা হয়গৈ ৪১,৭২৬ জন। তেওঁলোকৰ ভিতৰত হিন্দুলোকৰ সংখ্যা আছিল ৩৪,৬৬৫ জন। মুছলিম ২৫১ জন, জনগোষ্ঠীয় লোক আছিল ৫,৫৪৭ জন। ১৮৭২ চনত প্ৰথম চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হয়গৈ ৩৯,১৫৪ জন। ১৯০১ চনত ৮৮.৩ শতাংশ বৃদ্ধিৰে এই জনসংখ্যা হয়গৈ ৭৩,৭৩৬ জন। হয়তো জিলাখনৰ ঠাই বিশেষে চাহ বাগিছা স্থাপনেই আছিল জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ। বিশ-শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত পূব-বঙ্গৰ পৰা অবৈধভাৱে আহি বৰ্তমানৰ বঙালমৰা, ইছলামপুৰ, দৌলতপুৰৰ নিম্নপৃষ্ঠত থিতাপি লোৱা ভূমিহীন মুছলিম পৰিয়ালবোৰে জনসংখ্যা বৃদ্ধিত বিশেষ ভূমিকা বহন কৰিছিল। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} সেই সময়তে আকৌ কিছু সংখ্যক নেপালীলোক ম’হসহ খেতি-বাতি হোৱা ঠাইত থিতাপি লৈছিল। এনেকৈ ১৯২১ চনত জিলাখনৰ জনসংখ্যা এক লাখৰো অধিক হয়গৈ। অবৈধ প্ৰবেশ চলি থাকি ১৯০১ চনৰ জনসংখ্যা তিনিগুণ হৈ ১৯৫১ চনত হ’লগৈ ২,২২,৯৬৯ জন। আচৰিতজনকভাৱে এক অৰ্ধশতিকাতে (২০০১-২০০৩) চাৰিগুণ বাঢ়ি গৈ জনসংখ্যা হয় ৮,৮৯,০১০ জন। ২০০১ চনত জিলাখনত জনজাতিলোকৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ২৩.৪৯% হৈ এক বিশেষ স্থান লাভ কৰে, যি সময়ত ৰাজ্যখনত জনজাতিলোকৰ পৰিমাণ ১৯.৪১%। ৰাজ্যৰ অনুসূচীত জাতিৰ লোকৰ পৰিমাণ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৫৫ % হোৱাৰ বিপৰীতে লখিমপুৰত এই পৰিমাণ ৭.২৮ %। ২০০১ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৮,৮৯,০১০ জনৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা আছিল এনে ধৰণৰ: * হিন্দু- ৭,০২,৪৪১জন -৭৯.০৬ %, * মুছলিম ১,৪৩,৫০৫জন -১৬.১৪ %, * খ্ৰীষ্টিয়ান ৩৬,৬৬৭জন -৪.৪২ %। * বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী -১,৩৬২ জন * জৈন ধৰ্মাৱলম্বী -১৪৮জন আৰু * অন্যান্য ধৰ্মৰ লোক -৩,৩৭১ জন। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৪৫৭জন<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৮.৩৯%। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ক্ৰমে ৮৪.৬৬% আৰু ৭১.৯১%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref> ==ভাষা== লখিমপুৰ জিলা অঞ্চল সুবৃহৎ অসমীয়া জাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰায়বিলাক ধৰ্মীয়লোকৰ উপৰিও অজনজাতি আৰু জনজাতি লোকৰ বাসস্থান। ইয়াৰ বাহিৰেও কৰ্মেসূত্ৰে নেপাল, ৰাজস্থান, মৰোৱাড়, বিহাৰ, বঙ্গ,বাংলাদেশ, মধ্যপ্ৰদেশ, উৰিষ্যা,তামিলনাডু আদি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ পৰা অহা ভিন্ন ভাষীলোকো এই অঞ্চলত বহুকাল থাকি লখিমপুৰত স্থায়ীভাৱে বাসকৰা অসমীয়া লোকৰ লগত মিলি ভাষা সংস্কৃতি সমন্বয়ৰ পৰম্পৰাৰে এক স্বকীয় বৈশিষ্ট্য বহন কৰি আহিছে। লখিমপুৰ জিলাত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰি থকা বিভিন্ন ভাষা গোষ্ঠীৰ ভিতৰত * আৰ্য গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত অসমীয়া, বঙালী, নেপালী, মাৰোৱাৰী, হিন্দী, উড়িয়া, পঞ্জাবী আদি ভাষা-ভাষীসকল অন্যতম। * চীন-তিব্বতীয় শাখাৰ অন্তৰ্গত বড়ো ভাষা গোষ্ঠীৰ উপশাখাৰ বড়ো, সোণোৱাল কছাৰী, মিচিং, দেউৰী,ৰাভা, খামতি সকলেই প্ৰধান। * অষ্ট্ৰীক গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত-কোল বা মুণ্ডা শাখা। এই শাখাৰ উপশাখা হ’ল চাওঁতালী, মুণ্ডাৰী, শৱৰ আদি। ইয়াৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ভাষা সমূহ চাহ বাগিচাৰ মজদুৰ বা বনুৱা সকলৰ মাজত প্ৰচলিত। উল্লিখিত ভাষা সমূহৰ ভিতৰত অসমীয়া ভাষীৰ বাদে আন ভাষা-ভাষী সকল হ’ল দ্বি-ভাষী। তেওঁলোক নিজ নিজ অঞ্চলত নিজৰ ভাষাভাষীৰ মাজত নিজৰ ভাষাতে কথা পাতে যদিও আনৰ লগত কথা বতৰা হওঁতে অসমীয়া ভাষাতে কথা পাতে। শিক্ষা-দীক্ষা, ব্যৱসায়িক লেনদেন, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আদিত এওঁলোকে অসমীয়া ভাষাক সংযোগী বা সহযোগী ভাষা হিচাপে প্ৰয়োগ কৰে। লখিমপুৰৰ প্ৰধান ভাষা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। ইয়াৰ ৰূপ ঘাইকৈ দুটা: মান্য ৰূপ (লিখিত) আৰু কথ্য ৰূপ (মুখে মুখে প্ৰচলিত) * মান্য ৰূপ : মান্যভাষাটো সাধাৰণতে ৰুচিমাৰ্জিত আৰু পৰিশীলিত। লিখোঁতেহে এই মান্যৰূপৰ অসমীয়াৰ প্ৰচলন হয়। অৱশ্যে বিশেষ পৰিস্থিতিত নাটক, উপন্যাসৰ কথোপকথন তথা সংলাপ আদিত কেতিয়াবা সাহিত্যিক প্ৰয়োজনত কথ্য অসমীয়া প্ৰয়োগ কৰা হয় যদিও সেয়া কৃত্ৰিম ব্যৱহাৰ। * কথ্য ৰূপ : দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰচলিত ভাষাৰ মাজত মানুহৰ ৰুচি অনুযায়ী মাতকথাই এটা নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লয়। এনে কথ্যৰূপৰ প্ৰতিফলন লখিমপুৰৰ কথ্য অসমীয়াতো পোৱা যায়। ==লখিমপুৰৰ উল্লেখযোগ্য== ===লখিমপুৰ জিলাৰ বৈশিষ্ট্যমূলক স্থানসমূহ=== লখিমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক পৰিসীমাৰ ভিতৰত বহুতো বৈশিষ্ট্যমূলক উল্লেখনীয় স্থান আছে। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে নাৰায়ণপুৰত অৱস্থিত মহাপুৰুষ [[মাধৱদেৱ|শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ]]ৰ জন্মস্থান। খেৰাজখাত মৌজাৰ কাচিকটা আৰু ৰঙাজান নৈৰ মাজত অৱস্থিত [[লেতেকুপুখুৰী]]ত মাধৱদেৱৰ জন্ম হৈছিল। [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়|মায়ামৰা সত্ৰ সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰৱৰ্তক [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ ধলপুৰৰ দকুৱা গাৱঁৰ বিষ্ণু বালিকুঞ্চিত জন্ম হৈছিল, আৰু সেই স্থানতে তেওঁৰ থান অৱস্থিত। আনহাতে, অনিৰুদ্ধদেৱৰ সমাধিস্থান [[নাহৰআটী থান]] [[বিহপুৰীয়া]] নগৰৰ সমীপৰ নাহৰআটীত অৱস্থিত। নাৰায়ণপুৰ নগৰৰে সমীপৰ শক্ৰাহিত বদলা পদ্ম আতা আৰু হৰিদেৱৰ জন্মস্থান। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰী মাধৱদেৱৰ মণিকাঞ্চন সংযোগৰ স্থান হিচাপে পৰিচিত মাজুলীৰ ধুৱাহাট বেলগুৰি সত্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গৰাখহনীয়াৰ বাবে স্থানান্তৰিত হৈ নাৰায়ণপুৰতে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাপিত হয়। বেলগুৰি সত্ৰৰ নাতিদূৰতে বদুলা সত্ৰ আছে। আনহাতে, পদ্ম আতাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপিত [[ফুলনি থান]] নাৰায়ণপুৰ নগৰতেই অৱস্থিত। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> বিহপুৰীয়াৰ বদতিঘাটৰ সমীপত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে এবাৰ পদাৰ্পণ কৰা চাঙিনীথান, ধলপুৰৰ গণকদলনীত পেতুৱা গোসাঁনীৰ থান, ধলপুৰৰ ভাটোকুছিত কেশৱ চৰণ আতা থান, নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰীত [[মাঘনোৱা দ'ল]], খেৰাজখাতৰ গোসাঁইবাৰী আৰু নাৰায়ণপুৰৰ বৰখামতি গাৱঁত বাপুচাং আৰু বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্ত্তি থকা বৌদ্ধ মন্দিৰ, বিহপুৰীয়া হমৰা কাচিকটা গাৱঁত বদলা পদ্ম আতাৰ জিৰণিস্থান হিচাপে চিহ্নিত ৰঘূগুৰি আৰু হমৰা থান, আৰু খেৰাজখাতত ফুলবাৰী দেৱালয় হৈছে লখিমপুৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ অন্যতম। উল্লেখনীয় যে, কালিকাপুৰাণত ''গৌতমস্য মহাফলা তীৰ্থ'' হিচাপে লখিমপুৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ এই অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা ''পিচ্ছিলা'' (বৰ্তমানৰ পিছলা) নদীৰ উল্লেখ আছে। নাৰায়ণপুৰৰ অনতিদূৰত [[হাৰমতী]]ত একে নামৰ এগৰাকী কুৱঁৰীৰ নামেৰে হাৰমতী গড় আছে। যোগিনীতন্ত্ৰত উল্লেখ থকা সৌমাৰপীঠৰ হাৰমতীৰ ওচৰেদি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী ''দিক্কৰ বাসিনী''য়ে ডিক্ৰং নামেৰে অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ পৰা বৈ আহি দ্বিতীয় বাসুদেৱ থানৰ কাষেদি গৈ বদতিঘাটৰ ওচৰত সোৱণশিৰি নদীত মিলিছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰৰ সমীপত ঘাৰমৰা সত্ৰ আৰু বৰমাহৰা সত্ৰ অৱস্থিত। খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্দ্দশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰজা সত্যনাৰায়ণে প্ৰতিষ্ঠা কৰা শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান নৰোৱা সত্ৰ জিলাখনৰ [[ঢকুৱাখনা]] মহকুমাত থকা এক ঐতিহ্যমণ্ডিত ক্ষেত্ৰ। উক্ত সত্ৰখিনিলৈ নেপাল, ভূটান আদি ঠাইৰ পৰাও বহুলোকৰ আগমন ঘটে। ঢকুৱাখনাতে হাৰ্হি দেৱালয় আৰু বৰদলনিৰ কুমতীয়া নৈৰ পাৰত মণিপুৰীয়া গোসাঁনীৰ থান আছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰত থকা পঞ্চানন দেৱালয়ত কৰ্ছন গাঁৱৰ পৰা ষোড়শী মহাবিদ্যাৰ বিগ্ৰহ আনি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> এই ঐতিহাসিক লক্ষীমপুৰৰ কমলাবৰিয়া মৌজাৰ ধেনুধৰিয়া গাঁৱতেই অৱস্থিত ঐতিহাসিক গৰকা "শ্ৰীশ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ।" যি খনি সত্ৰ শ্ৰীশ্ৰী বলোদেৱে শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰ দেৱৰ আজ্ঞা অনুসৰি মাজুলীৰ বত্ৰগ্ৰামৰ বঁটাৰ চাপৰিত স্থাপিত কৰিছিল যি স্থান হয়টো বৰ্তমান ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত জাহ গৈছে। মান ভগনৰ সময়ত এই সত্ৰ খনি ফাটি আহি লখিমপুৰ অৱস্থিত হল। মাত্ৰ অসমৰ এই সত্ৰখনিতেই একমাহজুৰি হোৱা পাল নামৰ পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰি অহা হৈছে। ===লখিমপুৰ জিলাৰ নগৰ/চহৰ=== * [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] * [[ফুলবাৰী]] * [[বিহপুৰীয়া]] * [[নাৰায়ণপুৰ]] * [[ঢকুৱাখনা]] * [[লালুক]] * [[বান্দৰদেৱা]] * [[ঘিলামৰা]] * [[নাওবৈচা]] * [[হাৰমতি]] * [[ধলপুৰ]] * [[বগীনদী]] * [[ঢেকীয়াজুলি]] ===ঐতিহাসিক স্থানসমূহ=== {{multicol}}• শ্ৰী শ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ। * বাসুদেৱ থান নৰুৱা সত্ৰ। * ৰজাবাৰী। * হাৰ্হি দেৱালয়। * গৰখীয়া দৌল। * নীল দেৱালয়। * পঞ্চানন দেৱালয়। * লোণপানী দৌল। * মাঘনোৱা দ’ল|মাঘনোৱা দৌল আৰু দোতোলা। * ফুলবাৰী দেৱালয়। * বুটীকুৰ। * চাউলধোৱা। {{col-break}} * বাধাকৰা * শতজান * দুলুংমুখ * কদম * খগা * হাতীলুং * পকা দ’ল পিঠাগুৰি * হাৰমতী * ৰাজগড় আলি * বৈঠাৱতী দেৱালয় * মুঢ়া ভগা দ’ল {{col-break}} * বুঢ়ী গোসাঁনীৰ থান * দেওঘৰ * [[ঘাৰমৰা সত্ৰ]] * নাহৰ আটি সত্ৰ * বিষ্ণু বালিকুচি * লেতেকু পুখুৰী * বেলগুৰি থান বা সত্ৰ * পুণীয়া সত্ৰ * চাঙিনী থান * বাহজেঙনী সত্ৰ * কেঁচাই খাইতি আই থান,উজনি মিৰি গাঁও {{col-end}} ===শিক্ষানুষ্ঠান=== {{multicol}} * [[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয় (বৰ্তমান বিশ্ববিদ্যালয়)]] * [[লখিমপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[লালুক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লখিমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ আইন মহাবিদ্যালয় * স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ তেলাহী কমলাবৰীয়া মহাবিদ্যালয় * ঘিলামৰা নৰ্থ বেংক মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * [[শংকৰদেৱ মহাবিদ্যালয়]] * ওম প্ৰকাশ দিনোদিয়া মহাবিদ্যালয় (পানীগাঁও) * [[মাধৱদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]] * বিহপুৰীয়া মহাবিদ্যালয় * বিহপুৰীয়া বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * পূব ডিক্ৰং মহাবিদ্যালয় * লালুক মহাবিদ্যালয় * নাওবৈচা মহাবিদ্যালয় * তেলহী তুৱাৰাম নাথ মহাবিদ্যালয় {{col-break}} * ভিবিৰাম হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * খেৰাজখাত মহাবিদ্যালয় * ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী একাডেমী * জিনিয়াছ একাডেমী * [[উত্তৰ লখিমপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * উত্তৰ লখিমপুৰ বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পানীগাঁও উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ধলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * [[নাৰায়ণপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লোহিত-ডিক্ৰং উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * শংকৰদেৱ কলেজিয়েট * খ'ৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * বঙালমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * খেৰাজখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * নামনি সোৱণশিৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * কমলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গোঁহাই কমল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * টাউন হাইস্কুল {{col-break}} * জ্ঞানজ্যোতি একাডেমী, নাৰায়ণপুৰ *জন ফাৰ্থ হাইস্কুল * বসন্তলতা বিশ্বেশ্বৰ চাংকাকতি সোঁৱৰণী শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, লখিমপুৰ * পিছলা নেশ্যনেল একাডেমি, নাৰায়ণপুৰ * সংগম একাডেমী * এচিয়ান পাব্লিক স্কুল * টাউন হাই মাদ্ৰাছা স্কুল * ৰে’লৱে স্কুল * লীলাৱতী বৰদলৈ হিন্দী স্কুল * টোল আদৰ্শ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় * বৰবালি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গড়েহগা বাঁগপাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লখিমপুৰ কলেজিয়েট আদৰ্শ হাইস্কুল * পহুমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ফুলবাৰী বোকানদী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * চেণ্ট মেৰিছ স্কুল চাবতি * শংকৰদেৱৰ শিশু নিকেতন নাওবৈচা * লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় * এছিয়ান একাডেমী খেলমাটী * বাধাকৰা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * আমতলা হাই স্কুল, অমতলা * এ দি কে হাইস্কুল * মধ্য তেলাহী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় {{col-end}} [[চিত্ৰ:Nlc1.jpg|thumb|right|[[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয়]]]] ===সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান=== * পঞ্চানন নাট্য মন্দিৰ (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নট সৈনিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নাবিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * সন্মিলিত নাট্য সমাজ (বিহপুৰীয়া) * নাটকম (বিহপুৰীয়া) ===লখিমপুৰ জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল=== {{multicol}} * [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা|পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হোমেন বৰগোহাঞি]] * [[সৰ্বেশ্বৰ জালভাৰী ফুকন]] * ধৰ্মেশ্বৰ কটকী * লীলাৰাম ভূঞা (মুক্তিযোদ্ধা) * [[পূৰ্ণানন্দ দত্ত]] * প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা * [[গণেশ পেগু]] * বিশ্ব বৰুৱা * [[চন্দ্ৰধৰ চমুৱা|ড॰ চন্দ্ৰধৰ চমুৱা]] * জীৱন বৰা * [[তোষেশ্বৰ চেতিয়া]] * হৰেন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী {{Multicol-break}} * [[শিৱ শৰ্মা]] * বোধেন হাজৰিকা * অনু বৰুৱা * দেবেন বৰগোঁহাই * চন্দ্ৰকমল গগৈ * [[আলি হাইদৰ]] * [[মুনীন ভূঞা]] * [[ঘন হাজৰিকা]] * [[পাণীন্দ্ৰ নাথ গগৈ]] * [[উদ্ধৱ ভৰালী]] (বিশিষ্ট উদ্ধাৱক) * [[ইন্দ্ৰ বণিয়া]] (বিশিষ্ট অভিনেতা) * শূল বৰা * যদু কলিতা * [[সেৱাব্ৰত বৰুৱা]] * [[নন্দ কিশোৰ মহেশ্বৰী]] * [[কালিনাথ পাংগিং]] {{Multicol-end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ জিলা}} {{Geographic location |Centre = লখিমপুৰ জিলা |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |Northeast = |East = [[ধেমাজি জিলা]]<br>[[ডিব্ৰুগড় জিলা]] |Southeast = |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]<br>[[মাজুলী জিলা]] |Southwest = |West = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Northwest = }} <!--শ্ৰেণী--> [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা|*]] 91w4xjd5kormrxjfouhc8jq8t3pjeb1 647628 647625 2026-10-25T11:33:21Z ~2026-56696-11 52467 647628 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = লখিমপুৰ জিলা |settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] |native_name = |nickname = |image_skyline = |image_size = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = Lakhimpur in Assam (India).svg |map_caption = [[অসম]]ত জিলাখনৰ অবস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} |subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1 = [[অসম]] |subdivision_type2 = সদৰ |subdivision_name2 = [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 2277<!--২২৭৭--> |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = ২০১১ |population_note = |population_total = 1040644<!--১০৪০৬৪৪--> |population_metro = |population_density_km2 = |timezone =[[গ্ৰী.মা.স. +৫.৩০|ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +৫:৩০ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS=N |longd=|longm= |longs=|longEW=W |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.lakhimpur.nic.in www.lakhimpur.nic.in] |footnotes = }} '''লখিমপুৰ''' (পূৰ্বৰ নাম '''লক্ষীমপুৰ''') [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত [[অসম]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ-পূৱ কোণত অৱস্থিত এখন জিলা। উল্লেখ্য যে, [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ত লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় মহকুমা দুটাৰে তেতিয়াৰ লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন হৈছিল। সেইসময়ত ইয়াৰ চাৰিসীমা আছিল: পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী, পশ্চিমে হাৱাজান নৈ, উত্তৰে ''[[নেফা]]'' আৰু দক্ষিণে লোহিত সুঁতি। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা">{{cite book | title=ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা | publisher=লক্ষীমপুৰ জিলা মুক্তি যুঁজাৰু সন্মিলন, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ, অসম | author=শ্ৰী হৰিচন্দ্ৰ বৰুৱা, সম্পাদক | year=২০০১-২০০২ | location=উত্তৰ লক্ষীমপুৰ | pages=১}}</ref> ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে এই জিলাখনক লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় জিলা হিচাপে দ্বিবিভক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ পৰা তেতিয়াৰ ধেমাজি মহকুমাকো আতঁৰাই সুকীয়া জিলাৰ স্বীকৃতি দিয়া হয়। বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ চাৰিসীমা হ'ল উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], দক্ষিণে [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]], গোলাঘাট আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পূবে [[ধেমাজি জিলা]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[বিশ্বনাথ জিলা]]। জিলাখনৰ সদৰ হৈছে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]। মহকুমা ৩টা- [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] [[নাৰায়ণপুৰ]] আৰু [[ঢকুৱাখনা]]। ==লখিমপুৰ (লক্ষীমপুৰ) নামৰ উৎপত্তি== ''লখিমপুৰ'' নামটো বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পূৰ্বৰ নাম ''লক্ষীমপুৰ'' বা ''লক্ষ্মীপুৰ''ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। জিলাখনৰ নামকৰণৰ বিষয়ে বিভিন্ন মত পোৱা যায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ পৰ্বতমালাৰ পাদদেশলৈকে বিস্তৃত এই উৰ্বৰ সমতল অঞ্চল অতীজৰে পৰা কৃষি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বাবে সমৃদ্ধিশালী আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯৭৬ চনৰ ''Assam District Gazetteers: Lakhimpur District'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামৰ সৈতে লক্ষীমপুৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত কৰা হয়। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই ৰজাই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ পূব অংশত শাসন কৰিছিল। শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন তাম্ৰশাসনত তেওঁ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। তেওঁৰ ৰাজধানী আছিল ''সাধয়াপুৰী'', যাক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। গেজেটিয়াৰখনত লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ভিতৰত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নাম অনুসৰি তাৰ নামকৰণ কৰিছিল বুলি এটা সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="LakhimpurGazetteer">{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত যুক্তি আগবঢ়াইছিল যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে লক্ষীমপুৰ নগৰক প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল আৰু নগৰখনৰ নামৰ পৰাই জিলাখনৰ নামকৰণ হৈছিল। তেওঁ ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদক এই মতৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা এই চনদখনত জিলাখনৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাত ''Lakhimpur district'' নামটো পোৱা যায়। বৰুৱাৰ মতে, এই তথ্যই জিলাখনৰ নাম প্ৰথম প্ৰশাসনিক সদৰ নগৰখনৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি সূচায়।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন ইতিহাস=== অসমৰ ইতিহাসত লখিমপুৰ অঞ্চলৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ১৯১১ চনৰ ''Encyclopaedia Britannica''ত লখিমপুৰক পূব দিশৰ পৰা অহা বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত প্ৰৱেশ কৰা অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="EB1911">{{cite encyclopedia |title=Lakhimpur |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=16 |year=1911 |page=94}}</ref> ===চুতীয়া শাসন=== মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইতিহাসবিদ জাহ্নৱী গগৈৰ মতে, শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া ৰাজ্যই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ, ধেমাজি, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ কিছুমান অংশ সামৰি লৈছিল। তেওঁৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড এই অঞ্চল অঞ্চলৰ পৰা পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰলৈ বিস্তৃত আছিল আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সীমা ক্ৰমে পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যায়।<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |location=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Their kingdom called Sadiya extended in the north over the entire region from the Sisi in the west to the Brahmaputra in the east. The hills and the river Buri Dihing formed its northern and southern boundaries respectively. Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ অধীনত এই অঞ্চলত এটা আঞ্চলিক শাসনকেন্দ্ৰ বা ক্ষুদ্ৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰক্ষেত্ৰ গঢ় লৈ উঠা বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন আৰু বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত পোৱা প্ৰাচীন নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষক এই অঞ্চলত মধ্যযুগীয় বসতিৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |pages=818–820 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}}</ref> পুৰণি স্থানীয় বিৱৰণ অনুসৰি, [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ মাইল নিলগত ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত চুতীয়া ৰাজবংশৰ এটা শাখাই এখন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজত্ব কৰিছিল। এই অঞ্চলত প্ৰাচীন পৰিত্যক্ত নগৰৰ চিন পোৱা যায় বুলি উল্লেখ আছে। সত্যনাৰায়ণ আৰু লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ দেৱোত্তৰ আৰু ব্ৰহ্মোত্তৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলি উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছত এই নগৰ আৰু চুতীয়া ৰাজবংশৰ মাজৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ সম্ভাৱনা অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰে।<ref name="Harendra2009"/> লখিমপুৰ জিলাৰ [[হাবুং]] অঞ্চলটোও চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] আৰু সোৱণশিৰি–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। তাম্ৰশাসনৰ বিৱৰণ আৰু বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি "হাবুঙাধিপতি" বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজন চুতীয়া বিষয়াই অঞ্চলটো শাসন কৰাৰ<ref name="Guha1983p20">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |page=20 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://www.jstor.org/stable/3516963}}</ref> লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Gopal Chandra |title=Ahom-Buranji |year=1939 |page=55 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji: With Several Shorter Chronicles of Assam |year=1962 |at=অধ্যায় ৩১}}</ref> [[File:Baghar Sukar Doul.jpg|thumb|লখিমপুৰ জিলাৰ বাঘৰচুকৰ দৌল, যাক চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Scheme for Development of Archaeological Sites and Monuments of Assam, Annual Plan 2016–17 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |url=https://archaeology.assam.gov.in/sites/default/files/4/menu/schemes/Scheme-Development%2520of%2520%2520Archaeological%2520sites%2520and%2520monuments%2520of%2520assam%2520annual%2520plan%25202016-17-1.pdf}}</ref>]] ===আহোম শাসন=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ অঞ্চল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ যায়। আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |pages=59, 61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n63/mode/1up}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰজাই অঞ্চলটোত বাৰখন আঞ্চলিক সামন্তীয় শাসনকেন্দ্ৰ গঠন কৰি মধ্য অসমৰ [[বাৰভূঞা]]সকলক তাত সংস্থাপন কৰোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। সেই বিৱৰণ অনুসৰি, [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ বিৰুদ্ধে আহোমসকলক সহায় কৰাৰ পুৰস্কাৰস্বৰূপে ভূঞাসকলক এই অঞ্চলসমূহৰ সামন্তীয় শাসনভাৰ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |page=53}}</ref> বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজা চুহুংমুংয়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত (বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।"</ref><ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, "কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।"</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু জিলা গঠন=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই অসমৰ বিভিন্ন ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল। প্ৰথম ইংৰাজ–ব্ৰহ্মদেশ যুদ্ধৰ অন্তত ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বাক্ষৰিত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ব্ৰিটিছে অসমত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰে আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাক বিতাড়িত কৰে। ইয়াৰ পিছত শিৱসাগৰকে ধৰি উজনি অসমৰ দক্ষিণ পাৰৰ কিছু অঞ্চল [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ অধীনত ৰখা হৈছিল। অৱশ্যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দতহে ব্ৰিটিছে এই সমগ্ৰ অঞ্চল নিজৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="EB1911"/> ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে শেষৰজন কৰতলীয়া আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ পৰা উজনি অসমৰ শাসনভাৰ পুনৰ গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰে [[শিৱসাগৰ]] আৰু উত্তৰ পাৰে পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ পৰা পূবে চিচি–ধেমাজি অঞ্চললৈ বিস্তৃত ভূখণ্ড সামৰি লক্ষীমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলে। প্ৰথমতে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰক জিলাখনৰ সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> লখিমপুৰ জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ১৮৩৯ চনৰ জুলাই মাহত তৎকালীন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে জাৰি কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে লক্ষীমপুৰক আনুষ্ঠানিকভাৱে জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/about |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026}}</ref> ১৮৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে শদিয়া আৰু মটক ৰাজ্যৰ অঞ্চলসমূহ নিজৰ শাসনৰ অধীনলৈ অনাৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰ অধিক বৃদ্ধি পায়। উত্তৰ লখিমপুৰৰ অপেক্ষাকৃত আওহতীয়া অৱস্থান আৰু যাতায়াতৰ অসুবিধাৰ বাবে জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ দক্ষিণ পাৰৰ [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত উত্তৰ পাৰৰ অঞ্চলটোক ''উত্তৰ লখিমপুৰ'' মহকুমা হিচাপে পৰিচালনা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ঐতিহাসিক লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কেইবাটাও অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ সীমান্তৱৰ্তী প্ৰশাসনিক অঞ্চলক ''লখিমপুৰ ফ্ৰণ্টিয়াৰ ট্ৰেক্ট'' (''Lakhimpur Frontier Tract'') বুলিও জনা গৈছিল।<ref name="EB1911"/> ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছতো অবিভক্ত লখিমপুৰ জিলাত বৰ্তমানৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]] জিলাৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত আছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰত, [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ জন্মদিনত, তৎকালীন অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মহেন্দ্ৰ মোহন চৌধুৰী]]ৰ শাসনকালত অবিভক্ত লক্ষীমপুৰ জিলাক বিভক্ত কৰি পৃথক [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন কৰা হয়। নতুন লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ হিচাপে উত্তৰ লখিমপুৰক নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই পুনৰ্গঠনৰ পিছত জিলাখনত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি মহকুমা আছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |url=http://www.statoids.com/yin.html |title=Districts of India |last=Law |first=Gwillim |date=2011-09-25 |work=Statoids |access-date=2011-10-11}}</ref><ref>{{cite book |title=লক্ষীমপুৰ |work=লক্ষীমপুৰ কেন্দ্ৰীয় ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ স্বৰ্ণজয়ন্তী স্মাৰক গ্ৰন্থ |editor1=হিৰণ্য সভাপণ্ডিত |editor2=অৰবিন্দ ৰাজখোৱা}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮৯ চনত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ ধেমাজি অঞ্চল পৃথক কৰি [[ধেমাজি জিলা]] গঠন কৰা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত উল্লেখিত তাৰিখ অনুসৰি, ১৪ অক্টোবৰ ১৯৮৯-ত এই পুনৰ্গঠন সম্পন্ন হৈছিল।<ref name="Statoids"/> এই বিভাজনৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ঢকুৱাখনা মহকুমা আছিল বুলি ঐতিহাসিক প্ৰশাসনিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=History |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== অসমৰ উত্তৰ-পূব অংশত লখিমপুৰ জিলাৰ অৱস্থান। অক্ষাংশ ২৬° ৪৮' উত্তৰৰপৰা ২৭° ৫৩' উত্তৰলৈ; আৰু দ্ৰাঘিমাংশ ৯৩° ৪২' পূবৰপৰা ৯৪° ২০' পূবলৈ বিস্তৃত। হিমালয় পৰ্বতৰ কাষ চুই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰে বিয়পি আৰু মাজুলী নদী দ্বীপৰ পদ স্পৰ্শ কৰি থকা লখিমপুৰ জিলা,যি নদ-নদী,খাল-বিল, জলাশয় আৰু অলেখ জলজ সম্পদেৰে আছিল অতীত মহীয়ান। এইখন জিলাৰ উত্তৰে অৰুনাচল প্ৰদেশ,পূবে ধেমাজি জিলা,দক্ষিণে খেৰকটীয়া-লোহিত (সোৱণশিৰি) সুঁতি,যাক মাজুলীক সাৱটি থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰাংশ বোলা হয় আৰু পশ্চিমে শোণিতপুৰ জিলাৰে পৰিৱেষ্টিত। ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ লখিমপুৰ জিলাখন দক্ষিণ পশ্চিমৰ পৰা উত্তৰ-পূবলৈ ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ বুকুৱেদি উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ প্ৰায় ৪৫ কি: মি: বহল। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ শীৰ্ষভাগলৈ বিয়পি থকা এইখন জিলা গঢ় লয় ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈ যেনে সোৱণশিৰি, ৰঙানৈ, ডিক্ৰং আৰু ইহঁতৰ অলেখ উপনৈয়ৈ পেলাই যোৱা পলসেৰে, যি হিমালয়ৰ পৰা বাগৰি অহা মূল্যবান গেদেৰে চহকী। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ উপ-তৰপামটো আছিল এখন শিলৰ বিছনা,যি ভাৰতীয় সমতলৰ আগছোৱাৰ প্ৰতিনিধি আৰু উত্তৰ-পূব মুখী প্ৰব্ৰজনত সংকুচিত হৈ আহিছে। যোৱা এক নিযুত বছৰ-জুৰি এই অঞ্চলৰ ওপৰত তৰপে তৰপে জমা হোৱা গেদ আৰু মাটিৰ সম্পদে গঢ়ি তুলিছে বৰ্তমানৰ সমতলভাগ। নৈ, উপনৈৰ সম্পদে এইভাগ মাটিক কৰি তুলিছে আৰু বেছি উৰ্বৰা। লখিমপুৰ জিলাৰ সমতলভাগক তিনিটা স্থলভাগত ভাগ কৰিব পাৰি,যাৰ প্ৰতিটোৰে স্বকীয় বৈশিষ্ট্য আছে। পাহাৰীয়া এলেকাটো বালি,পলসুৱা মাটি,চকমকী পাথৰ(শিলগুটি) আৰু নদীৰ শিলেৰে গঠিত হৈছে। সাগৰীয় পৃষ্ঠভাগৰ পৰা প্ৰায় ১২০ মিটাৰ উচ্চতাত এই অঞ্চল অৱস্থিত। এই উচ্চতা জিলাখনৰ মধ্যভাগত ৮৫-১০০মিটাৰলৈ আৰু দক্ষিণৰ ঢকুৱাখনা এলেকাত ৮৫ মিটাৰ,বদতিঘাটত ৮৩ মিটাৰ আৰু একেবাৰে দক্ষিণ-পূবত ৭৯ মিটাৰ নমা। যিহেতু জিলাখনৰ সাধাৰণ সমতলভাগ স্বাভাৱিকতে বহুত নিম্ন,সেয়েহে বৰ্ষাকালৰ বাহিৰে বছৰৰ অন্য সময়ত নদ-নদীৰ সোঁতৰ তীব্ৰতা সিমান প্ৰচণ্ড নহয়। লখিমপুৰৰ মুঠ মাটিকালি ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ<ref>..http://lakhimpur.nic.in/..</ref> ===জলবায়ু=== [[হিমালয়]] পৰ্বতৰাশিৰ গাতে লাগি থকা এই জিলাৰ জলবায়ু তুলনামুলক ভাৱে চেঁচা আৰু সেমেকা। গড় উষ্ণতা শীতকালত ৫º ৰ পৰা ২০º ছেলছিয়াছ আৰু গ্ৰীষ্মকালত ১৮º ৰ পৰা ৩৬º ছেলছিয়াছলৈকে পৰিৱৰ্তিত হয়। আগষ্ট আৰু জানুৱাৰী মাহেই এইখন জিলাৰ ক্ৰমে আটাইতকৈ গৰম আৰু চেঁচা মাহ। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০ ছে.মি.ৰ পৰা ২৫০ ছে.মি.। ৬০% ৰ পৰা কেতিয়াও তললৈ ননমা এই অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা সদায়ে উচ্চ। অসমৰ অন্যান্য এলেকাত দেখা দিয়া বালি –ধুমুহা এই জিলাত নাই। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে ১০,৪০,৬৪৪<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। ২০০১-২০১১ চনৰ ভিতৰত জনসংখ্যাৰ হাৰ হৈছে ১৭.০৫%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। অতীততে লখিমপুৰ ঘন জনবসতিৰ অঞ্চল নাছিল। হয়তো ডাঠ হাবি-জংঘল, বাৰিষা সঘনাই হোৱা বানপানী আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ অসুবিধাৰ বাবে মানুহে এই অঞ্চলত বাস কৰিবলৈ আগ্ৰহী নাছিল। চীনা আক্ৰমণৰ ঠিক পিছতে ১৯৬৩-৬৪ চনৰ ভিতৰত জিলাখনে মিটাৰগজ ৰেললাইনৰ মুখ দেখে। ৰেল চলাচল হোৱাৰ পিছৰ পৰাই লাহে লাহে জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। লগতে ইংৰাজৰ ঔপনিৱেশিক ব্যৱস্থাই জনসংখ্যা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগালে। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ঊনৈশ শতিকাৰ পৰা জিলাখনত একেলগে বাইশটা জনগোষ্ঠীয়ে বাস কৰিছিল। ১৮৪৭-৪৮ চনত মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩৬,৭৪২ জন। ১৮৫২-৫৩ চনত কৰা জৰীপত জনসংখ্যা হয়গৈ ৪১,৭২৬ জন। তেওঁলোকৰ ভিতৰত হিন্দুলোকৰ সংখ্যা আছিল ৩৪,৬৬৫ জন। মুছলিম ২৫১ জন, জনগোষ্ঠীয় লোক আছিল ৫,৫৪৭ জন। ১৮৭২ চনত প্ৰথম চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হয়গৈ ৩৯,১৫৪ জন। ১৯০১ চনত ৮৮.৩ শতাংশ বৃদ্ধিৰে এই জনসংখ্যা হয়গৈ ৭৩,৭৩৬ জন। হয়তো জিলাখনৰ ঠাই বিশেষে চাহ বাগিছা স্থাপনেই আছিল জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ। বিশ-শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত পূব-বঙ্গৰ পৰা অবৈধভাৱে আহি বৰ্তমানৰ বঙালমৰা, ইছলামপুৰ, দৌলতপুৰৰ নিম্নপৃষ্ঠত থিতাপি লোৱা ভূমিহীন মুছলিম পৰিয়ালবোৰে জনসংখ্যা বৃদ্ধিত বিশেষ ভূমিকা বহন কৰিছিল। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} সেই সময়তে আকৌ কিছু সংখ্যক নেপালীলোক ম’হসহ খেতি-বাতি হোৱা ঠাইত থিতাপি লৈছিল। এনেকৈ ১৯২১ চনত জিলাখনৰ জনসংখ্যা এক লাখৰো অধিক হয়গৈ। অবৈধ প্ৰবেশ চলি থাকি ১৯০১ চনৰ জনসংখ্যা তিনিগুণ হৈ ১৯৫১ চনত হ’লগৈ ২,২২,৯৬৯ জন। আচৰিতজনকভাৱে এক অৰ্ধশতিকাতে (২০০১-২০০৩) চাৰিগুণ বাঢ়ি গৈ জনসংখ্যা হয় ৮,৮৯,০১০ জন। ২০০১ চনত জিলাখনত জনজাতিলোকৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ২৩.৪৯% হৈ এক বিশেষ স্থান লাভ কৰে, যি সময়ত ৰাজ্যখনত জনজাতিলোকৰ পৰিমাণ ১৯.৪১%। ৰাজ্যৰ অনুসূচীত জাতিৰ লোকৰ পৰিমাণ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৫৫ % হোৱাৰ বিপৰীতে লখিমপুৰত এই পৰিমাণ ৭.২৮ %। ২০০১ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৮,৮৯,০১০ জনৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা আছিল এনে ধৰণৰ: * হিন্দু- ৭,০২,৪৪১জন -৭৯.০৬ %, * মুছলিম ১,৪৩,৫০৫জন -১৬.১৪ %, * খ্ৰীষ্টিয়ান ৩৬,৬৬৭জন -৪.৪২ %। * বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী -১,৩৬২ জন * জৈন ধৰ্মাৱলম্বী -১৪৮জন আৰু * অন্যান্য ধৰ্মৰ লোক -৩,৩৭১ জন। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৪৫৭জন<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৮.৩৯%। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ক্ৰমে ৮৪.৬৬% আৰু ৭১.৯১%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref> ==ভাষা== লখিমপুৰ জিলা অঞ্চল সুবৃহৎ অসমীয়া জাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰায়বিলাক ধৰ্মীয়লোকৰ উপৰিও অজনজাতি আৰু জনজাতি লোকৰ বাসস্থান। ইয়াৰ বাহিৰেও কৰ্মেসূত্ৰে নেপাল, ৰাজস্থান, মৰোৱাড়, বিহাৰ, বঙ্গ,বাংলাদেশ, মধ্যপ্ৰদেশ, উৰিষ্যা,তামিলনাডু আদি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ পৰা অহা ভিন্ন ভাষীলোকো এই অঞ্চলত বহুকাল থাকি লখিমপুৰত স্থায়ীভাৱে বাসকৰা অসমীয়া লোকৰ লগত মিলি ভাষা সংস্কৃতি সমন্বয়ৰ পৰম্পৰাৰে এক স্বকীয় বৈশিষ্ট্য বহন কৰি আহিছে। লখিমপুৰ জিলাত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰি থকা বিভিন্ন ভাষা গোষ্ঠীৰ ভিতৰত * আৰ্য গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত অসমীয়া, বঙালী, নেপালী, মাৰোৱাৰী, হিন্দী, উড়িয়া, পঞ্জাবী আদি ভাষা-ভাষীসকল অন্যতম। * চীন-তিব্বতীয় শাখাৰ অন্তৰ্গত বড়ো ভাষা গোষ্ঠীৰ উপশাখাৰ বড়ো, সোণোৱাল কছাৰী, মিচিং, দেউৰী,ৰাভা, খামতি সকলেই প্ৰধান। * অষ্ট্ৰীক গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত-কোল বা মুণ্ডা শাখা। এই শাখাৰ উপশাখা হ’ল চাওঁতালী, মুণ্ডাৰী, শৱৰ আদি। ইয়াৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ভাষা সমূহ চাহ বাগিচাৰ মজদুৰ বা বনুৱা সকলৰ মাজত প্ৰচলিত। উল্লিখিত ভাষা সমূহৰ ভিতৰত অসমীয়া ভাষীৰ বাদে আন ভাষা-ভাষী সকল হ’ল দ্বি-ভাষী। তেওঁলোক নিজ নিজ অঞ্চলত নিজৰ ভাষাভাষীৰ মাজত নিজৰ ভাষাতে কথা পাতে যদিও আনৰ লগত কথা বতৰা হওঁতে অসমীয়া ভাষাতে কথা পাতে। শিক্ষা-দীক্ষা, ব্যৱসায়িক লেনদেন, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আদিত এওঁলোকে অসমীয়া ভাষাক সংযোগী বা সহযোগী ভাষা হিচাপে প্ৰয়োগ কৰে। লখিমপুৰৰ প্ৰধান ভাষা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। ইয়াৰ ৰূপ ঘাইকৈ দুটা: মান্য ৰূপ (লিখিত) আৰু কথ্য ৰূপ (মুখে মুখে প্ৰচলিত) * মান্য ৰূপ : মান্যভাষাটো সাধাৰণতে ৰুচিমাৰ্জিত আৰু পৰিশীলিত। লিখোঁতেহে এই মান্যৰূপৰ অসমীয়াৰ প্ৰচলন হয়। অৱশ্যে বিশেষ পৰিস্থিতিত নাটক, উপন্যাসৰ কথোপকথন তথা সংলাপ আদিত কেতিয়াবা সাহিত্যিক প্ৰয়োজনত কথ্য অসমীয়া প্ৰয়োগ কৰা হয় যদিও সেয়া কৃত্ৰিম ব্যৱহাৰ। * কথ্য ৰূপ : দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰচলিত ভাষাৰ মাজত মানুহৰ ৰুচি অনুযায়ী মাতকথাই এটা নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লয়। এনে কথ্যৰূপৰ প্ৰতিফলন লখিমপুৰৰ কথ্য অসমীয়াতো পোৱা যায়। ==লখিমপুৰৰ উল্লেখযোগ্য== ===লখিমপুৰ জিলাৰ বৈশিষ্ট্যমূলক স্থানসমূহ=== লখিমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক পৰিসীমাৰ ভিতৰত বহুতো বৈশিষ্ট্যমূলক উল্লেখনীয় স্থান আছে। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে নাৰায়ণপুৰত অৱস্থিত মহাপুৰুষ [[মাধৱদেৱ|শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ]]ৰ জন্মস্থান। খেৰাজখাত মৌজাৰ কাচিকটা আৰু ৰঙাজান নৈৰ মাজত অৱস্থিত [[লেতেকুপুখুৰী]]ত মাধৱদেৱৰ জন্ম হৈছিল। [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়|মায়ামৰা সত্ৰ সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰৱৰ্তক [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ ধলপুৰৰ দকুৱা গাৱঁৰ বিষ্ণু বালিকুঞ্চিত জন্ম হৈছিল, আৰু সেই স্থানতে তেওঁৰ থান অৱস্থিত। আনহাতে, অনিৰুদ্ধদেৱৰ সমাধিস্থান [[নাহৰআটী থান]] [[বিহপুৰীয়া]] নগৰৰ সমীপৰ নাহৰআটীত অৱস্থিত। নাৰায়ণপুৰ নগৰৰে সমীপৰ শক্ৰাহিত বদলা পদ্ম আতা আৰু হৰিদেৱৰ জন্মস্থান। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰী মাধৱদেৱৰ মণিকাঞ্চন সংযোগৰ স্থান হিচাপে পৰিচিত মাজুলীৰ ধুৱাহাট বেলগুৰি সত্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গৰাখহনীয়াৰ বাবে স্থানান্তৰিত হৈ নাৰায়ণপুৰতে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাপিত হয়। বেলগুৰি সত্ৰৰ নাতিদূৰতে বদুলা সত্ৰ আছে। আনহাতে, পদ্ম আতাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপিত [[ফুলনি থান]] নাৰায়ণপুৰ নগৰতেই অৱস্থিত। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> বিহপুৰীয়াৰ বদতিঘাটৰ সমীপত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে এবাৰ পদাৰ্পণ কৰা চাঙিনীথান, ধলপুৰৰ গণকদলনীত পেতুৱা গোসাঁনীৰ থান, ধলপুৰৰ ভাটোকুছিত কেশৱ চৰণ আতা থান, নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰীত [[মাঘনোৱা দ'ল]], খেৰাজখাতৰ গোসাঁইবাৰী আৰু নাৰায়ণপুৰৰ বৰখামতি গাৱঁত বাপুচাং আৰু বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্ত্তি থকা বৌদ্ধ মন্দিৰ, বিহপুৰীয়া হমৰা কাচিকটা গাৱঁত বদলা পদ্ম আতাৰ জিৰণিস্থান হিচাপে চিহ্নিত ৰঘূগুৰি আৰু হমৰা থান, আৰু খেৰাজখাতত ফুলবাৰী দেৱালয় হৈছে লখিমপুৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ অন্যতম। উল্লেখনীয় যে, কালিকাপুৰাণত ''গৌতমস্য মহাফলা তীৰ্থ'' হিচাপে লখিমপুৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ এই অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা ''পিচ্ছিলা'' (বৰ্তমানৰ পিছলা) নদীৰ উল্লেখ আছে। নাৰায়ণপুৰৰ অনতিদূৰত [[হাৰমতী]]ত একে নামৰ এগৰাকী কুৱঁৰীৰ নামেৰে হাৰমতী গড় আছে। যোগিনীতন্ত্ৰত উল্লেখ থকা সৌমাৰপীঠৰ হাৰমতীৰ ওচৰেদি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী ''দিক্কৰ বাসিনী''য়ে ডিক্ৰং নামেৰে অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ পৰা বৈ আহি দ্বিতীয় বাসুদেৱ থানৰ কাষেদি গৈ বদতিঘাটৰ ওচৰত সোৱণশিৰি নদীত মিলিছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰৰ সমীপত ঘাৰমৰা সত্ৰ আৰু বৰমাহৰা সত্ৰ অৱস্থিত। খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্দ্দশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰজা সত্যনাৰায়ণে প্ৰতিষ্ঠা কৰা শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান নৰোৱা সত্ৰ জিলাখনৰ [[ঢকুৱাখনা]] মহকুমাত থকা এক ঐতিহ্যমণ্ডিত ক্ষেত্ৰ। উক্ত সত্ৰখিনিলৈ নেপাল, ভূটান আদি ঠাইৰ পৰাও বহুলোকৰ আগমন ঘটে। ঢকুৱাখনাতে হাৰ্হি দেৱালয় আৰু বৰদলনিৰ কুমতীয়া নৈৰ পাৰত মণিপুৰীয়া গোসাঁনীৰ থান আছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰত থকা পঞ্চানন দেৱালয়ত কৰ্ছন গাঁৱৰ পৰা ষোড়শী মহাবিদ্যাৰ বিগ্ৰহ আনি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> এই ঐতিহাসিক লক্ষীমপুৰৰ কমলাবৰিয়া মৌজাৰ ধেনুধৰিয়া গাঁৱতেই অৱস্থিত ঐতিহাসিক গৰকা "শ্ৰীশ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ।" যি খনি সত্ৰ শ্ৰীশ্ৰী বলোদেৱে শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰ দেৱৰ আজ্ঞা অনুসৰি মাজুলীৰ বত্ৰগ্ৰামৰ বঁটাৰ চাপৰিত স্থাপিত কৰিছিল যি স্থান হয়টো বৰ্তমান ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত জাহ গৈছে। মান ভগনৰ সময়ত এই সত্ৰ খনি ফাটি আহি লখিমপুৰ অৱস্থিত হল। মাত্ৰ অসমৰ এই সত্ৰখনিতেই একমাহজুৰি হোৱা পাল নামৰ পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰি অহা হৈছে। ===লখিমপুৰ জিলাৰ নগৰ/চহৰ=== * [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] * [[ফুলবাৰী]] * [[বিহপুৰীয়া]] * [[নাৰায়ণপুৰ]] * [[ঢকুৱাখনা]] * [[লালুক]] * [[বান্দৰদেৱা]] * [[ঘিলামৰা]] * [[নাওবৈচা]] * [[হাৰমতি]] * [[ধলপুৰ]] * [[বগীনদী]] * [[ঢেকীয়াজুলি]] ===ঐতিহাসিক স্থানসমূহ=== {{multicol}}• শ্ৰী শ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ। * বাসুদেৱ থান নৰুৱা সত্ৰ। * ৰজাবাৰী। * হাৰ্হি দেৱালয়। * গৰখীয়া দৌল। * নীল দেৱালয়। * পঞ্চানন দেৱালয়। * লোণপানী দৌল। * মাঘনোৱা দ’ল|মাঘনোৱা দৌল আৰু দোতোলা। * ফুলবাৰী দেৱালয়। * বুটীকুৰ। * চাউলধোৱা। {{col-break}} * বাধাকৰা * শতজান * দুলুংমুখ * কদম * খগা * হাতীলুং * পকা দ’ল পিঠাগুৰি * হাৰমতী * ৰাজগড় আলি * বৈঠাৱতী দেৱালয় * মুঢ়া ভগা দ’ল {{col-break}} * বুঢ়ী গোসাঁনীৰ থান * দেওঘৰ * [[ঘাৰমৰা সত্ৰ]] * নাহৰ আটি সত্ৰ * বিষ্ণু বালিকুচি * লেতেকু পুখুৰী * বেলগুৰি থান বা সত্ৰ * পুণীয়া সত্ৰ * চাঙিনী থান * বাহজেঙনী সত্ৰ * কেঁচাই খাইতি আই থান,উজনি মিৰি গাঁও {{col-end}} ===শিক্ষানুষ্ঠান=== {{multicol}} * [[উত্তৰ লখিমপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[লখিমপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[লালুক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লখিমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ আইন মহাবিদ্যালয় * স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ তেলাহী কমলাবৰীয়া মহাবিদ্যালয় * ঘিলামৰা নৰ্থ বেংক মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * [[শংকৰদেৱ মহাবিদ্যালয়]] * ওম প্ৰকাশ দিনোদিয়া মহাবিদ্যালয় (পানীগাঁও) * [[মাধৱদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]] * বিহপুৰীয়া মহাবিদ্যালয় * বিহপুৰীয়া বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * পূব ডিক্ৰং মহাবিদ্যালয় * লালুক মহাবিদ্যালয় * নাওবৈচা মহাবিদ্যালয় * তেলহী তুৱাৰাম নাথ মহাবিদ্যালয় {{col-break}} * ভিবিৰাম হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * খেৰাজখাত মহাবিদ্যালয় * ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী একাডেমী * জিনিয়াছ একাডেমী * [[উত্তৰ লখিমপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * উত্তৰ লখিমপুৰ বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পানীগাঁও উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ধলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * [[নাৰায়ণপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লোহিত-ডিক্ৰং উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * শংকৰদেৱ কলেজিয়েট * খ'ৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * বঙালমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * খেৰাজখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * নামনি সোৱণশিৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * কমলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গোঁহাই কমল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * টাউন হাইস্কুল {{col-break}} * জ্ঞানজ্যোতি একাডেমী, নাৰায়ণপুৰ *জন ফাৰ্থ হাইস্কুল * বসন্তলতা বিশ্বেশ্বৰ চাংকাকতি সোঁৱৰণী শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, লখিমপুৰ * পিছলা নেশ্যনেল একাডেমি, নাৰায়ণপুৰ * সংগম একাডেমী * এচিয়ান পাব্লিক স্কুল * টাউন হাই মাদ্ৰাছা স্কুল * ৰে’লৱে স্কুল * লীলাৱতী বৰদলৈ হিন্দী স্কুল * টোল আদৰ্শ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় * বৰবালি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গড়েহগা বাঁগপাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লখিমপুৰ কলেজিয়েট আদৰ্শ হাইস্কুল * পহুমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ফুলবাৰী বোকানদী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * চেণ্ট মেৰিছ স্কুল চাবতি * শংকৰদেৱৰ শিশু নিকেতন নাওবৈচা * লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় * এছিয়ান একাডেমী খেলমাটী * বাধাকৰা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * আমতলা হাই স্কুল, অমতলা * এ দি কে হাইস্কুল * মধ্য তেলাহী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় {{col-end}} [[চিত্ৰ:Nlc1.jpg|thumb|right|[[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয়]]]] ===সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান=== * পঞ্চানন নাট্য মন্দিৰ (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নট সৈনিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নাবিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * সন্মিলিত নাট্য সমাজ (বিহপুৰীয়া) * নাটকম (বিহপুৰীয়া) ===লখিমপুৰ জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল=== {{multicol}} * [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা|পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হোমেন বৰগোহাঞি]] * [[সৰ্বেশ্বৰ জালভাৰী ফুকন]] * ধৰ্মেশ্বৰ কটকী * লীলাৰাম ভূঞা (মুক্তিযোদ্ধা) * [[পূৰ্ণানন্দ দত্ত]] * প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা * [[গণেশ পেগু]] * বিশ্ব বৰুৱা * [[চন্দ্ৰধৰ চমুৱা|ড॰ চন্দ্ৰধৰ চমুৱা]] * জীৱন বৰা * [[তোষেশ্বৰ চেতিয়া]] * হৰেন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী {{Multicol-break}} * [[শিৱ শৰ্মা]] * বোধেন হাজৰিকা * অনু বৰুৱা * দেবেন বৰগোঁহাই * চন্দ্ৰকমল গগৈ * [[আলি হাইদৰ]] * [[মুনীন ভূঞা]] * [[ঘন হাজৰিকা]] * [[পাণীন্দ্ৰ নাথ গগৈ]] * [[উদ্ধৱ ভৰালী]] (বিশিষ্ট উদ্ধাৱক) * [[ইন্দ্ৰ বণিয়া]] (বিশিষ্ট অভিনেতা) * শূল বৰা * যদু কলিতা * [[সেৱাব্ৰত বৰুৱা]] * [[নন্দ কিশোৰ মহেশ্বৰী]] * [[কালিনাথ পাংগিং]] {{Multicol-end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ জিলা}} {{Geographic location |Centre = লখিমপুৰ জিলা |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |Northeast = |East = [[ধেমাজি জিলা]]<br>[[ডিব্ৰুগড় জিলা]] |Southeast = |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]<br>[[মাজুলী জিলা]] |Southwest = |West = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Northwest = }} <!--শ্ৰেণী--> [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা|*]] 1dhis4xczok1gacq0k3mt5boeel1yl7 0 6680 647254 576299 2026-10-24T15:22:00Z Mrigen Sarma 3 51880 /* ইতিহাস */ বানান শুধৰণি 647254 wikitext text/x-wiki {{About|নলবাৰী জিলা|নলবাৰী জিলাৰ সদৰ|নলবাৰী}} {{Infobox settlement |name= নলবাৰী জিলা |settlement_type=[[অসমৰ জিলা|জিলা]] |image_map = Nalbari in Assam (India).svg |map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত নলবাৰী জিলাৰ অৱস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} |subdivision_type1=[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1=[[অসম]] |subdivision_type2=সদৰ |subdivision_name2=[[নলবাৰী]] |area_magnitude = |area_total_km2 = ৯৯৯.৯০ |population_as_of = ২০১১ |population_total = ৭৭১,৬৩৯ |timezone =[[ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +5:30 |vehicle_code_range =AS-14-XXXX |website = [http://www.nalbari.nic.in www.nalbari.nic.in] }} ({{lang-en|Nalbari}}) [[অসম]]ৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা। পূৰ্বতে [[কামৰূপ জিলা]]ৰ মহকুমা হিচাপে চিহ্নিত নলবাৰীক ১৯৮৫ চনত জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== জিলাখনৰ মাটিকালি হৈছে ৯৯৯.৯০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref name="ataglance">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/ataglance.htm | title=Nalbari - at a glance | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ১১৩৮১৮৪ জন।<ref name="ataglance" /><ref name="Profile">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/Profile.htm | title=Nalbari District Profile | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত হৈছে ১৫০০ মিঃমিঃ আৰু গড় আৰ্দ্ৰতা ৮০%। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা জিলাখনৰ উচ্চতা ১০০০ ফুট। ;চাৰিসীমা *উত্তৰে [[বাক্সা জিলা]]। *পূৱে [[দৰং জিলা]] আৰু [[কামৰূপ জিলা]] *দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] *পশ্চিমে [[বৰপেটা জিলা]]।<ref name="Profile" /> ;নৈ-উপনৈ জিলাখনৰ দক্ষিণ দিশেৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] বৈ গৈছে। আনকেইখন প্ৰধান নৈ হ'ল পাগলদিয়া, নোনা, বৰলীয়া, বুঢ়াদিয়া, টিহু।<ref name="Profile" /> ==ইতিহাস== পোন প্ৰথমতে নলবাৰী [[কামৰূপ জিলা]]ৰ এক মহকুমা আছিল। ১৯৬৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত অসম চৰকাৰে নলবাৰীক এটা মহকুমা ৰূপে প্ৰশাসনিক দয়িত্ব প্ৰদান কৰে । ১৯৮৫ চনৰ ১৪ আগষ্টৰ পৰা নলবাৰীক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। নলবাৰী নামটোৰ উদ্ভৱ সন্দৰ্ভত বহুতো জনশ্ৰুতি আছে- *বিদৰ্ভ ৰাজ 'নল'ৰ বাৰী হিচাপে জিলাখনৰ নাম নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। *যথেষ্ট পৰিমাণে নল-খাগৰি থকা বাবে ইয়াৰ নাম নলবাৰী হয়। *১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পত লুপ্ত হোৱা ন নামৰ নদীখনৰ পৰা নলবাৰী নামটো হোৱা বুলি কোৱা হয়। *ন নদীৰ পাৰত বাস কৰা কৈৱৰ্ত্ত মানুহ এচামে উঠি আহি নতুনকৈ ন নদীৰ উত্তৰে বসতি স্থাপন কৰা কাৰণে নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। ==জন গাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নলবাৰী জিলাৰ জনসংখ্যা ৭৬৯,৯১৯ জন; ইয়াৰে পুৰুষ ৩৯৫,৮০৪ জন আৰু মহিলা ৩৭৪,১১৫ জনী। মহিলাৰ সংখ্যা প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৪৫ জনী। জন-ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃত ৭৬৩ জন। দহ বছৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ১১.৭৪%। শিক্ষিতৰ হাৰ ৭৩.৮৫%। ==প্ৰশাসনিক গাঁথনি== নলবাৰী জিলা মাথোঁ এটা মহকুমাৰে গঠিত। সদৰ নলবাৰী। জিলাখনৰ উন্নয়ন খণ্ডসমূহ হ'লঃ বড়িগোগ বনভাগ, পূব নলবাৰী, বৰভাগ, বৰক্ষেত্ৰী, পশ্চিম নলবাৰী, মধুপুৰ, টিহু, টিহু বৰমা। জিলাখনত তিনিটা বিধানসভাৰ সমষ্টি আছে আৰু তিনিওটা সমষ্টি তিনিটা সুকীয়া সুকীয়া সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। * ৫৯, নলবাৰী (৮, মঙলদৈ সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬০, বৰক্ষেত্ৰী (৭, গুৱাহাটী সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬১, ধৰ্মপুৰ (৬, বৰপেটা সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://nalbari.nic.in/menu.asp Official Website] * [http://nalbari.nic.in/nature.htm Natural Places in Nalbari] * [http://nalbari.nic.in/religion.htm Religious places in Nalbari] {{অসমৰ জিলা}} {{নলবাৰী জিলা}} {{Geographic location |Centre = নলবাৰী জিলা |North = [[বাক্সা জিলা]] |Northeast = |East = [[কামৰূপ জিলা]] |Southeast = |South = [[কামৰূপ জিলা]] |Southwest = |West = [[বৰপেটা জিলা]] |Northwest = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:নলবাৰী জিলা]] m9evg0x66346ibju8byljr17cv3d7yf 647255 647254 2026-10-24T15:23:01Z Mrigen Sarma 3 51880 /* ইতিহাস */ বানান শুধৰণি 647255 wikitext text/x-wiki {{About|নলবাৰী জিলা|নলবাৰী জিলাৰ সদৰ|নলবাৰী}} {{Infobox settlement |name= নলবাৰী জিলা |settlement_type=[[অসমৰ জিলা|জিলা]] |image_map = Nalbari in Assam (India).svg |map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত নলবাৰী জিলাৰ অৱস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} |subdivision_type1=[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1=[[অসম]] |subdivision_type2=সদৰ |subdivision_name2=[[নলবাৰী]] |area_magnitude = |area_total_km2 = ৯৯৯.৯০ |population_as_of = ২০১১ |population_total = ৭৭১,৬৩৯ |timezone =[[ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +5:30 |vehicle_code_range =AS-14-XXXX |website = [http://www.nalbari.nic.in www.nalbari.nic.in] }} ({{lang-en|Nalbari}}) [[অসম]]ৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা। পূৰ্বতে [[কামৰূপ জিলা]]ৰ মহকুমা হিচাপে চিহ্নিত নলবাৰীক ১৯৮৫ চনত জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== জিলাখনৰ মাটিকালি হৈছে ৯৯৯.৯০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref name="ataglance">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/ataglance.htm | title=Nalbari - at a glance | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ১১৩৮১৮৪ জন।<ref name="ataglance" /><ref name="Profile">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/Profile.htm | title=Nalbari District Profile | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত হৈছে ১৫০০ মিঃমিঃ আৰু গড় আৰ্দ্ৰতা ৮০%। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা জিলাখনৰ উচ্চতা ১০০০ ফুট। ;চাৰিসীমা *উত্তৰে [[বাক্সা জিলা]]। *পূৱে [[দৰং জিলা]] আৰু [[কামৰূপ জিলা]] *দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] *পশ্চিমে [[বৰপেটা জিলা]]।<ref name="Profile" /> ;নৈ-উপনৈ জিলাখনৰ দক্ষিণ দিশেৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] বৈ গৈছে। আনকেইখন প্ৰধান নৈ হ'ল পাগলদিয়া, নোনা, বৰলীয়া, বুঢ়াদিয়া, টিহু।<ref name="Profile" /> ==ইতিহাস== পোন প্ৰথমতে নলবাৰী [[কামৰূপ জিলা]]ৰ এক মহকুমা আছিল। ১৯৬৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত অসম চৰকাৰে নলবাৰীক এটা মহকুমা ৰূপে প্ৰশাসনিক দয়িত্ব প্ৰদান কৰে । ১৯৮৫ চনৰ ১৪ আগষ্টৰ পৰা নলবাৰীক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। নলবাৰী নামটোৰ উদ্ভৱ সন্দৰ্ভত বহুতো জনশ্ৰুতি আছে- *বিদৰ্ভ ৰাজ 'নল'ৰ বাৰী হিচাপে জিলাখনৰ নাম নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। *যথেষ্ট পৰিমাণে নল-খাগৰি থকা বাবে ইয়াৰ নাম নলবাৰী হয় । *১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পত লুপ্ত হোৱা ন নামৰ নদীখনৰ পৰা নলবাৰী নামটো হোৱা বুলি কোৱা হয়। *ন নদীৰ পাৰত বাস কৰা কৈৱৰ্ত্ত মানুহ এচামে উঠি আহি নতুনকৈ ন নদীৰ উত্তৰে বসতি স্থাপন কৰা কাৰণে নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। ==জন গাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নলবাৰী জিলাৰ জনসংখ্যা ৭৬৯,৯১৯ জন; ইয়াৰে পুৰুষ ৩৯৫,৮০৪ জন আৰু মহিলা ৩৭৪,১১৫ জনী। মহিলাৰ সংখ্যা প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৪৫ জনী। জন-ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃত ৭৬৩ জন। দহ বছৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ১১.৭৪%। শিক্ষিতৰ হাৰ ৭৩.৮৫%। ==প্ৰশাসনিক গাঁথনি== নলবাৰী জিলা মাথোঁ এটা মহকুমাৰে গঠিত। সদৰ নলবাৰী। জিলাখনৰ উন্নয়ন খণ্ডসমূহ হ'লঃ বড়িগোগ বনভাগ, পূব নলবাৰী, বৰভাগ, বৰক্ষেত্ৰী, পশ্চিম নলবাৰী, মধুপুৰ, টিহু, টিহু বৰমা। জিলাখনত তিনিটা বিধানসভাৰ সমষ্টি আছে আৰু তিনিওটা সমষ্টি তিনিটা সুকীয়া সুকীয়া সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। * ৫৯, নলবাৰী (৮, মঙলদৈ সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬০, বৰক্ষেত্ৰী (৭, গুৱাহাটী সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬১, ধৰ্মপুৰ (৬, বৰপেটা সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://nalbari.nic.in/menu.asp Official Website] * [http://nalbari.nic.in/nature.htm Natural Places in Nalbari] * [http://nalbari.nic.in/religion.htm Religious places in Nalbari] {{অসমৰ জিলা}} {{নলবাৰী জিলা}} {{Geographic location |Centre = নলবাৰী জিলা |North = [[বাক্সা জিলা]] |Northeast = |East = [[কামৰূপ জিলা]] |Southeast = |South = [[কামৰূপ জিলা]] |Southwest = |West = [[বৰপেটা জিলা]] |Northwest = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:নলবাৰী জিলা]] fb9itbumeuaxadanb2dm7yn4rjnd1q3 647256 647255 2026-10-24T15:23:49Z Mrigen Sarma 3 51880 /* জন গাঁথনি */ বানান শুধৰণি 647256 wikitext text/x-wiki {{About|নলবাৰী জিলা|নলবাৰী জিলাৰ সদৰ|নলবাৰী}} {{Infobox settlement |name= নলবাৰী জিলা |settlement_type=[[অসমৰ জিলা|জিলা]] |image_map = Nalbari in Assam (India).svg |map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত নলবাৰী জিলাৰ অৱস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} |subdivision_type1=[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1=[[অসম]] |subdivision_type2=সদৰ |subdivision_name2=[[নলবাৰী]] |area_magnitude = |area_total_km2 = ৯৯৯.৯০ |population_as_of = ২০১১ |population_total = ৭৭১,৬৩৯ |timezone =[[ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +5:30 |vehicle_code_range =AS-14-XXXX |website = [http://www.nalbari.nic.in www.nalbari.nic.in] }} ({{lang-en|Nalbari}}) [[অসম]]ৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা। পূৰ্বতে [[কামৰূপ জিলা]]ৰ মহকুমা হিচাপে চিহ্নিত নলবাৰীক ১৯৮৫ চনত জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== জিলাখনৰ মাটিকালি হৈছে ৯৯৯.৯০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref name="ataglance">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/ataglance.htm | title=Nalbari - at a glance | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ১১৩৮১৮৪ জন।<ref name="ataglance" /><ref name="Profile">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/Profile.htm | title=Nalbari District Profile | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত হৈছে ১৫০০ মিঃমিঃ আৰু গড় আৰ্দ্ৰতা ৮০%। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা জিলাখনৰ উচ্চতা ১০০০ ফুট। ;চাৰিসীমা *উত্তৰে [[বাক্সা জিলা]]। *পূৱে [[দৰং জিলা]] আৰু [[কামৰূপ জিলা]] *দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] *পশ্চিমে [[বৰপেটা জিলা]]।<ref name="Profile" /> ;নৈ-উপনৈ জিলাখনৰ দক্ষিণ দিশেৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] বৈ গৈছে। আনকেইখন প্ৰধান নৈ হ'ল পাগলদিয়া, নোনা, বৰলীয়া, বুঢ়াদিয়া, টিহু।<ref name="Profile" /> ==ইতিহাস== পোন প্ৰথমতে নলবাৰী [[কামৰূপ জিলা]]ৰ এক মহকুমা আছিল। ১৯৬৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত অসম চৰকাৰে নলবাৰীক এটা মহকুমা ৰূপে প্ৰশাসনিক দয়িত্ব প্ৰদান কৰে । ১৯৮৫ চনৰ ১৪ আগষ্টৰ পৰা নলবাৰীক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। নলবাৰী নামটোৰ উদ্ভৱ সন্দৰ্ভত বহুতো জনশ্ৰুতি আছে- *বিদৰ্ভ ৰাজ 'নল'ৰ বাৰী হিচাপে জিলাখনৰ নাম নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। *যথেষ্ট পৰিমাণে নল-খাগৰি থকা বাবে ইয়াৰ নাম নলবাৰী হয় । *১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পত লুপ্ত হোৱা ন নামৰ নদীখনৰ পৰা নলবাৰী নামটো হোৱা বুলি কোৱা হয়। *ন নদীৰ পাৰত বাস কৰা কৈৱৰ্ত্ত মানুহ এচামে উঠি আহি নতুনকৈ ন নদীৰ উত্তৰে বসতি স্থাপন কৰা কাৰণে নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। ==জন গাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নলবাৰী জিলাৰ জনসংখ্যা ৭৬৯,৯১৯ জন; ইয়াৰে পুৰুষ ৩৯৫,৮০৪ জন আৰু মহিলা হ'ল ৩৭৪,১১৫ জনী। মহিলাৰ সংখ্যা প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৪৫ জনী। জন-ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃত ৭৬৩ জন। দহ বছৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ১১.৭৪%। শিক্ষিতৰ হাৰ ৭৩.৮৫%। ==প্ৰশাসনিক গাঁথনি== নলবাৰী জিলা মাথোঁ এটা মহকুমাৰে গঠিত। সদৰ নলবাৰী। জিলাখনৰ উন্নয়ন খণ্ডসমূহ হ'লঃ বড়িগোগ বনভাগ, পূব নলবাৰী, বৰভাগ, বৰক্ষেত্ৰী, পশ্চিম নলবাৰী, মধুপুৰ, টিহু, টিহু বৰমা। জিলাখনত তিনিটা বিধানসভাৰ সমষ্টি আছে আৰু তিনিওটা সমষ্টি তিনিটা সুকীয়া সুকীয়া সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। * ৫৯, নলবাৰী (৮, মঙলদৈ সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬০, বৰক্ষেত্ৰী (৭, গুৱাহাটী সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬১, ধৰ্মপুৰ (৬, বৰপেটা সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://nalbari.nic.in/menu.asp Official Website] * [http://nalbari.nic.in/nature.htm Natural Places in Nalbari] * [http://nalbari.nic.in/religion.htm Religious places in Nalbari] {{অসমৰ জিলা}} {{নলবাৰী জিলা}} {{Geographic location |Centre = নলবাৰী জিলা |North = [[বাক্সা জিলা]] |Northeast = |East = [[কামৰূপ জিলা]] |Southeast = |South = [[কামৰূপ জিলা]] |Southwest = |West = [[বৰপেটা জিলা]] |Northwest = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:নলবাৰী জিলা]] c4qqtc98thzkt62xpajxfmhusdqdq7j 647259 647256 2026-10-24T15:30:54Z Mrigen Sarma 3 51880 /* ইতিহাস */ বানান শুধৰণি 647259 wikitext text/x-wiki {{About|নলবাৰী জিলা|নলবাৰী জিলাৰ সদৰ|নলবাৰী}} {{Infobox settlement |name= নলবাৰী জিলা |settlement_type=[[অসমৰ জিলা|জিলা]] |image_map = Nalbari in Assam (India).svg |map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত নলবাৰী জিলাৰ অৱস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} |subdivision_type1=[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1=[[অসম]] |subdivision_type2=সদৰ |subdivision_name2=[[নলবাৰী]] |area_magnitude = |area_total_km2 = ৯৯৯.৯০ |population_as_of = ২০১১ |population_total = ৭৭১,৬৩৯ |timezone =[[ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +5:30 |vehicle_code_range =AS-14-XXXX |website = [http://www.nalbari.nic.in www.nalbari.nic.in] }} ({{lang-en|Nalbari}}) [[অসম]]ৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা। পূৰ্বতে [[কামৰূপ জিলা]]ৰ মহকুমা হিচাপে চিহ্নিত নলবাৰীক ১৯৮৫ চনত জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== জিলাখনৰ মাটিকালি হৈছে ৯৯৯.৯০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref name="ataglance">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/ataglance.htm | title=Nalbari - at a glance | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ১১৩৮১৮৪ জন।<ref name="ataglance" /><ref name="Profile">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/Profile.htm | title=Nalbari District Profile | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত হৈছে ১৫০০ মিঃমিঃ আৰু গড় আৰ্দ্ৰতা ৮০%। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা জিলাখনৰ উচ্চতা ১০০০ ফুট। ;চাৰিসীমা *উত্তৰে [[বাক্সা জিলা]]। *পূৱে [[দৰং জিলা]] আৰু [[কামৰূপ জিলা]] *দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] *পশ্চিমে [[বৰপেটা জিলা]]।<ref name="Profile" /> ;নৈ-উপনৈ জিলাখনৰ দক্ষিণ দিশেৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] বৈ গৈছে। আনকেইখন প্ৰধান নৈ হ'ল পাগলদিয়া, নোনা, বৰলীয়া, বুঢ়াদিয়া, টিহু।<ref name="Profile" /> ==ইতিহাস== পোন প্ৰথমতে নলবাৰী [[কামৰূপ জিলা]]ৰ এক মহকুমা আছিল। ১৯৬৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত অসম চৰকাৰে নলবাৰীক এটা মহকুমা ৰূপে প্ৰশাসনিক দায়িত্ব প্ৰদান কৰে । ১৯৮৫ চনৰ ১৪ আগষ্টৰ পৰা অসমৰ এখন নলবাৰীক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। নলবাৰী নামটোৰ উদ্ভৱ সন্দৰ্ভত বহুতো জনশ্ৰুতি আছে- *বিদৰ্ভ ৰাজ 'নল'ৰ বাৰী হিচাপে জিলাখনৰ নাম নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। *যথেষ্ট পৰিমাণে নল-খাগৰি থকা বাবে ইয়াৰ নাম নলবাৰী হয় । *১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পত লুপ্ত হোৱা ন নামৰ নদীখনৰ পৰা নলবাৰী নামটো হোৱা বুলি কোৱা হয়। *ন নদীৰ পাৰত বাস কৰা কৈৱৰ্ত্ত মানুহ এচামে উঠি আহি নতুনকৈ ন নদীৰ উত্তৰে বসতি স্থাপন কৰা কাৰণে নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। ==জন গাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নলবাৰী জিলাৰ জনসংখ্যা ৭৬৯,৯১৯ জন; ইয়াৰে পুৰুষ ৩৯৫,৮০৪ জন আৰু মহিলা হ'ল ৩৭৪,১১৫ জনী। মহিলাৰ সংখ্যা প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৪৫ জনী। জন-ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃত ৭৬৩ জন। দহ বছৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ১১.৭৪%। শিক্ষিতৰ হাৰ ৭৩.৮৫%। ==প্ৰশাসনিক গাঁথনি== নলবাৰী জিলা মাথোঁ এটা মহকুমাৰে গঠিত। সদৰ নলবাৰী। জিলাখনৰ উন্নয়ন খণ্ডসমূহ হ'লঃ বড়িগোগ বনভাগ, পূব নলবাৰী, বৰভাগ, বৰক্ষেত্ৰী, পশ্চিম নলবাৰী, মধুপুৰ, টিহু, টিহু বৰমা। জিলাখনত তিনিটা বিধানসভাৰ সমষ্টি আছে আৰু তিনিওটা সমষ্টি তিনিটা সুকীয়া সুকীয়া সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। * ৫৯, নলবাৰী (৮, মঙলদৈ সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬০, বৰক্ষেত্ৰী (৭, গুৱাহাটী সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬১, ধৰ্মপুৰ (৬, বৰপেটা সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://nalbari.nic.in/menu.asp Official Website] * [http://nalbari.nic.in/nature.htm Natural Places in Nalbari] * [http://nalbari.nic.in/religion.htm Religious places in Nalbari] {{অসমৰ জিলা}} {{নলবাৰী জিলা}} {{Geographic location |Centre = নলবাৰী জিলা |North = [[বাক্সা জিলা]] |Northeast = |East = [[কামৰূপ জিলা]] |Southeast = |South = [[কামৰূপ জিলা]] |Southwest = |West = [[বৰপেটা জিলা]] |Northwest = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:নলবাৰী জিলা]] 5l5zjth2uczk8cjc29kdykb5aowfwnp 647260 647259 2026-10-24T15:31:57Z Mrigen Sarma 3 51880 /* ইতিহাস */ বানান শুধৰণি 647260 wikitext text/x-wiki {{About|নলবাৰী জিলা|নলবাৰী জিলাৰ সদৰ|নলবাৰী}} {{Infobox settlement |name= নলবাৰী জিলা |settlement_type=[[অসমৰ জিলা|জিলা]] |image_map = Nalbari in Assam (India).svg |map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত নলবাৰী জিলাৰ অৱস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} |subdivision_type1=[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1=[[অসম]] |subdivision_type2=সদৰ |subdivision_name2=[[নলবাৰী]] |area_magnitude = |area_total_km2 = ৯৯৯.৯০ |population_as_of = ২০১১ |population_total = ৭৭১,৬৩৯ |timezone =[[ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +5:30 |vehicle_code_range =AS-14-XXXX |website = [http://www.nalbari.nic.in www.nalbari.nic.in] }} ({{lang-en|Nalbari}}) [[অসম]]ৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা। পূৰ্বতে [[কামৰূপ জিলা]]ৰ মহকুমা হিচাপে চিহ্নিত নলবাৰীক ১৯৮৫ চনত জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== জিলাখনৰ মাটিকালি হৈছে ৯৯৯.৯০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref name="ataglance">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/ataglance.htm | title=Nalbari - at a glance | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ১১৩৮১৮৪ জন।<ref name="ataglance" /><ref name="Profile">{{cite web | url=http://nalbari.nic.in/Profile.htm | title=Nalbari District Profile | work=National Informatics Centre, Nalbari,Assam | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত হৈছে ১৫০০ মিঃমিঃ আৰু গড় আৰ্দ্ৰতা ৮০%। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা জিলাখনৰ উচ্চতা ১০০০ ফুট। ;চাৰিসীমা *উত্তৰে [[বাক্সা জিলা]]। *পূৱে [[দৰং জিলা]] আৰু [[কামৰূপ জিলা]] *দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] *পশ্চিমে [[বৰপেটা জিলা]]।<ref name="Profile" /> ;নৈ-উপনৈ জিলাখনৰ দক্ষিণ দিশেৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] বৈ গৈছে। আনকেইখন প্ৰধান নৈ হ'ল পাগলদিয়া, নোনা, বৰলীয়া, বুঢ়াদিয়া, টিহু।<ref name="Profile" /> ==ইতিহাস== পোন প্ৰথমতে নলবাৰী [[কামৰূপ জিলা]]ৰ এক মহকুমা আছিল। ১৯৬৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত অসম চৰকাৰে নলবাৰীক এটা মহকুমা ৰূপে প্ৰশাসনিক দায়িত্ব প্ৰদান কৰে । ১৯৮৫ চনৰ ১৪ আগষ্টৰ পৰা নলবাৰীক অসমৰ এখন জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। নলবাৰী নামটোৰ উদ্ভৱ সন্দৰ্ভত বহুতো জনশ্ৰুতি আছে- *বিদৰ্ভ ৰাজ 'নল'ৰ বাৰী হিচাপে জিলাখনৰ নাম নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। *যথেষ্ট পৰিমাণে নল-খাগৰি থকা বাবে ইয়াৰ নাম নলবাৰী হয় । *১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পত লুপ্ত হোৱা ন নামৰ নদীখনৰ পৰা নলবাৰী নামটো হোৱা বুলি কোৱা হয়। *ন নদীৰ পাৰত বাস কৰা কৈৱৰ্ত্ত মানুহ এচামে উঠি আহি নতুনকৈ ন নদীৰ উত্তৰে বসতি স্থাপন কৰা কাৰণে নলবাৰী হোৱা বুলি কোৱা হয়। ==জন গাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি নলবাৰী জিলাৰ জনসংখ্যা ৭৬৯,৯১৯ জন; ইয়াৰে পুৰুষ ৩৯৫,৮০৪ জন আৰু মহিলা হ'ল ৩৭৪,১১৫ জনী। মহিলাৰ সংখ্যা প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৪৫ জনী। জন-ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিঃমিঃত ৭৬৩ জন। দহ বছৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ১১.৭৪%। শিক্ষিতৰ হাৰ ৭৩.৮৫%। ==প্ৰশাসনিক গাঁথনি== নলবাৰী জিলা মাথোঁ এটা মহকুমাৰে গঠিত। সদৰ নলবাৰী। জিলাখনৰ উন্নয়ন খণ্ডসমূহ হ'লঃ বড়িগোগ বনভাগ, পূব নলবাৰী, বৰভাগ, বৰক্ষেত্ৰী, পশ্চিম নলবাৰী, মধুপুৰ, টিহু, টিহু বৰমা। জিলাখনত তিনিটা বিধানসভাৰ সমষ্টি আছে আৰু তিনিওটা সমষ্টি তিনিটা সুকীয়া সুকীয়া সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। * ৫৯, নলবাৰী (৮, মঙলদৈ সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬০, বৰক্ষেত্ৰী (৭, গুৱাহাটী সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) * ৬১, ধৰ্মপুৰ (৬, বৰপেটা সংসদীয় সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://nalbari.nic.in/menu.asp Official Website] * [http://nalbari.nic.in/nature.htm Natural Places in Nalbari] * [http://nalbari.nic.in/religion.htm Religious places in Nalbari] {{অসমৰ জিলা}} {{নলবাৰী জিলা}} {{Geographic location |Centre = নলবাৰী জিলা |North = [[বাক্সা জিলা]] |Northeast = |East = [[কামৰূপ জিলা]] |Southeast = |South = [[কামৰূপ জিলা]] |Southwest = |West = [[বৰপেটা জিলা]] |Northwest = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:নলবাৰী জিলা]] qurbrpwjj8ecfwb7p0oqbim5i4b4wcw 0 26177 647486 646494 2026-10-25T03:13:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647486 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = দেউৰী জনগোষ্ঠী | image = [[File:Deori women.jpg|none|300px]] | popplace = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | languages = [[অসমীয়া ভাষা]], [[দেউৰী ভাষা]] | religions = লোকধৰ্ম, [[হিন্দু ধৰ্ম]] | related_groups = [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী]], [[সোণোৱাল কছাৰী]] }} '''দেউৰী''' ({{lang-en|Deori}})হ'ল বৃহৎ [[অসমীয়া জাতি]]ৰ অন্তৰ্গত এটা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী| চীনা তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]।<ref>LaPollo, Randy J. (ed.). Sino-Tibetan languages. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135797171</nowiki>.</ref> এই জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ত পোৱা যায়। তেওঁলোকে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু তিব্বেতীয়া বাৰ্মা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰায় ১লক্ষ্যৰো অধিক দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ কাষৰ উপত্যকাত বসবাস কৰি আছে<ref>[http://www.prayway.com/unreached/peoplegroups4/1333.html prayway.com]</ref>। <!-- এই অংশ আৰু বহলাই লিখক--> ==দেউৰী নামৰ ইতিহাস== 'দেউৰী' শব্দৰ উৎপত্তি প্ৰধানকৈ "দেৱ" নামৰ পৰা হৈছে বুলি অনুমান কৰা হয়<ref>[http://www.indianetzone.com/10/deori_tribe.htm indianetzone.com]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই নাম সম্পৰ্কে এটি কিম্বদন্তি আছে।<ref>{{cite book |title=Report on the Census of Assam, 1881 |chapter=Chapter 6 |page=76 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=Deka |first=Ratul |title=A Comparative Study of the Folktales of the Mising and Deori Tribes in Assam in Terms of Structuralist Narratology |page=149 }}</ref> প্ৰবাদ আছে যে, এসময়ৰ মহামায়া তাম্ৰশ্বৰী গোসাঁনীয়ে তেওঁৰ মায়া ছলনাৰে শক্তি প্ৰকাশ কৰিজগতৰ কল্যাণ সাধানাৰ্থে শিলাৰূপে দিবাং নৈত ওপঙি আছিল। তাকে দেখি ভীষ্মক ৰজাই 'হেন্দুৱান'ৰ দেশস্থ <ref>চুতীয়া ৰাজ্যক দেওধাই অসম বুৰঞ্জীত (পৃ ১৭০-১৭২) 'চোট-হেন্দুৱান' দেশ বুলি কোৱা হৈছে।</ref> লোকক মতাই অনাই মহামায়াৰ শিলা ৰূপিনী দেৱী মূৰ্তিখনি যথাস্থানলৈ নিবলৈ আদেশ কৰিলে। কোনেও দেৱী মূৰ্তি জনাক তাৰ পৰা নিব নোৱাৰিলে। শেষত নিৰুপায় হৈ তেওঁ ঢোল কোবাই সকলোকে জনাই দিয়ালে যে যেয়ে দেৱীমূৰ্তিজনাক নিব পাৰিব সেয়ে তেওঁৰ ৰাজ পুৰোহিত হৈ শালৰ পূজাৰী হ'ব। এই কথা প্ৰচাৰ হোৱাৰ লগে লগে নানা জাতিৰ বিধে বিধে মানুহ আহি মূৰ্তি নিবলৈ চেষ্টা কৰাত ই বোলে ইমান গধুৰ হৈ পৰিল যে কুৰি-পঁচিছ জন মানুহেও থকা ঠাই পৰা লৰচৰ কৰিব নোৱাৰিলে। অৱশেষত চাৰিজন [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াই]] গা ধুই শুচি-সংযম হৈ মাতৃক স্তুতি মিনতি কৰেহি তেওঁলোকৰ অত্যন্ত পৰিশুদ্ধ আৰু পবিত্ৰ অন্তৰৰ সমবেত প্ৰাথৰ্না বাণীয়ে দেৱীৰ অন্তৰ পৰশিলে। দেৱী মূৰ্তি হালিজালি আপোনা আপুনি পাতল হ'ল। তেতিয়া সেই চাৰিজন চুতীয়াই দেৱী মূৰ্তি গোসাঁনীক দোলাত তুলি লৈ গৈ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত থাপিলে। তেতিয়াৰ পৰা এই চাৰিজনক চুতীয়াসকলৰ ৰাজ পুৰোহিত পতা হয় আৰু এই সকলক "দেউৰী" বুলি কোৱা হয়। কাৰণ 'সৰ্বভূতে অৱষ্ঠিতা পূণ ব্ৰক্ষৰূপী এই অতি প্ৰাকৃত বা অতি জাগতিতক মহাশক্তিক উপাসনা কৰোঁতাসকলেই দেউৰী। ==ইতিহাস== ===সৃষ্টিতত্ত্ব=== দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত সৃষ্টিতত্ত্ব অনুসৰি আদিতে সমগ্ৰ পৃথিৱীখন এক বিশাল জলৰাশিৰে আবৃত আছিল। এই পৰম্পৰাত ''কুণ্ডি-মামা''ক নিৰাকাৰ পৰম সত্তা তথা সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। জীৱজগত সৃষ্টি কৰাৰ উদ্দেশ্যে কুণ্ডি-মামাই স্বৰ্গৰ পৰা দুটা চৰাই পৃথিৱীলৈ পঠিয়াইছিল। ইয়াৰে এটা আছিল ''দুদি'' অৰ্থাৎ মʼৰা চৰাই আৰু আনটো ''দুতিমতিম'' অৰ্থাৎ কঞ্জু চৰাই। চৰাই দুটাক পানীৰ পৰা ভূমি ওলাইছে নে নাই, সেই কথা জানিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। পৃথিৱীৰ সৌন্দৰ্যত মুগ্ধ হৈ মʼৰাটোৱে নিজৰ দায়িত্ব পাহৰি পৃথিৱীতে থাকি যায়। আনহাতে, দুতিমতিমে স্বৰ্গলৈ উভতি গৈ কুণ্ডি-মামাক ভূমি ওলোৱাৰ সংবাদ দিয়ে। ইয়াৰ পিছত কুণ্ডি-মামা পৃথিৱীলৈ নামি আহি জীৱজগত সৃষ্টি কৰে।<ref name="Deori2010">{{cite book |last=Deori |first=Saranan |title=Dibangar Pora Luituloi: A Collection of Deori Folk Tales |year=2010 |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |page=1 |url=https://archive.org/details/in.gov.tribals.73882/page/n3/mode/2up }}</ref> একে কাহিনী অনুসৰি মʼৰা চৰাইটোৱে নিজৰ দায়িত্ব পালন নকৰাৰ বাবে ক্ষমা বিচৰাত কুণ্ডি-মামাই তাক পৃথিৱীৰ প্ৰথম জীৱ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে আৰু মূৰত এটা মুকুট বা শিখা প্ৰদান কৰে। আনহাতে, দুতিমতিমে নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰাৰ বাবে পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গৰ মাজত অহা-যোৱা কৰাৰ ক্ষমতা লাভ কৰে। লোককথাটোত এই চৰাইটোৰ ঋতুভিত্তিক উপস্থিতিৰ সৈতে কাহিনীটোৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছে। ভাদ আৰু আহিন মাহত বাৰিষাৰ পানী কমাৰ সময়ত চৰাইটো পৃথিৱীত দেখা যায় আৰু পুনৰ বৰষুণ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে স্বৰ্গলৈ উভতি যায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই সৃষ্টিতত্ত্বত কুণ্ডি-মামাক জীৱজগতৰ সৃষ্টিকৰ্তা আৰু মʼৰা চৰাইক প্ৰথম পাৰ্থিৱ জীৱ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Deori2010"/> ===উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় কিংবদন্তি=== দেউৰীসকল বৰ্তমান নিজস্ব জনজাতীয় পৰিচয় আৰু স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ থকা এটা পৃথক জনগোষ্ঠী। অৱশ্যে তেওঁলোকৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় লোককথাই দেউৰীসকলৰ অতীতক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |title=Report on the Census of Assam, 1881 |chapter=Chapter 6 |page=76 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=Deka |first=Ratul |title=A Comparative Study of the Folktales of the Mising and Deori Tribes in Assam in Terms of Structuralist Narratology |page=149 }}</ref> এই কিংবদন্তি অনুসৰি, এসময়ত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] দেৱীয়ে এটা বৃহৎ শিলৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি দিবাং নদীত ওপঙি আছিল। [[ভীষ্মক]] নামেৰে পৰিচিত ৰজাজনে শিলটো নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ অনাৰ বাবে বহু লোকক পঠিয়াইছিল যদিও কোনেও তাক স্থানান্তৰ কৰিব পৰা নাছিল। অৱশেষত চাৰিজন চুতীয়া লোকে দেৱীৰ প্ৰতি ভক্তি আৰু নিষ্ঠাৰে প্ৰাৰ্থনা কৰে। তেওঁলোকৰ প্ৰাৰ্থনাত সন্তুষ্ট হৈ দেৱীৰ শিলৰূপটো আপোনা-আপুনি পাতল হৈ পৰে। তাৰ পিছত চাৰিজনে শিলটো কঢ়িয়াই নি মন্দিৰত স্থাপন কৰে। ৰজাই সন্তুষ্ট হৈ তেওঁলোকক পুৰোহিত হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এই চাৰিজন লোকক দেউৰীসকলৰ চাৰিটা পৰম্পৰাগত খেলৰ পূৰ্বপুৰুষ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ===চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে নৃতাত্ত্বিক সম্পৰ্ক=== ২০০৬ চনত প্ৰকাশিত এটা নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত দেউৰী, [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু টাই-ফাকে জনগোষ্ঠীৰ নমুনাৰ তুলনা কৰা হৈছিল। এই গৱেষণাত বাৰটা শাৰীৰিক পৰিমাপৰ ভিত্তিত জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ সাদৃশ্য আৰু পাৰ্থক্য পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে পৰীক্ষা কৰা ছটা জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দেউৰী আৰু চুতীয়া নমুনা দুটাৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক জৈৱিক দূৰত্ব আটাইতকৈ কম আছিল। এই দূৰত্বৰ মান আছিল ১.১৫, যিটো আন চাৰিটা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে দুয়োটা নমুনাৰ তুলনাত কম। বাৰটা শাৰীৰিক পৰিমাপৰ ভিত্তিত কৰা সমূহীকৰণতো দেউৰী আৰু চুতীয়া নমুনা দুটা একেটা গোটত পৰিছিল। গৱেষকসকলে এই ফলাফলক দেউৰী আৰু চুতীয়াসকলৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে পূৰ্বৰ বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref name="Baruah2006">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |archivedate=2022-06-15 |access-date=2026-10-20 |deadurl=yes }}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক=== ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক উৎসসমূহত দেউৰীসকলৰ সৈতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত দেউৰীসকলক ''চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণী'' (''priestly caste of the Chutiyas'') বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে উল্লেখ কৰা হৈছিল যে শিৱসাগৰ অঞ্চলত দেউৰীসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ অন্তৰ্গত হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। লোকপিয়লখনত দেউৰীসকলৰ আদি বাসস্থান শদিয়াৰ পূবে কুণ্ডিল নদীৰ পাৰৰ অঞ্চলত আছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Allen1902">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I: Report |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=127 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf }}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ ''লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰ''তো দেউৰীসকলক প্ৰাচীন নথিপত্ৰত চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গেজেটিয়াৰখন অনুসৰি তেওঁলোকক ''দেউৰী-চুতীয়া'' নামেও জনা গৈছিল।<ref name="LohitGaz-Deori">{{cite book |title=Arunachal Pradesh District Gazetteers: Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Appendix I: The Deoris |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক গৱেষণাতো দেউৰীসকলৰ এই ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। প্ৰাৰ্থনা আচাৰ্য আৰু শকুন্তলা মহন্তৰ মতে, দেউৰীসকলৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ পুৰণি সম্পৰ্কৰ এটা সম্ভাব্য কাৰণ আছিল চুতীয়া ৰাজ্যত তেওঁলোকৰ পুৰোহিতৰ ভূমিকা আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ। অৱশ্যে তেওঁলোকে স্পষ্ট কৰিছে যে দেউৰী ভাষাক সমগ্ৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আদি ভাষা হিচাপে চিনাক্ত কৰাৰ পক্ষে বৰ্তমানৰ ভাষাতাত্ত্বিক তথ্যই সমৰ্থন নকৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019">{{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Shakuntala |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |year=2019 |hdl=10125/24853 }}</ref>{{rp|517}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ প্ৰতিষ্ঠানগত সম্পৰ্ক বিশেষকৈ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত দেখা যায়। ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে এই মন্দিৰৰ পুৰোহিতসকলক চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ¸ ৰাজ্য আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পিছতো দেউৰীসকলে মন্দিৰখনত ধৰ্মীয় কাৰ্য সম্পাদন কৰি আছিল।<ref name="Shin2023">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Kecaikhati, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar |location=New Delhi |year=2023 }}</ref>{{rp|70}} তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰখন চুতীয়া ৰাজপৃষ্ঠপোষকতাৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত আছিল। ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন শিলালিপিত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে দিক্কৰবাসিনী বা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ইটাৰ বেৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |page=817 |jstor=41691751 }}</ref> ===আদি বাসভূমি আৰু প্ৰব্ৰজন=== ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণসমূহ অনুসৰি দেউৰীসকলৰ আদি বাসভূমি আছিল পূব ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহত্তৰ [[শদিয়া]] অঞ্চল। ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান শদিয়াৰ পূবে কুণ্ডিল নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Allen1902"/> অসম জনজাতি আৰু অনুসূচিত জাতি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ এটা অধ্যয়নত শদিয়া–লোহিত অঞ্চলৰ দিবাং, টেঙাপানী নদী, বৰগাঁও আৰু পাটৰশালত দেউৰীসকলৰ পুৰণি বসতি আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="AIRT-Deori">{{cite report |title=Documentation on Life and Culture of Deori |institution=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |year=2017 |pages=3–4 |url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/74136/1/AIRT_2018_0003_report.pdf }}</ref> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত খেলসমূহৰ নামতো এই ভৌগোলিক সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত হৈছে। দিবঙীয়া আৰু টেঙাপনীয়া নাম দুটা ক্ৰমে দিবাং আৰু টেঙাপানী নদীৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। আনহাতে পাটৰগঞা খেল পাটশদিয়া অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। পাটৰগঞা খেলটো বৰ্তমান পৃথক গোট হিচাপে চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰি।<ref name="AIRT-Deori"/> শদিয়া দেউৰীসকলৰ এটা প্ৰধান ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰও আছিল। ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহত দেউৰী পুৰোহিতসকলক চুতীয়া ৰজাসকল আৰু তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। বিশেষকৈ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত কেঁচাইখাতীৰ পূজা তেওঁলোকে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |pages=41–43 }}</ref> শদিয়াৰ এই পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সম্পৰ্ক তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক স্মৃতিত আজিও গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref name="RajkumariNath2026">{{cite journal |last1=Rajkumari |first1=Munmi |last2=Nath |first2=Debarshi Prasad |title=Ritual, Memory, and the Sacred: Dynamics of Landscape Transformation among the Deoris of Assam |journal=Space and Culture |year=2026 |doi=10.1177/12063312261448033 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত দেউৰীসকল শদিয়া অঞ্চলৰ পৰা পশ্চিমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহত এই প্ৰব্ৰজনক প্ৰধানকৈ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ঘটনা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৮৯৫ চনত ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে লিখিছিল যে দেউৰীসকলৰ মূল বাসস্থান আছিল শদিয়াৰ সিপাৰৰ অঞ্চলত, সম্ভৱতঃ তৎকালীন শদিয়া নগৰৰ পূব আৰু উত্তৰ-পূব দিশত। তেওঁৰ মতে, প্ৰায় এশ বছৰ আগতে তেওঁলোকে সেই অঞ্চল ত্যাগ কৰিছিল, যদিও কিছুমান দেউৰীয়ে ধৰ্মীয় কাৰণত শদিয়ালৈ যাতায়াত অব্যাহত ৰাখিছিল। ব্ৰাউনৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজা [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ই দেউৰীসকলক মিচিমি আৰু অন্যান্য ওচৰ-চুবুৰীয়া পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰি তেওঁলোকক [[মাজুলী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল।<ref name="Brown1895">{{cite book |last=Brown |first=William Barclay |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=vi–vii |url=https://archive.org/details/anoutlinegramma00browgoog }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছিডনী এণ্ডলে ব্ৰাউনৰ বিৱৰণ পুনৰ উল্লেখ কৰি লিখিছিল যে মিচিমি আৰু আন পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ পৰা দেউৰীসকলক ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম চৰকাৰ অসমৰ্থ হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকক মাজুলীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=94–95 |url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp }}</ref> নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নসমূহতো দিবাং–টেঙাপানী–শদিয়া অঞ্চলত আবৰ বা আদি আৰু মিচিমিসকলৰ সৈতে হোৱা সংঘাতক দেউৰীসকলৰ পশ্চিমমুৱা প্ৰব্ৰজনৰ অন্যতম কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="AIRT-Deori"/> ১৯০১ চনৰ লোকপিয়লত প্ৰব্ৰজনৰ কিছু বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা যায়। ইয়াৰ মতে, আহোম শাসন দুৰ্বল হৈ অহাৰ সময়ত পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ আক্ৰমণৰ ফলত দেউৰীসকলে প্ৰথমে উত্তৰ লখিমপুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে মাজুলী, ডিক্ৰং নদীৰ পাৰ, চিচিমুখ আৰু যোৰহাটৰ বালিগাঁও অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I: Report |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |pages=127–128 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf }}</ref> বৰ্তমান দেউৰীসকলৰ বসতি প্ৰধানকৈ উজনি অসমৰ ধেমাজি, লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড়, তিনিচুকীয়া, শিৱসাগৰ, যোৰহাট আৰু শোণিতপুৰ জিলাৰ বিভিন্ন নদীতীৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ লগতে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহত বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="AIRT-Deori"/> ===টেঙাপনীয়া দেউৰীসকল=== টেঙাপনীয়া দেউৰীসকল ঐতিহাসিকভাৱে বৰ্তমানৰ লোহিত–নামচাই অঞ্চলৰ টেঙাপানী নদীৰ উপত্যকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। নিকোলা লেনেই উল্লেখ কৰিছে যে আহোম আৰু খামতিসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে উজনি অসমত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ প্ৰাধান্য আছিল। তেওঁৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত গোটসমূহৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ লোহিত জিলাৰ টেঙাপানী নদীৰ পাৰত বাস কৰা টেঙাপনীয়াসকলো আছিল।<ref name="Laine2020">{{cite journal |last=Lainé |first=Nicolas |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh (Northeast India) |journal=Asian Ethnology |volume=79 |issue=2 |year=2020 |pages=15, 20, 22–23 |url=https://hal.science/hal-02344765v1 }}</ref> ছিডনী এণ্ডলৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত লেনেই উল্লেখ কৰিছে যে টেঙাপনীয়া খেলৰ লোকসকলে মানাভূম অঞ্চলৰ এখন পাহাৰত ধৰ্মীয় উপাসনা কৰিছিল। এই অৰণ্যৰ উপাসনাস্থল দেউৰীসকলৰ এক পুৰণি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref name="Laine2020"/> কিছুমান লোকে এই স্থানক দেউৰী লোককথাত উল্লেখিত ঐতিহাসিক ''জয়ধাম'' পাহাৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰে। বৰ্তমান মানাভূম পৰ্বতশ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত ''দৈধাম'' পাহাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সম্ভাব্য সম্পৰ্কৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Barua, Nipu, ''Yoi Malini'', p. 122.</ref> মানাভূমৰ এই উপাসনাস্থল পৰৱৰ্তী সময়ৰ স্থানীয় স্মৃতিতো গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ আছিল। তিনিচুকীয়াৰ এজন তথ্যদাতাৰ পৰা লেনেই সংগ্ৰহ কৰা বিৱৰণ অনুসৰি, খামতিসকলে লোহিত নদীৰ পাৰত বসতি স্থাপন কৰাৰ পিছত দেউৰীসকলৰ ওপৰত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰি তেওঁলোকক এই উপাসনাস্থল বন্ধ কৰিবলৈ আৰু পিছত স্থানান্তৰ কৰিবলৈ কৈছিল।<ref name="Laine2020"/> লেনেই যুক্তি আগবঢ়াইছে যে খামতিসকলৰ ''চাও নই চেনাম'' (''Chao Noi Cheynam'') উপাসনা মানাভূমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পূৰ্বৰ দেউৰী ধৰ্মীয় পৰম্পৰা গ্ৰহণ আৰু ৰূপান্তৰ কৰাৰ ফলত বিকশিত হ'ব পাৰে। তেওঁৰ ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত দেখা গৈছিল যে বৰ্তমানৰ অসম–অৰুণাচল সীমান্তৰ ওচৰৰ মহাদেৱপুৰৰ দেউৰীসকলে এটা প্ৰাচীন ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান সম্পাদন কৰিবলৈ মানাভূম অৰণ্যত প্ৰৱেশৰ অনুমতি বিচাৰিছিল যদিও খামতিসকলৰ পৰা অনুমতি লাভ কৰা নাছিল।<ref name="Laine2020"/> লেনেই দেউৰীসকলৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাক চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰণি গোষ্ঠীগত দেৱ-দেৱীৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত কৰিছে। এণ্ডলৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুতীয়া গোটসমূহৰ নিজ নিজ আঞ্চলিক দেৱতা আছিল। দিবঙীয়াসকলৰ সৈতে ''গিৰাচি-গিৰা'', টেঙাপনীয়াসকলৰ সৈতে ''পিচা-দেমা'' আৰু বৰগঞাসকলৰ সৈতে ''পিচাচি-দেমা''ৰ সম্পৰ্ক আছিল। আনহাতে ''কুণ্ডিল মামা''ক এই দেৱ-দেৱীসমূহৰ ঊৰ্ধ্বত থকা পৰম দেৱতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Laine2020"/> পৰৱৰ্তী গৱেষণাত ''পিচা-দেমা''ক অসমীয়াত ''বলিয়া বাবা'' আৰু ''পিচাচি-দেমা''ক তাম্ৰেশ্বৰী হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই দুয়োকে কুণ্ডিল মামাৰ সন্তান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Laine2020"/> এই তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত লেনেই অনুমান কৰিছে যে খামতিসকলৰ কিছুমান আঞ্চলিক দেৱতাৰ সৈতে পূৰ্বৰ দেউৰী দেৱতাসকলৰ সম্পৰ্ক থাকিব পাৰে। বিশেষকৈ ''নাং হু তুং'' (''Nang Hoo Toungh'') আৰু ''চাও নই টিপাম'' (''Chao Noi Tipam'') নামৰ খামতি দেৱতা দুজন পূৰ্বতে দেউৰীসকলে উপাসনা কৰা দেৱতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে বুলি তেওঁ প্ৰস্তাৱ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, খামতিসকলে অঞ্চলটোত বসতি স্থাপন কৰাৰ পিছত পূৰ্বৰ স্থানীয় পবিত্ৰ স্থান আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ গ্ৰহণ কৰি নিজৰ উপস্থিতিৰ বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ চেষ্টা কৰিছিল।<ref name="Laine2020"/> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগে মানাভূম অঞ্চলত মাটিৰ প্ৰাচীৰেৰে ঘেৰা এটা পুৰণি দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু কেইটামান শিলৰ স্তম্ভ আৱিষ্কাৰ কৰিছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ বিৱৰণ অনুসৰি, দুৰ্গটোৰ সৈতে তেজু আৰু শদিয়াৰ হাতীদুবাৰ স্থাপত্য-অৱশেষৰ সাদৃশ্য আছে আৰু ইয়াক চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। এই স্থানটো চুতীয়া যুগৰ টেঙাপনীয়া দেউৰীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কোনো বসতি হ'ব পাৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কিছুমান মানচিত্ৰত টেঙাপানী নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ ভিতৰত ''দৈধাম'' (''Daedam'') নামৰ এখন পাহাৰৰ উল্লেখ আছে। বিশেষকৈ হাইনৰিখ বেৰঘাউছৰ ১৮৩৪ চনৰ ''Karte von Assam und seinen Nachbar-Ländern'' মানচিত্ৰত টেঙাপানীৰ ওচৰত এই নামটো দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite map |author=Heinrich Berghaus |title=Karte von Assam und seinen Nachbar-Ländern |year=1834 |url=https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~344246~90112225 |via=David Rumsey Map Collection }}</ref> এই ঠাইখন দেউৰী লোককথাত উল্লেখিত ''জয়ধাম পৰ্বত''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। ===অন্যান্য অঞ্চলত দেউৰীসকল=== [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]]কে ধৰি কিছুমান লেখকে পাটৰগঞা দেউৰীসকল মধ্য অসমৰ [[তিৱা জনগোষ্ঠী]]ৰ সৈতে একীভূত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। অৱশ্যে এই দাবীৰ সমৰ্থনত নিৰ্ণায়ক বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই। হেৰাই যোৱা এই খেলটোৰ সন্ধানত দেউৰীসকলৰ এটা অংশই গৱেষণা আৰম্ভ কৰিছিল। ''জিমাচায়া জ্ঞান আৰু যুক্তিবাদী সমাজ''ৰ উদ্যোগত ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ অনুষ্ঠিত এক প্ৰাথমিক অনুসন্ধানত ম্যানমাৰৰ [[কাচিন ৰাজ্য]] আৰু য়াংগুনৰ ওচৰত দেউৰীসকলৰ সম্ভাব্য উপস্থিতিৰ ইংগিত পোৱা গৈছিল বুলি প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত গৱেষকৰ এটা দলে হেৰাই যোৱা খেলটোৰ সন্ধানত ম্যানমাৰ ভ্ৰমণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Talukdar |first=Sushanta |title=To Myanmar, in search of a lost clan of the Deoris tribe of Assam |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/to-myanmar-in-search-of-a-lost-clan-of-the-deoris-tribe-of-assam/article6485876.ece |work=The Hindu |date=9 October 2014 }}</ref> দিবঙীয়া দেউৰীসকলৰ অধিকাংশই নিজৰ মাতৃভাষাৰ লগতে অসমীয়া ভাষাও ক'ব পাৰে। আনহাতে আন খেলসমূহৰ অধিকাংশ লোকেই দৈনন্দিন জীৱনত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ মাজত কিছুমান বয়োজ্যেষ্ঠ লোকে দেউৰী ভাষা বুজি পায়। ==দেউৰীসকলৰ চাৰি খেল আৰু চাৰি শাল== '''[[চিত্ৰ:DEORI LOGO.jpg|right|দেউৰী লোক সকলৰ প্ৰতীক]]''' দেউৰীসকলৰ প্ৰধান খেল বা ফৈদ চাৰিটা। সেইবোৰ হৈছে- # দিবঙীয়া - এওঁলোক শাল কুণ্ডিমামা বা বুঢ়া-বুঢ়ী শাল, # টেঙাপনীয়া - এওঁলোকৰ শাল বলিয়া বাবা (শিৱৰ বৰ পুত্ৰ) শাল, # বৰগঞা - এওঁলোকৰ শাল কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী গোসাঁনী শাল আৰু # পাটৰগঞা - এওঁলোক শাল পাটৰ শাল। দেউৰীসকলৰ পাটৰ গঞা ফৈদটো বৰ্তমান গৱেষণাৰ বিষয় হৈ পৰিছে। কাৰণ এই ফৈদৰ লোকসকল বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন ধৰণে বিলীন হৈ সিঁচৰতি হৈ থকাৰ উমান পোৱা গৈছে। দেউৰীসকলৰ চাৰিওটা ফৈদৰ নাম স্থানবাচক বুলি ক'ব পাৰি। অতীজত কুণ্ডিল ৰাজ্যত দিবং নদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক দিবঙীয়া,টেঙাপনী নৈৰ পাৰত বসতি কৰা ফদৈক টেঙাপনীয়া,বৰনদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক বৰগঞা আৰু পাট শদিয়াত বাস কৰাসকলক পাটৰগঞা বোলা হৈছিল। দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ এই চাৰিটা প্ৰধান খেল বা মুখ্যফৈদৰ সংশ্লিষ্ট লোকসকল পূনৰ কেইবাটাও উপফৈদ বা উপখেলত বা উপগোত্ৰত বিভক্ত হৈ আছে। ==বাস কৰা পদ্ধতি== দেউৰীসকলে গাঁও পাতি চাংঘৰত বাস কৰা প্ৰথা অতি পুৰণি কালৰ পৰা চলি আহিছে। কাঠৰ জখলাৰে উঠি ঘৰত সোমায়ে প্ৰথমে পোৱা যায় সুৱচনী কোঠালি। এই কোঠালিটো গৃহ দেৱতাৰ নামত ৰখা হয়। অৱশ্যে দিৱঙীয়া আৰু বৰগঞা খেলৰ মাজত এই সুৱাচনী কোঠালি ৰখা প্ৰথাটো নাই। ঘৰৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈকে এটি দীঘলীয়া বাট ৰখা হয়। সমুখৰ দুৱাৰেদি সোমাই এই দীঘলী বাটেৰে ঘৰৰ আটাইবিলাক কোঠালিত প্ৰৱেশ কৰিব পৰা ব্যৱস্থা থাকে। একেবাৰে সিমূৰত থাকে ৰন্ধনশাল। ৰন্ধনশালৰ কাষতে থাকে ঘৰৰ মুৰব্বী বা পিতা-মাতাৰ কোঠা। এই মুৰব্বীজনৰ কোঠাতে পৰিয়ালৰ আটাইবিলাক একেলগে বহি খোৱা-বোৱা কৰে। বেতৰ এক বিশেষ পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত 'মেহেঙা' নামৰ সঁজুলিৰ ওপৰত ভাতৰ কাঁহী থৈ ভাত খোৱাৰ নিয়ম। মহিলাসকলে ৰন্ধনশালতে ভোজন কৰা নিয়ম চলি আহিছে। '''পৰম্পৰাগত সাজপাৰ''' দেউৰী সকলে পৰম্পৰাগত ব্যৱহৃত সাজপাৰযোৰ ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰি লয়। দেউৰী সমাজত বিবাহিত মহিলাই বুকুৰ পৰা ভৰিৰ গুৰুহাত পৰাকৈ মেথনি মাৰি দীঘল মুগা অথবা কপাহী মেখেলা পিন্ধে। কঁকালত তেওঁলোকে মুগা ৰিহা ( জকাচ্ছিবা) অথবা বাইগা মেৰাই লয়। গাত তেওঁলোকে চোলা পিন্ধে। দেউৰী মহিলা সকলে মূৰত মৰা গামোচা খনক টকয়া (গাতিকী)বোলে। বৰগঞা সমাজত মহিলা সকলে সাধাৰতে উৎসৱ পাৰ্বন আদিত বগা মেখেলা আৰু চোলা পিন্ধি গাত এখন বগা চাদৰ মেৰাই লয়। টেঙাপনিয়া সমাজত মহিলাসকলে সোণালী ৰঙৰ মুগাৰ ৰিহা, ফুলাম মেখেলা পৰিধান কৰে। ডিবঙিয়া সমাজত মহিলাসকলে ৰঙা, সেউজীয়া, হালধীয়া আদি নানা বৰণীয়া উজ্জ্বল ৰঙৰ পোচাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। দেউৰী সমাজত গাভৰু ছোৱালীয়ে মেখেলা পিন্ধি বুকুত এখন দীঘল গামোচা মেৰাই লয়। এনেদৰে বুকুত গামোচা মৰা প্ৰথাক তেওঁলোকে পাও মৰা বোলে। দেউৰী সমাজত পুৰুষ সকলে প্ৰধানকৈ চোলা আৰু [[ধুতি|চুৰিয়া]] পিন্ধে। তেওঁলোকৰ মাজত ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰি লোৱা কপাহী চোলা, হাত দীঘল মুগা চোলা অথবা পাটৰ কাপোৰৰ চোলাৰ প্ৰচলন দেখা যায়। মৰ্য্যদা অনুসৰি পুৰুষ সকলে মূৰত পাটৰ অথবা কপাহী কাপোৰৰ পাগুৰিৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। '''আ-অলংকাৰ''' দেউৰী সমাজত মহিলাসকলে ডিঙিত তিল ক'লা মণিসহ সোণৰ মাদলি পিন্ধে। তেওঁলোকৰ মাজত দুগদুগী, জোনবিৰি আৰু বেনাৰ ব্যৱহাৰো মন কৰিবগীয়া। বয়সস্থ দেউৰী মহিলা সকলে কাণত কেৰু আৰু জাংফাই পৰিধান কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান নৱ প্ৰজন্মৰ মাজত এই দুবিধ অলংকাৰৰ প্ৰচলন অতি সীমিত। দেউৰী মহিলা সকলে হাতত মুঠিখাৰু, গামখাৰু, গোটা খাৰু, পটিয়া খাৰু আদি অলংকাৰ পৰিধান কৰে। আঙুলিত তেওঁলোকে বিভিন্ন শৈলীৰ আঙুঠি পৰিধান কৰা দেখা যায়। ==জীৱিকা== দেউৰীসকল সাধাৰণতে কৃষিজীৱি। তেওঁলোকৰ জীৱিকাৰ ঘাই উপায়েই হৈছে [[কৃষি]]। বিশেষকৈ [[ধান]], মাহ, সৰিয়হ, আলু, কচু, শাক-পাচলি আদি খেতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিয়েই তেওঁলোকে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে। কপাহ খেতি তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত খেতি। মহিলা আৰু গাভৰুসকলে আহু খেতিত বন নিৰণি কৰাৰ দৰে কপাহ খেতিতো বন নিৰণি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। এক সামান্য অংশই চাকৰি কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰিলেও এওঁলোকে সাধাৰণতে কৃষি কৰ্ম নেৰে। ==ভাষা== [[দেউৰী ভাষা]] চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত আৰু সাধাৰণতে বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি গণ্য কৰা হয়। জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়েৰছনকে ধৰি পুৰণি ভাষাবিদসকলে ইয়াক বড়ো-গাৰো শাখাৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী কিছু শ্ৰেণীবিভাজনত বড়ো-কোচ নামৰ বিস্তৃত গোটটোও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাষাবিদ ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে দেউৰীক বড়ো-গাৰো ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰাৰ লগতে এই গোষ্ঠীৰ ভিতৰত ভাষাটোৰ কিছুমান স্বকীয় বৈশিষ্ট্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517-518}} বৰ্তমান দেউৰী ভাষা প্ৰধানকৈ দিবঙীয়া দেউৰীসকলৰ মাজত সংৰক্ষিত আছে। বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া দেউৰীসকলৰ অধিকাংশই দৈনন্দিন জীৱনত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। অৱশ্যে দেউৰী ভাষাই তিনিওটা গোটৰ মাজত ধৰ্মীয় ভাষা হিচাপে গুৰুত্ব বজাই ৰাখিছে। আচাৰ্য আৰু মহন্তৰ গৱেষণাত দেখা গৈছিল যে সাধাৰণতে অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া দেউৰীসকলেও ধৰ্মীয় প্ৰাৰ্থনা আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানত দেউৰী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517-518}}{{rp|532-533}} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, মুঠ ৪৩,৭৫০ গৰাকী দেউৰীৰ ভিতৰত ৩২,৩৭৬ গৰাকীয়ে দেউৰী ভাষা কোৱা বুলি গণনা কৰা হৈছিল। ইউনেস্কোৱে ভাষাটোক বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছিল। অৱশ্যে ২০১৯ চনৰ ভাষাগত জীৱনীশক্তি সম্পৰ্কীয় গৱেষণাত প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ ভাষাটোৰ সংবহন অব্যাহত থকা আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ তথা পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশেষভাৱে শক্তিশালী হৈ থকা দেখা গৈছিল। শিক্ষা, প্ৰশাসন আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাধান্য আছে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|522–533}} ১৯৬৫ চনত প্ৰতিষ্ঠিত দেউৰী সাহিত্য সভাই দেউৰী ভাষা লিখাৰ বাবে [[অসমীয়া লিপি]] গ্ৰহণ কৰিছিল। এই লিপি দেউৰী ভাষাৰ পাঠ্যপুথি, প্ৰাৰ্থনাপুথি, ব্যাকৰণ, অভিধান আৰু অন্যান্য প্ৰকাশনসমূহত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|514–544}} পুৰণি ভাষাতাত্ত্বিক সাহিত্যত ''দেউৰী-চুতীয়া'' নামটো সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু দেউৰী ভাষাক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ আদি ভাষা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। অৱশ্যে আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক গৱেষণাত বৰ্তমানৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে পূৰ্বতে দেউৰী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। আচাৰ্য আৰু মহন্তই অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্যত দেউৰীসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ ভূমিকা আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰিচালনাৰ পৰাই এই পুৰণি ভাষাগত চিনাক্তকৰণৰ উদ্ভৱ হ'ব পাৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517}} ==ধৰ্ম আৰু উৎসৱ== দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ কেন্দ্ৰীয় দেৱতা হৈছে ''কুণ্ডি-মামা'', যাক ''গিৰা-গিৰাচি'' বা ''বুঢ়া-বুঢ়ী'' নামেও জনা যায়। কুণ্ডি আৰু মামাই ক্ৰমে পুৰুষ আৰু নাৰী শক্তিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু তেওঁলোকক প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিকৰ্তা তথা পৰম শক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="ZamanBhagawati2016">{{cite journal |last1=Zaman |first1=Arifur |last2=Bhagawati |first2=Mandira |title=Religious Universe of the Deoris of Assam |journal=Indian Journal of Research in Anthropology |volume=2 |issue=1 |year=2016 |pages=53–59 }}</ref> আচাৰ্য আৰু মহন্তই দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাসক প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। চুবুৰীয়া অসমীয়া সমাজৰ সৈতে দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কৰ ফলত তেওঁলোকে হিন্দু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানো গ্ৰহণ কৰিছে যদিও পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আৰু উপাসনা-পদ্ধতিসমূহ বৰ্তি আছে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517}} দেউৰীসকলৰ তিনিটা প্ৰধান খেলৰ নিজস্ব উপাস্য দেৱতা আছে। দিবঙীয়াসকলে কুণ্ডি-মামা বা গিৰা-গিৰাচিক, টেঙাপনীয়াসকলে ''পিচা-দেমা'' বা বলিয়া বাবাক আৰু বৰগঞাসকলে ''পিচাচি-দেমা'' বা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] (কেঁচাইখাতী গোসাঁনী)ক উপাসনা কৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517}}<ref name="ZamanBhagawati2016"/> নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু বলিস্থানক দেউৰীসকলৰ ধৰ্মীয় স্মৃতিৰ সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="RajkumariNath2026"/> দেউৰীসকলৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় উৎসৱ হৈছে ব'হাগ বিচু ([[ইবাঁকু বিচু]]), মাঘ বিচু আৰু অম্বুবাচী পূজা বা ''সাতঅ-চুৱাদাবেবা''। ইয়াৰ উপৰি ''পিটা-হাবা বিচু'' আৰু ''মেটুৱা লেবা'' পালন কৰা হয়। এই উৎসৱসমূহত নিজ নিজ খেলৰ দেওশালত (দে-গৰ) পূজা আগবঢ়োৱা হয়। ব'হাগ বিচুৰ বাহিৰে আন দুটা প্ৰধান উৎসৱত দেওধনী (মিদি-কাবা) আৰু দেওধনী নৃত্য (মিদি-জামা) অনুষ্ঠিত নহয়। দেওশালত ন-ধানৰ পূজাও কৰা হয়, যিটো প্ৰতি বছৰে শাওন মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথম বুধবাৰে অনুষ্ঠিত হয়। পৰম্পৰাগত পূজা-পদ্ধতিত বলি-বিধানৰো প্ৰচলন আছে। ===পুৰোহিত শ্ৰেণী=== দেউৰীসকল ঐতিহাসিকভাৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত চাৰিটা প্ৰধান ধৰ্মীয় পদ আছিল—বৰদেউৰী (''Deori Dema''), সৰুদেউৰী (''Deori Surba''), বৰভঁৰালী আৰু সৰুভঁৰালী। ভঁৰালীসকলে মন্দিৰৰ প্ৰাপ্য আদায় আৰু বলিদানৰ বাবে জীৱ-জন্তুৰ যোগান ধৰিছিল। আনহাতে বৰদেউৰী আৰু সৰুদেউৰীয়ে বলিদান সম্পাদন, মন্দিৰত প্ৰৱেশ আৰু ধৰ্মীয় স্তোত্ৰ পাঠৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল।<ref name="Shin2023"/>{{rp|70}} দেউৰীসকলৰ বিভিন্ন খেলৰ আদি উপাসনাস্থলো শদিয়া অঞ্চলত আছিল। দিবঙীয়াসকলৰ গিৰা-গিৰাচিৰ উপাসনাস্থল [[কুণ্ডিল নদী]]ৰ পাৰত, টেঙাপনীয়াসকলৰ পিচা-দেমাৰ উপাসনাস্থল টেঙাপানী নদীৰ পাৰত আৰু বৰগঞাসকলৰ পিচাচি বা কেঁচাইখাতীৰ উপাসনাস্থল তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত আছিল। এই পৰম্পৰাত পিচাচিক গিৰা-গিৰাচিৰ কন্যা আৰু পিচা-দেমাৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Shin2023"/>{{rp|70}} ==বহাগ বিচু উৎসৱ== {{Main|ইবাঁকু বিচু}} [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] ৰঙালী বিহুকে দেউৰী সকলে বহগ বিচু বা ইবাঁকু বিচু বুলি কয়। ৰঙালী বিহুৰ উৎসৱ হ'লেও তেওঁলোকৰ বাবে ই কেৱল ৰং ৰহইচৰ উৎসৱ নহয়, ই অতি প্ৰাচীন কালৰে পৱা চলি অহা সাংস্কৃতিক মহোৎসৱ। দেউৰী জন-জীৱনৰ এই বসন্ত উৎসৱটি সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ পূজা-উৎসৱ। বিহুৰ পূজা-উৎসৱত সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তন গভীৰভাৱে নিহত হৈ আছে। দেউৰীসকলে বিচু উৎসৱ উদযাপন উপলক্ষে দুটা পূজা পাতিব লাগে। ইয়াৰে এটা পৰিয়াল ভিত্তিক আৰু আনটো সামূহিক। প্ৰথমটো সুৱচনী পূজা বা ঘৰদেও পূজা আৰু দ্বিতীয়টো দেওশাল বা "দেগৰ" বা দেৱালয়ৰ পূজা। ===সুৱচনী বা ঘৰদেও পূজা=== দেউৰীসকলৰ বিশ্বাস যে গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰ গৃহস্থই সুৱচনী বা ঘৰদেও পূজা নপতাকৈ দেৱালয়ত বিহু পূজা পাতিলে বিহুত দেওধনি আবিৰ্ভাৱ নহয়। সুৱচনী পূজা যিহেতু ঘৰদেও পূজা,গতিকে ঘৰৰ ভিতৰতে এক আচুতীয়া ঠাইত বহাগৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধ বাৰত পুৱা ভাগত এই পূজা পতা হয়। ===দেৱালয় বা দেওশাল পূজা=== দেউৰীসকলৰ উৎসৱটোক বৰ বলি নামেৰেও জনা যায়<ref>{{Cite web |title=demotix.com |url=http://www.demotix.com/news/668379/deori-tribe-celebrates-bor-boli-festival-india#.T-tlwJGFBMw |access-date=2012-06-27 |archivedate=2012-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204044701/http://www.demotix.com/news/668379/deori-tribe-celebrates-bor-boli-festival-india#.T-tlwJGFBMw |deadurl=yes }}</ref>। বহাগৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে প্ৰতিটো খেল বা ফৈদৰ দেৱালয়ত সমূহিয়াকৈ উৎসৱ মুখৰভাৱে এই বিহু পূজা পতা হয়। ইয়াক বৰ্ত্তমান বহাগ বিহুৰ পূজা উৎসৱ বোলে। কিন্তু আদিতে ইয়াৰ নাম'বাসন্তী পূজা উৎসৱ'হে আছিল। দেউৰী সমাজৰ যি বিহুৱেই নহওক, বিহুৰ এই বিশেষ তাৎপাৰ্য হৈছে বিহু আৰম্ভ কৰাৰ দিন-বাৰ চোৱা। বিহু উদযাপিত মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰত যদি ৰাইজৰ বিহু-দিন নপৰি অন্য দিনত পৰে তেন্তে সেই দিনা দেউৰী সকলে বিহুৰ শুভাৰম্ভ নকৰি সেই প্ৰথমটো বুধবাৰলৈ অপেক্ষা কৰে। বুধবাৰৰ বাহিৰে অন্য বাৰত দেৱালয়ৰ বিহু-পূজা পতা নিষেধ। দেৱালয়ৰ এই বিহু পূজা উৎসৱ সম্পূৰ্ণ সাত দিন থাকে। কিন্তু দেৱালয়ত বিহু পূজা দুদিনহে হয় প্ৰথমটো বুধবাৰ আৰু তাৰ পাছৰটো বুধবাৰে। দেউৰীসকলৰ বহাগ বিহু উৎসৱৰ লগত নিবিড়ভাবে জড়িত হৈ প্ৰাচীন কালৰ পৰা সমাজত চলি অহা কেইটামান ৰীতি হ'ল- # নতুন পৰীয়া নিযুক্তি, পুৰণিৰ অৱসৰ # [[ৰাতি বিহু|নিশা বিহু]], # [[গৰু বিহু|গৰু গা ধুউৱা]] # ন কৈ চুৰীয়া পিন্ধোৱা আৰু পাট গাভৰুৰ গাত কাপোৰ দিয়া বা পাউগা মৰোউৱা নিয়ম # [[কণী যুঁজ|কণী যুঁজোৱা প্ৰথা]], # ডেকা বিহু # গাভৰু বিহু # আবৰব হাঁচটি আৰু হুঁৰাই ৰঙালী নাম # [[হুঁচৰি]] গোৱা নিয়ম # গোসাঁনী পাটৰত তোলা # বিহু আৰু হুঁচৰি উৰুৱা উৎসৱ # পাচ বিহু বা ৰাজবন # পীৰি বা নৌকা উটুৱা সবাহ। ==মাঘ বিহু উৎসৱ== {{details|মাঘ বিহু}} প্ৰাচীন কালৰে পৰা কুণ্ডিল ৰাজ্যত চলি অহা চিৰাচৰিত প্ৰথা বা ৰীতি অনুসৰি দেউৰীসকলে মাঘ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে তেওঁলোকৰ দেৱালয় বা গোসাঁনীশালত বছৰি একোটা ডাঙৰ পূজা উৎসৱ পতাৰ নিয়ম আছে। সেইহে দেউৰীসকলৰ মাঘ বিহু উৎসৱ মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰেহে আৰম্ভ হয়। দেৱালয়ত পূজাৰম্ভৰ পৰা এসপ্তাহ ধৰি বিহু-উৎসৱ চলে,কিন্তু পূজা কেৱল প্ৰথম আৰু শেষৰ দিনাহে হয়। বিহু উৎসৱটো সম্প্ৰদায় ভিত্তিক হ'লেও পূজাটো কিন্তু সাৰ্বজানীন। দেউৰীসকলৰ মাজত প্ৰবাদ আছে যে বিহু উৎসৱৰ আদি স্ৰষ্টা স্বয়ং গিৰি-গিৰাচি(বুঢ়া-বুঢ়ী)। সেয়েহে আদি স্ৰষ্টা গিৰা-গিৰাচিৰ শুভাগমনৰ আদৰ-সম্ভাষণ জনাবলৈকে দেৱালয়ত এই পূজা আৰু সমাজত বিহু-উৎসৱ পালন কৰা ৰীতি-নীতি চলি আহিছে। দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিব পাৰিলেই সকলো সমস্যাৰ সমাধান হয় বুলি বিশ্বাস কৰে। ==বিবাহ পদ্ধতি== {{More|বিবাহ}} [[বিবাহ]] হ'ল এক পবিত্ৰ বন্ধন। টেঙাপনীয়া,বৰগঞা আৰু দিবঙীয়া দেউৰীসকলৰ এই তিনি ভিন্ন খেল বা ফৈদৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত বিয়া বাৰু হয়। কিন্তু সামাজিক অনুমতি নিষিদ্ধ গোত্ৰ, বংশ বা পৰিয়ালৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত বিয়া হোৱাতো বাদেই, আনকি অবাধ মিলা-মিচা কৰাও গুৰুতৰ সামাজিক অপৰাধ। ছোৱালী খোজা-বঢ়া, ভোজা দিয়া: বংশ, গোত্ৰ আৰু সম্বন্ধ বিচাৰ কৰি উভয়পক্ষ সকলোৰে সন্মতি থাকিলে প্ৰথমতে দৰা-পক্ষৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু দুই এজন দায়িত্বশীল মানুহে গুৱা-পাণৰ টোপোলা, এসাঁজ বোৱা কাপোৰ-কানি,মাছ-পুঠিসহ এটা মদৰ টেকেলি, উপঢৌকন আৰু মাননি লৈ কনাই-ঘৰলৈ মাক-বাপেকৰ ওচৰত ছোৱালী খোজেগৈ। কইনাৰ পিতৃ-মাতৃকে ধৰি পৰিয়ালৰ সদস্যসকল সন্মত হ'লে ল'ৰাৰ পক্ষই অনা মাননি আৰু উপঢৌকন গ্ৰহণ কৰে আৰু দুয়োঘৰৰ দ্ৰব্যবস্তুৰে জা-জলপান গ্ৰহণ কৰি এই সম্বন্ধ যুগমীয়া হওক বুলি টেকেলিৰ মদ বাকি আশীৰ্বাদ কৰে। ইয়াকে দেউৰী সকলে 'ছোৱালী খোজা' বুলি কয়। তেতিয়াৰে পৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে বিবাহ কাৰ্য্য হৈ নুঠালৈকে প্ৰতি মাঘ আৰু বহাগ মাহত এই কাৰ্য্যৰ পুনৰাবৃত্তি কৰি থাকে। এই নিয়মটোক তেওঁলোকে 'ভোজা দিয়া' বুলি কয়। দেউৰী সমাজত প্ৰচলিত তিনি প্ৰকাৰৰ বিয়া আৰু উৎসৱৰ আয়োজন কৰা হয়। সেইসমূহ হৈছে # বৰবিয়া # মাজু বিয়া আৰু সৰু বিয়া # পলুৱাই অনা বিয়া ===বৰবিয়া=== বিয়া পদ্ধতিৰ ভিতৰত'বৰবিয়া'ৰ নামো যেনে 'বৰ', তাৰ জা-যোগাৰ, আয়োজন, ভাৰ-ভেটি আৰু নীত-নিয়মবোৰ তেনে আড়ম্বৰপূৰ্ণ। বিয়াৰ দিনটোলে এমাহ মান থাকোঁতেই দৰা-কইনা দুয়োখন ঘৰতে বিয়াৰ জা-যোগাৰত উখল-মাখল লাগে। ঘৰৰ গৃহস্থই গুৱা-পাণ লৈ গাঁৱৰ প্ৰতি ঘৰ মানুহৰ ঘৰে ঘৰে গৈ ডেকা-গাভৰুহঁতক খৰি-কাঠ,ধান-চাউল,জা-জলপান উলিওৱা,মদ বা চু'জে তৈয়াৰ কৰা,বিল,নদীত মাছ ধৰা, হাবিৰ কৌ-পাত কটা আদি কামত হাত উজান দিবলৈ মাননি ধৰে। সকলো কামৰ আৰম্ভণিতে আকৌ দুজনমান বুঢ়া-মেঠাই লগ লাগি মদ ঢালি অপায়-অমঙ্গল নহ'বৰ বাবে ইষ্ট দেৱতাক প্ৰাৰ্থনা কৰে। বিয়অৱ বাবে পাঠৰীয়া,কাকতি,পুৰোহিত বা কানণ্ডাৰী,মেধি আৰু দৰা বা কইনাৰ বিয়া বাবে পাতিলোৱা বাপেক-মাক,সখা-সখী,নামতী,নাচনী,আয়তী,ঢুলীয়া,ৰান্ধনি,চকু ৰখা,পাঁচনি আদি বিয়াখনৰ বিষয়-ববীয়া সকলোকে বিষয় আৰু নীতি অনুসৰি গুৱা-পাণ মাননি আগবঢ়াই আগতীয়াকৈ দায়িত্ববোৰ অৰ্পণ কৰা হয়। বিয়অলৈ সাত দিন থকাৰে পৰা গাঁৱৰ লগৰীহঁতে 'কইনা'ৰাখিবলৈ আহে। সেই দিনাৰ পৰা কইনাই পাতি লোৱা সখী আৰু লগৰীয়াৰে সৈতে মিতিৰ-আত্মীয়ৰ ঘৰে ঘৰে 'কইনা ভাত,খায়। দেউৰী সকলৰ মাজত 'চোৱা দিয়া বৰা ভাত' আৰু মগু আৰু মাটিমাহৰ আঞ্জাই হ'ল কইনা-ভাতৰ প্ৰিয় জুতি। বিয়াৰ দিনা শুভক্ষণ চাই ভকত আৰু ৰাইজৰ আৰ্শীবাদ লৈ দৰা কইনা ঘৰলৈ বুলি বৰযাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ডেকাহঁতৰ হিলৈ আৰু আয়তী-নামতী, ঢুলীয়াহঁতৰ বিয়া নাম, উৰুলি আৰু ঢোলৰ মাতে ওৰে বাট ৰজন-জনাই সনয়ত বৰযাত্ৰী সকলৰে সৈতে দৰা গৈ কইনা ঘৰৰ কলগছ,আম ডালিছে বনোৱা তোৰণৰ কাষ পাইহি। কইনাৰ মাকে ধূপ-চাকি,চন্দনেৰে দৰাক আদৰি নিবলৈ আহে। যথা সময়ত দৰা-কইনা উভয়কে সখীয়েকৰ সৈতে পুৰোহিতৰ আৰু ৰাইজৰ মাজলৈ অনা হয়। কন্যাদাতাই নিজেও গলত বস্ত্ৰ লৈ কৰ-যোৰ কৰি এই পবিত্ৰ বিবাহ উৎসৱটোৰ কথা ভকত,পুৰোহিত আৰু ৰাইজক উদ্দেশ্য কৰি আনুষ্ঠানিকভাৱে কয়। কন্যাদাতাৰ এই কথাখিনি তিবাৰকৈ পুনৰাবৃত্তিৰে পুৰোহিতৰ দ্বাৰা হৰিধ্বনি কৰি প্ৰথমে ইষ্ট দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি আৰু পাছত ভকত আৰু ৰাইজক অৱগত কৰে। তাৰ পাছত কন্যাদাতাই নৱ-দম্পতীৰ বস্ত্ৰৰ আঁচলত 'লগ্ন গাঁঠি' দিয়ে। আৰু লগে লগে ডেকাই তিনি জাঁই হিলৈ ফুটায় আৰু আয়তীসকলে চাউল, ফুল আদি ছটিয়ায়। ===মাজু বিয়া আৰু সৰু বিয়া=== বৰ বিয়াৰ কাম সাত দিন জুৰি চলাৰ দৰে মাজু বিয়া কাম তিনিদিনীয়া আৰু সৰু বিয়াখন এদিনীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হয়। এনে বিয়াৰ আদৱ কায়দা তথা আয়োজন ভাৰ-ভেটি আদিও সৰু। ===পলুৱাই অনা বিয়া=== দেউৰী সমাজে স্বীকাৰ কৰা আনবিধ সঘনে প্ৰচলন হৈ থকা বিয়াই হ'ল 'পলুৱাই অনা বিয়া'। অৱশ্যে পাকে প্ৰকাৰে ল'ৰাই নিজৰ ঘৰখনক এই কথাটো আগতীয়াকৈ জনাইও থয়-যাতে সময়ত সকলো সাজু হৈ থাকিব পাৰে। ল'ৰাই ছোৱালী আনি ঘৰ সোমোৱাৰ লগে লগে ঘৰৰ চোতালত কোনোবাজনে হিলৈ ফুটাই। হিলৈৰ মাত শুনিলেই চুবুৰীয়াই গম পায় ছোৱালী পলুৱাই আনিছে বুলি আৰু লগে লগে ওচৰ চুবুৰীয়া মানুহখিনি খদম দমকৈ ওলাই আহে ন-বোৱাৰী আদৰিবলৈ। ৰীতি-মতে ন-ছোৱালীক আদৰি,গা-পা ধুৱাই কইনা, পাটীত বহুৱাই থয়। পিতৃ-মাতৃয়েও সেইদিনাই থাউকতে পোৱা বুঢ়া-মেথা দুগৰাকীমানক বিয়াখনৰ ভকত ৰূপে তামোল-পাণ দি মাতি আনি পো-বোৱাৰীক তেখেতসকলৰ ওচৰত আঁঠু ল'বলৈ দিয়ে। ভকত সকলেও ইষ্ট দেৱতাক কামনা কৰি মদ বাকী ন-দাম্পতীক আৰ্শীবাদ দিয়ে। এনেদৰে এই বিয়াখনকো সমাজৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰি লোৱা হয়।<ref>গ্ৰন্থ দেউৰী সংস্কৃতি, লেখক ডম্বৰুধৰ দেউৰী, পৃষ্ঠা নং ১০</ref><ref>গ্ৰন্থ দেউৰী লোক-সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা,লেখক নন্দেশ্বৰ দেউৰী,কৰবী দেউৰী,পৃষ্ঠা নং:১৩,১৫,১৬,১৯,৩৩,৮০,৯০</ref> ==আ অলংকাৰ== *ডিঙিত পিন্ধা অলংকাৰ বিয়া-সবাহত বা আনন্দ উৎসৱত দেউৰী পুৰুষ-মহিলা উভয়ে কণ্ঠত কণ্ঠাহাৰ পিন্ধিছিল। এই কণ্ঠাহাৰে ডিঙিৰ পৰা বুকুলৈকে ওলমি তিৰোতাৰ সৌন্দৰ্য দুগুণে বঢ়াই তুলিছিল। দেউৰী মহিলাসকলৰ ডিঙিত পিন্ধা অলংকাৰৰ ভিতৰত মণি জাতীয় সৰু-ডাঙৰ অলংকাৰেই প্ৰধান আছিল। নানা ৰঙৰ মণিবোৰ তেওঁলোকৰ পছন্দ মতে টান সূতাৰে গাঁঠি লৈছিল। বুকুলৈকে ওলোমাই পিন্ধা মণিধাৰ ছেংমৰা মণি বুলি জনা গৈছিল। এনে মণিধাৰত সোণ-ৰূপৰ মাদুলি অথবা জোনবিৰিও সংযোগ কৰিছিল। *কাণত পিন্ধা অলংকাৰ দেউৰী মহিলাসকলে আগতে সোণ-ৰূপৰ জাংফাই আৰু থুৰিয়া কেৰুত বাখৰ লগাই কাণত পিন্ধিবলৈ ভাল পাইছিল। জাংফাই আৰু থুৰিয়া কেৰুৰ উপৰিও উন্তিৰ ব্যৱহাৰো মহিলাসকলে কৰিছিল। এই উন্তিবোৰ চেপেটা আৰু গোটা ৰূপত সোণ, ৰূপ, তাম বা পিতলেৰে গঢ়াই লৈছিল। সাধাৰণতে ঘৰুৱা কামত আৰু কৃষিকাৰ্যত ব্যস্ত থকা দেউৰী মহিলাসকলে কাণত খাগৰি বনৰ পাব কাটি, ৰং সানি পিন্ধিছিল। মহিলাসকলৰ দৰে পুৰুষসকলেও কাণত জাংফাইজাতীয় অলংকাৰ পৰিধান কৰিছিল। বিয়া-সবাহ, বিহু আদি উৎসৱবোৰত সোণ-ৰূপৰ অলংকাৰবোৰ পিন্ধিছিল। *হাতত পিন্ধা অলংকাৰ দেউৰী মহিলাসকলে হাতৰ আঙুলিত নানা তৰহৰ সোণ, ৰূপ, তাম আৰু পিতলৰ আঙুঠি পিন্ধিছিল। পুৰুষসকলেও বাখৰ খটোৱা আঙুঠি পিন্ধিছিল। তেনেদৰে খাৰু মহিলাসকলে পৈতিক সম্পত্তি হিচাপে পাইছিল। এযোৰ শকত গোটা খাৰু আৰু এযোৰ চেপেটা পতিয়া খাৰু পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰত্যকজনী জীয়েকৰ নামত গঢ়াই দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। চিৰি খাৰুৰ ব্যৱহাৰ আগতে দেউৰী সমাজত নাছিল। আজিকালিৰ মহিলাই চিৰি খাৰুৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা গৈছে। বিহু, বিয়া, সবাহ আদি উৎসৱত খাম খাৰু, হাচঁমৰা আদি পিন্ধিবলৈ শিকাটো আহোমসকলে অসমত ৰাজত্ব কৰাৰ দিনৰ পৰাই প্ৰচলন হৈছিল। আহোম ৰাজত্বৰ দিনতেই গামখাৰু আৰু হাচঁমৰাৰ ব্যৱহাৰ বহুলভাৰে দেউৰী মহিল‍াই কৰিবলৈ লয়। গামখাৰু আৰু সাচঁমৰাবোৰত সোণ বা ৰূপৰ পানী ঢালি বাখৰ খটোৱা হৈছিল আৰু জুনুকাৰ দৰে শব্দ কৰিবলৈ এইবোৰৰ ভিতৰত সিহৰ বা টিনৰ গুটি ভৰাই লোৱা হৈছিল। দেউৰীসকলৰ মাজত পূৰ্বতে নাকত আৰু ভৰিত অলংকাৰ পৰিধান কৰা নাছিল, বৰ্তমান কোনো কোনো দেউৰী মহিলাই আনক অনুকৰণ কৰি নাকত আৰু ভৰিত অলংকাৰ পিন্ধা দেখা গৈছে, এইটো আনৰ পৰা বুটলি অনা কৃষ্টিৰ ভিতৰত পৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Deori people|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহুৰ দৃশ্য}} * [http://www.vedanti.com/News/traditional_costumes_of_differen.htm দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ পাৰম্পৰিক সাঁজপোছাক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419063941/http://www.vedanti.com/News/traditional_costumes_of_differen.htm |date=2017-04-19 }} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ অনুসূচিত জনজাতি]] s2i6q0v5qm4bvcf8rhzyut9asqwuj97 10 29058 647551 647012 2026-10-25T07:48:03Z Ananya Taye 28065 647551 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = অৰুণাচল প্ৰদেশ |state = autocollapse |bodyclass = hlist |title = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |above = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ৰাজধানীৰ তালিকা|ৰাজধানী]]: '''[[ইটানগৰ]]''' |image = [[Image:Arunachal Pradesh Seal.svg|100px|link=|alt=]] |group1 = [[:শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ|বিষয়]] |list1 = * ইতিহাস ([[নেফা]]) * ৰাজনীতি * খাদ্য শৈলী * [[অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠীসমূহ|জনগোষ্ঠী]] * [[অৰুণাচল প্ৰদেশৰ উৎসৱসমূহ|উৎসৱ]] * [[:শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান|শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] * [[:শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] |group2 = প্ৰশাসন |list2 = * চৰকাৰ * [[অৰুণাচল প্ৰদেশ বিধানসভা|বিধানসভা]] * [[অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|মুখ্যমন্ত্ৰীসকল]] * ৰাজ্যপালসকল * আৰক্ষী * ৰাজনৈতিক দলসমূহ * বিধানসভা সমষ্টিসমূহ * লোকসভা সমষ্টি ([[অৰুণাচল পূব (লোকসভা সমষ্টি)|পূব]] * [[অৰুণাচল পশ্চিম (লোকসভা সমষ্টি)|পশ্চিম]]) |group3 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ|জিলা]] |list3 = *[[অনজৌ জিলা|অনজৌ]] *[[উজনি ছিয়াং জিলা|উজনি ছিয়াং]] *[[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|উজনি দিবাং উপত্যকা]] *[[উজনি সোৱণশিৰি জিলা|উজনি সোৱণশিৰি]] *[[কামলে জিলা|কামলে]] *[[কুৰুং কুমেই জিলা|কুৰুং কুমেই]] *[[ক্ৰা দাদি জিলা|ক্ৰা দাদি]] *[[চাংলাং জিলা|চাংলাং]] *[[ছিয়াং জিলা|ছিয়াং]] *[[টাৱাং জিলা|টাৱাং]] *[[টিৰাপ জিলা|টিৰাপ]] *[[নামচাই জিলা|নামচাই]] *[[নামনি ছিয়াং জিলা|নামনি ছিয়াং]] *[[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা|নামনি দিবাং উপত্যকা]] *[[নামনি সোৱণশিৰি জিলা|নামনি সোৱণশিৰি]] *[[পাপুমপাৰে জিলা|পাপুমপাৰে]] *[[পূব কামেং জিলা|পূব কামেং]] *[[পূব ছিয়াং জিলা|পূব ছিয়াং]] *[[পশ্চিম কামেং জিলা|পশ্চিম কামেং]] *[[পশ্চিম ছিয়াং জিলা|পশ্চিম ছিয়াং]] *[[লংডিং জিলা|লংডিং]] *[[লোহিত জিলা|লোহিত]] |group4 = মুখ্য চহৰ |list4 = * [[ইটানগৰ]] * [[জিৰ']] * [[বমডিলা]] * [[টাৱাং]] * [[দাপ'ৰিজ']] * [[পাছিঘাট]] * [[তেজু]] * [[আলং]] * [[চেপ্পা]] * [[নাহৰলগুন]] * [[ভালুকপুং]] |group5 = ঐতিহাসিক স্থান |list5 = * [[ইটা দুৰ্গ]] * [[মালিনী থান]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * নক্সাপৰ্বত * [[গোম্চি]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[পৰশুৰাম কুণ্ড]] }}<noinclude> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যৰ সাঁচ]] [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ|⌀]] </noinclude> fjgecoynus4hjwempagjgnvyjc0cscl 0 30375 647462 623672 2026-10-25T00:11:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647462 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = টিংকাৰ বেল | image = Tinker_Bell_DVD.jpg | caption = | director = ব্ৰেডলী ৰেইমণ্ড | producer = জীন্নাইন ৰাচেল | writer = জেফ্ৰী এম হাৱাৰ্ড | narrator = লৰিনা মেককেনিট্ট | starring = মে হোৱাইটমেন<br />ক্ৰিষ্টিন চেনৱেথ<br />ৰাৱেন চাইমন<br />লুচি লিউ<br />আমেৰিকা ফেৰেৰা | music = জৱেল মেকনীলীy | editing = মাৰ্ক ডাব্লিউ ৰচেনবাউম | studio = ডিজনী টুন ষ্টুডিঅ’চ<br />প্ৰাণা ষ্টুডিঅ’চ | distributor =ৱাল্ট ডিজনী ষ্টুডিঅ’চ হ’ম এণ্টাৰটেইনমেণ্ট | released = ১৮ ছেপ্টেম্বৰ, ২০০৮ | runtime = ৭৮ মিনিট | country = [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | language = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | budget = | gross = $52,620,104<ref name=the-numbers.com>{{cite web|title=Tinker Bell - DVD Sales|url=http://www.the-numbers.com/movies/2008/0TIBE-DVD.php|publisher=The Numbers|accessdate=June 24, 2012|archivedate=June 21, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120621000643/http://www.the-numbers.com/movies/2008/0TIBE-DVD.php|deadurl=yes}}</ref> }} '''টিংকাৰ বেল''' ({{lang-en|Tinker Bell}}) হ'ল ২০০৮ চনত ডিজনী টুন ষ্টুডিঅ'ৰ দ্বাৰা ডিজনী পৰীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা এক [[এনিমেটেড]] [[চলচ্চিত্ৰ]]। জে.এম.বেৰীৰ পিটাৰ পেন নাটত আবিৰ্ভাৱ হোৱা আৰু ডিজনী চলচ্চিত্ৰ পিটাৰ পেন (১৯৫৩) আৰু ৰিটাৰ্ণ টু নেভাৰলেণ্ড (২০০২)ত ভূমুকি মৰা টিংকাৰ বেল নামৰ পৰীজনী ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। 3D পদ্ধতিত নিৰ্মিত এই ছবিখন ডিজনী হোম ভিডিঅ'ই ১৮ ছেপ্টেম্বৰ,২০০৮ত মুকলি কৰে। ==কাহিনীৰ সাৰাংশ== এটা শিশুৰ প্ৰথম হাঁহিটোৰ পৰা জন্ম হোৱা টিংকাৰ বেল (মে হুইটমেন)ক বতাহে পিক্সি হ'ল'লৈ ([[:en:Pixie Hollow|Pixie Hollow]]) (যি নেভাৰলেণ্ড দ্বীপৰ এটা অংশ) কঢ়িয়াই আনে। তাই গম পাই যে তাই হ'ল এজন টিংকাৰ যাৰ কাম হ'ল ভগা চিগা বস্তু যোৰা লগোৱা। আন দুজন টিংকাৰ পৰী ব'বল(ৰব পাউলচেন) আৰু ক্লেংকে(জেফ বেনেট) তাইক কাম কাজ বোৰ শিকাই দিয়ে আৰু সেই পৰী সকলৰ কথা কয় যিয়ে প্ৰতিটো ঋতুক আদৰি আনিবলৈ মেইনলেণ্ডলৈ ৰাঁওনা হয়। ইয়াকে শুনি টিংকাৰ বেলেও বসন্তক আদৰিবলৈ মেইনলেণ্ডলৈ যাবলৈ উৎসুক হৈ পৰে। নিজৰ কাম কৰি থাকোঁতে তাই জলপৰী ছিলভাৰমিষ্ট(ল্যুচি লু),ফুলনিৰ পৰী ৰোজেটা (ক্ৰিষ্টিন কেনোৱেথ), পোহৰৰ পৰী ইৰিডেচা (ৰাৱেন ছিমন), জন্তুৰ পৰী ফ'ন (এমেৰিকা ফেৰাৰা) আদিক লগ পায়। আনহাতে তাই লক্ষ্য কৰে তাইৰ জ্ঞানৰ বাবে ৱিডিয়া(পামেলা এলডন) নামৰ পৰী জনীয়ে তাইক বেয়া পাই। ৱিদিয়াই টিংকাৰৰ লগত তাই মেইনলেণ্ডলৈ যাব পাৰিব নে নোৱাৰে সেই সম্পৰ্কে বাজী মাৰে। তেতিয়া টিংকাৰ বেলে বহুতো বস্তু উদ্ভাৱন কৰে আৰু সেইবোৰ বসন্তৰ মন্ত্ৰীক দেখুৱাই। আনহাতে ৰাণী ক্লেৰিয়নৰ পৰা তাই গম পাই যে কেৱল প্ৰাকৃতিক শক্তি থকা পৰীবোৰ হে মেইনলেণ্ডলৈ যাব পাৰে। তেতিয়া তাই প্ৰাকৃতিক কাম যেনে ছিলভাৰমিষ্টৰ লগত নিঁয়ৰৰ টোপাল বনোৱা,ইৰিডেচাৰ লগত জোনাকী পৰুৱাত পোহৰ দিয়া,ফ' নৰ লগত সৰু চৰাইক উৰিবলৈ শিকোৱা আদি কাম কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে কিন্তু বিফল হয়। ইপিনে নিজৰ কামত ধ্যান নিদিয়া বাবে মেৰী পৰী তাইৰ ওপৰত অসন্তুষ্ট হয়। এবাৰ তাই সাগৰৰ পাৰত ভগা চিগা গান শুনা বাকচ এটা বিচাৰি পাই আৰু সেইটো পুনৰনিৰ্মাণ কৰে। তাকে দেখি ইৰিডেচা,ছিলভাৰমিষ্ট,ফ'ন আৰু ৰোজেটাই তাইক কয় যে তাই যিহেতু নিজৰ কামত খুবেই পাৰদৰ্শী,তাই মেইনলেণ্ডৰ কথা ভাবি দুখ কৰিব নালাগে। তাই পুনৰ ৰোজেটাক তাইক ফুলনিৰ পৰী হ'বলৈ সহায় কৰিবনে সোধে। কিন্তু ৰোজেটাই কয় যে টিংকাৰ হিচাপেই তাই শ্ৰেষ্ঠ। অৱশেষত উপাই নাপাই তাই ৱিদিয়াৰ সহায় বিচাৰে। ৱিদিয়াই তাইক জঁপিয়াই থকা থিষ্টল গছ ধৰি তাইৰ ক্ষমতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ কয়। কিন্তু টিংকাৰ বেলে এই কামত সফলতা পোৱা দেখি ৱিদিয়াই বান্ধি থোৱা গছবোৰৰ বান্ধ ঢিলা কৰি দিয়ে আৰু সেইবোৰক ধৰিবলৈ যাঁওতে তাই বসন্তৰ সকলো আয়োজন নষ্ট কৰি পেলাই। দুঃখিত হৈ তাই সেই ঠাই এৰিবলৈ বিচাৰে। কিন্তু পোহৰ ৰক্ষক টেৰেন্সৰ(জেচ্চ মেককাৰ্টনী) লগত কথা পাতি তাই নিজৰ কামৰ প্ৰয়োজনীতা বুজি পায়। তাই এনে কিছুমান যন্ত্ৰ আৱিষ্কাৰ যিয়ে পোক পৰুৱা,ফুল আদিৰ সাঁজ-সজ্জাৰ কামবোৰ ক্ষিপ্ৰ কৰি তোলে। ফলত বাকীবোৰ পৰীয়েও নিজৰ কামবোৰ সুকলমে কৰিব পাৰে আৰু বসন্তক আদৰিবলৈ সকলো সাজু হৈ উঠে। ৱিদিয়াক তাইৰ কামৰ বাবে শাস্তি দিয়া হয়। ৰাণী ক্লেৰিয়নে থিৰ কৰে যে টিংকাৰ বেলো মেইনলেণ্ডলৈ যাবৰ বাবে উপযুক্ত। সেই গান শুনা বাকচটো তাৰ আচল গৰাকীক দিবলৈ টিংকাৰক দ্বায়িত্ব দিয়া হয়। ভাষ্যকাৰে শেষক কয় যে যেতিয়া হেৰোৱা পুতলা এটা বিচাৰি পোৱা যায় বা বেয়া হৈ থকা ঘড়ী এটাই পুনৰ কাম কৰিবলৈ লয়,"ই মাত্ৰ ইয়াকে বুজাই যে এজনী বিশেষ কণমানি পৰী ওচৰে পাঁজৰে আছে। " ==চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ== এটা শিশুৰ প্ৰথম হাঁহিটিৰ পৰা জন্ম হোৱা ''টিংকাৰ বেল''ৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠদান কৰিছে মে হুইটমেনে। মেইনলেণ্ডৰ কাহিনীবোৰ শুনি তাই মন্ত্ৰমুগ্ধ হয় কিন্তু নিজে তালৈ যাব নোৱাৰিব বুলি জানি দুঃখিত হৈ পৰে। প্ৰথমতে তাই বেলেগ কামবোৰ শিকিব খোঁজে যদিও শেষত অনুভৱ কৰে যে তাই দৰাচলতে এজনী টিংকাৰ বা অভিযন্তা পৰী। তাই নিজে নষ্ট কৰা সকলো আয়োজন নিজেই ঠিক কৰে আৰু পুৰস্কাৰ হিচাপে তাই মেইনলেণ্ডলৈ যোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে। শেষত তাই ৱেণ্ডীক হেৰোৱা পুতলাটিও দি আহে। ফুলনিৰ পৰী ''ৰোজেটা''ৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠদান কৰে ক্ৰিষ্টিন কেনোৱেথে। তাই প্ৰথমতে টিংকাৰ বেলক ফুলনিৰ কাম শিকাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও আভিযান্ত্ৰিক দিশত তাইৰ পাৰদৰ্শিতা দেখি তাইক টিংকাৰ হৈ থাকিবলৈয়ে পৰামৰ্শ দিয়ে। ৰাৱেন ছিমনে 'ইৰিডেচা' নামৰ পোহৰৰ পৰীজনীৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠদান কৰে যিয়ে টিংকাৰ বেলক জোনাকী পৰুৱাক পোহৰ দিবলৈ শিকাই। ইৰিডেচাই প্ৰথমতে টিংকাৰ বেলৰ এজন টিংকাৰ হ'ব নোখোঁজা কথাটোত আপত্তি কৰিছিল। ল্যুচি লুৱে কণ্ঠদান কৰা 'ছিলভাৰমিষ্ট'এ টিংকাৰ বেলক নিয়ঁৰৰ টোপাল বনাবলৈ শিকাই। তাই এক সৰস বুদ্ধিমতাৰ গৰাকী। জন্তুৰ পৰী ''ফ'ন''ৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠ প্ৰক্ষেপ কৰিছে এমেৰিকা ফেৰাৰাই যিয়ে টিংকাৰক শিকাই সৰু চৰাইবোৰক কেনেকৈ উৰিবলৈ শিকাব লাগে। তায়েই টিংকাৰ বেলৰ সৰ্বোত্তম বন্ধু আৰু তাইক সুখী হোৱাটো বিচাৰে,আৰু ফনৰ মতে এজন টিংকাৰ হোৱাটোৱেই তাইৰ পক্ষে সঠিক। জেন হ'ৰক্সে টিংকাৰ পৰী সকলৰ প্ৰশাসক মেৰী পৰী বা ফেইৰি মেৰীৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠ নিগৰাইছে। তেওঁ টিংকাৰ বেলৰ ওপৰত গভীৰ আস্থা ৰাখে কিন্তু তাই নিজৰ কামটো পছন্দ নকৰে বুলি জানি হতাশ হয়। অৱশ্যে টিংকাৰ বেলে পিছত সকলো থান থিত লগাই দিয়া বাবে তেওঁ সুখী হয় আৰু টিংকাৰ বেলে মেৰামতি কৰা পুতলাটি তাৰ গৰাকীক গতাই দিয়াৰ দ্বায়িত্ব প্ৰদান কৰে। জেচ্চ্ মেককাৰ্টনী বা টেৰেঞ্চ হ'ল পিক্সি ধূলিৰ ৰক্ষক। টিংকাৰ বেলে তাৰ নামটো জনা দেখি সি খুব আচৰিত হয়। তাৰ কামৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা শুনিয়েই টিংকাৰ বেলে নিজৰ কামৰ প্ৰয়োজনীয়তা বুজি উঠে। জেফ বেনেট বা ক্লেংক হ'ল এজন শকত আৱত টিংকাৰ পৰী যাক সাধাৰণতে টিংকাৰ বেল বা ব'বলৰ লগত পোৱা যায়। ৰব পাউলচন বা ব'বল হ'ল ডাঙৰ চশমা পিন্ধা এজন টিংকাৰ পৰী যিয়ে টিংকাৰ বেলক যথেষ্ট সহায় কৰে আৰু সি বেছিভাগ সময় ব'বল বা তাৰ নিগনিটোৰ লগতেই কটায়। পামেলা এলডন বা ৱিদিয়া হ'ল টিংকাৰ বেলৰ শত্ৰু। তাই তেতিয়াৰ পৰাই টিংকাৰক শত্ৰু জ্ঞান কৰে যেতিয়া এবাৰ দুয়ো শেন এটাৰ পৰা পলাই সাৰোঁতে একে ঠাইতে লুকাইছিল আৰু ৱিদিয়াৰ গাত এসোপা ফল বাগৰি পৰিছিল। টিংকাৰে তাইৰ সহায় বিচাৰোঁতে ৱিদিয়াই তাইক জঁপিয়াই থকা থিষ্টল গছ ধৰিবলৈ কৈছিল। নিজৰ কৰ্মকাণ্ডৰ বাবে ৱিদিয়াই শেষত শাস্তি পায়। এঞ্জেলিকা হা'ষ্টনে পিক্সি হ'ল'ৰ ৰাণী কুইন ক্লেৰিয়নৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠ দিছে যিয়ে টিংকাৰ বেলক চাকৰি দিয়ে আৰু চাৰিওটা ঋতু পৰিচালনা কৰে। টিংকাৰৰ উৎসুকতাৰ বাবে তেওঁ চিন্তিত হৈ থাকে আৰু তেওঁৰ অনুমান সঠিক কৰি টিংকাৰ বেলে বসন্তৰ সকলো আয়োজন নষ্ট কৰি পেলাই। পিছত অৱশ্যে ৰাণীয়ে তাইক ক্ষমা কৰি দিয়ে আৰু মেইনলেণ্ডলৈ যোৱাৰ সুযোগ দিয়ে। ল'ৰীনা মেককেনিটে ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাহিনীক আগুৱাই নিয়ে। ইয়াৰ উপৰিও ষ্টিভ ভেলেনটাইনে বসন্তৰ মন্ত্ৰী,কেথী নাজিমিয়ে গ্ৰীষ্মৰ মন্ত্ৰী,ৰিছাৰ্ড পোৰ্টনাৱে শৰতৰ মন্ত্ৰী আৰু গেইল বৰ্গছে শীতৰ মন্ত্ৰীৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠ দিয়ে। আমেৰিকা য়ঙে ৱেণ্ডি ডাৰ্লিঙৰ ভূমিকা লয় যাৰ পুতলাটো টিংকাৰে মেৰামতি কৰে। কেথেৰিন ক্ৰেছিডাই শ্ৰীমতি য়ং আৰু বব বাৰ্গনে জোনাকি পৰুৱাৰ চৰিত্ৰত কণ্ঠ দিয়ে। ==প্ৰযোজনা== '''টিংকাৰ বেল''' হ'ল ডিজনীৰ প্ৰথম ছবি য'ত টিংকাৰ বেলক কথা কোৱা হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। প্ৰথমতে মে হুইটমেনৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰয়াত অভিনেত্ৰী ব্ৰিটানী মাৰ্ফীকহে টিংকাৰ বেলৰ চৰিত্ৰৰ বাবে বাছনি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=AWN | Animation World Network |url=http://www.awn.com/news/home-entertainment/brittany-murphy-tone-tinker-bell |title=Brittany Murphy to Tone in as Tinker Bell &#124; AWN &#124; Animation World Network |publisher=AWN |date=2006-06-20 |accessdate=2013-02-24}}</ref> ২০০৭ ত মুক্তি দিবলৈ থিৰ কৰা ছবিখনৰ কামবোৰ ডিজনীৰ বিভিন্ন ভিতৰুৱা কাৰণত পিছপৰি আছিল।<ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2006/dec/21/business/fi-tinkerbell21 |title=Merchandise has less magic with delay of 'Tinker Bell' - Los Angeles Times |publisher=Articles.latimes.com |date=2006-12-21 |accessdate=2013-02-24}}</ref> ২০০৬ চনত ডিজনীয়ে পিক্সাৰ ([[:en:Pixer|Pixer]]) এনিমেচন ক্ৰয় কৰিছিল আৰু পিক্সাৰৰ কৰ্মকৰ্তাজন লেচেটাৰ আৰু এড কেটমূলক "ৱাল্ট ডিজনী ফিচাৰ এনিমেচন"ৰ দ্বায়িত্ব দিয়া হয়। যদিও ডিজনীটুন তেওঁলোকৰ অধীনত নাছিল তেওঁলোকে "এইটো গোটৰ কামকাজত অত্যধিক পৰিমাণে জড়িত হৈ পৰে। "<ref>{{cite web|last=McNary |first=Dave |url=http://www.variety.com/article/VR1117967400 |title=Disney tosses Toons topper |publisher=Variety |date=2007-06-21 |accessdate=2013-02-24}}</ref> লেছেটাৰে কয় যে সেই সময়ত ছবিখন চাব নোৱাৰা হৈ আছিল<ref name="jimhillmedia2007">{{cite web |url=http://jimhillmedia.com/editor_in_chief1/b/jim_hill/archive/2007/06/21/say-so-long-to-direct-to-video-sequels-disneytoon-studios-tunes-out-sharon-morrill.aspx |title=Say "So Long!" to direct-to-video sequels : DisneyToon Studios tunes out Sharon Morrill |publisher=Jimhillmedia.com |date= |accessdate=2013-02-24 |archivedate=2019-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190414165306/http://jimhillmedia.com/editor_in_chief1/b/jim_hill/archive/2007/06/21/say-so-long-to-direct-to-video-sequels-disneytoon-studios-tunes-out-sharon-morrill.aspx |deadurl=yes }}</ref> আৰু ই ৱাল্ট ডিজনী ফিচাৰ এনিমেচন আৰু ডিজনী কনজিউমাৰ প্ৰডাক্টছ উভয়ৰে ক্ষতি সাধন কৰিলেহেতেন।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.o-meon.com/pages/news%26features/n%26f_2007/n%26f_02-27-07.htm |access-date=2012-10-22 |archivedate=2007-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070630152308/http://www.o-meon.com/pages/news%26features/n%26f_2007/n%26f_02-27-07.htm |deadurl=yes }}</ref> জিম হিলে কয় যে এই ছবিখনৰ পৰা হোৱা জটিলতাবোৰৰ পৰা এইটো সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যে ডিজনীয়ে আৰু কেতিয়াও ইয়াৰ ছবিসমূহৰ পোনপটীয়া ডিভিডি ছিকুৱেল নিৰ্মাণ নকৰে।<ref name="jimhillmedia2007"/> ==সংগীত== ছবিখনিৰ সংগীতৰ স্বৰলিপি লিখিছে জোৱেন মেকনীলিয়ে,যিয়ে হলিউদ ষ্টুডিঅ' ছিম্ফনীৰ ৮৮-পিছ এনচেম্বলৰ দ্বাৰা আৰু চেল্টিক ভায়োলিন বাদক [[:EN:Máiréad Nesbitt|Máiréad Nesbitt]]ৰ সহযোগত ছনী স্কৰিং ষ্টেজ ত সংগীত বাণীবন্ধন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.scoringsessions.com/news/142 |title=Joel McNeely scores Tinker Bell |publisher=ScoringSessions.com |date= |accessdate=2013-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120505160645/http://www.scoringsessions.com/news/142/ |archivedate=2012-05-05 |deadurl=yes}}</ref> ===চাউণ্ডট্ৰেক=== ১৪ অক্টোবৰ,২০০৮ত,টিংকাৰ বেল ছবিৰ ডিভিডি মুকলি হোৱাৰ এসপ্তাহ আগতে ইয়াৰ চাউণ্ডট্ৰেক মুকলি হয় আৰু তাত নিম্নোক্ত গীত সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল<ref>{{cite web|url=http://itunes.apple.com/us/album/tinker-bell-songs-from-inspired/id292552911 |title=iTunes - Music - Tinker Bell - Songs from and Inspired By Disney Fairies by Various Artists |publisher=Itunes.apple.com |date=2008-10-14 |accessdate=2013-02-24}}</ref> *"টু দা ফেইৰিজ ডেই ড্ৰ নিয়েৰ"-ল'ৰীনা মেককেনিত *"ফ্লাই টু ইয়ৰ হাৰ্ট"- [[চেলেনা গমেজ]] *"হাউ টু বিলিভ"-ৰুবী চামাৰ *"লেট ইয়ৰ হাৰ্ট চিং"-কেথেৰিণ মেকফি *"বি ট্ৰু"-জোনাথা ব্ৰুক *"টু দা ফেইৰিজ ডেই ড্ৰ নিয়েৰ পাৰ্ট ২"-ল'ৰীনা মেককেনিত *"শ্বাইন"-টিফানি জিয়াৰদিনা *"ফ্লাই ৱিদ মি"-কেৰি কিমেল *"ৱণ্ডাৰ অফ ইট অল"-স্কটি হেস্কেল *"এণ্ড ক্ৰেডিট স্কোৰ চুইট"-জোৱেল মেকনীলি ==ব্যৱসায়== চিণ্ডেৰেলা III-এ টুইষ্ট ইন টাইমৰ নিৰ্দেশক ফ্ৰেংক নিচেনে ডিজনী এক্সডি ৰ ফেইৰী চেনেলত ছবিখনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে বহুকেইটা ৱেবিচোড([[:en:webisodes|webisodes]]) নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াৰে এটাৰ বাদে বাকীবোৰ নিৰ্বাক। {| class="wikitable" |- ! শীৰ্ষক ! বৰ্ণনা |- | ''টিংক এণ্ড দা বেল'' | টিংকাৰ বেলে এটা ৰূপালী জিংগল বেল বিচাৰি পাই যিয়ে তাইৰ এক ধেমেলীয়া প্ৰতিবিম্ব দেখুৱাই আৰু তাৰ পিছত তাই তাতেই ব্যস্ত হৈ পৰে। |- | ''টিংক এণ্ড দা পিপাৰ শ্বেকাৰ'' | টিংকাৰ বেলে এটা পিপাৰ শ্বেকাৰ বিচাৰি পাই আৰু তাৰ লগত খেলি থাকে। |- | ''ফ'ন এণ্ড দা লগ'' | ফ'নে কিছুমান শুই থকা কেৰ্কেটুৱাক এটা লগত জগাবলৈ চেষ্টা কৰে। |- | ''ফ'ন এণ্ড দা বাটাৰফ্লাই" | ফ'নে এটা পখিলাক ইয়াৰ লেটাৰ পৰা ওলোৱাত সহায় কৰে। |- | ''ছিলভাৰমিষ্ট এণ্ড দা ফিশ্ব'' | ছিলভাৰমিষ্টে এটা সৰু মাছক এটা জলপ্ৰপাত পাৰ হোৱাত সহায় কৰে যাতে সি তাৰ পৰিয়ালক লগ পাব পাৰে। |- | ''ইৰিডেচা এণ্ড দা লাইট বাগচ" | পিক্সি ধূলিৰ সহায়ত ইৰিডেচাই জোনাকী পৰুৱাক উৰাত সহায় কৰে। |- | ''ৰোজেটা এণ্ড দা ফ্লাৱাৰ'' | এটা আঁকোৰগোজ ফুলকলিক জগাবলৈ গৈ ৰোজেটাই কিছু সমস্যা সন্মুখীন হয়। |- | '' টিংক এণ্ড দা বাৰ্ড '' | ৱাল্ট ডিজনীৰ পিটাৰ পেনৰ সম্প্ৰচাৰৰ সময়ত ইয়াক দেখুওৱা হয়। |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|http://www.disneyfairies.com/}} * {{Allmovie|353383|Tinker Bell}} * {{Bcdb title|86713|Tinker Bell}} * {{IMDb title|0823671|Tinker Bell}} * [http://www.scoringsessions.com/sessions/26276 Scoring Session Photo Gallery at ScoringSessions.com] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ]] rx6cb16mqxfsrcptlaj6gp509o28b2k 0 31951 647544 647052 2026-10-25T06:47:58Z Ananya Taye 28065 /* শদিয়া আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ */ 647544 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|চুতীয়া ৰাজবংশৰ শেষ ৰাণী}} {{Infobox royalty | name = (সতী) সাধনী নাৰায়ণ | title = চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাণী | image = Sadhani statue.jpg | caption = [[ডিগবৈ]]ত স্থাপিত ৰাণী সাধনীৰ প্ৰতিমূৰ্তি | reign = ১৫২২–১৫২৪ | coronation = ১৫২২ | house = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]] | father = ধীৰনাৰায়ণ | spouse = নীতিপাল | birth_place = [[শদিয়া]], অসম | death_date = ২১ এপ্ৰিল ১৫২৪ | death_place = [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] }} '''সতী সাধনী''' বা '''সাধনী নাৰায়ণ''' আছিল ষোড়শ শতিকাৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]]ৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কন্যা। ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষ ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ সময়ত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' (''Nang Lung'') বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাধাৰণতে এই বৰকুঁৱৰীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক উৎস== চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু পতনৰ লগতে সাধনীৰ কাহিনী ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' আদি কেইবাখনো বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণৰ মাজত বহুখিনি সাদৃশ্য পোৱা যায়। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ই. টি. ডাল্টন আৰু ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য আৰু সাধনীৰ সৈতে জড়িত একেধৰণৰ পৰম্পৰা [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।ব্ৰাউনৰ মতে, বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত বহু ঘটনা তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল খায়। দেউৰীসকল চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত আছিল। তেওঁ দেউৰীসকলৰ লগতে হিন্দু চুতীয়াসকলৰ মাজতো এই পৰম্পৰাসমূহ প্ৰচলিত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বিশেষকৈ যুৱ ধনুৰ্ধৰ নীতিপালে কেনেকৈ চুতীয়া ৰাজকুমাৰী সাধনীক বিবাহ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল, সেই কাহিনী তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা শুনিছিল। ব্ৰাউনে অনুমান কৰিছিল যে বুৰঞ্জীত উল্লেখিত আন ঘটনাসমূহো দেউৰীসকলৰ মাজত কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত মৌখিক পৰম্পৰা হিচাপে সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=..as it agrees in all particulars with the traditions, I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them (Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> ১৮৫০ চনত ''[[অৰুণোদই]]'' আলোচনীত প্ৰথম প্ৰকাশিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত পুনৰ মুদ্ৰিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি, সাধনী আছিল ধৰ্মধ্বজপালৰ কন্যা। ধৰ্মধ্বজপাল ''ধীৰনাৰায়ণ'' নামেও পৰিচিত আছিল। সাধনীৰ জন্ম [[শদিয়া]]ত হৈছিল। তেওঁ ধীৰনাৰায়ণৰ উত্তৰাধিকাৰী নীতিপাল বা নিতাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলীত ও নীতিপালক চন্দ্ৰনাৰায়ণ বুলি কোৱা হৈছে ==বুৰঞ্জীসমূহত সাধনীৰ বিৱৰণ== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ===শদিয়া আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ=== [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|400px|ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহ দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত, [[ব'হাগ বিহু]]ৰ সময়ত, আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[শদিয়া]] বা ''সধয়াপুৰ'' আক্ৰমণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ৰাজধানী [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] হোৱা আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি চুতীয়া ৰজা নীতিপালে চন্দনগিৰিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পিছুৱাই যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 108.</ref> আনহাতে, তেওঁৰ মন্ত্ৰী কাশীতৰাই [[ভীষ্মকনগৰ|দৈথাং]] অভিমুখে আঁতৰি যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> শদিয়াৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুংয়ে ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰি আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে, কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে দৈথাংলৈ কনচেং ধনুধাৰী গোহাঁইক প্ৰেৰণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক বন্দী কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ অৱস্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, চন্দনগিৰি পাহাৰৰ এটা জুৰিৰ ওচৰত ৰন্ধনকাৰ্যৰ জুইৰ ধোঁৱা দেখা পোৱাৰ পিছত অৱশেষত ৰজা আৰু ৰাণীৰ আত্মগোপনস্থল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===চুতীয়া বাহিনীৰ প্ৰতিৰোধ=== বুৰঞ্জীসমূহত চন্দনগিৰি দুৰ্গত চুতীয়া বাহিনীয়ে প্ৰবল প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম অৱস্থাত আহোম বাহিনীয়ে পাহাৰীয়া দুৰ্গটো অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। চুতীয়া ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই আক্ৰমণকাৰী আহোম সৈন্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ৰাণীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গৰ্ভৱতী আছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, নীতিপাল আৰু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বৰছা, ধনু আৰু কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰীয়া দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী আৰু মহিলাসকলে ১২০ গৰাকীকৈ একোটা দলত ভাগ হৈ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা আহোম সৈন্যৰ ওপৰত শিল নিক্ষেপ কৰি প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 169.</ref> এই ঘটনাৰ উল্লেখ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 56.</ref> আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> দুৰ্গটো পোনপটীয়াকৈ অধিকাৰ কৰিব নোৱাৰি আহোম বাহিনীয়ে অৱশেষত পাহাৰটোৰ কেইবাটাও দিশৰ পৰা ঘেৰাও কৰে। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ কেইজনমান সৈন্যই বগোৱা লতাৰ সহায়ত পাহাৰ বগাই ওপৰলৈ উঠিছিল। তাৰ পিছত ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে পাহাৰৰ ওপৰত ঢোল বজাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিজয়ৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহৃত ঢোলৰ শব্দ শুনি আত্মগোপন কৰি থকা চুতীয়া ৰক্ষকসকলে নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা ওলাই আহে। সেই সুযোগতে আহোম বাহিনীয়ে বিভিন্ন দিশৰ পৰা তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। ===সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ=== [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|ঢকুৱাখনা অঞ্চলত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন। ১৫২২–২৩ চনৰ আহোম আক্ৰমণৰ পূৰ্বৰ শেষৰ ফালৰ চুতীয়া ৰাজকীয় তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম হ'ব পাৰে।]] চন্দনগিৰিৰ অন্তিম যুদ্ধত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয়। আহোম বিষয়া জানমুংখাম হাতীবৰুৱাই নিক্ষেপ কৰা এটা অস্ত্ৰৰ আঘাতত নীতিপালৰ মৃত্যু হয়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' বা সাধনীয়ে শেষলৈকে চুতীয়া ৰক্ষকসকলৰ সৈতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।চুতীয়া বংশাৱলী অনুসৰি, সাধনীয়ে বন্দী হোৱাতকৈ মৃত্যুক বাছি লৈ চন্দনগিৰি পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। অৱশ্যে কিছুমান আহোম বুৰঞ্জীত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ভিন্ন বিৱৰণ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, যুদ্ধৰ সময়ত ৰাণীগৰাকী বৰছাৰ আঘাতত নিহত হৈছিল।<ref>Gait, Edward, ''A History of Assam'', p. 85.</ref> আনহাতে, ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত ৰজাৰ আন পত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।<ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 42.</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ ক্ষেত্ৰত বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও এই বিৱৰণসমূহত তেওঁ আত্মসমৰ্পণ নকৰি শেষলৈকে প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰাণী হিচাপে প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, জাংমুংখামে চুতীয়াসকলৰ বৰকুঁৱৰীৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ কটা মূৰটো আহোম ৰজাৰ সন্মুখত উপস্থিত কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly. }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 14.</ref> আনহাতে, ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, ৰাণীগৰাকীৰ কঁকালত আঘাত কৰি তেওঁৰ সোণৰ কঁকালবন্ধ বা ''ককালি'' কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। সেই ককালি শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দেৱঘৰ]]ত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462 }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ কটা মূৰ আহোম ৰজাৰ ওচৰত উপস্থিত কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা=== আধুনিক অসমীয়া সামাজিক স্মৃতিত সাধনীক পতিব্ৰতা, সাহস আৰু আত্মত্যাগৰ আদৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে সাধনী সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাসমূহ আধুনিক জনগোষ্ঠীয় আন্দোলনৰ বহু আগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। চুতীয়া বংশাৱলী আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত সাধনীৰ কাহিনী পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ঊনবিংশ শতিকাত দেউৰী আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাতো তেওঁৰ উল্লেখ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 }}</ref> ইতিহাসবিদ জয়ীতা শৰ্মাই (২০১১) যুক্তি আগবঢ়াইছে যে আধুনিক জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় গঠনৰ প্ৰেক্ষাপটত সতী সাধনীৰ চৰিত্ৰক পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় বা হিন্দু সাংস্কৃতিক আদৰ্শৰ সৈতে অধিক সংযুক্ত কৰি এগৰাকী আদৰ্শ গুণৱতী হিন্দু নাৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শৰ্মাই ঔপনিৱেশিক যুগত অসমৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ে নিজ নিজ ইতিহাসৰ পৰা নাৰী-আদৰ্শৰ প্ৰতীক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰৱণতাৰ আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী ৰাধিকা, চুতীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী সাধনী আৰু অসমীয়া মুছলমানসকলৰ মাজত সতী ৰহিমাৰ প্ৰতীকী গুৰুত্ব এই সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |page=228 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }}</ref> ==স্মৃতি আৰু স্মৰণোৎসৱ== ===সতী সাধনী দিৱস=== সাধনীৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ব'হাগ মাহৰ সাত তাৰিখে, সাধাৰণতে ২০ বা ২১ এপ্ৰিলত, ''[[সতী সাধনী দিৱস]]'' পালন কৰা হয়। ২০২০ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্য চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে ঘোষিত ৰাজহুৱা বন্ধৰ তালিকাত এই দিৱসটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহতো সতী সাধনী দিৱস ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Notifications – Holiday List |url=https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |website=General Administration Department, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত সমগ্ৰ অসমত সাধনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=ৰাজ্যজুৰি সতি সাধিনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6/ |work=আকাশবাণী বাতৰি |date=20 April 2024 |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===বঁটা আৰু সন্মান=== সতী সাধনীৰ নামেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় সংগঠন আৰু অসম চৰকাৰে কেইবাটাও বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। ২০১২ চনত সদৌ চুতীয়া জাতি সন্মিলনৰ সহযোগত চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে ''বীৰাঙ্গনা সাধনী বঁটা'' প্ৰৱৰ্তন কৰে। কবি, শিক্ষাবিদ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক কুশেশ্বৰ বৰুৱা এই বঁটাৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰাপক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত অসম চৰকাৰে বঁটাটোৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam govt to sponsor Sadhani award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-govt-to-sponsor-sadhani-award/articleshow/17014051.cms |work=The Times of India |date=30 October 2012 |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্যিক পৰ্যায়তো ''সতী সাধনী বঁটা'' প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, এই বঁটাটো ২০১৫ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু প্ৰতি তিনিবছৰৰ অন্তৰে প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |website=Department of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে— * ২০১৫ চনত স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু সমাজসেৱী [[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |website=Directorate of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২০ চনত শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী মিনতী বৰঠাকুৰ।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৩ চনত বিজ্ঞানী [[জয়ন্তী চুতীয়া]]।<ref>{{cite news |title=CM Himanta Biswa Sarma attends grand celebration of Bishnu Rabha Diwas in Dhubri, honors eminent personalities |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/cm-himanta-biswa-sarma-attends-grand-celebration-of-bishnu-rabha-diwas-in-dhubri-honors-eminent-personalities-601586-2023-06-20 |work=India Today NE |date=20 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৬ চনত সাহিত্যিক [[গীতা উপাধ্যায়]]।<ref>{{cite news |title=Assam marks Rabha Diwas, CM pays tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-marks-rabha-divas-cm-pays-tribute/articleshow/131879928.cms |work=The Times of India |date=20 June 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৭ চনত গোলাঘাটত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক সতী সাধনী দিৱসৰ অনুষ্ঠানত সমাজকৰ্মী [[বীৰুবালা ৰাভা]]ক ''সতী সাধনী স্মাৰক বঁটা'' প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Sati Sadhani Award conferred on Birubala Rabha in Golaghat |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/sati-sadhani-award-conferred-on-birubala-rabha-in-golaghat |work=The Sentinel |date=21 April 2017 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===স্মাৰক আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== ২০০৯ চনত অসম চৰকাৰে [[গোলাঘাট]]ৰ ওচৰৰ চেলেঙীত ''বীৰাঙ্গনা সাধনী কলাক্ষেত্ৰ'' নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত এই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পটো উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াত এটা প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, শিশুউদ্যান আৰু আন বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{cite web |title=Birangana Sadhoni Kalakshetra |url=https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |website=Golaghat District, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last=Saikia |first=Ritupallab |title=Queen's complex |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/queen-39-s-complex/cid/1441525 |work=The Telegraph |date=10 February 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২১ চনত কলাক্ষেত্ৰখনত ভাস্কৰ ৰঞ্জিত কুমাৰ বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰা সাধনীৰ এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> উজনি অসমৰ কেইবাখনো নগৰত সাধনীৰ স্মৃতিত ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ত সাধনীৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। প্ৰতিমূৰ্তিটো সদৌ অসম চুতীয়া ছাত্ৰ সন্থাৰ লখিমপুৰ জিলা সমিতিয়ে স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Ahmed |first=Farhana |title=Assam government to appoint VC of Birangana Sati Sadhani University |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-government-to-appoint-vc-of-birangana-sati-sadhani-university.html |work=NorthEast Now |date=20 January 2021 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২২ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ সাধনী ভৱনত আঠ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=498th Sati Sadhani Smriti Divas observed in Lakhimpur district |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/498th-sati-sadhani-smriti-divas-observed-in-lakhimpur-district-588564 |work=The Sentinel |date=21 April 2022 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত সতী সাধনী দিৱস উপলক্ষে গোলাঘাট জিলাৰ [[সৰুপথাৰ]]ত সাধনীৰ এটা বৃহৎ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam: CM Himanta Biswa Sarma unveils grand statue of Birangana Sati Sadhani at Sarupathar |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-unveils-grand-statue-of-birangana-sati-sadhani-at-sarupathar-546547-2023-04-21 |work=India Today NE |date=21 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলত [[তিনিচুকীয়া]]ৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চৌহদৰ ওচৰত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে সাধনীৰ আন এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |last=Dutta |first=Rajib |title=Sonowal unveils statue of Sati Sadhani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonowal-unveils-statue-of-sati-sadhani/articleshow/120439421.cms |work=The Times of India |date=19 April 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়==== সাধনীৰ স্মৃতিত গোলাঘাট জিলাত [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপন কৰা হৈছে। ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০২০''ৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে বৰ্তমান [[গোলাঘাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ত অৱস্থিত অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম-কাজ চলাই আছে আৰু ৰঙাজানত স্থায়ী চৌহদ নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Registrar |url=https://bssrv.ac.in/registrar/ |website=Birangana Sati Sadhani Rajyik Vishwavidyalaya |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ==== ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই গোলাঘাট জিলাৰ [[বোকাখাত]]–নুমলীগড় অঞ্চলৰ কমাৰগাঁৱত ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ''ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পটো সাধনী আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ইতিহাস স্মৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰিকল্পনা কৰা এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত সাধনীৰ ১০০ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণৰো পৰিকল্পনা আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[ইটা দুৰ্গ]], পদুম পুখুৰী আৰু প্ৰতিমাগড় উল্লেখযোগ্য।<ref name="SadhaniSamannay">{{cite news |title=Assam: Foundation Laid for Sati Sadhani Kshetra in Golaghat |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/himanta-sati-sadhani-kshetra-golaghat-11173974 |work=Pratidin Time |date=4 March 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোত চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষণাৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল, শদিয়াৰ কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আৰু চাৰিশাল গোসাঁনীৰ মন্দিৰৰ আৰ্হি, চুতীয়া ৰজাসকলৰ প্ৰতিমূৰ্তি, ২,০০০ আসনযুক্ত প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, অতিথিশালা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা সুবিধা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="SadhaniSamannay"/> ====বগীবিল দলঙৰ নামকৰণৰ প্ৰস্তাৱ==== ২০১৮ চনত চুতীয়া সংগঠনসমূহে [[বগীবিল দলং]]খন সাধনীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰাৰ দাবী জনোৱাৰ পিছত অসম চৰকাৰে দলংখনৰ নাম ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সেতু'' ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Row over naming of country's longest rail-cum-road bridge in Assam |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/dec/18/tai-ahom-outfits-call-for-road-blockade-over-naming-of-bogibeel-bridge-in-assam-1913223.html |work=The New Indian Express |date=18 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> অৱশ্যে ২৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে দলংখন ''বগীবিল দলং'' নামেৰেই উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=PM dedicates Bogibeel bridge to the nation; flags off first passenger train |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-dedicates-bogibeel-bridge-to-the-nation-flags-off-first-passenger-train/ |website=Prime Minister of India |date=25 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===সাহিত্য, নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই অসমীয়া সাহিত্যত সাধনীৰ জীৱন আৰু কাহিনী বিভিন্ন ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই ''উষা'' নামৰ অসমীয়া আলোচনীত ''সাধনী'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰবন্ধটো [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ই সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচনা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এখন নাটকৰ হাতে লিখা খচৰাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত গোহাঞি বৰুৱাই নাটকখন সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই নিজৰ প্ৰবন্ধৰ শেষত সংযোজন কৰা এটা টোকাত গোহাঞি বৰুৱাৰ পাণ্ডুলিপি ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Kalita |first=Dandinath |title=Karmabir Chandranath |language=as |url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE:%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%AC%E0%A7%80%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5.pdf/%E0%A7%A9%E0%A7%AA |at=scan p. 34 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই সাধনীৰ চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ''সাধনী'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক নাটক ৰচনা কৰে। নাটকখন ১৯১১ চনত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |title=Padmanath Gohain Borooah: A Multifaceted Literary Genius of Assam |journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science |year=2026 |url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/uploads/vol10-iss7-pg3156-3168-202607_pdf.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[File:Portrait of Queen Sadhani.jpg|thumb|ৰাণী সাধনীৰ চিত্ৰ।]] ====উপন্যাস==== তুলিকা শইকীয়াৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৩ চনত প্ৰকাশিত হয়। উপন্যাসখনত সাধনী আৰু নীতিপালক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ তৎকালীন সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Barua |first=Dharmendra |title=তুলিকা শইকীয়াৰ উপন্যাসঃ চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ |url=https://xahitya.org/xahitya-org-202304-07/ |website=Xahitya.org |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই উপন্যাসখনৰ বাবে তুলিকা শইকীয়াই ২০১৪ চনৰ মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা বিজয়ীসকল |url=https://www.muninbarkotoki.org/assamese/trust/awrdlist.html |publisher=Munin Barkotoki Memorial Trust |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত উপন্যাসখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ''Wrath of Goddess'' নামেৰে প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite web |last=Saikia |first=Binoy Mohan |title=শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ তালিকা আৰু অনুবাদ প্ৰসংগ |url=https://www.anyayug.com/p/article-june-2023_27.html |website=Anyayug |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> সাধনীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আন এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হৈছে জুৰী শইকীয়াৰ ''সৌমাৰ নন্দিনী''। ২০১৫ চনত বনলতা প্ৰকাশনে প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা এই উপন্যাসখনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস, সাধনীৰ জীৱন আৰু আত্মত্যাগৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Nath |first=Lakhyajit |title=Postcolonial Resistance in Regional Language: With Special Reference to Assamese Language |journal=MZU Journal of Literature and Cultural Studies |volume=4 |issue=2 |year=2017 |pages=215–225 |url=https://mzu.edu.in/wp-content/uploads/MZU%20Journals/Literature_CulturalStudies/Volume_IV_Issue_II_Dec2017.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====নাটক==== মুনমী বৰদলৈৰ ৰচনা আৰু কৃষ্ণ ভূঞাৰ পৰিচালনাত প্ৰস্তুত অসমীয়া নাটক ''কামৰূপ''ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সাধনী। নাটকখনত তেওঁৰ জীৱন আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ঘটনা উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাটকখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ ২৫ সংখ্যক "ভাৰত ৰং মহোৎসৱ"ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে [[ইটানগৰ]]ত মঞ্চস্থ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=KAMRUPA |url=https://www.brm.nsd.gov.in/event/kamrupa/ |website=Bharat Rang Mahotsav |publisher=National School of Drama |date=2 February 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====চলচ্চিত্ৰ==== সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''বীৰাঙ্গনা সাধনী'' (''Birangana Xaadhani'')ৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনা [[বিশ্বজিৎ বৰা]]ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে। ২০২৩ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[জ্যোতি চিত্ৰবন]] চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ'ত আনুষ্ঠানিকভাৱে চলচ্চিত্ৰখনৰ শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam CM Himanta Biswa Sarma inaugurates Sati Sadhani's Biopic 'Birangana Sadhani' |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-inaugurates-sati-sadhanis-biopic-birangana-sadhani-570383-2023-06-04 |work=India Today NE |date=4 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> সংগীতশিল্পী [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]]ে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। সম্পূৰ্ণ এখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইখন তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প।<ref>{{cite news |title=Papon to score music for upcoming Assamese Film "Sati Sadhani" |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/papon-to-score-music-for-upcoming-assamese-film-sati-sadhani-500720/ |work=The Tribune |date=25 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত লুকানন্দ ক্ষেত্ৰীমায়ুমে মহাৰাজ নীতিপালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অসমীয়া, হিন্দী আৰু তেলুগুকে ধৰি কেইবাটাও ভাষাত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |last=K S |first=Vangamla Salle |title=Lukanand Kshetrimayum to debut in historical film Birangana Xaadhani |url=https://eastmojo.com/news/2025/08/18/lukanand-kshetrimayum-to-debut-in-historical-film-birangana-xaadhani/ |work=EastMojo |date=18 August 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Bhuyan |first=Surya Kumar |title=Asam Buranji (SM) |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1968 }} * {{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 }} * {{cite book |title=Deodhai Asam Buranji |editor-last=Baruah |editor-first=Gopal Chandra |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1932 }} * {{cite book |last=Dalton |first=E. T. |title=Descriptive Ethnology of Bengal |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1872 }} * {{cite book |last=Prakash |first=Col. Ved |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |year=2007 }} * {{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }} * {{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 }} {{চুতীয়া ৰাজবংশ}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] em3nq89jihd1y9dbrd0txornym55adr 647548 647544 2026-10-25T07:14:22Z Ananya Taye 28065 647548 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|চুতীয়া ৰাজবংশৰ শেষ ৰাণী}} {{Infobox royalty | name = (সতী) সাধনী নাৰায়ণ | title = চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাণী | image = Sadhani statue.jpg | caption = [[ডিগবৈ]]ত স্থাপিত ৰাণী সাধনীৰ প্ৰতিমূৰ্তি | reign = ১৫২২–১৫২৪ | coronation = ১৫২২ | house = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]] | father = ধীৰনাৰায়ণ | spouse = নীতিপাল | place of birth = [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]], অসম | date of death = ২১ এপ্ৰিল ১৫২৪ | place of death = চন্দনগিৰি }} '''সতী সাধনী''' বা '''সাধনী নাৰায়ণ''' আছিল ষোড়শ শতিকাৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]]ৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কন্যা। ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষ ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ সময়ত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' (''Nang Lung'') বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাধাৰণতে এই বৰকুঁৱৰীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক উৎস== চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু পতনৰ লগতে সাধনীৰ কাহিনী ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' আদি কেইবাখনো বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণৰ মাজত বহুখিনি সাদৃশ্য পোৱা যায়। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ই. টি. ডাল্টন আৰু ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য আৰু সাধনীৰ সৈতে জড়িত একেধৰণৰ পৰম্পৰা [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।ব্ৰাউনৰ মতে, বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত বহু ঘটনা তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল খায়। দেউৰীসকল চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত আছিল। তেওঁ দেউৰীসকলৰ লগতে হিন্দু চুতীয়াসকলৰ মাজতো এই পৰম্পৰাসমূহ প্ৰচলিত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বিশেষকৈ যুৱ ধনুৰ্ধৰ নীতিপালে কেনেকৈ চুতীয়া ৰাজকুমাৰী সাধনীক বিবাহ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল, সেই কাহিনী তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা শুনিছিল। ব্ৰাউনে অনুমান কৰিছিল যে বুৰঞ্জীত উল্লেখিত আন ঘটনাসমূহো দেউৰীসকলৰ মাজত কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত মৌখিক পৰম্পৰা হিচাপে সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=..as it agrees in all particulars with the traditions, I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them (Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> ১৮৫০ চনত ''[[অৰুণোদই]]'' আলোচনীত প্ৰথম প্ৰকাশিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত পুনৰ মুদ্ৰিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি, সাধনী আছিল ধৰ্মধ্বজপালৰ কন্যা। ধৰ্মধ্বজপাল ''ধীৰনাৰায়ণ'' নামেও পৰিচিত আছিল। সাধনীৰ জন্ম [[শদিয়া]]ত হৈছিল। তেওঁ ধীৰনাৰায়ণৰ উত্তৰাধিকাৰী নীতিপাল বা নিতাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলীত ও নীতিপালক চন্দ্ৰনাৰায়ণ বুলি কোৱা হৈছে ==বুৰঞ্জীসমূহত সাধনীৰ বিৱৰণ== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ===শদিয়া আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ=== [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|400px|ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহ দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত, [[ব'হাগ বিহু]]ৰ সময়ত, আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[শদিয়া]] বা ''সধয়াপুৰ'' আক্ৰমণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ৰাজধানী [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] হোৱা আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি চুতীয়া ৰজা নীতিপালে চন্দনগিৰিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পিছুৱাই যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 108.</ref> আনহাতে, তেওঁৰ মন্ত্ৰী কাশীতৰাই [[ভীষ্মকনগৰ|দৈথাং]] অভিমুখে আঁতৰি যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> শদিয়াৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুংয়ে ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰি আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে, কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে দৈথাংলৈ কনচেং ধনুধাৰী গোহাঁইক প্ৰেৰণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক বন্দী কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ অৱস্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, চন্দনগিৰি পাহাৰৰ এটা জুৰিৰ ওচৰত ৰন্ধনকাৰ্যৰ জুইৰ ধোঁৱা দেখা পোৱাৰ পিছত অৱশেষত ৰজা আৰু ৰাণীৰ আত্মগোপনস্থল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===চুতীয়া বাহিনীৰ প্ৰতিৰোধ=== বুৰঞ্জীসমূহত চন্দনগিৰি দুৰ্গত চুতীয়া বাহিনীয়ে প্ৰবল প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম অৱস্থাত আহোম বাহিনীয়ে পাহাৰীয়া দুৰ্গটো অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। চুতীয়া ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই আক্ৰমণকাৰী আহোম সৈন্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ৰাণীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গৰ্ভৱতী আছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, নীতিপাল আৰু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বৰছা, ধনু আৰু কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰীয়া দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী আৰু মহিলাসকলে ১২০ গৰাকীকৈ একোটা দলত ভাগ হৈ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা আহোম সৈন্যৰ ওপৰত শিল নিক্ষেপ কৰি প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 169.</ref> এই ঘটনাৰ উল্লেখ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 56.</ref> আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> দুৰ্গটো পোনপটীয়াকৈ অধিকাৰ কৰিব নোৱাৰি আহোম বাহিনীয়ে অৱশেষত পাহাৰটোৰ কেইবাটাও দিশৰ পৰা ঘেৰাও কৰে। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ কেইজনমান সৈন্যই বগোৱা লতাৰ সহায়ত পাহাৰ বগাই ওপৰলৈ উঠিছিল। তাৰ পিছত ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে পাহাৰৰ ওপৰত ঢোল বজাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিজয়ৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহৃত ঢোলৰ শব্দ শুনি আত্মগোপন কৰি থকা চুতীয়া ৰক্ষকসকলে নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা ওলাই আহে। সেই সুযোগতে আহোম বাহিনীয়ে বিভিন্ন দিশৰ পৰা তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। ===সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ=== [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|ঢকুৱাখনা অঞ্চলত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন। ১৫২২–২৩ চনৰ আহোম আক্ৰমণৰ পূৰ্বৰ শেষৰ ফালৰ চুতীয়া ৰাজকীয় তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম হ'ব পাৰে।]] চন্দনগিৰিৰ অন্তিম যুদ্ধত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয়। আহোম বিষয়া জানমুংখাম হাতীবৰুৱাই নিক্ষেপ কৰা এটা অস্ত্ৰৰ আঘাতত নীতিপালৰ মৃত্যু হয়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' বা সাধনীয়ে শেষলৈকে চুতীয়া ৰক্ষকসকলৰ সৈতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।চুতীয়া বংশাৱলী অনুসৰি, সাধনীয়ে বন্দী হোৱাতকৈ মৃত্যুক বাছি লৈ চন্দনগিৰি পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। অৱশ্যে কিছুমান আহোম বুৰঞ্জীত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ভিন্ন বিৱৰণ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, যুদ্ধৰ সময়ত ৰাণীগৰাকী বৰছাৰ আঘাতত নিহত হৈছিল।<ref>Gait, Edward, ''A History of Assam'', p. 85.</ref> আনহাতে, ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত ৰজাৰ আন পত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।<ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 42.</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ ক্ষেত্ৰত বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও এই বিৱৰণসমূহত তেওঁ আত্মসমৰ্পণ নকৰি শেষলৈকে প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰাণী হিচাপে প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, জাংমুংখামে চুতীয়াসকলৰ বৰকুঁৱৰীৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ কটা মূৰটো আহোম ৰজাৰ সন্মুখত উপস্থিত কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly. }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 14.</ref> আনহাতে, ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, ৰাণীগৰাকীৰ কঁকালত আঘাত কৰি তেওঁৰ সোণৰ কঁকালবন্ধ বা ''ককালি'' কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। সেই ককালি শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দেৱঘৰ]]ত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462 }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ কটা মূৰ আহোম ৰজাৰ ওচৰত উপস্থিত কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা=== আধুনিক অসমীয়া সামাজিক স্মৃতিত সাধনীক পতিব্ৰতা, সাহস আৰু আত্মত্যাগৰ আদৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে সাধনী সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাসমূহ আধুনিক জনগোষ্ঠীয় আন্দোলনৰ বহু আগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। চুতীয়া বংশাৱলী আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত সাধনীৰ কাহিনী পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ঊনবিংশ শতিকাত দেউৰী আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাতো তেওঁৰ উল্লেখ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 }}</ref> ইতিহাসবিদ জয়ীতা শৰ্মাই (২০১১) যুক্তি আগবঢ়াইছে যে আধুনিক জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় গঠনৰ প্ৰেক্ষাপটত সতী সাধনীৰ চৰিত্ৰক পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় বা হিন্দু সাংস্কৃতিক আদৰ্শৰ সৈতে অধিক সংযুক্ত কৰি এগৰাকী আদৰ্শ গুণৱতী হিন্দু নাৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শৰ্মাই ঔপনিৱেশিক যুগত অসমৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ে নিজ নিজ ইতিহাসৰ পৰা নাৰী-আদৰ্শৰ প্ৰতীক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰৱণতাৰ আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী ৰাধিকা, চুতীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী সাধনী আৰু অসমীয়া মুছলমানসকলৰ মাজত সতী ৰহিমাৰ প্ৰতীকী গুৰুত্ব এই সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |page=228 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }}</ref> ==স্মৃতি আৰু স্মৰণোৎসৱ== ===সতী সাধনী দিৱস=== সাধনীৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ব'হাগ মাহৰ সাত তাৰিখে, সাধাৰণতে ২০ বা ২১ এপ্ৰিলত, ''[[সতী সাধনী দিৱস]]'' পালন কৰা হয়। ২০২০ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্য চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে ঘোষিত ৰাজহুৱা বন্ধৰ তালিকাত এই দিৱসটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহতো সতী সাধনী দিৱস ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Notifications – Holiday List |url=https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |website=General Administration Department, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত সমগ্ৰ অসমত সাধনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=ৰাজ্যজুৰি সতি সাধিনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6/ |work=আকাশবাণী বাতৰি |date=20 April 2024 |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===বঁটা আৰু সন্মান=== সতী সাধনীৰ নামেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় সংগঠন আৰু অসম চৰকাৰে কেইবাটাও বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। ২০১২ চনত সদৌ চুতীয়া জাতি সন্মিলনৰ সহযোগত চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে ''বীৰাঙ্গনা সাধনী বঁটা'' প্ৰৱৰ্তন কৰে। কবি, শিক্ষাবিদ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক কুশেশ্বৰ বৰুৱা এই বঁটাৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰাপক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত অসম চৰকাৰে বঁটাটোৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam govt to sponsor Sadhani award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-govt-to-sponsor-sadhani-award/articleshow/17014051.cms |work=The Times of India |date=30 October 2012 |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্যিক পৰ্যায়তো ''সতী সাধনী বঁটা'' প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, এই বঁটাটো ২০১৫ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু প্ৰতি তিনিবছৰৰ অন্তৰে প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |website=Department of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে— * ২০১৫ চনত স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু সমাজসেৱী [[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |website=Directorate of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২০ চনত শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী মিনতী বৰঠাকুৰ।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৩ চনত বিজ্ঞানী [[জয়ন্তী চুতীয়া]]।<ref>{{cite news |title=CM Himanta Biswa Sarma attends grand celebration of Bishnu Rabha Diwas in Dhubri, honors eminent personalities |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/cm-himanta-biswa-sarma-attends-grand-celebration-of-bishnu-rabha-diwas-in-dhubri-honors-eminent-personalities-601586-2023-06-20 |work=India Today NE |date=20 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৬ চনত সাহিত্যিক [[গীতা উপাধ্যায়]]।<ref>{{cite news |title=Assam marks Rabha Diwas, CM pays tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-marks-rabha-divas-cm-pays-tribute/articleshow/131879928.cms |work=The Times of India |date=20 June 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৭ চনত গোলাঘাটত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক সতী সাধনী দিৱসৰ অনুষ্ঠানত সমাজকৰ্মী [[বীৰুবালা ৰাভা]]ক ''সতী সাধনী স্মাৰক বঁটা'' প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Sati Sadhani Award conferred on Birubala Rabha in Golaghat |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/sati-sadhani-award-conferred-on-birubala-rabha-in-golaghat |work=The Sentinel |date=21 April 2017 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===স্মাৰক আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== ২০০৯ চনত অসম চৰকাৰে [[গোলাঘাট]]ৰ ওচৰৰ চেলেঙীত ''বীৰাঙ্গনা সাধনী কলাক্ষেত্ৰ'' নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত এই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পটো উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াত এটা প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, শিশুউদ্যান আৰু আন বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{cite web |title=Birangana Sadhoni Kalakshetra |url=https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |website=Golaghat District, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last=Saikia |first=Ritupallab |title=Queen's complex |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/queen-39-s-complex/cid/1441525 |work=The Telegraph |date=10 February 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২১ চনত কলাক্ষেত্ৰখনত ভাস্কৰ ৰঞ্জিত কুমাৰ বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰা সাধনীৰ এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> উজনি অসমৰ কেইবাখনো নগৰত সাধনীৰ স্মৃতিত ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ত সাধনীৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। প্ৰতিমূৰ্তিটো সদৌ অসম চুতীয়া ছাত্ৰ সন্থাৰ লখিমপুৰ জিলা সমিতিয়ে স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Ahmed |first=Farhana |title=Assam government to appoint VC of Birangana Sati Sadhani University |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-government-to-appoint-vc-of-birangana-sati-sadhani-university.html |work=NorthEast Now |date=20 January 2021 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২২ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ সাধনী ভৱনত আঠ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=498th Sati Sadhani Smriti Divas observed in Lakhimpur district |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/498th-sati-sadhani-smriti-divas-observed-in-lakhimpur-district-588564 |work=The Sentinel |date=21 April 2022 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত সতী সাধনী দিৱস উপলক্ষে গোলাঘাট জিলাৰ [[সৰুপথাৰ]]ত সাধনীৰ এটা বৃহৎ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam: CM Himanta Biswa Sarma unveils grand statue of Birangana Sati Sadhani at Sarupathar |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-unveils-grand-statue-of-birangana-sati-sadhani-at-sarupathar-546547-2023-04-21 |work=India Today NE |date=21 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলত [[তিনিচুকীয়া]]ৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চৌহদৰ ওচৰত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে সাধনীৰ আন এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |last=Dutta |first=Rajib |title=Sonowal unveils statue of Sati Sadhani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonowal-unveils-statue-of-sati-sadhani/articleshow/120439421.cms |work=The Times of India |date=19 April 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়==== সাধনীৰ স্মৃতিত গোলাঘাট জিলাত [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপন কৰা হৈছে। ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০২০''ৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে বৰ্তমান [[গোলাঘাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ত অৱস্থিত অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম-কাজ চলাই আছে আৰু ৰঙাজানত স্থায়ী চৌহদ নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Registrar |url=https://bssrv.ac.in/registrar/ |website=Birangana Sati Sadhani Rajyik Vishwavidyalaya |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ==== ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই গোলাঘাট জিলাৰ [[বোকাখাত]]–নুমলীগড় অঞ্চলৰ কমাৰগাঁৱত ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ''ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পটো সাধনী আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ইতিহাস স্মৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰিকল্পনা কৰা এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত সাধনীৰ ১০০ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণৰো পৰিকল্পনা আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[ইটা দুৰ্গ]], পদুম পুখুৰী আৰু প্ৰতিমাগড় উল্লেখযোগ্য।<ref name="SadhaniSamannay">{{cite news |title=Assam: Foundation Laid for Sati Sadhani Kshetra in Golaghat |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/himanta-sati-sadhani-kshetra-golaghat-11173974 |work=Pratidin Time |date=4 March 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোত চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষণাৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল, শদিয়াৰ কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আৰু চাৰিশাল গোসাঁনীৰ মন্দিৰৰ আৰ্হি, চুতীয়া ৰজাসকলৰ প্ৰতিমূৰ্তি, ২,০০০ আসনযুক্ত প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, অতিথিশালা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা সুবিধা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="SadhaniSamannay"/> ====বগীবিল দলঙৰ নামকৰণৰ প্ৰস্তাৱ==== ২০১৮ চনত চুতীয়া সংগঠনসমূহে [[বগীবিল দলং]]খন সাধনীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰাৰ দাবী জনোৱাৰ পিছত অসম চৰকাৰে দলংখনৰ নাম ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সেতু'' ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Row over naming of country's longest rail-cum-road bridge in Assam |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/dec/18/tai-ahom-outfits-call-for-road-blockade-over-naming-of-bogibeel-bridge-in-assam-1913223.html |work=The New Indian Express |date=18 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> অৱশ্যে ২৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে দলংখন ''বগীবিল দলং'' নামেৰেই উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=PM dedicates Bogibeel bridge to the nation; flags off first passenger train |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-dedicates-bogibeel-bridge-to-the-nation-flags-off-first-passenger-train/ |website=Prime Minister of India |date=25 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===সাহিত্য, নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই অসমীয়া সাহিত্যত সাধনীৰ জীৱন আৰু কাহিনী বিভিন্ন ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই ''উষা'' নামৰ অসমীয়া আলোচনীত ''সাধনী'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰবন্ধটো [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ই সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচনা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এখন নাটকৰ হাতে লিখা খচৰাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত গোহাঞি বৰুৱাই নাটকখন সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই নিজৰ প্ৰবন্ধৰ শেষত সংযোজন কৰা এটা টোকাত গোহাঞি বৰুৱাৰ পাণ্ডুলিপি ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Kalita |first=Dandinath |title=Karmabir Chandranath |language=as |url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE:%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%AC%E0%A7%80%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5.pdf/%E0%A7%A9%E0%A7%AA |at=scan p. 34 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই সাধনীৰ চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ''সাধনী'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক নাটক ৰচনা কৰে। নাটকখন ১৯১১ চনত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |title=Padmanath Gohain Borooah: A Multifaceted Literary Genius of Assam |journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science |year=2026 |url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/uploads/vol10-iss7-pg3156-3168-202607_pdf.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[File:Portrait of Queen Sadhani.jpg|thumb|ৰাণী সাধনীৰ চিত্ৰ।]] ====উপন্যাস==== তুলিকা শইকীয়াৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৩ চনত প্ৰকাশিত হয়। উপন্যাসখনত সাধনী আৰু নীতিপালক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ তৎকালীন সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Barua |first=Dharmendra |title=তুলিকা শইকীয়াৰ উপন্যাসঃ চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ |url=https://xahitya.org/xahitya-org-202304-07/ |website=Xahitya.org |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই উপন্যাসখনৰ বাবে তুলিকা শইকীয়াই ২০১৪ চনৰ মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা বিজয়ীসকল |url=https://www.muninbarkotoki.org/assamese/trust/awrdlist.html |publisher=Munin Barkotoki Memorial Trust |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত উপন্যাসখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ''Wrath of Goddess'' নামেৰে প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite web |last=Saikia |first=Binoy Mohan |title=শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ তালিকা আৰু অনুবাদ প্ৰসংগ |url=https://www.anyayug.com/p/article-june-2023_27.html |website=Anyayug |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> সাধনীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আন এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হৈছে জুৰী শইকীয়াৰ ''সৌমাৰ নন্দিনী''। ২০১৫ চনত বনলতা প্ৰকাশনে প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা এই উপন্যাসখনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস, সাধনীৰ জীৱন আৰু আত্মত্যাগৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Nath |first=Lakhyajit |title=Postcolonial Resistance in Regional Language: With Special Reference to Assamese Language |journal=MZU Journal of Literature and Cultural Studies |volume=4 |issue=2 |year=2017 |pages=215–225 |url=https://mzu.edu.in/wp-content/uploads/MZU%20Journals/Literature_CulturalStudies/Volume_IV_Issue_II_Dec2017.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====নাটক==== মুনমী বৰদলৈৰ ৰচনা আৰু কৃষ্ণ ভূঞাৰ পৰিচালনাত প্ৰস্তুত অসমীয়া নাটক ''কামৰূপ''ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সাধনী। নাটকখনত তেওঁৰ জীৱন আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ঘটনা উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাটকখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ ২৫ সংখ্যক "ভাৰত ৰং মহোৎসৱ"ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে [[ইটানগৰ]]ত মঞ্চস্থ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=KAMRUPA |url=https://www.brm.nsd.gov.in/event/kamrupa/ |website=Bharat Rang Mahotsav |publisher=National School of Drama |date=2 February 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====চলচ্চিত্ৰ==== সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''বীৰাঙ্গনা সাধনী'' (''Birangana Xaadhani'')ৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনা [[বিশ্বজিৎ বৰা]]ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে। ২০২৩ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[জ্যোতি চিত্ৰবন]] চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ'ত আনুষ্ঠানিকভাৱে চলচ্চিত্ৰখনৰ শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam CM Himanta Biswa Sarma inaugurates Sati Sadhani's Biopic 'Birangana Sadhani' |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-inaugurates-sati-sadhanis-biopic-birangana-sadhani-570383-2023-06-04 |work=India Today NE |date=4 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> সংগীতশিল্পী [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]]ে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। সম্পূৰ্ণ এখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইখন তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প।<ref>{{cite news |title=Papon to score music for upcoming Assamese Film "Sati Sadhani" |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/papon-to-score-music-for-upcoming-assamese-film-sati-sadhani-500720/ |work=The Tribune |date=25 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত লুকানন্দ ক্ষেত্ৰীমায়ুমে মহাৰাজ নীতিপালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অসমীয়া, হিন্দী আৰু তেলুগুকে ধৰি কেইবাটাও ভাষাত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |last=K S |first=Vangamla Salle |title=Lukanand Kshetrimayum to debut in historical film Birangana Xaadhani |url=https://eastmojo.com/news/2025/08/18/lukanand-kshetrimayum-to-debut-in-historical-film-birangana-xaadhani/ |work=EastMojo |date=18 August 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Bhuyan |first=Surya Kumar |title=Asam Buranji (SM) |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1968 }} * {{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 }} * {{cite book |title=Deodhai Asam Buranji |editor-last=Baruah |editor-first=Gopal Chandra |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1932 }} * {{cite book |last=Dalton |first=E. T. |title=Descriptive Ethnology of Bengal |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1872 }} * {{cite book |last=Prakash |first=Col. Ved |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |year=2007 }} * {{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }} * {{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 }} {{চুতীয়া ৰাজবংশ}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] stip5i22tnqkxme5yafteefhr5191v8 647549 647548 2026-10-25T07:16:03Z Ananya Taye 28065 647549 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|চুতীয়া ৰাজবংশৰ শেষ ৰাণী}} {{Infobox royalty | name = (সতী) সাধনী নাৰায়ণ | title = চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাণী | image = Sadhani statue.jpg | caption = [[ডিগবৈ]]ত স্থাপিত ৰাণী সাধনীৰ প্ৰতিমূৰ্তি | reign = ১৫২২–১৫২৪ | coronation = ১৫২২ | house = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]] | father = ধীৰনাৰায়ণ | spouse = নীতিপাল | place of birth = [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]], অসম | date of death = ২১ এপ্ৰিল ১৫২৪ | place of death = চন্দনগিৰি }} '''সতী সাধনী''' বা '''সাধনী নাৰায়ণ''' আছিল ষোড়শ শতিকাৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]]ৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কন্যা। ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষ ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ সময়ত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' (''Nang Lung'') বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাধাৰণতে এই বৰকুঁৱৰীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক উৎস== চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু পতনৰ লগতে সাধনীৰ কাহিনী ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' আদি কেইবাখনো বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণৰ মাজত বহুখিনি সাদৃশ্য পোৱা যায়। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ই. টি. ডাল্টন আৰু ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য আৰু সাধনীৰ সৈতে জড়িত একেধৰণৰ পৰম্পৰা [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।ব্ৰাউনৰ মতে, বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত বহু ঘটনা তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল খায়। দেউৰীসকল চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত আছিল। তেওঁ দেউৰীসকলৰ লগতে হিন্দু চুতীয়াসকলৰ মাজতো এই পৰম্পৰাসমূহ প্ৰচলিত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বিশেষকৈ যুৱ ধনুৰ্ধৰ নীতিপালে কেনেকৈ চুতীয়া ৰাজকুমাৰী সাধনীক বিবাহ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল, সেই কাহিনী তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা শুনিছিল। ব্ৰাউনে অনুমান কৰিছিল যে বুৰঞ্জীত উল্লেখিত আন ঘটনাসমূহো দেউৰীসকলৰ মাজত কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত মৌখিক পৰম্পৰা হিচাপে সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=..as it agrees in all particulars with the traditions, I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them (Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> ১৮৫০ চনত ''[[অৰুণোদই]]'' আলোচনীত প্ৰথম প্ৰকাশিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত পুনৰ মুদ্ৰিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি, সাধনী আছিল ধৰ্মধ্বজপালৰ কন্যা। ধৰ্মধ্বজপাল ''ধীৰনাৰায়ণ'' নামেও পৰিচিত আছিল। সাধনীৰ জন্ম [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]]ত হৈছিল। তেওঁ ধীৰনাৰায়ণৰ উত্তৰাধিকাৰী নীতিপাল বা নিতাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলীত ও নীতিপালক চন্দ্ৰনাৰায়ণ বুলি কোৱা হৈছে ==বুৰঞ্জীসমূহত সাধনীৰ বিৱৰণ== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ===সধয়াপুৰ আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ=== [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|400px|ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহ দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত, [[ব'হাগ বিহু]]ৰ সময়ত, আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[শদিয়া]] বা ''সধয়াপুৰ'' আক্ৰমণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ৰাজধানী [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] হোৱা আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি চুতীয়া ৰজা নীতিপালে চন্দনগিৰিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পিছুৱাই যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 108.</ref> আনহাতে, তেওঁৰ মন্ত্ৰী কাশীতৰাই [[ভীষ্মকনগৰ|দৈথাং]] অভিমুখে আঁতৰি যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> শদিয়াৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুংয়ে ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰি আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে, কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে দৈথাংলৈ কনচেং ধনুধাৰী গোহাঁইক প্ৰেৰণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক বন্দী কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ অৱস্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, চন্দনগিৰি পাহাৰৰ এটা জুৰিৰ ওচৰত ৰন্ধনকাৰ্যৰ জুইৰ ধোঁৱা দেখা পোৱাৰ পিছত অৱশেষত ৰজা আৰু ৰাণীৰ আত্মগোপনস্থল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===চুতীয়া বাহিনীৰ প্ৰতিৰোধ=== বুৰঞ্জীসমূহত চন্দনগিৰি দুৰ্গত চুতীয়া বাহিনীয়ে প্ৰবল প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম অৱস্থাত আহোম বাহিনীয়ে পাহাৰীয়া দুৰ্গটো অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। চুতীয়া ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই আক্ৰমণকাৰী আহোম সৈন্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ৰাণীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গৰ্ভৱতী আছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, নীতিপাল আৰু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বৰছা, ধনু আৰু কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰীয়া দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী আৰু মহিলাসকলে ১২০ গৰাকীকৈ একোটা দলত ভাগ হৈ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা আহোম সৈন্যৰ ওপৰত শিল নিক্ষেপ কৰি প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 169.</ref> এই ঘটনাৰ উল্লেখ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 56.</ref> আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> দুৰ্গটো পোনপটীয়াকৈ অধিকাৰ কৰিব নোৱাৰি আহোম বাহিনীয়ে অৱশেষত পাহাৰটোৰ কেইবাটাও দিশৰ পৰা ঘেৰাও কৰে। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ কেইজনমান সৈন্যই বগোৱা লতাৰ সহায়ত পাহাৰ বগাই ওপৰলৈ উঠিছিল। তাৰ পিছত ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে পাহাৰৰ ওপৰত ঢোল বজাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিজয়ৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহৃত ঢোলৰ শব্দ শুনি আত্মগোপন কৰি থকা চুতীয়া ৰক্ষকসকলে নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা ওলাই আহে। সেই সুযোগতে আহোম বাহিনীয়ে বিভিন্ন দিশৰ পৰা তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। ===সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ=== [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|ঢকুৱাখনা অঞ্চলত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন। ১৫২২–২৩ চনৰ আহোম আক্ৰমণৰ পূৰ্বৰ শেষৰ ফালৰ চুতীয়া ৰাজকীয় তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম হ'ব পাৰে।]] চন্দনগিৰিৰ অন্তিম যুদ্ধত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয়। আহোম বিষয়া জানমুংখাম হাতীবৰুৱাই নিক্ষেপ কৰা এটা অস্ত্ৰৰ আঘাতত নীতিপালৰ মৃত্যু হয়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' বা সাধনীয়ে শেষলৈকে চুতীয়া ৰক্ষকসকলৰ সৈতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।চুতীয়া বংশাৱলী অনুসৰি, সাধনীয়ে বন্দী হোৱাতকৈ মৃত্যুক বাছি লৈ চন্দনগিৰি পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। অৱশ্যে কিছুমান আহোম বুৰঞ্জীত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ভিন্ন বিৱৰণ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, যুদ্ধৰ সময়ত ৰাণীগৰাকী বৰছাৰ আঘাতত নিহত হৈছিল।<ref>Gait, Edward, ''A History of Assam'', p. 85.</ref> আনহাতে, ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত ৰজাৰ আন পত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।<ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 42.</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ ক্ষেত্ৰত বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও এই বিৱৰণসমূহত তেওঁ আত্মসমৰ্পণ নকৰি শেষলৈকে প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰাণী হিচাপে প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, জাংমুংখামে চুতীয়াসকলৰ বৰকুঁৱৰীৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ কটা মূৰটো আহোম ৰজাৰ সন্মুখত উপস্থিত কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly. }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 14.</ref> আনহাতে, ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, ৰাণীগৰাকীৰ কঁকালত আঘাত কৰি তেওঁৰ সোণৰ কঁকালবন্ধ বা ''ককালি'' কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। সেই ককালি শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দেৱঘৰ]]ত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462 }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ কটা মূৰ আহোম ৰজাৰ ওচৰত উপস্থিত কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা=== আধুনিক অসমীয়া সামাজিক স্মৃতিত সাধনীক পতিব্ৰতা, সাহস আৰু আত্মত্যাগৰ আদৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে সাধনী সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাসমূহ আধুনিক জনগোষ্ঠীয় আন্দোলনৰ বহু আগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। চুতীয়া বংশাৱলী আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত সাধনীৰ কাহিনী পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ঊনবিংশ শতিকাত দেউৰী আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাতো তেওঁৰ উল্লেখ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 }}</ref> ইতিহাসবিদ জয়ীতা শৰ্মাই (২০১১) যুক্তি আগবঢ়াইছে যে আধুনিক জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় গঠনৰ প্ৰেক্ষাপটত সতী সাধনীৰ চৰিত্ৰক পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় বা হিন্দু সাংস্কৃতিক আদৰ্শৰ সৈতে অধিক সংযুক্ত কৰি এগৰাকী আদৰ্শ গুণৱতী হিন্দু নাৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শৰ্মাই ঔপনিৱেশিক যুগত অসমৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ে নিজ নিজ ইতিহাসৰ পৰা নাৰী-আদৰ্শৰ প্ৰতীক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰৱণতাৰ আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী ৰাধিকা, চুতীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী সাধনী আৰু অসমীয়া মুছলমানসকলৰ মাজত সতী ৰহিমাৰ প্ৰতীকী গুৰুত্ব এই সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |page=228 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }}</ref> ==স্মৃতি আৰু স্মৰণোৎসৱ== ===সতী সাধনী দিৱস=== সাধনীৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ব'হাগ মাহৰ সাত তাৰিখে, সাধাৰণতে ২০ বা ২১ এপ্ৰিলত, ''[[সতী সাধনী দিৱস]]'' পালন কৰা হয়। ২০২০ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্য চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে ঘোষিত ৰাজহুৱা বন্ধৰ তালিকাত এই দিৱসটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহতো সতী সাধনী দিৱস ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Notifications – Holiday List |url=https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |website=General Administration Department, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত সমগ্ৰ অসমত সাধনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=ৰাজ্যজুৰি সতি সাধিনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6/ |work=আকাশবাণী বাতৰি |date=20 April 2024 |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===বঁটা আৰু সন্মান=== সতী সাধনীৰ নামেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় সংগঠন আৰু অসম চৰকাৰে কেইবাটাও বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। ২০১২ চনত সদৌ চুতীয়া জাতি সন্মিলনৰ সহযোগত চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে ''বীৰাঙ্গনা সাধনী বঁটা'' প্ৰৱৰ্তন কৰে। কবি, শিক্ষাবিদ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক কুশেশ্বৰ বৰুৱা এই বঁটাৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰাপক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত অসম চৰকাৰে বঁটাটোৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam govt to sponsor Sadhani award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-govt-to-sponsor-sadhani-award/articleshow/17014051.cms |work=The Times of India |date=30 October 2012 |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্যিক পৰ্যায়তো ''সতী সাধনী বঁটা'' প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, এই বঁটাটো ২০১৫ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু প্ৰতি তিনিবছৰৰ অন্তৰে প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |website=Department of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে— * ২০১৫ চনত স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু সমাজসেৱী [[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |website=Directorate of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২০ চনত শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী মিনতী বৰঠাকুৰ।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৩ চনত বিজ্ঞানী [[জয়ন্তী চুতীয়া]]।<ref>{{cite news |title=CM Himanta Biswa Sarma attends grand celebration of Bishnu Rabha Diwas in Dhubri, honors eminent personalities |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/cm-himanta-biswa-sarma-attends-grand-celebration-of-bishnu-rabha-diwas-in-dhubri-honors-eminent-personalities-601586-2023-06-20 |work=India Today NE |date=20 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৬ চনত সাহিত্যিক [[গীতা উপাধ্যায়]]।<ref>{{cite news |title=Assam marks Rabha Diwas, CM pays tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-marks-rabha-divas-cm-pays-tribute/articleshow/131879928.cms |work=The Times of India |date=20 June 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৭ চনত গোলাঘাটত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক সতী সাধনী দিৱসৰ অনুষ্ঠানত সমাজকৰ্মী [[বীৰুবালা ৰাভা]]ক ''সতী সাধনী স্মাৰক বঁটা'' প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Sati Sadhani Award conferred on Birubala Rabha in Golaghat |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/sati-sadhani-award-conferred-on-birubala-rabha-in-golaghat |work=The Sentinel |date=21 April 2017 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===স্মাৰক আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== ২০০৯ চনত অসম চৰকাৰে [[গোলাঘাট]]ৰ ওচৰৰ চেলেঙীত ''বীৰাঙ্গনা সাধনী কলাক্ষেত্ৰ'' নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত এই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পটো উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াত এটা প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, শিশুউদ্যান আৰু আন বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{cite web |title=Birangana Sadhoni Kalakshetra |url=https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |website=Golaghat District, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last=Saikia |first=Ritupallab |title=Queen's complex |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/queen-39-s-complex/cid/1441525 |work=The Telegraph |date=10 February 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২১ চনত কলাক্ষেত্ৰখনত ভাস্কৰ ৰঞ্জিত কুমাৰ বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰা সাধনীৰ এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> উজনি অসমৰ কেইবাখনো নগৰত সাধনীৰ স্মৃতিত ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ত সাধনীৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। প্ৰতিমূৰ্তিটো সদৌ অসম চুতীয়া ছাত্ৰ সন্থাৰ লখিমপুৰ জিলা সমিতিয়ে স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Ahmed |first=Farhana |title=Assam government to appoint VC of Birangana Sati Sadhani University |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-government-to-appoint-vc-of-birangana-sati-sadhani-university.html |work=NorthEast Now |date=20 January 2021 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২২ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ সাধনী ভৱনত আঠ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=498th Sati Sadhani Smriti Divas observed in Lakhimpur district |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/498th-sati-sadhani-smriti-divas-observed-in-lakhimpur-district-588564 |work=The Sentinel |date=21 April 2022 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত সতী সাধনী দিৱস উপলক্ষে গোলাঘাট জিলাৰ [[সৰুপথাৰ]]ত সাধনীৰ এটা বৃহৎ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam: CM Himanta Biswa Sarma unveils grand statue of Birangana Sati Sadhani at Sarupathar |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-unveils-grand-statue-of-birangana-sati-sadhani-at-sarupathar-546547-2023-04-21 |work=India Today NE |date=21 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলত [[তিনিচুকীয়া]]ৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চৌহদৰ ওচৰত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে সাধনীৰ আন এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |last=Dutta |first=Rajib |title=Sonowal unveils statue of Sati Sadhani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonowal-unveils-statue-of-sati-sadhani/articleshow/120439421.cms |work=The Times of India |date=19 April 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়==== সাধনীৰ স্মৃতিত গোলাঘাট জিলাত [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপন কৰা হৈছে। ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০২০''ৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে বৰ্তমান [[গোলাঘাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ত অৱস্থিত অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম-কাজ চলাই আছে আৰু ৰঙাজানত স্থায়ী চৌহদ নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Registrar |url=https://bssrv.ac.in/registrar/ |website=Birangana Sati Sadhani Rajyik Vishwavidyalaya |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ==== ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই গোলাঘাট জিলাৰ [[বোকাখাত]]–নুমলীগড় অঞ্চলৰ কমাৰগাঁৱত ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ''ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পটো সাধনী আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ইতিহাস স্মৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰিকল্পনা কৰা এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত সাধনীৰ ১০০ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণৰো পৰিকল্পনা আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[ইটা দুৰ্গ]], পদুম পুখুৰী আৰু প্ৰতিমাগড় উল্লেখযোগ্য।<ref name="SadhaniSamannay">{{cite news |title=Assam: Foundation Laid for Sati Sadhani Kshetra in Golaghat |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/himanta-sati-sadhani-kshetra-golaghat-11173974 |work=Pratidin Time |date=4 March 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোত চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষণাৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল, শদিয়াৰ কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আৰু চাৰিশাল গোসাঁনীৰ মন্দিৰৰ আৰ্হি, চুতীয়া ৰজাসকলৰ প্ৰতিমূৰ্তি, ২,০০০ আসনযুক্ত প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, অতিথিশালা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা সুবিধা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="SadhaniSamannay"/> ====বগীবিল দলঙৰ নামকৰণৰ প্ৰস্তাৱ==== ২০১৮ চনত চুতীয়া সংগঠনসমূহে [[বগীবিল দলং]]খন সাধনীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰাৰ দাবী জনোৱাৰ পিছত অসম চৰকাৰে দলংখনৰ নাম ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সেতু'' ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Row over naming of country's longest rail-cum-road bridge in Assam |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/dec/18/tai-ahom-outfits-call-for-road-blockade-over-naming-of-bogibeel-bridge-in-assam-1913223.html |work=The New Indian Express |date=18 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> অৱশ্যে ২৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে দলংখন ''বগীবিল দলং'' নামেৰেই উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=PM dedicates Bogibeel bridge to the nation; flags off first passenger train |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-dedicates-bogibeel-bridge-to-the-nation-flags-off-first-passenger-train/ |website=Prime Minister of India |date=25 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===সাহিত্য, নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই অসমীয়া সাহিত্যত সাধনীৰ জীৱন আৰু কাহিনী বিভিন্ন ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই ''উষা'' নামৰ অসমীয়া আলোচনীত ''সাধনী'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰবন্ধটো [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ই সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচনা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এখন নাটকৰ হাতে লিখা খচৰাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত গোহাঞি বৰুৱাই নাটকখন সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই নিজৰ প্ৰবন্ধৰ শেষত সংযোজন কৰা এটা টোকাত গোহাঞি বৰুৱাৰ পাণ্ডুলিপি ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Kalita |first=Dandinath |title=Karmabir Chandranath |language=as |url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE:%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%AC%E0%A7%80%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5.pdf/%E0%A7%A9%E0%A7%AA |at=scan p. 34 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই সাধনীৰ চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ''সাধনী'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক নাটক ৰচনা কৰে। নাটকখন ১৯১১ চনত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |title=Padmanath Gohain Borooah: A Multifaceted Literary Genius of Assam |journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science |year=2026 |url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/uploads/vol10-iss7-pg3156-3168-202607_pdf.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[File:Portrait of Queen Sadhani.jpg|thumb|ৰাণী সাধনীৰ চিত্ৰ।]] ====উপন্যাস==== তুলিকা শইকীয়াৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৩ চনত প্ৰকাশিত হয়। উপন্যাসখনত সাধনী আৰু নীতিপালক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ তৎকালীন সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Barua |first=Dharmendra |title=তুলিকা শইকীয়াৰ উপন্যাসঃ চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ |url=https://xahitya.org/xahitya-org-202304-07/ |website=Xahitya.org |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই উপন্যাসখনৰ বাবে তুলিকা শইকীয়াই ২০১৪ চনৰ মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা বিজয়ীসকল |url=https://www.muninbarkotoki.org/assamese/trust/awrdlist.html |publisher=Munin Barkotoki Memorial Trust |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত উপন্যাসখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ''Wrath of Goddess'' নামেৰে প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite web |last=Saikia |first=Binoy Mohan |title=শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ তালিকা আৰু অনুবাদ প্ৰসংগ |url=https://www.anyayug.com/p/article-june-2023_27.html |website=Anyayug |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> সাধনীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আন এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হৈছে জুৰী শইকীয়াৰ ''সৌমাৰ নন্দিনী''। ২০১৫ চনত বনলতা প্ৰকাশনে প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা এই উপন্যাসখনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস, সাধনীৰ জীৱন আৰু আত্মত্যাগৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Nath |first=Lakhyajit |title=Postcolonial Resistance in Regional Language: With Special Reference to Assamese Language |journal=MZU Journal of Literature and Cultural Studies |volume=4 |issue=2 |year=2017 |pages=215–225 |url=https://mzu.edu.in/wp-content/uploads/MZU%20Journals/Literature_CulturalStudies/Volume_IV_Issue_II_Dec2017.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====নাটক==== মুনমী বৰদলৈৰ ৰচনা আৰু কৃষ্ণ ভূঞাৰ পৰিচালনাত প্ৰস্তুত অসমীয়া নাটক ''কামৰূপ''ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সাধনী। নাটকখনত তেওঁৰ জীৱন আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ঘটনা উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাটকখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ ২৫ সংখ্যক "ভাৰত ৰং মহোৎসৱ"ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে [[ইটানগৰ]]ত মঞ্চস্থ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=KAMRUPA |url=https://www.brm.nsd.gov.in/event/kamrupa/ |website=Bharat Rang Mahotsav |publisher=National School of Drama |date=2 February 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====চলচ্চিত্ৰ==== সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''বীৰাঙ্গনা সাধনী'' (''Birangana Xaadhani'')ৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনা [[বিশ্বজিৎ বৰা]]ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে। ২০২৩ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[জ্যোতি চিত্ৰবন]] চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ'ত আনুষ্ঠানিকভাৱে চলচ্চিত্ৰখনৰ শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam CM Himanta Biswa Sarma inaugurates Sati Sadhani's Biopic 'Birangana Sadhani' |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-inaugurates-sati-sadhanis-biopic-birangana-sadhani-570383-2023-06-04 |work=India Today NE |date=4 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> সংগীতশিল্পী [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]]ে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। সম্পূৰ্ণ এখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইখন তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প।<ref>{{cite news |title=Papon to score music for upcoming Assamese Film "Sati Sadhani" |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/papon-to-score-music-for-upcoming-assamese-film-sati-sadhani-500720/ |work=The Tribune |date=25 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত লুকানন্দ ক্ষেত্ৰীমায়ুমে মহাৰাজ নীতিপালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অসমীয়া, হিন্দী আৰু তেলুগুকে ধৰি কেইবাটাও ভাষাত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |last=K S |first=Vangamla Salle |title=Lukanand Kshetrimayum to debut in historical film Birangana Xaadhani |url=https://eastmojo.com/news/2025/08/18/lukanand-kshetrimayum-to-debut-in-historical-film-birangana-xaadhani/ |work=EastMojo |date=18 August 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Bhuyan |first=Surya Kumar |title=Asam Buranji (SM) |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1968 }} * {{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 }} * {{cite book |title=Deodhai Asam Buranji |editor-last=Baruah |editor-first=Gopal Chandra |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1932 }} * {{cite book |last=Dalton |first=E. T. |title=Descriptive Ethnology of Bengal |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1872 }} * {{cite book |last=Prakash |first=Col. Ved |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |year=2007 }} * {{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }} * {{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 }} {{চুতীয়া ৰাজবংশ}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] itgve8156abowh07trmep5o9onfgt71 0 32341 647554 646971 2026-10-25T07:48:55Z Ananya Taye 28065 647554 wikitext text/x-wiki {{Short description|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ইটা দুৰ্গ | native_name = | location = [[ইটানগৰ]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | image = Itafort South gate.png | caption = ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ | type = দুৰ্গ | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27.092|93.632|display=title,inline}} | built = চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="Raikar">{{cite book |last1=Raikar |first1=Y. A. |last2=Chatterjee |first2=S. |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |year=1980 |pages=26ff. }}</ref><ref name="Osik">{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=35 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in}}</ref> | height = | used = | demolished = | open_to_public = | ownership = | garrison = | current_commander = | commanders = | occupants = | battles = | events = }} '''ইটা দুৰ্গ''' ({{lang-en|Ita Fort}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ [[ইটানগৰ]] চহৰত অৱস্থিত এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক স্থান। ইয়াৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ"। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজধানী [[ইটানগৰ]] চহৰৰ নামো এই দুৰ্গটোৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰিত ইটা দুৰ্গটো<ref name="Raikar"/> সেই সময়ত অঞ্চলটোত শাসন কৰা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলে]] নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in}}</ref> দুৰ্গটোক চুতীয়া ৰজা ''গৌৰীনাৰায়ণ''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ এটা অংশ হিচাপেও সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ক্ষমতা সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> দুৰ্গটোৰ মুঠ ইটাৰ গাঁথনিৰ পৰিমাণ ১৬,২০০ ঘনমিটাৰ। ইয়াৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহ ইটানগৰৰ জৱাহৰলাল নেহৰু ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Jawahar Lal Nehru Museum |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/arunachal-pradesh/itanagar/jawahar-lal-nehru-museum |website=Incredible India |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=3 June 2026 |quote=A floor filled with archaeological finds also takes your breath away with age-old pottery shards and stone tools that show the reform of tools and pottery over time. There are findings from Ita Fort as well, and from Noksparbat and Malinithan in the West Siang district, which include tools, pots, religious objects, clothes and much more. Thereby making it one of the best and the oldest museums in the north-east.}}</ref><ref>{{cite book |title=History, Religion and Culture of North East India |author=T. Raatan |publisher=Gyan Books |year=2006 |isbn=8182051789 |page=29 |url=https://books.google.co.in/books?id=L8x0ZLkFdFkC&pg=PA29}}</ref> ==ইতিহাস== দুৰ্গটোত ব্যৱহৃত ইটাৰ বৈশিষ্ট্যৰ পৰা ইয়াৰ নিৰ্মাণকাল চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="Raikar"/><ref name="Osik"/> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ বৃহত্তম বিস্তৃতিৰ সময়ত [[ইটানগৰ]] অঞ্চলটোও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ কোনো কোনো ৰজাৰ ৰাজত্বকালত ইয়াৰ ভূখণ্ডই বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ইটানগৰকে ধৰি কিছু পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন ভূখণ্ডসমূহ সামৰি লৈছিল। পশ্চিম দিশত এই ভূখণ্ড [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], [[বুৰৈ নদী|বুৰৈ নদী]]ৰ পাৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ আৰু বৰগাং–ডিকাল নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi River and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে লগতে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শাসনলিপিসমূহৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্ত আগবঢ়াইছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশৰ অধীনত [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এক "বিস্তৃত দেশ" আছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> ইটা দুৰ্গক চুতীয়া ৰজা ''গৌৰীনাৰায়ণ''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ এটা অংশ হিচাপেও সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰোৱাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples.}}</ref> বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ এটা পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা নিৰ্মাতাৰ চিহ্নসমূহ শদিয়াৰ ওচৰত ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সীমাবেৰৰ শিলত পোৱা চিহ্নৰ সৈতে একেধৰণৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা চুতীয়া দুৰ্গসমূহ বিশ্বনাথলৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref>K. L. Barua, ''An Early History of Kamrupa'', 1933, p. 271.</ref> বুৰৈৰ যথেষ্ট পূব দিশত ইটা দুৰ্গ অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াকো [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ এনে পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ এটা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, in the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব দিশৰ [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]–[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাৰ সমভূমি,<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor-last1=Bhattacharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |pages=24–49 |isbn=978-81-89233-86-0 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা]],<ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Neog|1977|p=820}}</ref> লগতে ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চল<ref name="Guha1983">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |quote=Suhungmung followed an expansionist policy and annexed Panbari of Habung in 1512, which was until then a Chutiya dependency.}}</ref> চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি অঞ্চলটোত চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ শাসনলিপিৰ পৰা জানিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=818–820}}</ref>{{efn|১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সত্যনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহৰ এখন ধৱলী নদীৰ পাৰৰ লুদুমুমাৰী নামৰ স্থানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। ধৱলী নদীক বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ঢল নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>"He (Satyanarayana) donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district." {{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref><ref>{{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |page=3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf |access-date=26 June 2026 |quote=Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra.}}</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই ধৱলীক উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত ঢল নদীৰ সৈতে আৰু ব্যাঘ্ৰমাৰীক নৰোৱা সত্ৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পূব-দক্ষিণে জলভাৰীৰ ওচৰৰ বাঘমাৰীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা ভূমিদানত [[সোৱণশিৰি নদী]]ক ভূমিৰ পূব সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ ''Lakhimpur District Gazetteer'' অনুসৰি, শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এই ভূমিদান সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত প্ৰদান কৰা হৈছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী আছিল শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা সাধয়াপুৰী। এক ধাৰণা অনুসৰি, লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নামৰ সৈতে মিলাই তাৰ নামকৰণ কৰিছিল। আনহাতে, উত্তৰ লখিমপুৰৰ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে, ১৮৩৮ চনত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত লখিমপুৰ নগৰৰ পৰাই জিলাখনৰ নাম উদ্ভৱ হৈছিল। ১৮৩৯ চনত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদত থকা জিলাৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাৰ ভিত্তিত তেওঁ এই মত আগবঢ়াইছিল। চনদখন উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা হৈছিল।}} [[File:Archival photo of Southern gate of Itafort.jpg|thumb|মেৰামতিৰ পূৰ্বে ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পুৰণি আলোকচিত্ৰ।]] ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন প্ৰত্নস্থলৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতাসকলৰ নাম উল্লেখ কৰা কোনো শাসনলিপি এতিয়ালৈ উদ্ধাৰ হোৱা নাই যদিও দুৰ্গটোক অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশত গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ সৈতে প্ৰায়ে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণকাল সাধাৰণতে চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা বুলি ধৰা হয়। এই সময়ছোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আৰু সেই সময়ত অঞ্চলটো শাসন কৰা চুতীয়া ৰজাসকলে দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি বহুলভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in |access-date=3 June 2026}}</ref> [[File:Eastern Gate of Itafort 2.jpg|thumb|ইটা দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰত শিলৰ ভিত্তিৰ ওপৰত ইটাৰ গাঁথনি দেখা যায়। এই নিৰ্মাণ-পদ্ধতি শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ প্ৰাচীৰৰ সৈতে তুলনাযোগ্য।]] স্থাপত্যগতভাৱে ইটা দুৰ্গত পৰম্পৰাগতভাৱে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও মধ্যযুগীয় প্ৰত্নস্থলৰ সৈতে তুলনাযোগ্য বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। দুৰ্গটো শিলৰ গাঁথনিৰ ভিত্তিৰ ওপৰত ইটাৰ ওপৰিভাগ নিৰ্মাণ কৰি গঢ়া হৈছে।<ref>"Eastern gate, the highest point of the fort, is heavily damaged one. Built on stone masonry, this gate overlooks Doimukh in the Dikrong valley." {{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> অনুৰূপ নিৰ্মাণ-পদ্ধতি [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ চৌহদৰ বেৰ, ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ এটা বৃহৎ মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ ভিতৰত পোৱা ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰীতো দেখা যায়।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=461–470}}</ref> [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নস্থলসমূহৰ দৰে<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=461–471}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহো চূণৰ গাৰ বা তেনে কোনো বন্ধনকাৰী পদাৰ্থ অবিহনে মাটিৰ গাৰে গাঁথা হৈছিল। কিছুমান স্থানত লোৰ ক্লেম্প আৰু গজালো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> ইমান বৃহৎ পৰিসৰত ইটাৰ ব্যৱহাৰে ইটা দুৰ্গক চুতীয়া যুগৰ বৃহত্তৰ স্থাপত্য-সমষ্টিৰ সৈতেও সংযুক্ত কৰে। শদিয়া অঞ্চলৰ দুৰ্গ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহত ইটাৰ দেৱাল, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ভেটি, পুখুৰী আৰু অন্যান্য গাঁথনিৰ অৱশেষ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=163–170}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰিকল্পনাও<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=xii}}</ref> [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=460–461}}</ref> আৰু চেপাখোৱা ৰাজগড়ৰ<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=437}}</ref> সৈতে তুলনাযোগ্য। এই স্থানসমূহৰ প্ৰৱেশপথত প্ৰাচীৰৰ আগলৈ ওলাই অহা আৰু পুনৰ ভিতৰলৈ ঘূৰি অহা ইটাৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাচীৰৰ মাজেৰে সৰল পোন প্ৰৱেশপথৰ সলনি বেঁকা বা স্থানচ্যুত প্ৰৱেশপথ গঠন কৰা হোৱা যেন দেখা যায়। [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইবাটাও মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ বেঁকা বা স্থানচ্যুত প্ৰৱেশপথ আৰু প্ৰাচীৰৰ তুলনামূলক চিত্ৰ।]] ভাস্কৰ্যৰ অলংকৰণতো অতিৰিক্ত সাদৃশ্য দেখা যায়। ইটা দুৰ্গত পোৱা শিলৰ দুৱাৰ-চৌকাঠৰ এটা ভগ্নাংশত সিংহ আৰু হাতীৰ চিত্ৰ আছে। আনহাতে, ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া যুগৰ ইটাত সিংহ আৰু হাতীৰ যুগ্ম চিত্ৰ দেখা যায়। ইটা দুৰ্গৰ এটা ভিত্তিৰ উচ্চাৱচ ভাস্কৰ্যত দেখা সিংহৰ চিত্ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ চুতীয়া যুগৰ অৱশেষত পোৱা সিংহৰ চিত্ৰৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। এই সাদৃশ্যই প্ৰত্নস্থলসমূহৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰতীকী আৰু শিল্পকলাৰ পৰম্পৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়। [[File:Granite stone carvings.jpg|thumb|ইটা দুৰ্গত পোৱা সিংহ আৰু হাতীৰ চিত্ৰখোদিত শিলৰ দুৱাৰ-চৌকাঠৰ এটা অংশ। ৰয়িঙৰ ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া যুগৰ ইটাত এফালে দুটা সিংহ আৰু আনফালে দুটা হাতীৰ চিত্ৰ দেখা যায়।]] ইটা দুৰ্গৰ ভৌগোলিক অৱস্থানটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ। পূৰ্বৰ গৱেষকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা শিলমিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন শদিয়াৰ ওচৰৰ প্ৰাচীন ধ্বংসাৱশেষত পোৱা চিহ্নৰ সৈতে একেধৰণৰ আছিল। শদিয়াৰ এই অৱশেষসমূহক ভীষ্মক আৰু চুতীয়া ৰজাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল।<ref>"A large number of these stones were found to contain marks, cut deeply into the sandstone... identical marks were found also in the marked stones found by Hannay in the fort near Sadiya assigned to Bhismak. It is therefore evident that the ruins near Sadiya and those on the banks of the Burai river can be assigned to the same period...The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala." {{harvcol|Barua|1933|p=271}}</ref> পৰৱৰ্তী ইতিহাসবিদসকলে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে শদিয়া অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ আৰু তাৰ পশ্চিমৰ বুৰৈ দুৰ্গৰ দৰে প্ৰত্নস্থলৰ মাজত স্থাপত্যগত ধাৰাবাহিকতা স্বীকাৰ কৰিলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰজুৰি বিস্তৃত এক বৃহত্তৰ চুতীয়া সাংস্কৃতিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ পায়।<ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> ইটা দুৰ্গ বুৰৈৰ পূব দিশত আৰু একে পাহাৰ-পাদদেশীয় অঞ্চলত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই বৃহত্তৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ অংশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। [[File:Ita Fort Lion Base relief.png|thumb|ইটা দুৰ্গৰ সিংহৰ উচ্চাৱচ ভাস্কৰ্য। ৰুক্মিণীনগৰ, তাম্ৰেশ্বৰী আৰু ভীষ্মকনগৰৰ অৱশেষত পোৱা সিংহৰ প্ৰতীকক চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় প্ৰতীক হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।]] সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণকাল, ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনি, ভাস্কৰ্যৰ অলংকৰণ আৰু অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশত ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে ইটা দুৰ্গ শদিয়া, ৰুক্মিণীনগৰ, ভীষ্মকনগৰ, তাম্ৰেশ্বৰী আৰু আন সংশ্লিষ্ট চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যসমূহৰ সৈতে একে স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়। ===ঐতিহাসিক দাবী আৰু ব্যাখ্যা=== ১৯৪১ চনত পূৰ্বৰ বালিপাৰা সীমান্ত অঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক বিষয়া ডি. এন. দাসে ''Journal of the Assam Research Society''ত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত দাবী কৰিছিল যে ইটা দুৰ্গ ৰামচন্দ্ৰ বা মায়ামত্ত নামেৰে চিনাক্ত কৰা এজন কিংবদন্তিমূলক শাসকৰ মায়াপুৰ নামৰ ৰাজধানী হ'ব পাৰে।<ref>{{harvcol|Neog|2008|p=57}}</ref> অৱশ্যে পৰৱৰ্তী ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সন্দেহৰ চকুৰে চাইছে। এন. এন. অচিকে ৰায়কাৰৰ ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত ব্যৱহৃত বিভিন্ন পৰম্পৰা পৰীক্ষা কৰি ৰামচন্দ্ৰ আৰু অৰিমত্ত সম্পৰ্কীয় কাহিনীসমূহ পৰস্পৰ বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ৰামচন্দ্ৰক ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয় বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |pages=35–37 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> ৰামচন্দ্ৰ–অৰিমত্তৰ কিংবদন্তিৰ অন্যতম উৎস অসমীয়া বুৰঞ্জীমূলক গ্ৰন্থ ''আদি চৰিত''ৰ ৰচনাকাল ১৫৮৬ শক বা ১৬৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>"It is supposed to have been written in 1586 saka (1664 AD)" {{harvcol|Neog|1980|p=29}}</ref> অৱশ্যে এই গ্ৰন্থখনৰ প্ৰামাণিকতা সম্পৰ্কেও সন্দেহ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref>মহেশ্বৰ নেওগে উল্লেখ কৰিছে যে মাধৱদেৱৰ নামত প্ৰচলিত ''আদি চৰিত'' গ্ৰন্থখনে অসমৰ বৈষ্ণৱ সমাজত যথেষ্ট অসন্তোষৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু অধিক বিচক্ষণ সত্ৰাধিকাৰ আৰু সাহিত্যিকসকলে ইয়াক অস্বীকাৰ কৰিছে।</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote=the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva; Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis. |doi-access=free}}</ref> ''আদি চৰিত''ত ৰামচন্দ্ৰৰ ৰাজধানী প্ৰতাপপুৰত আছিল বুলি কোৱা হৈছে আৰু সেই স্থানৰ নাম অনুসৰি তেওঁ প্ৰতাপপুৰীয়া উপাধি লাভ কৰিছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিছুমান গৱেষকে প্ৰতাপপুৰক বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ এটা স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>[https://archive.org/details/JournalOfTheAsiaticSocietyOfBengalVolIv1835/page/n237/mode/1up?q=Jitari Journal of the Asiatic Society of Bengal, pp. 190–191: Pratappura, capital city of Ramachandra, was located near Biswanath, in the vicinity of Agnigarh.]</ref> বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ উমাতুমণি শিলালিপিত এজন শাসকক ''প্ৰতাপপুৰাধিকাৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু এই তথ্যক উক্ত চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>[http://dspace.nehu.ac.in/bitstream/1/9357/1/A%20new%20reading%20(N%20Gogoi).pdf উমাতুমণি শিলালিপিত ''প্ৰতাপপুৰাধিকাৰী'' শব্দৰ উল্লেখ আছে, যাৰ ভিত্তিত প্ৰতাপপুৰ ওচৰৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।]</ref> আন এটা উৎসত অৱশ্যে কিংবদন্তিৰ প্ৰতাপপুৰক ৰত্নপীঠৰ ৰত্নপুৰৰ এজন ৰজাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Neog, Maheswar, ''Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times'', pp. 51–52.</ref> ৰত্নপীঠক সাধাৰণতে [[কৰতোৱা নদী]] আৰু সংকোশ নদীৰ মাজৰ অঞ্চল বুলি ধৰা হয়, যি ঐতিহাসিক [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। এই চিনাক্তকৰণ অনুসৰি কিংবদন্তিৰ স্থান বিশ্বনাথৰ পৰা বহু পশ্চিমত অৱস্থিত হ'ব। ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত কিংবদন্তিসমূহতো ৰামচন্দ্ৰ–অৰিমত্তৰ কাহিনী বৃহত্তৰ কামৰূপ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইয়াত ৰামচন্দ্ৰক কামৰূপৰ ৰজা, ফেংগুৱাক কমতাপুৰৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰাৰ লগতে নীলাচল, বৈদ্যগড় আৰু প্ৰতাপপুৰৰ দৰে স্থানসমূহক এই পৰম্পৰাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji: Or an Account of Ancient Kamarupa and a History of the Mogul Conflicts with Assam and Cooch Behar, up to A.D. 1682 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1930 |pages=2–4 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465 |access-date=22 June 2026}}</ref> ৰামচন্দ্ৰৰ পুত্ৰ অৰিমত্তৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন পৰম্পৰাসমূহত—যাক শশাংক বুলিও চিনাক্ত কৰা হৈছে—তেওঁৰ ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[দৰং জিলা|দৰং]] আৰু [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাত অৱস্থিত বুলি কোৱা হৈছে। তেওঁৰ ৰাজধানী বেতনাৰ(কামৰূপ জিলা) বৈদ্যগড়ত আছিল আৰু তেওঁ [[কমতা ৰাজ্য]] জয় কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়।<ref name="Gait">{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=18 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.45465/page/n38/mode/1up?q=Arimatta |quote=It is not certain where Arimatta ruled but most accounts place his kingdom in Lower Assam. His capital is said to have been at the Baidargarh, near Betna in Kamrup, where a high embankment forming a square, each side of which is about four miles long, is still in existence. He was attacked by a king named Phengua, of the house of Kamatapur, who advanced with an army of Meches and Koches, armed with bows and arrows, and threw up an embankment ten miles west of the Baidargarh; this embankment is in the Dhumdhuma Mauza and is still known as Phenguagarh.}}</ref> ডিম্বেশ্বৰ নেওগ আৰু এডৱাৰ্ড গেইটৰ দৰে গৱেষকসকলে ''আদি চৰিত''ৰ ঐতিহাসিক বিশ্বাসযোগ্যতা সন্দেহজনক বুলি বিবেচনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, গ্ৰন্থখনৰ বৰ্ণনাসমূহ মূলতঃ কিংবদন্তি আৰু জনপ্ৰচলিত কাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ডিম্বেশ্বৰ নেওগে অৰিমত্তক সৰ্বাধিক এজন কিংবদন্তিমূলক চৰিত্ৰ বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |year=1947 |pages=72, 74 |quote=Like the authorship, the historicity of Adi Charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=19 |url=https://archive.org/stream/historyofassam00gait/historyofassam00gait_djvu.txt |quote=Many legends cluster round Arimatta, but it would serve no useful purpose to discuss them further, as it is quite impossible to unravel the truth from the various conflicting stories that are current amongst the people.}}</ref> নেওগে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে অৰিমত্তৰ কিংবদন্তিসমূহ ইমান পৰস্পৰবিৰোধী যে সেইবোৰৰ মাজত সামঞ্জস্য স্থাপনৰ চেষ্টা নিষ্ফল হ'ব। তেওঁ অৰিমত্তৰ বংশধৰ আৰু পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় পৰস্পৰবিৰোধী পৰম্পৰাসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |year=1947 |page=72 |quote=The Arimatta legends are so hopelessly divergent that it will simply be a wild goose chase here to make an attempt to reconcile them.}}</ref> এই মূল্যায়ন বৃহত্তৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। সেইবোৰত ৰামচন্দ্ৰ বা অৰিমত্তক বিভিন্নভাৱে প্ৰতাপপুৰ, ৰত্নপুৰ, কমতা, কামৰূপ বা দৰঙৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰাজ্য ইটানগৰত আছিল বুলি নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হোৱা নাই।<ref name="Gait"/> এই দুয়োজন শাসকৰ ঐতিহাসিক অস্তিত্ব আৰু কাল নিৰ্ধাৰণ অনিশ্চিত, কিয়নো কোনো সমসাময়িক উৎসত তেওঁলোকৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উল্লেখ পোৱা নাযায়। বৰ্তি থকা কাহিনীসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ৰ, পৰস্পৰবিৰোধী আৰু কিংবদন্তিমূলক। অচিকে সিদ্ধান্ত আগবঢ়াইছে যে ৰামচন্দ্ৰ আৰু অৰিমত্ত সম্পৰ্কীয় এই ভিন্ন বৰ্ণনাসমূহৰ মাজত সন্তোষজনক সামঞ্জস্য স্থাপন কৰিব নোৱাৰি আৰু ৰামচন্দ্ৰক ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয়।<ref name="Osik1996">{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |pages=35–37 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> ==স্থাপত্য== ইটা দুৰ্গ বৰ্তমানৰ ইটানগৰৰ পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৈতে খাপ খুৱাই নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক স্থাপত্য-সমষ্টি। ইয়াৰ নিৰ্মাণত কৃত্ৰিম ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ লগতে প্ৰাকৃতিক পাহাৰৰ শিৰা, থিয় গৰা আৰু ঢাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ফলত কৃত্ৰিম আৰু প্ৰাকৃতিক উভয় প্ৰকাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা এক সুৰক্ষিত পৰিসৰ সৃষ্টি হৈছে। বৰ্তি থকা অৱশেষসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাচীৰ, তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ, ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনি, সিঁচৰতি স্থাপত্যৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু মৃৎপাত্ৰৰ টুকুৰা অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ পৰা দুৰ্গটো কেৱল এটা পৃথক সামৰিক চকী নহয়, বৰং এখন সুৰক্ষিত বসতি আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। ===দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰ=== ইটা দুৰ্গ অনিয়মিত পৰিকল্পনাৰ এক বৃহৎ ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ-সমষ্টি। ইয়াৰ পৰিসৰৰ এটা অংশ কৃত্ৰিম প্ৰাচীৰে আৰু আন এটা অংশ পাহাৰৰ প্ৰাকৃতিক ভূ-প্ৰকৃতিয়ে গঠন কৰিছে। প্ৰাচীৰসমূহ ইটা আৰু মাটিৰ গাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাতাসকলে প্ৰাচীৰৰ দুয়োকাষে সমান্তৰাল ইটাৰ বেৰ তুলি মাজৰ খালী অংশ মাটি আৰু ভঙা ইটাৰে পূৰণ কৰিছিল। বৰ্তি থকা কিছুমান অংশত মূল ভেটিৰ স্তৰসমূহ এতিয়াও অক্ষত অৱস্থাত আছে। এই স্তৰসমূহৰ প্ৰস্থ প্ৰায় ২.০৬–২.০৮ মিটাৰ আৰু উচ্চতা প্ৰায় ১.৪০ মিটাৰ। দুৰ্গটোৱে এক বৰ্গকিলোমিটাৰতকৈও অধিক অঞ্চল সামৰি লৈছে আৰু দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰ দিশলৈ ঢাল খাই গৈছে। পশ্চিম আৰু পূব দিশৰ সীমা ইটাৰ প্ৰাচীৰে সুৰক্ষিত কৰিছে, আনহাতে উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ থিয় প্ৰাকৃতিক পাহাৰীয়া শিৰা আৰু গৰাসমূহে প্ৰতিৰক্ষাৰ কাম কৰিছে। পশ্চিমৰ প্ৰাচীৰ প্ৰায় ১.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াত দুটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে, আনহাতে পূবৰ প্ৰাচীৰত এটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ অনিয়মিত থিয় পাহাৰীয়া শিৰাসমূহৰ প্ৰতিটোৰ দৈৰ্ঘ্য এক কিলোমিটাৰতকৈ অধিক। প্ৰাচীৰৰ গড় প্ৰস্থ প্ৰায় ১১.৫ মিটাৰ আৰু ইয়াৰ মূল উচ্চতা প্ৰায় ৫ মিটাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=118}}</ref> সেইবাবে দুৰ্গটোক দীঘলীয়া অৰ্ধবৃত্তাকাৰ পৰিকল্পনাৰ এক অৰণ্য বা পাহাৰীয়া দুৰ্গ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=118–120}}</ref> [[File:Itafort Brick rampart.png|thumb|অবলম্বনৰ বাবে সহায়ক গাঁথনি থকা ইটা দুৰ্গৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰ।]] ===দুৰ্গৰ তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ=== দুৰ্গটোৰ পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম দিশত তিনিটা মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো দুৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ অংশত অৱস্থিত আৰু যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত। ই শিলৰ গাঁথনিৰ ওপৰত নিৰ্মিত আৰু তাৰ পৰা ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দয়মুখ অঞ্চল দেখা যায়। দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো গহপুৰ আৰু ৰামঘাট অঞ্চলৰ ফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াক প্ৰধানকৈ ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও সীমিত পৰিমাণৰ শিল আৰু শিলৰ ফলকো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই প্ৰৱেশদ্বাৰটো দুৰ্গৰ মুখ্য প্ৰৱেশপথ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে আৰু আন প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহৰ তুলনাত ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা অধিক শক্তিশালী আছিল। দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ভিতৰফালে দুয়োকাষে থকা দুটা কোঠা প্ৰহৰীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। প্ৰৱেশপথত দুৱাৰৰ প্ৰাচীৰৰ সমান্তৰালকৈ যোৱা এটা কৰিডৰো আছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহত সম্ভৱতঃ ওখ কাঠৰ দুৱাৰ লগোৱা আছিল, যদিও সেইবোৰ এতিয়া বৰ্তি থকা নাই।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> [[File:Itafort West gate.png|thumb|ইটা আৰু শিলৰ খণ্ড তথা ফলকেৰে নিৰ্মিত ইটা দুৰ্গৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দৰে প্ৰহৰীৰ ব্যৱস্থা পোৱা নাযায়। সেইবাবে এই প্ৰৱেশদ্বাৰটো প্ৰয়োজন হ'লেহে খোলা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো চেঁকী নদীৰ ফালে মুখ কৰি আছে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা তুলনামূলকভাৱে কম আছিল যেন দেখা যায়। পূব আৰু পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ এনেদৰে অৱস্থিত আছিল যাতে তাৰ পৰা তলৰ অসমৰ সমভূমি নিৰীক্ষণ কৰিব পৰা যায়। আনহাতে, দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা গহপুৰ, ৰামঘাট আৰু পিছোকাৰ দিশত নজৰ ৰাখি সেইফালৰ পৰা হ'ব পৰা আক্ৰমণ চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ গড় উচ্চতাৰ পৰা প্ৰায় ৪৮০ মিটাৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ সংলগ্ন প্ৰাচীৰ প্ৰায় ৩৪০ মিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ১৫,১০৫ বৰ্গমিটাৰ বা প্ৰায় ৩.৭ একৰ। পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো বৰ্তমানৰ ইটানগৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ মধ্যভাগত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৭৯.১৭ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ২,৬৪৩ বৰ্গমিটাৰ। পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো ইটানগৰৰ ৰাজভৱনৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ২,২৮৩ বৰ্গমিটাৰ বা প্ৰায় ০.৫৬৪ একৰ। [[File:Itafort East gate.png|thumb|শিল আৰু ইটাৰ গাঁথনিৰে নিৰ্মিত ইটা দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] ===নিৰ্মাণ সামগ্ৰী=== দুৰ্গটো প্ৰধানকৈ ইটা আৰু শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ব্যৱহৃত শিলসমূহ মূলতঃ বালিশিলৰ আৰু ইটাবোৰ বিভিন্ন আকাৰৰ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত অলংকৃত ইটাও পোৱা যায়। দুৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ স্থানত থকা পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো শিলৰ গাঁথনিৰ ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্মিত। ইয়াৰ পৰা ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দয়মুখ অঞ্চল দেখা যায়। তলৰ শিলৰ গাঁথনি আৰু ওপৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ এই সংমিশ্ৰণক অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশৰ আন মধ্যযুগীয় দুৰ্গসমূহৰ নিৰ্মাণ-পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। পশ্চিম আৰু পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহতো শিলৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। প্ৰৱেশপথসমূহত প্ৰাণী আৰু ফুলৰ অলংকৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ মাটিৰ গাৰে গাঁথা হৈছিল আৰু চূণৰ গাৰ বা তেনে কোনো বন্ধনকাৰী পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই। দুৰ্গ নিৰ্মাণত লোৰ ক্লেম্প আৰু গজালো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> [[File:Archival photo of Western gate of Itafort.jpg|thumb|মেৰামতিৰ পূৰ্বে ইটা দুৰ্গৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পুৰণি আলোকচিত্ৰ।]] ===প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ=== দুৰ্গটোৰ ভিতৰত এতিয়ালৈ কোনো অক্ষত অৱস্থাত থিয় হৈ থকা স্থাপত্য চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। অৱশ্যে ইটা দুৰ্গৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ভঙা ইটাৰ টুকুৰাসমূহে সুৰক্ষিত দুৰ্গ-পৰিসৰৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় বসতিৰ অৱশেষ থকাৰ সম্ভাৱনা সূচায়। দুৰ্গটোত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভিতৰত মোটা আৰু যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত টুকুৰা আছে, যিবোৰক বাটি, পাত্ৰ আৰু নলীযুক্ত পাত্ৰৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। নলীযুক্ত এটা মৃৎপাত্ৰৰ টুকুৰাত অধিক পৰিমাণে কাওলিন পোৱা গৈছিল। ইয়াক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ এটা বৈশিষ্ট্য হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯০৫ চনৰ ''Darrang District Gazetteer''ত অঞ্চলটো বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অৰণ্যৰে আৱৰি থকা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক পৰ্যবেক্ষণসমূহতো অঞ্চলটোক অৰণ্যময় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=119–120}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Ita Fort 01.JPG|ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Ita Fort 02.JPG|দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ইটাৰ গাঁথনি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * নক্সাপৰ্বত * বুৰৈ দুৰ্গ * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[গোম্চি]] * [[শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[ইটানগৰ]] * [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Shin |first1=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Pavitra Assam |edition=4th |year=2008}} * {{cite book |last1=Momin |first1=Mignonette |last2=Mawlong |first2=Cecile A. |last3=Qādrī |first3=Fuz̤ail Aḥmad |title=Society and Economy in North-East India |date=2006 |publisher=Regency Publications |isbn=9788189233402 |url=https://books.google.com/books?id=Djx131iEeYkC |language=en}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |first=Tage |last=Tada |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh up to 16th Century |publisher=Rajiv Gandhi University |year=2011 |hdl=10603/288770}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}} * {{cite book |last=Barua |first=Kanak Lal |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |publisher=The Author |place=Gauhati}} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sudiya, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=198 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commonscat}} {{Arunachal Pradesh}} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] gdohokw46lymn596vqpyedn4gmmch63 647566 647554 2026-10-25T08:01:03Z Ananya Taye 28065 647566 wikitext text/x-wiki {{Short description|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ইটা দুৰ্গ | native_name = | location = [[ইটানগৰ]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | image = Itafort South gate.png | caption = ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ | type = দুৰ্গ | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27.092|93.632|display=title,inline}} | built = চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="Raikar">{{cite book |last1=Raikar |first1=Y. A. |last2=Chatterjee |first2=S. |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |year=1980 |pages=26ff. }}</ref><ref name="Osik">{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=35 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in}}</ref> | height = | used = | demolished = | open_to_public = | ownership = | garrison = | current_commander = | commanders = | occupants = | battles = | events = }} '''ইটা দুৰ্গ''' ({{lang-en|Ita Fort}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ [[ইটানগৰ]] চহৰত অৱস্থিত এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক স্থান। ইয়াৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ"। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজধানী [[ইটানগৰ]] চহৰৰ নামো এই দুৰ্গটোৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰিত ইটা দুৰ্গটো<ref name="Raikar"/> সেই সময়ত অঞ্চলটোত শাসন কৰা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলে]] নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in}}</ref> দুৰ্গটোক চুতীয়া ৰজা ''[[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ এটা অংশ হিচাপেও সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ক্ষমতা সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> দুৰ্গটোৰ মুঠ ইটাৰ গাঁথনিৰ পৰিমাণ ১৬,২০০ ঘনমিটাৰ। ইয়াৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহ ইটানগৰৰ জৱাহৰলাল নেহৰু ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Jawahar Lal Nehru Museum |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/arunachal-pradesh/itanagar/jawahar-lal-nehru-museum |website=Incredible India |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=3 June 2026 |quote=A floor filled with archaeological finds also takes your breath away with age-old pottery shards and stone tools that show the reform of tools and pottery over time. There are findings from Ita Fort as well, and from Noksparbat and Malinithan in the West Siang district, which include tools, pots, religious objects, clothes and much more. Thereby making it one of the best and the oldest museums in the north-east.}}</ref><ref>{{cite book |title=History, Religion and Culture of North East India |author=T. Raatan |publisher=Gyan Books |year=2006 |isbn=8182051789 |page=29 |url=https://books.google.co.in/books?id=L8x0ZLkFdFkC&pg=PA29}}</ref> ==ইতিহাস== দুৰ্গটোত ব্যৱহৃত ইটাৰ বৈশিষ্ট্যৰ পৰা ইয়াৰ নিৰ্মাণকাল চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="Raikar"/><ref name="Osik"/> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ বৃহত্তম বিস্তৃতিৰ সময়ত [[ইটানগৰ]] অঞ্চলটোও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ কোনো কোনো ৰজাৰ ৰাজত্বকালত ইয়াৰ ভূখণ্ডই বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ইটানগৰকে ধৰি কিছু পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন ভূখণ্ডসমূহ সামৰি লৈছিল। পশ্চিম দিশত এই ভূখণ্ড [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], [[বুৰৈ নদী|বুৰৈ নদী]]ৰ পাৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ আৰু বৰগাং–ডিকাল নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi River and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে লগতে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শাসনলিপিসমূহৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্ত আগবঢ়াইছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশৰ অধীনত [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এক "বিস্তৃত দেশ" আছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> ইটা দুৰ্গক চুতীয়া ৰজা ''[[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ এটা অংশ হিচাপেও সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰোৱাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples.}}</ref> বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ এটা পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা নিৰ্মাতাৰ চিহ্নসমূহ শদিয়াৰ ওচৰত ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সীমাবেৰৰ শিলত পোৱা চিহ্নৰ সৈতে একেধৰণৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা চুতীয়া দুৰ্গসমূহ বিশ্বনাথলৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref>K. L. Barua, ''An Early History of Kamrupa'', 1933, p. 271.</ref> বুৰৈৰ যথেষ্ট পূব দিশত ইটা দুৰ্গ অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াকো [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ এনে পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ এটা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, in the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব দিশৰ [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]–[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাৰ সমভূমি,<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor-last1=Bhattacharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |pages=24–49 |isbn=978-81-89233-86-0 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা]],<ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Neog|1977|p=820}}</ref> লগতে ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চল<ref name="Guha1983">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |quote=Suhungmung followed an expansionist policy and annexed Panbari of Habung in 1512, which was until then a Chutiya dependency.}}</ref> চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি অঞ্চলটোত চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ শাসনলিপিৰ পৰা জানিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=818–820}}</ref>{{efn|১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সত্যনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহৰ এখন ধৱলী নদীৰ পাৰৰ লুদুমুমাৰী নামৰ স্থানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। ধৱলী নদীক বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ঢল নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>"He (Satyanarayana) donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district." {{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref><ref>{{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |page=3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf |access-date=26 June 2026 |quote=Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra.}}</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই ধৱলীক উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত ঢল নদীৰ সৈতে আৰু ব্যাঘ্ৰমাৰীক নৰোৱা সত্ৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পূব-দক্ষিণে জলভাৰীৰ ওচৰৰ বাঘমাৰীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা ভূমিদানত [[সোৱণশিৰি নদী]]ক ভূমিৰ পূব সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ ''Lakhimpur District Gazetteer'' অনুসৰি, শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এই ভূমিদান সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত প্ৰদান কৰা হৈছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী আছিল শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা সাধয়াপুৰী। এক ধাৰণা অনুসৰি, লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নামৰ সৈতে মিলাই তাৰ নামকৰণ কৰিছিল। আনহাতে, উত্তৰ লখিমপুৰৰ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে, ১৮৩৮ চনত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত লখিমপুৰ নগৰৰ পৰাই জিলাখনৰ নাম উদ্ভৱ হৈছিল। ১৮৩৯ চনত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদত থকা জিলাৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাৰ ভিত্তিত তেওঁ এই মত আগবঢ়াইছিল। চনদখন উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা হৈছিল।}} [[File:Archival photo of Southern gate of Itafort.jpg|thumb|মেৰামতিৰ পূৰ্বে ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পুৰণি আলোকচিত্ৰ।]] ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন প্ৰত্নস্থলৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতাসকলৰ নাম উল্লেখ কৰা কোনো শাসনলিপি এতিয়ালৈ উদ্ধাৰ হোৱা নাই যদিও দুৰ্গটোক অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশত গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ সৈতে প্ৰায়ে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণকাল সাধাৰণতে চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা বুলি ধৰা হয়। এই সময়ছোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আৰু সেই সময়ত অঞ্চলটো শাসন কৰা চুতীয়া ৰজাসকলে দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি বহুলভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in |access-date=3 June 2026}}</ref> [[File:Eastern Gate of Itafort 2.jpg|thumb|ইটা দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰত শিলৰ ভিত্তিৰ ওপৰত ইটাৰ গাঁথনি দেখা যায়। এই নিৰ্মাণ-পদ্ধতি শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ প্ৰাচীৰৰ সৈতে তুলনাযোগ্য।]] স্থাপত্যগতভাৱে ইটা দুৰ্গত পৰম্পৰাগতভাৱে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও মধ্যযুগীয় প্ৰত্নস্থলৰ সৈতে তুলনাযোগ্য বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। দুৰ্গটো শিলৰ গাঁথনিৰ ভিত্তিৰ ওপৰত ইটাৰ ওপৰিভাগ নিৰ্মাণ কৰি গঢ়া হৈছে।<ref>"Eastern gate, the highest point of the fort, is heavily damaged one. Built on stone masonry, this gate overlooks Doimukh in the Dikrong valley." {{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> অনুৰূপ নিৰ্মাণ-পদ্ধতি [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ চৌহদৰ বেৰ, ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ এটা বৃহৎ মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ ভিতৰত পোৱা ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰীতো দেখা যায়।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=461–470}}</ref> [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নস্থলসমূহৰ দৰে<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=461–471}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহো চূণৰ গাৰ বা তেনে কোনো বন্ধনকাৰী পদাৰ্থ অবিহনে মাটিৰ গাৰে গাঁথা হৈছিল। কিছুমান স্থানত লোৰ ক্লেম্প আৰু গজালো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> ইমান বৃহৎ পৰিসৰত ইটাৰ ব্যৱহাৰে ইটা দুৰ্গক চুতীয়া যুগৰ বৃহত্তৰ স্থাপত্য-সমষ্টিৰ সৈতেও সংযুক্ত কৰে। শদিয়া অঞ্চলৰ দুৰ্গ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহত ইটাৰ দেৱাল, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ভেটি, পুখুৰী আৰু অন্যান্য গাঁথনিৰ অৱশেষ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=163–170}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰিকল্পনাও<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=xii}}</ref> [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=460–461}}</ref> আৰু চেপাখোৱা ৰাজগড়ৰ<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=437}}</ref> সৈতে তুলনাযোগ্য। এই স্থানসমূহৰ প্ৰৱেশপথত প্ৰাচীৰৰ আগলৈ ওলাই অহা আৰু পুনৰ ভিতৰলৈ ঘূৰি অহা ইটাৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাচীৰৰ মাজেৰে সৰল পোন প্ৰৱেশপথৰ সলনি বেঁকা বা স্থানচ্যুত প্ৰৱেশপথ গঠন কৰা হোৱা যেন দেখা যায়। [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইবাটাও মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ বেঁকা বা স্থানচ্যুত প্ৰৱেশপথ আৰু প্ৰাচীৰৰ তুলনামূলক চিত্ৰ।]] ভাস্কৰ্যৰ অলংকৰণতো অতিৰিক্ত সাদৃশ্য দেখা যায়। ইটা দুৰ্গত পোৱা শিলৰ দুৱাৰ-চৌকাঠৰ এটা ভগ্নাংশত সিংহ আৰু হাতীৰ চিত্ৰ আছে। আনহাতে, ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া যুগৰ ইটাত সিংহ আৰু হাতীৰ যুগ্ম চিত্ৰ দেখা যায়। ইটা দুৰ্গৰ এটা ভিত্তিৰ উচ্চাৱচ ভাস্কৰ্যত দেখা সিংহৰ চিত্ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ চুতীয়া যুগৰ অৱশেষত পোৱা সিংহৰ চিত্ৰৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। এই সাদৃশ্যই প্ৰত্নস্থলসমূহৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰতীকী আৰু শিল্পকলাৰ পৰম্পৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়। [[File:Granite stone carvings.jpg|thumb|ইটা দুৰ্গত পোৱা সিংহ আৰু হাতীৰ চিত্ৰখোদিত শিলৰ দুৱাৰ-চৌকাঠৰ এটা অংশ। ৰয়িঙৰ ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া যুগৰ ইটাত এফালে দুটা সিংহ আৰু আনফালে দুটা হাতীৰ চিত্ৰ দেখা যায়।]] ইটা দুৰ্গৰ ভৌগোলিক অৱস্থানটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ। পূৰ্বৰ গৱেষকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা শিলমিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন শদিয়াৰ ওচৰৰ প্ৰাচীন ধ্বংসাৱশেষত পোৱা চিহ্নৰ সৈতে একেধৰণৰ আছিল। শদিয়াৰ এই অৱশেষসমূহক ভীষ্মক আৰু চুতীয়া ৰজাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল।<ref>"A large number of these stones were found to contain marks, cut deeply into the sandstone... identical marks were found also in the marked stones found by Hannay in the fort near Sadiya assigned to Bhismak. It is therefore evident that the ruins near Sadiya and those on the banks of the Burai river can be assigned to the same period...The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala." {{harvcol|Barua|1933|p=271}}</ref> পৰৱৰ্তী ইতিহাসবিদসকলে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে শদিয়া অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ আৰু তাৰ পশ্চিমৰ বুৰৈ দুৰ্গৰ দৰে প্ৰত্নস্থলৰ মাজত স্থাপত্যগত ধাৰাবাহিকতা স্বীকাৰ কৰিলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰজুৰি বিস্তৃত এক বৃহত্তৰ চুতীয়া সাংস্কৃতিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ পায়।<ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> ইটা দুৰ্গ বুৰৈৰ পূব দিশত আৰু একে পাহাৰ-পাদদেশীয় অঞ্চলত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই বৃহত্তৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ অংশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। [[File:Ita Fort Lion Base relief.png|thumb|ইটা দুৰ্গৰ সিংহৰ উচ্চাৱচ ভাস্কৰ্য। ৰুক্মিণীনগৰ, তাম্ৰেশ্বৰী আৰু ভীষ্মকনগৰৰ অৱশেষত পোৱা সিংহৰ প্ৰতীকক চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় প্ৰতীক হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।]] সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণকাল, ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনি, ভাস্কৰ্যৰ অলংকৰণ আৰু অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশত ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে ইটা দুৰ্গ শদিয়া, ৰুক্মিণীনগৰ, ভীষ্মকনগৰ, তাম্ৰেশ্বৰী আৰু আন সংশ্লিষ্ট চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যসমূহৰ সৈতে একে স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়। ===ঐতিহাসিক দাবী আৰু ব্যাখ্যা=== ১৯৪১ চনত পূৰ্বৰ বালিপাৰা সীমান্ত অঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক বিষয়া ডি. এন. দাসে ''Journal of the Assam Research Society''ত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত দাবী কৰিছিল যে ইটা দুৰ্গ ৰামচন্দ্ৰ বা মায়ামত্ত নামেৰে চিনাক্ত কৰা এজন কিংবদন্তিমূলক শাসকৰ মায়াপুৰ নামৰ ৰাজধানী হ'ব পাৰে।<ref>{{harvcol|Neog|2008|p=57}}</ref> অৱশ্যে পৰৱৰ্তী ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সন্দেহৰ চকুৰে চাইছে। এন. এন. অচিকে ৰায়কাৰৰ ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত ব্যৱহৃত বিভিন্ন পৰম্পৰা পৰীক্ষা কৰি ৰামচন্দ্ৰ আৰু অৰিমত্ত সম্পৰ্কীয় কাহিনীসমূহ পৰস্পৰ বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ৰামচন্দ্ৰক ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয় বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |pages=35–37 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> ৰামচন্দ্ৰ–অৰিমত্তৰ কিংবদন্তিৰ অন্যতম উৎস অসমীয়া বুৰঞ্জীমূলক গ্ৰন্থ ''আদি চৰিত''ৰ ৰচনাকাল ১৫৮৬ শক বা ১৬৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>"It is supposed to have been written in 1586 saka (1664 AD)" {{harvcol|Neog|1980|p=29}}</ref> অৱশ্যে এই গ্ৰন্থখনৰ প্ৰামাণিকতা সম্পৰ্কেও সন্দেহ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref>মহেশ্বৰ নেওগে উল্লেখ কৰিছে যে মাধৱদেৱৰ নামত প্ৰচলিত ''আদি চৰিত'' গ্ৰন্থখনে অসমৰ বৈষ্ণৱ সমাজত যথেষ্ট অসন্তোষৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু অধিক বিচক্ষণ সত্ৰাধিকাৰ আৰু সাহিত্যিকসকলে ইয়াক অস্বীকাৰ কৰিছে।</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote=the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva; Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis. |doi-access=free}}</ref> ''আদি চৰিত''ত ৰামচন্দ্ৰৰ ৰাজধানী প্ৰতাপপুৰত আছিল বুলি কোৱা হৈছে আৰু সেই স্থানৰ নাম অনুসৰি তেওঁ প্ৰতাপপুৰীয়া উপাধি লাভ কৰিছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিছুমান গৱেষকে প্ৰতাপপুৰক বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ এটা স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>[https://archive.org/details/JournalOfTheAsiaticSocietyOfBengalVolIv1835/page/n237/mode/1up?q=Jitari Journal of the Asiatic Society of Bengal, pp. 190–191: Pratappura, capital city of Ramachandra, was located near Biswanath, in the vicinity of Agnigarh.]</ref> বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ উমাতুমণি শিলালিপিত এজন শাসকক ''প্ৰতাপপুৰাধিকাৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু এই তথ্যক উক্ত চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>[http://dspace.nehu.ac.in/bitstream/1/9357/1/A%20new%20reading%20(N%20Gogoi).pdf উমাতুমণি শিলালিপিত ''প্ৰতাপপুৰাধিকাৰী'' শব্দৰ উল্লেখ আছে, যাৰ ভিত্তিত প্ৰতাপপুৰ ওচৰৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।]</ref> আন এটা উৎসত অৱশ্যে কিংবদন্তিৰ প্ৰতাপপুৰক ৰত্নপীঠৰ ৰত্নপুৰৰ এজন ৰজাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Neog, Maheswar, ''Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times'', pp. 51–52.</ref> ৰত্নপীঠক সাধাৰণতে [[কৰতোৱা নদী]] আৰু সংকোশ নদীৰ মাজৰ অঞ্চল বুলি ধৰা হয়, যি ঐতিহাসিক [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। এই চিনাক্তকৰণ অনুসৰি কিংবদন্তিৰ স্থান বিশ্বনাথৰ পৰা বহু পশ্চিমত অৱস্থিত হ'ব। ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত কিংবদন্তিসমূহতো ৰামচন্দ্ৰ–অৰিমত্তৰ কাহিনী বৃহত্তৰ কামৰূপ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইয়াত ৰামচন্দ্ৰক কামৰূপৰ ৰজা, ফেংগুৱাক কমতাপুৰৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰাৰ লগতে নীলাচল, বৈদ্যগড় আৰু প্ৰতাপপুৰৰ দৰে স্থানসমূহক এই পৰম্পৰাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji: Or an Account of Ancient Kamarupa and a History of the Mogul Conflicts with Assam and Cooch Behar, up to A.D. 1682 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1930 |pages=2–4 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465 |access-date=22 June 2026}}</ref> ৰামচন্দ্ৰৰ পুত্ৰ অৰিমত্তৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন পৰম্পৰাসমূহত—যাক শশাংক বুলিও চিনাক্ত কৰা হৈছে—তেওঁৰ ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[দৰং জিলা|দৰং]] আৰু [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাত অৱস্থিত বুলি কোৱা হৈছে। তেওঁৰ ৰাজধানী বেতনাৰ(কামৰূপ জিলা) বৈদ্যগড়ত আছিল আৰু তেওঁ [[কমতা ৰাজ্য]] জয় কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়।<ref name="Gait">{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=18 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.45465/page/n38/mode/1up?q=Arimatta |quote=It is not certain where Arimatta ruled but most accounts place his kingdom in Lower Assam. His capital is said to have been at the Baidargarh, near Betna in Kamrup, where a high embankment forming a square, each side of which is about four miles long, is still in existence. He was attacked by a king named Phengua, of the house of Kamatapur, who advanced with an army of Meches and Koches, armed with bows and arrows, and threw up an embankment ten miles west of the Baidargarh; this embankment is in the Dhumdhuma Mauza and is still known as Phenguagarh.}}</ref> ডিম্বেশ্বৰ নেওগ আৰু এডৱাৰ্ড গেইটৰ দৰে গৱেষকসকলে ''আদি চৰিত''ৰ ঐতিহাসিক বিশ্বাসযোগ্যতা সন্দেহজনক বুলি বিবেচনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, গ্ৰন্থখনৰ বৰ্ণনাসমূহ মূলতঃ কিংবদন্তি আৰু জনপ্ৰচলিত কাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ডিম্বেশ্বৰ নেওগে অৰিমত্তক সৰ্বাধিক এজন কিংবদন্তিমূলক চৰিত্ৰ বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |year=1947 |pages=72, 74 |quote=Like the authorship, the historicity of Adi Charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=19 |url=https://archive.org/stream/historyofassam00gait/historyofassam00gait_djvu.txt |quote=Many legends cluster round Arimatta, but it would serve no useful purpose to discuss them further, as it is quite impossible to unravel the truth from the various conflicting stories that are current amongst the people.}}</ref> নেওগে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে অৰিমত্তৰ কিংবদন্তিসমূহ ইমান পৰস্পৰবিৰোধী যে সেইবোৰৰ মাজত সামঞ্জস্য স্থাপনৰ চেষ্টা নিষ্ফল হ'ব। তেওঁ অৰিমত্তৰ বংশধৰ আৰু পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় পৰস্পৰবিৰোধী পৰম্পৰাসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |year=1947 |page=72 |quote=The Arimatta legends are so hopelessly divergent that it will simply be a wild goose chase here to make an attempt to reconcile them.}}</ref> এই মূল্যায়ন বৃহত্তৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। সেইবোৰত ৰামচন্দ্ৰ বা অৰিমত্তক বিভিন্নভাৱে প্ৰতাপপুৰ, ৰত্নপুৰ, কমতা, কামৰূপ বা দৰঙৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰাজ্য ইটানগৰত আছিল বুলি নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হোৱা নাই।<ref name="Gait"/> এই দুয়োজন শাসকৰ ঐতিহাসিক অস্তিত্ব আৰু কাল নিৰ্ধাৰণ অনিশ্চিত, কিয়নো কোনো সমসাময়িক উৎসত তেওঁলোকৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উল্লেখ পোৱা নাযায়। বৰ্তি থকা কাহিনীসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ৰ, পৰস্পৰবিৰোধী আৰু কিংবদন্তিমূলক। অচিকে সিদ্ধান্ত আগবঢ়াইছে যে ৰামচন্দ্ৰ আৰু অৰিমত্ত সম্পৰ্কীয় এই ভিন্ন বৰ্ণনাসমূহৰ মাজত সন্তোষজনক সামঞ্জস্য স্থাপন কৰিব নোৱাৰি আৰু ৰামচন্দ্ৰক ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয়।<ref name="Osik1996">{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |pages=35–37 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> ==স্থাপত্য== ইটা দুৰ্গ বৰ্তমানৰ ইটানগৰৰ পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৈতে খাপ খুৱাই নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক স্থাপত্য-সমষ্টি। ইয়াৰ নিৰ্মাণত কৃত্ৰিম ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ লগতে প্ৰাকৃতিক পাহাৰৰ শিৰা, থিয় গৰা আৰু ঢাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ফলত কৃত্ৰিম আৰু প্ৰাকৃতিক উভয় প্ৰকাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা এক সুৰক্ষিত পৰিসৰ সৃষ্টি হৈছে। বৰ্তি থকা অৱশেষসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাচীৰ, তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ, ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনি, সিঁচৰতি স্থাপত্যৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু মৃৎপাত্ৰৰ টুকুৰা অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ পৰা দুৰ্গটো কেৱল এটা পৃথক সামৰিক চকী নহয়, বৰং এখন সুৰক্ষিত বসতি আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। ===দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰ=== ইটা দুৰ্গ অনিয়মিত পৰিকল্পনাৰ এক বৃহৎ ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ-সমষ্টি। ইয়াৰ পৰিসৰৰ এটা অংশ কৃত্ৰিম প্ৰাচীৰে আৰু আন এটা অংশ পাহাৰৰ প্ৰাকৃতিক ভূ-প্ৰকৃতিয়ে গঠন কৰিছে। প্ৰাচীৰসমূহ ইটা আৰু মাটিৰ গাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাতাসকলে প্ৰাচীৰৰ দুয়োকাষে সমান্তৰাল ইটাৰ বেৰ তুলি মাজৰ খালী অংশ মাটি আৰু ভঙা ইটাৰে পূৰণ কৰিছিল। বৰ্তি থকা কিছুমান অংশত মূল ভেটিৰ স্তৰসমূহ এতিয়াও অক্ষত অৱস্থাত আছে। এই স্তৰসমূহৰ প্ৰস্থ প্ৰায় ২.০৬–২.০৮ মিটাৰ আৰু উচ্চতা প্ৰায় ১.৪০ মিটাৰ। দুৰ্গটোৱে এক বৰ্গকিলোমিটাৰতকৈও অধিক অঞ্চল সামৰি লৈছে আৰু দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰ দিশলৈ ঢাল খাই গৈছে। পশ্চিম আৰু পূব দিশৰ সীমা ইটাৰ প্ৰাচীৰে সুৰক্ষিত কৰিছে, আনহাতে উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ থিয় প্ৰাকৃতিক পাহাৰীয়া শিৰা আৰু গৰাসমূহে প্ৰতিৰক্ষাৰ কাম কৰিছে। পশ্চিমৰ প্ৰাচীৰ প্ৰায় ১.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াত দুটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে, আনহাতে পূবৰ প্ৰাচীৰত এটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ অনিয়মিত থিয় পাহাৰীয়া শিৰাসমূহৰ প্ৰতিটোৰ দৈৰ্ঘ্য এক কিলোমিটাৰতকৈ অধিক। প্ৰাচীৰৰ গড় প্ৰস্থ প্ৰায় ১১.৫ মিটাৰ আৰু ইয়াৰ মূল উচ্চতা প্ৰায় ৫ মিটাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=118}}</ref> সেইবাবে দুৰ্গটোক দীঘলীয়া অৰ্ধবৃত্তাকাৰ পৰিকল্পনাৰ এক অৰণ্য বা পাহাৰীয়া দুৰ্গ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=118–120}}</ref> [[File:Itafort Brick rampart.png|thumb|অবলম্বনৰ বাবে সহায়ক গাঁথনি থকা ইটা দুৰ্গৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰ।]] ===দুৰ্গৰ তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ=== দুৰ্গটোৰ পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম দিশত তিনিটা মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো দুৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ অংশত অৱস্থিত আৰু যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত। ই শিলৰ গাঁথনিৰ ওপৰত নিৰ্মিত আৰু তাৰ পৰা ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দয়মুখ অঞ্চল দেখা যায়। দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো গহপুৰ আৰু ৰামঘাট অঞ্চলৰ ফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াক প্ৰধানকৈ ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও সীমিত পৰিমাণৰ শিল আৰু শিলৰ ফলকো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই প্ৰৱেশদ্বাৰটো দুৰ্গৰ মুখ্য প্ৰৱেশপথ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে আৰু আন প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহৰ তুলনাত ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা অধিক শক্তিশালী আছিল। দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ভিতৰফালে দুয়োকাষে থকা দুটা কোঠা প্ৰহৰীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। প্ৰৱেশপথত দুৱাৰৰ প্ৰাচীৰৰ সমান্তৰালকৈ যোৱা এটা কৰিডৰো আছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহত সম্ভৱতঃ ওখ কাঠৰ দুৱাৰ লগোৱা আছিল, যদিও সেইবোৰ এতিয়া বৰ্তি থকা নাই।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> [[File:Itafort West gate.png|thumb|ইটা আৰু শিলৰ খণ্ড তথা ফলকেৰে নিৰ্মিত ইটা দুৰ্গৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দৰে প্ৰহৰীৰ ব্যৱস্থা পোৱা নাযায়। সেইবাবে এই প্ৰৱেশদ্বাৰটো প্ৰয়োজন হ'লেহে খোলা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো চেঁকী নদীৰ ফালে মুখ কৰি আছে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা তুলনামূলকভাৱে কম আছিল যেন দেখা যায়। পূব আৰু পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ এনেদৰে অৱস্থিত আছিল যাতে তাৰ পৰা তলৰ অসমৰ সমভূমি নিৰীক্ষণ কৰিব পৰা যায়। আনহাতে, দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা গহপুৰ, ৰামঘাট আৰু পিছোকাৰ দিশত নজৰ ৰাখি সেইফালৰ পৰা হ'ব পৰা আক্ৰমণ চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ গড় উচ্চতাৰ পৰা প্ৰায় ৪৮০ মিটাৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ সংলগ্ন প্ৰাচীৰ প্ৰায় ৩৪০ মিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ১৫,১০৫ বৰ্গমিটাৰ বা প্ৰায় ৩.৭ একৰ। পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো বৰ্তমানৰ ইটানগৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ মধ্যভাগত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৭৯.১৭ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ২,৬৪৩ বৰ্গমিটাৰ। পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো ইটানগৰৰ ৰাজভৱনৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ২,২৮৩ বৰ্গমিটাৰ বা প্ৰায় ০.৫৬৪ একৰ। [[File:Itafort East gate.png|thumb|শিল আৰু ইটাৰ গাঁথনিৰে নিৰ্মিত ইটা দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] ===নিৰ্মাণ সামগ্ৰী=== দুৰ্গটো প্ৰধানকৈ ইটা আৰু শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ব্যৱহৃত শিলসমূহ মূলতঃ বালিশিলৰ আৰু ইটাবোৰ বিভিন্ন আকাৰৰ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত অলংকৃত ইটাও পোৱা যায়। দুৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ স্থানত থকা পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো শিলৰ গাঁথনিৰ ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্মিত। ইয়াৰ পৰা ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দয়মুখ অঞ্চল দেখা যায়। তলৰ শিলৰ গাঁথনি আৰু ওপৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ এই সংমিশ্ৰণক অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশৰ আন মধ্যযুগীয় দুৰ্গসমূহৰ নিৰ্মাণ-পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। পশ্চিম আৰু পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহতো শিলৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। প্ৰৱেশপথসমূহত প্ৰাণী আৰু ফুলৰ অলংকৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ মাটিৰ গাৰে গাঁথা হৈছিল আৰু চূণৰ গাৰ বা তেনে কোনো বন্ধনকাৰী পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই। দুৰ্গ নিৰ্মাণত লোৰ ক্লেম্প আৰু গজালো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> [[File:Archival photo of Western gate of Itafort.jpg|thumb|মেৰামতিৰ পূৰ্বে ইটা দুৰ্গৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পুৰণি আলোকচিত্ৰ।]] ===প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ=== দুৰ্গটোৰ ভিতৰত এতিয়ালৈ কোনো অক্ষত অৱস্থাত থিয় হৈ থকা স্থাপত্য চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। অৱশ্যে ইটা দুৰ্গৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ভঙা ইটাৰ টুকুৰাসমূহে সুৰক্ষিত দুৰ্গ-পৰিসৰৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় বসতিৰ অৱশেষ থকাৰ সম্ভাৱনা সূচায়। দুৰ্গটোত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভিতৰত মোটা আৰু যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত টুকুৰা আছে, যিবোৰক বাটি, পাত্ৰ আৰু নলীযুক্ত পাত্ৰৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। নলীযুক্ত এটা মৃৎপাত্ৰৰ টুকুৰাত অধিক পৰিমাণে কাওলিন পোৱা গৈছিল। ইয়াক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ এটা বৈশিষ্ট্য হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯০৫ চনৰ ''Darrang District Gazetteer''ত অঞ্চলটো বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অৰণ্যৰে আৱৰি থকা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক পৰ্যবেক্ষণসমূহতো অঞ্চলটোক অৰণ্যময় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=119–120}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Ita Fort 01.JPG|ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Ita Fort 02.JPG|দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ইটাৰ গাঁথনি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * নক্সাপৰ্বত * বুৰৈ দুৰ্গ * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[গোম্চি]] * [[শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[ইটানগৰ]] * [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Shin |first1=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Pavitra Assam |edition=4th |year=2008}} * {{cite book |last1=Momin |first1=Mignonette |last2=Mawlong |first2=Cecile A. |last3=Qādrī |first3=Fuz̤ail Aḥmad |title=Society and Economy in North-East India |date=2006 |publisher=Regency Publications |isbn=9788189233402 |url=https://books.google.com/books?id=Djx131iEeYkC |language=en}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |first=Tage |last=Tada |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh up to 16th Century |publisher=Rajiv Gandhi University |year=2011 |hdl=10603/288770}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}} * {{cite book |last=Barua |first=Kanak Lal |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |publisher=The Author |place=Gauhati}} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sudiya, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=198 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commonscat}} {{Arunachal Pradesh}} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] sd0a7tcxiz5l98ysjm4k018654x7kf3 0 32396 647387 385003 2026-10-24T18:43:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647387 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{infobox writer | name = গোবিন্দ বল্লভ পণ্ট | image = Pandit_Govind_Ballabh_Pant.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১০ চেপ্তেম্বৰ, ১৮৮৭ চন | birth_place = খুঁটগাঁও, আলমোড়া, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | death_date = ১৯৬১ | death_place = | resting_place = | occupation = ওকালতি | language = [[হিন্দী]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = {{flag|ভাৰত}} | education = স্নাতক, আইনৰ স্নাতক | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[ভাৰত ৰত্ন বঁটা]] (১৯৫৭) | signature = | signature_alt = | website = }} '''গোবিন্দ বল্লভ পণ্ট''' ({{lang-en|Govind Ballabh Pant}}; ১৮৮৭-১৯৬১) ভাৰতৰ অৰ্থ শাস্ত্ৰ, ৰাজনীতি আৰু সমাজ সংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ প্ৰতিভা দেখুওৱা বিশিষ্ট ব্যক্তি আছিল। তেওঁ দুবাৰকৈ উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হৈছিল। তেওঁ স্বাধীনতা যুঁজাৰু আছিল। তেওঁ [[ভাৰত]] চৰকাৰৰ গৃহমন্ত্ৰী হৈ কাৰ্য-নিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁৰ বিৰল প্ৰতিভাৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে ১৯৫৭ চনত ভাৰত-ৰত্ন সন্মানেৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="গোবিন্দ বল্লভ পণ্ট">{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=৩০,৩১}}</ref> ==জন্ম আৰু শিক্ষা== [[File:Govind Ballabh Pant dawn - IMG 2053.JPG|thumb|upright|ভাৰতৰ সংসদ ভৱনৰ ওচৰত স্থাপন কৰা গোবিন্দ বল্লভ পণ্টৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] [[File:Statue of Govindballabh Pant, at Mall Road, Nainital.jpg|thumb|upright|নাইনিতালৰ মল ৰ'ডত স্থাপন কৰা গোবিন্দ বল্লভ পণ্টৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] গোবিন্দ বল্লভ পণ্টৰ জন্ম হয় ১৮৮৭ চনৰ ১০ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ আলমোড়া জিলাৰ খুঁট নামৰ গাঁৱত। তেওঁৰ পিতৃ আছিল মনোৰথ পণ্ট। সৰুকালৰ শিক্ষা তেওঁ মোমায়েকৰ ঘৰতে থাকি লাভ কৰিছিল। ইণ্টাৰমিডিয়েট পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ তেওঁ [[এলাহাবাদ]] ম্যোৰ চেণ্ট্ৰেল কলেজৰ পৰা স্নাতক উপাধি লাভ কৰে। সৰুতে তেওঁক গোখলেৰ মৰ্মস্পৰ্শী ভাষণে মুগ্ধ কৰে আৰু তেতিয়াৰে পৰাই ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছলৈ মন ঢাল খায়। তেতিয়াই তেওঁ সিদ্ধান্ত লৈছিল যে তেওঁ কেতিয়াও [[ব্ৰিটিছ]]ৰ তলত চাকৰি নকৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আইনৰ পৰীক্ষা দি ১৯০৯ চনত উত্তীৰ্ণ হয়। আইন পৰীক্ষা পাছ কৰি পোনতে তেওঁ আলমোড়াত আইন ব্যৱসায় কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত [[ৰাণীখত]], পিছলৈ [[কাশীপুৰ]]লৈ যায়। [[নাইনিতাল]]ত ওকালতি কৰাৰ পিছত তেওঁৰ যশস্যা কেউফালে বিয়পি পৰে।<ref name="গোবিন্দ বল্লভ পণ্ট"/> ==ৰাজনৈতিক জীৱন== [[লক্ষ্ণৌ]] কংগ্ৰেছ অধিবেশনত গোবিন্দ বল্লভ পণ্টে কুমায়ুণৰ কংগ্ৰেছ প্ৰতিনিধি হিচাপে যোগদান কৰাৰ পিছৰে পৰা তেওঁৰ ৰাজনৈতিক জীৱন আৰম্ভ হয়। ১৯২৩ চনত [[মতিলাল নেহেৰু]]ৱে তেওঁক উত্তৰ প্ৰদেশ বিধান পৰিষদৰ স্বৰাজ পাৰ্টিৰ নেতৃত্বৰ দায়িত্ব দিয়ে। ১৯২৭ চনত উত্তৰ প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটীৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়। ১৯২৮ চনত তেওঁ নেহেৰুৰ সৈতে চাইমন কমিচনৰ বিৰুদ্ধে বিক্ষোভ কৰি, লাঠীৰ কোব খাই চিৰদিনলৈ এখন হাত ঘুণীয়া কৰিছিল। ১৯৩০ চনত লোণ সত্যাগ্ৰহত ভাগ লৈ ছয় মাহ কাৰাবৰণ খাটিছিল। ১৯৩২ চনতো কাৰাবৰণ খাটিছিল। ১৯৩৪ চনত তেওঁ কেন্দ্ৰেীয় বিধান পৰিষদৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৩৭ চনত তেওঁ উত্তৰ প্ৰদেশৰ বিধান পৰিষদৰ নিৰ্বাচনত জয়ী হৈ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত বাক্য গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ নিৰ্দেশমতে পদত্যাগ কৰিছিল। ১৯৪০-৪২ চনৰ আন্দোলনত যোগদান কৰি তেওঁ পুনৰ কাৰাবৰণ কৰিছিল। ১৯৪৬ চনত পুনৰ তেওঁ উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৫৪ চনত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটত যোগদান কৰি, ১৯৫৫ চনত তেওঁ গৃহমন্ত্ৰী পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। তেওঁ গৃহমন্ত্ৰী হৈ থকা কালত--কাশ্মীৰ প্ৰশ্ন, [[নগা]] বিদ্ৰোহ, ৰাজ্য পুনগঠনৰ সমস্যা, ভাষা কমিচনৰ সমস্যা, [[ৰাজস্থান]]ৰ সমস্যা অদিয়ে দেখা দিছিল। তেওঁ জমিদাৰী প্ৰথাৰ বিৰোধী আছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ পৰা ভৰতবৰ্ষত থকা জমিদাৰী প্ৰথা লোপ কৰিছিল। তেওঁ সদায় খেতিয়ক, বনুৱা আৰু [[হৰিজন]] সকলৰ মঙ্গলৰ কথা বিবেচনা সহকাৰে চিন্তা কৰিছিল। তেওঁ পাহাৰীয়া অনুন্নত অঞ্চলৰ কমাও সম্প্ৰদায়ৰ কাৰণেযথেষ্ট ত্যাগ স্বীকাৰ কৰি গৈছিল। তেওঁৰ চিন্তাই আছিল জনসাধাৰণৰ মঙ্গল সাধন কৰা আৰু এই চিন্তাৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে ৰাজনীতি, অৰ্থনীতি, সমাজিক আৰু বৌদ্ধিক মহলৰ মাজত।<ref name="গোবিন্দ বল্লভ পণ্ট"/> ==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা== * ভাৰত-ৰত্ন বঁটা (১৯৫৭ চন) ==মৃত্যু== এই ৰাজনীতিজ্ঞ পণ্ডিত গোবিন্দ বল্লভ পণ্টৰ দেহাৱসান ঘটে ১৯৬১ চনত। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category inline|Govind Ballabh Pant|গোবিন্দ বল্লভ পণ্ট}} *[http://www.peopleforever.org/nfhomepage.aspx?nfid=2063 View Profile/Photos and Videos of Govind Ballabh Pant] *[http://www.gbpuat.ac.in Govind Ballabh Pant University of Agriculture and Technology, named in his honor] *[http://www.gbpssi.nic.in/index.htm Govind Ballabh Pant Institute of Social Sciences, named in his honor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130315071912/http://www.gbpssi.nic.in/index.htm |date=2013-03-15 }} *[https://web.archive.org/web/20130106141416/http://www.gbpec.net/ Govind Ballabh Pant Engineering College, named in his honor] *[http://www.archive.org/details/ForestProblemsKumaon Text of a 1922 book by Pant, ''Forest problems in Kumaun''] via [[archive.org]] {{ভাৰত ৰত্ন|state=expanded}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] 0emcertomrgdhho5fdym0uw598ky0yz 0 32483 647519 426843 2026-10-25T05:21:57Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647519 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = সাঁচীৰ বৌদ্ধ স্মাৰকসমূহ | Image = [[File:Sanchi Stupa from Eastern gate, Madhya Pradesh.jpg|300px]] | imagecaption= সাঁচী স্তুপ | State Party = {{IND}} | Type = সাংস্কৃতিক | Criteria = (i)(ii)(iii)(iv)(vi) | ID = ৫২৪ | Region = [[এছিয়া আৰু অষ্ট্ৰেলেছিয়াৰ বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থানসমূহৰ তালিকা|এছিয়া-পেছিফিক]] | Year = ১৯৮৯ | Session = ত্ৰয়োদশ | Link = http://whc.unesco.org/en/list/524 }} '''সাঁচী''' ({{lang-en|Sanchi}} হ'ল [[মধ্যপ্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[ভূপাল]]পৰা ৪৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত অৱস্থিত এখন নগৰ। এই স্থান বৌদ্ধ স্থাপত্যৰ বাবে বিখ্যাত। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় আৰু প্ৰথম শতাব্দীত এইসমূহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কোনো কোনোৰ মতে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতাব্দীত সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ ৰাজত্বকালত এই স্মাৰকসমৃহ গঢ় লৈ উঠিছিল। এই স্মাৰকস্থলৰ প্ৰধান দ্ৰষ্টব্য স্তুপ ১ গঢ় লৈ উঠিছিল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় আৰু প্ৰথম শতাব্দীৰ মধ্যৱৰ্তী সময়ত। খ্ৰীষ্টীয় দ্বাদশ শতাব্দী পৰ্যন্ত এইসমূহ আছিল সক্ৰিয় বৌদ্ধ মঠ। এই মঠপ্ৰাঙ্গনত অনেক মনোলিথিক স্তম্ভ, প্ৰসাদ, মন্দিৰ আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ মঠ দেখা যায়। ১৯৮৯ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ই [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]]ৰ মৰ্যদা লাভ কৰে। ১৮১৮ চনত পৰিত্যক্ত অৱস্থাত এই স্মাৰকসমূহ আৱিষ্কৃত হয়। তাৰ পাছৰেপৰা পুৰাতাত্বিক খননকাৰ্যত বৰ্তমানে ৫০টি অনন্য স্থাপনাৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web|url= http://whc.unesco.org/en/list/524|format=pdf|title= Buddist Monuments at Sanchi |accessdate=2010-10-02|publisher=UNESCO}}</ref><ref name="List of World heritage in danger">{{Cite web|url= http://whc.unesco.org/en/danger/|title=List of World heritage in danger|publisher=UNESCO|accessdate=2010-10-01}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/524.pdf|format=pdf|title=Nomination to the World Heritage List|publisher=Unesco|accessdate=2010-10-02}}</ref> ==আলোকচিত্ৰ== <gallery> File:Stupa no. 3, Sanchi.jpg|Stupa no. 3, Sanchi. Image:Sanchi2.jpg|Sanchi, 2003. File:Northern Gate, Sanchi Stupa built in 3rd century BC.jpg|Details of Northern Gate, Sanchi Stupa built in 3rd century BC. File:Stupa of Buddha's Disciple, Sanchi.jpg|Stupa of Buddha's Disciple, Sanchi. File:Sanchi3.jpg|Design of the 'Great Stupa' at Sanchi. File:Sanchi Stupa distant view.jpg|Sanchi Stupa, with restored garden 2009. File:A buddhist monastery at Sanchi.jpg|A buddhist monastery at Sanchi. File:Monks visiting the Sanchi Stupa.jpg|Monks visiting the Sanchi Stupa. </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Sanchi|সাঁচি}} * [http://www.bergerfoundation.ch/wat4/museum1?museum=Sanchi&col=pays&country=Inde&genre=%&cd=7256-3191-2328:7256-3191-2325:7256-3191-2326&cdindex=2"Sanchi (Madhya Pradesh)", Jacques-Edouard Berger Foundation, World Art Treasures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927003357/http://www.bergerfoundation.ch/wat4/museum1?museum=Sanchi&col=pays&country=Inde&genre=%&cd=7256-3191-2328:7256-3191-2325:7256-3191-2326&cdindex=2 |date=2007-09-27 }} * [http://www.kamit.jp/02_unesco/01_sanchi/san_eng.htm Monuments at Sanchi (UNESCO World Heritage)] * [http://www.flickr.com/photos/nbg90455/sets/72157613448925468/detail/ Photos of Sanchi] {{India stub}} {{ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ তালিকা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ‎]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] bc49vo3ptkcwjy532bmr47fm44vk4uh 0 35455 647448 517721 2026-10-24T21:44:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647448 wikitext text/x-wiki {{Infobox canal |name = ছুৱেজ খাল |image = SuezCanal-EO.JPG |image_size = 280px |caption = |o_name = |m_name = |company = [[Suez Canal Company]] (''Compagnie Universelle du Canal Maritime de Suez'') |engineer = |a_engineer = |date_act = |date_const = 25 April 1859 |date_use = |date_comp = November 1869 |date_ext = |date_closed = |creator = |date_rest = |len = |len_in = |o_len = |o_len_in = |len_note = |beam = |beam_in = |o_beam = |o_beam_in = |beam_note = |start = |o_start = |start_note = |end = |o_end = |end_note = |branch = The [[New Suez Canal]] |branch_of = |join = |locks = None |o_locks = |lock_note = |elev = |elev_note = |status = |nav = [[Suez Canal Authority]] }} '''ছুৱেজ খাল''' ({{lang-ar|قناة السويس}}, {{lang-en|Suez Canal}}) [[ভূমধ্য সাগৰ]] আৰু [[লোহিত সাগৰ]]ত সংযোগ কৰিবলৈ ছুৱেজ যোজকৰ মাজেদি খন্দা এটা [[খাল]]। এই খাল খন্দাৰ আগতে, কোনো জাহাজ [[ইউৰোপ]]ৰ পৰা [[এছিয়া]]লৈ আহোঁতে আফ্ৰিকা মহাদেশেদি বহু হাজাৰ কিলোমিটাৰ ঘূৰি যাবলগীয়া হৈছিল। এই অসুবিধা দূৰ কৰিবলৈ [[ফ্ৰান্স]]ৰ এজন কূটনীতিবিদ আৰু অভিযন্তা ফাৰ্ডিনাণ্ড ডি লেছেপছে (Ferdinand da Lesseps) [[ইজিপ্ট]]ৰ শাসনকৰ্তা ছৈয়দ পাছাক এই খাল খন্দাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। অনুমতি পোৱাৰ পাচত, এটা কোম্পানী খুলি লেছেপছে ১৮৫৯ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত কাম আৰম্ভ কৰিলে। ১৬৪ কিলোমিটাৰ (১০২ মাইল) দৈৰ্ঘ্য, ৮ মিটাৰ (২৬ ফুট) দ খাল খন্দাৰ কাম সমাপ্ত হোৱাৰ পাচত ১৮৬৯ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত এই নতুন জলপথেদি জাহাজৰ যাতায়াত আৰম্ভ হ'ল। তাৰ পাচতো মাজে মাজে এই খালটোৰ উন্নয়নৰ কাম কৰা হৈছে। বৰ্তমান এই খালটোৰ দৈৰ্ঘ্য ১৯৩.৩০ কিলোমিটাৰ (১২০.১১ মিটাৰ), গভীৰতা ২৪ মিটাৰ (৭৯ ফুট) আৰু বহল প্ৰায় ২০৫ মিটাৰ (৬৭৩ ফুট)। ১৯৫৬ চনৰ ২৬ জুনত [[ইজিপ্ট]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি আব্দুল নাছেৰে 'ছুৱেজ খাল কোম্পানী'টোক জাতীয়কৰণ কৰে আৰু তাৰ পাচৰ পৰা ছুৱেজ খালৰ দায়িত্ব সম্পূৰ্ণভাৱে ইজিপ্টৰ চৰকাৰৰ হাতলৈ যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.atlas.com.eg/scg.html|title=Suez Canal guide|publisher=Marine Services Co|accessdate=2 April 2010|archivedate=11 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100811192055/http://www.atlas.com.eg/scg.html|deadurl=yes}}</ref> ==বন্দৰসমূহ== শেহতীয়াকৈ ২০১৫ চনত ছুয়েজ খালৰ এক অংশ মুকলি কৰা হয়।<ref>http://www.haaretz.com/opinion/.premium-1.670365</ref> ইয়াৰ উত্তৰৰ বন্দৰ (northern terminus ) ৰ নাম পৰ্ট ছেইদ (Port Said), য’ৰ পৰা সাগৰলৈ দুটা প্ৰধান পথ আছে। দক্ষিণৰ বন্দৰৰ নাম পৰ্ট টেউফিক (Port Tewfik)। ই ছুয়েজ মহানগৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰপৰা সাগৰলৈ মূল পথ এটাই। পশ্চিমপাৰে থকা বন্দৰটো হৈছে ইছলামিয়া ( Ismailia )।<ref>{{cite web|url=http://www.atlas.com.eg/scg.html|title=Suez Canal guide|publisher=Marine Services Co|accessdate=2 April 2010|archivedate=11 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100811192055/http://www.atlas.com.eg/scg.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনত মুঠ ১৭,২২৫ বাহন এই খালেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web | url= http://www.suezcanal.gov.eg/TRstat.aspx?reportId=3 | title= Yearly Number & Net Tone by Ship Type, Direction & Ship Status | date= | publisher= Suez Canal | location= | accessdate= Apr 23, 2014 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20100215214021/http://www.suezcanal.gov.eg/TRstat.aspx?reportId=3 | archivedate= February 15, 2010 | deadurl= yes }}</ref> ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== ছুয়েজ খাল বাল্লাহ বাইপাছ (Ballah Bypass) আৰু গ্ৰেট বিটাৰ লেক (Great Bitter Lake) ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে।<ref>[http://www.suezcanal.gov.eg Suez Canal Authority]</ref> ইয়াৰ মাজেদি সাগৰীয় পানী মুক্তভাৱে প্ৰবাহিত হৈছে।<ref name="rsp">{{cite book|title=The Red Sea Pilot|publisher=Imray Laurie Norie & Wilson|year=1995|page=266}}</ref> ==পৰিচালনা== ছুয়েজ খাল ইজিপ্টত অৱস্থিত ছুয়েজ কেনেলল অথ’ৰিটি (Suez Canal Authority) ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত<ref>{{cite web|url=http://www.suezcanal.gov.eg |title=Official Web Site of the Suez Canal Authority}}</ref> কনষ্টাণ্টিন’পলৰ কনভেনশ্যন (Convention of Constantinople) অনুসৰি এই খাল যুদ্ধ বা সাধাৰণ পৰিস্থিতত, যিকোনো বাণিজ্য বা যুদ্ধৰ বাহনে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে ( it may be used "in time of war as in time of peace, by every vessel of commerce or of war, without distinction of flag)"<ref>[[s:en:Constantinople Convention of the Suez Canal|Constantinople Convention of the Suez Canal of 2 March 1888]] still in force and specifically maintained in Nasser's Nationalization Act.</ref><ref>{{cite news|url=http://news.sky.com/story/1531052/egypt-opens-new-6bn-suez-canal|title=Egypt Opens New £6bn Suez Canal|first=Sherine|last=Tadros|agency=Sky News|date=6 August 2015|accessdate=6 August 2015}}</ref> ==আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল== <gallery> File:SuezCanalKantara.jpg|thumb|One of the first traverses in the 19th century File:MEDCURR.GIF|thumb|Predominant currents in the [[Mediterranean Sea]] for June File:Mittelholzer-suezkanal.jpg|thumb|Suez Canal in February 1934. Air photograph taken by Swiss pilot and photographer Walter Mittelholzer File:Egyptianbridge.jpg|thumb|Egyptian vehicles crossing the Suez Canal on October 7, 1973, during the Yom Kippur War </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Suez Canal|ছুৱেজ খাল}} * [http://www.suezcanal.gov.eg/ Official government '''Suez Canal''' website] * [http://www.londonancestor.com/newspaper/1882/0708/map-suez.htm Plan of the Suez Canal — 1882] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610071802/http://www.londonancestor.com/newspaper/1882/0708/map-suez.htm |date=2011-06-10 }} * [http://geography.howstuffworks.com/africa/the-suez-canal.htm Howstuffworks.com: Suez Canal article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116161405/http://geography.howstuffworks.com/africa/the-suez-canal.htm |date=2010-01-16 }} * [http://www.panoramio.com/user/760796/tags/Suez Panoramio.com: Suez Canal Photos] * [http://www.livius.org/aa-ac/achaemenians/DZ.html Darius the Great's Suez Inscriptions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327064451/http://www.livius.org/aa-ac/achaemenians/DZ.html |date=2010-03-27 }} * [http://www.mfa.gov.eg/MFA_Portal/en-GB/Foreign_Policy/Treaties/CONVENTION+RESPECTING+THE+FREE+NAVIGATION+OF+THE+SUEZ+MARITIME+CANAL.htm Constantinople Convention of the Suez Canal, 1888] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100915095412/http://www.mfa.gov.eg/MFA_Portal/en-GB/Foreign_Policy/Treaties/CONVENTION+RESPECTING+THE+FREE+NAVIGATION+OF+THE+SUEZ+MARITIME+CANAL.htm |date=2010-09-15 }} * [http://lexicorient.com/cgi-bin/eo-direct-frame.pl?http://i-cias.com/e.o/suez_can.htm Encyclopedia of the Orient: ''Suez Canal''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925180417/http://lexicorient.com/cgi-bin/eo-direct-frame.pl?http%3A%2F%2Fi-cias.com%2Fe.o%2Fsuez_can.htm |date=2018-09-25 }} * [https://web.archive.org/web/20101231101919/http://www.londonancestor.com/newspaper/1882/0722/port-said.htm Entrance of the Suez Canal — 1882] * [http://www.scctportsaid.com/ Suez Canal Container Terminal at Port Said] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111034708/http://www.scctportsaid.com/ |date=2010-01-11 }} * [http://www.theengineer.co.uk/Articles/297370/December+1869+Suez+Canal.htm Opening of the Suez Canal, 1869] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905064428/http://www.theengineer.co.uk/Articles/297370/December+1869+Suez+Canal.htm |date=2008-09-05 }} * [http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law] Peace Palace Library {{Coord|30|42|18|N|32|20|39|E|region:EG_type:waterbody|display=title}} [[শ্ৰেণী:খাল]] ripk1c7xjqukt8q7q2s1wco428es67l 0 35544 647397 508621 2026-10-24T18:52:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647397 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিৰুবালা ৰাভা | image = Birubala Rava.jpg | image_size = 200px | caption = | birth_name = | birth_date = ১৯৫৪ চন | birth_place = ঠাকুৰভিলা, [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[অসম]] | death_date = {{death date and given age|2024|5|13|-|1954|df=y}} | death_place = | death_cause =[[কৰ্কট ৰোগ]] | other_names = | occupation = সমাজকৰ্মী | organization = | known_for = ডাইনী-হত্যাৰ দৰে অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসাধাৰণৰ মাজত সচেতনতাৰ সৃষ্টি কৰা | awards = ''সৰ্বেশ্বৰ দত্ত সোঁৱৰণী বঁটা'' (২০১১)<br /> ''আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন বঁটা'' (২০১৯)<br /> ''১২তম উপেন্দ্ৰনাথ ব্ৰহ্ম ছ’লজাৰ অৱ হিউমেনিটী বঁটা'' (২০১৫)<br /> ''[[পদ্মশ্ৰী বঁটা]]'' (২০২১) }} '''বিৰুবালা ৰাভা''' অসমৰ এগৰাকী সমাজকৰ্মী। তেওঁ যোৱা দুটা দশক ধৰি অসমত প্ৰচলিত বিভিন্ন অন্ধবিশ্বাস যেনে ডাইনী-হত্যা আদিৰ বিৰুদ্ধে জনসাধাৰণৰ মাজত সচেতনতা আনিবৰ বাবে চেষ্টা কৰি আছে। [[অসম]]ত [[ডাইনী]]-সন্দেহত আতিশয্যৰ মুখামুখি হোৱা বহু লোকক তেওঁ সহায় কৰিছে। তেওঁৰ এই কামৰ বাবে ''নৰ্থ ইষ্ট নেটৱৰ্ক'' নামৰ গুৱাহাটীৰ এটা আগশাৰীৰ সংগঠনে তেওঁৰ নাম ২০০৫ চনত শান্তিৰ [[ন'বেল বঁটা]]ৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref name="বসুন্ধৰা">{{cite journal | title=বিৰুবালা ৰাভা: ডাইনী হত্যাৰ বিৰুদ্ধে এগৰাকী যোদ্ধা | author=প্ৰণৱজ্যোতি দত্ত | journal=দৈনিক জনমভূমিৰ দেওবৰীয়া আলোচনী ‘বসুন্ধৰা’ | year=২০০৪ | month=৯ মাৰ্চ | pages=৮, ১০ পৃষ্ঠা}}</ref><ref name="telegraphindia.com">{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1111122/jsp/northeast/story_14732984.jsp | title=Activist seeks death for witch-hunters - Biru Bala wants shelter for victims | date=Nov. 21, 2011 | agency=The Telegraph | accessdate=3 জুন 2014 | author=SMITA BHATTACHARYYA | location=Jorhat}}</ref> তেওঁক [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ২০২১ চনত চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সম্মান [[পদ্মশ্ৰী|পদ্মশ্ৰী বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰে।<ref name="aw2021">{{cite web|title=Padma Awards: 2021|url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2021AwardeesList_25012021_0.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=25 January 2021|accessdate=26 January 2021|format=PDF|pp=2–5}}</ref> ==জীৱন== ===প্ৰাৰম্ভিক জীৱন=== [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ [[অসম]]-[[মেঘালয়]] সীমান্তৰ ঠাকুৰভিলা নামৰ এখন ভিতৰুৱা গাঁৱৰ এটি সাধাৰণ পৰিয়ালত ১৯৫৪ চনত বীৰুবালা ৰাভাৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="বসুন্ধৰা" /> শৈশৱৰ ঘৰখনত বহু কষ্টেৰে ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ৰাভাই মাত্ৰ পঞ্চম শ্ৰেণীলৈকে পঢ়া-শুনা কৰাৰ পাছতেই বিদ্যালয় এৰিবলগীয়া হৈছিল। তেওঁৰ বিবাহ হয় [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ ঠাকুৰভিলা গাঁৱৰ এগৰাকী কৃষকৰ সৈতে৷<ref>http://manipurupdate.com/birubala-rabha-mission-against-witch-hunting/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===সমাজকৰ্মীৰূপে=== সৰুৰে পৰা বিভিন্ন সামাজিক কাম-কাজত জড়িত থাকি তেওঁ ভাল পাইছিল। ২০০০ চনৰ পৰাই তেওঁ সমাজত প্ৰচলিত ডাইনী প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে সৰৱ হৈ উঠিছিল।<ref name="বসুন্ধৰা" /> প্ৰথমতে গোৱালপাৰা জিলাতে ডাইনী-হত্যাৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা আনিবলৈ চেষ্টা কৰি যোৱা দুটা দশক ধৰি তেওঁ এই অন্ধবিশ্বাস আঁতৰ কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আহিছে। ১৯৮৫ চনত তেওঁ ঠাকুৰভিলা মহিলা সমিতিৰ ছেক্ৰেটেৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। তাৰপাছত তেওঁ বিভিন্ন গাঁৱে-ভূঞে গৈ ডাইনী-হত্যাৰ দৰে অন্ধবিশ্বাসসমূহৰ বিষয়ে মানুহক সচেতন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছে। ২০০৬ চনত তেওঁ অসম মহিলা সমিতিৰ এই সন্দৰ্ভত চেষ্টা চলাই থকা বিভাগত যোগ দিয়ে।<ref name="Sarbeswar Dutta award" /> বৰ্তমানলৈকে বিৰুবালা ৰাভাই প্ৰায় ৩৪গৰাকী লোকৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিছে।<ref name="telegraphindia.com" /> ২০১১ চনত ডাইনী-হত্যাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ গোৱালপাৰা জিলাত মিছ্যন বিৰুবালা আৰম্ভ কৰে। ২০১২ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই মিছ্যনক ৰাজ্যিক অভিযান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref name="http://www.tehelka.com/fighting-against-witch-hunts-meant-fighting-for-myself-and-all-women/">{{cite web | url=http://www.tehelka.com/fighting-against-witch-hunts-meant-fighting-for-myself-and-all-women/ | title=টেহেলকা ডট কমত প্ৰকাশিত বিৰুবালা ৰাভাৰ সাক্ষাৎকাৰ | accessdate=28 ডিচেম্বৰ 2013 | archivedate=2013-10-13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013104913/http://www.tehelka.com/fighting-against-witch-hunts-meant-fighting-for-myself-and-all-women/ | deadurl=yes }}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== * সৰ্বেশ্বৰ দত্ত সোঁৱৰণী বঁটা (২০১১) - এছআই ফাউণ্ডেশ্যন ফৰ মিডিয়া এণ্ড ছ’চিয়েল ৱেলফেৰ, অসম<ref name="বসুন্ধৰা" /><ref name="Sarbeswar Dutta award">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=oct2711/state05 | title=Birubala Rabha for Sarbeswar Dutta award | date=Oct 26, 2011 | agency=The Assam Tribune | accessdate=3 জুন 2014 | location=JORHAT | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304110256/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=oct2711/state05 | deadurl=yes }}</ref> * ২০০৮ ৰিলায়েঞ্চ ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ লিমিটেডৰ মুম্বাইত সম্বৰ্ধনা<ref name="আমাৰ অসম">{{cite web | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=16334&boxid=123449750 | title=আমাৰ অসমত প্ৰকাশিত বাতৰি | publisher=G L Publications | date=11 জানুৱাৰী 2014 | accessdate=11 জানুৱাৰী 2014 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ২০১৯ বৰ্ষৰ "আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন বঁটা" (প্ৰদান কৰিছে নগাঁৱৰ আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন মহাবিদ্যালয়ে) * ১২তম উপেন্দ্ৰনাথ ব্ৰহ্ম ছ’লজাৰ অৱ হিউমেনিটী বঁটা', ২০১৫<ref>AssamHunt: "[http://www.assamhunt.com/tribal-woman-gets-award-for-crusade-against-witch-hunting-in-assam/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 12th Upendra Nath Brahma Soldier of Humanity Award for Birubala Rabha", ''AssamHunt''.</ref> * [[পদ্মশ্ৰী]] (সমাজসেৱা, ২০২১) ==মৃত্যু== তৃতীয় পৰ্যায়ৰ খাদ্যনলীৰ কৰ্কট ৰোগত বিৰুবালা ৰাভা আক্ৰান্ত হৈ আছিল। ২০২৪ চনৰ ১৩ মে’ তাৰিখে ৰাজ্যিক কৰ্কট প্ৰতিষ্ঠান, গুৱাহাটীত ৰাভাৰ মৃত্যু হয়।<ref>[https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/padma-shri-awardee-anti-witch-hunting-activist-birubala-rabha-passes-away-in-guwahati Padma Shri Awardee & Anti-Witch Hunting Activist Birubala Rabha Passes Away in Guwahati]</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==অধিক পঢ়ক== *[[ডাইনী হত্যা]] {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:কৰ্কট ৰোগত মৃত্যু]] t7iprpvzmypz1ye3g5s89nhk7tun6h0 0 35826 647597 647002 2026-10-25T10:34:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647597 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান | other_names = বাসুদেৱ থান, নৰোৱা সত্ৰ, লাউমুৰা সত্ৰ | assamese = বাসুদেৱ থান | image = Basudev Than.jpg | image_size = 250px | image_alt = শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান | caption = [[ঢকুৱাখনা]]ৰ শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান | coordinates = {{coord|27.224632967864068|N|94.29833172638041|E|type:landmark|display=inline}} | country = [[ভাৰত]] | state/province = [[অসম]] | district = [[লখিমপুৰ জিলা]] | locale = [[ঢকুৱাখনা]] | primary_deity = [[বিষ্ণু]] (বাসুদেৱ) | important_festivals = পালনাম, দৌল উৎসৱ, ৰাস মহোৎসৱ | architecture = অসমীয়া, মিচিং | number_of_temples = | number_of_monuments = | inscriptions = | date_built = ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দ (প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিষ্ঠা) | creator = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণ]] | temple_board = | website = [http://www.assaminfo.com/tourist-places/27/shri-shri-basudev-than.htm শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান] }} '''বাসুদেৱ থান''' বা '''নৰোৱা সত্ৰ''' হৈছে [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ [[ঢকুৱাখনা]]ত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক [[সত্ৰ]] আৰু বিষ্ণু উপাসনাস্থলী। চতুৰ্দশ শতিকাত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সত্যনাৰায়ণৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''লাউমুৰা সত্ৰ'' নামেৰে পৰিচিত হোৱা এই ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানখন অসম তথা ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলতো জনাজাত। থানখন ঢকুৱাখনা চাৰিআলিৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। বৰ্তমান ই বলাহী চামপৰা আৰু সৌপাৰাৰ মাজৰ সোৱণশিৰি নামৰ ঠাইত অৱস্থিত। থানখনৰ লগতে বাসুদেৱৰ এখন নামঘৰ আছে। সত্ৰৰ মুঠ মাটিকালি প্ৰায় ২০০ বিঘা।<ref name="A2">{{cite web |url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/27/shri-shri-basudev-than.htm |title=Shri Shri Basudev Than | Basudev Than, Dhakuakhana, Lakhimpur |website=Assaminfo |access-date=28 January 2020 }}</ref> [[File:Sri Sri Basudev Than, Lakhimpur.jpg|thumb|শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান, ঢকুৱাখনা, লখিমপুৰ।]] ==নামৰ ব্যুৎপত্তি== বাসুদেৱ থানৰ মূল ভূমিখণ্ড প্ৰথমে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে দান কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত এই ভূমি বিভিন্ন লোকৰ অধীনলৈ গৈছিল। সপ্তদশ শতিকাত দামোদৰ আতাই এই স্থানত পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ইয়াৰ নাম ''লাউমুৰা সত্ৰ'' ৰাখিছিল। আহোম ৰজা জয়ধ্বজ সিংহই দান কৰা ভূমিও সময়ৰ লগে লগে বিভিন্ন ব্যক্তিৰ হাতলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল। এই পৰম্পৰাৰ সৈতে ''নৰোৱা'' নামটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত বুলি এটা ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''ন'' শব্দৰ অৰ্থ ''নহয়'' আৰু ''ৰোৱা'' শব্দৰ অৰ্থ ''থকা'' বা ''বাস কৰা''। অৰ্থাৎ ''নৰোৱা'' শব্দটোৱে ''স্থায়ীভাৱে থাকিব নোৱাৰা'' অৱস্থাক বুজায়।<ref name="A2"/> ===নৰোৱা নামৰ তাৎপৰ্য=== ৱেড চাহাবৰ ''অসমৰ বিৱৰণ'' পুথিত ছাঁপৰা নৈৰ পাৰত নৰোৱা নামৰ ঠাইত এখন থান থকাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়ালৈ বছৰি সহস্ৰাধিক দৰ্শনাৰ্থী বাসুদেৱ মূৰ্তি দৰ্শন কৰিবলৈ আহিছিল।<ref>ড॰ মহেশ্বৰ নেওগৰ সংকলিত আৰু সম্পাদিত ''পবিত্ৰ অসম'', পৃষ্ঠা ১৪–১৫।</ref> ৱেডৰ বিৱৰণত উল্লেখ আছে— <blockquote> "NAROA is much smaller district, which does not exceed eight miles in length and six in breadth. It is chiefly noted for a temple or Takoorbari. The waters of Sowpurra (Champora) river contribute to enrich the estate of the NAROA GOSAIN or GOSWAMI. --- P. Wedd" </blockquote> এই বিৱৰণ অনুসৰি, নৰোৱা প্ৰায় আঠ মাইল দীঘল আৰু ছয় মাইল বহল এটা সৰু অঞ্চল আছিল। অঞ্চলটো বিশেষকৈ এটা মন্দিৰ বা ঠাকুৰবাৰীৰ বাবে জনাজাত আছিল। সোৱপুৰা বা চামপৰা নদীৰ পানীয়ে নৰোৱা গোসাঁই বা গোস্বামীৰ সম্পত্তি সমৃদ্ধ কৰাত সহায় কৰিছিল। নৰোৱা নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে আন কেইটামানো মত প্ৰচলিত আছে। এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, দামোদৰ ঠাকুৰে আই কনকলতাৰ সৈতে আহি বৰদোৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ কৰি নতুনকৈ এখন সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে সত্ৰখনক ''নৰোৱা সত্ৰ'' বোলা হৈছিল।<ref>প্ৰফুল্লনাৰায়ণ গোস্বামী শাস্ত্ৰী, ''শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান—অতীত আৰু বৰ্তমান'', প্ৰথম প্ৰকাশ: ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫।</ref> আন এটা ব্যাখ্যা অনুসৰি, বাসুদেৱৰ মূৰ্তি থকা থানখনত নৰোৱা বংশৰ গোসাঁইসকল বাস কৰাৰ বাবেই ইয়াক নৰোৱা সত্ৰ বুলি জনা যায়।<ref>১৯৮৫ চনৰ অসম সাহিত্য সভাৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত অধ্যাপক শ্ৰীহৰেন্দ্ৰদেৱ গোস্বামীৰ প্ৰবন্ধ।</ref> এইদৰে নৰোৱা নামৰ ব্যুৎপত্তি আৰু উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন পৰম্পৰা আৰু ব্যাখ্যা পোৱা যায়। ==কিংবদন্তি আৰু জনবিশ্বাস== ষোড়শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ে ৰচনা কৰা ''[[ৰুক্মিণী হৰণ]]'' কাব্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পৰৱৰ্তী পৰম্পৰা অনুসৰি, [[ৰুক্মিণী]]য়ে [[কৃষ্ণ]] বা বাসুদেৱক বিবাহ কৰাৰ আকাংক্ষাৰে তেওঁৰ এটা প্ৰতিমা নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>"The prominence of Bhismaka can be attributed to the Rukmini-harana, the well-known poem composed by Sankaradeva. He interwove the two versions of story of the abduction of Rukmini by Krishna, as given in the Harivamsa II, chapters 59-60 and the Bhagavatapurana, 10, chapters 52-4, and incorporated distinct regional features in the poem. To the original tale he added scenes of common domestic life, which transformed the Puranic story into a narrative of popular experience." {{harvcol|Shin|2023|pp=74–75}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |title=cicwebpages, Assam, Dhakuakhana, Basudevthan1, Para 6 |access-date=29 March 2016 |archive-date=10 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410134836/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410134836/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |archivedate=10 April 2009 |deadurl=yes }}</ref> এই কিংবদন্তিৰ ভিত্তিত বাসুদেৱ থানত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে ভক্তৰ মনোকামনা পূৰ্ণ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে [[নেপাল]]ৰ পৰাও বহু ভক্তই ইয়ালৈ আহি প্ৰাৰ্থনা কৰে বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে নেপালত এই থানৰ খ্যাতি কেনেদৰে বিয়পি পৰিছিল, তাৰ নিৰ্দিষ্ট ঐতিহাসিক বিৱৰণ উপলব্ধ নহয়। ==ইতিহাস== ===চুতীয়া ৰাজত্বকালত প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিষ্ঠা=== বাসুদেৱ থানৰ প্ৰাৰম্ভিক মন্দিৰ চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাত চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণ আৰু লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ শাসনকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি বিভিন্ন বিৱৰণত উল্লেখ পোৱা যায়। ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত [[শদিয়া|সাধয়াপুৰ]] বা শদিয়াৰ চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে বিষ্ণু পূজাৰ বাবে ''নাৰায়ণ দ্বিজ'' নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণলৈ ভূমি দান কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986}}</ref> মূল অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়তে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বানপানীৰ ফলত মন্দিৰটোৰ পুৰণি স্থান পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে বিষ্ণু পূজাৰ বাবে ''ৰবিদেৱ দ্বিজ''লৈ ভূমি দান কৰিছিল। এই বিৱৰণত তেওঁক ''সাধয়াপুৰীয়া'' বা শদিয়াৰ চুতীয়া ৰজা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ভূমিদানৰ সৈতে ''ৰবিদাস বনস্পতি'' নামৰ এজন পুৰোহিতৰ নামো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ইংৰাজী খচৰাত তেওঁক ''ৰবিদৰ বনস্পতি'' (''Ravidhar Vanaspati'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মন্দিৰৰ ভূমি উক্ত পুৰোহিতৰ বংশধৰসকলৰ অধীনলৈ যায়। সেই বংশৰ ''বাহুদে'' নামৰ এজন সদস্যই সপ্তদশ শতিকাত বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰু দামোদৰদেৱ আতাক সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ স্থানটো প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |title=Shri Shri Basudev Than |access-date=29 March 2016 |archive-date=10 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410134836/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410134836/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |archivedate=10 April 2009 |deadurl=yes }}</ref> এইদৰে ১৩৯২ আৰু ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদান সম্পৰ্কে দুটা পৃথক বিৱৰণ প্ৰচলিত আছে। দুয়োটা বিৱৰণেই মন্দিৰটোৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাসক চুতীয়া ৰাজবংশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰে। ===দামোদৰ আতা আৰু লাউমুৰা সত্ৰ=== সপ্তদশ শতিকাৰ মধ্যভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ নাতি দামোদৰ আতাই আহোম ৰজা [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত বৰ্তমানৰ স্থানলৈ সত্ৰখন স্থানান্তৰ কৰি ''লাউমুৰা সত্ৰ'' হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। দামোদৰ আতা বিজনীৰ পৰা আহিছিল নে উজনি অসমৰ পৰা আহিছিল, সেই বিষয়ে মতভেদ আছে।<ref name="A2"/> অসমীয়া চৰিত-পৰম্পৰা অনুসৰি, দামোদৰ ঠাকুৰৰ আগমনৰ সময়ত স্বৰ্গদেউ জয়ধ্বজ সিংহই সপোনত চতুৰ্ভুজৰূপী বিষ্ণুৰ দৰ্শন লাভ কৰিছিল। পিছদিনা তেওঁ এই কথা ঠাকুৰৰ আগত ব্যক্ত কৰে আৰু ৰাজ্যত সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে কুণ্ডিলৰ পৰা বাসুদেৱৰ মূৰ্তি আনিবলৈ ৰাজবিষয়া পঠিয়ায়। কুণ্ডিল তেতিয়া [[শদিয়া]]ৰ ঐতিহাসিক চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ হিচাপে পৰিচিত আছিল। মূৰ্তি অনাৰ পিছত সোৱণশিৰি নদীৰ কাষৰ চাৰিভাগী নামৰ ঠাইত থকা বাসুদেৱ মন্দিৰৰ ভূমিত সত্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল বুলি এই পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। চাৰিভাগী আৰু লাউমুৰী নামৰ ঠাইসমূহত দামোদৰ ঠাকুৰে সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবেই এই ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানটো পৰৱৰ্তী সময়ত নৰোৱা সত্ৰ নামেৰে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="A2"/> ===বাসুদেৱ থান আৰু নৰোৱা সত্ৰৰ সংযোগ=== বাসুদেৱ থান আৰু নৰোৱা সত্ৰ প্ৰথম অৱস্থাত পৃথক উপাসনাস্থলী আছিল বুলি ইংগিত দিয়া এটা পুৰণি বিহুগীত পোৱা যায়।<ref>[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika%201976/1976%20VOL%20-3.pdf ''অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা'', ১৯৭৬, খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ২৮।]</ref> {{blockquote| উজাই নৰোৱা ভটিয়াই বৰদোৱা<br/> মাজতে বাসুদেৱৰ থান<br/> লাগনি বিৰিখ ঐ লাগিবলৈ নাপালে<br/> মুচুকাই ভাঙিলে ডাল }} এই গীতটোৰ পৰা সেই সময়ত নৰোৱা সত্ৰ আৰু বাসুদেৱ থান দুটা পৃথক ধৰ্মীয় স্থান হিচাপে পৰিচিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। দামোদৰ আতাৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰমাকান্ত আতাই সত্ৰাধিকাৰৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তেওঁ আন দুখন সত্ৰৰো তত্ত্বাৱধান কৰিবলগীয়া হোৱাত বাসুদেৱ থান যথেষ্ট অৱহেলিত হৈ পৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ চাৰিওফালে বনাঞ্চল গঢ় লৈ উঠিছিল। ১৬৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰমাকান্ত আতাৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰামদেৱ আতাই সত্ৰাধিকাৰৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। এই সময়ৰ পৰাই বাসুদেৱ মন্দিৰ আৰু নৰোৱা সত্ৰ একত্ৰিত হৈ ''নৰোৱা সত্ৰ'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল বুলি ইংৰাজী বিৱৰণত উল্লেখ আছে। সেই সময়তে মন্দিৰটো বৰ্তমানৰ স্থানলৈ চূড়ান্তভাৱে স্থানান্তৰিত হোৱা বুলিও কোৱা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰজাসকলে সত্ৰাধিকাৰসকলৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ===আহোম ৰজাৰ আগমন সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা=== এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, ১৭০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ই এই সত্ৰ পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ বৰ্তমান ''উভতা চামপৰা'' নামেৰে পৰিচিত এটা ঠাইৰ পৰা উভতি যাবলগীয়া হয়। ''উভতা'' শব্দৰ অৰ্থ উভতি যোৱা।<ref>অসমীয়া শব্দ ''উভতা''ৰ অৰ্থৰ বাবে xobdo.org অভিধান।</ref> এই ঘটনাৰ কথা জানিব পাৰি সত্ৰাধিকাৰজনে দুখ প্ৰকাশ কৰি সত্ৰখন ত্যাগ কৰে আৰু [[বৰপেটা]]লৈ গৈ বসবাস কৰিবলৈ লয়। পিছত ৰজাই এই কথা জানিব পাৰি অনুতাপ প্ৰকাশ কৰে আৰু মহীধৰ ডাঙৰীয়াক সত্ৰলৈ পঠিয়াই এটা বৰকাঁহ প্ৰদান কৰে বুলি কোৱা হয়।<ref name="A2"/> অসমীয়া পৰম্পৰাত ৰজাই যি নদীপথেৰে আহি উভতি গৈছিল, সেই নদীখন ''চামপৰা'' নামেৰে পৰিচিত হোৱা বুলিও কোৱা হয়। ===পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰৱৰ্তী বিকাশ=== ক্ৰমে বাসুদেৱ থানৰ স্থানটো জনশূন্য আৰু পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল। ৰঙাইন অলধৰা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ আগমনলৈকে এই অৱস্থা অব্যাহত আছিল বুলি কোৱা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত অচ্যুত আতাই অলধৰাৰ সহায়ত সেই স্থানত পুনৰ মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। বাসুদেৱ মন্দিৰটো ''মাঘী পূৰ্ণিমা''ৰ দিনা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ পৰাই প্ৰতিবছৰে মাঘী পূৰ্ণিমাত পালনাম অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছে। অচ্যুত আতাৰ ভাতৃ মহেশ আতাই সেই স্থানত এখন বৃহৎ নামঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, সোৱণশিৰি নদীৰ খহনীয়াৰ ফলত সত্ৰখন পুৰণি স্থানৰ পৰা স্থানান্তৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল। ৰমাকান্ত আতাৰ পুত্ৰ ৰামচৰণ আতাৰ সময়ত স্বৰ্গদেউ [[শিৱসিংহ]]ৰ ৰাজসাহায্যত চামপৰা আৰু কঢ়ানৈৰ মাজত পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু ই বাসুদেৱ থান হিচাপে অধিক জনাজাত হৈ পৰিছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত স্থানীয় বিৱৰণ অনুসৰি, মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত সত্ৰখন উজাৰ হোৱাৰ পিছত নৰোৱাৰ অচ্যুত আতাই ইয়াক পুনৰ সংস্কাৰ কৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। অচ্যুত আতাৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ চাৰিজন পুত্ৰৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ মুক্তিনাথদেৱ সত্ৰাধিকাৰ হয়। থানখনৰ আভ্যন্তৰীণ কাৰ্যত কুশচন্দ্ৰদেৱ আৰু মহেশচন্দ্ৰদেৱে ভূমিকা লৈছিল, আনহাতে বহিঃবিষয়ৰ তত্ত্বাৱধান কৰিছিল শিৱচন্দ্ৰদেৱে। ১৯৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁলোকৰ সময়ত তদানীন্তন পূব বংগ, বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]],ৰ পৰা ৰাজমিস্ত্ৰী আনি চাৰিকোণীয়া পকী মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="Prafulla2015">প্ৰফুল্লনাৰায়ণ গোস্বামী শাস্ত্ৰী, ''শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱথান নৰোৱাসত্ৰৰ ইতিবৃত্ত'', প্ৰকাশক: শ্ৰীযুত মোহন চন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামী, প্ৰথম প্ৰকাশ: ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫।</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ৰূপেন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামী আৰু ভূপেন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামী আদি পুৰোহিত তথা সত্ৰাধিকাৰসকলে মন্দিৰৰ দায়িত্ব পালন কৰিছে। ==বাসুদেৱ থানৰ মূৰ্তিসমূহ== বাসুদেৱ থানত থকা মূৰ্তিসমূহ বিভিন্ন ঐতিহাসিক সময়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ঢকুৱাখনাত উদ্ধাৰ হোৱা তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিত পুৰণি মন্দিৰত বাসুদেৱ, অম্বা আৰু গণেশৰ মূৰ্তি আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, প্ৰাৰম্ভিক বাসুদেৱ মূৰ্তিটো চতুৰ্দশ শতিকাত চুতীয়া ৰজাসকলৰ ৰাজত্বকালত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।বৰ্তমান থানত থকা বৃহৎ ক'লা শিলৰ বাসুদেৱ মূৰ্তিটো পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়াৰ কুণ্ডিল অঞ্চলত আছিল বুলি কোৱা হয়। দামোদৰদেৱ আতাৰ সময়ত এই মূৰ্তিটো নৰোৱা সত্ৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ''ঠাকুৰ চৰিত'' নামৰ পুথি অনুসৰি, আহোম ৰজা [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত শদিয়াৰ পৰা ক'লা শিলত খোদিত বাসুদেৱৰ এটা প্ৰতিমা আনি নৰোৱা সত্ৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। মূৰ্তিটো প্ৰায় চাৰি ফুট অৰ্থাৎ ১২২ চেণ্টিমিটাৰ উচ্চতাৰ। ইয়াত বাসুদেৱক চতুৰ্ভুজ ৰূপত দেখুওৱা হৈছে।<ref name="Chutia2019">{{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |page=3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf |access-date=26 June 2026 }}</ref> ''ঠাকুৰ চৰিত''ত উল্লেখ আছে— {{blockquote| কুণ্ডিল নগৰ হিতু অতি অনুপম<br/> বহু ভূমি বৃত্তি দিবো তাহাৰ লগত }} ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে—কুণ্ডিল নগৰত বাসুদেৱৰ এটা সুন্দৰ প্ৰতিমা আছিল। ৰজাই সেই প্ৰতিমা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে তাৰ সৈতে ভূমি আৰু সম্পত্তিও দান কৰিছিল। এই বিৱৰণৰ ভিত্তিত সপ্তদশ শতিকাত বাসুদেৱ থান আৰু নৰোৱা সত্ৰ একত্ৰিত হৈ ''বাসুদেৱ নৰোৱা সত্ৰ'' হিচাপে গঢ় লৈ উঠা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Chutia2019"/> মন্দিৰত উদ্ধাৰ হোৱা আন মূৰ্তি আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ কিছুমান ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাসকলৰ ৰাজত্বকালত হোৱা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। ==বাসুদেৱ নামৰ অৰ্থ আৰু তাৎপৰ্য== ''কৃষ্ণ বাসুদেৱ'' নামৰ আভিধানিক ব্যুৎপত্তি আৰু অৰ্থ হৈছে :ৱসুদেৱ + ষ্ণ (অপত্যাৰ্থে) = বাসুদেৱ। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে বসুদেৱৰ পুত্ৰ পূৰ্ণব্ৰহ্ম দৈৱকীনন্দন কৃষ্ণ। অৰ্থাৎ বসুদেৱ আৰু তেওঁৰ পত্নী দৈৱকীৰ পুত্ৰৰূপে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰা পৰমব্ৰহ্ম কৃষ্ণক ''বাসুদেৱ'' বুলি জনা যায়। মহাপুৰুষ [[মাধৱদেৱ]]ৰ নামঘোষাৰ নামান্বয় অংশৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, পৰমব্ৰহ্মৰ ''কৃষ্ণ'' আৰু ''বাসুদেৱ'' এই দুয়োটা নামেই একে পৰম সত্তাক বুজায়। কৃষ্ণৰূপে তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱীক আনন্দময় কৰে আৰু বাসুদেৱৰূপে সমগ্ৰ জগতত বাস কৰে। সমগ্ৰ জগতো তেওঁৰ মাজতেই অৱস্থিত বুলি ধৰ্মীয় ব্যাখ্যাত উল্লেখ আছে। সেই কাৰণে পণ্ডিতসকলে পৰমব্ৰহ্ম কৃষ্ণক ''বাসুদেৱ'' নামেৰে অভিহিত কৰিছে।<ref name="Prafulla2015"/> ==উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান== বাসুদেৱ থানত পালনাম, দৌল উৎসৱ আৰু ৰাস মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত মাঘী পূৰ্ণিমাৰ পালনাম বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। অচ্যুত আতাই মাঘী পূৰ্ণিমাৰ দিনা মন্দিৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এই অনুষ্ঠান সম্পৰ্কিত। প্ৰতিবছৰে মাঘী পূৰ্ণিমাৰ নিশা পালনাম অনুষ্ঠিত হয় আৰু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ভক্তসকলে ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰে। ==বিৱৰণ== বাসুদেৱ থানৰ মুঠ মাটিকালি প্ৰায় ২০০ বিঘা। ইয়াৰ অধিকাংশ অঞ্চল গছ-গছনিৰে আবৃত। থানখনৰ আশে-পাশে থকা কেইবাখনো গাঁৱত বিভিন্ন সময়ত মূৰ্তি উদ্ধাৰ হৈছে। স্থানীয় লোকসকলে সেই মূৰ্তিসমূহ থানত অৰ্পণ কৰিছে।<ref name="A2"/><ref>{{cite web |url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |title=Shri Shri Basudev Than |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410134836/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |archive-date=10 April 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410134836/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/dakhuakhana/basudevthan1.htm |archivedate=10 April 2009 |access-date=21 January 2014 |deadurl=yes }}</ref> ==সত্ৰাধিকাৰ তথা ধৰ্মাচাৰ্যসকল== বাসুদেৱ থান নৰোৱা সত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সত্ৰাধিকাৰ তথা ধৰ্মাচাৰ্যসকলৰ নাম তলত উল্লেখ কৰা হ'ল— * প্ৰতিষ্ঠাতা শ্ৰী শ্ৰী দামোদৰ ঠাকুৰ * ৰমাকান্ত ঠাকুৰ * ৰামচন্দ্ৰ ঠাকুৰ * ৰামদেৱ * ভদ্ৰদেৱ * লক্ষ্মীদেৱ * বামদেৱ * অচ্যুৎ চন্দ্ৰদেৱ * মুক্তিনাথদেৱ * মহেশ চন্দ্ৰদেৱ * শ্ৰী শ্ৰী ৰূপেন্দ্ৰ দেৱ * শ্ৰী শ্ৰী ভূপেন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামী <ref name="Prafulla2015"/> ==শাখা থান== সত্ৰাধিকাৰ মুক্তিনাথদেৱ গোস্বামীৰ সময়ত লখিমপুৰৰ [[বিহপুৰীয়া]] আৰু পথালি পাহাৰত দুখন শাখা থান প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref name="Prafulla2015"/> এই দুখন হ'ল— * কাচি কটা বাসুদেৱ থান * তৰাজুলি বাসুদেৱ থান ==অতিথিশালা== বাসুদেৱ থানত ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ বাবে এখন অতিথিশালা আছে। দূৰদূৰণিৰ পৰা অহা ভক্তসকলৰ থকা আৰু খোৱাৰ ব্যৱস্থা ইয়াত উপলব্ধ। ==যোগাযোগ== বাসুদেৱ থান [[ঢকুৱাখনা]] নগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} থানখনলৈ যোৱাৰ দুটা প্ৰধান স্থলপথ আছে। এটা [[ঘিলামৰা]]ৰ বৰদৈবামৰ পৰা আৰু আনটো ঢকুৱাখনাৰ পৰা। ইংৰাজী খচৰাত উত্তৰ লখিমপুৰ ৰে'লৱে ষ্টেচনক নিকটতম ৰে'লৱে ষ্টেচন আৰু লীলাবাৰী বিমানবন্দৰক নিকটতম বিমানবন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মূল অসমীয়া বিৱৰণত লখিমপুৰ জিলাৰ নকাড়ী আৰু ধেমাজি জিলাৰ গোগামুখৰ ওচৰৰ ৰে'লৱে ষ্টেচনসমূহৰ কথাও উল্লেখ আছে। নিকটতম ৰে'লৱে ষ্টেচনৰ পৰিচয় যাতায়াতৰ পথ আৰু বৰ্তমানৰ ৰে'লসেৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে। ==লগতে চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[মালিনী থান]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[কামাখ্যা মন্দিৰ]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |title=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |publisher=Manohar Publishers & Distributors }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf }} * প্ৰফুল্লনাৰায়ণ গোস্বামী শাস্ত্ৰী। ''শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱথান নৰোৱাসত্ৰৰ ইতিবৃত্ত''। প্ৰকাশক: শ্ৰীযুত মোহন চন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামী। প্ৰথম প্ৰকাশ: ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫। * প্ৰফুল্লনাৰায়ণ গোস্বামী শাস্ত্ৰী। ''শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান—অতীত আৰু বৰ্তমান''। প্ৰকাশক: শ্ৰীযুত মোহন চন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামী। প্ৰথম প্ৰকাশ: ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫। * ড॰ মহেশ্বৰ নেওগ (সম্পাদনা)। ''পবিত্ৰ অসম''। পৃষ্ঠা ১৪–১৫। * অধ্যাপক শ্ৰীহৰেন্দ্ৰদেৱ গোস্বামীৰ প্ৰবন্ধ, অসম সাহিত্য সভাৰ স্মৃতিগ্ৰন্থ, ১৯৮৫। * ''অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা'', ১৯৭৬, খণ্ড ৩, পৃষ্ঠা ২৮। [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] mufnd2vtgptmo3j82cr0359kerk0hik 0 36533 647541 631546 2026-10-25T06:29:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647541 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = পাবলো নেৰুদা | awards = {{awd|সাহিত্যৰ [[ন'বেল বঁটা]]|১৯৭১}} | image = Pablo Neruda 1963.jpg | birth_name = নেফটালি ৰিকাৰ্ড' ৰেইচ বাচ'লাট | birth_date = {{Birth date|1904|7|12|df=y}} | birth_place = পেৰল, {{flag|Chile}} | death_date = {{Death date and age|1973|9|23|1904|7|12|df=y}} | death_place = চাণ্টিয়াগ', {{flag|Chile}} | occupation = কবি, কুটনীতিবিদ | nationality = চিলিয়ান | religion = নাই। [[নাস্তিক]]।<ref>{{cite book|title=Pablo Neruda: A Passion For Life|year=2005|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=9781582345949|author=Adam Feinstein|accessdate=8 June 2012|page=97|quote=Despite their political differences and the fact that she was religious and Neruda was an atheist, Pablo had far more in common with Bombal than with Maruca.}}</ref> | influences = [[Vicente Huidobro]]<ref>Patrick M. O'Neil, [http://books.google.gr/books?id=M-ix-_2NleAC&dq= ''Great World Writers: Twentieth Century''], Marshall Cavendish, 2004, p. 1062.</ref> [[Jan Neruda]], [[Federico García Lorca]], [[Walt Whitman]], [[Arthur Rimbaud]], [[Charles Baudelaire]], [[Karl Marx]], [[Marcel Proust]], [[Surrealism]], [[Rubén Darío]], [[Francisco de Quevedo]], | influenced = | signature = Firma Pablo Neruda.svg }} '''পাবলো নেৰুদা''' (Pablo Neruda; {{IPA-es|ˈpaβ̞lo̞ ne̞ˈɾuð̞a|lang}}; জুলাই ১২, ১৯০৪ - ছেপ্টেম্বৰ ২৩, ১৯৭৩) চিলিৰ (Chilean) কবি-কুটনীতিবিদ তথা ৰাজনেতা '''নেফটালি ৰিকাৰ্ড' ৰেইচ বাচ'লাট''''ৰ (Neftali Ricardo Reyes Basoalto) ছদ্মনাম আৰু পাচলৈ আইনী নাম আছিল। তেওঁ চেক (Czech) কবি জান নেৰুদাৰ (Jan Neruda) নামৰ অনুকৰণত এই নাম লৈছিল। ১৯৭১ চনত তেওঁ সাহিত্যৰ [[ন'বেল বঁটা]] লাভ কৰে। কিশোৰ অৱস্থাৰপৰাই নেৰুদাই কবি হিচাবে নাম অৰ্জন কৰে। তেখেতে অতিলৌকিকতাকে (surrealist) ধৰি বিভিন্ন ধাৰাৰ (style) কবিতা, বুৰঞ্জীমূলক কাব্য, প্ৰকাশ্য ৰাজনৈতীক ইস্তাহাৰ, গদ্য আত্মজীৱনী আৰু যৌন আবেদনসম্পন্ন প্ৰেমৰ কবিতা যেনে ১৯২৪ চনৰ Twenty Love Poems and a Song of Despair আদি লিখিছিল। তেওঁ প্ৰায়েই সেউজীয়া চিঞাঁহিৰে লিখিছিল। তেওঁৰ মতে সেউজীয়াটো তেওঁৰ ব্যক্তিগত আশা আকাংক্ষাৰ প্ৰতীক। কলম্বিয়ান ঔপন্যাসিক [[গাব্ৰিয়েল গাৰ্ছিয়া মাৰ্কেছ]]-এ নেৰুদাক বিংশ শতাব্দীৰ সকলো ভাষাৰে ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ কবি আখ্যা দিছিল।<ref name="Mendoza">{{cite book|author=Plinio Apuleyo Mendoza|title=The fragrance of guava: Conversations with Gabriel García Márquez|url=http://books.google.com/books?id=oIpdAAAAMAAJ|accessdate=4 August 2011|date=1 March 1983|publisher=Verso|page=49}}</ref> হেৰল্ড ব্লুমে তেওঁৰ কিতাপ The Western Canon: The Books and School of the Ages-অত নেৰুদাক মুখ্য ২৬ জনৰ ভিতৰত এজন আখ্যা দিছিল। ১৯৪৫ চনৰ ১৫ জুলাই তাৰিখে ব্ৰাজিলৰ চাও পাওল'ৰ Pacaembu ষ্টেডিয়ামত বিপ্লবী কমিউনিষ্ট নেতা Luís Carlos Prestes অৰ সন্মানত নেৰুদাই ১০০,০০০ লোকৰ আগত কবিতা পাঠ কৰে।<ref>[http://www.neruda.uchile.cl/cronologia/cronologia6.htm Neruda, La vida del poeta: Cronología, 1944–1953], Fundación Neruda, University of Chile. Retrieved 29 December 2006.</ref> জীৱনকালত নেৰুদাই কেইবাটাও কূটনৈতীক পদ নিৰ্বাহ কৰে আৰু এবাৰ চিলিৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ পৰা চিনেটৰ হিচাবেও কাম কৰে। ৰাষ্ট্ৰপতি Gabriel González Videla ই কমিউনিজম বে আইনী বুলি ঘোষণা কৰাৰ পাচত নেৰুদালৈও গ্ৰেপ্টাৰী পৰোৱানা জাৰি কৰা হয়। বন্ধুসকলে চিলিৰ Valparaíso বন্দৰত এটা ঘৰৰ মাটিৰ তলৰ কোঠালিত কেইবামাহো লুকুৱাই ৰখাৰ পাচত তেওঁ Maihue Lake অৰ ওচৰৰ এটা গিৰিপথেদি আৰ্জেণ্টিনালৈ পলায়ন কৰে। কেইবা বছৰো পাচত নেৰুদাই চিলিৰ চচিয়েলিষ্ট পাৰ্টিৰ ৰাষ্ট্ৰপতি Salvador Allende-ৰ ঘনিষ্ঠ পৰামৰ্শদাতা হিচাবে কাম কৰে। ন'বেল বঁটা গ্ৰহণৰ ভাষণ দি উলতি অহাৰ পাচত Allende-ই Estadio Nacional অত ৭০,০০০ মানুহৰ আগত ভাষণ দিবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{cite book|last=Wyman|first=Eva Goldschmidt|title=The Poets and the General: Chile's Voices of Dissent under Augusto Pinochet 1973–1989|url=https://archive.org/details/lospoetasyelgene0000unse|year=2002|publisher=Lom Ed.|location=Santiago de Chile |isbn=9562824918 |edition=1st |coauthors=Zurita, Magdalena Fuentes |page = [https://archive.org/details/lospoetasyelgene0000unse/page/18 18]}} In Spanish and English.</ref> Augusto Pinochet অৰ কুপ-ডি-আটাটৰ সময়তে কেন্সাৰৰ বাবে নেৰুদাক হস্পিতালত ভৰ্তি কৰোৱা হয়। ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৭৩ চনত প্ৰষ্টেট কেন্সাৰৰ বাবে নিজ ঘৰ Isla Negra অত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>[http://www.ibtimes.com/pablo-neruda-died-cancer-not-poison-chilean-officials-1463028 Pablo Neruda Died From Cancer, Not Poison: Chilean Officials]</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৱে সমগ্ৰ পৃথিৱীতে শোকৰ ছাঁ পেলায়। Pinochet -এ নেৰুদাক ৰাজহুৱা সৎকাৰৰ সন্মান দিবলৈ অমান্তি হোৱা সত্ত্বেও সান্ধ্য আইনো উপেক্ষা কৰি হাজাৰ হাজাৰ চিলিৰ নাগৰিক ৰাজপথলৈ ওলাই আহে। ==সংক্ষিপ্ত জীৱনী== ১৯০৪ চনত প্ৰখ্যাত কবি, ঔপন্যাসিক, নিৱন্ধকাৰ পাবলো নেৰুদাৰ জন্ম হৈছিল। চিলিৰ পেৰল নামৰ ঠাইত। এইগৰাকী কবিৰ কবিতাত প্ৰকাশ পাইছিল লেটিন আমেৰিকাৰ জনগণৰ আশা-আকাংক্ষা আৰুবাদ-প্ৰতিবাদ, প্ৰতিফলিত হৈছিল ঔপনিবেশিক আধিপত্যৰ বিপক্ষে ক্ষোভ। পাবলো নেৰুদাৰ আচল নাম আছিল নেফটালি ৰিকাৰ্ডো ৰেয়েজ কাছোৱাল্টো। তেওঁৰ পিতৃ আছিল ৰে’ল বিভাগৰ কৰ্মচাৰী জো ডেল কাৰমেন ৰেয়েজ আৰু মাতৃ ৰোচা বাচোৱাল্টো আছিল এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী। নেৰুদাৰ জন্মৰ এমাহ পিছতে মাক ৰোচা বাচোৱাল্টোয়ে ইহ সংসাৰৰপৰা বিদায় লয়। এই ঘটনাৰ লগে লগে নেৰুদাৰ পৰিয়ালটো দক্ষিণ চিলিৰ সীমান্তৱৰ্তী টেমুকো চহৰলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰে আৰু নেৰুদাৰ পিতৃ ৰেয়েজে ক্ৰিনিদাদ কেনদিদা মাৰ্তাদ নামৰ মহিলা এগৰাকীৰ লগত পুনৰ বিবাহ পাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>কিশোৰ জীৱনী চয়ন, সম্পাদনা-নুৰুল ইছলাম শইকীয়া,নতুন সাহিত্য পিৰষদ, প্ৰথম প্ৰকাশ, ২০১৬, পৃষ্ঠা-৩৮৪</ref> দহ বছৰ বয়সতে নেৰুদাই কবিতা লিখিবলৈ লৈছিল। প্ৰথম কবিতাটো আছিল সতীয়া মাকক লৈ লিখা। নেৰুদাৰ দেউতাক নেৰুদাৰ লেখা-মেলা, সাহিত্য প্ৰীতিৰ প্ৰতি মুঠেও সন্তুষ্ট নাছিল। ষোল্ল বছৰমান বয়সলৈকে তেওঁ টেমুকোতে শৈশৱ আৰু কৈশোৰ অতিবাহিত কৰিছিল। নেৰুদাই তেৰ বছৰ বয়সত ছদ্মনামত Enthusiasm and Perseverance নামৰ ৰচনা এখন লিখি স্থানীয় বাতৰি কাকতত প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৯১৮ চনৰপৰা ১৯২০ চনলৈ বহু সংখ্যক কবিতা আৰু ৰচনা বিভিন্ন আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ ছদ্মনাম লোৱাৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল তেওঁৰ পিতৃৰ তেওঁৰ কবিতাৰ প্ৰতি থকা অসন্তুষ্টি। ষোল্ল বছৰ বয়সত নেৰুদাই ফৰাচী ভাষা অধ্যয়ন কৰাৰ উদ্দেশ্যে ছান্তিয়াগোলৈ আহিছিল আৰু কবিতা লিখাত মনোনিৱেশ কৰিছিল। ১৯২৩ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ হৈছিল। ইয়াৰ পিচত নেৰুদাই ভালেসংখ্যক কবিতা, উপন্যাস, গল্প আৰু প্ৰবন্ধ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। নেৰুদাৰ কবিতাসমূহে পাঠকৰ বিপুল সঁহাৰি লাভ কৰিছিল আৰু পৃথিৱীৰ ভিন্ন ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>কিশোৰ জীৱনী চয়ন, ২০১৬, পৃষ্ঠা-৩৮৫</ref> ১৯২৭ চনত নেৰুদা ভীষণ অৰ্থাভাৱত জুৰুলা হৈছিল আৰু তাৰপৰা মুক্তি পাব কাৰণে তেওঁ কলম্বো, জাভা আৰু ছিংগাপুৰত কাম কৰিছিল। জাভাত তেওঁ মেৰিকা এণ্টানিটা হেগনীৰ ভোগেলজংগ নামৰ এগৰাকী হলেণ্ড দেশীয় বেংক কৰ্মচাৰীৰ লগত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। নেৰুদা পুনৰ ছান্তিয়াগোলৈ উভতি অহাত তেওঁক বুয়েনচ এয়াৰ্চ, বাৰ্চিলোনা আৰু স্পেইনৰ কূটনৈতিক পদত নিযুক্ত কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ এটি সাহিত্য চক্ৰ গঠন কৰিছিল য'ত তেওঁ প্ৰখ্যাত কবি গাৰ্থিয়া লৰকাক লগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ বন্ধু হৈ পৰিছিল। ১৯৩৪ চনত মাদ্ৰিদতেই তেওঁৰ এগৰাকী ছোৱালী সন্তান মালভা মেৰিনা ত্ৰিনিদাদৰ জন্ম হৈছিল। কিন্তু তাই মহামাৰী ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। সেই সময়তে নেৰুদা লাহে লাহে তেওঁৰ পত্নীৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ আহিছিল আৰু ডেলিয়া ডেল কেৰল নামৰ আৰ্জেণ্টিনাৰ ছোৱালী এগৰাকীৰ লগত প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক কৰিছিল। স্পেইনত যেতিয়া গৃহযুদ্ধ আৰম্ভ হৈছিল, তেতিয়া নেৰুদা পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাজনীতিত সোমাই পৰিছিল। স্পেইনৰপৰা স্বদেশলৈ অহাৰ পিছত নেৰুদাই জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰিছিল। কেতিয়াবা ৰাজনৈতিক জনসভাত, কেতিয়াবা খনি শ্ৰমিকৰ মাজত কবিতা পাঠ কৰিবলৈ লৈছিল। ক্ৰমান্বয়ে জনগণৰ মাজত নেৰুদাৰ কবিতা প্ৰচাৰিত আৰু প্ৰসাৰিত হ’বলৈ ধৰিলে। তেওঁৰ কবিতাত উদ্ভাসিত হৈছিল আমেৰিকাৰ আচল কাহিনী, ভৌগোলিক পৰিৱেশ, স্বেচ্ছাচাৰী শাসকৰ হাতত লাঞ্ছিত হোৱা জনসাধাৰণ আৰু আবেগমধুৰ ভিন্ন সুৰ। তেওঁৰ কবিতাত দৈনন্দিন জীৱনৰ বিষয়বস্তু যেনে— আলু, বিলাহী, বেঙেনা, কাঠ আদিয়ে ঠাই লাভ কৰিছিল। আমেৰিকাৰ কবিৰালফৱাল্ডো এমাৰছন (Ralph Waldo Emerson) ৰ দৰে কাঠমিস্ত্ৰী, শিল্পী, খনিকৰ, মজদুৰ আদি নেৰুদাৰ কবিতাৰ নায়ক হৈ পৰিছিল।<ref>কিশোৰ জীৱনী চয়ন,২০১৬, পৃষ্ঠা-৩৮৪</ref> ১৯৭০ চনত সেই দেশৰ কমিউনিষ্ট দলে নেৰুদাৰ নাম ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। কিন্তু ছালভাদৰ আলেন্দেনামৰ ব্যক্তি এজনৰ নাম কেইবাটাও দলে সন্মিলিতভাৱে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰা হেতু নেৰুদাই তেওঁৰ প্ৰতি সমৰ্থন জনাই ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল। তাৰ পিছত নেৰুদাক পেৰিছৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে নিয়োগ কৰা হয়। ১৯৭১ চনত নেৰুদাক সাহিত্যৰ বাবে নোবেল পুৰস্কাৰ দিয়া হয়। নেৰুদাৰ [[ভাৰত]]ৰ প্ৰতি আছিল অপৰিসীম প্ৰেম। আনকি যি সময়ত ৰেংগুনত নেৰুদা কূটনৈতিক বিষয়া হিচাপে আছিল সেই সময়ত কবিগুৰু [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ক লগ ধৰাৰ মানসেৰে তেওঁ কলকাতালৈ আহিছিল। কিন্তু সেই সময়ত কবিগুৰু কলকাতাত নথকা বাবে তেওঁক লগ ধৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পিছতে নেৰুদাই [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সভাত যোগ দিয়ে, য'ত তেওঁ [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধী]], [[মতিলাল নেহৰু]], [[জৱাহৰলাল নেহৰু]] আৰু [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ক লগ পাইছিল। নেৰুদাই গান্ধীক এগৰাকী বিচক্ষণ ৰাজনীতিবিদ বুলি অভিহিত কৰিছে। নেৰুদাক আটাইতকৈ বেছি আকৰ্ষিত কৰিছিল সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী মনোভাৱে। লেটিন আমেৰিকাৰ অমৰ কবি পাবলো নেৰুদাৰ ১৯৭৩ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে ছান্তিয়াগোৰ ছান্তা মেৰিয়া হাস্পতালত মৃত্যু হয়। মানৱ দৰদী কবি পাবলো নেৰুদা অমৰ হৈ ৰ'ল তেওঁৰ কালজয়ী ৰচনাৰ মাজেৰে জনসাধাৰণৰ অন্তৰত।<ref>কিশোৰ জীৱনী চয়ন,২০১৬, পৃষ্ঠা-৩৮৫</ref> ==সাহিত্যৰাজি== * Twenty Love Poems and a Song of Despair, * The Captain's Verses, * Residence on Earth * The Book of Questions * Then Come Back : The Lost Neruda * Stones of Sky * Heights of Macchu Picchu * Memoirs * The Inhabitant and His Hope ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Pablo Neruda}} {{Wikiquote}} {{Wikisource|Author:Pablo Neruda|Pablo Neruda|lang=mul|works=by}} * [http://www.poetryfoundation.org/bio/pablo-neruda Profile at the Poetry Foundation] * [http://www.poets.org/poet.php/prmPID/279 Profile at Poets.org with poems and articles] * {{Nobelprize}} including the Nobel Lecture, 13 December 1971: "Towards the Splendid City" * {{cite journal |url=http://www.theparisreview.org/interviews/4091/the-art-of-poetry-no-14-pablo-neruda |title=Pablo Neruda, The Art of Poetry No. 14 |first=Rita |last=Guibert |journal=The Paris Review |date=Spring 1971 |issue=51}} * [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=3301011 Neruda's Centennial] on [[NPR]]'s ''[[Morning Edition]]'', 12 July 2004 (audio 4 mins) * [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1813176 "Pablo Neruda's 'Poems of the Sea'"] 5 April 2004 (Audio, 8 mins) * [https://www.newyorker.com/archive/2003/09/08/030908crbo_books1 "The ecstasist: Pablo Neruda and his passions"]. ''[[The New Yorker]]''. 8 September 2003 * [https://web.archive.org/web/20260615225539/https://www.pablonerudafilm.com/ Documentary-in-progress on Neruda, funded by Latino Public Broadcasting] site features interviews from Isabel Allende and others, bilingual poems * [http://mir-es.com/ne.php?g=neruda Poems of Pablo Neruda] * [https://www.theparisreview.org/blog/2018/03/26/pablo-nerudas-poetry-of-resistance/ "What We Can Learn From Neruda's Poetry of Resistance"]. ''[[The Paris Review]]''. 16 March 2018 by Mark Eisner * [https://www.loc.gov/item/93842532/ Pablo Neruda recorded at the Library of Congress for the Hispanic Division's audio literary archive on June 20, 1966] {{সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:চিলিৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] r3uglznee0w0fvyi4v9yj6bkv6ouz4b 0 37563 647463 637199 2026-10-25T00:16:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647463 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Infobox scientist |name = টুৰ হেয়াৰ্ডাল |image = ThorHeyerdahl.jpg |image_size = 240px |caption = |birth_date = {{birth date|1914|10|6}} |birth_place = লাৰ্ভিক([[Larvik]]), Norwa |death_date = {{death date and age|2002|4|18|1914|10|6}} |death_place = [[Colla Micheri]], Italy |residence = |citizenship |nationality = নৰ্ৱেয়ান |ethnicity = |field = [[Ethnography]]<br/>[[Adventure]] |work_institutions = |alma_mater = [[University of Oslo]]<ref name="www.greatdreams">{{cite web | url=http://www.greatdreams.com/thor.htm | title=THOR HEYERDAHL EXPEDITIONS and ARCHAEOLOGY OF THE PACIFIC PEOPLES | publisher=greatdreams.com | accessdate=১৩ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> |doctoral_advisor = [[Kristine Bonnevie]]<br/>Hjalmar Broch |doctoral_students = |known_for =কন্-টিকি যাত্ৰা |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |prizes = |religion = |footnotes = |signature = }} '''টুৰ হেয়াৰ্ডাল''' ({{lang_en|Thor Heyerdahl}} আই.পি.এ-[tuːr hæiːərdɑːl]) অক্টোবৰ ৬, ১৯১৪ – এপ্ৰিল ১৮, ২০০২) হৈছে বিশ্ববিখ্যাত ভ্ৰমণকাৰী, ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু পুৰাতত্ত্ববিদ। তেওঁ 'কন্-টিকি'ৰে যাত্ৰা কৰাৰ বাবে জনাজাত। ==জীৱন আৰু শিক্ষা== টুৰ হেয়াৰ্ডালৰ জন্ম ১৯১৪ চনত [[নৰৱে]]ৰ লাৰ্ভিকত হৈছিল। তেওঁ সৰুৰে পৰা প্ৰকৃতি-প্ৰেমী আছিল। তেওঁ নিজৰ মাকৰ দ্বাৰা অতিকৈ প্ৰভাৱিত হৈছিল। তেওঁৰ মাক আছিল স্থানীয় মিউজিয়ামৰ মুৰব্বী আৰু তেওঁ টুৰক [[প্ৰাণীবিজ্ঞান]]ৰ ফালে আকৰ্ষিত কৰিছিল। তেওঁ অ'চ্ল' বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰাণীবিজ্ঞান আৰু [[ভূগোল]] পঢ়ে।<ref name="www.greatdreams"/> ==প্ৰথম অন্বেষণ== টুৰৰ প্ৰথম অন্বেষণ আছিল পলিনেছিয়া (১৯৩৭-৩৮) আৰু উত্তৰ-পশ্চিম আমেৰিকালৈ(১৯৪০-৪১)।<ref name="www.greatdreams"/> পলিনেছিয়াত টুৰ আৰু টুৰৰ পত্নী লিভক পলিনেছিয়াৰ অনন্য মুৰব্বী টেৰিয়েৰূ(Teriieroo)এ টুলে।<ref name="www.greatdreams"/> পলিনেছিয়াৰ জীৱনশৈলী আয়ত্ত কৰাৰ পিছত টুৰ যায় ফাতুহিভা (Fatuhiva) দ্বীপত থাকিবলৈ, য'ত তেওঁ পলিনেছিয়ালৈ অহা জীৱ-জন্তুবোৰৰ মূল বিচাৰি গবেষণা চলাই। তেওঁ বিশ্বাস কৰিবলৈ লয় যে বিভিন্ন পুঠিয়ে দাবী কৰাৰ দৰে পলিনেছিয়ানসকলৰ মূল [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]] নহয়। তেওঁ পলিনেছিয়াত পোৱা প্ৰাণীবোৰৰ গবেষণা এৰি পলিনেছিয়াৰ মানুহৰ মূল বিচৰাত লাগে, তেওঁৰ মতে পলিনেছিয়াৰ মানুহ দক্ষিণ-পূব এছিয়াাৰ পৰা নহয়, ব্ৰিটিছ ক'ল'ম্বিয়া আৰু পেৰুৰ পৰাহে অহা। তেওঁ নিজৰ গবেষণা 'আমেৰিকান ইণ্ডিয়াঞ্চ ইন্ দা পেচিফিক'(American Indians in the Pacific) নামৰ গ্ৰন্থত ছপা কৰায়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ বাবে তেওঁ নৰৱেলৈ ঘূৰি যাবলগীয়া হয়।<ref name="www.greatdreams"/> ==কন্ টিকি অন্বেষণ== টুৰৰ গৱেষণাৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক অনেকে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। সেয়েহে টুৰে থলুৱা বাল্চা নাও তৈয়াৰ কৰে, যাৰ নাম দিয়ে কন্ টিকি(Kon-Tiki)। ১৯৪৭ চনত তেওঁ পেৰুৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে সেই নাৱেৰেই।<ref>http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/0428.html</ref> প্ৰায় ৮০০০ কিলোমিটাৰ ১০১ দিনত পাৰ কৰি তেওঁ কন্-টিকিৰে পালেগৈ পলিনেছিয়া আৰু প্ৰমাণ কৰি দেখুৱালে যে ঠিক সেইদৰেই পলিনেছিয়াৰ মানুহো [[পেৰু]]ৰ পৰা গৈ [[পলিনেছিয়া]] পালেগৈ।<ref name="www.greatdreams"/> ==গালাপাগ'চ অন্বেষণ== কন্ টিকি যাত্ৰাৰ সাফল্যৰ পিছত টুৰ ওলাল গালাপাগ'চ দ্বীপলৈ (ইকুৱেডৰৰ পৰা প্ৰায় ১০০০ কিলোমিটাৰ দূৰত), গালাপাগ'চলৈ যোৱা নৰৱে'ৰ পুৰাতত্ত্ববিদ দলৰ নেতাৰ ৰূপত। তাত তেওঁলোকে ক'ল'ম্বিয়া-পূৰ্ব বাসস্থলসমূহ অধ্যয়ন কৰে আৰু ইন্কা বাঁহী বিচাৰি ওলিয়ায়। তেওঁলোকে প্ৰায় ১৩০ ডোখৰ মৃৎশিল্পও আৱিষ্কাৰ কৰে যাক পিছত ইন্কাতকৈ পুৰণা বুলি প্ৰমাণিত কৰা হয়। টুৰে এই অভিযানৰ লগতে বিশেষজ্ঞ সকলৰ লগত মিলি হেৰুৱা 'গুৱাৰা' (guara) কলা পুনৰাবিস্কাৰ কৰাৰ দিশতো কাম কৰে। গুৱাৰাই পেৰু আৰু ইকুৱেডৰৰ লোকক দূৰলৈ ভ্ৰমণ কৰোঁতে আৰু দিশ নিৰ্ণয় কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref name="www.greatdreams"/><ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170105162230/http://www.heyerdahl-institute.no/en/Segments/Expeditions/Expeditions/ |archivedate=2017-01-05 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.heyerdahl-institute.no/en/Segments/Expeditions/Expeditions/ |access-date=2014-11-06 |deadurl=yes}}</ref> ==ইষ্টাৰ দ্বীপ অন্বেষণ== ১৯৫৫-৫৬ত টুৰে পেচিফিকৰ আতাইতকৈ নিলগত থকা- '[[ইষ্টাৰ দ্বীপ]]'(Easter Island)লৈ যাত্ৰা কৰে, ২৩জনীয়া এটি দলৰ সৈতে। তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰে যে থলুৱা লোকে কাটি পেলোৱাৰ আগলৈকে, ইষ্টাৰ দ্বীপ আছিল গছেৰে ভৰা। কাৰ্বন ডেটিংৰ পৰা প্ৰমাণিত হ'ল যে তালৈ প্ৰথম মানুহ ৩৮০চনত গৈছিল(তেতিয়াৰ বিশেষজ্ঞই বিশ্বাস কৰাতকৈ প্ৰায় ১০০০ বছৰ আগত)। তেওঁৰ গবেষণাই ১০ম পেচিফিক বিজ্ঞান কংগ্ৰেছত বৰ চৰ্চা লাভ কৰে।<ref name="www.greatdreams"/> ==ৰা অন্বেষণ== টুৰে প্ৰাচীন নেভিগেচন্ যন্ত্ৰসমূহৰ ওপৰত অধ্যয়ন চলাই গ'ল। পেপাইৰাচেৰে নিৰ্মিত ৰীড-নাৱে তেওঁৰ আকৰ্ষণ লাভ কৰে। তেতিয়াৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ অনুসৰি ৰীড নাও বেছি সময় চলোৱা সম্ভৱ নহয়(খুব বেছি ২সপ্তাহ)। টুৰৰ মনে কথাটো মানি নললে। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে প্ৰাচীন যন্ত্ৰটিৰ ক্ষমতা ইয়াতকৈ অধিক। সেয়ে তেওঁ তেনে এখন নাও পেপাইৰাচেৰে নিৰ্মাণ কৰিলে, যাৰ নাম দিলে ৰা। ৰাষ্ট্ৰ সংঘৰ পতাকাৰ তলত ৭খন দেশৰ ৭জন মানুহ লৈ তেওঁ সেই নাৱত মৰক্কৰ চাফিৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁলোকে ৫৬দিনত ৫০০০ কিলোমিটাৰ পাৰ কৰিলে, কিন্তু ধুমুহা আৰু নিৰ্মাণৰ কিছু নাটনিৰ বাবে তেওঁলোকে যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। ১০মাহৰ পিছত তেওঁ পুনৰ ওলাল সেই একেই যাত্ৰাত, নাওখন কিছু সৰু কৰি লৈ, যাৰ নাম দিয়া হ'ল ৰা-২। এইবাৰ তেওঁ সফল হয়, আটলাণ্টিকৰ আটাইতকৈ বহল অংশ (৬১০০ কিলোমিটাৰ) ৫৭ দিনত পাৰ কৰি।<ref name="www.greatdreams"/> ==আন অন্বেষণ আৰু মৃত্যু== তেওঁ পিছলৈ টিকিউম্ পিৰামিড, তেনেৰাইফ্ আইলেণ্ড, আদিত মনোযোগ দিয়ে। ৮৭ বছৰ বয়সত, ২০০২ চনৰ ২ এপ্ৰিলত [[কেঞ্চাৰ]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ টুৰ হেয়াৰ্ডালৰ মৃত্যু হয়।<ref name="biography">{{cite web | url=http://www.biography.com/people/thor-heyerdahl-21183589#later-expeditions | title=Thor Heyerdahl Biography | publisher=biography.com | accessdate=১৩ অক্টোবৰ ২০১৪ | archivedate=2014-10-13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013055820/http://www.biography.com/people/thor-heyerdahl-21183589#later-expeditions | deadurl=yes }}</ref><ref name="theguardian">{{cite web | url=http://www.theguardian.com/travel/2002/apr/19/travelnews.internationaleducationnews.highereducation1 | title=Thor Heyerdahl dies at 87 | publisher=theguardian.com | accessdate=১৩ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Wayback |date=20090913133203 |url=http://www.hf.uib.no/i/Nordisk/MaalogMinne/artikler/heyerdahl-v1.pdf |title=Maal og minne 1, 2002 }} a scientific critique of his Odin project, in English *[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/73_folder/73_articles/73_thorheyerdahl.html Thor Heyerdahl in Baku] Azerbaijan International, Vol. 7:3 (Autumn 1999), pp.&nbsp;96–97. *[http://www.plu.edu/~ryandp/thor.html Thor Heyerdahl Biography and Bibliography] *[http://www.greatdreams.com/thor.htm Thor Heyerdahl expeditions] *[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/ai111_folder/111_articles/111_heyerdahl_tigris.html The 'Tigris' expedition, with Heyerdahl's war protest] Azerbaijan International, Vol. 11:1 (Spring 2003), pp.&nbsp;20–21. *[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/ai102_folder/102_articles/102_heyerdahl_storfjell.html Bjornar Storfjell's account]: A reference to his last project ''[[Jakten på Odin]]'' Azerbaijan International, Vol. 10:2 (Summer 2002). *[http://news.nationalgeographic.com/news/2002/04/0419_020419_wirethor.html Biography on National Geographic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020602013044/http://news.nationalgeographic.com/news/2002/04/0419_020419_wirethor.html |date=2002-06-02 }} *[http://www.forskning.no/temaer/thor_heyerdahl Forskning.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002210937/http://www.forskning.no/temaer/thor_heyerdahl |date=2006-10-02 }} Biography from the official Norwegian scientific webportal (in Norwegian) *[http://www.maldivesroyalfamily.com/maldives_romero_heyerdahl.shtml Thor Heyerdahl on Maldives Royal Family website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927005105/http://www.maldivesroyalfamily.com/maldives_romero_heyerdahl.shtml |date=2011-09-27 }} *[http://www.blueworldexplorer.co.uk/explorers/heyerdahl.htm Biography of Thor Heyerdahl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211045916/http://www.blueworldexplorer.co.uk/explorers/heyerdahl.htm |date=2007-02-11 }} *[http://www.bradshawfoundation.com/thor Sea Routes to Polynesia] Extracts from lectures by Thor Heyerdahl *[http://www.heyerdahl-byen.no/ The home of Thor Heyerdahl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130083513/http://www.heyerdahl-byen.no/ |date=2009-01-30 }} Useful information on Thor Heyerdahl and his hometown, Larvik *[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/science-obituaries/1391410/Thor-Heyerdahl.html Thor Heyerdahl] – Daily Telegraph obituary [[শ্ৰেণী:নৰৱে'ৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পুৰাতত্ত্ববিদ]] [[শ্ৰেণী:অভিযাত্ৰী]] 9zm693c5wo53pzdmxyo6aa2bypany0q 0 39706 647245 623899 2026-10-24T15:00:20Z ~2026-56806-11 52478 /* অভিনয়ত */ 647245 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = হিয়া দিয়া নিয়া | image = হিয়া দিয়া নিয়া চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg | image size = 200px | alt = <!-- see WP:ALT --> | caption = | director = [[মুনিন বৰুৱা]] | producer = মেৰী লস্কৰ <br/> (পূজা মোশ্যন পিকচাৰ্ছ) | story = | screenplay = | starring = [[যতীন বৰা]]</br>[[ৰবি শৰ্মা]]<br/>[[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]]<br/>[[লুনা লহকৰ]]<br/>[[গীতাৱলী ৰাজকুমাৰী]]<br/>[[মৃদুলা বৰুৱা]] | music = [[জুবিন গাৰ্গ]] | cinematography = [[মৃণাল কান্তি দাস]] | editing = [[এ শ্ৰীকৰ প্ৰসাদ]] | studio = | distributor = | released = ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০০ | runtime = | country = {{flag|IND}} | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | budget = | gross = ₹ ১ কোটি <ref>{{Cite web|url=http://rupaliparda.com/archives/11416|title=কোনখন অসমীয়া ছবি সফল?? ভাল দিন আহিছেনে অসমীয়া ছবিৰ??|publisher=Rupaliparda|accessdate=২৩ এপ্ৰিল ২০২০|archivedate=2020-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200403162204/https://rupaliparda.com/archives/11416|deadurl=yes}}</ref> }} '''হিয়া দিয়া নিয়া''' হৈছে ২০০০ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন অসমীয়া ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক ছবি। পূজা মোশ্যন পিকচাৰ্ছৰ বেনাৰত মেৰী লস্কৰে প্ৰযোজনা কৰা এই চলচ্চিত্ৰখনৰ পৰিচালনা বিশিষ্ট পৰিচালক [[মুনিন বৰুৱা]]ৰ। সংগীত পৰিচালনা আছিল [[জুবিন গাৰ্গ|জুবিন গাৰ্গৰ]]। মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে [[যতীন বৰা]], [[ৰবি শৰ্মা]], [[লুনা লহকৰ]], [[গীতাৱলী ৰাজকুমাৰী]], [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]] আৰু [[মৃদুলা বৰুৱা]]ই। চলচ্চিত্ৰখনে বহুল জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰি সমগ্ৰ অসমতে আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ যোগেদিয়েই অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল জনপ্ৰিয় কণ্ঠশিল্পী জুবিন গাৰ্গে।<ref name="assam info">{{cite web | url=http://www.assams.info/movies/hiya-diya-niya-2000 | title=Hiya Diya Niya (2000) – Assamese Film | publisher=assams.info | accessdate=১৩ জুন ২০১৫}}</ref><ref name="enajori">{{cite web | url=http://enajori.com/released-movies/ | title=Released Assamese Films | publisher=enajori.com | accessdate=১৩ জুন ২০১৫ | archivedate=2012-03-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308071902/http://enajori.com/released-movies/ | deadurl=yes }}</ref> ==কাহিনীৰ সাৰাংশ== ছবিখনত সংসাৰৰ মোহ, বন্ধুত্বৰ এনাজৰী তথা প্ৰেমৰ সৰলতা আদিক সুন্দৰ ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। জীয়ৰীৰ বাবে মাতৃয়ে ধনী ল’ৰা আৰু পিতৃয়ে নিজৰ বন্ধুৰ পুত্ৰক বিচৰা ঘটনাটোতেই সন্নিৱিষ্ট হৈ থাকে কেইবাটাও পৰিঘটনা। <ref name>{{cite web|url=http://rupaliparda.com/archives/10688|title= “হিয়া দিয়া নিয়া” ৰ সফল ২০ টা বৰ্ষঃ|publisher=Rupaliparda|accessdate=১৮ এপ্ৰিল, ২০২০}}</ref> ==অভিনয়ত== *[[যতীন বৰা]]<ref name="assam info" /><ref name="enajori" /> - দিপু/ দুলাল *[[লুনা লহকৰ]] - মমী *[[ৰবি শৰ্মা]] - অবিনাশ চৌধুৰী *[[গীতাৱলী ৰাজকুমাৰী]] - সুনিতা *[[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]] - নিৰেন *[[মৃদুলা বৰুৱা]] - ৰুনু *[[হিৰণ্য দাস]] - ছানী তালুকদাৰ *[[হিৰণ্য ডেকা]] *[[চেতনা দাস]] *[[নিপন গোস্বামী]] *[[মাধুৰীমা চৌধুৰী]] *[[ৰীনা বৰা]] *[[পংকজ মহন্ত]] ==সংগীত== {{Infobox album | name = হিয়া দিয়া নিয়া | type = চলচ্চিত্ৰ সংগীত | Artist = [[জুবিন গাৰ্গ]] | cover = | caption = | released = ২৫ অক্টোবৰ ১৯৯৯ | recorded = | genre = বোলছবি সংগীত | length = | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | label = পূজা মোশ্যন পিকচাৰ্ছ | Director = [[জুবিন গাৰ্গ]] | Producer = মেৰী লস্কৰ | Compiler = | Chronology = জুবিন গাৰ্গ | Last album = | This album = '''''হিয়া দিয়া নিয়া'''''<br />(২০০০) | Next album = '''''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'''''<br />(২০০০) }} চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল [[জুবিন গাৰ্গ|জুবিন গাৰ্গে]]। গীতিকাৰ আছিল [[হেমন্ত দত্ত]], দিগন্ত ভাৰতী আৰু [[জীমণি চৌধুৰী]]। গীতসমূহত কণ্ঠদান কৰিছিল জুবিন গাৰ্গ, [[মালবিকা বৰা]], [[তৰালী শৰ্মা]], [[শান্তা উজীৰ]], [[দিগন্ত ভাৰতী]], [[দেবজিৎ চৌধুৰী]], [[চেতনা দাস]] আৰু [[হিৰণ্য ডেকা]]ই। এটি থীম্ সংগীতেৰে সৈতে এলবামটিত মুঠ ৮টি গীত সন্নিবিষ্ট আছে।<ref name="mio">{{cite web | url=http://mio.to/album/Hiya+Diya+Niya | title=Hiya Diya Niya | publisher=Music India Online | accessdate=১৩ জুন ২০১৫ | archivedate=2015-06-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150624055132/http://mio.to/album/Hiya+Diya+Niya | deadurl=yes }}</ref> ছবিখনৰ সকলোবোৰ গানেই চিৰসেউজ আৰু জনপ্ৰিয়। {{tracklist | headline = গীতৰ তালিকা | extra_column = গায়ক/গায়িকা | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 = নহ’লে পৰিচয় | extra1 = [[জুবিন গাৰ্গ]] | lyrics1 =[[হেমন্ত দত্ত]] | length1 =৪:২২ | title2 = বুকু ভৰা | extra2 = [[মালবিকা বৰা]] | lyrics2 =[[জীমণি চৌধুৰী]] | length2 =৪:০০ | title3 = মলয়াৰ দুপাখিত | extra3 = [[জুবিন গাৰ্গ]], [[তৰালী শৰ্মা]] | lyrics3 =দিগন্ত ভাৰতী | length3 =৫:৩৮ | title4 = কথাটি বুজিলোঁ | extra4 = [[জুবিন গাৰ্গ]], [[তৰালী শৰ্মা]] | lyrics4 =দিগন্ত ভাৰতী | length4 =৬:১৭ | title5 = নহ’লে পৰিচয় | extra5 = [[শান্তা উজীৰ]] | lyrics5 =[[হেমন্ত দত্ত]] | length5 =৪:১৯ | title6 = মিছাতে মিছাতে | extra6 = [[জুবিন গাৰ্গ]], [[দিগন্ত ভাৰতী]], [[চেতনা দাস]], [[হিৰণ্য ডেকা]] | lyrics6 =দিগন্ত ভাৰতী | length6 =৩:৫১ | title7 = থীম্ - হিয়া দিয়া নিয়া | extra7 = [[জুবিন গাৰ্গ]] | lyrics7 =[[জুবিন গাৰ্গ]] | length7 =৩:৪১ | title8 = মিঠা মিঠা | extra8 = [[জুবিন গাৰ্গ]], [[দেবজিৎ চৌধুৰী]], [[শান্তা উজীৰ]], [[মালবিকা বৰা]] | lyrics8 =[[জীমণি চৌধুৰী]] | length8 =৪:৪০ }} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb title|8180726}} {{মুনিন বৰুৱা|state=expanded}} {{জুবিন গাৰ্গ|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০০০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] 0yxchhonko11oiuqtp5i2vhfquyx09a 0 40297 647377 631990 2026-10-24T18:31:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647377 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |conventional_long_name = গুপ্ত সাম্ৰাজ্য<br>Gupta Empire |common_name = গুপ্ত সাম্ৰাজ্য |continent = এচিয়া |region = ভাৰত |country = ভাৰত |era = প্ৰাচীন ভাৰত |status = |event_start = |year_start = ৩২০ চন |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৫৫০ চন |date_end = |p1 = মহামেঘবাহন ৰাজবংশ |flag_p1 = |p2 = কণ্ব ৰাজবংশ |flag_p2 = |p3 = কুশন সাম্ৰাজ্য |flag_p3 = |p4 = ভৰ্ষিৱ ৰাজবংশ |flag_p4 = |s1 = গুৰ্জাৰ-প্ৰতিহাৰ |flag_s1 = |s2 = পাল সাম্ৰাজ্য |flag_s2 = |s3 = ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজবংশ |flag_s3 = |s4 = Hephthalite |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Gupta_empire_map.png |image_map_caption = গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = পাটলিপুত্ৰ |common_languages = [[সংস্কৃত]] (সাহিত্য আৰু শৈক্ষিক); [[প্ৰাকৃত]] (কথিত) |religion = [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] <br> [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] |government_type = একনায়কত্ববাদ |stat_area = ৩৫০০০০০ |leader1 = মহাৰাজ শ্ৰীগুপ্ত |year_leader1 = ২৪০–২৮০ চন |leader2 = [[চন্দ্ৰগুপ্ত]] |year_leader2 = ৩১৯–৩৩৫ চন |leader3 = [[বিষ্ণুগুপ্ত]] |year_leader3 = ৫৪০–৫৫০ চন |title_leader = [[মহাৰাজধিৰাজ]] |legislature = |stat_area1 = 3500000 |today = {{flag|India}}<br>{{flag|Pakistan}}<br>{{flag|Bangladesh}}<br>{{flag|Nepal}} }} [[File:WLA vanda Buddha from the basement of a stupa.jpg|thumb|টেৰাকোটাৰে নিৰ্মিত গুপ্ত যুগৰ এক ধ্যানমগ্ন বুদ্ধমূৰ্ত্তি]] '''গুপ্ত সাম্ৰাজ্য''' ({{lang-sa|गुप्तसाम्राज्य}}, ''{{IAST|Gupta Sāmrājya}}'') হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতত মহাৰাজ শ্ৰী গুপ্তই প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সাম্ৰাজ্য। এই সাম্ৰাজ্য [[ভাৰত|ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ প্ৰায়ভাগ অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল। গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ কাল হৈছে ৩২০-ৰ পৰা ৫৫০ চন।<ref>{{cite encyclopedia|title=Gupta Dynasty – MSN Encarta|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761571624/gupta_dynasty.html|work=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091029013809/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761571624/Gupta_Dynasty.html|archivedate=29 October 2009|deadurl=yes|access-date=19 August 2015}}</ref> গুপ্তসকলৰ শাসনকালত বিৰাজমান শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ বাবে বৈজ্ঞানিক আৰু কলাত্মক চিন্তা-চৰ্চাসমূহৰ উদ্গতি ঘটিছিল।<ref>[http://historymedren.about.com/library/text/bltxtindia7.htm India – Historical Setting – The Classical Age – Gupta and Harsha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018171922/http://historymedren.about.com/library/text/bltxtindia7.htm |date=2015-10-18 }}. Historymedren.about.com (17 June 2010). Retrieved on 2011-11-21.</ref> সেয়ে এই কালছোৱা ভাৰতৰ সোণালী যুগ বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>N. Jayapalan, ''History of India'', Vol. I, (Atlantic Publishers, 2001), 130.</ref> এই সময়ছোৱাতে ভাৰতে [[বিজ্ঞান]] আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা, আভিযান্ত্ৰিক, কলা, ভাষা, [[সাহিত্য]], তৰ্কবিজ্ঞান, [[গণিত]], জ্যোতিৰ্বিদ্যা, ধৰ্ম আৰু দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত নতুন মাইলৰ খুঁটিত উপনীত হৈছিল ।<ref>[https://web.archive.org/web/20081204082030/http://www.wsu.edu:8001/~dee/ANCINDIA/GUPTA.HTM Ancient India. The Age of the Guptas]. wsu.edu</ref> প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্ত, সমুদ্ৰগুপ্ত আৰু দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্ত আছিল গুপ্ত ৰাজবংশৰ সবাতোকৈ উল্লেখনীয় শাসনকৰ্ত্তা।<ref>[http://www.indianchild.com/gupta_empire.htm Gupta Empire in India, art in the Gupta empire, Indian history – India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729010429/http://www.indianchild.com/gupta_empire.htm |date=2017-07-29 }}. Indianchild.com. Retrieved on 2011-11-21.</ref> খ্ৰীষ্টিয় ৪ৰ্থ শতিকাৰ সংস্কৃত কবি [[কালিদাস|কালিদাসে]] গুপ্তসকলে ভাৰতবৰ্ষৰ ভিতৰে বাহিৰে ২১খন ৰাজ্য জয় কৰাৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে পৰসিক, হুন, কম্বোজ, পূব আৰু পশ্চিম অক্সাচ নদী উপত্যকাৰ জনজাতি, কিন্নৰ, কিৰাট ইত্যাদি।<ref name="Raghu Vamsa v 4.60–75">Raghu Vamsa v 4.60–75</ref> নান্দনিক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰসমূহ গুপ্ত যুগৰ সৃষ্টিশীলতাৰ চৰম নিদৰ্শন বুলিব পাৰি।<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/249590/Gupta-dynasty Gupta dynasty (Indian dynasty)]. Britannica Online Encyclopedia. Retrieved on 2011-11-21.</ref> গুপ্ত যুগতে [[কালিদাস|মহাকবি কালিদাস]], [[আৰ্যভট্ট]], [[বৰাহমিহিৰ]], বিষ্ণু শৰ্মা আৰু [[বাৎসায়ন]] আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ পণ্ডিত মণিষীৰ জন্ম হৈছিল।<ref>Mahajan, p. 540</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic-art/285248/1960/The-Gupta-empire-at-the-end-of-the-4th-century Gupta dynasty: empire in 4th century]. Britannica Online Encyclopedia. Retrieved on 2011-11-21.</ref> এই কালছোৱাত বিজ্ঞান আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰশাসনে নতুন শিখৰ লাভ কৰিছিল।<ref>[http://www.historybits.com/gupta.htm The Gupta Empire of India | Chandragupta I | Samudragupta]. Historybits.com (11 September 2001). Retrieved on 2011-11-21.</ref> শক্তিশালী বাণিজ্যিক সম্পৰ্কই অঞ্চলটোক এক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰৰ ৰূপ দিছিল আৰু কাষৰীয়া বাৰ্মা, শ্ৰীলংকা আৰু দক্ষিণ-পূব এচিয়াক প্ৰভাৱিত কৰিব পৰাকৈ গঢ়ি তুলিছিল।<ref>[http://www.pbs.org/thestoryofindia/gallery/photos/8.html Trade | The Story of India – Photo Gallery]. PBS. Retrieved on 2011-11-21.</ref> প্ৰাচীনতম ভাৰতীয় কাব্য যেনে পুৰাণসমূহ এই কালছোৱাতে লিখা বুলি অনুমান কৰা হয়। গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ কাৰণ হিচাপে উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলৰ হাতত ক্ৰমাৎ হেৰুৱাই পেলোৱা ৰাজ্যৰ অংশ আৰু ক্ষমতা, মদ্য এচিয়াৰ হুনসকলৰ আগমণ আদি কাৰকক চিনাক্ত কৰা হয়।<ref name="aa">Agarwal, Ashvini (1989). ''Rise and Fall of the Imperial Guptas'', Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0592-5, pp.264–9</ref> ৬ষ্ঠ শতিকাত গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত ভাৰতবৰ্ষ পুনৰ সৰু সৰু ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে আৰু গুপ্ত বংশৰ এটা ঠালে মগধত শাসন কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পিছতে ৭ম শতিকাৰ প্ৰথমভাগত বৰ্ধন বংশৰ [[হৰ্ষবৰ্ধন|হৰ্ষবৰ্ধনে]] হৰ্ষ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ==গুপ্তসকলৰ উত্থান আৰু মূল== [[File:Terracotta figures from Gupta era, at Indian Museum, Kolkata.jpg|thumb|গুপ্ত শাসনকালত নিৰ্মিত টেৰাকোটাৰ প্ৰতিমা]] বহু ইতিহাসবিদৰ মতে গুপ্ত ৰাজবংশটো এক বৈশ্য ৰাজবংশ আছিল।<ref>{{cite book|url=http://books.google.co.in/books?id=WaJ2tp_n1AMC&pg=PA208&lpg=PA208&dq=gupta+empire+vaishya&source=bl&ots=uhXz7kE0R9&sig=6i64Yol7_DeaU4yYJHs1BqwYCps&hl=en&sa=X&ei=-rs5UM6mG8HYrQfKzYHYAg&ved=0CFYQ6AEwBQ#v=onepage&q=gupta%20empire%20vaishya&f=false |title=Hinduism and Its Military Ethos|first=R.K.|last= Nehra|publisher=Lancer Publishers,2010 |date= |accessdate=2012-08-25}}</ref><ref name=Michael>{{cite book|url=http://books.google.co.in/books?id=axvPxswqNLQC&pg=PA17&lpg=PA17&dq=gupta+empire+vaishya&source=bl&ots=MZA3mXjJQv&sig=JzIbiVe98-5SrqwhXYBWMQCWh84&hl=en&sa=X&ei=-rs5UM6mG8HYrQfKzYHYAg&ved=0CGIQ6AEwBw#v=onepage&q=gupta%20empire%20vaishya&f=false |title=Striking a Balance: A Primer in Traditional Asian Values|first=Michael C.|last= Brannigan|publisher=Rowman & Littlefield, 2010 |date= |accessdate=2012-08-25}}</ref> ইতিহাসবিদ ৰাম চৰন শৰ্মাৰ মতে দমনকাৰী শাসনকৰ্ত্তাসকলৰ বিৰোধকাৰী এক প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে গুপ্তসকলৰ অভ্যুত্থান ঘটে।<ref>{{cite book|url=http://books.google.co.in/books?id=i_sIE1sO5kwC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=%22vaishya+dynasty%22&source=bl&ots=QuhWaaE1Nw&sig=AI73RxSGEWFgdvKSbSb6ylxZTNM&hl=en&sa=X&ei=W4z8TtSeKY3SrQely93jDw&redir_esc=y#v=onepage&q=%22vaishya%20dynasty%22&f=false |title=Early Medieval Indian Society: A Study in Feudalisation|first=R.S.|last= Sharma|publisher=Books.google.co.in |date= |accessdate=2012-06-06}}</ref> ইতিহাসবিদ তথা পুৰাতত্ত্ববিদ অনন্ত সদাশিৱ আলটেকাৰে প্ৰাচীন ভাৰতীয় আইনী লিপিৰ পৰা ঠাৱৰ কৰিছে যে গুপ্তসকল বৈশ্য বৰ্ণৰ। কিয়নো এই লেখনিসমূহত উল্লেখ থকা মতে ''গুপ্ত'' উপাধিযুক্ত লোকসকল বৈশ্য বৰ্ণৰ অন্তৰ্গত।<ref>[[openlibrary:a/OL9771A/Anant-Sadashiv-Altekar|List of Altekar's publications]] in the [[Open Library]].</ref> ইতিহাসবিদ মাইকেল চি. ব্ৰেনিংটনৰ মতে গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ উত্থান আছিল প্ৰাচীন ভাৰতীয় বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ এক লেখত ল’বলগীয়া ব্যতিক্ৰম।<ref name=Michael/> গুপ্তসকলৰ মূল সম্পৰ্কে মতভেদ দেখা যায়। কিছুসংখ্যক ইতিহাসবিদৰ মতে গুপ্তসকল বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]ৰ ভৰেন্দ্ৰীৰ পৰা আহিছিল। একাংশৰ মতে মুৰ্চিদাবাদ তেওঁলোকৰ মূল বাসস্থান। <ref>{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Gupta_Rule|title=Gupta Rule|work=banglapedia.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307034414/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Gupta_Rule|archivedate=2016-03-07|access-date=2015-08-19|deadurl=yes}}</ref> ==গুপ্ত শাসকসকল== *শ্ৰীগুপ্ত *ঘটোৎকচ *প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্ত *সমুদ্ৰগুপ্ত *ৰামগুপ্ত *দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্ত *প্ৰথম কুমাৰগুপ্ত *স্কন্দগুপ্ত *পুৰুগুপ্ত *দ্বিতীয় কুমাৰগুপ্ত *বুদ্ধগুপ্ত *নৰসিংহগুপ্ত বালাদিত্য *তৃতীয় কুমাৰগুপ্ত *বিষ্ণুগুপ্ত *ভান্যগুপ্ত *ভানুগুপ্ত ===শ্ৰীগুপ্ত আৰু ঘটোৎকচ=== মহাৰাজ শ্ৰীগুপ্তৰ ৰাজত্বকাল সম্ভৱতঃ ২৪০ চনৰ পৰা ২৮০ চনলৈকে আছিল।<ref name="a2">Agarwal, Ashvini (1989). ''Rise and Fall of the Imperial Guptas'', Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0592-5, pp.84–7</ref> তেওঁৰ পুত্ৰ ঘটোৎকচৰ আনুমানিক ৰাজত্বকাল ২৮০-৩১৯ চন। তেওঁৰ পুত্ৰ তথা পৰৱৰ্ত্তী ৰজা প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্তই মহাৰাজধিৰাজ উপাধি গ্ৰহণ কৰাৰ বিপৰীতে শ্ৰীগুপ্ত আৰু ঘটোৎকচে মহাৰাজ উপাধি লৈছিল।<ref>Majumdar, p. 474</ref> ৫ম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গুপ্তসকলে মগধত (বৰ্তমানৰ বিহাৰৰ আশে-পাশে) কিছুসংখ্যক হিন্দু ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://theindianhistory.org/Gupta/founder-of-the-gupta-empire-maharaja-sri-gupta.html|title=Founder of the Gupta Empire Maharaja Sri Gupta|work=theindianhistory.org|access-date=2015-08-20|archivedate=2015-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150502194736/http://www.theindianhistory.org/Gupta/founder-of-the-gupta-empire-maharaja-sri-gupta.html|deadurl=yes}}</ref> ===প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্ত=== প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্ত (ৰাজত্বকাল ৩২০-৩৩৫ চন) গুপ্তৰাজ ঘটোৎকচৰ (ৰাজত্বকাল ২৮০-৩১৯ চন) পুত্ৰ। মগধৰ সৈতে হোৱা এক সন্ধি অনুসাৰে লিচ্চভি ৰাজকন্যা কুমাৰাদেৱীৰ সৈতে প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্তৰ বিবাহ হয়। [[নেপাল]]ৰ লিচ্চভি গোষ্ঠীৰ মিত্ৰতাৰে চন্দ্ৰগুপ্তই মগধ, প্ৰয়াগ আৰু সকেটৰ প্ৰায়ভাগ অঞ্চল জয় কৰে। ৩২১ চনলৈ তেওঁ [[গংগা নদী]]ৰ পৰা প্ৰয়াগলৈকে (বৰ্তমানৰ এলাহাবাদ) ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে। প্ৰথম চন্দ্ৰগুপ্তই মহাৰাজধিৰাজ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল। ===সমুদ্ৰগুপ্ত=== পিতৃৰ পিছত ৩৩৫ চনত সমুদ্ৰগুপ্ত ''পৰাক্ৰমাংক'' ৰাজপাটত বহে আৰু ৩৮০ চনলৈকে প্ৰায় ৪৫ বছৰ জুৰি ৰাজত্ব কৰে। ৰাজত্বৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ অহিচত্ৰ আৰু পদ্মাৱতী জয় কৰে। পৰৱৰ্ত্তী কালত তেওঁ মালৱা, যৌধেয়, অৰ্জুনায়ন, মডুৰা (মথুৰা) আৰু অভিৰ ৰাজ্য জয় কৰে। ৩৮০ চনলৈকে সমুদ্ৰগুপ্তই একুৰিতকৈয়ো অধিক ৰাজ্য নিজ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰুৱা কৰে। তেওঁৰ সাম্ৰাজ্য [[হিমালয়]]ৰ পৰা নৰ্মদা নদীলৈকে আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ পৰা যমুনা নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। ইতিহাসবিদ ভিনচেণ্ট আৰ্থাৰ স্মিথে তেওঁক ভাৰতৰ নেপোলিয়ন আখ্যা দিছে।<ref>{{cite book|last=Smith|first=Vincent A. |title=The Early History of India: From 600 B.C. to the Muhammadan Conquest|publisher=Atlantic|year=1999|page=289|isbn=81-7156-618-9|url=http://books.google.com/books?id=8XXGhAL1WKcC&pg=PA289}}</ref> সমুদ্ৰগুপ্তই অশ্বমেধ যজ্ঞও সম্পাদন কৰিছিল। সমুদ্ৰগুপ্তই কলা আৰু সাহিত্যৰো পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। তেওঁ বৰ্তমানৰ কাশ্মীৰ আৰু আফগানিস্তানলৈকে ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>The Gupta Polity, pp.199</ref> তেওঁ নিজে এজন কবি তথা সংগীতজ্ঞ আছিল। তেওঁ [[বিষ্ণু]]ক উপাসনা কৰিছিল। তেওঁ আন ধৰ্মৰ প্ৰতি উদাৰ মনোভাৱাপন্ন আছিল আৰু শ্ৰীলংকাৰ বৌদ্ধ ৰজা শ্ৰীমেঘৱন্নক বোধ গয়াত এক বৌদ্ধস্তূপ সাজিবলৈ অনুমতি দিছিল। <ref name="m2">Mahajan, p. 487</ref> ===দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্ত বা বিক্ৰমাদিত্য=== সমুদ্ৰগুপ্তই ৰাণী দত্তদেৱীৰ পুত্ৰ দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্তক নিজৰ উত্তৰাধিকাৰী নিৰ্বাচন কৰে। দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্ত ''বিক্ৰমাদিত্য''ই ৩৭৫ চনৰ পৰা ৪১৫ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰে। তেওঁ কুন্তলৰ কদম্ব ৰাজকন্যা আৰু নাগ বংশৰ এক ৰাজকন্যক্ বিয়া কৰায়। তেওঁ নিজ পুত্ৰ প্ৰথম কুমাৰগুপ্ত আৰু কন্যা প্ৰভাৱতীৰ যোগেদি ডেক্কান প্ৰদেশৰ ভকটক ৰজা আৰু কৰ্নাটকৰ কদম্ব ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে।<ref>Raychaudhuri, p. 489</ref> দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্তই মালৱাৰ শাকসকলৰ ৰাজ্য, বঙ্গ (তৃতীয় ৰূদ্ৰসিংহ) আৰু সৌৰাষ্ট্ৰ জয় কৰি ৰাজ্যৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। সেই সময়ৰ ৰচনাসমূহত বিক্ৰমাদিত্যই একৈশখন ৰাজ্য জয় কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="Raghu Vamsa v 4.60–75"/><ref>ata shrivikramadityo helya nirjitakhilah Mlechchana Kamboja. Yavanan neechan Hunan Sabarbran Tushara. Parsikaanshcha tayakatacharan vishrankhalan hatya bhrubhangamatreyanah bhuvo bharamavarayate (Brahata Katha, 10/1/285-86, Kshmendra).</ref><ref>Kathasritsagara 18.1.76–78</ref><ref>Cf:"In the story contained in Kathasarit-sagara, king Vikarmaditya is said to have destroyed all the barbarous tribes such as the Kambojas, Yavanas, Hunas, Tokharas and the, National Council of Teachers of English Committee on Recreational Reading – Sanskrit language.</ref> তেওঁ উজ্জয়িনীত ৰাজধানী পাতিছিল। [[Image:Two Gold coins of Chandragupta II.jpg|thumb|upright=1.5|দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্তৰ সোণৰ মোহৰ]] [[Image:Silver Coin of Chandragupta II.jpg|thumb|left|upright=1.5|দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্তৰ ৰূপৰ মোহৰ]] গুপ্ত শাসনকালছোৱা, বিশেষকৈ দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্তৰ ৰাজত্বকাল স্বকীয় শৈলীৰ হিন্দু কলা, সাহিত্য, সংস্কৃতি আৰু বিজ্ঞানৰ বাবে জনা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে উত্তৰ প্ৰদেশৰ দেওগড়ত থকা দশাৱতাৰ মন্দিৰৰ কথা ক’ব পাৰি। এই সময়ছোৱাত ভাৰতত বৌদ্ধ আৰু জৈন সংস্কৃতিয়েও যথেষ্ট বিকাশ লাভ কৰিছিল। বিক্ৰমাদিত্যৰ ৰাজসভাত [[কালিদাস]]কে আদি কৰি [[নৱৰত্ন]]ই শোভা পাইছিল। চীনদেশৰ পৰিব্ৰাজক [[ফা-হিয়েন]]ৰ টোকাবহীত এই বিষয়ে যথেষ্ট সমল পোৱা গৈছে। ==পতন== স্কন্দগুপ্তৰ পিছত যথাক্ৰমে পুৰুগুপ্ত, দ্বিতীয় কুমাৰগুপ্ত, বুদ্ধগুপ্ত, নৰসিংহগুপ্ত, তৃতীয় কুমাৰগুপ্ত, বিষ্ণুগুপ্ত, ভান্যগুপ্ত আৰু ভানুগুপ্ত ৰজা হয়। ৪৮০ চনত মধ্য এচিয়াৰ পৰা হেফথেলিট বা শ্বেত হুনসকলৰ আগমণ ঘটে আৰু উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰান্তৰে এওঁলোকে গুপ্ত ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰে। ৫০০ চনমানলৈ গুপ্ত সাম্ৰাজ্য ভগ্নপ্ৰায় হয়।<ref>Ancient Indian History and Civilization by Sailendra Nath Sen p.220</ref><ref>Encyclopaedia of Indian Events & Dates by S. B. Bhattacherje p.A15</ref> ==গুপ্ত যুগৰ কীৰ্ত্তিসমূহ== গুপ্ত যুগৰ বিদ্বান লোকসকলৰ ভিতৰত [[বৰাহমিহিৰ]] আৰু [[আৰ্যভট্ট]]ৰ নাম বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। আৰ্যভট্টৰ দ্বাৰা [[শূন্য]]ৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰাচীন ভাৰতীয় গাণিতিক চিন্তা-চৰ্চাৰ এক অন্যতম মাইলৰ খুঁটি। বিক্ৰমাদিত্যৰ ৰাজসভাৰ মহাকবি কালিদাসে অভিজ্ঞানম শকুন্তলম, ৰঘূবংশ আদি নাট ৰচনা কৰিছিল। সংস্কৃত সাহিত্যই এই সময়ছোৱাতে উন্নতিৰ চৰম শিখৰত অৱস্থান কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। [[আয়ুৰ্বেদ|আয়ুৰ্বেদিক]] ঔষধৰ বিশদ বিৱৰণ তথা অস্ত্ৰোপচাৰৰ অধ্যায় সম্বলিত [[সুশ্ৰুত|সুশ্ৰুত সংহিতা]]ৰ ৰচনাকালো গুপ্ত যুগতেই বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে। [[দবাখেল]]ৰ জন্মও এই সময়ছোৱাতে হৈছিল বুলি কোৱা হয়<ref>{{cite book | author=[[Harold James Ruthven Murray|Murray, H.J.R.]] | title=A History of Chess | url=https://archive.org/details/historyofchess00murr | publisher=Benjamin Press (originally published by Oxford University Press) | year=1913 | isbn=0-936317-01-9 | oclc=13472872 }}</ref> য’ত দবাখেলৰ ৬ষ্ঠ শতিকাৰ প্ৰাথমিক সংস্কৰণক চতুৰংগ (অৰ্থাৎ সৈন্যবাহিনীৰ চাৰিটা ভাগ: পদাতিক, অশ্বাৰোহী, হস্তী আৰু ৰথ) বুলি কোৱা হৈছিল। চিকিৎসকসকলে চিকিৎসাৰ বিভিন্ন সা-সঁজুলি আৱিষ্কাৰ কৰাৰ লগতে আনকি অস্ত্ৰোপচাৰো সম্পন্ন কৰিছিল। গুপ্ত শাসনকালতে [[বাৎসায়ন|বাৎসায়নে]] [[সংস্কৃত]] ভাষাত [[কামসূত্ৰ]] ৰচনা কৰিছিল। গণিতজ্ঞ আৰ্যভট্টই কৈছিল যে পৃথিৱী ঘূৰণীয়া আৰু ই সূৰ্যৰ চৌপাশে প্ৰদক্ষিণ কৰে। তেওঁ সেই সময়ত প্ৰচলিত ৰাহু আৰু কেতুৰ ধাৰণা নুই কৰি ইয়াকো কৈছিল যে চন্দ্ৰকে ধৰি আন গ্ৰহসমূহে সূৰ্যৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত কৰিহে আলোকিত হয় আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ বাধাগ্ৰস্ত হ’লেই চন্দ্ৰগ্ৰহণ আৰু সূৰ্যগ্ৰহণ সংঘটিত হয়।<ref>Thomas Khoshy, Elementary Number Theory with Applications, Academic Press, 2002, p. 567. ISBN 0-12-421171-2.</ref> ==শিল্পকলা== গুপ্ত যুগক উত্তৰ ভাৰতীয় শিল্পকলাৰ চূড়ান্ত শিখৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। চিত্ৰবিলাকৰ বিষয়সমূহ বিভিন্নধৰণৰ আছিল। স্থাপত্য আৰু শৈল ভাস্কৰ্যসমূহত [[হিন্দু]] দেৱ-দেৱী, বুদ্ধমূৰ্ত্তি আৰু জৈন তীৰ্থংকৰৰ প্ৰতিকৃতি দেখা যায়। মথুৰা আৰু গান্ধাৰত এনে ভাস্কৰ্য বহুল পৰিমাণে দেখা পোৱা যায়। পূৰ্বতে ৰাজত্ব কৰা কুশনসকলৰ দৰে দক্ষিণ সত্ৰপ বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাৱিত অঞ্চলসমূহৰ বাদে গুপ্ত মোহৰসমূহত কোনো ৰজাৰ প্ৰতিকৃতি চিহ্নিত নাছিল।<ref>Harle, 87-89</ref> গুপ্তশৈলীৰ প্ৰখ্যাত কীৰ্ত্তিচিহ্নসমূহৰ ভিতৰত [[অজন্তা গুহা]], [[এলিফেণ্টা গুহা]] আৰু [[ইলোৰা গুহা]] (যথাক্ৰমে বৌদ্ধ, হিন্দু আৰু মিশ্ৰিত [জৈনকে ধৰি]) পৰৱৰ্ত্তী সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও ইয়াত গুপ্তশৈলীৰ প্ৰভাৱ আৰু প্ৰাধান্য বিদ্যমান।<ref>Harle, respectively 118-122, 123-126, 129-135</ref> উদয়গিৰিৰ হিন্দু গুহাসমূহে গুপ্ত সাম্ৰাজ্য আৰু বিষয়াবৰ্গৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক চিহ্নিত কৰে। <ref>Harle, 92-97</ref> দেওৰাগড়ৰ বিষ্ণু মন্দিৰো ইয়াৰ অন্যতম উদাহৰণ।<ref>Harle, 113-114</ref> ==টোকা== {{Reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * Harle, J.C., ''The Art and Architecture of the Indian Subcontinent'', 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, ISBN 0300062176 *Majumdar, R.C. (1977). ''Ancient India'', New Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0436-8 *Raychaudhuri, H.C. (1972). [http://books.google.com/books?id=pGwjFsqwF0YC&printsec=frontcover Political History of Ancient India], Calcutta: University of Calcutta ISBN 1-4400-5272-7 *Shiv [[Chhatrapati]] 14 February 2013 @ 5:43&nbsp;pm * {{cite book| title = Personal and geographical names in the Gupta inscriptions| url = https://archive.org/stream/personalgeograph00sharuoft#page/n5/mode/2up |author=Tej Ram Sharma|year=1978|publisher=Concept Publishing Co., Delhi}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] g9udoimd2duby45v52722pc39ofpizp 0 41227 647243 646406 2026-10-24T14:52:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647243 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসমৰ হিন্দু সামাজিক সম্প্ৰদায়}} {{Infobox ethnic group | group = কলিতা | popplace = প্ৰধানকৈ [[নামনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[উজনি অসম]]ৰ কিছু অঞ্চল; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | related = কায়স্থ, অসমীয়া সমাজৰ অন্যান্য সম্প্ৰদায় }} '''কলিতা''' অসমৰ [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া সমাজ]]ৰ এটা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] জাতিগত বা সামাজিক সম্প্ৰদায়। বৰ্তমান তেওঁলোকক সাধাৰণ বা অসংৰক্ষিত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Centre supports Assam government's proposal to grant ST status to six communities: Ramdas Athawale |agency=Press Trust of India |work=The New Indian Express |date=8 October 2017 |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2017/oct/08/centre-supports-assam-governments-proposal-to-grant-st-status-to-six-communities-ramdas-athawale-1668725.html}}</ref> কলিতাসকলৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই। শিলপীশিখা বৰুৱাৰ মতে, প্ৰায় ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কামৰূপৰ অধ্যয়ন কৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰলিপিসমূহত ''কলিতা'' নামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ পোৱা নাযায়। সেয়েহে পৰৱৰ্তী কালত সুস্পষ্ট জাতি হিচাপে পৰিচিত কলিতা সম্প্ৰদায়ক একেই ৰূপত প্ৰাচীন কামৰূপত বিদ্যমান আছিল বুলি ধৰি লোৱাটো সমীচীন নহয়।<ref name="Baruah2016">{{cite journal |last=Baruah |first=Silpisikha |title=The Nature of the Middle Caste in Prāgjyotisha-Kāmarūpa (Assam) from 600 to 1300 CE: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=77 |year=2016 |pages=109–114 |jstor=26552630}}</ref> অষ্টাদশ শতিকাত ৰচিত চক্ৰপাণি বৈৰাগীৰ 'গুৰুচৰিত কথা'ত মহাপুৰুষ ভবাণীপুৰীয়া গোপাল আতাৰ পিতৃভিঠা বুলি কলিতা দেশৰ প্ৰসংগ আনিছে।<ref>চক্ৰপাণি বৈৰাগী,গুৰুচৰিত কথা,সম্পা.মহেশ্বৰ নেওগ,পৃষ্ঠা.২০৭</ref> প্ৰথমবাৰলৈ জাতিবাচকভাবে ১৬৫৭ খৃ. বৰপেটা সত্ৰৰ তামৰ ফলিত "কলিতা" শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। তাৰ পাছলৈ দৈত্যাৰি ঠাকুৰকৃত শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ-মাধৱদেব চৰিতকে আদি কৰি বিভিন্ন লেখ ফলি শাসনত ছেগা ছোৰোকাকৈ জাতিবাচক ৰূপে কলিতা শব্দৰ আহিছে।<ref>কলিতা জাতিৰ ইতিহাস,মাধুৰ্য্যমণ্ডিত বৰুৱা</ref> ঐতিহাসিক কালত ''কলিতা'' পৰিচয়টো কেৱল বংশগত নহৈ বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী, সামাজিকভাৱে নিম্ন স্থানত গণ্য হোৱা আৰু পূৰ্বতে জনজাতীয় পৰিচয়ধাৰী গোটসমূহৰ সামাজিক উত্থানৰ পথ হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল। নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰে কেণ্টলীৰ মতে, আন জাতিৰ লোকসকলেও সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে কলিতা পৰিচয় গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Cantlie1980">{{cite thesis |last=Cantlie |first=Audrey |title=Caste and Sect in an Assamese Village |publisher=University of London |year=1980 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/404415/caste-and-sect-in-an-assamese-village}}</ref>{{rp|233–239}} ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লতো অন্য জাতিৰ লোক কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ কিছুমান নিম্ন উপবিভাগত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Allen1901">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I—Report |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1902 |page=133 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf}}</ref> অসমত বসবাস কৰি অহা কলিতা জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে কৃষিকাৰ্য, কুমাৰ, কঁহাৰ, শিপিনী আদি কৰ্মৰ সৈতে জড়িত হৈ এক স্বগোষ্ঠীয় পৰিচয় বহন কৰি আহিছে। কলিতা নাৰীসকলে নিজৰ ঘৰৰ তাঁতশালত স্ব-জনগোষ্ঠীয় সাজ-পাৰ যেনে মেখেলা-চাদৰ, গামোচা, পুৰুষৰ বাবে কামিজ, এৰিচাঁদৰ আদি নিজে তৈয়াৰী কৰি লৈছিল। কলিতাসকলৰ অসমত এক সুকীয়া বৈশিষ্ট্য আৰু স্বজনগোষ্ঠীয় পৰিচয় অক্ষুণ্ণ আছে। এই জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অসমৰ সমতল উভয় মুলুকতে বসবাস কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। নামনি অসমত উদ্‌যাপন কৰা কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[মহো-হো উৎসৱ|মহোহো]], [[ভঠেলি]] আদি কলিতাসকলৰ মূল উৎসৱ। কলিতাসকলে আহোম ৰাজত্বকালতো বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীত স্থান পাইছিল। আহোম ৰাজত্বকালত কৰ্ম-সূত্ৰে লাভ কৰা কেইবাটাও উপাধি কলিতাসকলে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। ==ইতিহাস আৰু ঐতিহাসিক উল্লেখ== ===প্ৰাচীন কামৰূপৰ সাক্ষ্যৰ সীমাবদ্ধতা=== বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱাকে ধৰি পূৰ্বৰ কিছুমান লেখকে কলিতা আৰু কোচসকলক প্ৰাচীন অসমৰ সামাজিক গোটসমূহৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। কিন্তু শিলপীশিখা বৰুৱাই ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপৰ সমসাময়িক শিলালিপিসমূহত কলিতা নামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ নথকাৰ কথা দেখুৱাইছে। তেওঁৰ মতে, বিভিন্ন গোটৰ সামাজিক একীভূতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আগৰে পৰা চলি থাকিব পাৰে যদিও পৰৱৰ্তী যুগৰ কলিতা জাতিগত পৰিচয় কেতিয়া সুস্পষ্ট ৰূপ লাভ কৰিলে, সেয়া শিলালিপিসমূহৰ পৰা নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি।<ref name="Baruah2016"/> ===ষোড়শ শতিকাৰ বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখ=== অষ্টাদশ শতিকাত ৰচিত চক্ৰপাণি বৈৰাগীৰ 'গুৰুচৰিত কথা'ত মহাপুৰুষ ভবাণীপুৰীয়া গোপাল আতাৰ পিতৃভিঠা বুলি কলিতা দেশৰ প্ৰসংগ আনিছে।<ref>চক্ৰপাণি বৈৰাগী,গুৰুচৰিত কথা,সম্পা.মহেশ্বৰ নেওগ,পৃষ্ঠা.২০৭</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আহোমসকলৰ অধীনলৈ অহাৰ (১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিৱৰণত কলিতাসকলৰ উল্লেখ আছে। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই বুৰঞ্জীৰ আধাৰত লিখিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিছত সেই ৰাজ্যৰ ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ, কলিতা আৰু দৈৱজ্ঞ পৰিয়ালৰ লগতে বিভিন্ন শিল্পী আৰু কাৰিকৰক আহোম ৰাজধানীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=230}}</ref> হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী সম্পাদিত ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত ৰৌতা–টেমনি অঞ্চলৰ (মধ্য অসম) [[বাৰভূঞা]]সকলক পুনৰ সংস্থাপন কৰাৰ বিৱৰণত ''লাচাম কলিতা ভূঞা'' নামৰ এটা পৰিয়ালৰ উল্লেখ আছে। এই পৰিয়ালক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে বাঁহবাৰীত আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কীয় আন শাখাক সোণাৰী নদীৰ পাৰ আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=27 |language=as}}</ref> এই দুয়ো বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ ষোড়শ শতিকাৰ ঘটনাসম্পৰ্কীয় হ'লেও উপলব্ধ পাঠসমূহ পৰৱৰ্তী কালৰ পাণ্ডুলিপিত সংৰক্ষিত। সেয়েহে ইয়াক ষোড়শ শতিকাৰ সমসাময়িক শিলালিপিৰ প্ৰমাণৰ সমতুল্য বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। ===শিলালিপি, সাহিত্য আৰু আন ঐতিহাসিক বিৱৰণ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালৰ চামধৰা স্তম্ভলিপিত ১৬১৫–১৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আহোম–মোগল সংঘৰ্ষত জয়লাভ কৰা তিনিজন বিষয়াৰ নাম ফুলুঙ গোহাঁই, ''কুলুতা গোহাঁই'' আৰু যদু বৰুৱা বুলি উল্লেখ আছে। বাণীকান্ত কাকতিয়ে ''কলিতা'', ''কোলিতা'', ''কুলিতা'', ''কোলতা'', ''কলতা'' আৰু ''কুলতা'' আদি নামৰ আঞ্চলিক ৰূপৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Banikanta1943">{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=কলিতা জাতিৰ ইতিবৃত্ত |year=1943 |language=as}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিখনে ''কুলুতা'' শব্দৰ অৰ্থ ব্যাখ্যা নকৰে; সেয়েহে ইয়াক কলিতা জাতিনামৰ নিশ্চিত উল্লেখ বুলি ক'ব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Kakati |first=Swapna |title=Inscriptions as a Source for the Ahom-Mughal Conflict of Medieval Assam |journal=Journal of Indian History and Culture |issue=32 |year=2023 |page=109}}</ref> দৈত্যাৰি ঠাকুৰৰ ''গুৰুচৰিত''ত কৈৱৰ্ত, কোচ আৰু ব্ৰাহ্মণ আদি সামাজিক গোটৰ সৈতে ''কোলতা'' নামৰ উল্লেখ আছে। বাণীকান্ত কাকতিয়ে ইয়াক নামনি অসমত প্ৰচলিত ''কলিতা''ৰ এটা ৰূপ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="Banikanta1943"/> ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰজুমলাৰ গড়গাঁও দখলৰ সময়ত শ্বিহাবুদ্দিন তালিছে ইয়াৰ চাৰিওফালৰ পুৰণি বাসিন্দাসকলক ''আহোম'' আৰু ''কুলিতা'' সম্প্ৰদায়ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। এডৱাৰ্ড গেইটে এই বৰ্ণনাটো সমগ্ৰ অসমৰ পৰিৱৰ্তে গড়গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |page=138}}</ref> ১৬৫৭ খৃ. বৰপেটা সত্ৰৰ তামৰ ফলিত "কলিতা" শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। তাৰ পাছলৈ দৈত্যাৰি ঠাকুৰকৃত শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ-মাধৱদেব চৰিতকে আদি কৰি বিভিন্ন লেখ ফলি শাসনত ছেগা ছোৰোকাকৈ জাতিবাচক ৰূপে কলিতা শব্দৰ আহিছে।<ref>কলিতা জাতিৰ ইতিহাস,মাধুৰ্য্যমণ্ডিত বৰুৱা</ref> ==উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় কিংবদন্তি আৰু অনুমান== কলিতাসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন পৌৰাণিক কাহিনী, নামৰ ব্যুৎপত্তিমূলক ব্যাখ্যা আৰু প্ৰব্ৰজনৰ অনুমান প্ৰচলিত আছে। এই বিৱৰণসমূহক সম্প্ৰদায়টোৰ প্ৰাচীন উৎপত্তিৰ প্ৰত্যক্ষ ঐতিহাসিক সাক্ষ্য হিচাপে গণ্য কৰিব নোৱাৰি। বিশেষকৈ ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কামৰূপৰ অধ্যয়ন কৰা সমসাময়িক শিলালিপিত কলিতা জাতিনামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ পোৱা হোৱা নাই।<ref name="Baruah2016"/> ===পৰশুৰাম আৰু ক্ষত্ৰিয় বংশোদ্ভৱৰ কিংবদন্তি=== এটা জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি অনুসৰি, [[পৰশুৰাম]]ৰ ক্ষত্ৰিয়-বধৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কিছুমান ক্ষত্ৰিয়ই নিজৰ জাতিগত পৰিচয় গোপন কৰিছিল। এই ব্যাখ্যাত সংস্কৃত ''কুললুপ্ত'' (''kulalupta'', অৰ্থাৎ কুল বা জাতিগত মৰ্যাদা হেৰুওৱা) শব্দৰ পৰা ''কলিতা'' নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি কোৱা হয়। শিলপীশিখা বৰুৱাই উল্লেখ কৰিছে যে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত পৰশুৰামৰ ভয়ত বেশ সলাই জলপীশৰ আশ্ৰয় লোৱা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বিৱৰণ আছে; কিন্তু সেই অংশত ''কলিতা'' বা ''কুলতা'' শব্দৰ উল্লেখ নাই। সেয়েহে কলিতাসকলৰ সৈতে এই কাহিনীৰ সংযোগটো পৰৱৰ্তী কালৰ কিংবদন্তিভিত্তিক ব্যাখ্যা, পুৰাণখনত পোৱা প্ৰত্যক্ষ জাতিগত উল্লেখ নহয়।<ref name="Baruah2016"/> হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাই ''[[হেমকোষ]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত (১৯০০) এটা পৃথক ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ মতে, কলিতাসকল প্ৰথমতে কায়স্থ আছিল আৰু কায়স্থসকলৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি পালন এৰি দিয়াৰ ফলত পূৰ্বৰ কুল-মৰ্যাদা হেৰুৱাইছিল। এই ব্যাখ্যাত তেওঁ ''কলিতা'' নামটো ''কুললুপ্ত''ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। তেওঁ বৰকলিতা আৰু সৰুকলিতাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰি প্ৰথম গোটক কায়স্থ মৰ্যাদাৰ পৰা অহা আৰু দ্বিতীয় গোটক কিছুমান বৃত্তি বা আন্তঃজাতি বিবাহৰ বাবে সামাজিক স্থান হেৰুওৱা শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ই তেওঁৰ অভিধানত লিপিবদ্ধ সামাজিক-ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা; ইয়াৰ পৰা প্ৰাচীন বংশোদ্ভৱ নিশ্চিত নহয়।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Hemchandra |title=Hemkosh, or An Etymological Dictionary of the Assamese Language |year=1900 |publisher=Authority of the Assam Administration |page=161 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:হেমকোষ.pdf/১৮৮ |language=as}}</ref> ===প্ৰব্ৰজন আৰু কলিতাদেশ সম্পৰ্কীয় অনুমান=== স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই কলিতাসকলৰ এটা প্ৰাচীন অংশক ধৰ্মপালৰ শাসনকালত অসমলৈ অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। শিলপীশিখা বৰুৱাইও অসমৰ বাহিৰৰ ''কলিতাদেশ'' নামৰ অঞ্চল আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কিছুমান প্ৰব্ৰজন-সম্পৰ্কীয় বিৱৰণৰ আলোচনা কৰিছে। অৱশ্যে উপলব্ধ তথ্যৰ ভিত্তিত এনে প্ৰব্ৰজন বা একীভূতকৰণৰ সুনিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=15}}</ref><ref name="Baruah2016"/> কলিতাসকল হিমাচল প্ৰদেশৰ কুল্লু বা কুলুট অঞ্চলৰ পৰা আহিছিল, অথবা মধ্য এছিয়া আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ মাজেৰে অসমত উপস্থিত হোৱা কোনো ''পূৰ্ববৈদিক আৰ্য'' গোটৰ বংশধৰ—এনে দাবীও কিছুমান লেখকে আগবঢ়াইছে। মাধুৰ্যমণ্ডিত বৰুৱাই কুলুটৰ সৈতে কলিতা নাম আৰু কৰতোৱা নদীৰ নামৰ ব্যুৎপত্তিমূলক সম্পৰ্কৰ অনুমান কৰিছে। কিন্তু এনে ধ্বনিগত সাদৃশ্যই নিজে প্ৰব্ৰজন বা বংশোদ্ভৱৰ ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নিদিয়ে।<ref>{{cite book |last=বৰুৱা |first=মাধুৰ্যমণ্ডিত |title=কলিতা জাতিৰ ইতিহাস |publisher=ৰেখা প্ৰকাশন |location=গুৱাহাটী |year=2020 |page=98}}</ref> ''বাঁহ: দ্য ৱাণ্ডাৰফুল গ্ৰাছ'' গ্ৰন্থত কলিতাসকলক বৈদিক-পূৰ্ব আৰ্য সংস্কৃতিৰ বাহক বুলি বৰ্ণনা কৰা এক কিংবদন্তিৰ উল্লেখ আছে; ইয়াকো ঐতিহাসিকভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite book |last=Ghosh |first=G. K. |title=Bamboo: The Wonderful Grass |publisher=APH Publishing |year=2008 |page=184 |isbn=9788131303696}}</ref> ===নিধানপুৰৰ উপাধি আৰু জাতিগত পৰিচয় সম্পৰ্কীয় অনুমান=== নৃতত্ত্ববিদ বি. এছ. গুহই গুজৰাটৰ কিছুমান নগৰ ব্ৰাহ্মণৰ উপাধিৰ সৈতে পূব ভাৰতৰ উপাধিৰ সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰি [[ভাস্কৰবৰ্মন]]ৰ ষষ্ঠ শতিকাৰ [[নিধানপুৰ তাম্ৰশাসন]]ত পোৱা ''দত্ত'', ''ধৰ'', ''দেৱ'', ''নন্দী'', ''সেন'' আৰু ''বসু'' আদি নামৰ সৈতে কলিতাসকলৰ সম্পৰ্কৰ অনুমান কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Deka |first=Phani |title=The Great Indian Corridor in the East |url=https://books.google.com/books?id=DPWGpVvBvx8C&pg=PA46}}</ref> আনহাতে কনকলাল বৰুৱাই নিধানপুৰৰ এনে উপাধিসমূহৰ অধিকাংশ পৰৱৰ্তী সময়ত বঙালী কায়স্থসকলৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1=S. K. Sharma |editor2=U. Sharma |title=Discovery of North-East India |volume=1 |publisher=Mittal Publications |year=2005 |page=182 |isbn=9788183240352}}</ref> কেৱল উপাধিৰ সাদৃশ্যৰ পৰা নিধানপুৰৰ অনুদানপ্ৰাপকসকলক কলিতা জাতিৰ সদস্য বুলি নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি। কালীপ্ৰসাদ বা কালীৰাম মেধি, কনকলাল বৰুৱা, পি. চি. চৌধুৰী, মহেশ্বৰ নেওগ আৰু বাণীকান্ত কাকতিকে ধৰি বিভিন্ন লেখকে ''Kakatiai'', ''Kalaiai'', ''Kaltis'', ''Koudontai'' বা ''Kudutai'' আদি গ্ৰীক বিৱৰণৰ নাম, পুৰণি ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু গুৰুচৰিতৰ শব্দসমূহৰ সৈতে কলিতা নামৰ সম্ভাৱ্য সম্পৰ্ক আলোচনা কৰিছিল। এইধৰণৰ শব্দগত তুলনাসমূহ জাতিগত নিৰন্তৰতাৰ স্বতন্ত্ৰ ঐতিহাসিক বা নৃতাত্ত্বিক প্ৰমাণ নহয়।<ref>{{cite book |last=Chatterjee |first=Suhas |title=Indian Civilization and Culture |publisher=M. D. Publications |year=1998 |page=442 |isbn=9788175330832}}</ref> ===কোচসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰু পুৰোহিতৰ ভূমিকা সম্পৰ্কীয় মত=== নামনি অসমৰ ইতিহাসৰ প্ৰসংগত কিছুমান লেখকে কলিতাসকলক কোচ সমাজৰ এটা অংশ অথবা কোচসকলৰ পুৰণি পুৰোহিত শ্ৰেণী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। মাধৱ চন্দ্ৰ অধিকাৰীয়ে কোচসকলৰ ''কামখালী'', ''মাদাই'' আৰু ''কলিতা'' নামৰ ভাগৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Adhikary |first=Madhab Chandra |title=Ethno Cultural Identity Crisis of the Rajbanshis of North Eastern Part of India and Nepal and Bangladesh during the Period of 1891 to 1979 |publisher=University of North Bengal |year=2009 |page=59 |hdl=10603/137486}}</ref> আমিৰুজ্জামান শ্বেখৰ মতে, [[বিশ্বসিংহ]]ৰ সময়ত ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ ফলত কিছুমান স্থানীয় কলিতা পুৰোহিতৰ স্থানত ব্ৰাহ্মণ নিযুক্ত হয় আৰু ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্বক লৈ সংঘাত অব্যাহত থাকে।<ref>{{cite journal |last=Sheikh |first=Amiruzzaman |title=The 16th Century Koch Kingdom: Evolving Patterns of Sanskritization |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=73 |year=2012 |pages=249–254 |jstor=44156212}}</ref> এই বিৱৰণে কোচ ৰাজ্যৰ নিৰ্দিষ্ট ঐতিহাসিক-সামাজিক প্ৰেক্ষাপটৰ এটা ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়; ইয়াৰ দ্বাৰা সমগ্ৰ কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ একক উৎপত্তি প্ৰমাণিত নহয়। ==সামাজিক স্থানান্তৰ আৰু কলিতা পৰিচয়ৰ বিস্তাৰ== নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰে কেণ্টলীৰ গৱেষণা অনুসৰি, ''কলিতা'' পৰিচয়টো সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে অন্য জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটসমূহে গ্ৰহণ কৰা এটা পৰিচয়ো আছিল। বিশেষকৈ কুমাৰ (কুম্ভকাৰ), কামাৰ, সোণাৰী, নাট, দুলীয়া আৰু কাটনী আদি গোটৰ মাজত কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণ তেওঁ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|17,233–235}} তথাপি এই বৃত্তিজীৱী শাখাসমূহ আৰু প্ৰচলিত কৃষিজীৱী কলিতাসকলৰ মাজত বৈবাহিক আৰু সামাজিক সম্পৰ্ক সকলো ক্ষেত্ৰতে সমান নাছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|233}} ===বৰকলিতা, সৰুকলিতা আৰু বৃত্তিভিত্তিক শাখা=== ঔপনিৱেশিক লোকপিয়লত কলিতাসকলক ''বৰকলিতা'' আৰু ''সৰুকলিতা'' ভাগৰ লগতে বিভিন্ন বৃত্তিভিত্তিক শাখাত বিভক্ত কৰি গণনা কৰা হৈছিল। ১৯০১ চনৰ লোকপিয়লত মালী, সোণাৰী, কামাৰ, কুমাৰ, তাঁতী, নাপিত আৰু নাট আদি গোটৰ উল্লেখ আছে। বি. চি. এলেনৰ মতে, এই বৃত্তিসমূহত নিয়োজিত পূৰ্বতে কলিতা নোহোৱা কিছুমান লোকো সংশ্লিষ্ট শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ ফলত সামাজিক স্তৰবিন্যাসত পাৰ্থক্য দেখা গৈছিল।<ref name="Allen1901"/> ১৯১১ চনৰ লোকপিয়লত বৰকলিতাক তৎকালীন পৰম্পৰাগত বা মূল কলিতা শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল; সৰুকলিতাসকলক কেওটৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা এটা মত আৰু কুমাৰ, বেজ বা নাপিত, মালী, নাট, সোণাৰী আদি বৃত্তিভিত্তিক শাখাৰো উল্লেখ আছিল।<ref>{{cite book |last=McSwiney |first=J. |title=Census of India, 1911 |volume=III: Assam, Part I—Report |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1912 |page=122}}</ref> এইবোৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসনৰ তৎকালীন শ্ৰেণীবিভাগ; সকলো শাখাৰ প্ৰকৃত বংশোদ্ভৱৰ নিশ্চিত বৰ্ণনা নহয়। ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লৰ অধীনত প্ৰকাশিত ''Selected Handicrafts of Assam'' অধ্যয়নত কুমাৰ, মালী, নাথ আৰু বেজ আদি বৃত্তিভিত্তিক গোটক বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৃত্তিনামৰ সলনি সামূহিকভাৱে ''সৰুকলিতা'' বোলা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে। এই শাখাসমূহৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে দুটা মত আছিল—কোনো মতে, তেওঁলোক আদিতে পৃথক বৃত্তিজীৱী জাতিৰ লোক আছিল আৰু পিছত কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰিছিল; আন মতে, তেওঁলোক প্ৰথমে কলিতা আছিল আৰু বিশেষ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত সামাজিক মৰ্যাদা হেৰুৱাইছিল। অধ্যয়নটোৱে এই দুই ব্যাখ্যাৰ মাজত নিশ্চিত সিদ্ধান্ত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite book |last=Pakyntein |first=E. H. |title=Selected Handicrafts of Assam |series=Census of India, 1961 |volume=III, Part VII-A |year=1966 |publisher=Manager of Publications |location=Delhi}}</ref> ===অন্যান্য জাতি-জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্তি=== কেণ্টলীৰ অধ্যয়ন অনুসৰি, ''দুলীয়া কলিতা''সকলৰ এটা গোট পূৰ্বতে [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়|নাথ]] জাতিৰ সৈতে জড়িত আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত সামাজিক মৰ্যাদা সলনি কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে সামূহিক শুদ্ধিকৰণ অনুষ্ঠান সম্পাদন কৰিছিল। পানবাৰীত ক্ষেত্ৰসমীক্ষা চলোৱাৰ সময়ত কেণ্টলীয়ে লক্ষ্য কৰিছিল যে এই গোটৰ বংশধৰসকলে ''দুলীয়া'' নাম পৰিত্যাগ কৰি কেৱল ''কলিতা'' বুলি পৰিচয় দিছিল যদিও আন গাঁওবাসীয়ে তেওঁলোকক ''দুলীয়া কলিতা'' বুলি পৃথক কৰিছিল। ভূমি, সম্পদ, বৃত্তি আৰু সামাজিক সন্মানৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে এই পৰিচয় সলনি হোৱাৰ সম্পৰ্ক আছিল বুলি তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|21,223}} একেখন ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত পানবাৰীৰ ওচৰৰ বৰীয়া বা [[সূত]] জাতিৰ কিছুমান লোকে নিজকে ''সূত কলিতা'' বুলি পৰিচয় দিয়া কথাও কেণ্টলীয়ে উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|235}} কামৰূপত সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধি কৰি কিছুমান [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] লোকে কলিতা জাতিৰ পৰিচয় গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণো তেওঁ লিপিবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |pages=233–239}}</ref> ===জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা=== অসমীয়া সমাজৰ জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা (''tribe–caste continuum'') সম্পৰ্কীয় আলোচনাত সমাজবিজ্ঞানী চন্দন কুমাৰ শৰ্মাই ধৰ্মীয় দীক্ষা, সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ পৰিৱৰ্তন আৰু কেইবাটাও প্ৰজন্মৰ মাজেৰে সামাজিক মৰ্যাদা সলনি হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ বিৱৰণত কোনো কোনো জনজাতীয় গোটৰ সদস্যই শৰণীয়া বা সৰু কোচ, কোচ, বৰকোচ, সৰুকেওট, বৰকেওট আদি মধ্যৱৰ্তী পৰিচয়ৰ মাজেৰে কলিতা মৰ্যাদা লাভ কৰিব পাৰিছিল। ইয়াক সকলো ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত একেধৰণে প্ৰযোজ্য অনিবাৰ্য ক্ৰম নহয়, বৰং ঐতিহাসিক সামাজিক স্থানান্তৰৰ এটা ব্যাখ্যাত্মক আৰ্হি হিচাপে বুজিব লাগে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}}</ref> ==বাৰভূঞা আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক== চতুৰ্দশ–ষোড়শ শতিকাৰ কামতা, কামৰূপ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ভূঞাসকলৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু ৰাজনৈতিক স্থিতি একে নাছিল। কিছুমান বুৰঞ্জীত কায়স্থ, ব্ৰাহ্মণ আৰু কলিতা পৰিচয়ধাৰী ভূঞাৰ নাম পোৱা যায়। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ ৰৌতা–টেমনিৰ বাৰভূঞাসকলক উত্তৰ পাৰে পুনৰ সংস্থাপন কৰাৰ বিৱৰণত ''লাচাম কলিতা ভূঞা''ৰ উল্লেখ আছে। উক্ত পৰিয়ালৰ সৈতে বাঁহবাৰী, সোণাৰী নদীৰ পাৰ আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বসতিৰ সম্পৰ্ক বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=27 |language=as}}</ref> বুৰঞ্জীখনৰ অন্য অংশত চুহুংমুংৰ সময়ত ভূঞাসকলৰ যুদ্ধ, বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু পুনৰ সংস্থাপনৰ কথাও বৰ্ণিত হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=154 |language=as}}</ref> কাশীনাথ তামূলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত বাৰভূঞাৰ কিছুমান সামগ্ৰী আৰু পোছাক-পৰিচ্ছদৰ ৰীতি আহোম ৰাজদৰবাৰে গ্ৰহণ কৰা আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমান পুত্ৰক তামোলী-পাঁচনি হিচাপে নিয়োগ কৰাৰ কথাও আছে।<ref>{{cite book |last=Tamuli Phukan |first=Kasinath |title=Assam Buranji |page=20}}</ref> পশ্চিমৰ কায়স্থ ভূঞাসকলৰ কনৌজ বা বংগৰ পৰা কমতা ৰাজ্যলৈ অহা, দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দিনত তেওঁলোকৰ সংস্থাপন আৰু কলিতা ভূঞাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ বিভিন্ন বিৱৰণ পৰৱৰ্তী ঐতিহাসিক তথা বংশাৱলীমূলক সাহিত্যত পোৱা যায়। এইবোৰৰ ভিত্তিত সকলো ভূঞাৰ উৎপত্তি, শাসনকাল বা জাতিগত পৰিচয় একে বুলি সিদ্ধান্ত ল'ব নোৱাৰি।<ref name="Banikanta1943"/> ==অনুসূচিত জনজাতিৰ মৰ্যাদাৰ দাবী== ১৯৮৮ চনৰ পৰা কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ একাংশ সংগঠন আৰু সদস্যই অনুসূচিত জনজাতি (ST)ৰ মৰ্যাদা দাবী কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |title=Six more groups seek ST status |work=The Telegraph |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/six-more-groups-seek-st-status/cid/1399154}}</ref><ref>{{cite news |title=Kalita community demands ST status: কলিতা জনগোষ্ঠীয়ে তুলিছে জনজাতিকৰণৰ দাবী |work=ETV Bharat |date=18 July 2023 |url=https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/morigaon/kalita-alpine-community-demands-for-reservation-in-morigaon/assam20230718224223665665659}}</ref> সদৌ অসম কলিতা জনগোষ্ঠী ছাত্ৰ সন্থাই চৰকাৰী চাকৰিত ৫০ শতাংশ সংৰক্ষণ, অসম বিধানসভাত ২৫খন আসন, লোকসভাত অসমৰ ৩খন আৰু ৰাজ্যসভাত ২খন আসন সংৰক্ষণৰ দাবী জনাইছিল। এইবোৰ সংগঠনটোৰ দাবী, বিদ্যমান সংৰক্ষণ ব্যৱস্থা নহয়।<ref>{{cite news |title=After six indigenous communities now Kalita community demands ST status, 50% reservations in jobs |work=Prag News |date=23 December 2019 |url=https://pragnews.com/regional/after-six-indigenous-communities-now-kalita-community-demands-st-status-50-reservations-in-jobs/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200226231549/https://pragnews.com/regional/after-six-indigenous-communities-now-kalita-community-demands-st-status-50-reservations-in-jobs/ |archivedate=26 February 2020 |access-date=21 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> কলিতা উন্নয়ন পৰিষদ আৰু প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ গঠনৰ দাবীও উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |title=All Kalita Students' Union (AKSU) to fight poll |work=The Sentinel |date=2 July 2020 |url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/all-kalita-students-union-aksu-to-fight-poll-assam-assembly-election-in-2021-486302}}</ref> == সমল ব্যক্তি == * [[মণিৰাম দেৱান]], স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চাহ খেতিয়ক *[[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] *[[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] *[[হৰিনাৰায়ণ দত্ত বৰুৱা]] *[[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]] *[[বিমলা প্ৰসাদ চলিহা]] *[[বিষ্ণুৰাম মেধি]] *[[আনন্দৰাম বৰুৱা]] * ড° [[বাণীকান্ত কাকতি]] *[[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] * ডা° ভূমিধৰ বৰ্মন *[[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] * ৰায় বাহাদূৰ [[সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা]] * শ্বহীদ [[খৰ্গেশ্বৰ তালুকদাৰ]] ==অধিক পঢ়ক== *[[কলিতা (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা)]] *[[কলিতা জাতিৰ ইতিহাস]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984}} * {{cite thesis |last=Cantlie |first=Audrey |title=Caste and Sect in an Assamese Village |publisher=University of London |year=1980 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/404415/caste-and-sect-in-an-assamese-village}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985}} * {{cite journal |last=Baruah |first=Silpisikha |title=The Nature of the Middle Caste in Prāgjyotisha-Kāmarūpa (Assam) from 600 to 1300 CE: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=77 |year=2016 |pages=109–114 |jstor=26552630}} * {{cite journal |last=Sheikh |first=Amiruzzaman |title=The 16th Century Koch Kingdom: Evolving Patterns of Sanskritization |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=73 |year=2012 |pages=249–254 |jstor=44156212}} * {{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] ezlji48cqa4wly014xidg1ifg2gqrrl 10 41489 647621 159252 2026-10-25T11:26:24Z AjayDas 12623 /* */ 647621 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vevent | title = {{{name|}}} | titleclass = summary | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{size|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | label1 = {{#if:{{{host_city|}}}|আয়োজক চহৰ|আয়োজক}} | data1 = {{if empty | {{{host_city|}}} | {{{host|}}} }} | class1 = location | label2 = দেশ | data2 = {{{country|}}} | label3 = মূলমন্ত্ৰ | data3 = {{{motto|}}} | label4 = {{#if:{{{organiser|}}}|আয়োজক সংস্থা|{{#if:{{{organizer|}}}|আয়োজক সংস্থা}}}}{{#if: {{Detect singular|{{{organiser|{{{organizer|}}}}}}}}||সমূহ}} | data4 = {{if empty|{{{organiser|}}}|{{{organizer|}}}}} | label5 = সংস্কৰণ | data5 = {{{edition|}}} | label6 = {{#if:{{{provinces_and_territories|}}}|প্ৰদেশ আৰু অঞ্চলসমূহ|ৰাষ্ট্ৰসমূহ}} | data6 = {{if empty| {{{provinces_and_territories|}}} | {{{nations|}}} }} | label7 = দলসমূহ | data7 = {{{teams|}}} | label8 = প্ৰথমবাৰৰ বাবে অংশগ্ৰহণ কৰা দেশসমূহ | data8 = {{{debuting_countries|}}} | label9 = খেলুৱৈ | data9 = {{{athletes|}}} | label10 = খেল{{#if: {{Detect singular|{{{sports|}}}}}||সমূহ}} | data10 = {{{sports|}}} | label11 = প্ৰতিযোগিতাসমূহ | data11 = {{{events|}}} | label12 = উদ্বোধনী চহৰ | class12 = location | data12 = {{{opening_city|}}} | label13 = {{#if:{{{opening_link|}}}|[[{{{opening_link|}}}|উদ্বোধন]]|উদ্বোধন}} | data13 = {{{opening|}}} | label14 = {{#if:{{{closing_link|}}}|[[{{{closing_link|}}}|সমাপ্তি]]|সমাপ্তি}} | data14 = {{{closing|}}} | label15 = তাৰিখ | data15 = {{{dates|}}} | label16 = উদ্বোধন কৰোঁতা | data16 = {{{opened_by|}}} | label17 = সামৰণি কৰোঁতা | data17 = {{{closed_by|}}} | label18 = খেলুৱৈৰ শপত | data18 = {{{athlete_oath|}}} | label19 = বিচাৰকৰ শপত | data19 = {{{judge_oath|}}} | label20 = প্ৰশিক্ষকৰ শপত | data20 = {{{coach_oath|}}} | label21 = {{#if:{{{torch_label|}}}|{{{torch_label}}}|মশাল প্ৰজ্বলন কৰোঁতা}} | data21 = {{{torch_lighter|}}} | label22 = পেৰালিম্পিক মশাল | data22= {{{Paralympic_torch|}}} | label23 = {{#if:{{{Kings_Baton|}}}|[[ৰজাৰ দণ্ডৰ দৌৰ|ৰজাৰ দণ্ডৰ অন্তিম বাহক]]|{{#if:{{{Queens_Baton|}}}|[[ৰজাৰ দণ্ডৰ দৌৰ|ৰাণীৰ দণ্ডৰ অন্তিম বাহক]]}}}}{{#if: {{Detect singular|{{{Kings_Baton|{{{Queens_Baton|}}}}}}}}||সকল}} | data23 = {{if empty|{{{Kings_Baton|}}}|{{{Queens_Baton|}}}}} | label24 = সংগীত | data24 = {{{anthem|}}} | label25 = মুখ্য ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰ | data25 = {{{stadium|}}} | label26 = ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰসমূহ | data26 ={{{venues|}}} |label27 = পেৰালিম্পিক ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰ |data27 = {{{Paralympic_stadium|}}} |label28 = অনুষ্ঠানস্থলী |data28 = {{{ceremony_venue|}}} |label29 = দৌৰৰ দৈৰ্ঘ্য |data29 = {{{length|}}} |label30 = ব্যক্তিগত পুৰস্কাৰৰ ধন (মাৰ্কিন ডলাৰ) |data30 = {{{ind_prize|}}} |label31 = দলীয় পুৰস্কাৰৰ ধন (মাৰ্কিন ডলাৰ) |data31 = {{{team_prize|}}} |label32 = ৱেবছাইট |data32= {{{website|}}} |data33 = {{{module|}}} | header34 = {{#if: {{{gold_o|}}}{{{gold_w|}}}{{{silver_o|}}}{{{silver_w|}}}{{{bronze_o|}}}{{{bronze_w|}}} | পদক বিজয়ীসকল }} | header35 = {{#if:{{{gold_o|}}}{{{silver_o|}}}{{{bronze_o|}}} | দল {{#if:{{{gold_w|}}}{{{silver_w|}}}{{{bronze_w|}}}|(মুকলি শাখা)}}}} | label36 = {{Gold1}} | data36 = {{{gold_o|}}} | label37 = {{Silver2}} | data37 = {{{silver_o|}}} | label38 = {{Bronze3}} | data38 = {{{bronze_o|}}} | header39 = {{#if:{{{gold_w|}}}{{{silver_w|}}}{{{bronze_w|}}} | দল {{#if:{{{gold_o|}}}{{{silver_o|}}}{{{bronze_o|}}}|(মহিলা শাখা)}}}} | label40 = {{Gold1}} | data40 = {{{gold_w|}}} | label41 = {{Silver2}} | data41 = {{{silver_w|}}} | label42 = {{Bronze3}} | data42 = {{{bronze_w|}}} | header43 = {{#if:{{{board1_o|}}}{{{board2_o|}}}{{{board3_o|}}}{{{board4_o|}}}{{{board5_o|}}} | ব্যক্তিগত {{#if:{{{board1_w|}}}|(মুকলি শাখা)}}}} | label44 = {{#if:{{{board2_o|}}}|ব'ৰ্ড ১}} | data44 = {{{board1_o|}}} | label45 = ব'ৰ্ড ২ | data45 = {{{board2_o|}}} | label46 = ব'ৰ্ড ৩ | data46 = {{{board3_o|}}} | label47 = ব'ৰ্ড ৪ | data47 = {{{board4_o|}}} | label48 = অতিৰিক্ত খেলুৱৈ | data48 = {{{board5_o|}}} | header49 = {{#if:{{{board1_w|}}}{{{board2_w|}}}{{{board3_w|}}}{{{board4_w|}}}{{{board5_w|}}} | ব্যক্তিগত {{#if:{{{board1_o|}}}|(মহিলা শাখা)}}}} | label50 = {{#if:{{{board2_w|}}}|ব'ৰ্ড ১}} | data50 = {{{board1_w|}}} | label51 = ব'ৰ্ড ২ | data51 = {{{board2_w|}}} | label52 = ব'ৰ্ড ৩ | data52 = {{{board3_w|}}} | label53 = ব'ৰ্ড ৪ | data53 = {{{board4_w|}}} | label54 = অতিৰিক্ত খেলুৱৈ | data54 = {{{board5_w|}}} | header55 = {{#if:{{{Gaprindashvili|}}}|[[নোনা গাপ্ৰিন্দাশ্বিলি বঁটা|গাপ্ৰিন্দাশ্বিলি বঁটা]]}} | data56 = {{{Gaprindashvili|}}} | header57 = {{#if:{{{SpreviousS|}}}{{{SnextS|}}}|গ্ৰীষ্মকালীন}} | data58 = {{succession links | left = {{link if exists|{{{SpreviousS|}}}}} | right = {{link if exists|{{{SnextS|}}}}} }} | header59 = {{#if:{{{Sprevious|}}}{{{Snext|}}}|শীতকালীন}} | data60 = {{succession links | left = {{link if exists|{{{Sprevious|}}}}} | right = {{link if exists|{{{Snext|}}}}} }} | header61 = {{#if:{{{Wprevious|}}}{{{Wnext|}}}|শীতকালীন}} | data62 = {{succession links | left = {{link if exists|{{{Wprevious|}}}}} | right = {{link if exists|{{{Wnext|}}}}} }} | header63 = {{#if:{{{WpreviousS|}}}{{{WnextS|}}}|গ্ৰীষ্মকালীন}} | data64 = {{succession links | left = {{link if exists|{{{WpreviousS|}}}}} | right = {{link if exists|{{{WnextS|}}}}} }} | belowstyle = border-top: solid 1px #aaa; | below = {{succession links | left = {{link if exists|{{{previous|{{{prev|}}}}}}}} | right = {{link if exists|{{{next|}}}}} }} }} {{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox games with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox games]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| anthem | athlete_oath | athletes | board1_o | board1_w | board2_o | board2_w | board3_o | board3_w | board4_o | board4_w | board5_o | board5_w | bronze_o | bronze_w | caption | ceremony_venue | closed_by | closing | closing_link | coach_oath | country | dates | debuting_countries | edition | events | Gaprindashvili | gold_o | gold_w | host | host_city | ind_prize | judge_oath | Kings_Baton | length | logo | logo_alt | module | motto | name | nations | next | opened_by | opening | opening_city | opening_link | organiser | organizer | Paralympic_stadium | Paralympic_torch | prev | previous | provinces_and_territories | Queens_Baton | silver_o | silver_w | size | Snext | SnextS | sports | Sprevious | SpreviousS | stadium | team_prize | teams | torch_label | torch_lighter | venues | website | Wnext | WnextS | Wprevious | WpreviousS }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> njayrak5nj2ky7ngkox0e1mu1ou8dab 14 41507 647336 364296 2026-10-24T17:30:55Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647336 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 8jzs1zddugj5q9izgj9w5fvqpsj4iio 0 41757 647280 509567 2026-10-24T16:40:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* আত্মপ্ৰশিক্ষণ */ 647280 wikitext text/x-wiki {{stub}}[[File:Myths of the Hindus & Buddhists - Ekalavya.jpg|thumb]] '''একলব্য''' ({{Lang-en|Ekalavya}}, {{Lang-hi|एकलव्य}}) [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ বন আৰু পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ [[নিষাদ]] জাতিৰ ৰাজকোঁৱৰ আছিল। একলব্যক [[ৰাজসূয়]] যজ্ঞৰ এজন অগ্ৰণী ৰজা বুলি কোৱা হয় য’ত তেওঁ [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক সন্মানেৰে পাদুকাযোৰ আগবঢ়াই সন্মান যাঁচে৷<ref>{{cite web|title=Ekalavya Honouring Yudhishthira|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02052.htm|access-date=19 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Ekalavya—Foremost of the Kings of Rajasuya Yagna|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02036.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> একলব্য এজন শক্তিশালী ধনুৰ্বিদ আৰু যোদ্ধা হিচাপে বিখ্যাত আছিল৷<ref>{{cite web|title=Eklavya—A Powerful Archer and Charioteer|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02043.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> পিছলৈ দ্বাৰকাৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৃষ্ণই একলব্যক বধ কৰে৷ তেওঁ হিৰণ্যধনুষৰ পুত্ৰ আছিল। তেওঁ একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ দ্বাৰা শিকা ধনুৰ্বিদা তথা অদ্বিতীয় গুৰুভক্তিৰ বাবে বিশেষভাৱে জনা যায়। == কিংবদন্তী == === আত্মপ্ৰশিক্ষণ === মহাভাৰতৰ কাহিনী মতে একলব্য আছিল [[নিষাদ]]ৰ প্ৰধান হিৰণ্যধনুষৰ দত্তক পুত্ৰ ৷হিৰণ্যধনুষ সেই সময়ৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজা জাৰসন্ধৰ সেনাপতি আছিল আৰু একলব্যই নিজেও [[জৰাসন্ধ|ৰজা জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতিহিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। ডেকা অৱস্থাত একলব্যই দ্ৰোণাচাৰ্য্যক কুৰুবংশৰ ৰাজকুমাৰ কৌৰৱ আৰু পাণ্ডৱ- সকলক ধনুৰ্বিদ্যাৰ শিক্ষা দিয়া দেখা পায়। তেওঁৰো এইবিদ্যা শিকিবলৈ হেঁপাহ জাগিছিল৷ একলব্যই দ্ৰোণৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁকো শিষ্যত্ব দিবলৈ শ্ৰদ্ধাৰে অনুৰোধ জনালে। গুৰু দ্ৰোণৰ ওচৰত ধনুবিদ্যা শিকিবলৈ আহিছিল, কিন্তু ক্ষত্ৰিয় নোহোৱাৰ বাবেই দ্ৰোণে শিষ্যত্য প্ৰদান কৰাত অস্বীকাৰ কৰে। নিৰাশ হৈ একলব্য বনলৈ গুচি যায় আৰু দ্ৰোণৰ মূৰ্তি বনাই তাকেই গুৰু বুলি লৈ ধনু চৰ্চা আৰম্ভ কৰে। একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ বলত একলব্যই কম সময়ৰ ভিতৰতে এজন নিপুণ ধনুৰ্ধৰত পৰিণত হয়। এদিন [[কৌৰৱ]] আৰু [[পাণ্ডৱ]] ৰাজকুমাৰসকলে সেইখন বনলৈ গৈছিল। তেওঁলোকৰ লগত যোৱা [[কুকুৰ]] এটাই বাট হেৰুৱাই একলব্যৰ সাধনা স্থানত উপস্থিত হৈ ভুকিব ধৰে। সাধনাত বাধা অহা বাবে একলব্যই এক বিশেষ কৌশলেৰে কুকুৰটোৰ আঘাত নলগাকৈ ভুকিব নোৱাৰাকৈ মুখখন শৰ মাৰি বান্ধি পেলায়। পিছত দ্ৰোণে তাকে দেখি শৰ মাৰোতাক বিচাৰি একলব্যৰ ওচৰ পালেহি। আহি তেওঁৰেই মানসশিষ্য বুলি গম পাই তেওঁৰ বুঢ়া আঙুলি গুৰু দক্ষিণা হিচাপে বিচাৰে। তেওঁৰ প্ৰতিভা নাশ কৰাৰ বাবেই এনে কৰা বুলি জানিও বিনাদ্বিধাই আঙুলি দান কৰে। তেওঁ তেতিয়া তৰ্জনি আৰু মধ্যমা আঙুলিৰে বাণ চলোৱা এক কৌশল উদ্ভৱ কৰে। এই কৌশলেৰেই আধুনিক যুগৰ ধনুৰ্ধৰসকলে ধনুচালনা কৰে। ==মূল্যায়ন== আধুনিক ভাৰতত একলব্য দলিত আৰু জনজাতীয় অধিকাৰৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে৷ লেখক গুৰুচৰণ দাসে মহাভাৰতৰ একলব্যৰ খণ্ডটোক মহাকাব্যখনৰ ৰচনাৰ সময়ত বিৱৰ্তনশীল সামাজিক ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে, যেতিয়া জাতি ব্যৱস্থাই গঢ় লৈ উঠিছিল। নিশাদাসকলৰ দৰে জনজাতি চাৰিগুণ বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ বাহিৰত থাকিল, বৰ্জন আৰু প্ৰান্তীয়কৰণৰ সন্মুখীন হ’ল। মহাভাৰতত একলব্যৰ অদম্য ভক্তি দাঙি ধৰাৰ বিপৰীতে দ্ৰোণৰ কঠোৰ দাবীকো সমালোচনা কৰি দৰুনা (ভয়ংকৰ) ৰূপে চিত্ৰিত কৰি তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তি কলংকিত কৰা হৈছে। মহাকাব্যখনে একলব্যৰ মানৱীয়তাক স্বীকাৰ কৰিছে, সামাজিক ব্যৱস্থাৰ পৰা বাদ পৰাসকলৰ মৰ্যাদাক দৃঢ় কৰি তুলিছে। দাসে লক্ষ্য কৰিছে যে একলব্যৰ কাহিনীয়ে সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ পোষকতা কৰা দলিত সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ৰাজনৈতিক সমবেত বিন্দু হিচাপে কাম কৰে। নিজৰ ভাগ্যক মানি লোৱা মহাকাব্যৰ একলব্যৰ দৰে নহয়, আধুনিক ব্যাখ্যাই তেওঁৰ মৰ্যাদা আৰু সমতাৰ সংগ্ৰামক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Gurcharan |url=https://books.google.com/books?id=UXIvUFR3P74C&q=Ekalavya+ |title=The Difficulty of Being Good: On the Subtle Art of Dharma |date=2010-10-04 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977960-4 |language=en}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== [[File:Stamp of India - 2013 - Colnect 477814 - Eklavya.jpeg|200px|thumb|২০১৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে জাৰি কৰা এখন ডাকটিকট, য'ত একলব্যই বুঢ়া আঙুলি উপস্থাপন কৰা চিত্ৰ]] একলব্যৰ সন্মানত ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় জনজাতিসকলৰ বাবে একলব্য আদৰ্শ আৱাসিক বিদ্যালয় (EMRS) আৰ্হি আৱাসিক বিদ্যালয় আঁচনি চলায়।<ref>{{Cite web |last=Samvaad |first=Dhanush |title=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |url=https://tribal.nic.in/EMRS.aspx |access-date=2025-01-24 |website=tribal.nic.in |language=en}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও [[কৰ্ণাটক]], [[হাৰিয়ানা]], আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]কে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰে ক্ৰীড়াত ব্যতিক্ৰমী কৃতিত্বৰ বাবে ১৯ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক একলব্য বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Eklavya Award, Haryana {{!}} National Government Services Portal |url=https://services.india.gov.in/service/detail/eklavya-award-haryana-1 |access-date=2025-01-24 |website=services.india.gov.in}}</ref> ভাৰতৰ হাৰিয়ানা ৰাজ্যৰ গুৰুগ্ৰাম চহৰৰ ৩৭ নং ছেক্টৰৰ এখন গাঁৱত খাণ্ডছাৰ একলব্যক উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে৷ লোককথা অনুসৰি এইটোৱেই একলব্যৰ একমাত্ৰ মন্দিৰ আৰু ইয়াতেই একলব্যই বুঢ়া আঙুলি কাটি গুৰু দ্ৰোণক আগবঢ়াইছিল৷<ref name=HTE1>[http://www.hindustantimes.com/gurgaon/locals-want-tourist-circuit-developed-for-the-guru/story-AQpvmWTxDPWz8sTaP8Od7K.html Locals want tourist circuit developed for the Guru - April 2016]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{মহাভাৰত|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] ii19kixleren2d6ao7ju4opow21nvf7 647283 647280 2026-10-24T16:43:11Z Pranamikaadhikary 27435 /* আত্মপ্ৰশিক্ষণ */ 647283 wikitext text/x-wiki {{stub}}[[File:Myths of the Hindus & Buddhists - Ekalavya.jpg|thumb]] '''একলব্য''' ({{Lang-en|Ekalavya}}, {{Lang-hi|एकलव्य}}) [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ বন আৰু পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ [[নিষাদ]] জাতিৰ ৰাজকোঁৱৰ আছিল। একলব্যক [[ৰাজসূয়]] যজ্ঞৰ এজন অগ্ৰণী ৰজা বুলি কোৱা হয় য’ত তেওঁ [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক সন্মানেৰে পাদুকাযোৰ আগবঢ়াই সন্মান যাঁচে৷<ref>{{cite web|title=Ekalavya Honouring Yudhishthira|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02052.htm|access-date=19 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Ekalavya—Foremost of the Kings of Rajasuya Yagna|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02036.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> একলব্য এজন শক্তিশালী ধনুৰ্বিদ আৰু যোদ্ধা হিচাপে বিখ্যাত আছিল৷<ref>{{cite web|title=Eklavya—A Powerful Archer and Charioteer|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02043.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> পিছলৈ দ্বাৰকাৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৃষ্ণই একলব্যক বধ কৰে৷ তেওঁ হিৰণ্যধনুষৰ পুত্ৰ আছিল। তেওঁ একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ দ্বাৰা শিকা ধনুৰ্বিদা তথা অদ্বিতীয় গুৰুভক্তিৰ বাবে বিশেষভাৱে জনা যায়। == কিংবদন্তী == === আত্মপ্ৰশিক্ষণ === মহাভাৰতৰ কাহিনী মতে একলব্য আছিল [[নিষাদ]]ৰ প্ৰধান হিৰণ্যধনুষৰ দত্তক পুত্ৰ৷ হিৰণ্যধনুষ সেই সময়ৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজা [[জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতি আছিল আৰু একলব্যই নিজেও [[জৰাসন্ধ|ৰজা জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতিহিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। ডেকা অৱস্থাত একলব্যই [[দ্ৰোণাচাৰ্য্য]]ক কুৰুবংশৰ ৰাজকুমাৰ কৌৰৱ আৰু পাণ্ডৱ- সকলক ধনুৰ্বিদ্যাৰ শিক্ষা দিয়া দেখা পায়। তেওঁৰো এইবিদ্যা শিকিবলৈ হেঁপাহ জাগিছিল৷ একলব্যই দ্ৰোণৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁকো শিষ্যত্ব দিবলৈ শ্ৰদ্ধাৰে অনুৰোধ জনালে। গুৰু দ্ৰোণৰ ওচৰত ধনুবিদ্যা শিকিবলৈ আহিছিল, কিন্তু ক্ষত্ৰিয় নোহোৱাৰ বাবেই দ্ৰোণে শিষ্যত্ব প্ৰদান কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। নিৰাশ হৈ একলব্য বনলৈ গুচি যায় আৰু দ্ৰোণৰ মূৰ্তি বনাই তাকেই গুৰু বুলি লৈ ধনু চৰ্চা আৰম্ভ কৰে। একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ বলত একলব্যই কম সময়ৰ ভিতৰতে এজন নিপুণ ধনুৰ্ধৰত পৰিণত হয়। এদিন [[কৌৰৱ]] আৰু [[পাণ্ডৱ]] ৰাজকুমাৰসকলে সেইখন বনলৈ গৈছিল। তেওঁলোকৰ লগত যোৱা [[কুকুৰ]] এটাই বাট হেৰুৱাই একলব্যৰ সাধনা স্থানত উপস্থিত হৈ ভুকিব ধৰে। সাধনাত বাধা অহা বাবে একলব্যই এক বিশেষ কৌশলেৰে কুকুৰটোৰ গাত আঘাত নলগাকৈ ভুকিব নোৱাৰাকৈ মুখখন শৰ মাৰি বান্ধি পেলায়। পিছত দ্ৰোণে তাকে দেখি শৰ মাৰোঁতাক বিচাৰি একলব্যৰ ওচৰ পালেহি। আহি তেওঁৰেই মানসশিষ্য বুলি গম পাই তেওঁৰ বুঢ়া আঙুলি গুৰু দক্ষিণা হিচাপে বিচাৰে। তেওঁৰ প্ৰতিভা নাশ কৰাৰ বাবেই এনে কৰা বুলি জানিও বিনাদ্বিধাই আঙুলি দান কৰে। তেওঁ তেতিয়া তৰ্জনি আৰু মধ্যমা আঙুলিৰে বাণ চলোৱা এক কৌশল উদ্ভাৱন কৰে। এই কৌশলেৰেই আধুনিক যুগৰ ধনুৰ্ধৰসকলে ধনুচালনা কৰে।{{cn}} ==মূল্যায়ন== আধুনিক ভাৰতত একলব্য দলিত আৰু জনজাতীয় অধিকাৰৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে৷ লেখক গুৰুচৰণ দাসে মহাভাৰতৰ একলব্যৰ খণ্ডটোক মহাকাব্যখনৰ ৰচনাৰ সময়ত বিৱৰ্তনশীল সামাজিক ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে, যেতিয়া জাতি ব্যৱস্থাই গঢ় লৈ উঠিছিল। নিশাদাসকলৰ দৰে জনজাতি চাৰিগুণ বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ বাহিৰত থাকিল, বৰ্জন আৰু প্ৰান্তীয়কৰণৰ সন্মুখীন হ’ল। মহাভাৰতত একলব্যৰ অদম্য ভক্তি দাঙি ধৰাৰ বিপৰীতে দ্ৰোণৰ কঠোৰ দাবীকো সমালোচনা কৰি দৰুনা (ভয়ংকৰ) ৰূপে চিত্ৰিত কৰি তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তি কলংকিত কৰা হৈছে। মহাকাব্যখনে একলব্যৰ মানৱীয়তাক স্বীকাৰ কৰিছে, সামাজিক ব্যৱস্থাৰ পৰা বাদ পৰাসকলৰ মৰ্যাদাক দৃঢ় কৰি তুলিছে। দাসে লক্ষ্য কৰিছে যে একলব্যৰ কাহিনীয়ে সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ পোষকতা কৰা দলিত সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ৰাজনৈতিক সমবেত বিন্দু হিচাপে কাম কৰে। নিজৰ ভাগ্যক মানি লোৱা মহাকাব্যৰ একলব্যৰ দৰে নহয়, আধুনিক ব্যাখ্যাই তেওঁৰ মৰ্যাদা আৰু সমতাৰ সংগ্ৰামক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Gurcharan |url=https://books.google.com/books?id=UXIvUFR3P74C&q=Ekalavya+ |title=The Difficulty of Being Good: On the Subtle Art of Dharma |date=2010-10-04 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977960-4 |language=en}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== [[File:Stamp of India - 2013 - Colnect 477814 - Eklavya.jpeg|200px|thumb|২০১৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে জাৰি কৰা এখন ডাকটিকট, য'ত একলব্যই বুঢ়া আঙুলি উপস্থাপন কৰা চিত্ৰ]] একলব্যৰ সন্মানত ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় জনজাতিসকলৰ বাবে একলব্য আদৰ্শ আৱাসিক বিদ্যালয় (EMRS) আৰ্হি আৱাসিক বিদ্যালয় আঁচনি চলায়।<ref>{{Cite web |last=Samvaad |first=Dhanush |title=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |url=https://tribal.nic.in/EMRS.aspx |access-date=2025-01-24 |website=tribal.nic.in |language=en}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও [[কৰ্ণাটক]], [[হাৰিয়ানা]], আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]কে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰে ক্ৰীড়াত ব্যতিক্ৰমী কৃতিত্বৰ বাবে ১৯ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক একলব্য বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Eklavya Award, Haryana {{!}} National Government Services Portal |url=https://services.india.gov.in/service/detail/eklavya-award-haryana-1 |access-date=2025-01-24 |website=services.india.gov.in}}</ref> ভাৰতৰ হাৰিয়ানা ৰাজ্যৰ গুৰুগ্ৰাম চহৰৰ ৩৭ নং ছেক্টৰৰ এখন গাঁৱত খাণ্ডছাৰ একলব্যক উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে৷ লোককথা অনুসৰি এইটোৱেই একলব্যৰ একমাত্ৰ মন্দিৰ আৰু ইয়াতেই একলব্যই বুঢ়া আঙুলি কাটি গুৰু দ্ৰোণক আগবঢ়াইছিল৷<ref name=HTE1>[http://www.hindustantimes.com/gurgaon/locals-want-tourist-circuit-developed-for-the-guru/story-AQpvmWTxDPWz8sTaP8Od7K.html Locals want tourist circuit developed for the Guru - April 2016]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{মহাভাৰত|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] c2y1z234a0pg84sm8x9mqxdfyshpkb9 647285 647283 2026-10-24T16:43:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* মূল্যায়ন */ 647285 wikitext text/x-wiki {{stub}}[[File:Myths of the Hindus & Buddhists - Ekalavya.jpg|thumb]] '''একলব্য''' ({{Lang-en|Ekalavya}}, {{Lang-hi|एकलव्य}}) [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ বন আৰু পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ [[নিষাদ]] জাতিৰ ৰাজকোঁৱৰ আছিল। একলব্যক [[ৰাজসূয়]] যজ্ঞৰ এজন অগ্ৰণী ৰজা বুলি কোৱা হয় য’ত তেওঁ [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক সন্মানেৰে পাদুকাযোৰ আগবঢ়াই সন্মান যাঁচে৷<ref>{{cite web|title=Ekalavya Honouring Yudhishthira|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02052.htm|access-date=19 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Ekalavya—Foremost of the Kings of Rajasuya Yagna|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02036.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> একলব্য এজন শক্তিশালী ধনুৰ্বিদ আৰু যোদ্ধা হিচাপে বিখ্যাত আছিল৷<ref>{{cite web|title=Eklavya—A Powerful Archer and Charioteer|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02043.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> পিছলৈ দ্বাৰকাৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৃষ্ণই একলব্যক বধ কৰে৷ তেওঁ হিৰণ্যধনুষৰ পুত্ৰ আছিল। তেওঁ একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ দ্বাৰা শিকা ধনুৰ্বিদা তথা অদ্বিতীয় গুৰুভক্তিৰ বাবে বিশেষভাৱে জনা যায়। == কিংবদন্তী == === আত্মপ্ৰশিক্ষণ === মহাভাৰতৰ কাহিনী মতে একলব্য আছিল [[নিষাদ]]ৰ প্ৰধান হিৰণ্যধনুষৰ দত্তক পুত্ৰ৷ হিৰণ্যধনুষ সেই সময়ৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজা [[জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতি আছিল আৰু একলব্যই নিজেও [[জৰাসন্ধ|ৰজা জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতিহিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। ডেকা অৱস্থাত একলব্যই [[দ্ৰোণাচাৰ্য্য]]ক কুৰুবংশৰ ৰাজকুমাৰ কৌৰৱ আৰু পাণ্ডৱ- সকলক ধনুৰ্বিদ্যাৰ শিক্ষা দিয়া দেখা পায়। তেওঁৰো এইবিদ্যা শিকিবলৈ হেঁপাহ জাগিছিল৷ একলব্যই দ্ৰোণৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁকো শিষ্যত্ব দিবলৈ শ্ৰদ্ধাৰে অনুৰোধ জনালে। গুৰু দ্ৰোণৰ ওচৰত ধনুবিদ্যা শিকিবলৈ আহিছিল, কিন্তু ক্ষত্ৰিয় নোহোৱাৰ বাবেই দ্ৰোণে শিষ্যত্ব প্ৰদান কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। নিৰাশ হৈ একলব্য বনলৈ গুচি যায় আৰু দ্ৰোণৰ মূৰ্তি বনাই তাকেই গুৰু বুলি লৈ ধনু চৰ্চা আৰম্ভ কৰে। একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ বলত একলব্যই কম সময়ৰ ভিতৰতে এজন নিপুণ ধনুৰ্ধৰত পৰিণত হয়। এদিন [[কৌৰৱ]] আৰু [[পাণ্ডৱ]] ৰাজকুমাৰসকলে সেইখন বনলৈ গৈছিল। তেওঁলোকৰ লগত যোৱা [[কুকুৰ]] এটাই বাট হেৰুৱাই একলব্যৰ সাধনা স্থানত উপস্থিত হৈ ভুকিব ধৰে। সাধনাত বাধা অহা বাবে একলব্যই এক বিশেষ কৌশলেৰে কুকুৰটোৰ গাত আঘাত নলগাকৈ ভুকিব নোৱাৰাকৈ মুখখন শৰ মাৰি বান্ধি পেলায়। পিছত দ্ৰোণে তাকে দেখি শৰ মাৰোঁতাক বিচাৰি একলব্যৰ ওচৰ পালেহি। আহি তেওঁৰেই মানসশিষ্য বুলি গম পাই তেওঁৰ বুঢ়া আঙুলি গুৰু দক্ষিণা হিচাপে বিচাৰে। তেওঁৰ প্ৰতিভা নাশ কৰাৰ বাবেই এনে কৰা বুলি জানিও বিনাদ্বিধাই আঙুলি দান কৰে। তেওঁ তেতিয়া তৰ্জনি আৰু মধ্যমা আঙুলিৰে বাণ চলোৱা এক কৌশল উদ্ভাৱন কৰে। এই কৌশলেৰেই আধুনিক যুগৰ ধনুৰ্ধৰসকলে ধনুচালনা কৰে।{{cn}} ==মূল্যায়ন== আধুনিক ভাৰতত একলব্য দলিত আৰু জনজাতীয় অধিকাৰৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে৷ লেখক গুৰুচৰণ দাসে মহাভাৰতৰ একলব্যৰ খণ্ডটোক মহাকাব্যখনৰ ৰচনাৰ সময়ত বিৱৰ্তনশীল সামাজিক ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে, যেতিয়া জাতি ব্যৱস্থাই গঢ় লৈ উঠিছিল। নিদাসকলৰ দৰে জনজাতি চাৰিগুণ বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ বাহিৰত থাকিল, বৰ্জন আৰু প্ৰান্তীয়কৰণৰ সন্মুখীন হ’ল। মহাভাৰতত একলব্যৰ অদম্য ভক্তি দাঙি ধৰাৰ বিপৰীতে দ্ৰোণৰ কঠোৰ দাবীকো সমালোচনা কৰি দৰুনা (ভয়ংকৰ) ৰূপে চিত্ৰিত কৰি তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তি কলংকিত কৰা হৈছে। মহাকাব্যখনে একলব্যৰ মানৱীয়তাক স্বীকাৰ কৰিছে, সামাজিক ব্যৱস্থাৰ পৰা বাদ পৰাসকলৰ মৰ্যাদাক দৃঢ় কৰি তুলিছে। দাসে লক্ষ্য কৰিছে যে একলব্যৰ কাহিনীয়ে সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ পোষকতা কৰা দলিত সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ৰাজনৈতিক সমবেত বিন্দু হিচাপে কাম কৰে। নিজৰ ভাগ্যক মানি লোৱা মহাকাব্যৰ একলব্যৰ দৰে নহয়, আধুনিক ব্যাখ্যাই তেওঁৰ মৰ্যাদা আৰু সমতাৰ সংগ্ৰামক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Gurcharan |url=https://books.google.com/books?id=UXIvUFR3P74C&q=Ekalavya+ |title=The Difficulty of Being Good: On the Subtle Art of Dharma |date=2010-10-04 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977960-4 |language=en}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== [[File:Stamp of India - 2013 - Colnect 477814 - Eklavya.jpeg|200px|thumb|২০১৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে জাৰি কৰা এখন ডাকটিকট, য'ত একলব্যই বুঢ়া আঙুলি উপস্থাপন কৰা চিত্ৰ]] একলব্যৰ সন্মানত ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় জনজাতিসকলৰ বাবে একলব্য আদৰ্শ আৱাসিক বিদ্যালয় (EMRS) আৰ্হি আৱাসিক বিদ্যালয় আঁচনি চলায়।<ref>{{Cite web |last=Samvaad |first=Dhanush |title=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |url=https://tribal.nic.in/EMRS.aspx |access-date=2025-01-24 |website=tribal.nic.in |language=en}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও [[কৰ্ণাটক]], [[হাৰিয়ানা]], আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]কে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰে ক্ৰীড়াত ব্যতিক্ৰমী কৃতিত্বৰ বাবে ১৯ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক একলব্য বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Eklavya Award, Haryana {{!}} National Government Services Portal |url=https://services.india.gov.in/service/detail/eklavya-award-haryana-1 |access-date=2025-01-24 |website=services.india.gov.in}}</ref> ভাৰতৰ হাৰিয়ানা ৰাজ্যৰ গুৰুগ্ৰাম চহৰৰ ৩৭ নং ছেক্টৰৰ এখন গাঁৱত খাণ্ডছাৰ একলব্যক উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে৷ লোককথা অনুসৰি এইটোৱেই একলব্যৰ একমাত্ৰ মন্দিৰ আৰু ইয়াতেই একলব্যই বুঢ়া আঙুলি কাটি গুৰু দ্ৰোণক আগবঢ়াইছিল৷<ref name=HTE1>[http://www.hindustantimes.com/gurgaon/locals-want-tourist-circuit-developed-for-the-guru/story-AQpvmWTxDPWz8sTaP8Od7K.html Locals want tourist circuit developed for the Guru - April 2016]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{মহাভাৰত|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] oge7v5ldu7qo26xziethqrxmggyzeku 647288 647285 2026-10-24T16:44:17Z Pranamikaadhikary 27435 /* মূল্যায়ন */ 647288 wikitext text/x-wiki {{stub}}[[File:Myths of the Hindus & Buddhists - Ekalavya.jpg|thumb]] '''একলব্য''' ({{Lang-en|Ekalavya}}, {{Lang-hi|एकलव्य}}) [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ বন আৰু পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ [[নিষাদ]] জাতিৰ ৰাজকোঁৱৰ আছিল। একলব্যক [[ৰাজসূয়]] যজ্ঞৰ এজন অগ্ৰণী ৰজা বুলি কোৱা হয় য’ত তেওঁ [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক সন্মানেৰে পাদুকাযোৰ আগবঢ়াই সন্মান যাঁচে৷<ref>{{cite web|title=Ekalavya Honouring Yudhishthira|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02052.htm|access-date=19 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Ekalavya—Foremost of the Kings of Rajasuya Yagna|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02036.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> একলব্য এজন শক্তিশালী ধনুৰ্বিদ আৰু যোদ্ধা হিচাপে বিখ্যাত আছিল৷<ref>{{cite web|title=Eklavya—A Powerful Archer and Charioteer|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02043.htm|access-date=19 November 2013}}</ref> পিছলৈ দ্বাৰকাৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৃষ্ণই একলব্যক বধ কৰে৷ তেওঁ হিৰণ্যধনুষৰ পুত্ৰ আছিল। তেওঁ একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ দ্বাৰা শিকা ধনুৰ্বিদা তথা অদ্বিতীয় গুৰুভক্তিৰ বাবে বিশেষভাৱে জনা যায়। == কিংবদন্তী == === আত্মপ্ৰশিক্ষণ === মহাভাৰতৰ কাহিনী মতে একলব্য আছিল [[নিষাদ]]ৰ প্ৰধান হিৰণ্যধনুষৰ দত্তক পুত্ৰ৷ হিৰণ্যধনুষ সেই সময়ৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজা [[জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতি আছিল আৰু একলব্যই নিজেও [[জৰাসন্ধ|ৰজা জৰাসন্ধ]]ৰ সেনাপতিহিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। ডেকা অৱস্থাত একলব্যই [[দ্ৰোণাচাৰ্য্য]]ক কুৰুবংশৰ ৰাজকুমাৰ কৌৰৱ আৰু পাণ্ডৱ- সকলক ধনুৰ্বিদ্যাৰ শিক্ষা দিয়া দেখা পায়। তেওঁৰো এইবিদ্যা শিকিবলৈ হেঁপাহ জাগিছিল৷ একলব্যই দ্ৰোণৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁকো শিষ্যত্ব দিবলৈ শ্ৰদ্ধাৰে অনুৰোধ জনালে। গুৰু দ্ৰোণৰ ওচৰত ধনুবিদ্যা শিকিবলৈ আহিছিল, কিন্তু ক্ষত্ৰিয় নোহোৱাৰ বাবেই দ্ৰোণে শিষ্যত্ব প্ৰদান কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। নিৰাশ হৈ একলব্য বনলৈ গুচি যায় আৰু দ্ৰোণৰ মূৰ্তি বনাই তাকেই গুৰু বুলি লৈ ধনু চৰ্চা আৰম্ভ কৰে। একাগ্ৰতা তথা অধ্যৱসায়ৰ বলত একলব্যই কম সময়ৰ ভিতৰতে এজন নিপুণ ধনুৰ্ধৰত পৰিণত হয়। এদিন [[কৌৰৱ]] আৰু [[পাণ্ডৱ]] ৰাজকুমাৰসকলে সেইখন বনলৈ গৈছিল। তেওঁলোকৰ লগত যোৱা [[কুকুৰ]] এটাই বাট হেৰুৱাই একলব্যৰ সাধনা স্থানত উপস্থিত হৈ ভুকিব ধৰে। সাধনাত বাধা অহা বাবে একলব্যই এক বিশেষ কৌশলেৰে কুকুৰটোৰ গাত আঘাত নলগাকৈ ভুকিব নোৱাৰাকৈ মুখখন শৰ মাৰি বান্ধি পেলায়। পিছত দ্ৰোণে তাকে দেখি শৰ মাৰোঁতাক বিচাৰি একলব্যৰ ওচৰ পালেহি। আহি তেওঁৰেই মানসশিষ্য বুলি গম পাই তেওঁৰ বুঢ়া আঙুলি গুৰু দক্ষিণা হিচাপে বিচাৰে। তেওঁৰ প্ৰতিভা নাশ কৰাৰ বাবেই এনে কৰা বুলি জানিও বিনাদ্বিধাই আঙুলি দান কৰে। তেওঁ তেতিয়া তৰ্জনি আৰু মধ্যমা আঙুলিৰে বাণ চলোৱা এক কৌশল উদ্ভাৱন কৰে। এই কৌশলেৰেই আধুনিক যুগৰ ধনুৰ্ধৰসকলে ধনুচালনা কৰে।{{cn}} ==মূল্যায়ন== আধুনিক ভাৰতত একলব্য দলিত আৰু জনজাতীয় অধিকাৰৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে৷ লেখক গুৰুচৰণ দাসে মহাভাৰতৰ একলব্যৰ খণ্ডটোক মহাকাব্যখনৰ ৰচনাৰ সময়ত বিৱৰ্তনশীল সামাজিক ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে, যেতিয়া জাতি ব্যৱস্থাই গঢ় লৈ উঠিছিল। নিষাদসকলৰ দৰে জনজাতি চাৰিগুণ বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ বাহিৰত থাকিল, বৰ্জন আৰু প্ৰান্তীয়কৰণৰ সন্মুখীন হ’ল। মহাভাৰতত একলব্যৰ অদম্য ভক্তি দাঙি ধৰাৰ বিপৰীতে দ্ৰোণৰ কঠোৰ দাবীকো সমালোচনা কৰি দাৰুন (ভয়ংকৰ) ৰূপে চিত্ৰিত কৰি তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তি কলংকিত কৰা হৈছে। মহাকাব্যখনে একলব্যৰ মানৱীয়তাক স্বীকাৰ কৰিছে, সামাজিক ব্যৱস্থাৰ পৰা বাদ পৰাসকলৰ মৰ্যাদাক দৃঢ় কৰি তুলিছে। দাসে লক্ষ্য কৰিছে যে একলব্যৰ কাহিনীয়ে সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ পোষকতা কৰা দলিত সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ৰাজনৈতিক সমবেত বিন্দু হিচাপে কাম কৰে। নিজৰ ভাগ্যক মানি লোৱা মহাকাব্যৰ একলব্যৰ দৰে নহয়, আধুনিক ব্যাখ্যাই তেওঁৰ মৰ্যাদা আৰু সমতাৰ সংগ্ৰামক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Gurcharan |url=https://books.google.com/books?id=UXIvUFR3P74C&q=Ekalavya+ |title=The Difficulty of Being Good: On the Subtle Art of Dharma |date=2010-10-04 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977960-4 |language=en}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== [[File:Stamp of India - 2013 - Colnect 477814 - Eklavya.jpeg|200px|thumb|২০১৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে জাৰি কৰা এখন ডাকটিকট, য'ত একলব্যই বুঢ়া আঙুলি উপস্থাপন কৰা চিত্ৰ]] একলব্যৰ সন্মানত ভাৰত চৰকাৰে ভাৰতীয় জনজাতিসকলৰ বাবে একলব্য আদৰ্শ আৱাসিক বিদ্যালয় (EMRS) আৰ্হি আৱাসিক বিদ্যালয় আঁচনি চলায়।<ref>{{Cite web |last=Samvaad |first=Dhanush |title=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |url=https://tribal.nic.in/EMRS.aspx |access-date=2025-01-24 |website=tribal.nic.in |language=en}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও [[কৰ্ণাটক]], [[হাৰিয়ানা]], আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]কে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰে ক্ৰীড়াত ব্যতিক্ৰমী কৃতিত্বৰ বাবে ১৯ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক একলব্য বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Eklavya Award, Haryana {{!}} National Government Services Portal |url=https://services.india.gov.in/service/detail/eklavya-award-haryana-1 |access-date=2025-01-24 |website=services.india.gov.in}}</ref> ভাৰতৰ হাৰিয়ানা ৰাজ্যৰ গুৰুগ্ৰাম চহৰৰ ৩৭ নং ছেক্টৰৰ এখন গাঁৱত খাণ্ডছাৰ একলব্যক উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে৷ লোককথা অনুসৰি এইটোৱেই একলব্যৰ একমাত্ৰ মন্দিৰ আৰু ইয়াতেই একলব্যই বুঢ়া আঙুলি কাটি গুৰু দ্ৰোণক আগবঢ়াইছিল৷<ref name=HTE1>[http://www.hindustantimes.com/gurgaon/locals-want-tourist-circuit-developed-for-the-guru/story-AQpvmWTxDPWz8sTaP8Od7K.html Locals want tourist circuit developed for the Guru - April 2016]</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{মহাভাৰত|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] 2z63iilgee4rfmh2dr0zi3oijc6mk2s 2 43099 647370 645132 2026-10-24T18:09:52Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647370 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit_Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৭৮৬+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১৫]=২৯০১) * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card,<br/> 70 USD (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। <br/>''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|• ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়,<br/> ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।]] [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb|[[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] • [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ]] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌<br/> প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card<br/> 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''[[:en:Tanishq|Tanishq]] Gift Card<br/> 300 USD (₹ 28,674/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' [[File:Recived laptop from Hardware donation program.jpg|thumb|• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program]ৰ তৰফৰ পৰা পোৱা লেপটপ ([[১১ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])]] ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])'' ---- [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] nikj5nlpl31xbr1uitcmyf8kjg7qhze 647372 647370 2026-10-24T18:10:45Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647372 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit_Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৭৮৬+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১৫]=৩০০১) * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card,<br/> 70 USD (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। <br/>''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|• ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়,<br/> ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।]] [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb|[[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] • [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ]] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌<br/> প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card<br/> 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''[[:en:Tanishq|Tanishq]] Gift Card<br/> 300 USD (₹ 28,674/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' [[File:Recived laptop from Hardware donation program.jpg|thumb|• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program]ৰ তৰফৰ পৰা পোৱা লেপটপ ([[১১ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])]] ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])'' ---- [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] ma6n338370ukn5c80tiz2swv9hbk6ml 0 44015 647247 521508 2026-10-24T15:07:33Z TaDrian58 28293 /* */ 647247 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দুলীয়াজান <br/> Duliajan | other_name = | nickname = তৈল নগৰী | settlement_type = চহৰ | image = <!--Fields headquarters of Oil India Limited at Duliajan (Dibrugarh).jpg --> | image_alt = | image_caption = <!-- অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ মুখ্য কাৰ্যালয় --> | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27.3667|N|95.3167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = ১০ নৱেম্বৰ, ১৮৯৫ | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 121 | population_total = 23,763 | population_as_of = 2001 | population_rank = ১৬তম | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = আধিকাৰীক | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = পিন | postal_code = ৭৮৬৬০২ | registration_plate = AS-06 | website = | footnotes = }} '''দুলীয়াজান''' [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ত অৱস্থিত এখন ঔদ্যোগিক চহৰ। ই [[ডিব্ৰুগড়]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৪৫ কিঃমিঃ পূবত অৱস্থিত। দুলীয়াজান ঘাইকৈ ইয়াৰ তেল আৰু গেছৰ লগত জড়িত উদ্যোগৰ বাবে জনাজাত। দেশৰ ভিতৰতে বৃহৎ তেল আৰু গেছ কোম্পানীৰ অন্যতম "[[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]"ৰ পঞ্জীকৃত কাৰ্যালয় আৰু ক্ষেত্ৰীয় মুখ্য কাৰ্যালয় দুলীয়াজানত অৱস্থিত। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন কোম্পানী যেনে গেছ ক্ৰেকাৰ আৰু পলিমাৰ কোম্পানী বিচিপিএল (BCPL), বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা নেপকো (NEPCO), সাৰ আৰু গেছ কোম্পানী বিএফচিএলৰ (BFCL) কাৰ্যালয দুলীয়াজানত অৱস্থিত।<ref name="OIL">{{cite web | url=http://www.oil-india.com/OOffices.aspx | title=Oil India Ltd. Headquarters | accessdate=14 June 2011}}</ref> ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰো কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref name="ASSAM GAS">{{cite web | url=http://assamgas.org/ | title=Assam Gas Company Limited | accessdate=26 November 2012}}</ref> <!-- ইয়াত কেবাখনো school লগতে কলেজ আছে। ভাৰতবৰ্ষতে এখন জনাজাত Delhi Public School,Duliajan ইয়াত অৱস্থিত। Delhi Public School duliajan --> == ইতিহাস == আহোমৰ দ্বাদশজন ৰজা আছিল স্বৰ্গদেউ চুহানফা৷ চুহানফাৰ ৰাজত্বকালতেই লানতুৰবান নামৰ এজনক এঙ্গেতখাতৰ তত্ত্বাৱধায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল৷ এবাৰ লানতুৰবানে খাতৰ ধান চুৰি কাৰ্যত ধৰা পৰে আৰু সেই অপৰাধত স্বৰ্গদেৱে তেখেতক ৰূপ এশ টকাৰে দণ্ড বিহে আৰু তেওঁক ভৱিষ্যতৰ বাবে সেই কামৰ পৰা অব্যাহতি দিয়ে৷ ৰজাৰ এনে কাৰ্যত লাজ আৰু অপমানত ক্ষুণ্ণ হৈ তেওঁ স্বৰ্গদেউ চুহানফাৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে প্ৰতিশোধ লোৱাৰ বাসনা মনতে পুহি ৰাখিছিল৷ এনেদৰেই ৰজাঘৰৰ লাচনি পাচনি কামত সহায়ক হিচাপে কাম কৰি থাকোঁতেই এই প্ৰাক্তন অধিকাৰীজনে ৰজাৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল'বলৈ বুলি সুবিধা উলিয়াই লয়৷ ৰজাঘৰৰ মিচাং (ঘৰৰ আগফালে মুকলি হৈ থকা চাং বিশেষ) নিৰ্মাণৰ সময়তেই লানতুৰবানে সুবিধা বুজি কাম এটি উলিয়াই ল'লে৷ ৰজাই কামৰ পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ বুলি মিচাঙৰ কাষলৈ যাওঁতেই চাঙৰ চোঁচ সলোৱাৰ চলেৰে লানতুৰবানে সৰু যাঠী এপাতেৰে ৰজাক খুঁচি হত্যা কৰে৷ ১৪১৫ শকৰ ফাগুন মাহৰ এটা দিনতেই স্বৰ্গদেউ চুহানফাৰ মৃত্যু হয়৷ স্বৰ্গদেউ চুহানফাৰ মৃত্যুৰ পিচতে তেওঁৰ বৰপুত্ৰ চুপিমফাই ৰাজ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰি ৰজা হয়৷ চুৰিমফাই ৰজা হৈয়েই প্ৰথমে চুপিমফাৰ পিতৃৰ হত্যাকাৰী লানতুৰবান আৰু লানতুৰবানৰ দুই পুত্ৰ সহিতে তিনিওকে মৃত্যুদণ্ড আদেশ দিলে৷ ৰজাৰ আদেশমৰ্মেই চাওদাঙে লানতুৰবান আৰু দুই পুত্ৰক নিলগাই নি উজনিত দুৰৈৰ এটা জানৰ পাৰত এই দণ্ড কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল৷ দুৰৈৰ এই জানটোক তেতিয়া দুৰীয়াজান বা দুৰৈয়াজান নামেৰে অভিহিত কৰিছিল৷ ঊনৈশ শতিকাৰ সপ্তম দশকমানৰ শেষভাগত অন্য ঠাইৰপৰা অহা আহোম সম্প্ৰদায়ৰ 'দুলীয়া' খেলৰ কেইঘৰমান মানুহ উঠি আহি প্ৰথমে কছাৰীপথাৰ আৰু পিছত দুৰীয়াজানৰ পাৰতেই গাঁও পাতি বসবাস কৰিবলৈ লয়৷ এনেদৰে গাঁও পাতি বসতি কৰিবলৈ লোৱা লোকসকলৰ পৰা জনবসতি বৃদ্ধি হৈ পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁওখনৰ নাম দুলীয়াগাঁও আৰু পিছলৈ মানুহে গাঁওৰ নাম অনুসৰিয়েই জানটোৰ নাম দুৰীয়াজানৰ পৰিৱৰ্তে দুলীয়াজান বুলিবলৈ লয়৷ পাছলৈ ইয়াৰ নামেৰেই কাষৰীয়া অঞ্চলটোৰ নামো দুলীয়াজান হ'ল৷<ref name="অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড">{{cite book | title=দুলীয়াজান ক্লাৱৰ ইতিবৃত্ত | publisher=দুলীয়াজান ক্লাব পৰিচালনা সমিতি | author=মিতালী মহন্ত | year=২০০৯ | location=দুলীয়াজান | pages=১,২}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] 7bz8m4mzuoct17p9nckjbt33vpth1s0 0 44143 647441 638478 2026-10-24T20:26:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647441 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰদ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜇𑜡.}} (Tsāo-lung Tāo Sér-Tér-Phà),{{reign|{{circa|১৩৬৪/৬৯}}|১৩৭৬}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেওঁক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া ৰজাৰ লোকে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref><ref>"...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=}}</ref> চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা [[ত্যাও খামটি]]য়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>"..his firstmission was against the Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha.."{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260520040107/https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|archivedate=20 May 2026|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite book|last=Dutta|first=Sristidhar|url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|title=Mataks and their Kingdom|date=1985|publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |access-date=11 June 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|url-status=live|page=29|quote=To avenge this, the next Ahom king Tyao Khamti (1980-1989) led an expedition to the Chutiya kingdom, but without any effect.}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/75 79] |quote=One of his first acts was to lead an army against the Chutiyās to punish them for the treacherous murder of Sutuphā. }}</ref> এই অভিযানৰ সময়ত চুতীয়া ৰজাজন পাহাৰলৈ পলাই যোৱা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah and Company |location=Gauhati |page=226 |quote=The same source mentions that Tyaokhanti (1380-89), the successor of Sutupha, led an expedition against the Chutias to avenge the murder of the Ahom king. The Chutia king is to have escaped to the hills. }}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}</ref> এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰপৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}</ref> <ref>{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। ==শাসন গ্ৰহণ== চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}</ref> বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}</ref> <ref>{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰপৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref><ref>Bhuyan, SK, "Assam Buranji(SM), p. 7</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ ধৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৱৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/77 81] |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref><ref name="Acharya1966">{{cite book |last=Acharya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam (From the 13th to the 17th Century) |date=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |page=74 |url=https://ia601807.us.archive.org/34/items/dli.pahar.3309/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf |access-date=2026-05-20}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref><ref>Bhuyan, SK, "বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী",p.90</ref>, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref><ref>Barua, Golap Chandra,"Ahom Buranji,p.49</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক চফ্ৰাই নদীৰপৰা নাৱত তুলি ধৰি লৈ যায় আৰু পিছত তেওঁক হত্যা কৰায়।<ref>Bhuyan, S K, "Deodhai Assam Buranji",p.11</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত "চুতীয়া ৰজা"ৰ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' বা 𑜁𑜤𑜃𑜫 শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) সলনি "চুতীয়া লোক"সকলে (''তিউৰা'' বা 𑜄𑜢𑜥𑜍𑜠 হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিতভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপি এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই।<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰপৰা ১৩৮০ চনলৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।<ref>Barua, Gopal Chandra,"Ahom Buranji",p.49, "After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years."</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] p7sxhy2jmjaq859lg7vvxecvh96j2dm 0 44159 647627 646492 2026-10-25T11:32:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647627 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =বিশ্বনাথ জিলা<br> Biswanath district | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = জিলা | image_skyline = Holy Biswanath (2).JPG | image_alt = | image_caption = বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰ | nickname = | image_map = Biswanath in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_title = বিশ্বনাথ জিলা | established_date = ২০১৫ | founder = | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1100 | elevation_footnotes = | elevation_m = 48 | population_total = 5,80,000 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = স্বীকৃত | demographics1_title1 = ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 784 XXX | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''বিশ্বনাথ জিলা''' (IPA: ˌbɪswəˈnɑːθ ˈtʃɑːrɪˌælɪ) অসমৰ উত্তৰ-পাৰৰ এখন জিলা। ২০১৫ চনৰ ১৫ আগষ্ট তাৰিখে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]] ডাঙৰীয়াই বিশ্বনাথ জিলা গঠনৰ কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰিছিল।<ref>http://www.dnaindia.com/india/report-cm-tarun-gogoi-announces-5-new-districts-in-assam-on-independence-day-2114724</ref><ref>http://zeenews.india.com/news/assam/assam-gets-five-more-districts_1647470.html</ref> [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ [[বিশ্বনাথ]] মহকুমাৰ বেছি ভাগ অংশ আৰু [[গহপুৰ]]ৰ কিছু অংশৰে বিশ্বনাথ জিলা গঠন কৰা হ’ল। ইয়াৰ উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] আৰু [[গোলাঘাট জিলা]], পূবে [[লখিমপুৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[শোণিতপুৰ জিলা]] অৱস্থিত। জিলাখনৰ সদৰ ঠাই হৈছে [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]। ২০২২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত জিলাখন পুনৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল যদিও ২০২৩ চনৰ ২৫ আগষ্টত অসম চৰকাৰে ইয়াৰ পৃথক জিলা মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ==ইতিহাস== ===বিশ্বনাথ নাম আৰু তীৰ্থক্ষেত্ৰ=== বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পুৰণি নাম আছিল ''সলা'' বা ''শলা''। পৰৱৰ্তী সময়ত অঞ্চলটো নদুৱাৰ নামেৰেও পৰিচিত হয়। বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ অঞ্চল ঐতিহাসিক নদুৱাৰৰ পূব অংশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন শৈৱ তীৰ্থক্ষেত্ৰ [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]]ৰ নামৰ পৰাই অঞ্চলটোৰ বিশ্বনাথ নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি ধৰা হয়। ''বিশ্বনাথ'' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে বিশ্বৰ অধিপতি বা শিৱ। এই তীৰ্থস্থানক ''গুপ্তকাশী'' বুলিও জনা যায়। স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, কুমুদ আৰু কৌস্তভ নামৰ দুজন মুনিৰ শাপৰ সৈতে গুপ্তকাশী নামৰ উৎপত্তি জড়িত।<ref>তৰুণ দাস, ''বিশ্বনাথৰ ইতিহাস''।</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্য আৰু প্ৰাচীন দুৰ্গসমূহ=== বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল ষোড়শ শতিকাৰ আগভাগলৈকে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি বিভিন্ন ইতিহাসবিদে মত প্ৰকাশ কৰিছে। সৃষ্টিধৰ দত্তই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা ভৰালী নদী লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে। এন. এন. আচাৰ্য আৰু জে-ইউন শ্বিনেও চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা বিশ্বনাথলৈকে বিস্তৃত হোৱাৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28}}</ref><ref>{{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=52–53 |doi=10.1177/0019464619894134}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগংগ নদী লৈকে বিস্তৃত হৈছিল। তেওঁ [[শদিয়া]]ৰ প্ৰত্নাৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ ৰামঘাট-বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং-দিকাল নদীৰ সংগমস্থলীৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহক এই অনুমানৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। বিশ্বনাথ জিলা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চল চুতীয়া যুগৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ আৰু স্থাপত্যগত সম্পৰ্কৰ কথাও ইতিহাসবিদসকলে আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Kanak Lal |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |page=271}}</ref> গগৈয়ে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[ইটানগৰ]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21}}</ref> প্ৰতাপগড় এই অঞ্চলৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক বিৱৰণত বুৰৈ নদীৰ দুৰ্গত পোৱা ইটাৰ আকাৰ আৰু গঠনৰ সৈতে বিশ্বনাথৰ প্ৰতাপগড়ৰ ইটা আৰু অন্যান্য নিৰ্মাণাৱশেষৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |year=1904 |page=258 |url=https://archive.org/details/journalofasiatic731calc/page/258/mode/2up}}</ref> বিশ্বনাথৰ উত্তৰে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত [[ইটা দুৰ্গ]]কো চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি আলোচনা কৰা হৈছে। ===চুতীয়া–আহোম সংঘাত=== {{main|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ঐতিহাসিক ''দিহিংমুখ'' অঞ্চলটো চুতীয়া আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। সেই সময়ত [[দিহিং নদী]]ৰ গতিপথ বৰ্তমানতকৈ অধিক পশ্চিমমুখী আছিল আৰু নদীখন [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি বৈ ইয়াৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙাৰ]] ওচৰৰ ''মহুৰা''<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> অথবা ''লাখৌ'' নামৰ{{efn|গেইটে ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত ''লাখৌ''ক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তৎকালীন সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্গঠন অনুসৰি সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰফালে বৈ গৈছিল, আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথেৰে বৈ গৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=132-133}}</ref>}} স্থানত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰত]] মিলিত হৈছিল।{{efn|ঐতিহাসিক দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ীদিহিং নদীৰ গতিপথৰ সৈতে একে নাছিল। এডৱাৰ্ড গেইটে মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত পুৰণি দিহিংমুখৰ অৱস্থিতিৰ উল্লেখ কৰিছে। দিহিং নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে ৰশ্মিৰেখা ভূঞায়ো আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=133}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2023 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> }} বুৰঞ্জীসমূহত দিহিং নদীক উত্তৰৰ চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণৰ আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=অসম বুৰঞ্জী |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |page=9}}</ref><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom |year=1985 |page=28}}</ref> ১৫১৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিখৌমুখত চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ পিছত আহোমসকলে দিহিংমুখলৈ আগবাঢ়ি ''মুংখ্ৰাং'' নামৰ এটা সীমান্ত দুৰ্গ স্থাপন কৰে। ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এই দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰি ইয়াৰ সেনাপতি খেনমুঙক হত্যা কৰে আৰু অঞ্চলটো পুনৰ অধিকাৰ কৰে। ১৫২২ চনত আহোমসকলে পুনৰ অভিযান চলাই হেৰুওৱা অঞ্চল দখল কৰাৰ লগতে সীমান্ত অধিক পূবলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |page=57}}</ref><ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |publisher=Assam Book Depot |location=Calcutta |year=1968 |page=62}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |edition=2nd |year=1926 |page=87}}</ref> [[চিত্ৰ:Medieval Brick plinth of a house from Upper Balijan.jpg|thumb|বিশ্বনাথ জিলাৰ ওপৰ বালিজানত পোৱা ইটাৰে নিৰ্মিত ঘৰৰ ভেটি। ইয়াৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰ, গোমচি আৰু নক্সাপৰ্বতৰ স্থাপত্যৰ সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰা হৈছে।]] ===আহোম প্ৰশাসন আৰু বাৰভূঞাসকলৰ পুনৰ্বসতি=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom Buranji |page=61}}</ref> আহোম শাসনকালত বিশ্বনাথ সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক গুৰুত্বৰ লগতে এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপেও বিকশিত হৈছিল। আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰ, শিৱনাথ মঠ আৰু বৰদৌল আদি ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাণ বা উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Volume V: Darrang |publisher=Pioneer Press |location=Allahabad |year=1905 |pages=66–67 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07339}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলে বিশ্বনাথ জিলাৰ পশ্চিমলৈ অভিযান চলাই; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ভৰালী নদী পাৰ হৈ ৰৌতা-তেমনীৰ (মধ্য অসম) বাৰভূঞাসকলক দমন কৰে। এই ভূঞাসকলৰ মূল অধিকাৰক্ষেত্ৰ বৰ্তমানৰ দৰং আৰু নগাঁও অঞ্চলত আছিল। বুৰঞ্জী অনুসৰি, চুহুংমুঙে তেওঁলোকৰ একাংশক উত্তৰকূলৰ বিভিন্ন স্থানত, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ আৰু লখিমপুৰ অঞ্চলত পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰায়।{{efn|''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী'' (পৃষ্ঠা ২৭) অনুসৰি, ৰাউতা-তেমনীৰ বাৰজন ভূঞা আছিল উতাই, তমাই, ৰায়, সাকাই, কৌশিক, উজীৰ, লস্কৰ, চমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভাট আৰু ভকত। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে অধীনত চাৰিজনকৈ উপভূঞা আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। লাচম কলিতা ভূঞাৰ পৰিয়ালক লখিমপুৰৰ বাহবাৰীত, এজনক ঢকুৱাখনাৰ সোণাৰী নদীৰ পাৰত আৰু আন এজনক পাহাৰীয়া অঞ্চলত সংস্থাপন কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |page=27}}</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' পৃ.১৬ ৰ মতে ৰৌটাত বড়ো-ভূঞাসকলক দমন কৰিছিল সুহুংমুঙে। অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণক বড়ো-ভূঞাৰ নেতৃত্বত ৰাখি ৰাজ্যৰ বিভিন্ন স্থানত পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হয়।}}<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p. 62, "The heavenly king proceeded to Shaola(Biswanath). He ordered Shenglung, Thaomung Shenba, and some others to go and remain at Teomani-Rowta. They did accordingly, proceeded to the place and stopped there...The king passed the year Lakni Taomit (1528 AD) in peace. In Lakni Kaken (in 1529 AD), the king, with his son, the Dangarias and followers proceeded to Shaola(Sala). The heavenly king sent a messenger to Shenglung and other directing them to return from Teomani-Rowta. The king then ordered Thaomung Katak and Thaomung Mungklang to cross the Bharali river and plunder the wide country on the other side. Both of them acted as desired and returned with some captives who were produced before the king. Thaomung Katak was placed at Narayanpur."</ref><ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Asam Buranji'',p.21,"ৰজাদেৱে বিশ্বনাথ লৈ গৈ ত্যাওচুংলুং-কংচেং, থাওমুং-চেনব‌ এই দুইক ৰেটাই-টেমনিত থাকিব দিলেগৈ। পাচে থাওমুং-কটকক উজিৰক ধৰিবলৈ পঠালে। উজিৰে এই কথা জানি ভাগি পৰাৰ...লাক্নি কাকেও শকত ৰজাদেৱৰ‌ বাপেক-পুতেক ৰাজ্যে-সমন্বিতে বিশ্বনাথলৈ গৈ কলঙ্গেদি মানুহ পঠাই ৰেটাই-টেমনিৰ পৰা ত্যাওচুংলুং-কংচেঙক লোকজন সহিতে আহিব দিলে। পাচে ৰজাদেৱে থাওমুং-কটক, থাওমুং-মুংক্লাং, এই দুইক ভৰলীয়ে উজাই পঠালে, বোলে-"তহঁতে দুয়ে ভৰলু পাৰ হৈ‌ গৈ যি মানুহ পাৱ ধৰি আনগৈ।" পাচে ইবোলাক দুয়ো গৈ‌ যি মানুহ পালে আনি ৰজাদেৱৰ ঠাইত দিলেহি। পাচে থাওমুং-কটকক নাৰায়ণপুৰত ৰাজ দি তাতে থাকিব দিলে।"</ref> স্থানীয় কিছুমান পৰম্পৰাই জিলা খনৰ পশ্চিম অংশক স্বাধীন ভূঞা শাসনৰ সৈতে জড়িত কৰে। কিন্তু এই পৰম্পৰা সমূহৰ মূল উৎস ''আদি চৰিত'' নামৰ গ্ৰন্থখনক ইতিহাসৰ গৱেষক সকলে নিৰ্ভৰযোগ্য বুলি গ্ৰহণ নকৰে।<ref>Maheswar Neog states that the Adi-charita, ascribed to Madhavadeva, has created much ill feeling among the Vaisnavas of Assam, and has been denounced by the more considerate section of sattra pontiffs and literary men alike.</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote="the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva"; "Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis."|doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |year=1947 |pages=72, 74|quote=Like the authorship, the historicity of Adi charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref> কিছু ইতিহাসবিদে দিকাৰাই<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1986 |page=193}}</ref> আৰু ঘিলাধাৰী নদীক<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |year=1980 |page=66}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য আৰু ভূঞাসকলৰ সম্ভাব্য সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে, আহোম বুৰঞ্জীসমূহত এই অঞ্চলত পূৰ্বৰে পৰা বাৰভূঞাসকলৰ শাসন থকাৰ কোনো উল্লেখ নাই; বৰঞ্চ তেওঁলোকক ৰৌতা-তেমনী অঞ্চলৰ মূল ভূখণ্ডৰ পৰাহে ইয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা পোৱা যায়। ===কোচ–আহোম সংঘাত=== ষোড়শ শতিকাত বিশ্বনাথ অঞ্চল [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সামৰিক সংঘাতৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ হৈ পৰে। নিৰ্মল কুমাৰ বসুৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, ১৫৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চিলাৰায়]]ৰ নেতৃত্বত কোচ সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰেৰে পূবলৈ আগবাঢ়ি দিকাৰাই নদীৰ ওচৰত আহোম সেনাৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয়। এই সংঘাতত আহোমসকল পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যায়। তাৰ পিছত কলিয়াবৰ আৰু সলা অঞ্চলত পুনৰ সংঘৰ্ষ ঘটে আৰু কোচ সেনা নাৰায়ণপুৰ অভিমুখে অগ্ৰসৰ হয়।<ref>{{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |year=1970 |page=27}}</ref> নিত্যানন্দ গগৈয়ে মধ্যযুগীয় দিকাৰাই নদীক বৰ্তমানৰ শোণিতপুৰ–বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ নদী ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বুৰঞ্জীত উল্লেখিত উত্তৰ পাৰৰ ''সলা'' বা ''শলা'' বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামৰিক কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |location=Guwahati |year=2016}}</ref> কোচসকলে পিছত [[নাৰায়ণপুৰ]]ত এটা দুৰ্গ স্থাপন কৰে। কিন্তু ১৫৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুক্লেনমুং]]য়ে পিছলাত তেওঁলোকৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা বিচ্ছিন্ন কৰাত কোচ সেনাই পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। ১৫৬২–৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কোচসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। এই অভিযানত বাৰভূঞা আৰু আন কিছুমান স্থানীয় শাসকে [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সেনাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে অথবা তেওঁৰ পক্ষত যোগ দিয়ে। কোচ সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰে পূবলৈ অগ্ৰসৰ হৈ আহোম ৰাজধানী [[গড়গাঁও]] অধিকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |pages=58–64}}</ref> ===আহোম–মুছলমান সংঘাত=== চুহুংমুঙৰ শাসনকালত বংগৰ পৰা অহা মুছলমান আক্ৰমণকাৰী সেনাক আহোমসকলে বুৰৈ নদীলৈকে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰোৱাই নদীখনৰ মুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰি ফুলবাৰীত সেনা মোতায়েন কৰাইছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=91 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/A_History_of_Assam_by_E._A._Gait.pdf}}</ref> সপ্তদশ শতিকাত আহোম–মোগল সংঘাতৰ সময়ত ভৰালী নদী পুনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত অঞ্চল হৈ পৰে। ১৬১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে ভৰালী নদীৰ পাৰত আবু বকৰৰ নেতৃত্বাধীন মোগল সেনাক পৰাস্ত কৰে। এই সংঘাতৰ সৈতে ১৬১৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চামধৰা শিলালিপিও সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite web |title=The Ahom-Mughal Conflict: A Brief Introduction |publisher=Vivekananda International Foundation |page=40 |url=https://www.vifindia.org/sites/default/files/The-Ahom-Mughal-Conflict.pdf}}</ref> পিছত মীৰজুমলাৰ আক্ৰমণৰ অন্তত ১৬৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলাঝাৰীঘাটৰ সন্ধি অনুসৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে ভৰালী নদীৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ মোগল সম্ৰাটক এৰি দিবলগীয়া হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |page=139}}</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু আধুনিক জিলা=== ব্ৰিটিছ শাসনৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বনাথ কিছু বছৰলৈ নদুৱাৰ বা বিশ্বনাথ জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এই অঞ্চল [[দৰং জিলা]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[বিশ্বনাথ ঘাট]] উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ষ্টীমাৰ ঘাট আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। বি. চি. এলেনৰ ১৯০৫ চনৰ দৰং জিলাৰ গেজেটিয়াৰতো বিশ্বনাথক ষ্টীমাৰ বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Final Master Plan for Biswanath Chariali |work=The Assam Gazette Extraordinary |publisher=Government of Assam |date=15 February 2002 |page=1043 |url=https://tcp.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dtcp_medhassu_in_oid_4/this_comm/biswanath_chariali_final_master_plan_2021.pdf}}</ref><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Volume V: Darrang |publisher=Pioneer Press |location=Allahabad |year=1905 |page=177 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07339}}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ পৰা পৃথক কৰি বিশ্বনাথ জিলা গঠনৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়। ২০২২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠনৰ অংশ হিচাপে জিলাখন পুনৰ শোণিতপুৰৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। অৱশ্যে ২০২৩ চনৰ ২৫ আগষ্টত অসম চৰকাৰে বিশ্বনাথৰ পৃথক জিলা মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam: Four districts to re-merge with existing districts |work=The Assam Tribune |date=31 December 2022 |url=https://assamtribune.com/assam/assam-four-districts-to-re-merge-with-existing-districts-1455186}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam Cabinet decides to 'create' 4 districts |work=The Hindu |date=25 August 2023 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-decides-to-create-4-districts/article67235407.ece}}</ref> ==শৈক্ষিক অনুষ্ঠান== * বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয় * বিশ্বনাথ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * বিশ্বনাথ কলেজ অৱ এডুকেশ্বন,বিশ্বনাথ * চাৰিদুৱাৰ মহাবিদ্যালয়,গহপুৰ * বিশ্বনাথ কৃষি মহাবিদ্যালয় * বেহালী স্নাতক মহাবিদ্যালয়,বেহালী * চতিয়া মহাবিদ্যালয়,চতিয়া * জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ * বিশ্বনাথ চাৰিআলি চৰকাৰী আই টি আই মহাবিদ্যালয় * চৰকাৰী ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ * জ্ঞান উদয় পেৰামেডিকেল নাৰ্চিং প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ চাৰিআলি * ডাফ্নে জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * অৰিয়েণ্ট ফ্লাৱাৰ জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * তৰুণ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য মেম’ৰিয়েল জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * আনন্দ ৰাম বৰুৱা জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) ==প্ৰশাসন== * সদৰ ঠাই : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] * মহকুমাৰ সংখ্যা : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[গহপুৰ]] * ৰাজহ চক্ৰ : বিশ্বনাথ চাৰিআলি, গহপুৰ, হেলেম * পুলিচ ষ্টেচন : গহপুৰ, হেলেম, বিহালী, জিনজিয়া, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, চতিয়া * চহৰৰ নাম : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[গহপুৰ]] * পৌৰসভাৰ সংখ্যা : ১ * নগৰ সমিতিৰ সংখ্যা : ১ ==লগতে চাওক== *[[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] *[[বিশ্বনাথ ঘাট]] ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] k52e2smuaobrs48qcv5ajrlyi8oz66r 0 49746 647171 545595 2026-10-24T12:04:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647171 wikitext text/x-wiki {{ভাল প্ৰবন্ধ}} {{Infobox person | name = ইলন মাস্ক্ | honorific_suffix = এফ্ আৰ্ এছ্ | image = Elon Musk Royal Society.jpg | alt = Elon Musk at the Royal Society admissions day in London, July 2018 | caption = ৰয়েল চ'ছাইটিৰ সভ্যৰূপে নিৰ্বাচন হোৱাৰ দিনাখন লণ্ডনত ইলন মাস্ক্, জুলাই ২০১৮ চন | birth_name = ইলন ৰিভ্ মাস্ক্ | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1971|6|28}} | birth_place = প্ৰিট'ৰিয়া, ট্ৰান্সভাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা | residence = বেল এয়াৰ, লছ এঞ্জেলছ্, কেলিফ'ৰ্ণয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ<ref name="forbesbuyshome.com">{{cite news |title=Billionaire Tesla CEO Elon Musk Buys Neighbor's Home in Bel Air For Million |work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/trulia/2013/11/01/billionaire-tesla-ceo-elon-musk-buys-home/ |accessdate=November 1, 2013}}</ref><ref name=bloombergbuyshome>{{cite news |title=Inside Elon Musk's M Bel Air Mansion |work=Bloomberg News |url=https://www.bloomberg.com/news/videos/b/6e27fcba-309d-494e-b87d-c73fb8bb1750 |accessdate=August 21, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207033543/http://www.bloomberg.com/news/videos/b/6e27fcba-309d-494e-b87d-c73fb8bb1750 |archivedate=February 7, 2015 |df=mdy-all }}</ref> | citizenship = {{Plainlist| * [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] (১৯৭১–বৰ্তমানলৈ) * [[কানাডা]] (১৯৮৯–বৰ্তমানলৈ) * [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] (২০০২–বৰ্তমানলৈ) }} | alma mater = {{plainlist| * কুইনছ্ বিশ্ববিদ্যালয় * পেনছিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়<ref>{{Cite news |url=http://www.mercurynews.com/business/ci_25541448/timeline-elon-musk-accomplishments |title=Timeline: Elon Musk's accomplishments |last=Hull |first=Dana |date=April 11, 2014 |accessdate=June 11, 2015 |via=Mercury News}}</ref><ref>{{cite web |url=http://csq.com/2013/01/elon-musk-patriarchs-and-prodigies/ |title=Elon Musk: Patriarchs and Prodigies |year=2013 |accessdate=June 11, 2015 |website=CSQ |publisher=C-Suite Quarterly |last=Zanerhaft |first=Jaron}}</ref>}} | occupation = {{hlist|উদ্যোগী ব্যক্তি|বিনিয়োগকাৰী|অভিযন্তা}} | known_for = | title = {{plainlist| * 'স্পেছ্এক্স্'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু মূল স্থপতি * 'টেছলা'ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া, মূল স্থপতি * 'নিউৰালিংক'ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া * "দ্য ব'ৰিং কোম্পানী"ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক * 'জিপ২'ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক * 'এক্স ডট কম'ৰ (X.com) প্ৰতিষ্ঠাপক (পিছলৈ 'পেইপল' হ'লগৈ) * 'অপেন এ আই'ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক * 'ছ'লাৰ চিটী'ৰ অধ্যক্ষ * 'মাস্ক্ ফাউণ্ডেশ্বন'ৰ অধ্যক্ষ }} | years_active = ১৯৯৫–বৰ্তমানলৈ | awards = ৰয়েল ছ'চাইটিৰ সভ্যপদ | party = নিৰ্দলীয়<ref>{{cite web |last1=Musk |first1=Elon |title=To be clear, I am not a conservative. Am registered independent & politically moderate. |url=https://twitter.com/elonmusk/status/1018265614295523328 |website=@elonmusk |publisher=[[টুইটাৰ]] |accessdate=January 22, 2019 |language=en |date=July 14, 2018}}</ref> | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|জাষ্টিন ৱিলছন|2000|2008|reason=divorced}} * {{marriage|তাবুলাহ ৰিল্লি|2010|2012|reason=divorced}} <br> ({{abbr|m.|married}} ২০১৩; {{abbr|div.|divorced}} ২০১৬)<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/21/elon-musk-talulah-riley-file-divorce-second-marriage |title=Actor Talulah Riley files to divorce billionaire Elon Musk, again |date=March 21, 2016 |accessdate=April 20, 2016 |work=The Guardian |quote="The pair first married in 2010 and divorced in 2012. They remarried 18 months later."}}</ref> }} | partner = {{Plainlist| * গ্ৰিমছ্ (২০১৮-২০২২)<ref>{{cite web |last1=Halls |first1=Eleanor |title=Is Elon Musk behind his girlfriend Grimes's AI-loving new single? |url=https://www.telegraph.co.uk/music/artists/elon-musk-behind-girlfriend-grimess-ai-loving-new-single/ |website=The Telegraph |accessdate=1 December 2018 |date=30 November 2018}}</ref> }} | children = ৮ (এজনৰ মৃত্যু) | parents = {{plainlist| * মেই মাস্ক্ (মাতৃ) * এৰ্ৰল মাস্ক্ (পিতৃ) }} | relatives = {{plainlist| * কিম্বল মাস্ক্ (ভাতৃ) * টস্কা মাস্ক্ (ভনী) * লিণ্ডন ৰিভ্ (সম্পৰ্কীয় ভগ্নী)}} | signature = Elon Musk Signature.svg | signature_alt = Elon Musk }} '''ইলন ৰিভ্ মাস্ক্''' (জন্ম: ২৮ জুন ১৯৭১) এগৰাকী পুঁজিপতি, বিনিয়োগকাৰী আৰু সমাজহিতৈষী লোক। [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]], [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ]] নাগৰিকত্ব থকা ইলন মাস্ক্ স্পেছ্এক্সৰ (SpaceX) প্ৰতিষ্ঠাপক, মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু মূল পৰিকল্পনাকাৰী। তেওঁ টেছলা (Tesla Inc.) কোম্পানীটোৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক, মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু স্থপতি; [[নিউৰালিংক|নিউৰালিংকৰ]] সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া, আৰু পেইপলৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক। ব্লুমবাৰ্গ বিলিয়নাৰ্ছ্ ইণ্ডেক্স আৰু ফ'ৰ্বছৰ বাস্তৱ-সময়ৰ বিলিয়নাৰৰ তালিকা অনুসৰি ২০২২ চনৰ মে' মাহলৈ আনুমানিক ২৬৫ বিলিয়ন ডলাৰ সম্পত্তিৰে সৈতে মাস্ক্ সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে সবাতোকৈ চহকী ব্যক্তি।<ref>{{Cite web|title=Elon Musk|website=Forbes | url=https://www.forbes.com/profile/elon-musk/}}</ref><ref>{{cite news |title=Bloomberg Billionaires Index |url=https://www.bloomberg.com/billionaires/ |newspaper=Bloomberg.com |access-date=January 17, 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Real Time Billionaires |url=https://www.forbes.com/real-time-billionaires/ |website=Forbes |access-date=January 17, 2022 |language=en}}</ref> দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰিট'ৰিয়াত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা মাস্কে ১৭ বছৰ বয়সত কানাডাৰ কুইনছ্ বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ যায়। দুবছৰ পিছত তেওঁ পেনছিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত ভৰ্ত্তি হয়। ইয়াৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ্টন স্কুলৰ পৰা অৰ্থনীতি বিজ্ঞানৰ ডিগ্ৰী আৰু কলেজ অৱ্ আৰ্টছ্ এণ্ড্ চায়েন্সেছৰ পৰা পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৯৫ চনত তেওঁ ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰায়োগিক পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু বস্তুবিজ্ঞান বিষয়ত পি. এইচ. ডি. আৰম্ভ কৰিছিল। কিন্তু মাত্ৰ দুটা দিন পিছতে নিজাকৈ উদ্যোগী কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহৰ বাবে গৱেষণাৰ কাম বাদ দিয়ে। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ জিপ২ নামৰ ৱেব ছফ্টৱেৰ কোম্পানী এটাৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯৯৯ চনত ৩৪০ নিযুত ডলাৰৰ বিনিময়ত কমপেকে ইয়াক ক্ৰয় কৰে। মাস্কে তাৰ পিছত X.com নামেৰে অনলাইন বেংক এটাৰ জন্ম দিয়ে। ২০০২ চনৰ মে' মাহত ইলন মাস্কে বিমান আৰু মহাকাশযান নিৰ্মাণ কোম্পানী স্পেছ্এক্স্ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এতিয়া তেওঁ কোম্পানীটোৰ মুখ্য কাৰ্য্যবাহী বিষয়া (চি ই অ') আৰু মুখ্য আৰ্হি-নিৰ্মাতা। ২০০৩ চনত তেওঁ বৈদ্যুতিক গাড়ী আৰু সৌৰ ফলক নিৰ্মাণ কোম্পানী টেছলা (Tesla, Inc.) প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল। তেওঁ টেছলাৰ মুখ্য কাৰ্য্যবাহী বিষয়া আৰু স্থপতি হৈছিল। ২০০৬ চনত মাস্কে সৌৰশক্তি যোগান ব্যৱস্থাৰ ওপৰত আধাৰিত ছ'লাৰচিটী গঢ়িবলৈ বিশেষ উদ্যোগ লৈছিল। সম্প্ৰতি টেছলাৰ অংশীদাৰ ৰূপে পৰিগণিত ছ'লাৰচিটীৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্বও মাস্কেই পালন কৰি আহিছে। ২০১৫ চনত মাস্কে মানৱোপযোগী আৰু বন্ধুভাৱাপন্ন কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ বিস্তাৰৰ বাবে অপেন এ.আই. (OpenAI) নামৰ অলাভজনক গৱেষণা কোম্পানী এটাৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ [[নিউৰালিংক|নিউৰালিংকৰ]] সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এইটো মগজু আৰু কম্পিউটাৰৰ মাজত সংযোগ বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া এটা স্নায়ুপ্ৰযুক্তীয় কোম্পানী। সম্প্ৰতি তেওঁ নিউৰালিংকৰ মুখ্য কাৰ্য্যবাহী বিষয়া। একেটা বছৰৰে ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ আন্তঃগাঁথনি আৰু সুৰংগ নিৰ্মাণ কোম্পানী দ্য ব'ৰিং কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। মাস্কৰ কৰ্মৰাজিসমূহ ব্যৱসায়িক লাভ আহৰণৰ প্ৰাথমিক চৰ্তটো পূৰণ কৰাতে সীমাৱদ্ধ নহয়। তেওঁৰ লক্ষ্য আৰু আঁচনিসমূহ ব্যক্তিগত লাভালাভৰ ঊৰ্ধত। মাস্কে হাইপাৰলুপ নামৰ অতি উচ্চবেগী যাতায়ত ব্যৱস্থা এটাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। উলম্ব দিশেৰে উৰণ আৰম্ভ কৰা আৰু অৱতৰণ কৰা শব্দতকৈ বেগী বৈদ্যুতিক জেটবিমান নিৰ্মাণৰো তেওঁ আঁচনি লৈছে। বৈদ্যুতিক ফেনেৰে সঞ্চালিত এই বিমানসমূহক "মাস্ক্ ইলেকট্ৰিক জেট" নাম দিয়া হৈছে। মাস্কে কৈছে যে স্পেছ্এক্স্, টেছলা আৰু ছ'লাৰচিটীৰ আঁচনিসমূহ সমগ্ৰ পৃথিৱী আৰু মানৱজাতিৰ ৰেহৰূপ সলনি কৰিবলৈ থকা তেওঁৰ স্বপ্নৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছে। তেওঁৰ অন্যান্য লক্ষ্যসমূহৰ ভিতৰত বহনক্ষম শক্তি উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰেৰে গোলকীয় উষ্ণতা হ্ৰাস, আৰু মানৱজাতিৰ ভৱিষ্যৎ নিৰাপদ কৰিবলৈ মংগল গ্ৰহত মানুহৰ এলেকা এটা গঢ়াৰ পৰিকল্পনাও আছে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== === শৈশৱ আৰু পৰিয়াল === ১৯৭১ চনৰ ২৮ জুনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ট্ৰান্সভালৰ প্ৰিট'ৰিয়াত মাস্কৰ জন্ম হৈছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 25, 31.</ref> তেওঁৰ মাতৃ আছিল কানাডাৰ ৰেজিনাৰ এগৰাকী মডেল আৰু পথ্য বিশেষজ্ঞ (dietitian) মেই মাস্ক্। <ref name="Biog">{{Triangulation|203|His biography author Ashlee Vance}}, discussion of his family starts around the 15th minute</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.townandcountrymag.com/style/a18205769/maye-musk-facts/|title=11 Things to Know About Stunning 69-Year-Old Model Maye Musk|last=Vargas|first=Chanel|date=March 6, 2018|website=Town & Country|access-date=March 25, 2020|archive-date=March 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307023138/https://www.townandcountrymag.com/style/a18205769/maye-musk-facts/|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{Cite news|last=Usborne|first=Simon|url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2018/feb/21/meet-elon-musk-family|title=Meet the Musks: who's who in Elon's extended family?|date=February 21, 2018|work=The Guardian | access-date=March 25, 2020|issn=0261-3077|archive-date=May 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527001143/https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2018/feb/21/meet-elon-musk-family|url-status=live}}</ref> পিতৃ এৰল মাস্ক্ এগৰাকী দক্ষিণ আফ্ৰিকান বিদ্যুৎৰাসায়নিক অভিযন্তা, বিমান চালক আৰু নাবিক। <ref>* {{Cite web|last=May|first=Dana Hull and Patrick|title=Exploring the otherworldly ambitions of Elon Musk|url=https://buffalonews.com/business/local/exploring-the-otherworldly-ambitions-of-elon-musk/article_2fc57479-93eb-5016-b724-016b48a4f4f3.html|access-date=October 24, 2021|website=The Buffalo News|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417231627/https://buffalonews.com/business/local/exploring-the-otherworldly-ambitions-of-elon-musk/article_2fc57479-93eb-5016-b724-016b48a4f4f3.html|archivedate=April 17, 2022|deadurl=yes}} * {{Cite magazine|last=Friend|first=Tad|date=August 17, 2009|title=Plugged In|url=https://www.newyorker.com/magazine/2009/08/24/plugged-in|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308155550/https://www.newyorker.com/magazine/2009/08/24/plugged-in|archive-date=March 8, 2022|magazine=The New Yorker}} * {{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2015/07/02/how-to-raise-a-billionaire-an-interview-with-elon-musks-father-errol-musk/|title=How To Raise A Billionaire: An Interview With Elon Musk's Father, Errol Musk|last=Dolan|first=Kerry A.|website=Forbes|access-date=March 25, 2020|archive-date=July 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703011435/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2015/07/02/how-to-raise-a-billionaire-an-interview-with-elon-musks-father-errol-musk/|url-status=live}}</ref><ref name="Smith">{{cite news |last1=Smith |first1=Adam |title=50 years of Elon Musk's huge wealth, from emeralds to SpaceX and Tesla |url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-birthday-ceo-tesla-b1874017.html |access-date=December 20, 2021 |work=The Independent |date=June 28, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125034322/https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/elon-musk-birthday-ceo-tesla-b1874017.html |archive-date=November 25, 2021 |language=en}}</ref> মাস্কৰ কনিষ্ঠ ভাতৃজনৰ নাম কিম্বল (জন্ম ১৯৭২) আৰু একমাত্ৰ ভনীৰ নাম তস্কা (জন্ম ১৯৭৪)। <ref name=":7" /><ref>{{Cite news|title=The Musk of Romance|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/tosca-musk-romance-passionflix/|access-date=September 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=September 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200902072608/https://www.wired.com/story/tosca-musk-romance-passionflix/|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ মাকৰ ফালৰ ককা ড॰ জছোৱা হাল্ডেমেন এগৰাকী আমেৰিকাত জন্ম লভা কানাডিয়ান আছিল। তেওঁৰ আইতাক আছিল এগৰাকী ব্ৰিটিছ। মাস্কৰ পেনছিলভেনিয়াৰ ডাটছ্ বংশৰ লগতো যোগসূত্ৰ আছে। শৈশৱকালতে মাস্কৰ কণ্ঠশালুক আঁতৰাই পেলোৱা হৈছিল কাৰণ চিকিৎসকে তেওঁক বধিৰ বুলি সন্দেহ কৰিছিল। কিন্তু পিছলৈ মাকে সিদ্ধান্ত লৈছিল যে ইলনে 'অন্য এখন জগতত' চিন্তা কৰি আছিল। <ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 31–32</ref> ইলনৰ ডেকাকালত পৰিয়ালটো অতি চহকী আছিল। এৰ'ল মাস্কে এবাৰ কৈছিল, "আমাৰ হাতত কেতিয়াবা ইমান টকা হৈছিলগৈ যে আমি আমাৰ চন্দুকটোও বন্ধ কৰিব পৰা নাছিলো"।<ref name="Smith" /> ইলনৰ দেউতাকক বৰ্ণবৈষম্য বিৰোধী প্ৰগতিশীল দলৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে প্ৰিট’ৰিয়া চহৰ পৰিষদলৈও নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। মাস্কৰ সন্তানসকলেও বৰ্ণবাদৰ প্ৰতি পিতৃৰ অপছন্দৰ ভাগ লৈছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে।<ref>{{Cite news |last1=Eligon |first1=John |last2=Chutel |first2=Lynsey |date=2022-05-05 |title=Elon Musk Left a South Africa That Was Rife With Misinformation and White Privilege |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/05/05/world/africa/elon-musk-south-africa.html |access-date=2022-05-05 |issn=0362-4331}}</ref> ১৯৮০ চনত মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদৰ পিছত মাস্কে প্ৰধানকৈ প্ৰিট'ৰিয়া আৰু অন্যান্য ঠাইত দেউতাকৰ সৈতে বাস কৰিছিল। এই সিদ্ধান্তটো তেওঁ বিবাহ বিচ্ছেদৰ দুবছৰ পাছত কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তাক লৈ অনুশোচনা কৰিছিল।<ref name="rollingstone20171115" /> মাস্ক তেওঁৰ দেউতাকৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল, যাক তেওঁ এইদৰে বৰ্ণনা দিয়ে- "এজন ভয়ংকৰ মানুহ... সম্ভৱতঃ আপুনি ভাবিব পৰা প্ৰায় প্ৰতিটো বেয়া কামেই তেওঁ কৰিছে।"<ref name="rollingstone20171115" />দেউতাকৰ ফালৰ পৰা তেওঁৰ এগৰাকী অৰ্ধ-ভগ্নী আৰু এজন অৰ্ধ-ভাতৃ আছে। <ref name=":1">{{cite news|last1=Hull|first1=Dana|last2=May|first2=Patrick|date=April 10, 2014|title=2014: Rocket Man: The otherworldly ambitions of Elon Musk|newspaper=The Mercury News|url=https://www.mercurynews.com/2014/04/10/2014-rocket-man-the-otherworldly-ambitions-of-elon-musk/|url-status=live|access-date=April 7, 2021|archive-date=September 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906062154/http://www.mercurynews.com/business/ci_25541126/rocket-man-otherworldy-ambitions-elon-musk}}</ref><ref>{{cite news|first=Rob|last=Crilly|title=Elon Musk's father has baby with step-daughter he has known since she was four|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/03/25/elon-musks-father-has-baby-step-daughter-has-known-since-four/|newspaper=The Daily Telegraph|location=London|date=March 25, 2018|access-date=March 26, 2018|archive-date=April 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426231132/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/03/25/elon-musks-father-has-baby-step-daughter-has-known-since-four/|url-status=dead}}</ref> যুৱাৱস্থাত ইলনে দেওবৰীয়া এংলিকান বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-interview-axel-springer-tesla-accelerate-advent-of-sustainable-energy|title=Elon Musk reveals Tesla's plan to be at the forefront of a self-driving-car revolution — and why he wants to be buried on Mars|website=Business Insider}}</ref> প্ৰায় ১০ বছৰ বয়সত ইলনৰ কম্পিউটিং আৰু ভিডিঅ' গেমৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল, আৰু Commodore VIC-20 কম্পিউটাৰ এটা কিনিছিল।<ref>{{cite news|first=Jeff|last=Grubb|url=https://venturebeat.com/2015/04/07/how-games-helped-make-elon-musk-the-real-life-tony-stark/|title=How games helped make Elon Musk the real-life Tony Stark|website=VentureBeat|location=San Francisco|date=April 7, 2015|access-date=January 12, 2019|archive-date=March 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329150554/https://venturebeat.com/2015/04/07/how-games-helped-make-elon-musk-the-real-life-tony-stark/|url-status=live|archivedate=March 29, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329150554/https://venturebeat.com/2015/04/07/how-games-helped-make-elon-musk-the-real-life-tony-stark/|deadurl=yes}}</ref><ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 38.</ref> তেওঁ নিৰ্দেশনা সম্বলিত কিতাপ এখনৰ সহায়ত কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰেমিং শিকিছিল, আৰু বাৰ বছৰ বয়সত নিজে সাজি উলিওৱা 'ব্লাষ্টাৰ' নামৰ ভিডিঅ' গেম এটাৰ ক'ড PC and Office Technology নামৰ আলোচনীখনৰ ওচৰত প্ৰায় ৫০০ ডলাৰ মূল্যত বিক্ৰী কৰিছিল।<ref name="play">{{cite news|url=https://www.theverge.com/2015/6/9/8752333/elon-musk-blastar-pc-game|title=Play the PC game Elon Musk wrote as a pre-teen|last=O'Kane|first=Sean|date=June 9, 2015|work=The Verge | publisher=Vox|location=New York City|access-date=January 12, 2019|archive-date=February 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207202036/https://www.theverge.com/2015/6/9/8752333/elon-musk-blastar-pc-game|url-status=live}}</ref><ref>[[#Belfiore|Belfiore (2007)]], pp. 166–95.</ref> অলপ জটিল আৰু অন্তৰ্মুখী প্ৰকৃতিৰ শিশু <ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 33–34.</ref> ইলনে সমগ্ৰ শৈশৱ কালছোৱাতে হাৰাশাস্তিৰ সন্মুখীন হৈছিল। এবাৰ কেইটামান শিশুৱে ইলনক চিৰিৰ ওপৰৰ পৰা বগৰাই দিয়াত তেওঁ চিকিৎসাধীন হ'বলগীয়া হৈছিল।<ref name=rollingstone20171115 /><ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 40–41.</ref> প্ৰিট'ৰিয়া বালক হাইস্কুলৰ পৰা উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ৱাটাৰক্লফ হাউছ প্ৰিপাৰেটৰী স্কুল আৰু ব্ৰায়ানষ্টন হাইস্কুলতো কিছুদিন শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="slate20191204">{{cite news |url=https://slate.com/technology/2019/12/elon-musk-trial-pedo-guy-diver-lawsuit.html|title=Elon Musk Says "Pedo Guy" Was a Common Insult in His Youth. We Checked With His Schoolmates. |last=Mak|first=Aaron|work=Slate|date=December 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006045204/https://slate.com/technology/2019/12/elon-musk-trial-pedo-guy-diver-lawsuit.html|archive-date=October 6, 2020}}</ref> === শিক্ষা === [[File:PBHS-facade.jpg|thumb|alt=An ornate school building|দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰিট'ৰিয়া বালক হাইস্কুলৰ পৰা মাস্ক উত্তীৰ্ণ হৈছিল]] কানাডাৰ পৰা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ যোৱাটো সহজ হ'ব বুলি জানি<ref name="Esquire">{{cite web|url=https://www.esquire.com/news-politics/a16681/elon-musk-interview-1212/|title=Elon Musk: Triumph of His Will|last=Junod|first=Tom|date=November 15, 2012|website=Esquire|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818171231/https://www.esquire.com/news-politics/a16681/elon-musk-interview-1212/|archive-date=August 18, 2020}}</ref> ইলনে কানাডাত জন্ম লাভ কৰা তেওঁৰ মাকৰ জৰিয়তে পাৰপত্ৰৰ বাবে আৱেদন কৰিছিল।<ref name="arrived" /><ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 44.</ref> নথি-পত্ৰ সাজু হৈ উঠাৰ আগলৈকে তেওঁ পাঁচ মাহৰ বাবে প্ৰিট'ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত নাম লগাইছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকান সামৰিক বাহিনীৰ বাধ্যতামূলক সেৱাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল। <ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 43–44.</ref> ১৯৮৯ চনৰ জুনত মাস্ক কানাডাত উপস্থিত হৈছিল আৰু এবছৰ ধৰি ছাচকাটচেৱানত তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভাই এজনৰ লগত থাকিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 45.</ref> সেই সময়ত তেওঁ মাজে-সময়ে পাম আৰু কাঠমিল এটাত কাম কৰিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 46.</ref> ১৯৯০ চনত  তেওঁ কিংষ্টনৰ অণ্টাৰিঅ'ৰ কুইনছ্ বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্ত্তি কৰিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 46–47.</ref><ref>{{cite news|last=Locke|first=Taylor|date=December 20, 2019|title=Elon Musk's college pal: This is what 'differentiates Elon from the rest of humanity'|url=https://www.cnbc.com/2019/12/20/elon-musks-college-friend-on-why-hes-different-from-everyone-else.html|work=CNBC | access-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214162910/https://www.cnbc.com/2019/12/20/elon-musks-college-friend-on-why-hes-different-from-everyone-else.html|archive-date=December 14, 2020|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ দুবছৰ পাছত তেওঁ পেনছিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাৰ পৰা তেওঁ ১৯৯৭ চনত অৰ্থনীতিবিজ্ঞানত বিএছছি ডিগ্ৰী আৰু পদাৰ্থবিজ্ঞানত বিএ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |url=http://www.mercurynews.com/business/ci_25541448/timeline-elon-musk-accomplishments|title=Timeline: Elon Musk's accomplishments|last=Hull|first=Dana|date=April 11, 2014|access-date=June 11, 2015|work=Mercury News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610102345/https://www.mercurynews.com/2014/04/10/timeline-elon-musks-accomplishments/|archive-date=June 10, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://csq.com/2013/01/elon-musk-patriarchs-and-prodigies/|title=Elon Musk: Patriarchs and Prodigies|year=2013|access-date=June 11, 2015|website=CSQ|publisher=C-Suite Quarterly|last=Zanerhaft|first=Jaron|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503210455/http://www.csq.com/2013/01/elon-musk-patriarchs-and-prodigies/|archive-date=May 3, 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=SpaceX, founded by Penn graduate Elon Musk, launches U.S. astronauts into space|url=https://www.thedp.com/article/2020/05/penn-elon-musk-space-x-rocket-launch|last=Meisenzahl|first=Elizabeth|website=thedp.com|access-date=June 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807065913/https://www.thedp.com/article/2020/05/penn-elon-musk-space-x-rocket-launch|archive-date=August 7, 2020}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত মাস্কে ছিলিকন ভেলীত দুটা ইন্টাৰশ্বিপ কৰিছিল। এটা আছিল- শক্তি সংৰক্ষণ ষ্টাৰ্টআপ 'পিনাকল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট'ত, যিয়ে শক্তি সংৰক্ষণৰ বাবে বিদ্যুৎবিশ্লেষ্য উচ্চধাৰকৰ ওপৰত গৱেষণা কৰিছিল। আনটো আছিল- পালো আল্ট' ভিত্তিক ষ্টাৰ্টআপ 'ৰকেট চাইন্স গেমছ'।<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/07/09/how-internships-helped-elon-musk-figure-out-his-future.html|title=How internships helped Elon Musk figure out his future|website=CNBC | date=July 16, 2018|access-date=December 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228213526/https://www.cnbc.com/2018/07/09/how-internships-helped-elon-musk-figure-out-his-future.html|archive-date=December 28, 2019 }}</ref> ১৯৯৫ চনত তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়াৰ ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বস্তু বিজ্ঞানত পি এইচ ডি লাভৰ সুযোগ পাইছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 368.</ref> মাস্কে নেটস্কেপত চাকৰি এটা পাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও তেওঁৰ সোধা-পোছাৰ কোনো সঁহাৰি নাপালে।<ref name="arrived">{{cite news|last=Clifford|first=Catherine|date=June 12, 2018|title=Multi-billionaire Elon Musk: 'I arrived in North America at 17 with $2,000'|url=https://www.cnbc.com/2018/06/12/telsas-elon-musk-tweets-he-arrived-in-north-america-at-17-with-2000.html|work=CNBC | access-date=September 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802083529/https://www.cnbc.com/2018/06/12/telsas-elon-musk-tweets-he-arrived-in-north-america-at-17-with-2000.html|archive-date=August 2, 2020}}</ref> দুদিন পাছতে তেওঁ ষ্টেনফ'ৰ্ডৰ পৰা নাম আঁতৰালে, আৰু পি এই ডিৰ পৰিৱৰ্তে ইণ্টাৰনেট বুমত যোগদান কৰি ইণ্টাৰনেট ষ্টাৰ্টআপ এটা আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল'লে।<ref>{{cite news|last=Maidment|first=Paul|date=March 15, 2016|title=7 college dropouts who made millions|url=https://www.cnbc.com/2014/11/03/college-dropouts-who-made-millions.html|work=CNBC | access-date=September 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515143817/https://www.cnbc.com/2014/11/03/college-dropouts-who-made-millions.html|archive-date=May 15, 2020}}</ref> == ব্যৱসায়িক কৰ্মজীৱন == === জিপ২ === ১৯৯৫ চনত মাস্ক্, তেওঁৰ ভাতৃ কিম্বাল, আৰু গ্ৰেগ কৌৰীয়ে এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ্ছৰ ধনেৰে ৱেব চফ্টৱেৰ কোম্পানী জিপ২ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="rollingstone20171115">{{cite news|last1=Strauss|first1=Neil|title=Elon Musk: The Architect of Tomorrow|url=https://www.rollingstone.com/culture/features/elon-musk-inventors-plans-for-outer-space-cars-finding-love-w511747|access-date=November 15, 2017|magazine=Rolling Stone|date=November 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817165150/https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/elon-musk-the-architect-of-tomorrow-120850/|archive-date=August 17, 2020}}</ref> তেওঁলোকে পালো আল্ট'ৰ এটা সৰু ভাড়াঘৰত এই উদ্যোগটো ৰাখিছিল।<ref name="shower" /> কোম্পানীটোৱে বাতৰি কাকত প্ৰকাশন উদ্যোগৰ বাবে এখন ইণ্টাৰনেট চহৰ নিৰ্দেশিকা প্ৰস্তুত কৰি বিপণন কৰিছিল; য'ত মানচিত্ৰ, দিশ নিৰ্দেশনা আৰু হালধীয়া পৃষ্ঠা আছিল।<ref>{{cite web |title=Entrepreneur of the Year, 2007: Elon Musk |date=December 1, 2007 |first=Max |last=Chafkin |work=Inc. |url=http://www.inc.com/magazine/20071201/entrepreneur-of-the-year-elon-musk.html |access-date=February 22, 2022|archive-date=December 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228171523/http://www.inc.com/magazine/20071201/entrepreneur-of-the-year-elon-musk.html |url-status=live }}</ref> মাস্কে কয় যে কোম্পানীটো সফল হোৱাৰ আগতে তেওঁ এটা এপাৰ্টমেণ্ট কিনিব পৰা নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে এটা অফিচ ভাড়া কৰি চোফাত শুই ৱাইএমচিএত গা ধুইছিল, আৰু এটা কম্পিউটাৰ ভাতৃৰ সৈতে যৌথভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite magazine |last=Fox|first=Emily Jane|date=October 21, 2015 |title=How Elon Musk's Mom (and her Twin Sister) Raised the First Family of Tech |url=https://www.vanityfair.com/news/2015/10/elon-musk-family-maye-musk |access-date=March 24, 2022 |magazine=Vanity Fair |language=en-US}}</ref> মাস্কৰ মতে, "দিনত ৱেবছাইটটো সক্ৰিয় হৈ আছিল আৰু মই সপ্তাহৰ সাতোটা দিন গোটেই নিশা ইয়াৰ ক'ডিং কৰি আছিলোঁ।”<ref name="shower" /> মাস্ক্ ভাতৃদ্বয়ে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ্ আৰু চিকাগো ট্ৰিবিউনৰ সৈতে চুক্তি লাভ কৰিছিল,<ref>{{Cite web|title=Zip2 Founder Launches 2nd Firm: Readies Financial Supersite. – Free Online Library|url=https://www.thefreelibrary.com/Zip2+Founder+Launches+2nd+Firm:+Readies+Financial+Supersite.-a055603529|access-date=April 12, 2021|website=www.thefreelibrary.com|archive-date=April 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412062317/https://www.thefreelibrary.com/Zip2+Founder+Launches+2nd+Firm:+Readies+Financial+Supersite.-a055603529|url-status=live}}</ref> আৰু চিটিচাৰ্চৰ সৈতে একত্ৰীকৰণৰ পৰিকল্পনা ত্যাগ কৰিবলৈ পৰিচালনা সমিতিক সৈমান কৰাইছিল।<ref>[[#Kidder|Kidder (2013)]], pp. 224–228.</ref> অধ্যক্ষ ৰিচ ছ'ৰকিন চিইঅ'ৰ পদতো আছিল।<ref>{{Cite web|last=Cooper|first=Charles|title=CitySearch, Zip2 to merge in $300&nbsp;million deal|url=https://www.zdnet.com/article/citysearch-zip2-to-merge-in-300-million-deal/|access-date=March 25, 2021|website=ZDNet|archive-date=October 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027131824/https://www.zdnet.com/article/citysearch-zip2-to-merge-in-300-million-deal/|url-status=live}}</ref> মাস্কৰ চিইঅ' হোৱাৰ প্ৰচেষ্টা ব'ৰ্ডে বিফল কৰিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 67.</ref> ১৯৯৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কম্পেকে 'জিপ২'ক নগদ ৩০৭ মিলিয়ন ডলাৰত অধিগ্ৰহণ কৰে,<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 14.</ref><ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/Compaq+buys+Zip2/2100-1023_3-221675.html |title=Compaq buys Zip2 |first=Sandeep |last=Junnarkar |website=CNET |date=February 16, 1999 |access-date=December 13, 2020 |archive-date=October 21, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021004422/http://news.cnet.com/Compaq+buys+Zip2/2100-1023_3-221675.html |url-status=live }}</ref> আৰু মাস্কে তেওঁৰ ৭ শতাংশ শ্বেয়াৰৰ বাবে ২২ মিলিয়ন ডলাৰ লাভ কৰে।<ref name=":10">{{Cite web|last=Hartmans|first=Matt Weinberger, Avery|title=How billionaire Tesla and SpaceX CEO Elon Musk went from getting bullied as a child to becoming one of the most successful and provocative men in tech|url=https://www.businessinsider.com/the-rise-of-elon-musk-2016-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323155539/https://www.businessinsider.com/the-rise-of-elon-musk-2016-7|archive-date=March 23, 2020|access-date=April 3, 2020|website=Business Insider}}</ref><ref name="Vance109">[[#Vance|Vance (2015)]], p. 109.</ref> === এক্স.কম আৰু পেইপল === ১৯৯৯ চনত মাস্কে এক্স.কম (X.com) নামৰ এটা অনলাইন বিত্তীয় সেৱা আৰু ই-মেইলযোগে ধন পৰিশোধ কৰা কোম্পানী সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 78.</ref> ষ্টাৰ্টআপটো আছিল সংঘীয়ভাৱে বীমাকৃত প্ৰাৰম্ভিক অনলাইন বেংকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ কাৰ্য্যকলাপ আৰম্ভ হোৱাৰ প্ৰাৰম্ভিক মাহকেইটাত ২ লাখতকৈ অধিক গ্ৰাহকে এই সেৱাত যোগদান কৰিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 84.</ref> কোম্পানীটোৰ বিনিয়োগকাৰীসকলে মাস্কক অনভিজ্ঞ বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু বছৰৰ শেষলৈকে তেওঁৰ ঠাইত ইনটুইটৰ চিইঅ' বিল হেৰিছক নিযুক্তি দিছিল।<ref name="vance86">[[#Vance|Vance (2015)]], p. 86.</ref> পিছৰ বছৰত প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ এক্স.কমে অনলাইন বেংক কনফিনিটিৰ সৈতে একত্ৰিত হয়।<ref name="shower">{{cite news|last=Huddlestone |first=Tom Jr.|date=June 19, 2018|title=Elon Musk slept on his office couch and 'showered at the YMCA' while starting his first company|url=https://www.cnbc.com/2018/06/19/how-elon-musk-founded-zip2-with-his-brother-kimbal.html|work= CNBC|access-date=September 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818205314/https://www.cnbc.com/2018/06/19/how-elon-musk-founded-zip2-with-his-brother-kimbal.html|archive-date=August 18, 2020}}</ref><ref name="vance86" /><ref>[[#Jackson|Jackson (2004)]], pp. 40, 69, 130, 163.</ref> মেক্স লেভচিন আৰু পিটাৰ থিয়েলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা কনফিনিটিৰ নিজা ধন স্থানান্তৰ সেৱা 'পেইপল' আছিল, যিটো এক্স.কমৰ সেৱাতকৈ অধিক জনপ্ৰিয় আছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], p. 85.</ref><ref name=":10" /><ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 85–86.</ref> একত্ৰিত কোম্পানীটোলৈ মাস্ক্ চিইঅ’ হিচাপে ঘূৰি আহে। মাস্কে ইউনিক্সতকৈ মাইক্ৰ'ছফ্ট চফ্টৱেৰক পছন্দ কৰাৰ বাবে কোম্পানীটোত বিভাজনৰ সৃষ্টি হয় আৰু থিয়েলে পদত্যাগ কৰে।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 86–87.</ref> ফলস্বৰূপে প্ৰযুক্তিগত সমস্যা আৰু এক সংহত ব্যৱসায়িক আৰ্হিৰ অভাৱত ব'ৰ্ডে মাস্কক বহিষ্কাৰ কৰে আৰু ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁৰ ঠাইত থিয়েলক নিযুক্তি দিয়ে।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 87–88.</ref><ref>{{cite web |title=The PayPal Mafia |url=http://fortune.com/2007/11/13/paypal-mafia/ |website=Fortune |access-date=July 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170523114437/http://fortune.com/2007/11/13/paypal-mafia/|archive-date=May 23, 2017}}</ref><ref name="vance89">[[#Vance|Vance (2015)]], p. 89.</ref> থিয়েলৰ অধীনত কোম্পানীটোৱে পেইপল সেৱাত মনোনিৱেশ কৰে আৰু ২০০১ চনত পেইপলৰ নাম সলনি কৰে।<ref name="vance89" /><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/86432398-4897-11e4-9d04-00144feab7de|title=Timeline: The rise of PayPal|newspaper=Financial Times|date=September 30, 2014|access-date=April 3, 2020|archive-date=June 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622163106/https://www.ft.com/content/86432398-4897-11e4-9d04-00144feab7de|url-status=live|last1=Odell|first1=Mark}}</ref> ২০০২ চনত ইবে'য়ে (eBay) পেইপলক ১.৫ বিলিয়ন ডলাৰৰ ষ্টকত অধিগ্ৰহণ কৰে। ১১.৭২% শ্বেয়াৰেৰে সৈতে সৰ্ববৃহৎ অংশীদাৰী হিচাপে মাস্কে ইয়াৰ পৰা ১৭৫.৮ মিলিয়ন ডলাৰ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1103415/000091205702009834/a2073071z10-k405.htm |publisher=PayPal |title=SEC 10-K |date=December 31, 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825231531/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1103415/000091205702009834/a2073071z10-k405.htm|archive-date=August 25, 2020}}</ref><ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 116.</ref> ২০১৭ চনত মাস্কে পেইপলৰ পৰা এক অজ্ঞাত পৰিমাণৰ ধনৰ বিনিময়ত X.com ডমেইনটো ক্ৰয় কৰিছিল। ইয়াৰ আঁৰৰ কাৰণ হিচাপে মাস্কে ডমেইনটোৰ লগত আৱেগ জড়িত হৈ থকা বুলি কৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://qz.com/1026167/elon-musk-just-bought-x-com-the-domain-he-once-owned-from-paypal/|title=Elon Musk bought a web domain worth millions with "sentimental value" to him|last=Huang|first=Echo|website=Quartz|access-date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625174509/https://qz.com/1026167/elon-musk-just-bought-x-com-the-domain-he-once-owned-from-paypal/|archive-date=June 25, 2020}}</ref><ref>{{cite news|last=Statt|first=Nick|date=July 10, 2017|title=Elon Musk now owns X.com, the defunct domain of his second startup|url=https://www.theverge.com/2017/7/10/15949862/elon-musk-x-com-paypal-tesla-spacex-domain-name|work=The Verge | access-date=September 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625193958/https://www.theverge.com/2017/7/10/15949862/elon-musk-x-com-paypal-tesla-spacex-domain-name|archive-date=June 25, 2020}}</ref> === স্পেচএক্স্ === [[File:SpaceX CEO Elon Musk visits N&NC and AFSPC (190416-F-ZZ999-006) (cropped).jpg|thumb|left|upright|alt=Musk, dressed in a suit, holds a metal model of the Starship| ২০১৯ চনত মাস্কে নোৰাড আৰু বায়ুসেনাৰ মহাকাশ কমাণ্ডক স্পেচএক্স ষ্টাৰশ্বিপৰ পৰিকল্পিত সামৰ্থ্যৰ বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে]] ২০০১ চনত মাস্কে অলাভজনক 'মংগলগ্ৰহ সমাজ'ৰ (মাৰ্চ চ'ছাইটি) সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল। মংগল গ্ৰহত উদ্ভিদৰ বাবে এটা বৃদ্ধি-কক্ষ স্থাপনৰ পৰিকল্পনাৰ পৰা তেওঁ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল আৰু নিজেই প্ৰকল্পটোৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>[[#Vance|Vance (2015)]], pp. 99, 102—103.</ref> ২০০১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মাস্কে জিম কেণ্ট্ৰেল আৰু মাইক গ্ৰীফিনৰ সৈতে মস্কোলৈ গৈ নৱীকৃত আন্তঃমহাদেশীয় বেলিষ্টিক মিছাইল (আইচিবিএম) ক্ৰয় কৰে যিয়ে সেউজ গৃহৰ যন্ত্ৰভাৰসমূহ (পে'লোড) মহাকাশলৈ পঠিয়াব পাৰে। তেওঁ এন পি অ’ লাভ’চকিন আৰু কছমোট্ৰাছ নামৰ কোম্পানীকেইটা সাক্ষাৎ কৰে। কিন্তু মাস্কক দেখিবলৈ এজন ন-শিকাৰু যেন লাগিছিল আৰু ৰাছিয়াৰ এজন মুখ্য ডিজাইনাৰে আনকি তেওঁক থু পেলাইছিল।<ref name=":0" /> দলটো খালী হাতে আমেৰিকালৈ উভতি আহিল। ২০০২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত দলটোৱে তিনিটা আইচিবিএম বিচাৰি ৰাছিয়ালৈ উভতি যায়। কচমোট্ৰাছৰ সৈতে তেওঁলোকৰ আন এখন বৈঠক হৈছিল আৰু তেওঁলোকক ৮০ লাখ ডলাৰত এটা ৰকেটৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল, যিটো মাস্কে নাকচ কৰিছিল। মাস্কে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এটা কোম্পানী আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় যিয়ে সুলভ মূল্যৰ ৰকেট নিৰ্মাণ কৰিব পাৰে।<ref name=":0">{{Cite news |url=https://www.bloomberg.com/graphics/2015-elon-musk-spacex/ |title=Elon Musk's space dream almost killed Tesla |date=May 14, 2015 |access-date=June 7, 2015 |website=Bloomberg L.P. |last=Vance |first=Ashlee |archive-date=February 23, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170223011256/https://www.bloomberg.com/graphics/2015-elon-musk-spacex/ |url-status=live }}</ref> পূৰ্বৰ ব্যৱসায়িক লাভৰ পৰা ১০০ মিলিয়ন ডলাৰ খটুৱাই মাস্কে ২০০২ চনৰ মে' মাহত স্পেচ এক্সপ্ল'ৰেচন টেকন'লজিছ কৰ্প'ৰেচন প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/02/05/business/yourmoney/05rocket.html |title=A Bold Plan to Go Where Men Have Gone Before |date=February 5, 2006 |first=Leslie |last=Wayne |work=The New York Times | access-date=February 16, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412130718/https://www.nytimes.com/2006/02/05/business/yourmoney/a-bold-plan-to-go-where-men-have-gone-before.html|archive-date=April 12, 2020}}</ref> বাণিজ্যিকভাৱে ইয়াৰ চমু নাম স্পেচএক্স্ (SpaceX)।<ref>{{citation |title=California Business Search (C2414622 – Space Exploration Technologies Corp) |url=https://businesssearch.sos.ca.gov/ |access-date=December 13, 2020 |archive-date=February 23, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223134214/https://businesssearch.sos.ca.gov/ |url-status=live |archivedate=February 23, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180223134214/https://businesssearch.sos.ca.gov/ }}</ref> ২০২১ চনলৈকে তেওঁ কোম্পানীটোৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হৈ আছে আৰু মুখ্য অভিযন্তাৰ উপাধিও তেওঁৰ নামত আছে।<ref>{{cite news |last1=Koren |first1=Marina |title=Elon Musk Is Maybe, Actually, Strangely, Going to Do This Mars Thing |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2021/05/elon-musk-spacex-starship-launch/618781/ |work=The Atlantic |date=May 6, 2021}}</ref> ২০০৬ চনত স্পেচএক্সে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফেলকন ১ ৰকেট উৎক্ষেপণৰ চেষ্টা কৰে। যদিও ৰকেটটোৱে পৃথিৱীৰ কক্ষপথত উপনীত হ'ব নোৱাৰিলে, সেই বছৰৰ শেষৰ ফালে [[নাছা|নাছাই]] ইয়াক বাণিজ্যিক কক্ষীয় পৰিবহণ সেৱা কাৰ্যসূচীৰ চুক্তি প্ৰদান কৰে। পুনৰ দুটা প্ৰচেষ্টা ব্যৰ্থ হোৱাৰ পিছত, মাস্কৰ ইমানেই মানসিক চাপৰ সৃষ্টি হৈছিল যে তেওঁ "দুঃস্বপ্নৰ পৰা জাগি উঠিছিল, চিঞৰিছিল আৰু শাৰীৰিক বিষত পৰিছিল" বুলি জানিব পৰা গৈছে। স্পেচএক্সে ২০০৮ চনত ফেলকন ১ক কক্ষপথলৈ প্ৰেৰণ কৰাত সফল হয়, যাৰ ফলত ই তেনে কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমখন ব্যক্তিগত তৰল-ইন্ধন ব্যৱহৃত ৰকেট হিচাপে পৰিণত হয়। সেই বছৰৰ শেষৰ ফালে স্পেচএক্সে নাছাৰ পৰা ১৬ বিলিয়ন ডলাৰৰ বাণিজ্যিক পুনৰযোগান সেৱা কাৰ্যসূচীৰ চুক্তি লাভ কৰে। এই চুক্তি আছিল- ২০১১ চনত স্পেচ শ্বাটলে অৱসৰ লোৱাৰ পাছত তাৰ ঠাইত ফেলকন ৯ ৰকেট আৰু ড্ৰেগন মহাকাশযানৰ জৰিয়তে [[আন্তৰ্জাতিক মহাকাশ কেন্দ্ৰ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰলৈ]] যাবলগীয়া ১২ টা উৰণৰ বাবে। ২০১২ চনত ড্ৰেগন বাহনখন আই এছ এছত গৈ উপনীত হয়। কোনো ব্যক্তিগত উদ্যোগৰ জৰিয়তে আই এছ এছলৈ যোৱাৰ উদাহৰণ এয়াই প্ৰথম। পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য ৰকেটৰ লক্ষ্যৰ দিশত কাম কৰি ২০১৫ চনত স্পেচএক্সে ফেলকন ৯ৰ প্ৰথম পৰ্যায় সফলতাৰে অৱতৰণ কৰে। পিছলৈ ইয়াক এটা স্বশাসিত মহাকাশবন্দৰ ড্ৰ'ন জাহাজত অৱতৰণ কৰা হয়, যিটো এক সাগৰভিত্তিক পুনৰুদ্ধাৰ মঞ্চ। ২০১৮ চনত স্পেচএক্সে ''ফেলকন হেভি'' উৎক্ষেপণ কৰে। ইয়াৰ উদ্বোধনী অভিযানত মাস্কৰ ব্যক্তিগত ''টেছলা ৰ'ডষ্টাৰ'' বাহনখন নকল যন্ত্ৰভাৰ হিচাপে লৈ গৈছিল। ২০১৭ চনত স্পেচএক্সে ইয়াৰ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ উৎক্ষেপণ বাহন আৰু মহাকাশযান ব্যৱস্থা, বিগ ফেলকন ৰকেট উন্মোচন কৰে, যাৰ নাম পাছলৈ সলনি কৰি ''ষ্টাৰশ্বিপ'' ৰখা হয়। ষ্টাৰশ্বিপে স্পেচএক্সৰ পূৰ্বৰ সকলো উৎক্ষেপকৰ ক্ষমতাক একেলগে সমৰ্থন কৰিব। ২০১৮ চনত স্পেচএক্সে ২০২৩ চনৰ পৰিকল্পিত চন্দ্ৰ প্ৰদক্ষিণ অভিযান ঘোষণা কৰে। এই ব্যক্তিগত উৰণৰ নাম ৰখা হৈছিল ''ডিয়াৰমুন প্ৰজেক্ট''। ২০২০ চনত স্পেচএক্সে ডেমো-২ নামৰ ইয়াৰ প্ৰথমখন মানৱবাহী উৰণ অভিযান আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্পেচএক্স্ এজন ব্যক্তিক কক্ষপথত স্থাপন কৰোৱা আৰু আই এছ এছত মানৱবাহী মহাকাশযান নমোৱা প্ৰথমটো ব্যক্তিগত কোম্পানী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০১৫ চনত স্পেচএক্সে কৃত্ৰিম উপগ্ৰহযোগে ইণ্টাৰনেট ব্যৱস্থাৰ যোগান ধৰিবলৈ নিম্ন কক্ষীয় কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ [[ষ্টাৰলিংক]]ৰ বিকাশ আৰম্ভ কৰিছিল। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইয়াৰ প্ৰথম দুটা আৰ্হি উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল। ২০১৯ চনৰ মে' মাহত প্ৰথম ৬০টা কাৰ্যক্ষম উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ কৰাৰ লগে লগে নক্ষত্ৰমণ্ডলৰ বৃহৎ অংশ এটা সম্পূৰ্ণ হৈছিল। নক্ষত্ৰমণ্ডলটোৰ চানেকি, নিৰ্মাণ আৰু নিয়োগৰ বাবে দশকজোৰা প্ৰকল্পটোৰ মুঠ ব্যয় স্পেচএক্সে প্ৰায় ১০ বিলিয়ন ডলাৰ হ'ব বুলি অনুমান কৰিছে। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে কোম্পানীটোক সমালোচনা কৰি কৈছে যে ষ্টাৰলিংকৰ উপগ্ৰহসমূহে আকাশখন ছানি ধৰিছে, আৰু বিশেষজ্ঞসকলে যুক্তি দিছে যে ইয়াৰ ফলত মহাকাশত সংঘৰ্ষ আৰু বিপদ হোৱাৰ আশংকা আছে। মাস্কে এই সমালোচনাক নাকচ কৰি কৈছে যে উপগ্ৰহৰ কোনো প্ৰভাৱ নপৰে আৰু “মহাকাশ অত্যন্ত বিশাল, আৰু উপগ্ৰহবোৰ অতি ক্ষুদ্ৰ।” ===ছ'লাৰচিটি=== মাস্কৰ খুলশালীয়েক লিণ্ডন আৰু পিটাৰ ৰাইভে ২০০৬ চনত যুটীয়াভাৱে ছ'লাৰচিটি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। কোম্পানীটোৰ বাবে প্ৰাৰম্ভিক ধাৰণা আৰু বিত্তীয় মূলধন মাস্কে যোগান কৰিছিল। ২০১৩ চনলৈকে ছ'লাৰচিটি আমেৰিকাৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম সৌৰশক্তি ব্যৱস্থা প্ৰদানকাৰী কোম্পানী আছিল। ২০১৪ চনত মাস্কে নিউয়ৰ্কৰ বাফেলোত ছ'লাৰচিটিৰ এটা উন্নত উৎপাদন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণৰ ধাৰণাটো প্ৰচাৰ কৰে, যিটো আমেৰিকাৰ সৰ্ববৃহৎ সৌৰ প্ৰকল্পৰ আকাৰৰ তিনিগুণ। ২০১৪ চনত এই কাৰখানাটোৰ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয় আৰু ২০১৭ চনত সম্পূৰ্ণ হয়। ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে ই পেনাচনিকৰ সৈতে যৌথ উদ্যোগ হিচাপে কাম কৰিছিল। ২০১৬ চনত টেছলাই ২ বিলিয়ন ডলাৰতকৈ অধিক মূল্যত ছ’লাৰচিটিক অধিগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু 'টেছলা এনাৰ্জী' সৃষ্টি কৰিবলৈ ইয়াক বেটাৰী শক্তি সংৰক্ষণ সামগ্ৰী বিভাগৰ সৈতে একত্ৰিত কৰিছিল। ===দ্য ব'ৰিং কোম্পানী=== ২০১৬ চনত মাস্কে সুৰংগ নিৰ্মাণৰ বাবে ''দ্য বৰিং'' কোম্পানী প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০১৭ চনৰ আৰম্ভণিতে কোম্পানীটোৱে নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সংস্থাসমূহৰ সৈতে আলোচনা আৰম্ভ কৰে আৰু স্পেচএক্সৰ চৌহদত ৩০ ফুট (৯.১ মিটাৰ) বহল, ৫০ ফুট (১৫ মিটাৰ) দীঘল, আৰু ১৫ ফুট (৪.৬ মিটাৰ) গভীৰ "পৰীক্ষামূলক খাদ" নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। কাৰণ স্পেচএক্সৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে কোনো অনুমতি পত্ৰৰ প্ৰয়োজন নাছিল। ২০২১ চনৰ আৰম্ভণিতে লাছ ভেগাছ কনভেনচন চেণ্টাৰৰ তলৰ এটা সুৰংগ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। স্থানীয় বিষয়াসকলে সুৰংগ ব্যৱস্থাটোৰ অধিক সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে অনুমোদন জনাইছে। বিপণন আৰু প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে ২০১৮ চনত দ্য বৰিং কোম্পানীয়ে ২০০০ টা অভিনৱ ফ্লেমথ্ৰ'ৱাৰ (জুইৰে আক্ৰমণ কৰা অস্ত্ৰ) বিক্ৰী কৰে। এই ধাৰণাটো, আৰু সামগ্ৰিকভাৱে ফ্লেমথ্ৰ’ৱাৰৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি তেওঁৰ আকৰ্ষণ মেল ব্ৰুকছৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''স্পেচবলছ্'' (১৯৮৭) ছবিখনৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ==ব্যক্তিগত জীৱন== একবিংশ শতিকাৰ প্ৰথমটো দশকৰ আৰম্ভণিৰে পৰা ২০২০ চনৰ শেষলৈকে মাস্কে কেলিফৰ্ণিয়াত বাস কৰিছিল, য'ত টেছলা আৰু স্পেচএক্স প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এতিয়াও তাত তেওঁলোকৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত। ২০২০ চনত তেওঁ টেক্সাছলৈ গুচি যায়। তেওঁ কয় যে কেলিফৰ্ণিয়াই ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক সফলতাৰ সৈতে "আত্মসন্তুষ্টি" লভিবলৈ লৈছে। ২০২১ চনৰ মে' মাহত ''চেটাৰ্ডে নাইট লাইভ'' আয়োজন কৰাৰ সময়ত মাস্কে কয় যে তেওঁৰ ''এছপাৰগাৰ চিনড্ৰম'' (স্বপ্নবিভোৰতাত ভুগি থকা এবিধ ৰোগ) আছে। বিবিচিয়ে লিখিছিল, "মিষ্টাৰ মাস্কে তেওঁৰ এই অৱস্থাৰ বিষয়ে এয়াই হয়তো প্ৰথমবাৰ কৈছে।" ===বিবাহ, সম্পৰ্ক, আৰু সন্তান=== কুইনছ্ বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ি থকাৰ সময়ত মাস্কে তেওঁৰ প্ৰথম পত্নী জাষ্টিন উইলছনক লগ পায় আৰু ২০০০ চনত তেওঁলোকৰ বিয়া হয়। জাষ্টিন এগৰাকী কানাডিয়ান। ২০০০ চনত [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা|দক্ষিণ আফ্ৰিকাত]] ছুটীত থকাৰ সময়ত তেওঁ মেলেৰিয়াত আক্ৰান্ত হৈছিল আৰু প্ৰায় মৃত্যুমুখত পৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তানৰ মাত্ৰ ১০ সপ্তাহ বয়সত ''আকস্মিক শিশু মৃত্যুৰ চিনড্ৰম'' (SIDS) ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত দম্পতীহালে পৰিয়ালটোক আগুৱাই নিবলৈ আইভিএফ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০০৪ চনত তেওঁলোকৰ যমজ সন্তান জন্ম হয় আৰু ২০০৬ চনত একেলগে তিনিটা সন্তান জন্ম হয়। ২০০৮ চনত দম্পতীহালৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানক তত্ত্বাৱধানৰ দায়িত্ব ভগাই লয়। ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁলোকৰ এজন সন্তানে তেওঁৰ লিংগ পৰিচয় প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ, আৰু জৈৱিক পিতৃ মাস্কৰ সৈতে কোনো সম্বন্ধ ৰাখিব নিবিচৰা বাবে তেওঁৰ নাম সলনি কৰিবলৈ অনুৰোধ দাখিল কৰে। ২০০৮ চনত মাস্কে ইংৰাজ অভিনেত্ৰী তালুলা ৰাইলীৰ সৈতে সময় কটাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০১০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত স্কটলেণ্ডৰ ডৰ্নক কেথেড্ৰেলত তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়। ২০১২ চনত তেওঁ ৰাইলীৰ পৰা বিবাহ বিচ্ছেদৰ কথা ঘোষণা কৰে। ২০১৩ চনত মাস্ক্ আৰু ৰাইলেৰ পুনৰ বিবাহ হয়। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ৰাইলীৰ পৰা দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে বিবাহ বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন জনায়; কিন্তু পিছলৈ এই আৱেদন প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয়। ২০১৬ চনত দ্বিতীয়টো বিবাহ বিচ্ছেদ চূড়ান্ত কৰা হয়। তাৰ পিছত মাস্কে ২০১৭ চনত কেইবামাহো এম্বাৰ হাৰ্ডক লগ কৰিবলৈ  যায়। তেওঁ ২০১২ চনৰ পৰা এম্বাৰ হাৰ্ডৰ সৈতে লাগি আছিল বুলি খবৰত প্ৰকাশ পাইছে। পিছলৈ জনি ডিপে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল যে হাৰ্ড জনি ডিপৰ সৈতে বৈবাহিক সম্বন্ধত থকাৰ পিছতো মাস্কে সম্পৰ্ক চলাই ৰাখিছে। মাস্ক আৰু হাৰ্ড- দুয়োৱে এই সম্পৰ্কক অস্বীকাৰ কৰিছিল। ২০১৮ চনত মাস্ক্ আৰু কানাডাৰ সংগীতজ্ঞ গ্ৰাইমছে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁলোকে ৰোমাণ্টিক মিলন চলাই ৰাখিছিল। ২০২০ চনৰ মে' মাহত গ্ৰাইমছে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়ে। মাস্ক্ আৰু গ্ৰাইমছৰ মতে সন্তানটোৰ নাম আছিল "X Æ A-12"; কিন্তু এই নামটোৱে কেলিফৰ্ণিয়াৰ নিয়ম উলংঘা কৰিলেহেঁতেন কাৰণ ইয়াত আধুনিক ইংৰাজী বৰ্ণমালাত নথকা আখৰ আছিল। তাৰ পিছত ইয়াক "X Æ A-Xii" লৈ সলনি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত অধিক বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হয়, কিয়নো Æ টো আধুনিক ইংৰাজী বৰ্ণমালাত নথকা এটা আখৰ। অৱশেষত শিশুটিৰ নাম "X AE A-XII" মাস্ক্ হিচাপে চূড়ান্ত কৰা হয়। ইয়াত প্ৰথম নাম "X", মধ্য নাম "AE A-XII" আৰু উপাধি "মাস্ক্"। মাস্কে ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত দম্পতীহাল “অৰ্ধ-বিচ্ছিন্ন” হোৱাৰ বাতৰি নিশ্চিত কৰিছিল। ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত টাইমৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে তেওঁ অবিবাহিত। ২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত গ্ৰাইমছে মাস্কৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে কৈছিল: “মই হয়তো তেওঁক মোৰ বয়ফ্ৰেণ্ড্ বুলি ক’ম, কিন্তু আমি অতি পৰিৱৰ্তনশীল।” তেওঁ আৰু প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁলোকৰ প্ৰথম কন্যাৰ জন্ম ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভেৰোনীয়া মাতৃৰ জৰিয়তে হৈছিল। সেই মাহৰ শেষৰ ফালে গ্ৰাইমছে টুইট কৰি কয় যে তেওঁ আৰু মাস্কৰ মাজত পুনৰ বিচ্ছেদ ঘটিছে- “কিন্তু তেওঁ মোৰ শ্ৰেষ্ঠ বন্ধু আৰু মোৰ জীৱনৰ প্ৰেম”। ==তথ্য সূত্ৰ== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ৰয়েল ছ'ছাইটিৰ সদস্য]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] krme3xhd111fejzu5lkpdaf9fovdvrw 0 55447 647484 646339 2026-10-25T03:00:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647484 wikitext text/x-wiki {{Geobox |বুঢ়ী দিহিং নদী | name = দিহিং নদী | name_native = | name_native_lang = | name_other = বুঢ়ী দিহিং নদী | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Dihing River at Namsai in Arunachal Pradesh (photo - Jim Ankan Deka).jpg | image_size = 300 | image_caption = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ নামচাইত দিহিং নদী | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | country1 = [[ভাৰত]] | country2 = | state = [[অসম]] | state1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = 380|km | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source = [[পাটকাই পৰ্বত]] | source1_location = | source1_coordinates= | source_elevation = 2375|m | mouth = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|27|14|0|N|94|42|0|E|display=inline,title}}<ref>{{cite web|author=National Geospatial-Intelligence Agency|title=Burhi Dihing River|work=Geographical Names|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-2905474&fid=2719&c=india|publisher=ITA|accessdate=12 October 2014}}</ref> | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|6000|km2|abbr=on}}<ref name="Channel Form"/> | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''দিহিং''' বা '''বুঢ়ী দিহিং''' [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ এখন প্ৰধান উপনৈ। ই প্ৰায় ৩৮০ কিঃমিঃ দীঘল।<ref name="Channel Form">{{cite journal|author1=Sarma, Jogendra N.|author2=Basumallik, Sudhir|title=Channel Form and Process of the Burhi Dihing River, India|journal=Geografiska Annaler. Series A: Physical Geography|doi=10.2307/521528|volume=68|number=4|year=1986|pages=373&ndash;381|jstor=521528}}</ref> উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[উজনি অসম]]ৰ মাজেৰে বৈ ই ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছে। দিহিং নদীৰ উৎপত্তি পূব [[হিমালয়]]ৰ [[পাটকাই পৰ্বত]]শ্ৰেণীত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ২,৩৭৫ মিটাৰ উচ্চতাত।<ref name="Channel Form"/> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নামচাই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ আহি ই [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰে অসমত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰপিছত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ মাজেৰে বৈ দিহিংমুখত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদত মিলিত হয়। দিহিং অৱবাহিকাৰ মুঠ কালি প্ৰায় ৬,০০০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref name="Channel Form"/> নদীখনে সময়ে সময়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত ইয়াৰ অৱবাহিকাত কেইবাটাও অশ্বখুৰা হ্ৰদৰ সৃষ্টি হৈছে। নামদফা নদী দিহিংৰ উত্তৰ পাৰৰ এখন উপনৈ আৰু দিচাং ইয়াৰ দক্ষিণ পাৰৰ এখন উপনৈ। দিহিং উপত্যকাত জয়পুৰ-দিহিং বৰ্ষাৰণ্য, [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], বহুতো খাৰুৱা তেলৰ ক্ষেত্ৰ, ধাননি পথাৰ, বাঁহ-তামোলৰ বাৰী আৰু চাহ বাগিচা অৱস্থিত। ==নামৰ উৎপত্তি== ''দিহিং'' নামটো তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাগোষ্ঠীৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ। এই ভাষাসমূহত ''দি-'' বা ''ডি-'' উপসৰ্গৰ অৰ্থ পানী বা নদী আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বহু নদীৰ নামত এই উপসৰ্গটো পোৱা যায়। ছিডনী এণ্ডলে তেওঁৰ ''The Kacháris'' (১৯১১) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে কছাৰী ভাষাৰ ''দি'' বা ''দৈ'' শব্দটো দিপুতা, দিহং, দিবং, ডিব্ৰু, দিহিং, দিমু, দিচাং আৰু দিখৌ আদি নদীৰ নামৰ প্ৰথম অংশত পোৱা যায়। তেওঁ ইয়াৰ লগতে দিক্ৰং, ডিফু আৰু ডিগাৰুৰ নামো উল্লেখ কৰিছে। এণ্ডলে এই নদীনামসমূহক অসমত [[বড়ো-কছাৰী]]সকলৰ প্ৰাচীন প্ৰভাৱৰ নিদৰ্শন হিচাপে আলোচনা কৰিছে আৰু শদিয়াক [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া সকলৰ]]ৰ ক্ষমতা আৰু সভ্যতাৰ প্ৰাচীনতম পৰিচিত কেন্দ্ৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation. }}</ref> ফিলিপ ৰামিৰেজেও তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাসমূহত নদীৰ নাম গঠনৰ বাবে ''তি-'' বা ''দি-'' উপসৰ্গৰ সাধাৰণ ব্যৱহাৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |year=2014 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |page=4 |url=https://hal.science/hal-01446144 |quote=Ti- or di- ('water') is a common affix used by Tibeto-Burman languages to designate rivers. }}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত বড়ো-কছাৰী মূলৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|দেউৰী-চুতীয়া]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত ''দি'' বা ''ডি'' শব্দৰ অৰ্থ পানী বা নদী আৰু ''হিং'' বা ''হং'' শব্দৰ অৰ্থ বহল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ''দিহিং'' শব্দৰ অৰ্থ ''বহল নদী''। [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] ভাষাত নদীখন ''নাম-জিন'' (''Nam Jin'' বা ''Nam-jin'') নামেৰে পৰিচিত আছিল। জে. এন. ফুকনৰ ''An Introductory Primer & Grammar of Ahom (Tai) Language'' গ্ৰন্থত ''নাম-জিন''ক বুঢ়ী দিহিঙৰ টাই-আহোম নাম হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |title=An Introductory Primer & Grammar of Ahom (Tai) Language |url=https://brahmaputra.ups2259.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Ahom_Primer-1.pdf |quote=Nam Jin — Buri Dihing }}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈয়ে ''নাম-জিন'' নামটোৰ অৰ্থ ''শীতল পানী বা নদী'' বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে আৰু ইয়াক দিহিং নদীৰ নাম হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=132 |quote=Dihing: called Nam-Jin in Tai, meaning 'the cold water or river'. Chronicles refer to this river on many occasions. }}</ref> নদীখন বৰ্তমান ''বুঢ়ী দিহিং'' নামেও পৰিচিত। ==ইতিহাস== ===ঐতিহাসিক উল্লেখ=== [[বুৰঞ্জী]]সমূহত দিহিং নদীক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Dihing2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas. }}</ref><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> সেইবাবে দিহিংমুখ অঞ্চলটো পৰৱৰ্তী সময়ত [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]সমূহৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হৈছিল। ১৫১৩ চনৰ দিখৌ–মাজুলী যুদ্ধত চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ পিছত আহোম বাহিনীয়ে দিহিং অঞ্চলত শিবিৰ পাতিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 57.</ref><ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 40.</ref> ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে দিহিংমুখত অৱস্থিত আহোমসকলৰ মুংখ্ৰাং দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰি ইয়াৰ সেনাপতি খেনমুংক হত্যা কৰে আৰু স্থানটো পুনৰ অধিকাৰ কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত পুনৰ দিহিংমুখত সংঘৰ্ষ হয়। এইবাৰ আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়াসকলৰ অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণ কৰি তেওঁলোকক পূব দিশলৈ পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |publisher=Assam Book Depot |location=Calcutta |year=1968 |page=62 }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 57.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.</ref> দিহিং নদীত মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা সীমান্ত-বিবাদৰ সৈতে বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া ৰাজ্যৰ উচ্চপদস্থ বিষয়া ''মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা''ৰ নামো জড়িত কৰিছে। এই বিবাদসমূহেই পৰৱৰ্তী সামৰিক সংঘাতৰ অন্যতম কাৰণ আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |publisher=Assam Book Depot |location=Calcutta |year=1968 |page=62 }}</ref><ref>''Assam Buranji'' (SM), pp. 9–10.</ref> [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়]]ৰ পিছত দিহিং উপত্যকা বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক অঞ্চললৈ পৰিণত হয়। ১৫২৫ চনত স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]] নিজে দিহিং দেশলৈ গৈ হাবুং, দিহিং আৰু বানলুং আদি সীমান্ত প্ৰদেশসমূহৰ শাসনৰ বাবে বিষয়া নিযুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |edition=2nd |location=Calcutta and Simla |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=86 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীত দিহিং প্ৰদেশক ''মুংক্লাং'' (''Mungklang'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ শাসনভাৰ ''দিহিঙীয়া গোহাঁই'' বা ''থাওমুং মুংক্লাং'' নামৰ বিষয়াৰ অধীনত ন্যস্ত কৰা হৈছিল। নিত্যানন্দ গগৈয়ে খেওখেন বানলুঙীয়া গোহাঁইক এই পদৰ এজন প্ৰাৰম্ভিক পদাধিকাৰী হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=242 }}</ref> [[চুহুংমুং]]য়ে দিহিং নদীৰ পাৰত [[বকতা]]ত ৰাজধানী স্থাপন কৰাৰ লগতে বানপানীৰ পৰা ৰাজধানীখন ৰক্ষা কৰিবলৈ মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''দিহিঙীয়া ৰজা'' নামেৰেও পৰিচিত হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |edition=2nd |location=Calcutta and Simla |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=85 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজকুমাৰসকলক পৃথক পৃথক ভূখণ্ডৰ অধিকাৰ দিয়াৰ ফলত কেইবাটাও ৰাজবংশীয় শাখাৰ সৃষ্টি হয়। এই শাখাসমূহৰ ভিতৰত ''দিহিঙীয়া'' শাখাও অন্যতম আছিল।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji, or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |location=Bombay |year=1933 |page=xvii }}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ পৰৱৰ্তী সময়তো দিহিং বিভিন্ন সামৰিক ঘটনাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল। ১৫৬৩ চনৰ কোচ আক্ৰমণৰ সময়ত [[চিলাৰায়]]ৰ বাহিনীয়ে [[মাজুলী]]ত শিবিৰ পাতি তাৰ পৰা আহোম ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰভাগ আৰু [[গড়গাঁও]] অভিমুখে আগবাঢ়িছিল। মেচাগড়কো এই অভিযানৰ সময়ত চিলাৰায়ৰ শিবিৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। একে অভিযানৰ বিৱৰণসমূহত কোচ বাহিনীয়ে দিহিং অঞ্চলৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰাৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |page=104 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=184 }}</ref> ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে পুনৰ [[নামৰূপ]] আৰু খেৰাম অঞ্চলত আক্ৰমণ কৰি টিপাম ৰজাক পৰাস্ত কৰে। পৰাজিত টিপাম ৰজাই এখন নদী পাৰ হৈ পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই নদীখনক দিহিং হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |publisher=Assam Book Depot |location=Calcutta |year=1968 |page=69 }}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম প্ৰশাসনত দিহিং অঞ্চল ''পানী দিহিঙীয়া ৰাজখোৱা'' আৰু ''তাৰুৱা দিহিঙীয়া ৰাজখোৱা'' নামৰ বিষয়াসকলৰ অধীনত বিভক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰা দিহিং ভূখণ্ডৰ পৃথক প্ৰশাসনিক পৰিচয় বহুদিনলৈ অব্যাহত থকাৰ ইংগিত পোৱা যায়।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=242 }}</ref> ===ঐতিহাসিক গতিপথ=== ঐতিহাসিক আৰু ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক উৎসসমূহে দেখুৱায় যে অতীতত দিহিং নদী বৰ্তমানৰ তুলনাত বহু দূৰ পশ্চিমলৈ [[উজনি অসম]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল। ১৮২৫–১৮২৮ চনত কৰা জৰীপৰ ভিত্তিত ৰিচাৰ্ড উইলকক্সে উল্লেখ কৰিছিল যে পূৰ্বৰ দিহিং নদীয়ে দিচাং, দিখৌ, জাঁজী আৰু দিচৈ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি ''মহুৰা'' নামৰ স্থানৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura. }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এডৱাৰ্ড গেইটে ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত ''লাখৌ''ক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তৎকালীন সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্গঠন অনুসৰি সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত [[মাজুলী]]ৰ উত্তৰফালে বৈ গৈছিল, আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথেৰে বৈ গৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল। মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তত দক্ষিণৰ দিহিং আৰু উত্তৰৰ লুইত পুনৰ মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |year=1926 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |page=132 }}</ref> অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত সংগৃহীত তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন পিটাৰ ৱেডে দিহিঙৰ পুৰণি সংগমস্থলৰ অধিক বিস্তৃত বৰ্ণনা দিছিল। ৱেডৰ মতে, দিহিং নদী পশ্চিমলৈ ঘূৰি [[কলিয়াবৰ]]ৰ প্ৰায় চল্লিশ মাইল উজনিত ''জুনটিয়াৰান'' (''Zoontiaran'') নামৰ স্থানৰ বিপৰীতে লুইতৰ সৈতে মিলিত হৈছিল। এই সংগমস্থলৰ ওচৰত দক্ষিণ পাৰত ''পুলাৰঘাট'' (''Poolarghaut'') আৰু উত্তৰ পাৰত ''ফোগাদেৰাগাঁও'' (''Phogaderagaon'') অৱস্থিত আছিল।<ref name="Wade-Dihing">{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |chapter=A Geographical Sketch of Assam |orig-date=1800 |year=1927 |publisher=R. Sarmah |location=North Lakhimpur, Assam |page=31 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418 |quote=joins the Looicheh opposite to Zoontiaran, about forty miles above Coliabur }}</ref> মাজুলীৰ বৰ্ণনাতো ৱেডে দিহিং আৰু লুইতৰ পুনৰ মিলনস্থল কলিয়াবৰৰ উজনিত আৰু ''বানফাং'' (''Banfangh'') নামৰ স্থানৰ বিপৰীতে স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ ''ৰূপেই চাপৰি'' (''Roopei-Chapoori'')ক এই দুয়োখন নদীৰ সংগমস্থলত অৱস্থিত মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |chapter=A Geographical Sketch of Assam |orig-date=1800 |year=1927 |publisher=R. Sarmah |location=North Lakhimpur, Assam |pages=32–33 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418 }}</ref> ৱেডৰ অসমৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত [[মাজুলী]]ক দক্ষিণে দিহিং আৰু উত্তৰে লুইতেৰে গঠিত নদীদ্বীপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দ্বীপটোৰ মাজেৰে যোৱা কেইবাটাও সুঁতিয়ে এই দুয়োখন নদীক সংযোগ কৰিছিল। একেখন গ্ৰন্থতে ৱেডে অসমক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ আধাৰত তিনিটা প্ৰধান ভৌগোলিক বিভাগত বিভক্ত কৰিছে—''উত্তৰকোল'' বা ''উত্তৰপাৰ'', ''দক্ষিণকোল'' বা ''দক্ষিণপাৰ'' আৰু ''মাজুলী''। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰথম দুটা নাম পূৰ্বতে বিশেষকৈ উজনি অসমৰ ভূখণ্ডসমূহৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |chapter=A Geographical Sketch of Assam |orig-date=1800 |year=1927 |publisher=R. Sarmah |location=North Lakhimpur, Assam |pages=3, 8, 32 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418 }}</ref> মীৰ জুমলাৰ উজনি অসম অভিমুখী অভিযানৰ বিৱৰণসমূহেও লাখৌৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে তথ্য প্ৰদান কৰে। এই অভিযানৰ ঐতিহাসিক ভূগোলৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাত আই. এছ. মুমতাজাই উল্লেখ কৰিছে যে কলিয়াবৰ আৰু লাখৌৰ মাজৰ অঞ্চলটো সেই সময়ত অৰণ্য আৰু জলাভূমিৰে আৱৰা আছিল। বৰ্তমানৰ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] এই অঞ্চলৰ ভিতৰতে অৱস্থিত।<ref>{{cite journal |last=Mumtaza |first=I. S. |title=Mir Jumla's Assam Invasion as Depicted by the Ahom Buranji: A Study in Historical Geography |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=55 |year=1994 |pages=368–374 |jstor=44143375 }}</ref> জে. এন. শৰ্মাই উপগ্ৰহীয় চিত্ৰ বিশ্লেষণ কৰি এখন বৃহৎ প্ৰাচীন নদীৰ পৰিত্যক্ত গতিপথসমূহ চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁ এই পূৰ্বপুৰুষ নদীখনক ''প্ৰটো-বুঢ়ী দিহিং'' (''Proto-Burhi Dihing'') বুলি অভিহিত কৰে। ইয়াৰ উজনি অংশৰ পুৰণি গতিপথ প্ৰধানকৈ বৰ্তমানৰ দিহিং নদীৰ উত্তৰফালে অৱস্থিত আছিল আৰু [[নাহৰকটীয়া]]ৰ ওচৰত বৰ্তমানৰ নদীপথ অতিক্ৰম কৰিছিল। ভটিয়নি অংশৰ পৰিত্যক্ত নদীপথসমূহ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিংৰ দক্ষিণফালে, বুঢ়ী দিহিং আৰু দিচাং নদীৰ মাজৰ ভূখণ্ডৰ মাজেৰে পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল। টিংখাংৰ পশ্চিমত এই পুৰণি নদীপথসমূহ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ—দুটা গোটত বিভক্ত হৈ চেপনৰ ওচৰত পুনৰ মিলিত হৈছিল। শৰ্মাই এই গতিপথসমূহৰ বিন্যাসৰ পৰা অনুমান কৰিছিল যে দিহিংৰ ভটিয়নি ধাৰা ক্ৰমান্বয়ে উত্তৰলৈ স্থানান্তৰিত হৈ বৰ্তমানৰ অৱস্থান লাভ কৰিছে।<ref>{{cite conference |last=Sarma |first=Jogendra Nath |title=A Study on Palaeochannels from Satellite Imagery in a Part of Upper Assam |conference=National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region |location=Guwahati |date=25–27 November 1993 |pages=77–79, 82–83 |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam }}</ref> জে. এন. শৰ্মা আৰু এম. কে. ফুকনে কৰা পুনৰ্গঠন অনুসৰি পূৰ্বৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰফালে আৰু দিহিং দক্ষিণফালে বৈ গৈছিল। দুয়োখন নদী লাখৌত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Sarma |first1=J. N. |last2=Phukan |first2=M. K. |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India |journal=Geomorphology |volume=60 |issue=1–2 |year=2004 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013 }}</ref> মহন্ত আৰু তেওঁৰ সহযোগী গৱেষকসকলৰ ২০২৪ চনৰ পুনৰ্গঠনত, একে মডেলৰ আধাৰত, বৃহৎ নদী-পুনৰ্বিন্যাসৰ পূৰ্বৰ দিহিং নদীক মাজুলীৰ দক্ষিণে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথেৰে বৈ লাখৌত উত্তৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ–লুইতৰ সৈতে মিলিত হোৱা দেখুওৱা হৈছে।<ref name="Mahanta2024">{{cite journal |last1=Mahanta |first1=Bashab N. |last2=Kashyap |first2=M. P. |last3=Mahapatra |first3=B. M. |last4=Goswami |first4=Tapos Kumar |title=Tectonic anabranching of Brahmaputra River system: implications on survival of world's largest inhabited river island Majuli |journal=Discover Geoscience |volume=2 |year=2024 |article-number=93 |doi=10.1007/s44288-024-00100-7 |doi-access=free }}</ref> [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|center|upright=2|দিহিং নদীৰ বৰ্তমানৰ গতিপথ আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ গতিপথৰ আনুমানিক পুনৰ্গঠন।]] এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰিছে যে অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগৰ ঘটনাৰ বিৱৰণত ব্যৱহৃত ''দিহিং'' নামটোৱে মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৈ যোৱা নদীপথক বুজাইছিল। গেইটৰ নিজৰ সময়ত সেই নদীপথেই মাজুলীৰ দক্ষিণে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মূল সুঁতি আছিল। অৱশ্যে তেওঁ সতৰ্ক কৰি দিছিল যে দক্ষিণৰ নদীপথটোক ''দিহিং'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈ থকাৰ অৰ্থ এই নহয় যে বিৱৰণ কৰা প্ৰতিটো সময়তেই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য সুঁতি মাজুলীৰ উত্তৰফালে বৈ আছিল। গেইটে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে হোৰেছ হেইমেন উইলছনৰ ১৮৫২ চনৰ ''Narrative of the Burmese War in 1824–26'' গ্ৰন্থৰ সৈতে প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়তো মাজুলীৰ দক্ষিণৰ নদীপথটোক ''দিহিং'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=192 |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> শৰ্মা, বৰা আৰু গোস্বামীৰ অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰায় ২৫০ বছৰ আগলৈকে দিহিং নদী পশ্চিমমুৱা হৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেৰে বৈ মাজুলীৰ একেবাৰে পশ্চিম প্ৰান্তত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছিল। এই সংগমস্থল বৰ্তমানৰ দিহিংমুখৰ পৰা প্ৰায় ২০০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত আছিল।<ref>{{citation |last1=Sarma |first1=Jogendra Nath |last2=Borah |first2=D. |last3=Goswami |first3=U. |title=Change of river channel and bank erosion of the Burhi Dihing River (Assam), assessed using remote sensing data and GIS |page=95 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ–দিহিং নদীব্যৱস্থাত হোৱা বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য সোঁত মাজুলীৰ দক্ষিণৰ নদীপথলৈ স্থানান্তৰিত হয়। গেইটে লিপিবদ্ধ কৰা অসমীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ১৭৩৫ চনত দিবাং নদীয়ে নমাই অনা এক বৃহৎ বানপানীৰ ফলত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথত গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। অৱশ্যে তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে এই পৰিৱৰ্তনৰ পিছতো উত্তৰৰ নদীপথে যথেষ্ট পৰিমাণৰ পানী বহন কৰি আছিল। পৰৱৰ্তী ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নসমূহে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য নদীপথৰ পুনৰ্বিন্যাসক প্ৰায় ১৭৫০ চনৰ এক বৃহৎ বানপানীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=192 }}</ref><ref name="Mahanta2024"/> গেইটে ইয়াৰো আগৰ সময়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন এটা অসমীয়া জনশ্ৰুতি লিপিবদ্ধ কৰিছিল। এই পৰম্পৰা অনুসৰি [[দিখৌ নদী]] এসময়ত স্বতন্ত্ৰ গতিপথেৰে [[কাজলীমুখ]]লৈকে বৈ গৈছিল। সেই পুৰণি নদীপথৰ কিছুমান অংশ মাজুলীৰ ''টুনি'' সুঁতি আৰু নগাঁৱৰ [[কলং নদী]] হিচাপে বৰ্তি থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |year=1926 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |page=132 }}</ref> দিহিংৰ পুৰণি গতিপথৰ প্ৰতিফলন ইয়াৰ পাৰত অৱস্থিত ঐতিহাসিক বসতিস্থল আৰু ৰাজধানীসমূহৰ বিৱৰণতো পোৱা যায়। বুৰঞ্জীসমূহত [[নামৰূপ]], টিপাম আৰু শালগুৰিক দিহিং নদীৰ পাৰত আহোমসকলে স্থাপন কৰা ক্ৰমাগত বসতিস্থল হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। আন এক বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুখামফাৰ ৰাজত্বকালত (১৫৫২–১৬০৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) দিহিংৰ পাৰত আঠজোপা ''আঠা'' গছ ৰোপণ কৰাৰ ফলত ''আঠাবাৰী'' নামৰ উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |location=Guwahati |publisher=Spectrum Publications |year=1997 |pages=21, 42 |isbn=81-85319-61-8 }}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ বিকাশৰ সময়ত [[চুদাংফা]]ই দিহিংৰ ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[চুহুংমুং]]য়ে দিহিংৰ পাৰত [[বকতা]]ত ৰাজধানী স্থাপন কৰাৰ লগতে বানপানীৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |edition=2nd |location=Calcutta and Simla |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |pages=83, 85 }}</ref> এই স্থানসমূহৰ কেইবাটাও বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিংৰ পাৰত অৱস্থিত নহ'লেও নদীখনৰ সৈতে থকা ঐতিহাসিক সম্পৰ্কই উজনি অসমৰ মাজেৰে ইয়াৰ পূৰ্বৰ পশ্চিমমুখী গতিপথৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of River Channel and Bank Erosion of the Burhi Dihing River (Assam), Assessed Using Remote Sensing Data and GIS'', p. 95.</ref> ==অৰ্থনীতি== দিহিং নদী উপত্যকা অৰ্থনৈতিকভাৱে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত জয়পুৰ-দিহিং বৰ্ষাৰণ্য আৰু দিহিং-পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অঞ্চল অৱস্থিত। কৃষিক্ষেত্ৰত বিশাল সাৰুৱা ধাননি পথাৰ, বাঁহ আৰু তামোলৰ বাৰী আৰু [[চাহ]] বাগিচাৰ বাবে দিহিং উপত্যকা বিখ্যাত। খনিজ সম্পদৰ ভিতৰত এই অঞ্চলত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ ক্ষেত্ৰ আৰু [[কয়লা]]ক্ষেত্ৰ আছে। ইয়াৰ উপত্যকাত নামচাই, [[লিডু]], [[মাৰ্ঘেৰিটা]], [[ডিগবৈ]], [[দুলিয়াজান]] আৰু [[নাহৰকটীয়া]] আদি উল্লেখযোগ্য নগৰ আৰু চহৰ অৱস্থিত। ==উল্লেখযোগ্য উপনৈসমূহ== ===টিৰাপ নৈ=== বুঢ়ী দিহিঙৰ ডাঙৰ উপনৈসমূহৰ ভিতৰত টিৰাপ নৈ অন্যতম। অৰুণাচলৰ টিৰাপ জিলাৰ ২,৭৮০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ৰোহো নামৰ ঠাইৰ পৰা ওলাই ৯৬ কিঃমিঃ উত্তৰ-পূবমুৱা হৈ বৈ আহি চাংলাং জিলাত সোমায়। তাৰ পাছত টিৰাপৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজেদি ১২ কিঃমিঃ আহি তিনিচুকীয়া জিলাত সোমায়। ইয়াত টিপং নৈৰ সৈতে লগ লাগি ৩৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হৈ লেখাপানীৰ পৰা উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা হৈ ছিপি জানৰ লগ হৈ ৫ কিঃমিঃ বৈ আহি লিডুৰ উত্তৰত টিৰাপ নৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিৰাপ নৈৰ দৈৰ্ঘ্য ১৪৫ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১,০৬৪ বৰ্গ কিঃমিঃ। ===নামদাং নৈ=== অসম-অৰুণাচল সীমান্তৰ হাচংপানী, টিককপানী আৰু জাগুনপানী নামৰ তিনিখন জান মিলি এই নৈৰ নাম নামদাং হৈছে। নৈখন অসমত সোমাই উত্তৰ-পশ্চিমলৈ ৫ কিঃমিঃ আহি মাৰ্ঘেৰিটাৰ পূবত প্ৰধান পথ পাৰ হৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰিছে। ===ডিৰাক নৈ=== অৰুণাচলৰ ভিতৰৰ পৰা ওলাই আহি টিৰাপ জিলাৰ মাজেদি বৈ নামটক চাহ বাগিচাৰ ওচৰেদি তিনিচুকীয়া জিলাত সোমাই ডিৰাক সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজেদি ৪ কিঃমিঃ ভটিয়াই ডিৰাকমুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰিছে। নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৩২ কিঃমিঃ। ===নামচাং নৈ=== এই নৈখন টিৰাপ জিলাৰ সৰুখুনচা নামৰ ঠাইৰ পৰা ওলাই উত্তৰ-পশ্চিম দিশত ২৪ কিঃমিঃ বৈ আহি বাৰিকপানী আৰু বমাট জু নামৰ দুখন জানৰ লগ হৈ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ শুকানজুৰি নামৰ ঠাইত ওলায়। তাৰ পাছত দেওমালীৰ কাষেদি বৈ নামচাং নৈখন বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। নৈখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৫১ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৩৯৯ বৰ্গ কিঃমিঃ। ===ডিগবৈ নৈ=== এই নৈখন তিনিচুকীয়া জিলাৰ বগাপানী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পৰা খাৰজান নামেৰে ওলায়। তাৰ পাছত দিহিং বনাঞ্চলৰ মাজেদি আহি দক্ষিণ বালিজান আৰু বৰজান নামৰ দুটা জানৰ সৈতে লগ হৈ ডিগবৈ তেল নগৰৰ মাজেদি আহি ডিগবৈ নৈ নাম লয়। তাৰ পৰা দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত বৈ গৈ ভাদৈ পাঁচআলি হৈ দুটা মান জানৰ লগ হৈ উষাপুৰেদি এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গতিপথেৰে ডিগবৈমুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১৬০ বৰ্গ কিঃমিঃ। ===টিপলিং নৈ=== তিনিচুকীয়া জিলাৰ দিহিং সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ নগা জান আৰু ঢেকীয়াজানৰ সৈতে লগ হয়। তাৰ পৰা বৈ আহি দুলীয়াজানৰ ওচৰৰ টিপলিং ঘাটত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিপলিং নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ২৮ কিঃমিঃ। ===টিংৰাই নৈ=== এই নৈখন বগাপানী ৰেল ষ্টেচনৰ কাষৰ পৰা ওলাই পশ্চিমমুৱা হৈ দিহিং বনাঞ্চলৰ মাজেদি বৈ আহি তিনিচুকীয়া-দুলীয়াজান পথৰ কাষত পাখৰী জানৰ সৈতে লগ লাগে। ইটাখুলি চাহ বাগিচাৰ কাষেদি এটা ভাঁজ লৈ বালিজান চাহ বাগিচাৰ উত্তৰত হুগ্ৰীজান নামৰ জান এটাৰ সৈতে লগ লাগি টিংৰাই চাৰিআলিৰ পৰা ৪ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পশ্চিমলৈ গৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিংৰাই নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৭৬ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৩৪২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ===দিচাম নৈ=== এই নৈখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জয়পুৰৰ শিলিখা পাহাৰৰ ৪৭৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ পৰা, নামৰূপৰ পৰ্বতপুৰৰ প্ৰায় ৪ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পূবত, উৎপত্তি হয়। তাৰ পাছত কচুজান হৈ লবংখোলা জান আৰু নাহৰপুং জানৰ সৈতে লগ লাগে আৰু পুনৰ পানীবুৰা জানৰ লগ হৈ ৬ কিঃমিঃ বৈ দিচাম নৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। দিচাম নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮ কিঃমিঃ। ===চেঁচা নৈ=== এই নৈখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ পানীতোলা ৰেল ষ্টেচনৰ ওচৰৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ বালিজান আৰু ডিকম জানৰ সৈতে লগ হৈ ১৫ কিঃমিঃ বৈ আহি মহমাৰি চাহ বাগিচাৰ ওচৰত ঘুগুৰা জানৰ লগ হয়। তাৰ পাছত ঘোঁৰামৰাৰ পৰা চেঁচা নৈখন দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ ৪ কিঃমিঃ আহি চেঙেলী জানৰ লগ হৈ ৬ কিঃমিঃ ভটিয়াই কোটোহাৰ ওচৰত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হয়। তাৰপৰা ১০ কিঃমিঃ আহি বৰদৈবামৰ ওচৰত বাঘজানৰ সৈতে লগ হয়। তাৰ পৰা ৮ কিঃমিঃ বৈ গৈ নৈখনে চেঁচামুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। চেঁচা নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১০৯ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৫০২ বৰ্গ কিঃমিঃ। ==লগতে চাওক== * [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[মাজুলী]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]] bdsczamf2z1oexoqvthw94i8c30wl1f 0 56900 647443 402175 2026-10-24T20:59:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647443 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = চৈয়দ আলী আহছান |office = জাহাঙ্গীৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য্য |term_start = ১৯৭২ |term_end = ১৯৭৫ |predecessor = মফিজুদ্দীন আহমেদ |successor = মহম্মদ ইনামুল হক |office1 = ৰাজশ্বাহী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য্য |term_start1 = 27 September 1975 |term_end1 = 26 June 1977 |predecessor1 = [[Mazharul Islam (poet)|Mazharul Islam]] |successor1 = [[Muhammad Abdul Bari (academic)|Muhammad Abdul Bari]] |birth_date = {{Birth date|df=yes|1922|03|26}} |birth_place = [[Alokdia]], [[Magura District|Magura]], [[Bengal Presidency]], [[British India]] |alma_mater = ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় |death_date = {{Death date and age|df=yes|2002|06|25|1922|03|26}} |death_place = [[ঢাকা]], বাংলাদেশ |nationality = বাংলাদেশী }} 'চৈয়দ আলী আহছান' ([[২৬ মাৰ্চ|২৬ মাৰ্চ]] ১৯২২ - [[২৫ জুলাই]] ২০০২) [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] এজন খ্যাতিনামা সাহিত্যিক, কবি, সাহিত্য সমালোচক, অনুবাদক, প্ৰাবন্ধিক আৰু শিক্ষাবিদ। ১৯৮৯ খ্ৰিষ্টাব্দত [[জাতীয় অধ্যাপক|পক]] হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ পাণ্ডিত্যৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ আছিল। চৈয়দ আলী আহছান কৃত [[আমাৰ সোনাৰ বাংলা|বাংলাদেশৰ জাতীয় সংগীতৰ]] ইংৰাজী অনুবাদ চৰকাৰী ভাষান্তৰ হিচাপে স্বীকৃত।<ref name="banglapedia">{{Cite web|title=বাংলাপিডিয়ায় সৈয়দ আলী আহসান|url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8,_%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%A6_%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%80|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200502020843/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8,_%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%A6_%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%80|archivedate=2020-05-02|access-date=2020-02-08|deadurl=yes}}</ref> == জন্ম আৰু কৰ্মজীৱন == বিশিষ্ট শিক্ষাবিদ, কবি, প্ৰাবন্ধিক, গবেষক, সম্পাদক, অনুবাদক আৰু [[জাতীয় অধ্যাপক]] চৈয়দ আলী আহছান ১৯২২ খ্ৰিষ্টাব্দৰ [[২৬ মাৰ্চ|২৬ মাৰ্চ]] বৰ্তমান [[মগুৰা জিলাৰ]] আলোকদিয়া গ্ৰামৰ এজন সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। পুৰণি [[ঢাকা]] চহৰৰ [[আৰমানিটোলাত]] অৱস্থিত [[আৰমানিটোলা চৰকাৰি উচ্চ বিদ্যালয়]]ৰ পৰা এন্ট্ৰান্স (এচএচচি) আৰু [[ঢাকা ইণ্টাৰমিডিয়েট কলেজ]] (বৰ্তমানে [[ঢাকা কলেজ]])ৰ পৰা এফএ (এইচএচচি) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যে ১৯৪৩ খ্ৰিষ্টাব্দত স্নাতক (বিএ) আৰু ১৯৪৪ চনত স্নাতকত্বৰ (এমএ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[কলকাতা|কলিকতা]] লৈ যায়। তাতেই বিবাহ কৰিছিল ৭ জুলাই, ১৯৪৬।<ref>{{Cite web|title=সৈয়দ আলী আহসান : 'এই ভাৰতেৰ মহামানবেৰ সাগৰতীৰে'|url=http://taiyabs.com/2009/07/15312/|accessdate=৯ অক্টোবৰ ২০০৯|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091013131456/http://taiyabs.com/2009/07/15312/|archivedate=১৩ অক্টোবৰ ২০০৯}}</ref> অতঃপৰ যথাক্ৰমে [[আকাশবাণী|অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']] কলিকতা কেন্দ্ৰত আৰু [[ৰেডিঅ' পাকিস্থান]] ঢাকা কেন্দ্ৰত কৰ্মসূচী নিয়ামক ৰূপে চাকৰি কৰিছিল। তেওঁ ১৯৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বঙালী বিভাগত প্ৰভাষক হিচাপত যোগদান কৰিছিল। ১৯৫৩ খ্ৰিষ্টাব্দত চৈয়দ আলী আহছান [[কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] বঙালী বিভাগৰ প্ৰধান নিযুক্ত হৈছিল। ১৯৬০ খ্ৰীষ্টাব্দ লৈকে এনেকৈ কৰ্মৰত আছিল। ১৯৬০ পৰা ১৯৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে [[বঙালী একাদেমীৰ]] পৰিচালক (প্ৰধান নিৰ্বাহ) হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত [[চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ত]] বঙালী বিভাগৰ অধ্যাপক আৰু অধ্যক্ষ হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৭১ খ্ৰীষ্টাব্দত বাংলাদেশ স্বাধীন হয়। ১৯৭২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে তেওঁ [[জাহাঙ্গীৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য্য হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে।<ref name="banglapedia"/> ইয়াৰ পিছত পুনৰবাৰ চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ত বঙালী বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৭ চেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৯৭৭ খ্ৰীষ্টাব্দ লৈকে তেওঁ [[ৰাজশ্বাহী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] উপাচাৰ্য্য হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। ২০০২ চনৰ ২৫ জুলাই তেওঁৰ ঢাকাত মৃত্যু হয়। তেওঁক [[জাহাঙ্গীৰ নগৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] কেন্দ্ৰীয় মছজিদ সংলগ্ন কবৰ স্থানত সমাধিস্থ কৰা হয়। === গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব === ১৯৭৭-৭৮ চনত বাংলাদেশ চৰকাৰৰ শিক্ষা, সংস্কৃতি, ক্ৰীড়া আৰু ধৰ্ম সম্পৰ্কিত মন্ত্ৰণালয়ৰ দায়িত্ব প্ৰেছিডেণ্টৰ উপদেষ্টা পদত নিযুক্তি আছিল। [[ছুইডেনৰ]] নোবেল কমিটিৰ সাহিত্য শাখাৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮২ চন লৈকে। ১৯৮৯ চনত তেওঁ [[জাতীয় অধ্যাপক]] হিচাপে অভিষিক্ত হয় আৰু সেই বছৰতেই [[বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মঞ্জুৰি কমিচনৰ]] চেয়াৰমেন পদত নিযুক্তি হৈছিল। শেষ সময়ত [[দাৰুল ইহছান ইউনিভাৰ্চিটিৰ]] উপাচাৰ্য্য হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁ জাহাঙ্গীৰ নগৰ আৰু ৰাজশ্বাহী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ [[উপাচাৰ্য্য]]ৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। বঙালী একাদেমিৰ মহা পৰিচালক হিচাপেও তেওঁ শিক্ষিত সমাজত ভাল পৰিচিত। == মুক্তিযুদ্ধত অংশগ্ৰহণ == ১৯৭১ চনত চৈয়দ আলী আহছান [[বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধত]] সক্ৰিয়ভাবে অংশ গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ [[স্বাধীন বঙালী বেতাৰ|স্বাধীন বঙালী বেতাৰ কেন্দ্ৰৰ]] শব্দসৈনিক হিচাপে বলিষ্ঠ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই সময়ত তেওঁ "চেনাকণ্ঠ" ছদ্মনামত পৰিচিত আছিল। == সাহিত্য কৰ্ম == কবিতা সম্বন্ধ চৈয়দ আলী আহছান ধ্যান-ধাৰণা সমকালীন কবিসকল চিন্তা-চৰ্চাৰ লগত তেনেকুৱা এটা দায়িত্ব ৰক্ষা কৰি চলিছিল। যদিও তেওঁৰ ৰচনাত ৰৈ আছে ঐতিহ্য-চেতনা, সৌন্দৰ্যবোধ আৰু স্বদেশ-প্ৰীতি, যি অইন কবিসকলোৰ লিখাতো বৰ্তমান। কবিৰ অসংখ্য গ্ৰন্থৰ মাজত 'একক সন্ধ্যায় বসন্ত'ক'' শ্ৰেষ্ঠ সংকলন হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়। 'একক সন্ধ্যায় বসন্ত' কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰধানত গদ্য-কবিতা স্থান পাইছে, সেই গদ্য-কবিতা [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|ৰবিন্দ্ৰনাথ]] আৰু ত্ৰিশৰ কবিসকলোৰ গদ্য-কবিতাৰ পৰা পৃথক, কিয়নো তেওঁৰ কবিতাত উপমা আৰু শব্দ ব্যৱহাৰত আছে নতুনত্ব আৰু আধুনিকতা। উপমা ব্যৱহাৰত [[জীৱনানন্দ দাচ]]ৰ লগত তেওঁৰ পাৰ্থক্য এই যে জীৱনান্দত আছে ইন্দ্ৰীয়গ্ৰাহ্য উপমা আৰু চৈয়দ আলী আহছানৰ প্ৰধানত ব্যৱহাৰ কৰিছিল বিমূৰ্তি উপমা। তেওঁৰ উপমাৰ কাৰুকাজ, স্থাপনা কৌশল সচেতন পাঠকক মুগ্ধ কৰে। তেওঁৰ 'একক সন্ধ্যায় বসন্ত' কাব্য সংকলনৰ শ্ৰেষ্ঠ কবিতা 'প্ৰাৰ্থনা' আৰু 'আমাৰ পূৰ্ববঙালী' কবিতাদ্বয়। তেওঁৰ কবি প্ৰতিভাৰ উদাহৰণ পোৱা যায় নিম্নোক্ত চৰণ বিলাকত। {{Cquote|<i>'এভাবেই আমাৰ দিন ৰাত্ৰিৰ অধীৰতা<br /> অনেক বনেৰ মধ্য দিয়ে<br /> অনেক নদী সমুদ্ৰেৰ স্বচ্ছতায়<br /> একদিন হয়তো পাহাৰেৰ দুৰ্গমতায়<br /> পাথৰেৰ নিশ্চেতন সংকট পাৰ হয়ে<br /> ইউলিসিস ইথাকায় ফিৰবে'। <br /> (প্ৰাৰ্থনা, একক সন্ধ্যায় বসন্ত)}} == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == চৈয়দ আলী আহছানৰ প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ তালিকা তলত দিয়া হ'ল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ আৰু কিছুমান গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। === কাব্যগ্ৰন্থ === {{Div col}} * অনেক আকাশ (১৯৬০), * একক সন্ধ্যায় বসন্ত (১৯৬২), * সহসা সচকিত (১৯৬৮), * উচ্চাৰণ (১৯৬৮), * আমাৰ প্ৰতিদিনেৰ শব্দ (১৯৭৩) * প্ৰেম যেখানে সৰ্বস্ব {{Div col end}} === প্ৰবন্ধ গ্ৰন্থ === {{Div col}} * বাংলা সাহিত্যেৰ ইতিবৃত্ত (আধুনিক যুগ) [[মুহম্মদ আবদুল হাই]]ৰ সাথে (১৯৫৬) * কবিতাৰ কথা (১৯৫৭) * কবিতাৰ কথা ও অন্যান্য বিবেচনা (১৯৬৮) * আধুনিক বাংলা কবিতা : শব্দৰ অনুষঙ্গে (১৯৭০) * ৰবীন্দ্ৰনাথ: কাব্য বিচাৰেৰ ভূমিকা (১৯৭৩), মধুসূদন : কবিকৃতি ও কাব্যাদৰ্শ (১৯৭৬) * আধুনিক জাৰ্মান সাহিত্য (১৯৭৬) * যখন কলকাতায় ছিলাম, আহমদ পাবলিশিং হাউজ, ২০০৪ * বাংলা সাহিত্যে ইতিহাস মধ্যযুগ * শিল্পবোধ ও শিল্পচৈতন্য * জীৱনেৰ শিলান্যাস {{Div col end}} === সম্পাদিত গ্ৰন্থ === {{Div col}} * পদ্মাবতী (১৯৬৮), * মধুমালতী (১৯৭১) {{Div col end}} === অনূদিত গ্ৰন্থ === {{Div col}} * ইকবালেৰ কবিতা (১৯৫২), * প্ৰেমেৰ কবিতা (১৯৬০), * ইতিহাস (১৯৬৮) {{Div col end}} === ইসলামি গ্ৰন্থ === {{Div col}} * মহানবী * আল্লাহ আমাৰ প্ৰভু{{Div col end}} === অন্যান্য গ্ৰন্থ === {{Div col}} * যখন সময় এলো * ৰক্তাক্ত বঙালী * পাণ্ডুলিপি * বাংলাদেশেৰ শিক্ষা ব্যৱস্থা * ৰজনীগন্ধা * চৰ্যাগীতিকা * আমাদেৰ আত্মপৰিচয় এবং বাংলাদেশী জাতীয়তাবাদ * ১৯৭৫ সাল * বাংলাদেশেৰ সংস্কৃতি {{Div col end}} == কবি প্ৰতিভাৰ মূল্যায়ন == ছেনেগালৰ সাবেক প্ৰেছিডেণ্ট, ফৰাচি ভাষাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কবি [[লিউপোণ্ড চেডৰ চেংঘৰ]] আছিল কবি চৈয়দ আলী আহছানৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু। চৈয়দ আলী আহছানক লৈ লিখা তেওঁৰ কবিতাত তেওঁ কৈছিল:{{Cquote|<i>'তুমি এলে। <br /> তোমাৰ চোখ আমাৰ চোখেৰ<br /> সামনে দিয়ে চলে গেল,<br /> তোমাৰ চোখ ঈষদুষ্ণ বাড়িৰ স্পৰ্শে<br /> চুম্বকেৰ স্বাদ পেল।'}}চেংঘৰৰ এই কথা যি যথাৰ্থ তাৰ প্ৰমাণ আমি পাম [[অন্নদাশংকৰ ৰায়ৰ]] লিখাত: "তেওঁ এজন সত্যিকাৰৰ কবি। যেনে হৃদয়ৱান, তেনে ৰূপৱান। যি ভাষাত তেওঁ লিখে, সেয়া খাঁটি বঙালী। তেওঁৰ কবি পৰিচয়েই শ্ৰেষ্ঠ পৰিচয়।" আধুনিক ঊৰ্দু সাহিত্যৰ প্ৰখ্যাত কবি [[কলিম সাসামাৰী]] চৈয়দ আলী আহছানৰ ষাঠিতম জন্মদিনত তেওঁ শ্ৰদ্ধা জনাইছইল এইটো কৈ: "যেতিয়া বিধাতা সাহিত্যৰ বাবে এটা উজ্জ্বল কেন্দ্ৰবিন্দুৰ কথা ভাবিছিল, চৈয়দ আলী আহছান সাহিত্যৰ দিগন্তৰ আৱিৰ্ভূত হৈছিল কিৰণ সঞ্চাৰি সূৰ্য্যৰ নিচিনা। আৰু তেতিয়া কাব্যলোক আনন্দৰ সৈতে উচ্ছলতা-উৎফুল্লৰ নৃত্যৰত হ'ল। স্বৰ্গৰ পৰা ধৰিত্ৰী লৈকে উপাদান সঙ্গীতত সমৃদ্ধ হ'ল। == বঁটা আৰু সম্মাননা == * [[বঙালী একাদেমি বঁটা]] (১৯৬৮), * দাউদ বঁটা (১৯৬৯ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ প্ৰাক্কালে প্ৰত্যাখ্যান), * শেৰে বঙালী বঁটা<ref name="cabinet.gov.bd">{{Cite web|title=স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপ্ত সৈয়দ আলী আহসান|url=http://www.cabinet.gov.bd/view_award.php?lang=en&award_person_id=69|accessdate=৯ অক্টোবৰ ২০০৯|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140505232854/http://www.cabinet.gov.bd/view_award.php?lang=en&award_person_id=69|archivedate=৫ মে ২০১৪}}</ref> * সুফি মোতাহাৰ হোছেন স্বৰ্ণপদক (১৯৭৬), * বাংলাদেশ চৰকাৰ কৰ্তৃক প্ৰদত্ব [[একুশে পদক]] (১৯৮২), * নাছিৰ উদ্দীন স্বৰ্ণপদক (১৯৮৫), * মধুসূদন বঁটা (১৯৮৫), * [[স্বাধীনতা বঁটা]] (১৯৮৭)<ref name="List-IndependenceDayAward-Bangladesh">{{Cite web|title=স্বাধীনতা দিবস পদক প্ৰাপ্তদেৰ তালিকা |url=http://www.brri.gov.bd/success_stories/Independence%20Day%20Award.pdf|accessdate=২ নৱেম্বৰ ২০১২|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111121184824/http://www.brri.gov.bd/success_stories/Independence%20Day%20Award.pdf|archivedate=২১ নৱেম্বৰ ২০১১}}</ref> * জাতীয় অধ্যাপকৰূপত নিযুক্তি (১৯৮৯)। * কিশোৰকণ্ঠ সাহিত্য বঁটা (মৰণোত্তৰ)-২০০৩ == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] qgtejqjleaq5nl903n91hg3pfzoyyy8 0 56989 647399 235065 2026-10-24T18:53:51Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647399 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত ডাইনীবিদ্যাৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ==প্ৰাচীন যুগ== ১৮৯২ চনত জোছেফ বাকেৰে অঁকা দা উইচ নং ৩ ডাইনী হত্যাৰ প্ৰাথমিক যুগ আছিল ১৪৮০ৰ পৰা ১৭০০ চনৰ ভিতৰত। সমগ্ৰ বিশ্বৰ অনেক সংস্কৃতিত প্ৰাচীন আৰু আধুনিকঁকাল জুৰি ডাইনী হত্যা হৈ আহিছে। মানুহ কুসংস্কাৰত আক্ৰান্ত হৈ ডাইনী ভীতিত ডাইনী বা যি ডাইনী বিদ্যা চৰ্চা কৰে তাক হত্যা কৰি আহিছে অথবা বৰ্জন কৰি আহিছে। ডাইনী হত্যা বৰ্তমানেও আধুনিক সমাজত চলি আছে। ডাইনী হত্যাৰ ফলত আতঙ্কজনিত কাৰণত আচল ডাইনী বিদ্যা চৰ্চা কৰা লোকৰ সলনি অন্য সন্দেহজনক ভুল মানুহকো হত্যা কৰা হয়। প্ৰাচীন মিচৰ আৰু বেবিলনত যাদুকৰ আৰু ডাইনীৰ বাবে সুকীয়া আইন আছিল। হামুৰাবি কোড (১৮শতক, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) মতে: "যদি এজন মানুহে অন্যজনৰ ওপৰত যাদু কৰে আৰু যদি সেয়া প্ৰমাণিত নহয়; তেতিয়া যাৰ ওপৰত যাদু প্ৰয়োগ কৰা হৈছে তেওঁ পবিত্ৰ নদীৰ কাষলৈ যাব আৰু নদীত নামিব। নদীয়ে যদি তেওঁক ডুবাই পেলাই তেতিয়া তেওঁৰ ঘৰৰ মালিকীস্বত্ব সেই যাদু প্ৰয়োগকাৰী ব্যক্তিজনে লাভ কৰিব। যদি সেই পবিত্ৰ নদীত নুডুবে তেতিয়া সেই যাদুকৰক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হব আৰু তেওঁৰ ঘৰৰ মালিক হব সেই যাদুত আক্ৰান্ত ব্যক্তিজন। " ==কাৰণ== অসমত সংঘটিত ডাইনী হত্যাৰ কেইটামান মুখ্য কাৰণ হৈছে,<ref>{{cite web|title=ডাইনী হত্যা: এক সামাজিক ব্যাধি|url=http://as.vikaspedia.in/social-welfare/SamajikSajagata/9a19be9879a89c0-9b99a49cd9af9be-98f995-9b89be9ae9be99c9bf995-9ac9cd9af9be9a79bf|author=আবু ফাৰহাদ হুছেইন}}</ref> * অন্ধবিশ্বাস জড়িত প্ৰথা/পৰম্পৰা * উপযুক্ত শিক্ষাৰ অভাৱ * আধুনিক স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ * দৰিদ্ৰতা আৰু * চক্ৰান্ত ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অপৰাধ]] s309zwe7pf05vnev33phie9exvbez6m 647400 647399 2026-10-24T18:54:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647400 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ==প্ৰাচীন যুগ== ১৮৯২ চনত জোছেফ বাকেৰে অঁকা দা উইচ নং ৩ ডাইনী হত্যাৰ প্ৰাথমিক যুগ আছিল ১৪৮০ৰ পৰা ১৭০০ চনৰ ভিতৰত। সমগ্ৰ বিশ্বৰ অনেক সংস্কৃতিত প্ৰাচীন আৰু আধুনিকঁকাল জুৰি ডাইনী হত্যা হৈ আহিছে। মানুহ কুসংস্কাৰত আক্ৰান্ত হৈ ডাইনী ভীতিত ডাইনী বা যি ডাইনী বিদ্যা চৰ্চা কৰে তাক হত্যা কৰি আহিছে অথবা বৰ্জন কৰি আহিছে। ডাইনী হত্যা বৰ্তমানেও আধুনিক সমাজত চলি আছে। ডাইনী হত্যাৰ ফলত আতঙ্কজনিত কাৰণত আচল ডাইনী বিদ্যা চৰ্চা কৰা লোকৰ সলনি অন্য সন্দেহজনক ভুল মানুহকো হত্যা কৰা হয়। প্ৰাচীন মিচৰ আৰু বেবিলনত যাদুকৰ আৰু ডাইনীৰ বাবে সুকীয়া আইন আছিল। হামুৰাবি কোড (১৮শতক, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) মতে: "যদি এজন মানুহে অন্যজনৰ ওপৰত যাদু কৰে আৰু যদি সেয়া প্ৰমাণিত নহয়; তেতিয়া যাৰ ওপৰত যাদু প্ৰয়োগ কৰা হৈছে তেওঁ পবিত্ৰ নদীৰ কাষলৈ যাব আৰু নদীত নামিব। নদীয়ে যদি তেওঁক ডুবাই পেলাই তেতিয়া তেওঁৰ ঘৰৰ মালিকীস্বত্ব সেই যাদু প্ৰয়োগকাৰী ব্যক্তিজনে লাভ কৰিব। যদি সেই পবিত্ৰ নদীত নুডুবে তেতিয়া সেই যাদুকৰক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হব আৰু তেওঁৰ ঘৰৰ মালিক হব সেই যাদুত আক্ৰান্ত ব্যক্তিজন। " ==কাৰণ== অসমত সংঘটিত ডাইনী হত্যাৰ কেইটামান মুখ্য কাৰণ হৈছে,<ref>{{cite web|title=ডাইনী হত্যা: এক সামাজিক ব্যাধি|url=http://as.vikaspedia.in/social-welfare/SamajikSajagata/9a19be9879a89c0-9b99a49cd9af9be-98f995-9b89be9ae9be99c9bf995-9ac9cd9af9be9a79bf|author=আবু ফাৰহাদ হুছেইন}}</ref> * অন্ধবিশ্বাস জড়িত প্ৰথা/পৰম্পৰা * উপযুক্ত শিক্ষাৰ অভাৱ * আধুনিক স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ * দৰিদ্ৰতা আৰু * চক্ৰান্ত ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অপৰাধ]] shc705nq2agexn38zodrqhsh5r31ysp 0 58742 647376 421887 2026-10-24T18:29:09Z Kandarpajit Kallol 6257 /* হাবিতলীয়া দেৱতা */ 647376 wikitext text/x-wiki [[File:Porua.png|thumb|কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰে নিৰ্মিত বায়বীয় ভূত-প্ৰেত পৰুৱাৰ এখন চিত্ৰ]] '''অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত'''ৰ বিশ্বাস পৃথিৱীৰ অন্যান্য আদিম লোকসমাজৰ দৰেই প্ৰচলিত। অদৃশ্য আৰু ৰহস্যজনক শক্তি সম্বন্ধে প্ৰচলিত এই লোকবিশ্বাস নগৰতকৈ গাঁৱলীয়া সমাজত অধিক। অসমীয়া সমাজত ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে। হিন্দু ধৰ্মত নানা দেৱ-দেৱীৰ পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়। এই দেৱ-দেৱীসকল স্বৰ্গত থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰে কিছুমান দেৱতাই নিম্নস্তৰ লাভ কৰি ভূত বা অপদেৱতাৰ স্থান পায়। [[অসমৰ সাধুকথা]], [[লোকগীত]], [[ডাকৰ বচন]], প্ৰবাদ-পটন্তৰ, কথাছবি আদিত এই অপদেৱতা বা ভূত-প্ৰেত সমূহে স্থান দখল কৰি থৈছে। ==শ্ৰেণী বিভাজন== [[File:অসমীয়া বায়বীয় ভূত-প্ৰেত-বৰদৈচিলা ।.jpg|thumb|অসমীয়া বায়বীয় ভূত-প্ৰেত [[বৰদৈচিলা]]ৰ এখন কাল্পনিক চিত্ৰ। ]] অপদেৱতাসমূহৰ বৈশিষ্ট্যলৈ লক্ষ্য কৰি এইবোৰক বিভিন্ন ভাগত ভাগ কৰা হৈছে৷ অশৰীৰী এই প্ৰেতাত্মাবোৰে বিশ্বাসমতে নানা ৰূপ ধাৰণ কৰিব পাৰে৷ পৰিত্যক্ত ঘৰ, ডাঙৰ গছ, এৰাবাৰী, বিল-পুখুৰীৰ পাৰ আদিত এই ভূত-প্ৰেতবোৰ থাকে বুলি কোৱা হয়৷ ভূত-প্ৰেতবোৰক প্ৰধানকৈ চাৰি ভাগত ভগোৱা হৈছে-<ref name="লোক সংস্কৃতি">{{cite book | title=অসমৰ লোক সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা | publisher=কিৰণ প্ৰকাশন | author=উমেশ চেতিয়া | chapter=অসমীয়া লোক সমাজত ভূত-প্ৰেত তত্ত্ব | year=২০০৮}}</ref> * মাটিৰ তলত ফুৰা * পাৰ্থিৱ * বায়ৱীয় * সৰগত থকা পাৰ্থিৱ ভূতসমূহক আকৌ তিনি ভাগত ভগোৱা হৈছে- * জলচৰ * হাবিতলীয়া * কূলদেৱতা ===পাৰ্থিৱ ভূত-প্ৰেত=== ===জলচৰ=== এই শ্ৰেণীৰ অপদেৱতা সকল হৈছে বাঁক, দৈত্য, যখ, জল কাষৰীয়া, জলখাই, জলনাৰায়ণ, জলকোঁৱৰ আদি। * '''[[বাঁক]]''' : এই অপদেৱতাবিধ সাধাৰণতে নৈ, খাল, পুখুৰী, বিল আদিৰ পাৰত থাকে। ইহঁতে মাছ খাবলৈ ভাল পায়। ইহঁতৰ গাটো দেখা নাযাই, মাত্ৰ চিলমিলকৈ অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%95</ref>ই পানীৰ ওপৰত ঘূৰি ফুৰে। ই জালমাৰি মাছ খায়। ওচৰত থকা মানুহে জাল মৰাৰ শব্দ শুনিবলৈ পায়। ইয়াৰ গাটো মাছৰ দৰে গোন্ধাই। * '''[[দ'ত]] বা দৈত্য''' : দৈত্য শব্দটো সংস্কৃতৰ পৰা অহা। ই মানুহক বিভিন্ন ছলনা কৰি ফুচুলাই পথ হেৰুৱাই লৈ যায়। তাৰ পিছত নিৰ্জন হাবি বা আন্ধাৰত মানুহক অচেতন কৰি বা মাৰি পেলাই থৈ যায়। ৰাতি দোকমোকালিতে আন্ধাৰ সময়ত ই কোনো বন্ধুস্থানীয় লোকৰ ৰূপত দেখা দি মানুহক পুখুৰীৰ ফাললৈ লৈ যায়। দৈত্যবোৰ পিছল আৰু ওখ। ই দহ বাৰ ফুটলৈকে ওখ হ'ব পাৰে। ই পানী থকা জান্, পুখুৰী বা জলাহৰ পানী যুঁৱলীত থাকে। ই মানুহক ডিঙি চেপি ধৰে, ভুকুৱাই, হাতৰ আঙুলিৰে বাকুতি ধৰে। প্ৰথমে তাক মানুহৰ দৰে দেখি যদিও ক্ৰমে সি ডাঙৰ হৈ আহে আৰু হতাব নোৱাৰা হৈ পৰে। দৈত্যৰ লগত এটা জলমোনা থাকে। এই জলমোনাটো কোনো মানুহে বশ কৰি ল'ব পাৰিলে সি তেওঁৰ আদেশ মানি চলে। * '''জান কাষৰীয়া''' : জান কাষৰীয়া জানৰ কাষত, পানীৰ ধাৰৰ ওচৰত থাকে। ই এক দেওপুজক। ইয়াক মন্ত্ৰৰ দ্বাৰায়ো বশ কৰিব নোৱাৰি। * '''জলখাই আৰু জলনাৰায়ণ''' : এই দুই দেৱতা জলৰ অধিকাৰী। জলৰ ওপৰত ইহঁতৰ কৰ্তৃত্ব আৰু আধিপত্য থাকে। এওঁলোকে দায়-দোষ লাগিলে মানুহক শাস্তি দিয়ে যদিও মাৰি নেপেলাই। * '''জলকোঁৱৰ''' : জলকোঁৱৰ পানীৰ দেৱতা। আগ অংশ মানুহৰ দৰে আৰু পিছ অংশ মাছৰ দৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%9C%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8B%E0%A6%81%E0%A7%B1%E0%A7%B0</ref> বৰষুণৰ দেৱতা বৰুণৰ লগত ইয়াৰ যোগাযোগ আছে। [[File:Musée Unterlinden - chapiteau de l'église abbatiale d'Alspach - Triton (XIIe siècle).jpg|thumb|upright|জলকোঁৱৰৰ এটি ভাস্কৰ্য]] *'''দেও''' : এইবিধ ভূতে পৰিত্যক্ত পুখুৰী, বিল, নদী আদিত বাস কৰে। দেৱে কেতিয়াবা কোনো মানুহক পানীৰ তললৈ নি মানুহ মাৰি পেলাই বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ===হাবিতলীয়া দেৱতা=== হাবিৰ দেৱতাবোৰ হ'ল চামোন ডাঙৰীয়া, বুঢ়া ডাঙৰীয়া, আলষণী, পিশাচ, পিশাচিনী, ডাইনী, পেৰেত, ভূত, খেতৰ, মৰকুছীয়া, প্ৰসূতা, কিণ, বীৰা, পায়ামঙনী, খাবিচ, পৰুৱা আৰু থলগিৰী। * '''চামোন ডাঙৰীয়া''' : চামোন ডাঙৰীয়া নিবোকা হৈ মনে মনে থাকে সেয়ে তেওঁক নিবোকা চামোন বুলিও কোৱা হয়। এয়া তেওঁৰ বিশিষ্ট লক্ষণ। চামোন ডাঙৰীয়াই লম্ভিলে মানুহে সকলো জ্ঞান চেতনা হেৰুৱাই পেলাই। আনকি মাত বোল মাতিব নোৱাৰা হৈ পৰে। চামোন শব্দটি অচলতে চাম গছৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি কওৱা হয়। চাম গছতেই স্সধাৰণতে চামোন ডাঙৰীয়া থাকে। নাহৰ গছ বা আন জোপোহা গছতো চামোন ডাঙৰীযা থাকে। যেতিয়া মানুহে এনে গছৰ ডাল কাটে নাইবা গছৰ তলত যধে মধে প্ৰসাৱ কৰে। তেতিয়াই চামোন ডাঙৰীয়া দোষ ধৰে আৰু মানুহৰ গাত লম্ভে।{{cn}} * '''[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]]''' : বুঢ়া ডাঙৰীয়াই সম্ভ্ৰান্ত ব্যক্তিয়ে থকাৰ দৰে সুন্দৰ পাগুৰি মাৰি থাকে। তেওঁ গাত খনীয়া কাপোৰ লয় আৰু আঁঠুৰ তললৈ ওলমি পৰা, মাৰ্বলৰ দৰে বগা ধুতি পিন্ধে। সেয়েহে তেওঁক ডাঙৰীয়া বুলি সম্বোধন কৰা যায়। তেওঁ আকৃতিত ওখ-পাখ আৰু হৃষ্ট-পুষ্ট থুলন্তৰ পুৰুষ। সকলো অপদেৱতাতকৈ বুঢ়া ডঙৰীয়াক মানুহে বেছিকৈ পূজে। বুঢ়া ডাঙৰীয়া ডাঙৰ গছত থাকে আৰু গছ কাটিবলৈ আহিলে মানুহক ধৰে। গছকটা জনক নৰীয়াত প্লৈ দিয়ে। তেতিয়া তেওঁ বুঢ়া ডাঙৰীয়াক পূজা দিবলগীয়া হয়। বুঢ়া ডাঙৰীয়া ৰাতি হ'লে বগা ঘোঁৰাৰ পিঠিত উঠি গাঁৱত তহল দিয়ে বুলি কোৱা হয়। * '''আলষণী''' : আলষণী এক মহিলা অপদেৱতা। মতা আলষণীও থাকে। সিহঁত জোপোহা বাঁহ গছত থাকে। কেতিয়াবা ই বাঁহ গছত আঠ-দহ ইঞ্চি কাঠফুলাৰ দৰে দেখা দিয়ে। ইয়াক তেতিয়া মানুহে আলষণী বাঁহ বোলে। আলষণী অলপ ধেমেলিয়া অপদেৱতা। মাইকী আলষণীয়ে মতা মানুহক বেছিকৈ ধৰে আৰু তেতিয়া মানুহৰ পেটৰ কামোৰ হয় আলষণীয়ে পালে জৰা-ফুঁকা কৰা হয়। দেহত বচ, বগা নহৰু আদি সানি দিয়া হয়।{{cn}} * '''[[পিশাচ]]''' : সংস্কৃত পৈশাচ শব্দৰ পৰা পিশাচ শব্দতি উদ্ভৱ হৈছে।<ref name="লোক সংস্কৃতি" /> পিশাচ সধাৰণতে গেৰেকনি হাবিত থাকে। * '''ফিচাহিনী''' : মাইকী পিশাচক পিশাচিনী বা ফিচাহিনী বোলে। পিশাচিনীয়ে একোখিলা অজান পাতত থুই পেলাই থৈ দিয়ে। এই থুই মানুহে এৰাই চলে। যদিহে সেই থুইত খোজ পৰে নাইবা দেহত লাগে তাত ডাঙৰ ঘাঁ লাগে।{{cn}} * '''ডাইনী''' : সংস্কৃতৰ ডাকিনী শব্দৰ পৰা ডাইনী শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে। ডাইনী কালী দেৱীৰ পালি-পহৰীয়া বুলি জনাজাত। এয়া এগৰাকি মাইকী, খকুৱা অপদেৱতা। ডাইনীয়ে মানুহ খাই। সুন্দৰ নিপোটল মানুহ দেখিলে ডাইনীৰ জিভাৰ পানী পৰে আৰু শুকান বুকুৰ মানুহ দেখিলে তেজ শুহি খাবলৈ লালায়িত হয়। * '''[[প্ৰেত|পেৰেত]]''' : কোনো মানুহ ঢুকালে তেওঁৰ আত্মাটোৱে অইন দেহত থিতাপি লোৱাৰ আগত অনাই বনাই ঘূৰি ফুৰে আৰু সেই সমযছোৱাত আত্মাটোক পেৰেত বোলে। কোনো মানুহক পেৰেতে পালে তেওঁৰ দেহত খৰ-খহু আদি হয়। পেৰেতক দেখা নাযায় আৰু ই মানুহৰ দেহৰ লগতে মনকো লম্ভে। পেৰেতে ধৰিলে মানুহ শুকাই-খীনাই যায় আৰু মন মাৰি থাকে।{{cn}} * '''[[ভূত]]''' : সাধাৰণতে সকলো অপদেৱতাকে ভূত বুলি কোৱা হয় যদিও ভূত এবিধ সুকীযা অপদেৱতা। ই ঘনে ঘনে ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে। * '''[[খেতৰ]]''' : খেতৰ মানে কোনো এখন ঠাইৰ থলগিৰী বা থানগিৰী। ই মুকলি ঠাইতে থাকে। সাধাৰণতে সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক খেতৰে পাই। বেজৰ দ্বাৰা মন্ত্ৰ মাতি ডোল বটি দিলে আৰোগ্য লাভ হয়। পোৱালি জগাৰ পিছত সৰু দামুৰি পোৱালিকো খেতৰে পায়। সেয়েহে পোৱালি জগাৰ দুই-তিনিদিনত ভোগ পায়স দি খেতৰ ভঙা হয়। * '''মৰকুছীয়া''' : মৰকুছীয়া এনে এবিধ অপদেৱতা যিয়ে গৰ্ভৱতী মহিলাৰ গৰ্ভস্থ সন্তানৰ বিনাশ ঘটায়। কোনো বিবাহিতা তিৰোতাই মাহেকীয়া ঋতু স্নান হোৱাৰ সময়তে কোনো অশুভ সমযতে মৰকুছীয়াই লগ লয় আৰু গৰ্ভৱতী হ'লে তিনি চাৰি চাৰিমাহতে সন্তানৰ বিনাশ কৰে। আনকি সন্তান জন্মৰ পিছতো ই আক্ৰমণ কৰে। তেতিয়া বেজ লগাই মৰকুছীয়া খেদোৱা হয়।{{cn}} * '''প্ৰসূতা''' : প্ৰসূতা অপদেৱীয়ে প্ৰসুতিক আক্ৰমণ কৰে। * '''[[কন্ধ|কন্ধ বা স্কন্ধ]]''' : কন্ধ এবিধ ভয়াবহ অপদেৱতা। ইয়াৰ মূৰ নাথাকে। বুকুত টল টল কৰি জিলিকি থকা এহাল চকু থাকে। ই সাধাৰণতে নৈ-বিলৰ পাৰৰ বালিতবা মুকলি পথাৰত থাকে। ই আন্ধাৰ নিশা ঘূৰি ফুৰে আৰু পোহৰ হ'লে নিজ ঠাইলৈ গুচি যায়। সংস্কৃত শব্দ কবন্ধৰ পৰা কন্ধৰ উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয়।<ref name="লোক সংস্কৃতি" /> * '''[[বীৰা]]''' : বীৰা এক শ্ৰেণীৰ খেতৰ জাতিৰ অপদেৱতা। বহু ডাঙৰ বেজেহে বীৰাক মন্ত্ৰ মাতি খেদিব পাৰে। * '''পানী মঙ্গলীয়া বা পানী মৰলীয়া''' : বছৰৰ আৰম্ভণিতে ন-পানী বাঢ়ি আহিলে উজানৰ মাছ পানীত ওলালে পানী মৰলীয়াও ওলাই। পানী মৰলীযাই বিলত মাছ মাৰি থাকোঁতে পালে আক্ৰমণ কৰি গাৰ কোনোবা আংগ, হাত বা ভৰি ভাঙি থৈ যায়। কেতিয়াবা বলে নোৱাৰা গাত জ্বৰ উঠে।{{cn}} * '''[[পৰুৱা (ভূত)|পৰুৱা]]''' : পৰুৱা এবিধ খৰতকীয়া স্ত্ৰী জাতীয় অপদেৱতা। তিনি আলি বা চাৰি আলিৰ মূৰত হে পৰুৱাক লগ পোৱা যায়। অকলশৰীয়া ৰাতি পৰুৱাই লগ পালে যাত্ৰীক ডাঠ আন্ধাৰে আৱৰি ধৰে আৰু আচল বাটটো পাহৰাই দিয়ে। তেনেদৰে বাট হেৰুওৱা মানুহক ক্ৰমে মূল বাটৰ পৰা দূৰলৈ লৈ যায়। ৰাতিৰ ৰাতিটো একে ঠাইত ঘূৰাই ফুৰে। অন্যলোকে পোহৰ দেখুৱাই লৈ গ'লেহে পৰুৱাই এৰা দিয়ে।<ref>“অসমৰ ভূতৰ কথা”; জয়ন্ত শৰ্মা, [[সঁফুৰা (শিশু আলোচনী)|সঁফুৰা আলোচনী]], দ্বিতীয় বছৰ, দ্বাদশ সংখ্যা</ref> * '''খাবিচ''' : খাবিচ এবিধ ইছলাম ধৰ্মীয় অপদেৱতা। অৱশ্যে কেতিয়াবা ই হিন্দুৰ গাতো লম্ভে। *'''জাউকাৰ পাল''' : ই সাধাৰণতে অকলশৰে নাথাকে, সদায় সমূহীয়া ভাবে থাকে। দেৰ -দুই ফুট মানহে ওখ, চুটী-চাপৰ ক'লা বৰণৰ। ১৫-২০টা দলবদ্ধ ভাবে থাকে। ৰাতি ৰাস্তাত ইফালৰ পৰা সিফাললৈ দৌৰা দৌৰি কৰি ঘূৰি ফুৰে। ইহতে মানুহলৈ ভয় কৰে মানুহ দেখিলে দৌৰি পলাই।{{cn}} *''' কান্দুৰা বা কান্দুৰী''' : ইয়াক কাতচিৎ হে দেখা পোৱা য়ায়, আৰু দেখিলেও সমুখৰ পৰা দেখা নাযায়। মাজ ৰাতি উচুপি উচুপি কান্দি ৰাস্তাৰে অহা যোৱা কৰে, বিশেষকে ন-পানী হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ মাত শুনা যায়। মানুহৰ লগত কোনো প্ৰত্যক্ষ ভেটা ভেটি হোৱা শুনা নাযায়।{{cn}} *'''যঁখিনী''' : সাধাৰণতে পথাৰৰ মাজৰ সৰু ঢাপত থাকে। ভৰ দুপৰীয়া ইয়াক দেখা যায়। জুতুলি পুতুলি চুলিখিনি মেলি লেতেৰা পেতেৰাকৈ থাকে। খাদ্য অভাস সম্পৰ্কে বিশেষ একো জনা নাযায়। [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ 'ভূত পোৱালি' নামৰ কবিতাত এই যঁখিনী ভূতৰ উল্লেখ আছে। ====কূলদেৱতা==== * '''থলগিৰী বা থলখাই''' : প্ৰতিখন ঠাইৰেই একোজন থলগিৰী বা থলদেৱতা থাকে। কেতিয়াবা থলগিৰী ডাঙৰীয়াই দোষ ধৰিলে মানুহে সকাম্-নিকাম কৰে। * '''[[ঘৰ জেউতি]]''' : ঘৰ জেউতি এক মহিলা জাতীয় ঘৰৰ দেৱতা। মাজে মাজে তেওঁ ঘৰত শব্দ কৰি থাকে। কোনোবা মানুহে ঘৰৰ দুৱাৰডলিতে টোপনি গ'লে সেই ফালেদি ঘৰদেৱতা পাৰ হৈ গ'লে মানুহজনে টোপনিত মেকুৰী জাপ মৰি যোৱা যেন পায়। ===বায়বীয় ভূত-প্ৰেত=== * '''[[বৰদৈচিলা]]''' : বসন্ত কালত বাৰিষাৰ আগজাননী দি পাৰ হৈ যোৱা ধুমুহা বৰষুণক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিত বৰদৈচিলা নামৰ দেৱী বুলি ভবা হয়। কোৱা হয় বসন্তৰ আগে আগে বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ যায় আৰু যাওঁতে গছ-গছনি, হিল-দ'ল ভাঙি থৈ যায়। ===সৰগীয় ভুত-প্ৰেত=== সৰগীয় ভূত-প্ৰেত : সৰগীয় ভূত-প্ৰেত বা দেৱতা সকল হৈছে আমাৰ লোক-সমাজত বিশ্বাস কৰা প্ৰকৃত দেৱ-দেৱী সকল। তাৰ ভিতৰত - [[শিৱ]], [[যম]], [[বিশ্বকৰ্মা]], [[দুৰ্গা]], [[কালী]], [[লক্ষ্মী]] আদি প্ৰধান। ===মাটিৰ তলৰ দেৱতা=== গুলৈ বা [[ধনগুলৈ]] মাটিৰ তলত পুতি থোৱা ধন সম্পত্তিৰ অধিকাৰী।<ref>"জ্ঞানাঞ্জন, ৩২শ বছৰ (১৬শ সংখ্যা), ২০১৩ ( ১৬-৩১ জুলাই) [[প্ৰান্তিক]] পৃষ্ঠা নং ৪৪"</ref> তেওঁ বৰটোকোলা চৰাইৰ ৰূপত ৰাতিৰ আন্ধাৰত আহাৰ বিচাৰি ফুৰে। এই চৰাইৰ ঠোঁটৰ পৰা জুইৰ দৰে পোহৰ ওলাই আৰু সেই পোহৰত বাট দেখি পায়। ইয়াক মানুহে দূৰৰ পৰা একুৰা জুই যেন দেখে। আন কিছুমান শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা ভূত-প্ৰেত হ'ল- কালিকা, বেতাল, ঘোঁৰাপাক, হাটোৱালী, দ’ত, কালধূমা, ক্ষেত্ৰপাল আদি। ==লোকবিশ্বাস== ভূত-প্ৰেতৰ ওপৰত থকা বিশ্বাসে অসমৰ লোক-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰখনক চহকী কৰিছে। ভূত বা অপদেৱতা সম্বন্ধীয় বিশ্বাসৰ প্ৰথম ঢাপতো সুদৃঢ় কৰে মানুহৰ দেহত দেখা দিয়া বিভিন্ন বেহা-বেমাৰে। ঘাইকৈ গ্ৰাম্যাঞ্চলত মানুহৰ দেহত বেমাৰে দেখা দিলে দেও-ভূতৰ প্ৰতিমূৰ্তি সাজি পূজা কৰা হয়। পিঠাগুৰি, কুকুৰা, পাণ-তামোল, তুলসী, সেন্দূৰ আদিৰে শনিবাৰে বা মঙলবাৰে টাঙনদেও, বীৰা আদিক পূজা কৰা হয়। সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক অপদেৱতাৰ নজৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ কাজলৰ ক'লা ফোট দিয়া হয়। বেমাৰ নহ'লেও কেতিয়াবা কোনো মানুহৰ দেহত ভূতে ধৰা লক্ষণ দেখা দিয়ে। এই লক্ষণ সমূহ হ'ল - অসংলগ্ন কথা কোৱা, অট্টহাস্য কৰা অথবা চিঞৰি কন্দা, অস্থিৰ আচৰণ কৰা, নিশ্চুপ হৈ থকা, চকু টেলেকাই থকা আদি। এই লক্ষণসমূহে দেখা দিলে ওজা বা বেজ মাতি অনা হয়। ভূতক খেদিবলৈ নিমগছৰ পাত, সিজুগচৰ ডাল, বিহলঙনি, সৰিয়ঁহ গুটি আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বেজৰ হুমকিত ৰোগীৰ মুখেৰেই ভূতে সঁচা কথা কয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। লোকবিশ্বাস মতে, গৰুৰ গোবৰ বা মূতত ভূত খেদিব পৰা শক্তি লুকাই আছে। সেয়ে গাঁৱৰ মানুহে চোতালত শুকান গোবৰেৰে জুই জ্বলায়। সৰিয়ঁহ গুটিক ভূতে ভয় কৰে বুলি বহুতে ভঁৰালত সৰিয়ঁহ গুটিৰ টোপোলা থৈ দিয়ে।{{cn}} সাধাৰণতে ডাঙৰ-ডাঙৰ গছবোৰত ভূত বসবাস কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেনেকুৱা গছৰ পৰা ভূত খেদিবলৈ হ'লে তলত কুকুৰা-হাঁহ আদিৰে পূজা কৰা হয়। সেই গছজোপা কাটিবলৈ হ’লে ভূতটোকো পূজা দি অন্য এজোপা গছলৈ খেদি পঠোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। পূজা পালে ভূতটোৱে সি বাস কৰা গছ জোপালৈ গুচি যোৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়{{cn}} মৃতকৰ আত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাচীন কালৰপৰাই বিভিন্ন জাতিৰ মানুহে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া পালন কৰে। অসমীয়া সমাজতো মৰিশালীলৈ নিয়াৰ আগতে মৃতকক থোৱা ঠাইডোখৰত বগৰীৰ জেং এডাল থোৱা হয়, যাতে মৃতকৰ আত্মাই অন্যান্য সদস্যসকলক আক্ৰমণ কৰিব নোৱাৰে। মৃতকৰ সৎকাৰ আৰু শ্ৰাদ্ধাদি কৰা জনে হাতত চোকা লোহাৰ অস্ত্ৰ লগত লৈ ফুৰে। অস্ত্ৰ লৈ নুফুৰিলে মৃতকৰ আত্মাই তেওঁৰ অপকাৰ কৰিব বুলি ভবা হয়। মৃত ব্যক্তিৰ নাম লিখোতে অপদেৱতাৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ মৃতকৰ নামৰ আগত স্বৰ্গীয় চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উল্লেখ্য যে সন্তান জন্মৰ পাছত প্ৰসূতিৰ লগতে সন্তানক ভূত-প্ৰেত, ডাইনী আদিৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰসূতিৰ শয্যাৰ তলত এখন চোকা অস্ত্ৰ ৰখা হয়। গাঁৱৰ মানুহে নিশা ক’ৰবালৈ যাবলৈ হ’লে ভূত-প্ৰেতৰ পৰা ৰক্ষা পাবৰ বাবে লগত দা-কটাৰী লৈ ফুৰে।{{cn}} অসমীয়া বিয়া-সবাহত দৰা-কন্যাক হৰ-পাৰ্বতী, ৰাম-সীতা, কৃষ্ণ-ৰাধা আদি আখ্যা দিয়া হয়। বিয়াত কন্যাৰ ঘৰলৈ যোৱা দৰাক অপদেৱতাৰপৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ চাউল ছটিওৱা বা চোবোৱা হয়। কামৰূপ আৰু গোৱালপাৰা জিলাত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস মতে, গৰ্ভৱতী মহিলাৰ গাত যখিনী লম্ভিলে মহিলাগৰাকীৰ সহজে প্ৰসৱ নহয় আৰু বিৰাট যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে। যখিনী দুবিধ– সৰু যখিনী আৰু বৰ যখিনী। সৰু যখিনীক সন্তুষ্ট কৰিবৰ বাবে ‘চাৰেচানা’ (কুকুৰা চৰাইৰ পোৱালি), এখন জাকৈ আৰু এটা খালৈ আৱশ্যক হয়। সৰু যখিনীক পূজা কৰাৰ পাছতো যদি মহিলা গৰাকীৰ প্ৰসৱ নহয়, তেন্তে বৰ যখিনীক পূজা কৰা হয়। বৰ যখিনীক পূজা কৰোঁতে নতুনকৈ কলফুল ওলোৱা এজোপা কল গছ, জাকৈ, খালৈ, কুকুৰা, শামুক আৰু ক’লা কচুৰ ঠাৰি লাগে। অসমৰ অন্যান্য ঠাইৰ লোকসকলেও প্ৰসূতিৰ কঠিন প্ৰসৱৰ সময়ত প্ৰসূতিৰ গাত মন্ত্ৰই জৰা পানী ছটিয়াই দিয়ে। বহুতে ক’লা মেকুৰীৰ সৈতে ভূত-প্ৰেতৰ সম্বন্ধ আছে বিশ্বাস কৰে বাবে ক’লা মেকুৰী দেখিলে দুখোজ পিছুৱাই আহি আকৌ আগবাঢ়ে বা থুই পেলাই বিপদমুক্ত হ’ব বিচাৰে{{cn}}। জনজাতীয়সকলৰ মাজতো ভূত-প্ৰেত সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন লোকবিশ্বাস আছে। চেমা নগাসকলে বিশ্বাস কৰে যে পুত্ৰ সন্তান হ’লে জেঠীয়ে ভূতক খবৰ দিয়ে। তাৰ ফলত সদ্যোজাত কেঁচুৱাটিক নি ভূতে মাৰি পেলায়। কাৰ্বিসকলে মাছখোৱা দেওক মাছ মৰা জালেৰেহে ধৰিব পাৰি বুলি বিশ্বাস কৰে। চাওঁতালসকলে বংগা নামৰ অপদেৱতাক বিশ্বাস কৰে। বড়োসকলৰ মাজত মাদাই নামৰ অপদেৱতাটোৱে মানুহৰ মাজত বিভিন্ন ৰোগ, মহামাৰী আদি সৃষ্টি কৰে বুলি লোকবিশ্বাস আছে। ==বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ== আদিম মানুহসকল ৰ’দ-বৰষুণ, ধুমুহা, উল্কাপাত, ভূমিকম্প আদি বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক ঘটনাৰ উৎস আৰু হেতু সম্পৰ্কত তেনেই অজ্ঞ আছিল। সেই অজ্ঞতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ ওচৰত বৰ অসহায় অনুভৱ কৰিছিল। সেই অজ্ঞতা আৰু অসহায়বোধেই তেওঁলোকৰ মনত ৰহস্যময় প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰৰ সম্পৰ্কত বিভিন্ন ভ্ৰান্ত ধাৰণাৰ জন্ম দিছিল। আদিম মানুহে প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰ কোনো অলৌকিক শক্তিয়ে সম্পন্ন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰাৰ লগতে সেইবোৰক দেৱ-দেৱতা, ভূত-প্ৰেত আদি নাম দি লৈছিল। মানুহৰ হিত সাধন কৰা প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰৰ আঁৰত দেৱ-দেৱতা আৰু মানুহৰ অহিত সাধন কৰা প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰৰ আঁৰত ভূত-প্ৰেত জড়িত থাকে বুলি বিশ্বাস কৰিছিল। ভূত-প্ৰেতৰ ধাৰণাটোৱে নানা বিৱৰ্তনৰ মাজেৰে আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। ভূত-প্ৰেতৰ ধাৰণাৰ বিৱৰ্তনক তিনিটা পৰ্যায়ত ভাগ কৰা হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত আদিম মানুহে জীৱন আৰু মৰণৰ পাৰ্থক্য বিচাৰি পোৱা নাছিল। তেওঁলোকে দেখিছিল যে বনৰীয়া জীৱ-জন্তৰ আক্ৰমণ, দুৰ্ঘটনা আদিৰ ফলত আঘাতপ্ৰাপ্ত কিছুমান মানুহ সাময়িকভাৱে অচেতন হৈ পৰে আৰু পাছত স্বাভাৱিক জীৱন ঘূৰাই পায়। সেয়ে তেওঁলোকে মৃতকৰ শৰীৰ সন্মান সহকাৰে ৰাখিছিল আৰু খোৱা বস্তু যাচিছিল। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত আদিম মানুহে মৰণক এক সাময়িক ঘটনা বুলি মানি লৈ মৃতকে পুনৰ্জীৱন পাব বুলি ধাৰণা কৰিছিল। এই ধাৰণাৰপৰাই আত্মাৰ বিশ্বাস জন্ম হয়। তৃতীয় পৰ্যায়ত আদিম মানুহে তেওঁলোকৰ জীৱিত শৰীৰত আত্মা থাকে আৰু আত্মা অবিনশ্বৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।<ref name="ভূত-প্ৰেত আত্মা">{{cite book | title=অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰ | publisher=স্পন্দন প্ৰকাশ | author=ডাঃ জীৱন দত্ত বৰুৱা | chapter=ভূত-প্ৰেত আত্মা: আন এক অন্ধবিশ্বাস | year=২০১৬ | pages=৫২}}</ref> মনোবিজ্ঞানীসকলৰ মতে, ভূতে পোৱা বা ভূতে ধৰাটো এক মানসিক ৰোগ আৰু বেছিভাগৰ ক্ষেত্ৰতে সেয়া উন্মাদ ৰোগ বা হিষ্টিৰিয়া ৰোগ বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই ৰোগৰ প্ৰসংগত মনোবিজ্ঞানী ফ্ৰয়েডে কৈছিল যে অৱদমিত স্মৃতি(repressed memory)ৰ পৰাই উন্মাদ ৰোগৰ সৃষ্টি হয়। কিছুমান ঘটনাই শিশুমনত প্ৰচণ্ডভাৱে খং-ক্ষোভ, দুখ-শোক, ভয়-ভীতি আদি অনুভূতিৰ সৃষ্টি কৰে; অথচ সেই অনুভূতিবোৰ কাৰো আগত প্ৰকাশ কৰাটো সম্ভৱপৰ নহয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সেই অৱদমিত অনুভূতিৰ স্মৃতিবোৰেই মানুহ এজনক উন্মাদ কৰি তুলিব পাৰে। সেয়ে এনে ৰোগীক বেজৰ ওচৰলৈ নিয়াতকৈ মানসিক চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ নিয়াটো খুবেই প্ৰয়োজনীয়।<ref>{{cite book | title=বিজ্ঞান অবিজ্ঞান অপবিজ্ঞান, উৎস মানুষ সংকলন | author=ভট্টাচাৰ্য, সোমনাথ | chapter=ভূতে ধৰা, ভৰ হওয়া, না হিষ্টিৰিয়া}}</ref> ==অভিযোজন== অসমীয়া সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰখনত ভূত-প্ৰেতৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান আছে। ভূত-প্ৰেত সম্বন্ধত মানুহৰ চিৰন্তন আগ্ৰহ আৰু ৰহস্যৰ অন্ত নপৰে আৰু সেয়ে এই সাহিত্য তথা সংস্কৃতিৰ দিশ সমূহ সমাজত জনপ্ৰিয়। ===অসমীয়া সাহিত্য=== অসমীয়া সাধুকথাৰ জগতখন ভূত-প্ৰেত, অপেশ্বৰী, [[ৰাক্ষস]], দৈত্য অদিৰে ভৰপূৰ। ৰাতি চেমনীয়া সকল লগ লাগিলে ভূতৰ গল্পই তাত আগস্থান পায়। [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]ৰ [[ককাদেউতা আৰু নাতিল'ৰা]] নামৰ সাধুকথাৰ পুথিখনত ''ভূত আৰু বাঢ়নী'' আৰু ''ৰাক্ষসৰ সাধু'' নামৰ দুটা সাধুকথা আছে। তাৰ পিছতো বহুতো ভূতৰ সাধুকথা পুথি প্ৰকাশিত হৈছে। তদুপৰি মুখে মুখে বাগৰি অহা সাধুবোৰতো ভূত-প্ৰেতৰ পয়োভৰ দেখা যায়। অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যই [[ৰঞ্জু হাজৰিকা]]ৰ হাতত ঠন ধৰি উঠে। তেওঁ বহুকেইখন ভৌতিক উপন্যাস আৰু বহুকেইটা গল্প লিখি অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ ভঁৰাল চহকী কৰিছে। [[বিস্ময়]], [[মায়া]], [[ৰহস্য]] আদি আলোচনীত তেওঁৰ বহুসংখ্যক ভৌতিক গল্প প্ৰকাশ পায়। তদুপৰি আন বহুতো সাহিত্যিকৰ ভৌতিক গল্প-উপন্যাস ইতিমধ্যে ছপা আৰু ডিজিটেল মাধ্যমত প্ৰকাশ পাইছে। অসমীয়া কবিতাত ভূত-প্ৰেতৰ কথা ক'বলৈ হ'লে প্ৰথমে জ্যোতিপ্ৰসাদৰ কুম্পুৰ সপোন কবিতাটিৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি। কবিতাটিত কুম্পুৱে সপোনত দুটা ভূতৰ পোৱালি আৰু দুজনী যখিনী ছোৱালী দেখা পোৱা বুলি কয়। ===অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ=== হিন্দী আৰু ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ জগতত ভূত-প্ৰেতৰ যি বহুল অৱতৰণ তাৰ তুলনাত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত ভূতৰ উল্লেখ খুব কমেইহে দেখা যায়। ২০১২ চনত মুক্তি পোৱা [[চন্দ্ৰ মুদৈ]]ৰ [[বাঁকৰ পুতেক]] ছবিখনত ছবিৰ নায়ক পোৱালক বাঁকে হত্যা কৰি পোৱালৰ ৰূপ লৈ নায়িকা পদ্মাৰ লগত যুগ্মজীৱন পাতে।<ref name="sent">{{cite web | url=http://www.sentinelassam.com/saturday/saturday2.php?sec=17&subsec=0&ppr=3&dtP=2012-02-25 | title=Bakor Putek to release on March 2 | publisher=The Sentinel | date=February 25, 2012 | accessdate=March 5, 2012 | archivedate=March 28, 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140328045838/http://www.sentinelassam.com/saturday/saturday2.php?sec=17&subsec=0&ppr=3&dtP=2012-02-25 | deadurl=yes }}</ref> ২০১৬ চনত মুক্তি পোৱা [[ভাস্কৰ হাজৰিকা]]ৰ [[কথানদী]]ত [[তেজীমলা]]ৰ মাকে ৰাতি নদীৰ পাৰত এক অপদেৱতাৰ সৈতে মিলিত হোৱা দেখুওৱা হৈছে।<ref>https://www.thehindu.com/features/and-the-river-flows-to-tell-the-tales-kothanodi/article8645138.ece</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:লোককথাৰ জীৱ]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] szd9fg736eqiokm0covdspvvj9jey5s 647381 647376 2026-10-24T18:39:33Z Kandarpajit Kallol 6257 647381 wikitext text/x-wiki [[File:Porua.png|thumb|কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰে নিৰ্মিত বায়বীয় ভূত-প্ৰেত পৰুৱাৰ এখন চিত্ৰ]] '''অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত'''ৰ বিশ্বাস পৃথিৱীৰ অন্যান্য আদিম লোকসমাজৰ দৰেই প্ৰচলিত। অদৃশ্য আৰু ৰহস্যজনক শক্তি সম্বন্ধে প্ৰচলিত এই লোকবিশ্বাস নগৰতকৈ গাঁৱলীয়া সমাজত অধিক। অসমীয়া সমাজত ঘাইকৈ [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে। হিন্দু ধৰ্মত নানা দেৱ-দেৱীৰ পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়। এই দেৱ-দেৱীসকল স্বৰ্গত থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰে কিছুমান দেৱতাই নিম্নস্তৰ লাভ কৰি ভূত বা অপদেৱতাৰ স্থান পায়। [[অসমৰ সাধুকথা]], [[লোকগীত]], [[ডাকৰ বচন]], প্ৰবাদ-পটন্তৰ, কথাছবি আদিত এই অপদেৱতা বা ভূত-প্ৰেত সমূহে স্থান দখল কৰি থৈছে। ==শ্ৰেণী বিভাজন== [[File:অসমীয়া বায়বীয় ভূত-প্ৰেত-বৰদৈচিলা ।.jpg|thumb|অসমীয়া বায়বীয় ভূত-প্ৰেত [[বৰদৈচিলা]]ৰ এখন কাল্পনিক চিত্ৰ। ]] অপদেৱতাসমূহৰ বৈশিষ্ট্যলৈ লক্ষ্য কৰি এইবোৰক বিভিন্ন ভাগত ভাগ কৰা হৈছে৷ অশৰীৰী এই প্ৰেতাত্মাবোৰে বিশ্বাসমতে নানা ৰূপ ধাৰণ কৰিব পাৰে৷ পৰিত্যক্ত ঘৰ, ডাঙৰ গছ, এৰাবাৰী, বিল-পুখুৰীৰ পাৰ আদিত এই ভূত-প্ৰেতবোৰ থাকে বুলি কোৱা হয়৷ ভূত-প্ৰেতবোৰক প্ৰধানকৈ চাৰি ভাগত ভগোৱা হৈছে-<ref name="লোক সংস্কৃতি">{{cite book | title=অসমৰ লোক সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা | publisher=কিৰণ প্ৰকাশন | author=উমেশ চেতিয়া | chapter=অসমীয়া লোক সমাজত ভূত-প্ৰেত তত্ত্ব | year=২০০৮}}</ref> * মাটিৰ তলত ফুৰা * পাৰ্থিৱ * বায়ৱীয় * সৰগত থকা পাৰ্থিৱ ভূতসমূহক আকৌ তিনি ভাগত ভগোৱা হৈছে- * জলচৰ * হাবিতলীয়া * কূলদেৱতা ===পাৰ্থিৱ ভূত-প্ৰেত=== ===জলচৰ=== এই শ্ৰেণীৰ অপদেৱতা সকল হৈছে বাঁক, দৈত্য, যখ, জল কাষৰীয়া, জলখাই, জলনাৰায়ণ, জলকোঁৱৰ আদি। * '''[[বাঁক]]''' : এই অপদেৱতাবিধ সাধাৰণতে নৈ, খাল, পুখুৰী, বিল আদিৰ পাৰত থাকে। ইহঁতে মাছ খাবলৈ ভাল পায়। ইহঁতৰ গাটো দেখা নাযাই, মাত্ৰ চিলমিলকৈ অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%95</ref>ই পানীৰ ওপৰত ঘূৰি ফুৰে। ই জালমাৰি মাছ খায়। ওচৰত থকা মানুহে জাল মৰাৰ শব্দ শুনিবলৈ পায়। ইয়াৰ গাটো মাছৰ দৰে গোন্ধাই। * '''[[দ'ত]] বা দৈত্য''' : দৈত্য শব্দটো সংস্কৃতৰ পৰা অহা। ই মানুহক বিভিন্ন ছলনা কৰি ফুচুলাই পথ হেৰুৱাই লৈ যায়। তাৰ পিছত নিৰ্জন হাবি বা আন্ধাৰত মানুহক অচেতন কৰি বা মাৰি পেলাই থৈ যায়। ৰাতি দোকমোকালিতে আন্ধাৰ সময়ত ই কোনো বন্ধুস্থানীয় লোকৰ ৰূপত দেখা দি মানুহক পুখুৰীৰ ফাললৈ লৈ যায়। দৈত্যবোৰ পিছল আৰু ওখ। ই দহ বাৰ ফুটলৈকে ওখ হ'ব পাৰে। ই পানী থকা জান্, পুখুৰী বা জলাহৰ পানী যুঁৱলীত থাকে। ই মানুহক ডিঙি চেপি ধৰে, ভুকুৱাই, হাতৰ আঙুলিৰে বাকুতি ধৰে। প্ৰথমে তাক মানুহৰ দৰে দেখি যদিও ক্ৰমে সি ডাঙৰ হৈ আহে আৰু হতাব নোৱাৰা হৈ পৰে। দৈত্যৰ লগত এটা জলমোনা থাকে। এই জলমোনাটো কোনো মানুহে বশ কৰি ল'ব পাৰিলে সি তেওঁৰ আদেশ মানি চলে। * '''জান কাষৰীয়া''' : জান কাষৰীয়া জানৰ কাষত, পানীৰ ধাৰৰ ওচৰত থাকে। ই এক দেওপুজক। ইয়াক মন্ত্ৰৰ দ্বাৰায়ো বশ কৰিব নোৱাৰি। * '''জলখাই আৰু জলনাৰায়ণ''' : এই দুই দেৱতা জলৰ অধিকাৰী। জলৰ ওপৰত ইহঁতৰ কৰ্তৃত্ব আৰু আধিপত্য থাকে। এওঁলোকে দায়-দোষ লাগিলে মানুহক শাস্তি দিয়ে যদিও মাৰি নেপেলাই। * '''জলকোঁৱৰ''' : জলকোঁৱৰ পানীৰ দেৱতা। আগ অংশ মানুহৰ দৰে আৰু পিছ অংশ মাছৰ দৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%9C%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8B%E0%A6%81%E0%A7%B1%E0%A7%B0</ref> বৰষুণৰ দেৱতা বৰুণৰ লগত ইয়াৰ যোগাযোগ আছে। [[File:Musée Unterlinden - chapiteau de l'église abbatiale d'Alspach - Triton (XIIe siècle).jpg|thumb|upright|জলকোঁৱৰৰ এটি ভাস্কৰ্য]] *'''দেও''' : এইবিধ ভূতে পৰিত্যক্ত পুখুৰী, বিল, নদী আদিত বাস কৰে। দেৱে কেতিয়াবা কোনো মানুহক পানীৰ তললৈ নি মানুহ মাৰি পেলাই বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ===হাবিতলীয়া দেৱতা=== হাবিৰ দেৱতাবোৰ হ'ল চামোন ডাঙৰীয়া, বুঢ়া ডাঙৰীয়া, আলষণী, পিশাচ, পিশাচিনী, ডাইনী, পেৰেত, ভূত, খেতৰ, মৰকুছীয়া, প্ৰসূতা, কিণ, বীৰা, পায়ামঙনী, খাবিচ, পৰুৱা আৰু থলগিৰী। * '''চামোন ডাঙৰীয়া''' : চামোন ডাঙৰীয়া নিবোকা হৈ মনে মনে থাকে সেয়ে তেওঁক নিবোকা চামোন বুলিও কোৱা হয়। এয়া তেওঁৰ বিশিষ্ট লক্ষণ। চামোন ডাঙৰীয়াই লম্ভিলে মানুহে সকলো জ্ঞান চেতনা হেৰুৱাই পেলাই। আনকি মাত বোল মাতিব নোৱাৰা হৈ পৰে। চামোন শব্দটি অচলতে চাম গছৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি কওৱা হয়। চাম গছতেই স্সধাৰণতে চামোন ডাঙৰীয়া থাকে। নাহৰ গছ বা আন জোপোহা গছতো চামোন ডাঙৰীযা থাকে। যেতিয়া মানুহে এনে গছৰ ডাল কাটে নাইবা গছৰ তলত যধে মধে প্ৰসাৱ কৰে। তেতিয়াই চামোন ডাঙৰীয়া দোষ ধৰে আৰু মানুহৰ গাত লম্ভে।{{cn}} * '''[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]]''' : বুঢ়া ডাঙৰীয়াই সম্ভ্ৰান্ত ব্যক্তিয়ে থকাৰ দৰে সুন্দৰ পাগুৰি মাৰি থাকে। তেওঁ গাত খনীয়া কাপোৰ লয় আৰু আঁঠুৰ তললৈ ওলমি পৰা, মাৰ্বলৰ দৰে বগা ধুতি পিন্ধে। সেয়েহে তেওঁক ডাঙৰীয়া বুলি সম্বোধন কৰা যায়। তেওঁ আকৃতিত ওখ-পাখ আৰু হৃষ্ট-পুষ্ট থুলন্তৰ পুৰুষ। সকলো অপদেৱতাতকৈ বুঢ়া ডঙৰীয়াক মানুহে বেছিকৈ পূজে। বুঢ়া ডাঙৰীয়া ডাঙৰ গছত থাকে আৰু গছ কাটিবলৈ আহিলে মানুহক ধৰে। গছকটা জনক নৰীয়াত প্লৈ দিয়ে। তেতিয়া তেওঁ বুঢ়া ডাঙৰীয়াক পূজা দিবলগীয়া হয়। বুঢ়া ডাঙৰীয়া ৰাতি হ'লে বগা ঘোঁৰাৰ পিঠিত উঠি গাঁৱত তহল দিয়ে বুলি কোৱা হয়। * '''আলষণী''' : আলষণী এক মহিলা অপদেৱতা। মতা আলষণীও থাকে। সিহঁত জোপোহা বাঁহ গছত থাকে। কেতিয়াবা ই বাঁহ গছত আঠ-দহ ইঞ্চি কাঠফুলাৰ দৰে দেখা দিয়ে। ইয়াক তেতিয়া মানুহে আলষণী বাঁহ বোলে। আলষণী অলপ ধেমেলিয়া অপদেৱতা। মাইকী আলষণীয়ে মতা মানুহক বেছিকৈ ধৰে আৰু তেতিয়া মানুহৰ পেটৰ কামোৰ হয় আলষণীয়ে পালে জৰা-ফুঁকা কৰা হয়। দেহত বচ, বগা নহৰু আদি সানি দিয়া হয়।{{cn}} * '''[[পিশাচ]]''' : সংস্কৃত পৈশাচ শব্দৰ পৰা পিশাচ শব্দতি উদ্ভৱ হৈছে।<ref name="লোক সংস্কৃতি" /> পিশাচ সধাৰণতে গেৰেকনি হাবিত থাকে। * '''ফিচাহিনী''' : মাইকী পিশাচক পিশাচিনী বা ফিচাহিনী বোলে। পিশাচিনীয়ে একোখিলা অজান পাতত থুই পেলাই থৈ দিয়ে। এই থুই মানুহে এৰাই চলে। যদিহে সেই থুইত খোজ পৰে নাইবা দেহত লাগে তাত ডাঙৰ ঘাঁ লাগে।{{cn}} * '''[[ডাইনী]]''' : সংস্কৃতৰ ডাকিনী শব্দৰ পৰা ডাইনী শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে। ডাইনী কালী দেৱীৰ পালি-পহৰীয়া বুলি জনাজাত। এয়া এগৰাকি মাইকী, খকুৱা অপদেৱতা। ডাইনীয়ে মানুহ খাই। সুন্দৰ নিপোটল মানুহ দেখিলে ডাইনীৰ জিভাৰ পানী পৰে আৰু শুকান বুকুৰ মানুহ দেখিলে তেজ শুহি খাবলৈ লালায়িত হয়। * '''[[প্ৰেত|পেৰেত]]''' : কোনো মানুহ ঢুকালে তেওঁৰ আত্মাটোৱে অইন দেহত থিতাপি লোৱাৰ আগত অনাই বনাই ঘূৰি ফুৰে আৰু সেই সমযছোৱাত আত্মাটোক পেৰেত বোলে। কোনো মানুহক পেৰেতে পালে তেওঁৰ দেহত খৰ-খহু আদি হয়। পেৰেতক দেখা নাযায় আৰু ই মানুহৰ দেহৰ লগতে মনকো লম্ভে। পেৰেতে ধৰিলে মানুহ শুকাই-খীনাই যায় আৰু মন মাৰি থাকে।{{cn}} * '''[[ভূত]]''' : সাধাৰণতে সকলো অপদেৱতাকে ভূত বুলি কোৱা হয় যদিও ভূত এবিধ সুকীযা অপদেৱতা। ই ঘনে ঘনে ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে। * '''[[খেতৰ]]''' : খেতৰ মানে কোনো এখন ঠাইৰ থলগিৰী বা থানগিৰী। ই মুকলি ঠাইতে থাকে। সাধাৰণতে সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক খেতৰে পাই। বেজৰ দ্বাৰা মন্ত্ৰ মাতি ডোল বটি দিলে আৰোগ্য লাভ হয়। পোৱালি জগাৰ পিছত সৰু দামুৰি পোৱালিকো খেতৰে পায়। সেয়েহে পোৱালি জগাৰ দুই-তিনিদিনত ভোগ পায়স দি খেতৰ ভঙা হয়। * '''মৰকুছীয়া''' : মৰকুছীয়া এনে এবিধ অপদেৱতা যিয়ে গৰ্ভৱতী মহিলাৰ গৰ্ভস্থ সন্তানৰ বিনাশ ঘটায়। কোনো বিবাহিতা তিৰোতাই মাহেকীয়া ঋতু স্নান হোৱাৰ সময়তে কোনো অশুভ সমযতে মৰকুছীয়াই লগ লয় আৰু গৰ্ভৱতী হ'লে তিনি চাৰি চাৰিমাহতে সন্তানৰ বিনাশ কৰে। আনকি সন্তান জন্মৰ পিছতো ই আক্ৰমণ কৰে। তেতিয়া বেজ লগাই মৰকুছীয়া খেদোৱা হয়।{{cn}} * '''প্ৰসূতা''' : প্ৰসূতা অপদেৱীয়ে প্ৰসুতিক আক্ৰমণ কৰে। * '''[[কন্ধ|কন্ধ বা স্কন্ধ]]''' : কন্ধ এবিধ ভয়াবহ অপদেৱতা। ইয়াৰ মূৰ নাথাকে। বুকুত টল টল কৰি জিলিকি থকা এহাল চকু থাকে। ই সাধাৰণতে নৈ-বিলৰ পাৰৰ বালিতবা মুকলি পথাৰত থাকে। ই আন্ধাৰ নিশা ঘূৰি ফুৰে আৰু পোহৰ হ'লে নিজ ঠাইলৈ গুচি যায়। সংস্কৃত শব্দ কবন্ধৰ পৰা কন্ধৰ উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয়।<ref name="লোক সংস্কৃতি" /> * '''[[বীৰা]]''' : বীৰা এক শ্ৰেণীৰ খেতৰ জাতিৰ অপদেৱতা। বহু ডাঙৰ বেজেহে বীৰাক মন্ত্ৰ মাতি খেদিব পাৰে। * '''পানী মঙ্গলীয়া বা পানী মৰলীয়া''' : বছৰৰ আৰম্ভণিতে ন-পানী বাঢ়ি আহিলে উজানৰ মাছ পানীত ওলালে পানী মৰলীয়াও ওলাই। পানী মৰলীযাই বিলত মাছ মাৰি থাকোঁতে পালে আক্ৰমণ কৰি গাৰ কোনোবা আংগ, হাত বা ভৰি ভাঙি থৈ যায়। কেতিয়াবা বলে নোৱাৰা গাত জ্বৰ উঠে।{{cn}} * '''[[পৰুৱা (ভূত)|পৰুৱা]]''' : পৰুৱা এবিধ খৰতকীয়া স্ত্ৰী জাতীয় অপদেৱতা। তিনি আলি বা চাৰি আলিৰ মূৰত হে পৰুৱাক লগ পোৱা যায়। অকলশৰীয়া ৰাতি পৰুৱাই লগ পালে যাত্ৰীক ডাঠ আন্ধাৰে আৱৰি ধৰে আৰু আচল বাটটো পাহৰাই দিয়ে। তেনেদৰে বাট হেৰুওৱা মানুহক ক্ৰমে মূল বাটৰ পৰা দূৰলৈ লৈ যায়। ৰাতিৰ ৰাতিটো একে ঠাইত ঘূৰাই ফুৰে। অন্যলোকে পোহৰ দেখুৱাই লৈ গ'লেহে পৰুৱাই এৰা দিয়ে।<ref>“অসমৰ ভূতৰ কথা”; জয়ন্ত শৰ্মা, [[সঁফুৰা (শিশু আলোচনী)|সঁফুৰা আলোচনী]], দ্বিতীয় বছৰ, দ্বাদশ সংখ্যা</ref> * '''খাবিচ''' : খাবিচ এবিধ ইছলাম ধৰ্মীয় অপদেৱতা। অৱশ্যে কেতিয়াবা ই হিন্দুৰ গাতো লম্ভে। *'''জাউকাৰ পাল''' : ই সাধাৰণতে অকলশৰে নাথাকে, সদায় সমূহীয়া ভাবে থাকে। দেৰ -দুই ফুট মানহে ওখ, চুটী-চাপৰ ক'লা বৰণৰ। ১৫-২০টা দলবদ্ধ ভাবে থাকে। ৰাতি ৰাস্তাত ইফালৰ পৰা সিফাললৈ দৌৰা দৌৰি কৰি ঘূৰি ফুৰে। ইহতে মানুহলৈ ভয় কৰে মানুহ দেখিলে দৌৰি পলাই।{{cn}} *''' কান্দুৰা বা কান্দুৰী''' : ইয়াক কাতচিৎ হে দেখা পোৱা য়ায়, আৰু দেখিলেও সমুখৰ পৰা দেখা নাযায়। মাজ ৰাতি উচুপি উচুপি কান্দি ৰাস্তাৰে অহা যোৱা কৰে, বিশেষকে ন-পানী হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ মাত শুনা যায়। মানুহৰ লগত কোনো প্ৰত্যক্ষ ভেটা ভেটি হোৱা শুনা নাযায়।{{cn}} *'''যঁখিনী''' : সাধাৰণতে পথাৰৰ মাজৰ সৰু ঢাপত থাকে। ভৰ দুপৰীয়া ইয়াক দেখা যায়। জুতুলি পুতুলি চুলিখিনি মেলি লেতেৰা পেতেৰাকৈ থাকে। খাদ্য অভাস সম্পৰ্কে বিশেষ একো জনা নাযায়। [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ 'ভূত পোৱালি' নামৰ কবিতাত এই যঁখিনী ভূতৰ উল্লেখ আছে। ====কূলদেৱতা==== * '''থলগিৰী বা থলখাই''' : প্ৰতিখন ঠাইৰেই একোজন থলগিৰী বা থলদেৱতা থাকে। কেতিয়াবা থলগিৰী ডাঙৰীয়াই দোষ ধৰিলে মানুহে সকাম্-নিকাম কৰে। * '''[[ঘৰ জেউতি]]''' : ঘৰ জেউতি এক মহিলা জাতীয় ঘৰৰ দেৱতা। মাজে মাজে তেওঁ ঘৰত শব্দ কৰি থাকে। কোনোবা মানুহে ঘৰৰ দুৱাৰডলিতে টোপনি গ'লে সেই ফালেদি ঘৰদেৱতা পাৰ হৈ গ'লে মানুহজনে টোপনিত মেকুৰী জাপ মৰি যোৱা যেন পায়। ===বায়বীয় ভূত-প্ৰেত=== * '''[[বৰদৈচিলা]]''' : বসন্ত কালত বাৰিষাৰ আগজাননী দি পাৰ হৈ যোৱা ধুমুহা বৰষুণক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিত বৰদৈচিলা নামৰ দেৱী বুলি ভবা হয়। কোৱা হয় বসন্তৰ আগে আগে বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ যায় আৰু যাওঁতে গছ-গছনি, হিল-দ'ল ভাঙি থৈ যায়। ===সৰগীয় ভুত-প্ৰেত=== সৰগীয় ভূত-প্ৰেত : সৰগীয় ভূত-প্ৰেত বা দেৱতা সকল হৈছে আমাৰ লোক-সমাজত বিশ্বাস কৰা প্ৰকৃত দেৱ-দেৱী সকল। তাৰ ভিতৰত - [[শিৱ]], [[যম]], [[বিশ্বকৰ্মা]], [[দুৰ্গা]], [[কালী]], [[লক্ষ্মী]] আদি প্ৰধান। ===মাটিৰ তলৰ দেৱতা=== গুলৈ বা [[ধনগুলৈ]] মাটিৰ তলত পুতি থোৱা ধন সম্পত্তিৰ অধিকাৰী।<ref>"জ্ঞানাঞ্জন, ৩২শ বছৰ (১৬শ সংখ্যা), ২০১৩ ( ১৬-৩১ জুলাই) [[প্ৰান্তিক]] পৃষ্ঠা নং ৪৪"</ref> তেওঁ বৰটোকোলা চৰাইৰ ৰূপত ৰাতিৰ আন্ধাৰত আহাৰ বিচাৰি ফুৰে। এই চৰাইৰ ঠোঁটৰ পৰা জুইৰ দৰে পোহৰ ওলাই আৰু সেই পোহৰত বাট দেখি পায়। ইয়াক মানুহে দূৰৰ পৰা একুৰা জুই যেন দেখে। আন কিছুমান শ্ৰেণীভুক্ত নোহোৱা ভূত-প্ৰেত হ'ল- কালিকা, বেতাল, ঘোঁৰাপাক, হাটোৱালী, দ’ত, কালধূমা, ক্ষেত্ৰপাল আদি। ==লোকবিশ্বাস== ভূত-প্ৰেতৰ ওপৰত থকা বিশ্বাসে অসমৰ লোক-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰখনক চহকী কৰিছে। ভূত বা অপদেৱতা সম্বন্ধীয় বিশ্বাসৰ প্ৰথম ঢাপতো সুদৃঢ় কৰে মানুহৰ দেহত দেখা দিয়া বিভিন্ন বেহা-বেমাৰে। ঘাইকৈ গ্ৰাম্যাঞ্চলত মানুহৰ দেহত বেমাৰে দেখা দিলে দেও-ভূতৰ প্ৰতিমূৰ্তি সাজি পূজা কৰা হয়। পিঠাগুৰি, কুকুৰা, পাণ-তামোল, তুলসী, সেন্দূৰ আদিৰে শনিবাৰে বা মঙলবাৰে টাঙনদেও, বীৰা আদিক পূজা কৰা হয়। সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক অপদেৱতাৰ নজৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ কাজলৰ ক'লা ফোট দিয়া হয়। বেমাৰ নহ'লেও কেতিয়াবা কোনো মানুহৰ দেহত ভূতে ধৰা লক্ষণ দেখা দিয়ে। এই লক্ষণ সমূহ হ'ল - অসংলগ্ন কথা কোৱা, অট্টহাস্য কৰা অথবা চিঞৰি কন্দা, অস্থিৰ আচৰণ কৰা, নিশ্চুপ হৈ থকা, চকু টেলেকাই থকা আদি। এই লক্ষণসমূহে দেখা দিলে ওজা বা বেজ মাতি অনা হয়। ভূতক খেদিবলৈ নিমগছৰ পাত, সিজুগচৰ ডাল, বিহলঙনি, সৰিয়ঁহ গুটি আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বেজৰ হুমকিত ৰোগীৰ মুখেৰেই ভূতে সঁচা কথা কয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। লোকবিশ্বাস মতে, গৰুৰ গোবৰ বা মূতত ভূত খেদিব পৰা শক্তি লুকাই আছে। সেয়ে গাঁৱৰ মানুহে চোতালত শুকান গোবৰেৰে জুই জ্বলায়। সৰিয়ঁহ গুটিক ভূতে ভয় কৰে বুলি বহুতে ভঁৰালত সৰিয়ঁহ গুটিৰ টোপোলা থৈ দিয়ে।{{cn}} সাধাৰণতে ডাঙৰ-ডাঙৰ গছবোৰত ভূত বসবাস কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেনেকুৱা গছৰ পৰা ভূত খেদিবলৈ হ'লে তলত কুকুৰা-হাঁহ আদিৰে পূজা কৰা হয়। সেই গছজোপা কাটিবলৈ হ’লে ভূতটোকো পূজা দি অন্য এজোপা গছলৈ খেদি পঠোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। পূজা পালে ভূতটোৱে সি বাস কৰা গছ জোপালৈ গুচি যোৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়{{cn}} মৃতকৰ আত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাচীন কালৰপৰাই বিভিন্ন জাতিৰ মানুহে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া পালন কৰে। অসমীয়া সমাজতো মৰিশালীলৈ নিয়াৰ আগতে মৃতকক থোৱা ঠাইডোখৰত বগৰীৰ জেং এডাল থোৱা হয়, যাতে মৃতকৰ আত্মাই অন্যান্য সদস্যসকলক আক্ৰমণ কৰিব নোৱাৰে। মৃতকৰ সৎকাৰ আৰু শ্ৰাদ্ধাদি কৰা জনে হাতত চোকা লোহাৰ অস্ত্ৰ লগত লৈ ফুৰে। অস্ত্ৰ লৈ নুফুৰিলে মৃতকৰ আত্মাই তেওঁৰ অপকাৰ কৰিব বুলি ভবা হয়। মৃত ব্যক্তিৰ নাম লিখোতে অপদেৱতাৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ মৃতকৰ নামৰ আগত স্বৰ্গীয় চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উল্লেখ্য যে সন্তান জন্মৰ পাছত প্ৰসূতিৰ লগতে সন্তানক ভূত-প্ৰেত, ডাইনী আদিৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰসূতিৰ শয্যাৰ তলত এখন চোকা অস্ত্ৰ ৰখা হয়। গাঁৱৰ মানুহে নিশা ক’ৰবালৈ যাবলৈ হ’লে ভূত-প্ৰেতৰ পৰা ৰক্ষা পাবৰ বাবে লগত দা-কটাৰী লৈ ফুৰে।{{cn}} অসমীয়া বিয়া-সবাহত দৰা-কন্যাক হৰ-পাৰ্বতী, ৰাম-সীতা, কৃষ্ণ-ৰাধা আদি আখ্যা দিয়া হয়। বিয়াত কন্যাৰ ঘৰলৈ যোৱা দৰাক অপদেৱতাৰপৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ চাউল ছটিওৱা বা চোবোৱা হয়। কামৰূপ আৰু গোৱালপাৰা জিলাত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস মতে, গৰ্ভৱতী মহিলাৰ গাত যখিনী লম্ভিলে মহিলাগৰাকীৰ সহজে প্ৰসৱ নহয় আৰু বিৰাট যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে। যখিনী দুবিধ– সৰু যখিনী আৰু বৰ যখিনী। সৰু যখিনীক সন্তুষ্ট কৰিবৰ বাবে ‘চাৰেচানা’ (কুকুৰা চৰাইৰ পোৱালি), এখন জাকৈ আৰু এটা খালৈ আৱশ্যক হয়। সৰু যখিনীক পূজা কৰাৰ পাছতো যদি মহিলা গৰাকীৰ প্ৰসৱ নহয়, তেন্তে বৰ যখিনীক পূজা কৰা হয়। বৰ যখিনীক পূজা কৰোঁতে নতুনকৈ কলফুল ওলোৱা এজোপা কল গছ, জাকৈ, খালৈ, কুকুৰা, শামুক আৰু ক’লা কচুৰ ঠাৰি লাগে। অসমৰ অন্যান্য ঠাইৰ লোকসকলেও প্ৰসূতিৰ কঠিন প্ৰসৱৰ সময়ত প্ৰসূতিৰ গাত মন্ত্ৰই জৰা পানী ছটিয়াই দিয়ে। বহুতে ক’লা মেকুৰীৰ সৈতে ভূত-প্ৰেতৰ সম্বন্ধ আছে বিশ্বাস কৰে বাবে ক’লা মেকুৰী দেখিলে দুখোজ পিছুৱাই আহি আকৌ আগবাঢ়ে বা থুই পেলাই বিপদমুক্ত হ’ব বিচাৰে{{cn}}। জনজাতীয়সকলৰ মাজতো ভূত-প্ৰেত সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন লোকবিশ্বাস আছে। চেমা নগাসকলে বিশ্বাস কৰে যে পুত্ৰ সন্তান হ’লে জেঠীয়ে ভূতক খবৰ দিয়ে। তাৰ ফলত সদ্যোজাত কেঁচুৱাটিক নি ভূতে মাৰি পেলায়। কাৰ্বিসকলে মাছখোৱা দেওক মাছ মৰা জালেৰেহে ধৰিব পাৰি বুলি বিশ্বাস কৰে। চাওঁতালসকলে বংগা নামৰ অপদেৱতাক বিশ্বাস কৰে। বড়োসকলৰ মাজত মাদাই নামৰ অপদেৱতাটোৱে মানুহৰ মাজত বিভিন্ন ৰোগ, মহামাৰী আদি সৃষ্টি কৰে বুলি লোকবিশ্বাস আছে। ==বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ== আদিম মানুহসকল ৰ’দ-বৰষুণ, ধুমুহা, উল্কাপাত, ভূমিকম্প আদি বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক ঘটনাৰ উৎস আৰু হেতু সম্পৰ্কত তেনেই অজ্ঞ আছিল। সেই অজ্ঞতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ ওচৰত বৰ অসহায় অনুভৱ কৰিছিল। সেই অজ্ঞতা আৰু অসহায়বোধেই তেওঁলোকৰ মনত ৰহস্যময় প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰৰ সম্পৰ্কত বিভিন্ন ভ্ৰান্ত ধাৰণাৰ জন্ম দিছিল। আদিম মানুহে প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰ কোনো অলৌকিক শক্তিয়ে সম্পন্ন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰাৰ লগতে সেইবোৰক দেৱ-দেৱতা, ভূত-প্ৰেত আদি নাম দি লৈছিল। মানুহৰ হিত সাধন কৰা প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰৰ আঁৰত দেৱ-দেৱতা আৰু মানুহৰ অহিত সাধন কৰা প্ৰাকৃতিক ঘটনাবোৰৰ আঁৰত ভূত-প্ৰেত জড়িত থাকে বুলি বিশ্বাস কৰিছিল। ভূত-প্ৰেতৰ ধাৰণাটোৱে নানা বিৱৰ্তনৰ মাজেৰে আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। ভূত-প্ৰেতৰ ধাৰণাৰ বিৱৰ্তনক তিনিটা পৰ্যায়ত ভাগ কৰা হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত আদিম মানুহে জীৱন আৰু মৰণৰ পাৰ্থক্য বিচাৰি পোৱা নাছিল। তেওঁলোকে দেখিছিল যে বনৰীয়া জীৱ-জন্তৰ আক্ৰমণ, দুৰ্ঘটনা আদিৰ ফলত আঘাতপ্ৰাপ্ত কিছুমান মানুহ সাময়িকভাৱে অচেতন হৈ পৰে আৰু পাছত স্বাভাৱিক জীৱন ঘূৰাই পায়। সেয়ে তেওঁলোকে মৃতকৰ শৰীৰ সন্মান সহকাৰে ৰাখিছিল আৰু খোৱা বস্তু যাচিছিল। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত আদিম মানুহে মৰণক এক সাময়িক ঘটনা বুলি মানি লৈ মৃতকে পুনৰ্জীৱন পাব বুলি ধাৰণা কৰিছিল। এই ধাৰণাৰপৰাই আত্মাৰ বিশ্বাস জন্ম হয়। তৃতীয় পৰ্যায়ত আদিম মানুহে তেওঁলোকৰ জীৱিত শৰীৰত আত্মা থাকে আৰু আত্মা অবিনশ্বৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।<ref name="ভূত-প্ৰেত আত্মা">{{cite book | title=অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰ | publisher=স্পন্দন প্ৰকাশ | author=ডাঃ জীৱন দত্ত বৰুৱা | chapter=ভূত-প্ৰেত আত্মা: আন এক অন্ধবিশ্বাস | year=২০১৬ | pages=৫২}}</ref> মনোবিজ্ঞানীসকলৰ মতে, ভূতে পোৱা বা ভূতে ধৰাটো এক মানসিক ৰোগ আৰু বেছিভাগৰ ক্ষেত্ৰতে সেয়া উন্মাদ ৰোগ বা হিষ্টিৰিয়া ৰোগ বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই ৰোগৰ প্ৰসংগত মনোবিজ্ঞানী ফ্ৰয়েডে কৈছিল যে অৱদমিত স্মৃতি(repressed memory)ৰ পৰাই উন্মাদ ৰোগৰ সৃষ্টি হয়। কিছুমান ঘটনাই শিশুমনত প্ৰচণ্ডভাৱে খং-ক্ষোভ, দুখ-শোক, ভয়-ভীতি আদি অনুভূতিৰ সৃষ্টি কৰে; অথচ সেই অনুভূতিবোৰ কাৰো আগত প্ৰকাশ কৰাটো সম্ভৱপৰ নহয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সেই অৱদমিত অনুভূতিৰ স্মৃতিবোৰেই মানুহ এজনক উন্মাদ কৰি তুলিব পাৰে। সেয়ে এনে ৰোগীক বেজৰ ওচৰলৈ নিয়াতকৈ মানসিক চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ নিয়াটো খুবেই প্ৰয়োজনীয়।<ref>{{cite book | title=বিজ্ঞান অবিজ্ঞান অপবিজ্ঞান, উৎস মানুষ সংকলন | author=ভট্টাচাৰ্য, সোমনাথ | chapter=ভূতে ধৰা, ভৰ হওয়া, না হিষ্টিৰিয়া}}</ref> ==অভিযোজন== অসমীয়া সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰখনত ভূত-প্ৰেতৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান আছে। ভূত-প্ৰেত সম্বন্ধত মানুহৰ চিৰন্তন আগ্ৰহ আৰু ৰহস্যৰ অন্ত নপৰে আৰু সেয়ে এই সাহিত্য তথা সংস্কৃতিৰ দিশ সমূহ সমাজত জনপ্ৰিয়। ===অসমীয়া সাহিত্য=== অসমীয়া সাধুকথাৰ জগতখন ভূত-প্ৰেত, অপেশ্বৰী, [[ৰাক্ষস]], দৈত্য অদিৰে ভৰপূৰ। ৰাতি চেমনীয়া সকল লগ লাগিলে ভূতৰ গল্পই তাত আগস্থান পায়। [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]ৰ [[ককাদেউতা আৰু নাতিল'ৰা]] নামৰ সাধুকথাৰ পুথিখনত ''ভূত আৰু বাঢ়নী'' আৰু ''ৰাক্ষসৰ সাধু'' নামৰ দুটা সাধুকথা আছে। তাৰ পিছতো বহুতো ভূতৰ সাধুকথা পুথি প্ৰকাশিত হৈছে। তদুপৰি মুখে মুখে বাগৰি অহা সাধুবোৰতো ভূত-প্ৰেতৰ পয়োভৰ দেখা যায়। অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যই [[ৰঞ্জু হাজৰিকা]]ৰ হাতত ঠন ধৰি উঠে। তেওঁ বহুকেইখন ভৌতিক উপন্যাস আৰু বহুকেইটা গল্প লিখি অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ ভঁৰাল চহকী কৰিছে। [[বিস্ময়]], [[মায়া]], [[ৰহস্য]] আদি আলোচনীত তেওঁৰ বহুসংখ্যক ভৌতিক গল্প প্ৰকাশ পায়। তদুপৰি আন বহুতো সাহিত্যিকৰ ভৌতিক গল্প-উপন্যাস ইতিমধ্যে ছপা আৰু ডিজিটেল মাধ্যমত প্ৰকাশ পাইছে। অসমীয়া কবিতাত ভূত-প্ৰেতৰ কথা ক'বলৈ হ'লে প্ৰথমে জ্যোতিপ্ৰসাদৰ কুম্পুৰ সপোন কবিতাটিৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি। কবিতাটিত কুম্পুৱে সপোনত দুটা ভূতৰ পোৱালি আৰু দুজনী যখিনী ছোৱালী দেখা পোৱা বুলি কয়। ===অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ=== হিন্দী আৰু ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ জগতত ভূত-প্ৰেতৰ যি বহুল অৱতৰণ তাৰ তুলনাত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত ভূতৰ উল্লেখ খুব কমেইহে দেখা যায়। ২০১২ চনত মুক্তি পোৱা [[চন্দ্ৰ মুদৈ]]ৰ [[বাঁকৰ পুতেক]] ছবিখনত ছবিৰ নায়ক পোৱালক বাঁকে হত্যা কৰি পোৱালৰ ৰূপ লৈ নায়িকা পদ্মাৰ লগত যুগ্মজীৱন পাতে।<ref name="sent">{{cite web | url=http://www.sentinelassam.com/saturday/saturday2.php?sec=17&subsec=0&ppr=3&dtP=2012-02-25 | title=Bakor Putek to release on March 2 | publisher=The Sentinel | date=February 25, 2012 | accessdate=March 5, 2012 | archivedate=March 28, 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140328045838/http://www.sentinelassam.com/saturday/saturday2.php?sec=17&subsec=0&ppr=3&dtP=2012-02-25 | deadurl=yes }}</ref> ২০১৬ চনত মুক্তি পোৱা [[ভাস্কৰ হাজৰিকা]]ৰ [[কথানদী]]ত [[তেজীমলা]]ৰ মাকে ৰাতি নদীৰ পাৰত এক অপদেৱতাৰ সৈতে মিলিত হোৱা দেখুওৱা হৈছে।<ref>https://www.thehindu.com/features/and-the-river-flows-to-tell-the-tales-kothanodi/article8645138.ece</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:লোককথাৰ জীৱ]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 8n7qkddybgvahnzkg6qx89d43qp8meo 0 58850 647217 565633 2026-10-24T14:00:16Z ~2026-56787-50 52477 /* পটভূমি */ 647217 wikitext text/x-wiki {{Infobox play | name = লভিতা | image = লভিতা.pdf | alt = | caption = ১৯৪৮ চনত প্ৰকাশিত লভিতাৰ প্ৰথম প্ৰকাশনৰ বেটুপাত | writer = [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] | chorus = | characters = {{plainlist}} * লভিতা * ইলাহী * গোলাপ * মৌজাদাৰ * মৌজাদাৰণী * পত্ৰলেখা {{endplainlist}} | mute = | setting = | premiere = | place = | orig_lang = অসমীয়া | series = | subject = বাস্তৱধৰ্মী নাট | genre = | web = }} '''লভিতা''' ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] ৰচিত চতুৰ্থখন সম্পূৰ্ণ নাট। ই এখন সামাজিক নাটক।<ref name="প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা">{{cite book | title=জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটক | publisher=বনলতা | author=প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা | authorlink=লভিতা | year=জানুৱাৰী, ২০১৫ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=১৪০ | isbn=৮১-৭৩৩৯-২২২-৬}}</ref> ১৯৪৭ চনত ৰচিত এই নাটকখনত অসমৰ জনসাধাৰণৰ ওপৰত [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|বিয়াল্লিছ চনৰ বিপ্লৱ]] আৰু অসমৰ ওপৰেদি বৈ যোৱা [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ|দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ ঢৌৱে কেনেদৰে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিছিল তাৰ এক চিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। ১৯৪৮ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশিত হোৱা এই নাটকখন পাঁচটা অংকত বিভক্ত। ==পটভূমি== লভিতাৰ কাহিনীভাগ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু দ্বিতীয় মহাসমৰৰ পটভূমিত ৰচিত হৈছে। জ্যোতিপ্ৰসাদৰ মতে 'লভিতা'ৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰথম ছোৱাৰ বাবে সমল গোটোৱা হৈছে ১৯৪১ চনৰ শেহত তেজপুৰৰ শালনি এয়াৰ ফিল্ডত হোৱা ঘটনা এটাৰ পৰা তাত শালনি এয়াৰ ড্ৰমৰ লগালগি অসমীয়া গাঁও এখনত মিলিটেৰীৰ সহায়েৰে মানুহবোৰক তুলি দিয়া হৈছিল। তাৰে গাঁৱৰ এঘৰত ভেটিৰ পৰা আঁতৰি নাযাওঁ বুলি কেবাগৰাকীও তিৰোতাই গোৰ্খা চিপাহীৰ বন্দুকৰ আগতে বুকুপাতি থিয় হৈছিল। বন্দুক বৰতোপেৰে ভয়খুৱাই তেওঁলোকক আঁতৰ কৰিব নোৱাৰি শেহত জিলাৰ ডেপুটি কমিছনাৰে তাৰ কংগ্ৰেছৰ কৰ্তৃপক্ষৰ দ্বাৰা তেওঁলোকক বুজনি দিয়াইহে আঁতৰাবলৈ সমৰ্থ হৈছিল। গাঁৱলীয়া অসমীয়া ছোৱালীয়ে কেইবা ঠাইতো মিলিটেৰীৰ হাতত ধৰ্ষিতা হৈ পিছত সমাজত ঠাই নাপাই অলৈ তলৈ গৈ যুদ্ধৰ কামত ভৰ্ত্তি হোৱা ঘটনাও ঘটিছিল। [[ঢেকীয়াজুলি]], [[গহপুৰ]], বৰহমপুৰত অসমীয়া ছোৱালীয়ে দেশৰ বাবে জীৱন উছৰ্গাও কৰিছিল। কিছুমান অসমীয়া ছোৱালী নাৰ্ছ হৈ আৰু যুদ্ধৰ আন কামতো দেশ এৰি বিদেশলৈও গৈছিল। বহুতো অসমীয়া ল'ৰায়ো যুদ্ধত যোগ দি অসমীয়াৰ ছাত্ৰশক্তিৰ পৰিচয় দি ভাৰত উদ্ধাৰৰ বাবে [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৱে গঢ়া আই. এন. এত গৈ উচ্চ সামৰিক পদবী পাই আই. এন. এ.ৰ সৈতে অসমৰ সীমা আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="পাতনি">{{cite book | url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%B2%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE | title=লভিতা | publisher=অসমীয়া সাহিত্য মন্দিৰ | author=জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা | chapter=পাতনি | year=১৯৪৭}}</ref> এই সত্য ঘটনাবোৰৰ ওপৰত ভেঁজা দিয়েই নাট্যকাৰে লভিতা নাটৰ চৰিত্ৰায়ণ কৰিছিল। নাটকৰ প্ৰথমভাগতে ১৯৪২ চনৰ জাপানী বোমাৰ আক্ৰমণত লভিতাৰ পিতৃৰ মৃত্যু হয়। গৃহহাৰা হৈ তাই মৌজাদাৰৰ ঘৰত থাকিবলৈ যাই যদিও মৌজাদাৰণীৰ অত্যাচাৰত তাৰ পৰা ওলাই আহে। এক পুলিচ বিষয়াই তাইক দুৰ্বৃত্তৰ হাতত ধৰ্ষিতা হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। তাৰ পিছত তাই ইলাহী নামৰ বৃদ্ধ মুছলমান এজনৰ ঘৰত আশ্ৰয় লয়। পিছলৈ তাই সামৰিক নাৰ্চ হিচাপে ব্ৰিটিছ বাহিনীত সোমাই আৰু কহিমা পাইগৈ। শেষত লভিতাই আই. এন. এ. ফৌজত যোগদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছৰ বাৰুদৰ আগত মৃত্যুবৰণ কৰে। ==চৰিত্ৰসমূহ== * লভিতা : ফুলগুৰি গাঁৱৰ খেতিয়ক বাণেশ্বৰ বৰুৱাৰ জীয়েক * সোণ<br>ৰূপ<br>হীৰা: ফুলগুৰি গাঁৱৰ গাভৰু ছোৱালী * মৌজাদাৰণী : লহৰজান মৌজাৰ মৌজাদাৰৰ ভাৰ্যা * কেইজনীমান অসমীয়া নাৰ্ছ, নগা ছোৱালী ব্ৰহ্মদেশীয় ছোৱালী * বাণেশ্বৰ বৰুৱা : লভিতাৰ বাপেক * গোলাপ : ফুলগুৰি গাঁৱৰ শিক্ষিত দেকা এ.আৰ.পি. কেপ্তেইন * পুলিচ চাহাব * পুলিচ ইন্সপেক্টৰ * পুলিচ এ.এচ.আই. * এ.আৰ.পি. অফিচাৰ * পুলিচ চাহাব * পুলিচ ইন্স্‌পেক্টৰ * পুলিচ এ. এচ. আই. * এ. আৰ. পি অফিচাৰ—গোলাঘাট অঞ্চলৰ * গাঁওবুঢ়া—লহৰ জান মৌজাৰ * মৌজাদাৰ—লহৰজানৰ * ইলাহী বকছ্—এজন লহৰ-জানৰ মুছলমান বুঢ়া * লেফ্‌টেনেণ্ট বৰুৱা—আজাদ হিন্দ ফৌজৰ অসমীয়া লেফটেনেণ্ট * ডক্টৰ হাজৰিকা—জাপানীয়ে ধৰি নিয়া এজন ডাক্তৰ * কেপটেইন শৰ্মা—এজন মিলিটেৰী অফিচাৰ * কেপটেইন সেনাপতি—এজন আসাম ৰেজিমেণ্টৰ অফিচাৰ * শিখ কামাণ্ডাৰ—আজাদ হিন্দ ফৌজৰ কামাণ্ডাৰ * নিগ্ৰো সৈন্য। ভাৰতীয় সৈন্য। কংগ্ৰেছ ভলেণ্টিয়াৰ, এ. আৰ. পি., গাঁৱলীয়া মুনিহ-তিৰোতাবোৰ, পাইলট, নগামানুহ, বৰ্ম্মা-মানুহ, জাপানী সৈন্য, আমোলা, ঠিকাদাৰ, মাৰোৱাৰী ব্যৱসায়ী, পুলিচ, দাৰোগা, এম. পি., ইত্যাদি। জ্যোতিপ্ৰসাদে লভিতা নাটত কোনো নায়ক নায়িকা নাই বুলি কৈছে।<ref name="পাতনি" /> অৱশ্যে নায়ক নাথাকিলেও লভিতাক সহজেই নায়িকা বুলি ক'ব পাৰি। লভিতাৰ চৰিত্ৰ বৰ্ণনা কৰোঁতে নাট্যকাৰে কোনো কাব্যিকতাক প্ৰশ্ৰয় দিয়া নাই। মাত্ৰ 'বগা আৰু শুৱনি' বুলি লভিতাৰ বৰ্ণনা দিয়া হৈছে আৰু সেই চৰিত্ৰ নিৰ্মাণতো সকলো ৰোমাণ্টিক ভাৱবিলাস ত্যাগ কৰিছে। লভিতাৰ নাৰীসুলভ কমনীয়তা আৰু সহনশীলতাক বৰ্জন কৰি তাইৰ বৈপ্লৱিক সত্তাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। এঠাইত লভিতাই কৈছে ''{{Quote|text=কি কলিকালৰ কথা কৈছা। গান্ধী মাহাত্মাইনো কি বেয়া কাম কৰিছে। আমাৰ দেশক গচকি গচকি সাত সাগৰৰ পাৰৰ ইংৰাজহঁতে ঢাহিমুহি খালে। সোপাকে সিহঁতৰ দেশলৈ কঢ়িয়াইছে। গান্ধীয়ে তেওঁ সিহঁতক আমাৰ দেশ এৰি দিবলৈহে কৈছে। আমাৰ মানুহক লোকৰ তলতীয়া বহতীয়া গোলাম হৈ নাথাকি নিজে নিজে স্বৰাজ কৰিবলৈহে কৈছে। }}'' আকৌ একেজনী লভিতাই ''মই গান্ধীৰ বহীত নাম লিখোৱা নাই'' বুলি দাৰোগাৰ পৰা পিষ্টল কাঢ়ি লৈছে। এক কথাত ক'বলৈ গ'লে লভিতাই সমস্ত দেশৰ ইতিহাস কান্ধত লৈ আগবাঢ়িছে য'ত হা-হুমুনিয়াহৰ অৱকাশ নাই। লভিতাই অসীম সাহস আৰু ধৈৰ্যৰে প্ৰতিকূলতাৰ বিৰূদ্ধে যুঁজি দেশৰ বাবে প্ৰাণ আহুতি দিছে। লভিতা এক কথাত ত্যাগ আৰু সাহসৰ জ্বলন্ত শিখা। মানসিক দৃঢ়তা, প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা আৰু সাহসিকতাৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি স্বৰূপে অংকন কৰোঁতে লভিতাই এক আদৰ্শাত্মক স্তৰ পাইছে। জ্যোতিপ্ৰসাদে [[কাৰেঙৰ লিগিৰী]] আৰু [[ৰূপালীম]]তো এনে এক নাৰী চৰিত্ৰ অংকন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে যদিও লভিতাত সেই চেষ্টাই পূৰ্ণতা পাইছে। [[উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ|শ্বেইকছপীয়েৰ]]ৰ নাটৰ দৰেই জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটৰ চৰিত্ৰ জটিলতা আৰু অন্তৰ্দ্বন্দ্ব্ব অসমীয়া সাহিত্যত এক মৌলিক অৱদান।<ref name="নাটক 3">{{cite book | title=জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটক | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=ড॰ শৈলেন ভৰালী | chapter=লভিতা সম্বন্ধে এটি সমালোচনা | editor=হীৰেন গোহাঁই, লক্ষ্মীনাথ তামুলী | year=২০০৪}}</ref> ==শৈলী== জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটকসমূহ জাগৰণৰ নাটক, চেতনা উত্তৰণৰ নাটক। লভিতাত এজনী সাধাৰণ অসমীয়া গাভৰু গতানুগতিক জীৱনৰ পৰা খুন্দা খাই উফৰি আহি আত্ম আৱিষ্কাৰ আৰু আত্ম প্ৰত্যয়ৰ আধুনিক অভিজ্ঞতা অৰ্জন কৰিছে। লভিতা নাটখন লিখাৰ বেলিকা জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰ নাট্যৰীতিৰ পৰা আঁতৰি আহিছে। বাস্তৱবাদী শৈলীৰে ৰচিত নাটখনত সমসাময়িক ঘটনাৱলী প্ৰতিফলিত হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত পছিমীয়া সাহিত্যৰ বাস্তৱধৰ্মী, সমস্যামূলক, চিন্তাশীল নাটৰ প্ৰভাৱ পৰা বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="নাটক 2">{{cite book | title=জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটক | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=ড॰ পোণা মহন্ত | chapter=জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটক সমাজ সচেতনতা | editor=হীৰেন গোহাঁই, লক্ষ্মীনাথ তামুলী | year=২০০৪}}</ref> দৰাচলতে সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিমণ্ডলৰ যিবোৰ প্ৰশ্নই জ্যোতিপ্ৰসাদৰ সৃষ্টি চেতনাক জৰ্জৰিত কৰি ৰাখিছিল তাৰ এক বিশ্লেষণ আৰু সমাধানৰ ইংগিতৰ প্ৰয়াস লভিতাত দেখা যায়। নাটকৰ পাতনিতে তেওঁ লিখিছে যে সচৰাচৰ যেনেকৈ নাটকত আখ্যান, প্লট, চৰিত্ৰাংকন থাকে সেইবোৰ লভিতা নাটত নাই। আখ্যান আছে যদিও তাক নাটকীয় ঘটনাৱলী গাঁঠিবলৈ সূত্ৰৰ দৰেহে লোৱা হৈছে। জ্যোতিপ্ৰসাদে ইয়াত কোনো চৰিত্ৰকে নায়ক বা নায়িকাৰ স্থান দিব খোজা নাই। তেওঁৰ মতে অসমীয়া জাতি, অসমীয়া সমাজেই নাটকৰ নায়ক। অসমীয়া সমাজে কেনেকৈ বেলেগ-বেলেগ জীৱন ক্ষেত্ৰত সেই ক্ষেত্ৰৰ মাজেদি ভাৰতত সাম্ৰাজ্যবাদী প্ৰভুত্ব ৰোধ কৰিবলৈ বিয়াল্লিছৰ বিপ্লৱৰ মাজেদি জাতিৰ সক্ষমতা বা অক্ষমতা দেখুৱাইছে লভিতাত তাৰেই নাট্যৰূপ দিয়া হৈছে। দৰাচলতে ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ পিছত ''উপজিয়ে হৈ আহো বিশ্ব নাগৰিক'' বুলি কোৱা জ্যোতিপ্ৰসাদে বিশ্ব নাগৰিক সম্পৰ্কীয় চিন্তা-চেতনাৰ বাস্তৱিক তাৎপৰ্য বুজি পাইছিল। লভিতাত গোটেই সমাজখনকেই নায়ক বুলি কোৱাৰ জৰিয়তে তেওঁ বিশ্ব-সমাজৰ প্ৰতিজন লোকেই যে নায়কৰ ভূমিকা লোৱাৰ সমকক্ষ তাকেই সূচাইছে। লভিতা নাটকৰ সৃষ্টিৰ নেপথ্যত থকা নাট্যকাৰৰ মূল বাসনা হৈছে এক নতুন সমাজ ব্যৱস্থাৰ সপোন। অসমীয়া জীৱনৰ সন্ধিক্ষণত অসমীয়াই নিজৰ স্বৰূপ চাবলৈ সুবিধা পাই নিজৰ নিজৰ চৰিত্ৰৰ সবলতা দুৰ্ব্বলতা জানি প্ৰতিজনে ভৱিষ্যতৰ সৈতে যুঁজিবলৈ সক্ষম হ'ব পৰাটোৱেই নাট্যকাৰৰ কামনা। বিশ্ব-মানৱৰ মুক্তিৰ স্বাৰ্থত লভিতাৰ জৰিয়তে জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটত যি মহাকাব্যিক নাট্যৰীতিৰ প্ৰৱেশ ঘটিছে তাত পৰম্পৰাগত নাটৰ কাহিনী-বিন্যাসৰ পৰিচ্ছন্নতা, চৰিত্ৰাংকন আদিয়ে গুৰুত্ব নাপায়। মহাকাব্যত যিদৰে কাৰো পক্ষপাতিত্ব নকৰাকৈ ঐতিহাসিক ঘটনাৱলীৰ নিৰ্মোহ বিৱৰণ ডাঙি ধৰা হয় ঠিক তেনেদৰে লভিতা নাটকতো দ্বিতীয় মহাসমৰৰ ধুমুহাই অসম তথা অসমৰ ৰাইজৰ ওপৰত কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলাইছিল তাৰ কাহিনী প্ৰকাশ পাইছে।<ref name="আলোকযাত্ৰা ১" /> লভিতাৰ দ্বিতীয় অংকৰ দ্বিতীয় দৰ্শনৰ মঞ্চসজ্জা, সংলাপ তথা চৰিত্ৰাংকণ আজিৰ নাট্যকাৰৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ উৎস। ইয়াত গাওঁবুঢ়াই সাম্ৰাজ্যবাদী শাসনত শোষিত-জৰ্জৰিত ভাৰতত চলি থকা মহাৰাণীৰ শাসনক প্ৰশংসা কৰিছে। আপাততঃ সৰল যেন লগা এই ব্যংগাত্মক টিপ্পনীয়ে নাট্যকাৰৰ পৰিপক্বতা আৰু মনোজ্ঞতাৰ সূচক। <!-- ==গীত== জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটকত গীতৰ ব্যৱহাৰক মণ্টাজ ( Montage ) ৰ লগত তুলনা কৰিব পাৰি। ই [[[[উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ|শ্বেইকছপীয়েৰ]]ৰ নাটৰ গীতৰ দৰেই গভীৰ ব্যঞ্জনাময়। নাটকৰ অভ্যন্তৰৰ ভাৱধাৰা আৰু তাৰ উপযুক্ত বাতাবৰণ সৃষ্টিৰ বাবে গীতসমূহৰ ব্যৱহাৰ হৈছে। গ্লানিময়, সমস্যাকীৰ্ণ বৰ্তমানৰ অন্ধকূপৰ পৰা দৰ্শকৰ মন সম্ভাৱনাপূৰ্ণ ভৱিষ্যতৰ ফাললৈ লৈ গৈছে। --> ==সমালোচনা== জ্যোতিপ্ৰসাদৰ আন আন নাটৰ তুলনাত লভিতা মাটিৰ গোন্ধ সমৃদ্ধ, স্বাধীনতাৰ প্ৰতি থকা মানুহৰ স্বাভাৱিক দূৰ্বাৰ আকৰ্ষণেৰে উদ্বুদ্ধ তথা মহাকাব্যিক নাটৰ বিশালতাৰে মহীয়ান।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} কিন্তু ইয়াৰ পিছতো এই নাটখনিয়ে মঞ্চকলা তথা সাহিত্যকৃতি হিচাপে পলমকৈহে স্বীকৃতি পায়। ষাঠী সত্তৰ দশকলৈ অসমৰ নাট্যলোচনা কেৱল বিদ্যায়তনিক ক্ষেত্ৰতেই সীমাৱদ্ধ হৈ থকাকে ইয়াৰ কাৰণ বুলি কোৱা হৈছে। তদুপৰি নাটকৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকলৰ আধুনিক ভাৱধাৰাৰ নাটকক লৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলোৱাৰ প্ৰৱণতা নাছিল। ধ্ৰুপদী নাট্যৰীতিৰ পৰা ৰোমাণ্টিক নাট্যৰ্ৰীতিত অভ্যস্ত হ'লেও লভিতাৰ দৰে বাস্তৱধৰ্মী নাটৰ ৰসস্বাদনৰ বাবে সাহিত্য পণ্ডিতসকল প্ৰস্তুত নাছিল। নাটখনিত জ্যোতিপ্ৰসাদে সময়ে সময়ে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অহিংস নীতিক কটাক্ষ কৰা বহুতে সহজভাৱে ল'ব পৰা নাছিল।<ref name="আলোকযাত্ৰা ১">{{cite book | title=শিল্পীৰ আলোকযাত্ৰা | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=মুনীন শৰ্মা | chapter=এলাগী লভিতা | editor=অখিল গগৈ, গীতাশ্ৰী তামুলী}}</ref> লভিতা নাটত সমসাময়িক ঘটনাৱলীৰ উমান পোৱা যায় যদিও ১৯৪১-৪২ চনৰ পটভূমিত নাটকখন ৰচিত হৈছে আৰু প্ৰধান চৰিত্ৰ লভিতাই তথা গাঁৱৰ ৰাইজে কমিউনিষ্ট কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জনা বুলি কোৱা হৈছে কিন্তু সেই সময়ত অসমৰ গাঁৱে-ভূঁয়ে কমিউনিষ্ট কাৰ্যকলাপ সিমান ব্যাপক নাছিল।<ref name="নাটক 1">{{cite book | title=জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটক | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=লক্ষ্মীনাথ তামুলী | chapter=প্ৰকাশকৰ কৈফিয়ত | year=২০০৪ | editor=হীৰেন গোহাঁই, লক্ষ্মীনাথ তামুলী}}</ref> তদুপৰি লভিতাৰ সংলাপসমূহৰ কিছুমান আৱেগৰ আধিক্যত অযথা দীঘল আৰু জটিল হৈ পৰা দেখা যায়। আনহাতে সংলাপবিহীন কিছুমান দৃশ্যৰ কঠিন মঞ্চায়নে প্ৰযোজনাৰ ক্ষেত্ৰত আহুকাল সৃষ্টি কৰা দেখা যায়। ==মঞ্চ ৰূপায়ণ== [[File:লভিতাৰ এটি দৃশ্য.ogg|thumb|জ্যোতি প্ৰসাদ আগৰৱালাৰ "লভিতা" নাটকৰ দৃশ্য-শ্ৰাব্য অংশ]] লভিতা পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৪৭ চনৰ শাৰদীয় দুৰ্গা পূজাত ডিব্ৰুগড়ৰ আমোলাপট্টি নাট্যমন্দিৰ ৰংগমঞ্চত ডিব্ৰুগড় আৰ্ট প্লেয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা মঞ্চস্থ কৰা হয়। দ্বিতীয় বাৰৰ বাবে লভিতা মঞ্চস্থ হয় ১৯৭৮ চনত ডিব্ৰুগড়তেই। বিজয় সংঘৰ দ্বাৰা ইণ্ডিয়া ক্লাব ৰংগমঞ্চত এই মঞ্চায়ন অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="আলোকযাত্ৰা ১" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Wikisource}} {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাটক]] [[শ্ৰেণী:জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] {{জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা}} 3ltvppmdyhsho7r6m9xw9jffpt7kd5x 0 61392 647349 238715 2026-10-24T17:45:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647349 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = কৰিমুল হক |image = Karimul haque.jpg |caption = |birth_name = কৰিমুল হল |birth_date = |birth_place = [[পশ্চিমবঙ্গ]], [[ভাৰত]] |other names = |occupation = সমাজ সেৱা |years active = ১৯৯৮ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈ |spouse = আঞ্জুয়া বেগম |children = |awards = [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (২০১৭) }} '''কৰিমুল হক''' ({{lang-en|Karimul Haque}}) [[পশ্চিমবঙ্গ]]ৰ চাহবাগিছাৰ এজন কৰ্মচাৰী। স্থানীয়ভাবে তেওঁ বাইক-এম্বুলেঞ্চ-দাদা নামেৰেও জনাজাত। ধলাবাৰী আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া গাঁওসমূহৰ ৰুগীয়া লোকসকলক মটৰচাইকেল এম্বুলেঞ্চেৰে হাস্পাতাললৈ কঢ়িয়াই নিয়া এই লোকজনক তেওঁৰ সামাজিক কৰ্মৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ভাৰত চৰকাৰে [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] আগবঢ়াইছে।<ref name="hindu">{{cite news | access-date=2017-06-28 | url=http://www.hindustantimes.com/kolkata/how-north-bengal-s-bike-ambulance-dada-is-saving-lives/story-66aVHiLbElBP46hKVMovNJ.html | title=Help on wheels: How north Bengal’s ‘bike-ambulance dada’ is saving lives | work=www.hindustantimes.com | date=2016-12-23 | language=en | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728205806/http://www.hindustantimes.com/kolkata/how-north-bengal-s-bike-ambulance-dada-is-saving-lives/story-66aVHiLbElBP46hKVMovNJ.html | archivedate=2017-07-28}}</ref> == অনুপ্ৰেৰণা == ১৯৯৫ চনত হকে তেওঁৰ গুৰুতৰভাবে অসুস্থ হৈ পৰা মাকক চিকিৎসাৰ বাবে হাস্পাতাললৈ নিবলৈ ঘৰেঘৰে সহায় বিচাৰি ফুৰিছিল। কিন্তু তেওঁ মাকক কঢ়িয়াই নিবলৈ এখন এম্বুলেঞ্চৰ যোগাৰ কৰিব নোৱাৰিলে। ফলস্বৰূপে হৃদয়ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ মাতৃৰ ঘৰতে মৃত্যু হ'ল। মাতৃৰ মৃত্যু অসহায় হৈ চাই থাকিবলগীয়া হোৱা হকে এম্বুলেঞ্চৰ অভাৱত আৰু যাতে কাৰো মৃত্যু নহয় তাৰবাবে পণ ল'লে <ref>{{Cite news|url=https://thelogicalindian.com/story-feed/achievers/bike-ambulance/|title=Meet Padma Shri Karimul Haque, The Man Who Runs A Bike Ambulance For 20 Villages In Bengal|date=2017-01-27|work=The Logical Indian|access-date=2017-06-28|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180213093345/https://thelogicalindian.com/story-feed/achievers/bike-ambulance/|archivedate=2018-02-13}}</ref> এজন সহকৰ্মী পথাৰৰ মাজত অচেতন হৈ বাগৰি পৰাত এই মটৰবাইক এম্বুলেঞ্চৰ ধাৰণাটো হকৰ মনলৈ আহিছিল। সহকৰ্মীজন পৰি ৰোৱা ঠাইখিনিলৈ কোনো সাধাৰণ জোখৰ এম্বুলেঞ্চ নোযোৱাত হকে তেওঁক পিঠিত বান্ধি বাইকৰ পিছৰ আসনত বহুৱাই পঞ্চাচ কিলোমিটাৰ দূৰৰ জলপাইগুৰি সদৰ হাস্পাতাললৈ লৈ গ'ল। সহকৰ্মীজন বাচি যোৱাত হকে ভৱিষ্যতেও এই কাৰ্য চলাই যোৱাৰ অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰিলে।<ref name="hindu" /> == জীৱন পৰিক্ৰমা == ১৯৯৮ চনৰ পৰা হকে পশ্চিমবঙ্গৰ দুৱাৰ্চ বেল্টৰ ধলাবাৰী আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ বিশখন গাঁৱৰ গাঁওবাসীলৈ.এম্বুলেঞ্চ সেৱা আগবঢ়াইছে,<ref>{{Cite web|url=http://m.ndtv.com/india-news/man-to-get-padmashree-award-for-using-bike-as-ambulance-1653054|title=Man To Get Padmashree Award For Using Bike As Ambulance|work=m.ndtv.com|language=en|date=January 26, 2017|accessdate=2017-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170130174536/http://m.ndtv.com/india-news/man-to-get-padmashree-award-for-using-bike-as-ambulance-1653054|archivedate=January 30, 2017}}</ref> য'ত ৰাস্তা-ঘাট, বিদ্যুৎ আদি প্ৰাথমিক সা-সুবিধাসমূহৰ অৱস্থা তেনেই তথৈবচ। ওচৰৰ হাস্পাতালখনো ৪৫কিলোমিটাৰ দূৰৈত। ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰীলৈ তেওঁ ৩০০০তকৈয়ো বেছি ৰোগী বিনামূলীয়াকৈ কঢ়িয়াইছে। এম্বুলেঞ্চ সেৱাৰ উপৰিও স্থানীয় চিকিৎসকৰ পৰা প্ৰশিক্ষণ লৈ তেওঁ গাঁওবাসীক প্ৰাথমিক চিকিৎসাও আগবঢ়ায়। তেওঁ জনজাতীয় অঞ্চলত নিয়মীয়াকৈ স্বাস্থ্য-শিৱিৰৰো আয়োজন কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://thelogicalindian.com/story-feed/achievers/bike-ambulance/|title=Meet Padma Shri Karimul Haque, The Man Who Runs A Bike Ambulance For 20 Villages In Bengal|date=2017-01-27|work=The Logical Indian|access-date=2017-06-28|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180213093345/https://thelogicalindian.com/story-feed/achievers/bike-ambulance/|archivedate=2018-02-13}}</ref> হক মালবাজাৰৰ ৰাজাদাঙ্গাৰ এজন বাসিন্দা। তেওঁ পত্নী আঞ্জুয়া বেগম, দুই পুত্ৰ ৰাজেশ আৰু ৰাজু আৰু দুই পুত্ৰবধূৰ সৈতে বাস কৰে। ৰাজাদাঙ্গাত থকা তেওঁৰ পুত্ৰহঁতৰ পানৰ দোকান আৰু মোবাইল মেৰামতিৰ দোকানৰ আয়েৰে সংসাৰ চলে। হকৰ উপাৰ্জনৰ আধাতকৈও বেছি ধন বাইক এম্বলেঞ্চৰ ইন্ধন আৰু দুখীয়া ৰোগীসকলক ঔষধ কিনি দিওঁতে খৰচ হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/siliguri/story_132413.jsp|title=Padma for SOS bike ambulance rider|work=The Telegraph|access-date=2017-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180213093345/https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/siliguri/story_132413.jsp|archivedate=2018-02-13}}</ref> ==সন্মান== হকে আগবঢ়োৱা নিস্বাৰ্থ সমাজসেৱাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ২০১৭ চনৰ গণতন্ত্ৰ দিৱসত দেশখনৰ চতুৰ্থ অসমাৰিক সেৱা [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰে।<ref name="scoop">{{cite web | url=https://scoop.eduncle.com/padma-awards-2017 | title=List of 2017 Padma Shree Awardees | publisher=scoop.eduncle.com | accessdate=16 June 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200616054104/https://scoop.eduncle.com/padma-awards-2017 | archivedate=16 June 2020 | deadurl=yes}}</ref> == তথ্যউৎস == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] ls43xzylvjngg2nwca1stz9nogdssh6 0 61611 647511 256345 2026-10-25T04:52:53Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647511 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=অৰৱল জিলা|leader_title2=[[বিধানসভা|বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]]|demographics_type1=জনগাঁথনি|demographics1_title1=[[Literacy in India|সাক্ষৰতা]]|demographics1_info1=67.44%|demographics1_title2=লিংগ অনুপাত|demographics1_info2=928|leader_title=|leader_name=|leader_title1=[[লোকসভা|লোকসভা সমষ্টিসমূহ]]|leader_name1=[[জেহানাবাদ (লোকসভা সমষ্টি)|জেহানাবাদ]]|leader_name2=অৰৱল আৰু কুৰথা|population_urban=51,849|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+05:30|registration_plate=|blank_name_sec1=[[Indian road network|প্ৰধান ঘাইপথসমূহ]]|blank_info_sec1=[[National Highway 98 (India)|NH 98]]|blank_name_sec2=|blank_info_sec2=|website=http://arwal.bih.nic.in/|official_name=|population_density_km2=auto|population_footnotes=|settlement_type=[[বিহাৰৰ জিলাসমূহ|জিলা]] |subdivision_type2=[[Administrative divisions of India|সংমণ্ডল]]|total_type=মুঠ|native_name=|image_map=Bihar district location map Arwal.svg|map_caption=বিহাৰ ৰাজ্যত অৰৱল জিলাৰ অৱস্থান|coor_pinpoint=অৰৱল|subdivision_type=দেশ|subdivision_name=[[ভাৰত]]|subdivision_type1=[[States and union territories of India|ৰাজ্য]]|subdivision_name1=[[বিহাৰ]]|subdivision_name2=[[মাগধ সংমণ্ডল|মাগধ]]|population_total=700,843|established_date=|seat_type=সদৰ|seat=[[অৰৱল]]|parts_type=[[Tehsils of India|তেহচিল]]|parts_style=para|p1=|area_total_km2=638|area_footnotes=|population_as_of=2011|image_skyline=Son River Arwal Bihar.jpg }} '''অৰৱল জিলা''' [[ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] ৰাজ্যৰ এখন সৰু জিলা আৰু [[অৰৱল]] নগৰ এই জিলাৰ সদৰ ঠাই। ই পূৰ্বতে [[জেহানাবাদ জিলা]]ৰ অংশ আছিল। ই বিহাৰৰ ৰাজধানী চহৰ [[পাটনা]]ৰ পৰা ৬৫ কিঃমিঃ দূৰৈত অৱস্থিত। == ভূগোল == অৰৱল জিলাৰ মাটিকালি ৬৩৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৪৬ বৰ্গ মাইল)। ইয়াৰ ভৌগোলিক স্থানাংক হৈছে {{Coord|25|14|24|N|84|40|12|E}}। == জনসংখ্যা == অৰৱল জিলাৰ জনসংখ্যা।<ref>{{Cite web|url=http://arwal.bih.nic.in/dpopulation.htm|title=Archived copy|accessdate=2016-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161116162750/http://arwal.bih.nic.in/dpopulation.htm|archivedate=2016-11-16}}</ref> {| class="wikitable" ! ! মুঠ ! গ্ৰামাঞ্চল ! চহৰাঞ্চল |- |'''ব্যক্তি''' |700,843 |700,843 |0 |- |'''পুৰুষ''' |363,497 |363,497 |0 |- |'''মহিলা''' |337,346 |337,346 |0 |- |} == ভাষা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জনসংখ্যাৰ 86.53% [[মাগধী ভাষা|মাগধী]], 8.11% [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] আৰু 4.96% [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]ভাষী লোক। ইয়াৰ অধিকাংশ লোকে মাগধী ভাষা কয়।<ref>{{Cite web|url=http://arwal.bih.nic.in/about_district.htm|title=Archived copy|accessdate=2016-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160331234203/http://arwal.bih.nic.in/about_district.htm|archivedate=2016-03-31}}</ref> == অৰ্থনীতি == অৰৱল জিলাৰ অৰ্থনীতি কৃষি-ভিত্তিক। ধান, ঘেঁহু আৰু দাইল ইয়াৰ প্ৰধান শস্য। == সংমণ্ডল আৰু মহকুমা == অৰৱল জিলা মাগধ সংমণ্ডলৰ অন্তৰ্গত। ২০০১ চনৰ ২০ আগষ্ট মাহত এই জিলা গঠন কৰা হয় আৰু ই পূৰ্বতে জেহানাবাদ জিলাৰ অংশ আছিল। এই জিলাখনত কেৱল এটাই মহকুমা আছে আৰু সেইটো হ'ল অৰৱল। এই মহকুমাটোক ছটা ব্লকত পুনৰ্বিভাজন কৰা হৈছে: অৰৱল, কাৰপি, কালেৰ, কুৰথা, সূৰ্যপুৰ আৰু বংশী।<ref name="offpage">{{Cite web|url=http://gov.bih.nic.in/profile/Districts/Arwal.htm|title=Bihar districts:Arwal|publisher=Official website of [[Bihar]]|accessdate=2008-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080923091541/http://gov.bih.nic.in/profile/Districts/Arwal.htm|archivedate=23 September 2008}}</ref> == যাতায়ত == আটাইতকৈ নিকটৱৰ্তী বিমান বন্দৰ পাটনাত আৰু ৰে'ল ষ্টেশ্যন জেহানাবাদ ('''JHD''') আৰু অনুগড় নাৰায়ণ ৰোড ('''AUBR''')ত অৱস্থিত। এই জিলাখন [[জেহানাবাদ]], পাটনা আৰু [[ঔৰংগাবাদ]]ৰ সৈতে পথেৰে সংযুক্ত হৈ আছে। == জনগাঁথনি == {{bar box |title=অৰৱল জিলাৰ ধৰ্মসমূহ |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু]]|orange|90.48}} {{bar percent|[[ইছলাম|মুছলমান]]|green|9.17}} {{bar percent|উল্লেখ কৰা নাই|black|0.23}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]|blue|0.06}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]]|yellow|0.05}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]|olive|0.01}} {{bar percent|[[জৈন ধৰ্ম|জৈন]]|brown|0.01}} {{bar percent|অন্য|grey|0.01}} }} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰৱল জিলাৰ জনসংখ্যা ৭০০,৮৪৩জন।<ref name="districtcensus2">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=District Census 2011|accessdate=2011-09-30|year=2011|publisher=Census2011.co.in}}</ref> জনঘনত্ব হৈছে প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ১,০৯৯জন (২,৮৫০ প্ৰতি বৰ্গ মাইল)। লিংগ অনুপাত হৈছে প্ৰতি ১০০০জন পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯২৭ গৰাকী মহিলা আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ হৈছে ৬৯.৫৪%।<ref name="districtcensus4">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=District Census 2011|accessdate=2011-09-30|year=2011|publisher=Census2011.co.in}}</ref><ref name="districtcensus3">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=District Census 2011|accessdate=2011-09-30|year=2011|publisher=Census2011.co.in}}</ref> == লগতে চাওক == * [https://web.archive.org/web/20110430231802/http://www.allaboutbihar.com/districts/arwal/index.php Arwal Information Portal] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক লিংক == * [http://arwal.bih.nic.in Official site] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 6xwfqt6pj5ih2mbeny7f74h341lzvxo 0 61635 647512 256346 2026-10-25T04:53:09Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647512 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=ঔৰংগাবাদ জিলা|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|population_density_km2=auto|demographics_type1=জনগাঁথনি|demographics1_title1=[[Literacy in India|সাক্ষৰতা]]|demographics1_info1=72.77%|demographics1_title2=লিংগ অনুপাত|demographics1_info2=916|leader_title2=|leader_name2=|utc_offset1=+05:30|population_footnotes=|registration_plate=|blank_name_sec1=[[Indian road network|প্ৰধান ঘাইপথসমূহ]]|blank_info_sec1=NH2 (এতিয়া [[National Highway 19 (India)|NH19]])|blank_name_sec2=|blank_info_sec2=|website=http://aurangabad.bih.nic.in/|official_name=|governing_body=|government_type=|population_urban=|population_total=2,540,073|settlement_type=[[বিহাৰৰ জিলাসমূহ|জিলা]]|subdivision_name1=[[বিহাৰ]]|total_type=মুঠ|native_name=|image_map=Bihar district location map Aurangabad.svg|map_caption=বিহাৰ ৰাজ্যত ঔৰংগাবাদ জিলাৰ অৱস্থান|coor_pinpoint=ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ|subdivision_type=দেশ|subdivision_name=[[ভাৰত]]|subdivision_type1=[[States and union territories of India|ৰাজ্য]]|subdivision_type2=[[Administrative divisions of India|সংমণ্ডল]]|population_as_of=2011|subdivision_name2=[[Magadh division|মাগধ]]|established_date=|seat_type=সদৰ|seat=[[ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ]]|parts_type=[[Tehsils of India|তেহচিল]]|parts_style=para|p1=|area_total_km2=3305|area_footnotes=|leader_party= }} '''ঔৰংগাবাদ''' [[ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] ৰাজ্যৰ এখন জিলা। [[ঔৰংগাবাদ, বিহাৰ|ঔৰংগাবাদ]] নগৰ এই জিলাখনৰ সদৰ ঠাই। == ভূগোল == ঔৰংগাবাদ জিলাৰ মাটিকালি ৩,৩৮৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১,৩০৯ বৰ্গ মাইল)। এই জিলাখন [[মাগধ সংমণ্ডল]]ৰ অন্তৰ্গত। == জনগাঁথনি == {{Bar box|title=ঔৰংগাবাদ জিলাৰ ধৰ্মসমূহ|titlebar=#Fcd116|left1=ধৰ্ম|right1=শতাংশ|float=right|bars={{bar percent|[[হিন্দু]]|orange|90.20}} {{bar percent|[[ইছলাম|মুছলমান]]|green|9.34}}}}২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ঔৰংগাবাদ জিলাৰ জনসংখ্যা ২,৫৪০,০৭৩জন।<ref name="districtcensus7">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=District Census 2011|accessdate=30 September 2011|year=2011|publisher=Census2011.co.in}}</ref> জনঘনত্ব হৈছে প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৭৬০জন (২০০০ প্ৰতি বৰ্গ মাইল)। লিংগ অনুপাত হৈছে প্ৰতি ১০০০জন পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯১৬ গৰাকী মহিলা আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ হৈছে ৭২.৭৭%।<ref name="districtcensus5">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=District Census 2011|accessdate=30 September 2011|year=2011|publisher=Census2011.co.in}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ঔৰংগাবাদ জিলাৰ জনসংখ্যাৰ ৯৪.৭৮% [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] আৰু ৫.১৭% [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]]ভাষী লোক।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16.html 2011 Census of India, Population By Mother Tongue]</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক লিংক == * [https://aurangabad.gov.in/ Aurangabad information portal] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 2itszs827kux3jk57htv635md2bp8g6 0 64409 647620 258038 2026-10-25T11:23:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647620 wikitext text/x-wiki {{confuse|হ্ৰদ}} [[File:Maguri Beel.jpg|right|thumb|অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাৰ [[মাগুৰী মতাপুং বিল]]]] '''বিল''' হৈছে চাৰিওফালে স্থলভাগে ঘেৰি থকা দ আৰু বহল স্বাভাৱিক জলভাগ। সাধাৰণতে [[গঙ্গা নদী|গংগা]]-[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] সমভূমি অঞ্চলৰ পূব ভাৰতীয় ৰাজ্য [[অসম]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ লগতে [[বাংলাদেশ]]ৰ [[হ্ৰদ]]ৰ দৰে বৃহৎ স্থিতিশীল পানীৰে পূৰ্ণ আদ্ৰভূমিক বুজাবলৈ বিল শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে নদী বা খাৱৈৰ গতিশীল পানীৰ উৎসক বুজাবলৈ খাল শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসমীয়া আৰু বঙালী দুয়ো ভাষাতে পানীৰে পূৰ্ণ ডাঙৰ আদ্ৰভূমিক বিল বোলা হয়। বিস্তীৰ্ণ আৱদ্ধ অলুণীয়া পানীৰ জলাশয় বিলসমূহ মূলতঃ নিম্নভূমি অঞ্চল। বেছিভাগ বিলত শুকান ঋতুত পানী শুকাই যায়। তাৰপিছত এই অঞ্চল খেতি আৰু জীৱ-জন্তুৰ চৰণীয়া অঞ্চল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাৰিষা কালত এই নিম্নভূমিবোৰ পানীৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ পৰে। সাধাৰণতে বিলৰ গভীৰতা অতি বেছি নহয়। কিন্তু ডাঙৰ বিলবোৰৰ গভীৰতা অতি বেছি আৰু প্ৰায় গোটেই বছৰ ধৰি পানী থাকে।<ref name = "Banglapedia 1">{{citation |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Beel |chapter=Beel |last=Mohd Shamsul Alam |first=and Md Sazzad Hossain |title=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=July 28, 2015 |year=2012 |edition=Second}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উৎপত্তি== বিল বহু ধৰণে গঠন হব পাৰে। যদি নিম্নভূমিত পানী নিষ্কাশন প্ৰণালী নাই বা জলনিষ্কাশন পথ বন্ধ থাকে, তেনেহ'লে বানপানীৰ পিছত সেই অঞ্চলত পানী বন্ধ হৈ যায়। পুনৰ যেতিয়া বৰষুণ বেছি হয় পানী জমা হৈ বিলৰ সৃষ্টি হয়। কেতিয়াবা নদীৰ পথ সলনি হয় আৰু বিলৰ উৎপত্তি হব পাৰে। সঘনে গতিপথ সলনি কৰা নদী বা সুঁতিৰ পৰা অশ্বখুৰা আকৃতিৰ বিলৰ সৃষ্টি হয়। এনে বিল কেতিয়াবা নদীৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। তদুপৰি ১৮৯৭ আৰু ১৯৫০ চনৰ [[ভূমিকম্প]]ৰ পৰিণতিতো এনে ধৰণৰ বহু বিল [[গংগা]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত সৃষ্টি হৈছিল বুলি ভূবিজ্ঞানীসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="গ্ৰন্থ ১"<ref>{{cite journal | title= অসমৰ আৰ্দ্ৰভূমি আৰু ইয়াৰ ব্যৱস্থাপনা |author= চুলতানা হাজৰিকা | journal= প্ৰান্তিক| year= ২০১৩| month= ১ - ১৫ ডিছেম্বৰ | volume= ৩৩শ বছৰ | issue= ১ম সংখ্যা| pages= পৃষ্ঠা ২৯}}</ref> [[Image:Jute field, Halti Beel, Natore.jpg|thumb|right|বাংলাদেশৰ নাটোৰ জিলাত অৱস্থিত হালটি বিল]] ==বিলৰ উপকাৰীতা== বিলসমূহ জলজ জৈৱবৈচিত্ৰ্যৰ বাবে জনাজাত। প্ৰতি বছৰে প্ৰব্ৰজন কৰা বহু প্ৰজাতিৰ চৰাইবোৰ এই বিলবোৰলৈ আহে। জলজ উদ্ভিদ আদিৰে ভৰপূৰ এই বিলবোৰ প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৱাত অপৰিসীম গুৰুত্ব আছে। বিলৰ উদ্ভিদ প্লাৱক সমূহে বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেন গেছ এৰি দিয়ে। তদুপৰি এই জলজ উদ্ভিদবোৰে পানীত হোৱা প্ৰদূষণ ৰোধতো সহায় কৰে। অসমৰ থলুৱা মাছৰ ভঁৰালস্বৰূপ এই বিল ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিয়েই বহু মৎসজীৱী পৰিয়াল বৰ্তি আছে। স্থানীয় বায়ুশ্বাসী মাছৰ লগতে আলংকৰিক মাছেৰে পূৰ্ণ এই বিলবোৰত পলুভক্ষী আৰু ঔষধি গুণসম্পন্ন মাছ পোৱা যায়। বিলসমূহে [[বানপানী]] প্ৰতিৰোধ কৰাত বিশেষ সহায় কৰে। ই অতিৰিক্ত পানী ভাগ ধৰি ৰাখে আৰু আশে-পাশে থকা ঠাইবোৰ প্লাৱিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। তদুপৰি ইয়াত থকা বিভিন্ন [[জলজ উদ্ভিদ|জলজ উদ্ভিদে]] পানীৰ সোঁত প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু বানপানীৰ ভয়াবহতা কম কৰাত, গৰাখহনীয়া ৰোধ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> [[File:Chandubi Lake New.jpg|right|thumb|[[চানডুবি বিল]]]] বিলৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য আৰু নান্দনিক প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে নানা পৰ্যটককো আকৰ্ষণ কৰে। ==লগতে চাওক== * [[অসমৰ বিলসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} <!-- * [https://web.archive.org/web/20110721185837/http://www.bengalbirds.info/Deepor_Beel_Guwahati_Assam.php ''Birding opportunities at Deepor Beel''] {{refend}} --> [[শ্ৰেণী:ভূগোল]] j956mvtwn7c58txnmnogzopt68om3s1 0 64468 647258 589946 2026-10-24T15:27:58Z Mrigen Sarma 3 51880 বানান শুধৰণি 647258 wikitext text/x-wiki {{Infobox road |country=IND |type = |name =গোহাঁই কমল আলি |map =Gohai Kamal Ali.jpg |map_notes = [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[সৰভোগ]]ত গোহাঁই কমল আলিৰ একাংশ |length_km = |direction_a = |terminus_a = [[কোচ বিহাৰ]] |junction = |direction_b = |terminus_b = [[নাৰায়ণপুৰ]] |destinations= |states = [[অসম]], [[পশ্চিম বংগ]] }} '''গোহাঁই কমল আলি''' ({{Lang-en|Gohain Kamal Ali}}) [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী [[কোচ বিহাৰ]] আৰু [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]ক সংযোগ কৰা পথ। কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ তত্ত্বাৱধানত এই আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৫৪৭ চনত গোহাঁই কমল আলি সজা সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=208}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সতীয়া ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ তত্ত্বাৱধানত এই আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বাবে এই আলিৰ নাম গোহাঁই কমল আলি হিচাপে জনাজাত। ==নিৰ্মাণ আৰু ব্যৱহাৰ== আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং|চুহুংমুহুঙে]] কোচৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি আহোম আৰু কোচসকলৰ মাজত বিবাদৰ সূত্ৰপাত ঘটাইছিল। পিছলৈ নৰনাৰায়ণৰ শাসনকালত স্বৰ্গদেউ [[চুক্লেংমুং|চুক্লেংমুঙে]] কোচৰাজ্যত আক্ৰমণ চলায়। ১৫৮৬ চনত [[চিলাৰায়|চিলাৰায়ে]] ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰেদি ডিক্ৰাইলৈ এক অভিযান চলায় আৰু ডিক্ৰাই নৈৰ পাৰত তয়াময়া যুদ্ধ হয়। ইয়াৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বিপৰীতে থকা কলিয়াবৰত আৰু এখন সৰু যুদ্ধ হয়।<ref name=কোচ/> আহোমসকলে ছালা নামৰ ঠাই এডোখৰত গোট খাই আকৌ যুদ্ধৰ বাবে সাজু হৈছিল। পিছে কোচসকলে গৈ সেই ঠাইতে তেওঁলোকক পুনৰ আক্ৰমণ কৰি বহু লোকজনৰ হানি কৰে। এই আক্ৰমণ সমূহৰ কালত কোচসকলে কোচবিহাৰত থকা তেওঁলোকৰ ৰাজধানী [[কোচ বিহাৰ]]ৰ পৰা বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ ৩৫০ মাইল দীঘল এটা গড় আলি নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=কোচ/> এই আলি নিৰ্মাণকাৰ্য তদাৰক কৰা নৰনাৰায়ণৰ ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ নামেৰে আলিটোৰ নাম ৰখা হৈছিল। ১৫৪৭ চনত গোহাঁই কমল আলি নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত কোচসকলে নাৰায়ণপুৰত এটা দূৰ্গ সাজে। ইয়াৰ পিছত আহোম সকলে কোচসকলক পিছফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰি পিচলা নৈৰ পাৰলৈকে আগুৱাই আহে। এই যুঁজত কোচসকল শোচনীয় ভাৱে পৰাজয় হয়। নৰনাৰায়ণে ১৫৬২ চনত পুনৰ শক্তিশালী আহোমৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ আৰম্ভ কৰে। জানুৱাৰী মাহত চিলাৰায়ে নিজে দিখৌ লৈকে পৰিচালিত কৰি আহোমক সম্পূৰ্ণভাৱে পৰাস্ত কৰে।<ref name=কোচ>{{Cite web|url=https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9ac9c19f099e9cd99c9c0/9859b89ae-9ac9c19f099e9cd99c9c0/99599a-9f099c9be-9b89959b2|website=as.vikaspedia.in|title= কোচ-ৰজা সকল|url-status=live|access-date=21 November 2020}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=208}}</ref> ==ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য== গোহাঁই কমল আলি উত্তৰে অৱস্থিত জনজাতীয় অঞ্চল আৰু তাৰ দক্ষিণলৈ থকা অজনজাতীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমা গঠন কৰিছিল। ১৫৬২ চনত [[মংগলদৈ]]ৰ চান্দিকাবেহাৰত নৰনাৰায়ণে এই পথৰ উত্তৰ অঞ্চলটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ মূল কাৰণ হল কোচ আৰু মেচ লোকসকলে জনজাতীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰিছিল আৰু দক্ষিণত ব্রাহ্মণীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Nath|1989|p=55}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত এই পথটোৱে অসম দোৱাৰৰ দক্ষিণ সীমা গঠন কৰে। এই দোৱাৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ সমভূমি আৰু [[ভুটান]]ৰ পাহাৰত ৰাজনৈতিক শক্তিৰ মাজৰ অঞ্চল গঠন কৰিছিল। ==বৰ্তমান স্থিতি== গোহাঁই কমল আলি পুৰ্ণাংগ ৰূপত এতিয়া পোৱা নাযায়। ইয়াৰ অৱশিষ্ট অৱস্থা কিছু কিছু ঠাইত দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান বৰপেটাৰ সৰভোগ অঞ্চলত ইয়াৰ কিছু অংশ অৱস্থিত। ধুবুৰীৰ আগমনীতো দেখিবলৈ পোৱা যায় ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট| <ref>{{Citation |last=Baruah |first=S L |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd.|place=New Delhi |year=1986}}</ref> <ref>{{Citation | last = Nath | first = D | title = History of the Koch Kingdom: 1515-1615 | publisher=Mittal Publications | place=Delhi | year=1989 }}</ref> }} [[শ্ৰেণী:কোচ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পথসমূহ]] ogpfho99rdxsupe1p20pvmqb5vtvmet 647261 647258 2026-10-24T15:32:42Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* নিৰ্মাণ আৰু ব্যৱহাৰ */ 647261 wikitext text/x-wiki {{Infobox road |country=IND |type = |name =গোহাঁই কমল আলি |map =Gohai Kamal Ali.jpg |map_notes = [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[সৰভোগ]]ত গোহাঁই কমল আলিৰ একাংশ |length_km = |direction_a = |terminus_a = [[কোচ বিহাৰ]] |junction = |direction_b = |terminus_b = [[নাৰায়ণপুৰ]] |destinations= |states = [[অসম]], [[পশ্চিম বংগ]] }} '''গোহাঁই কমল আলি''' ({{Lang-en|Gohain Kamal Ali}}) [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী [[কোচ বিহাৰ]] আৰু [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]ক সংযোগ কৰা পথ। কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ তত্ত্বাৱধানত এই আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৫৪৭ চনত গোহাঁই কমল আলি সজা সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=208}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সতীয়া ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ তত্ত্বাৱধানত এই আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বাবে এই আলিৰ নাম গোহাঁই কমল আলি হিচাপে জনাজাত। ==নিৰ্মাণ আৰু ব্যৱহাৰ== আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং|চুহুংমুহুঙে]] কোচৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি আহোম আৰু কোচসকলৰ মাজত বিবাদৰ সূত্ৰপাত ঘটাইছিল। পিছলৈ নৰনাৰায়ণৰ শাসনকালত স্বৰ্গদেউ [[চুক্লেংমুং|চুক্লেংমুঙে]] কোচৰাজ্যত আক্ৰমণ চলায়। ১৫৮৬ চনত [[চিলাৰায়|চিলাৰায়ে]] ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰেদি ডিক্ৰাইলৈ এক অভিযান চলায় আৰু ডিক্ৰাই নৈৰ পাৰত তয়াময়া যুদ্ধ হয়। ইয়াৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বিপৰীতে থকা কলিয়াবৰত আৰু এখন সৰু যুদ্ধ হয়।<ref name=কোচ/> আহোমসকলে ছালা নামৰ ঠাই এডোখৰত গোট খাই আকৌ যুদ্ধৰ বাবে সাজু হৈছিল। পিছে কোচসকলে গৈ সেই ঠাইতে তেওঁলোকক পুনৰ আক্ৰমণ কৰি বহু লোকজনৰ হানি কৰে। এই আক্ৰমণ সমূহৰ কালত কোচসকলে কোচবিহাৰত থকা তেওঁলোকৰ ৰাজধানী [[কোচ বিহাৰ]]ৰ পৰা বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ ৩৫০ মাইল দীঘল এটা গড় আলি নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=কোচ/> এই আলি নিৰ্মাণকাৰ্য তদাৰক কৰা নৰনাৰায়ণৰ ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ নামেৰে আলিটোৰ নাম ৰখা হৈছিল। ১৫৪৭ চনত গোহাঁই কমল আলি নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত কোচসকলে নাৰায়ণপুৰত এটা দূৰ্গ সাজে। ইয়াৰ পিছত আহোম সকলে কোচসকলক পিছফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰি পিচলা নৈৰ পাৰলৈকে আগুৱাই আহে। এই যুঁজত কোচসকল শোচনীয় ভাৱে পৰাজয় হয়। [[File:Southern border of Bhutan1985.jpg|thumb|280px|১৮৬৫ চনৰ ডুৱাৰ যুদ্ধৰ আগতে ভূটানৰ দক্ষিণ সীমা নীলা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]] নৰনাৰায়ণে ১৫৬২ চনত পুনৰ শক্তিশালী আহোমৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ আৰম্ভ কৰে। জানুৱাৰী মাহত চিলাৰায়ে নিজে দিখৌ লৈকে পৰিচালিত কৰি আহোমক সম্পূৰ্ণভাৱে পৰাস্ত কৰে।<ref name=কোচ>{{Cite web|url=https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9ac9c19f099e9cd99c9c0/9859b89ae-9ac9c19f099e9cd99c9c0/99599a-9f099c9be-9b89959b2|website=as.vikaspedia.in|title= কোচ-ৰজা সকল|url-status=live|access-date=21 November 2020}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=208}}</ref> ==ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য== গোহাঁই কমল আলি উত্তৰে অৱস্থিত জনজাতীয় অঞ্চল আৰু তাৰ দক্ষিণলৈ থকা অজনজাতীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমা গঠন কৰিছিল। ১৫৬২ চনত [[মংগলদৈ]]ৰ চান্দিকাবেহাৰত নৰনাৰায়ণে এই পথৰ উত্তৰ অঞ্চলটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ মূল কাৰণ হল কোচ আৰু মেচ লোকসকলে জনজাতীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰিছিল আৰু দক্ষিণত ব্রাহ্মণীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Nath|1989|p=55}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত এই পথটোৱে অসম দোৱাৰৰ দক্ষিণ সীমা গঠন কৰে। এই দোৱাৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ সমভূমি আৰু [[ভুটান]]ৰ পাহাৰত ৰাজনৈতিক শক্তিৰ মাজৰ অঞ্চল গঠন কৰিছিল। ==বৰ্তমান স্থিতি== গোহাঁই কমল আলি পুৰ্ণাংগ ৰূপত এতিয়া পোৱা নাযায়। ইয়াৰ অৱশিষ্ট অৱস্থা কিছু কিছু ঠাইত দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান বৰপেটাৰ সৰভোগ অঞ্চলত ইয়াৰ কিছু অংশ অৱস্থিত। ধুবুৰীৰ আগমনীতো দেখিবলৈ পোৱা যায় ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট| <ref>{{Citation |last=Baruah |first=S L |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd.|place=New Delhi |year=1986}}</ref> <ref>{{Citation | last = Nath | first = D | title = History of the Koch Kingdom: 1515-1615 | publisher=Mittal Publications | place=Delhi | year=1989 }}</ref> }} [[শ্ৰেণী:কোচ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পথসমূহ]] f48bztr7xvtntjxnu8wagbmmlsak55d 647262 647261 2026-10-24T15:33:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647262 wikitext text/x-wiki {{Infobox road |country=IND |type = |name =গোহাঁই কমল আলি |map =Gohai Kamal Ali.jpg |map_notes = [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[সৰভোগ]]ত গোহাঁই কমল আলিৰ একাংশ |length_km = |direction_a = |terminus_a = [[কোচ বিহাৰ]] |junction = |direction_b = |terminus_b = [[নাৰায়ণপুৰ]] |destinations= |states = [[অসম]], [[পশ্চিম বংগ]] }} '''গোহাঁই কমল আলি''' ({{Lang-en|Gohain Kamal Ali}}) [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী [[কোচ বিহাৰ]] আৰু [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]ক সংযোগ কৰা পথ। কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ তত্ত্বাৱধানত এই আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৫৪৭ চনত গোহাঁই কমল আলি সজা সম্পূৰ্ণ হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=208}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সতীয়া ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ তত্ত্বাৱধানত এই আলি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বাবে এই আলিৰ নাম গোহাঁই কমল আলি হিচাপে জনাজাত। ==নিৰ্মাণ আৰু ব্যৱহাৰ== আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং|চুহুংমুহুঙে]] কোচৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি আহোম আৰু কোচসকলৰ মাজত বিবাদৰ সূত্ৰপাত ঘটাইছিল। পিছলৈ নৰনাৰায়ণৰ শাসনকালত স্বৰ্গদেউ [[চুক্লেংমুং|চুক্লেংমুঙে]] কোচৰাজ্যত আক্ৰমণ চলায়। ১৫৮৬ চনত [[চিলাৰায়|চিলাৰায়ে]] ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰেদি ডিক্ৰাইলৈ এক অভিযান চলায় আৰু ডিক্ৰাই নৈৰ পাৰত তয়াময়া যুদ্ধ হয়। ইয়াৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বিপৰীতে থকা কলিয়াবৰত আৰু এখন সৰু যুদ্ধ হয়।<ref name=কোচ/> আহোমসকলে ছালা নামৰ ঠাই এডোখৰত গোট খাই আকৌ যুদ্ধৰ বাবে সাজু হৈছিল। পিছে কোচসকলে গৈ সেই ঠাইতে তেওঁলোকক পুনৰ আক্ৰমণ কৰি বহু লোকজনৰ হানি কৰে। এই আক্ৰমণ সমূহৰ কালত কোচসকলে কোচবিহাৰত থকা তেওঁলোকৰ ৰাজধানী [[কোচ বিহাৰ]]ৰপৰা বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ ৩৫০ মাইল দীঘল এটা গড় আলি নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=কোচ/> এই আলি নিৰ্মাণকাৰ্য তদাৰক কৰা নৰনাৰায়ণৰ ভাতৃ গোহাঁই কমলৰ নামেৰে আলিটোৰ নাম ৰখা হৈছিল। ১৫৪৭ চনত গোহাঁই কমল আলি নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত কোচসকলে নাৰায়ণপুৰত এটা দুৰ্গ সাজে। ইয়াৰ পিছত আহোমসকলে কোচসকলক পিছফালৰপৰা আক্ৰমণ কৰি পিছলা নৈৰ পাৰলৈকে আগুৱাই আহে। এই যুঁজত কোচসকল শোচনীয়ভাৱে পৰাজয় হয়। [[File:Southern border of Bhutan1985.jpg|thumb|280px|১৮৬৫ চনৰ ডুৱাৰ যুদ্ধৰ আগতে ভূটানৰ দক্ষিণ সীমা নীলা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]] নৰনাৰায়ণে ১৫৬২ চনত পুনৰ শক্তিশালী আহোমৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ আৰম্ভ কৰে। জানুৱাৰী মাহত চিলাৰায়ে নিজে দিখৌ লৈকে পৰিচালিত কৰি আহোমক সম্পূৰ্ণভাৱে পৰাস্ত কৰে।<ref name=কোচ>{{Cite web|url=https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9ac9c19f099e9cd99c9c0/9859b89ae-9ac9c19f099e9cd99c9c0/99599a-9f099c9be-9b89959b2|website=as.vikaspedia.in|title= কোচ-ৰজা সকল|url-status=live|access-date=21 November 2020}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=208}}</ref> ==ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য== গোহাঁই কমল আলি উত্তৰে অৱস্থিত জনজাতীয় অঞ্চল আৰু তাৰ দক্ষিণলৈ থকা অজনজাতীয় অঞ্চলৰ মাজৰ সীমা গঠন কৰিছিল। ১৫৬২ চনত [[মংগলদৈ]]ৰ চান্দিকাবেহাৰত নৰনাৰায়ণে এই পথৰ উত্তৰ অঞ্চলটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ মূল কাৰণ হল কোচ আৰু মেচ লোকসকলে জনজাতীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰিছিল আৰু দক্ষিণত ব্ৰাহ্মণীয় ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Nath|1989|p=55}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত এই পথটোৱে অসম দোৱাৰৰ দক্ষিণ সীমা গঠন কৰে। এই দোৱাৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ সমভূমি আৰু [[ভূটান]]ৰ পাহাৰত ৰাজনৈতিক শক্তিৰ মাজৰ অঞ্চল গঠন কৰিছিল। ==বৰ্তমান স্থিতি== গোহাঁই কমল আলি পূৰ্ণাংগ ৰূপত এতিয়া পোৱা নাযায়। ইয়াৰ অৱশিষ্ট অৱস্থা কিছু কিছু ঠাইত দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান বৰপেটাৰ সৰভোগ অঞ্চলত ইয়াৰ কিছু অংশ অৱস্থিত। ধুবুৰীৰ আগমনীতো দেখিবলৈ পোৱা যায় ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট| <ref>{{Citation |last=Baruah |first=S L |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd.|place=New Delhi |year=1986}}</ref> <ref>{{Citation | last = Nath | first = D | title = History of the Koch Kingdom: 1515-1615 | publisher=Mittal Publications | place=Delhi | year=1989 }}</ref> }} [[শ্ৰেণী:কোচ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পথসমূহ]] izpcawwhe4oei0o2fcf6vehvzpqjpwp 0 64512 647471 646972 2026-10-25T01:38:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647471 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অসম–অৰুণাচল সীমান্তৰ ঐতিহাসিক মন্দিৰ}} {{Infobox Mandir | name = তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ | building_name = তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ | primary_deity = [[কেঁচাইখাতী]] বা পিশাচী (জনগোষ্ঠীয় দেৱী)<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=71}}</ref><ref>"She is popularly known as Kechai-khati, the eater of raw flesh." {{harvcol|Gogoi|2011|p=235}} "Perhaps, Kechai-khati was a tribal deity who was so influential at the time of the coming of the Ahoms that even they could not possibly ignore her and decided to continue her worship according to the old tradition." {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> | religious_affiliation = জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম | image = | image_size = | alt = | caption = | coordinates = {{coord|27|56|54.6608|N|96|0|55.8162|E|type:landmark|display=inline}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | district = [[লোহিত জিলা]] | locale = পায়াৰ ওচৰত, [[শদিয়া]]–তেজু পথৰ সমীপত | elevation_m = | materials = শিল, পৰ্ফিৰিটিক গ্ৰেনাইট আৰু ইটা | architecture = শিল, পৰ্ফিৰিটিক গ্ৰেনাইট আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত | creator = [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] | pushpin_map = India Arunachal Pradesh | pushpin_map_caption = অৰুণাচল প্ৰদেশত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ অৱস্থান | pushpin_map_size = 250 | website = }} '''তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ''' বা '''কেঁচাই খাইতি শাল'''<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=Leslie |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-East Frontier |year=1914 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=24}}</ref> [[অসম]]–[[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক মন্দিৰ। অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ [[শদিয়া]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৮ কিঃমিঃ নিলগত বৰ্তমান এই [[মন্দিৰ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[লোহিত জিলা]]ত অৱস্থিত।<ref name="ASI">{{cite web |url=https://www.asiguwahaticircle.gov.in/coppertemple.html |title=Ruins of Copper Temple (Tamreswari), Near Paya |publisher=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |access-date=26 June 2026}}</ref> এই মন্দিৰ তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাই খাইতি দেৱীলৈ উৎসৰ্গিত। তাম্ৰেশ্বৰী দেৱী [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ [[কালী]], [[তাৰা]], [[চামুণ্ডা]] আদিৰ দৰে উগ্ৰ দেৱী। কিছুমানৰ মতে এই মন্দিৰ জনজাতীয় লোকদেৱী কেঁচাই খাইতিৰ মূল মন্দিৰ। কেঁচাই খাইতি [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ দেৱী আছিল, য'ত পূজা-পাতল কৰিবলৈ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক ৰখা হৈছিল।<ref>'According to E.A. Gait, "The religion of the Chutiyas was a curious one. They worshipped various forms of Kali with the aid not of the Brahmanas but of their own tribal priests or Deoris. The favorite form in which they worshipped this deity was that of Kesai-khati 'the eater of raw flesh' to whom human sacrifices were offered. After their subjugation by the Ahoms, the Deoris were permitted to continue their ghastly rites; but they were usually given for this purpose, criminals who have been sentenced to capital punishment..."' {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে ১৮০৭–১৮১৪ চনৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণত শদিয়াৰ দিক্কৰবাসিনী মন্দিৰক অসমৰ তিনিখন বিশেষ উল্লেখযোগ্য তীৰ্থস্থানৰ অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। আন দুখন আছিল নীলাচলৰ কামাখ্যা মন্দিৰ আৰু কলিয়াবৰৰ মন্দিৰ।<ref>{{cite book |last=Hamilton |first=Francis |title=An Account of Assam, 1807–1814 |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |year=1987 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |page=57}}</ref> পূব সীমান্তৰ পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ বিশেষ ধৰ্মীয় গুৰুত্ব আছিল। এই কাৰণে মন্দিৰখনক ''পূবৰ কামাখ্যা'' (''Eastern Kamakhya'') বুলিও কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh—Lohit District |year=1978 |publisher=Director of Information and Public Relations, Government of Arunachal Pradesh |location=Shillong |quote=The Tamreswari was so venerated by all the hill people of this region that it was aptly called the Eastern Kamakhya.}}</ref> এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে এছ. এফ. হেনেৰ পূৰ্বৰ পৰ্যবেক্ষণৰ আধাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে প্ৰাচীন কালত মন্দিৰখন আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলটো পশ্চিম অসমৰ সৈতে এটা বৃহৎ ওখ আলিৰে সংযুক্ত আছিল। এই পথটো [[কমতাপুৰ]]ৰ পৰা [[নাৰায়ণপুৰ]] হৈ অসমৰ সুদূৰ পূব প্ৰান্তলৈ বিস্তৃত আছিল বুলি তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছিল। পথটোৱে শদিয়াৰ আশে-পাশে থকা প্ৰাচীন নগৰসমূহকো সংযোগ কৰিছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1914 |pages=84–85}}</ref> [[কালিকা পুৰাণ]]ত উল্লিখিত মতে কামৰূপত কামাখ্যা আৰু কামৰূপ নামৰ দুখন মুখ্য শক্তিপীঠ আছিল। তাৰেই কামৰূপ বা দিক্কৰবাসিনী নামৰ এখন শক্তিপীঠ কামৰূপৰ উত্তৰ অঞ্চলত আছিল। দিক্কৰবাসিনীৰ দুটা ৰূপ বিদ্যমান—তীক্ষ্ণকণ্ঠ আৰু ললিতকণ্ঠ। তীক্ষ্ণকণ্ঠৰ দেহৰ বৰণ ক'লা আৰু পেট ঘটিৰ দৰে। এই ৰূপক উগ্ৰতাৰা বা একজঁটা বোলে। ললিতকণ্ঠ ধুনীয়া আৰু আকৰ্ষণীয় আৰু তেওঁক তাম্ৰেশ্বৰী বোলা হয়। একেখন গ্ৰন্থৰ মতে কামৰূপ পীঠ বৃষোদকা নৈৰ (অৰ্থ বহল নৈ) পূবত আৰু সীতগংগা (অৰ্থ বগা নৈ) নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। সেই কেইখন সম্ভৱতঃ তাম্ৰেশ্বৰীৰ পশ্চিমৰ দিবাং নৈ (অৰ্থ বহল) আৰু দিফু নৈ (অৰ্থ বগা) আছিল। অতীতত এই শালত নৰবলি প্ৰথা প্ৰচলিত আছিল।<ref name="ASI"/> কালিকা পুৰাণত এই শালৰ নৰবলিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, ''"হে ৰাজন, পানেষু মদিৰা শ্ৰেষ্ঠ, নৰো বলিষু পাৰ্থিৱ"'', অৰ্থাৎ এই পীঠত দ্ৰব্যৰ ভিতৰত মদ্যপান আৰু বলিৰ ভিতৰত নৰবলিয়ে শ্ৰেষ্ঠ। প্ৰাচীন গ্ৰন্থ কালিকা পুৰাণ (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ)ত দিক্কৰবাসিনী পীঠৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত [[অসমৰ ৰেচম শিল্প|ৰেচম]] ব্যৱহাৰ কৰা কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থ অনুসৰি দিক্কৰবাসিনী পীঠত দেৱ-দেৱীসকলক পূজা কৰাৰ সময়ত মন্দিৰৰ দেউৰীয়ে মূৰ্তিসমূহ ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা কৌশেয়া (অৰ্থাৎ বনৰীয়া ৰেচম) কাপোৰেৰে ঢাকি ৰাখিছিল।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk(''rakta-kauseya-vasana'')."</ref><ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index'', pp. 1243–45, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk(''rakta-kauseya-vastram'') is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref><ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> জনা যায় যে পুৰণি কালত [[মুগা]] হালধীয়া (প্ৰাকৃতিক), বগা (মেজানকাৰী মুগা) ৰঙত উপলব্ধ আছিল আৰু প্ৰায়ে "লেক" ৰঙেৰে ৰঙা কৰা হৈছিল।<ref>''Journal of Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the ''Mezankari muga'', the worm feeding on the ''Adakari tree'' (Litsea citrata). This ''muga'' constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ তাম ধাতুৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বিশেষকৈ ইয়াৰ ছাদ তামেৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰায়ে তাম্ৰেশ্বৰী নামটো প্ৰচলিত হ'ল।<ref name="vp">{{cite web |url=https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9b89829b89cd9959c39a49bf/9a49be9b99be9a89bf9f0-9859b89ae9f0-9979f09f1-9a49be9ae-9b69bf9b29cd9aa |title=তাহানিৰ অসমৰ গৌৰৱ তাম শিল্প |publisher=বিকাশপিডিয়া |access-date=23 November 2020}}</ref> আনহাতে কেঁচাই খাইতি নাম ইয়াৰ উগ্ৰ স্বভাৱ আৰু নৰবলি প্ৰথাৰ পৰা আহিছে বুলি গণ্য কৰা হয়। ''কেঁচাই খাইতি'' নামটোৰ ''কেঁচাই'' অংশই কেঁচা আৰু ''খাইতি'' অংশই খোৱা বুজায়। সেই অনুসৰি দেৱীগৰাকীৰ নামৰ অৰ্থ ''কেঁচা মাংস খোৱা''। দেৱীগৰাকীক ''পিশাচী'' নামেৰেও অভিহিত কৰা হৈছে। কাকলি গগৈয়ে উল্লেখ কৰিছে যে দেৱীগৰাকীৰ ভয়ংকৰ স্বৰূপৰ সৈতে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তাৰা দেৱীৰ উগ্ৰ ৰূপৰ সাদৃশ্য থকাৰ বাবে একাংশ গৱেষকে তেওঁৰ উপাসনাৰ বৌদ্ধ উৎসৰ সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰিছে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2011|pp=235–236}}</ref> ==ইতিহাস== ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুগ=== [[File:Stone statues of deities found at Tamreswari temple.png|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ স্থানত উদ্ধাৰ হোৱা তিনিগৰাকী দেৱ-দেৱীৰ শিলৰ মূৰ্তি।]] তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ আছিল। চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী কেঁচাইখাতীক ইয়াত পূজা কৰা হৈছিল। ইতিহাসবিদ সৃষ্টিধৰ দত্তই কেঁচাইখাতীৰ মন্দিৰক চুতীয়াসকলৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত মন্দিৰ আৰু দেৱীগৰাকীক তেওঁলোকৰ আদিম মাতৃ দেৱী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলে ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ জনগোষ্ঠীয় পুৰোহিত ''দেউৰী''সকলৰ মাধ্যমেৰে কেঁচাইখাতীৰ পূজা সম্পন্ন কৰিছিল। ইতিহাসবিদ এডৱাৰ্ড গেইটৰ মতে, চুতীয়াসকলে কালীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পূজা কৰিছিল আৰু কেঁচাইখাতী আছিল তেওঁলোকৰ বিশেষ প্ৰিয় দেৱীৰূপ। আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো দেউৰীসকলক পূৰ্বৰ আচাৰ অব্যাহত ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=39}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ইটা আৰু শিলেৰে এখন প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি মন্দিৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালিপিৰ পৰা জানিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref><ref>{{harvcol|Shin|2023|p=69}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ওচৰৰ পায়া নদীৰ পশ্চিম বা সোঁপাৰত মন্দিৰখন অৱস্থিত আছিল। নদীখনৰ বিপৰীত পূব বা বাওঁপাৰত আন এটা প্ৰাচীন শিৱলিংগ মন্দিৰ আছিল, যাৰ ধ্বংসাৱশেষ বৰ্তমান পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ নামেৰে পৰিচিত। অসম চৰকাৰৰ লখিমপুৰ জিলা গেজেটিয়াৰ অনুসৰি, দুয়োটা মন্দিৰৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় এক কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত আছিল।<ref>{{cite book |title=District Gazetteer: Lakhimpur |publisher=Government of Assam |year=1968 |at=Archaeology section |quote=The Tameswari stood on the right bank of the river Paya and the Shivalinga on its left, the two being within about a kilometre of each other.}}</ref> ===দেউৰী পুৰোহিত=== [[File:Stone gateway ruins of the Tamreswari Temple complex, ASI report 1906-07.jpg|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ ১৯০৬–০৭ চনৰ প্ৰতিবেদনৰ পৰা।]] তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ পূজা-পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দেউৰী পুৰোহিতসকলৰ ওপৰত আছিল। এই পুৰোহিতসকলৰ চাৰিটা প্ৰধান পদ আছিল—''বৰদেউৰী'' (''Deori Dema''), ''সৰুদেউৰী'' (''Deori Surba''), ''বৰভৰালী'' আৰু ''সৰুভৰালী''। প্ৰত্যেকজন পুৰোহিত নিৰ্দিষ্ট খেলৰ অন্তৰ্গত আছিল। বৰভৰালী আৰু সৰুভৰালীৰ দায়িত্ব আছিল মন্দিৰৰ প্ৰাপ্য সংগ্ৰহ কৰা আৰু বলিদানৰ বাবে জীৱ-জন্তুৰ যোগান ধৰা। আনহাতে, বৰদেউৰী আৰু সৰুদেউৰীয়েহে মন্দিৰৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি পূজা, বলিদান আৰু মন্ত্ৰপাঠ সম্পন্ন কৰিছিল। তেওঁলোকে গোৱা স্তোত্ৰ আৰু পাঠ কৰা মন্ত্ৰসমূহ সাধাৰণ লোকৰ বাবে সহজে বোধগম্য নাছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=70}}</ref> কেঁচাইখাতীৰ উপাসনা [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াসকলৰ]] উপৰি বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন কেইবাটাও জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ নাম উল্লেখযোগ্য।{{efn|কেঁচাইখাতীৰ উপাসনাৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলৰ ক্ষেত্ৰত দত্ত (১৯৮৫, পৃ. ৪৯), বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰেমলতা দেৱী (১৯৯২, অধ্যায় ১, পৃ. ৫), ৰাভাসকলৰ ক্ষেত্ৰত সংশ্লিষ্ট জনগোষ্ঠীৰ ধৰ্মীয় উৎসৱ সম্পৰ্কীয় অধ্যয়ন, তিৱাসকলৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰ্গৱ (২০০৩, পৃ. ২৫৫), কোচসকলৰ ক্ষেত্ৰত সজল নাগৰ অধ্যয়ন আৰু ডিমাছাসকলৰ ক্ষেত্ৰত ভট্টাচাৰ্য (১৯৯২, পৃ. ৩৯৩) উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Devi |first=Premalata |year=1992 |title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley |chapter=1 |page=5 |publisher=Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/66509}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Chakravorty |first=Bhaswati |year=2015 |title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas |chapter=10 |page=137 |publisher=Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/116438}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam |volume=22 |publisher=Isha Books |location=Delhi |year=2003 |page=255}}</ref><ref>{{cite web |last=Nag |first=Sajal |title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam |url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_}}</ref><ref>{{harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} কোচসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক ঐতিহাসিক বিৱৰণত কোচ সেনাপতি গোহাঁই কমলে কাছাৰৰ খাছপুৰত কেঁচাইখাতীৰ উদ্দেশ্যে মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই মন্দিৰসমূহ গোভা, নেলী আৰু কাবি অঞ্চলৰ পৰা অহা তিৱা আৰু মেচ সৈনিকসকলৰ ''দেহান'' নামৰ ধৰ্মীয় বিষয়াসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰভাৱ বিস্তাৰ হোৱাৰ পিছতো কেঁচাইখাতীৰ পূজা পুৰণি জনগোষ্ঠীয় ৰীতি অনুসৰি সম্পন্ন হৈ থাকিল। কাকলি গগৈৰ মতে, দেৱীগৰাকী সংস্কৃতায়িত দেৱী-পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ'লেও তেওঁৰ জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্যসমূহ প্ৰবল হৈ থকাৰ বাবে পূৰ্বৰ ধৰ্মীয় আচাৰসমূহ অব্যাহত আছিল।<ref>{{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> ===আহোম শাসনৰ সময়ত=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ পূজা-পৰিচালনাত দেউৰীসকলৰ অধিকাৰ অব্যাহত থাকে। আহোম শাসনকালত দেৱীগৰাকীৰ উপাসনা ৰাজকীয় ক্ষমতা আৰু ৰাজ্যৰ মংগলৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। প্ৰতি বছৰে চাৰিজন প্ৰধান দেউৰীয়ে নৰবলিৰ অনুমতি বিচাৰি আহোম ৰাজসভাত উপস্থিত হ'বলগীয়া হৈছিল। এই উপলক্ষে আহোম ৰজাই তেওঁলোকক বিশেষ সন্মান প্ৰদান কৰিছিল। পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি, নৱবৈষ্ণৱ গোসাঁইয়ে ৰজাক আশীৰ্বাদ কৰিবলৈ আহিলে ৰজা বহি থাকিছিল; কিন্তু চাৰিজন প্ৰধান দেউৰী উপস্থিত হ'লে তেওঁলোকৰ অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিবলৈ ৰজা থিয় হৈছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|pp=71–72}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নিহত চুতীয়া ৰাণী [[সতী সাধনী]]ৰ সোণৰ কঁকালৰ অলংকাৰ ''কাকলি'' তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত উৎসৰ্গা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462}}</ref> কিছুমান বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, ১৬৪১ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ মৃত্যুকালীন অসুস্থতাৰ সময়ত তেওঁৰ আয়ুস বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে শদিয়াৰ ''আই'' বা মাতৃদেৱীৰ ওচৰত এশজন মানুহ বলি দিয়া হৈছিল। জে-ইউন শ্বিনে এই দেৱীগৰাকীক সম্ভৱতঃ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ কেঁচাইখাতী বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=72}}</ref><ref>{{harvcol|Neog|1984|p=112}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত নৰবলি প্ৰথাৰ অৱসান আৰু দেউৰী পুৰোহিতসকলৰ স্থানান্তৰৰ সময় সম্পৰ্কে ঔপনিৱেশিক যুগৰ লেখকসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনৰ ১৮৯৫ চনৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহই নৰবলি প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰিছিল। মিচিমি আৰু আন পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ আক্ৰমণৰ পৰা দেউৰীসকলক সুৰক্ষা দিব নোৱাৰাৰ বাবে তেওঁলোকক মাজুলীলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল বুলি ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=William Barclay |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |page=vii |url=https://archive.org/details/anoutlinegramma00browgoog}}</ref><ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=94–95 |url=https://archive.org/details/kachris00endl}}</ref> আনহাতে, ই. টি. ডেল্টনৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম শাসনৰ অৱসান ঘটাই ব্ৰহ্মদেশীয়সকলে ক্ষমতা লাভ কৰাৰ সময়লৈকে মন্দিৰত নৰবলি প্ৰথা চলি আছিল আৰু সেই সময়তে দেউৰীসকলে মন্দিৰৰ ওচৰৰ বসতিস্থান ত্যাগ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |page=95}}</ref> জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, ১৭৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত খামতিসকলে শদিয়াৰ শাসন দখল কৰাৰ সময়ৰ পৰাই তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত নৰবলি প্ৰথা বন্ধ হোৱা যেন দেখা যায়। তেওঁ দেউৰীসকলৰ মাজত প্ৰচলিত গৌৰীনাথ সিংহৰ দ্বাৰা এই প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰাৰ পৰম্পৰাৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=74}}</ref> ==শিলালিপি== [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালিপি।]] তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত উদ্ধাৰ কৰা পাথৰ শিলালিপিত লিখা আছে,<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Journal of Ancient Indian History |journal=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973 |page=21 |url=https://archive.org/details/dli.calcutta.11682/page/20/mode/2up}}</ref> {{Quote |text=“শিৱ চৰণ প্ৰসাদৎ বৃদ্ধাৰাজতন<br/>য়া শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্ত ধৰ্মনাৰায়ণ<br/>শ্ৰী শ্ৰীমতী দিক্কৰবাসিনী ইষ্টকা<br/>দি বিৰচিত প্ৰকাৰ নিবন্ধ<br/>কৃত অগ্ৰহায়নকে শক ১৩৬৪” |author=তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ প্ৰাচীৰৰ শিলালিপি }} শিলালিপিত বৰ্ণনা কৰা মতে ১৩৬৪ শকত (১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বৃদ্ধাৰাজৰ পুত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ইটা ('ইষ্টক') আৰু অন্য সামগ্ৰীৰে ('আদি') মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ কৰাইছিল। মন্দিৰটো দেৱী দিক্কৰবাসিনীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। দিক্কৰবাসিনী নৱম–দশম শতিকাৰ [[কালিকা পুৰাণ]]ত 'কামৰূপ পীঠ' হিচাপে উল্লেখ আছে। মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, এই শিলালিপিত দিক্কৰবাসিনী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ''প্ৰাকাৰ'' বা প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। ইয়াত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃৰ ব্যক্তিগত নাম স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই; তেওঁক বৃদ্ধ ৰজা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref> ==দেৱী আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা== [[File:Terracotta Idol - Koronu village - Lower Dibang valley district - RIWATCH Museum.jpg|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ওচৰৰ নামনি দিবাং উপত্যকাৰ কৰোণু গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা মধ্যযুগীয় বংগৰ ''টেপা পুতুল'' শৈলীৰ মাতৃদেৱীৰ পোড়ামাটিৰ মূৰ্তি।]] [[কালিকা পুৰাণ]] অনুসৰি, দিক্কৰবাসিনীৰ কামৰূপ পীঠ বৃষোদকা নদীৰ পূবত আৰু সীতগংগা বা স্বৰ্ণদী নদীৰ সমীপত অৱস্থিত আছিল। গ্ৰন্থখনত সোমসন্দ নদীৰ পূবত বৃষোদকা নদীৰ অৱস্থান, তাৰ পূবত মহামায়া দেৱীৰ দিক্কৰবাসিনী ৰূপৰ অধিষ্ঠান আৰু পীঠৰ কাষেদি চিৰপ্ৰবাহী স্বৰ্ণদী বা সীতগংগা নদী বৈ যোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref name="Shastri1991">{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |pages=619–620}}</ref> আধুনিক গৱেষকসকলৰ একাংশই ''বৃষোদকা''ক [[দিবাং নদী]] আৰু দিক্কৰবাসিনীৰ পীঠক শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singha |first1=Nilkamal |last2=Kumar |first2=Deepak |title=Sacred Geography of Kalika Puran and Yogini Tantra in context to Kamarupa (Assam) |journal=Quarterly Journal of The Mythic Society |volume=113 |issue=2 |date=April–June 2022 |page=72}}</ref>{{efn|বি. এন. শাস্ত্ৰীয়ে ''বৃষোদকা''ৰ অৰ্থ প্ৰচুৰ জলপ্ৰবাহযুক্ত নদী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। ইয়াৰ সৈতে ''দিবাং'' নামটোক বড়ো-গাৰো ভাষাৰ ''দি'' (পানী) আৰু ''গোবাং'' (''gwbang'', অৰ্থ বহু বা প্ৰচুৰ) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যাৰ সাদৃশ্য আছে।<ref name="Shastri1991"/><ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |year=2014 |page=4 |url=https://hal.science/hal-01446144}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Lokobok |first1=Romeo Rwtin |last2=Basumatary |first2=Bindu |year=2015 |title=A Comparative Study on Linguistic Affinities of Boro, Rabha and Garo Languages |journal=Pratidhwani the Echo |volume=4 |issue=1 |page=68 |url=https://www.thecho.in/files/Romeo-Rtwin-lokobok.pdf}}</ref><ref>{{cite news |title=BJSM welcomes historic inauguration of Dhola-Sadiya bridge |work=The Sentinel |date=25 May 2017 |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/bjsm-welcomes-historic-iuguration-of-dhola-sadiya-bridge}}</ref>}} আনহাতে, ''সীতগংগা''কো কোনো কোনো লেখকে তাম্ৰেশ্বৰীৰ পশ্চিমত থকা দিফু নদীৰ সৈতে সম্ভাব্যভাৱে চিনাক্ত কৰিছে আৰু ইয়াৰ নামৰ অৰ্থ ''বগা নদী'' বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে। তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীগৰাকীক বিভিন্ন উৎসত ''কেঁচাইখাতী'', ''তাম্ৰেশ্বৰী'' আৰু ''দিক্কৰবাসিনী'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৮৪৪ চনত প্ৰথম প্ৰকাশিত কাশীনাথ তামূলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত দিক্কৰবাসিনীক শদিয়াৰ কেঁচাইখাতীৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ভৈৰৱী নদীৰ পৰা দিক্কৰবাসিনীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক ''সৌমাৰ পীঠ'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Phukan |first=Kasinath Tamuli |title=Assam Buranji |year=1906 |orig-year=1844 |page=108 |language=as |quote=ভৈৰবি নদিৰে পৰা দিক্কৰ বাসিনি অৰ্থাত সদিয়াৰ কেচাই খাতি পৰ্জন্তে সৌমাৰ পিঠ বোলে}}</ref> ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগেও তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰক দিক্কৰবাসিনীৰ উপাসনাস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে আৰু মন্দিৰৰ শিলালিপিত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে দিক্কৰবাসিনীৰ মন্দিৰৰ প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে বুলি প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="ASI"/> কালিকা পুৰাণ অনুসৰি, দিক্কৰবাসিনীৰ দুটা ৰূপ আছিল—উগ্ৰ ৰূপ ''তীক্ষ্ণকণ্ঠ'' বা ''উগ্ৰতাৰা'' আৰু শান্ত, স্নিগ্ধ ৰূপ ''ললিতকণ্ঠ'' বা ''শ্ৰী''।<ref>{{harvcol|Gogoi|2011|pp=235–238}}</ref> ললিতকণ্ঠ ৰূপত তেওঁক ''মঙ্গলচণ্ডিকা'' বুলি জনা যায়। এই ৰূপত দেৱীগৰাকীৰ দুটা হাত থাকে। এটা হাতেৰে তেওঁ বৰদান আৰু আনটো হাতেৰে অভয় প্ৰদান কৰা মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰে। তেওঁ ৰঙা পদুমৰ ওপৰত উপৱিষ্ট থাকে।<ref>{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |page=621 |chapter=80}}</ref> ===নৰবলি=== কেঁচাইখাতীৰ পূজাত অতীতত নৰবলি প্ৰথা প্ৰচলিত আছিল। এডৱাৰ্ড গেইটৰ মতে, চুতীয়াসকলে ব্ৰাহ্মণৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ দেউৰী পুৰোহিতৰ সহায়ত কালীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পূজা কৰিছিল। তাৰ ভিতৰত কেঁচাইখাতী আছিল আটাইতকৈ প্ৰিয় ৰূপ আৰু তেওঁৰ উদ্দেশ্যে নৰবলি আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=39}}</ref> কালিকা পুৰাণত দিক্কৰবাসিনীৰ উগ্ৰ তীক্ষ্ণকণ্ঠ ৰূপৰ পূজাৰ সৈতে নৰবলিৰ সম্পৰ্ক উল্লেখ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত মদ্যক পানীয়সমূহৰ ভিতৰত আৰু নৰবলিক বলিদানসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি মিঠাই, নাৰিকল, মাংস, আঞ্জা আৰু কুঁহিয়াৰকো তীক্ষ্ণকণ্ঠ দেৱীৰ প্ৰিয় নৈবেদ্য হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |page=620}}</ref> ==স্থাপত্য== [[File:Stone ruins of the Tamreswari Temple, ASI report 1906-07.jpg|thumb|শদিয়াৰ ওচৰৰ তাম্ৰেশ্বৰী বা তামৰ মন্দিৰৰ শিলৰ ধ্বংসাৱশেষ। ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ ১৯০৬–০৭ চনৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদনৰ পৰা।]] মন্দিৰখনৰ দেৱাল আৰু দুৱাৰবোৰ সুন্দৰ কাৰু-কাৰ্য খচিত আছিল। মূলদ্বাৰৰ সন্মুখত ৰূপালী দাঁতৰ সৈতে দুটা প্ৰকাৰৰ হাতীৰ ভাস্কৰ্য আছিল। ১৭১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী মতে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ছাদ তামেৰে নিৰ্মিত আছিল। ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ পুৰাতত্ত্ববিদ ডেল্টনে সেই স্থানত শিলৰ মন্দিৰৰ গাঁথনি লক্ষ্য কৰিছিল। কিন্তু তামৰ ছাদ ইতিমধ্যে আঁতৰোৱা হৈছিল। ১৯০৫ চনত এই স্থান ভ্ৰমণ কৰা টি. ব্লকৰ অনুসৰি, এই বৰ্গাকাৰ গাঁথনিটো ভিতৰত মূল মন্দিৰটো হ'ব নোৱাৰে আৰু ইটাৰ বেৰটোৱে স্পষ্টভাৱে কেন্দ্ৰত কোনো এক প্ৰকাৰৰ বৃহৎ মন্দিৰ আছিল যি সময়ৰ সৈতে নাইকিয়া হৈছে। গোটেই মন্দিৰটো ইটাৰ দেৱালেৰে পৰিবেষ্টিত আছিল আৰু পশ্চিম ফালে নৰবলি স্থান আছিল।<ref>{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/tourism/sadiya.php |title=Sadiya - Tourism, History, Culture and other facts |access-date=12 June 2015 |archive-date=14 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614195936/http://onlinesivasagar.com/tourism/sadiya.php |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614195936/http://onlinesivasagar.com/tourism/sadiya.php |archivedate=14 June 2015 |deadurl=yes}}</ref> পি. চি. শৰ্মাৰ মতে, ১৭১১ চনৰ ''চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত মন্দিৰখনৰ চালত তামৰ পাত লগোৱা থকাৰ কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে। একেখন বুৰঞ্জীত মন্দিৰখনৰ উচ্চতা বাৰ হাত বা প্ৰায় ১৮ ফুট (৫.৫ মিটাৰ) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অৱশ্যে মন্দিৰৰ শিখৰৰ সঠিক আকৃতি সম্পৰ্কে তাত বিশেষ বিৱৰণ পোৱা নাযায়।<ref>{{cite book |last=Sarma |first=P. C. |title=Architecture of Assam |year=1988 |page=136}}</ref> ===এছ. এফ. হেনেৰ ১৮৪৮ চনৰ প্ৰতিবেদন=== মেজৰ এছ. এফ. হেনেই ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াৰ ওচৰৰ প্ৰাচীন স্থাপত্যৰ ওপৰত প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিবেদনত তাম্ৰেশ্বৰী বা তামৰ মন্দিৰৰ বিস্তৃত বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল। তেওঁ মন্দিৰখনক বুকাননে উল্লেখ কৰা ''পূবৰ কামাখ্যা''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, মন্দিৰটো অসমীয়াসকলে ''দলপানী'' বা ''দেৱালপানী'' নামেৰে জনা এটা সৰু নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত আছিল। হেনেই স্পষ্ট কৰিছিল যে এই নদীখন দিখাৰু বা বৰ্তমানৰ ডিগাৰু নদী নহয়, যদিও ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হোৱাৰ পূৰ্বে ই দিখাৰুৰ পৰা কেইবাটাও উপনদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other remains in the vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |date=June 1848 |pages=462–467 |publisher=J. Thomas, Baptist Mission Press |location=Calcutta}}</ref> হেনেই মন্দিৰটোক কুণ্ডিলমুখৰ পৰা প্ৰায় ১০ মাইল পূবে থকা চুণপুৰাৰ উত্তৰ-পূব দিশত প্ৰায় ৮ মাইল ভিতৰুৱা অঞ্চলত অৱস্থিত বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁৰ পৰিদৰ্শনৰ সময়লৈ মন্দিৰলৈ যোৱা পুৰণি পথসমূহ ঘন অৰণ্য আৰু অসংখ্য নদী-জুৰিৰ বাবে প্ৰায় অচিনাক্ত হৈ পৰিছিল। মন্দিৰৰ ওচৰ পোৱাটো তেতিয়াও কঠিন আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====মন্দিৰৰ গাঁথনি আৰু চাল==== হেনেৰ জোখ-মাখ অনুসৰি, মূল মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশটো প্ৰায় ৮ ফুট বাহুবিশিষ্ট বৰ্গাকাৰ আছিল। দেৱালসমূহৰ ডাঠ প্ৰায় চাৰে চাৰি ফুট আছিল। মন্দিৰৰ সন্মুখভাগৰ দুৱাৰৰ দুয়োফালে দুটাকৈ খাঁজ বা কুঠৰী আছিল। দুৱাৰখন তিনিটা বৃহৎ অখণ্ড শিলৰ খণ্ডৰে নিৰ্মিত আছিল। মন্দিৰৰ বাহিৰৰ দেৱালসমূহে প্ৰায় ১৭ ফুট বাহুবিশিষ্ট বৰ্গাকাৰ অঞ্চল আৱৰি ৰাখিছিল। দুৱাৰৰ ওপৰৰ অংশ আৰু কাষৰ শিলৰ গাঁথনিৰ বাহিৰে চাৰিওখন দেৱাল ভিতৰে-বাহিৰে বিশেষ অলংকৰণবিহীন আছিল। ভূমিৰ তলৰ ভিত্তিৰ পৰা প্ৰায় ১০ ফুট উচ্চতাত হেনেই সামান্য খাঁজযুক্ত শিলৰ এটা বাহিৰলৈ ওলোৱা কাৰ্নিছ লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁৰ অনুমান অনুসৰি, এই কাৰ্নিছৰ ওপৰত আৰু প্ৰায় ২ ফুট দেৱাল আছিল, যাৰ ওপৰত মন্দিৰৰ চালখন স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> মন্দিৰৰ ভিতৰত চালৰ পৰা খহি পৰা কেইবাখনো দীঘলীয়া শিলৰ খণ্ড পোৱা গৈছিল। হেনেই অনুমান কৰিছিল যে এইবোৰ চালখন ধৰি ৰখা আঠটা শিলৰ পাঁজৰ বা ''groin''ৰ অংশ আছিল। সেইবোৰৰ মাজৰ খালী ঠাইবোৰ পাতল শিলৰ ফলকেৰে পূৰ কৰা হৈছিল। হেনেৰ মতে, গোটেই চালখন পিটি পাতল কৰা তামৰ পাতেৰে ঢকা আছিল। তামৰ পাতবোৰৰ কাষত লগোৱা তামৰ আঙঠিৰ মাজেৰে সংযোগ কৰি সিহঁতক একেলগে বান্ধি ৰখা হৈছিল। শিলৰ পাঁজৰসমূহ মাত্ৰ ৫–৬ ফুট দীঘল হোৱা বাবে চালখন যথেষ্ট সমতল আছিল বুলি তেওঁ অনুমান কৰিছিল। নদীৰ মাজত পৰি থকা কলহৰ আকৃতিৰ খোদিত এটা শিলৰ খণ্ড গম্বুজৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ আছিল বুলিও তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা ডাঙৰ শিলৰ মাজভাগত দুটা শিৱলিংগ আছিল। দুৱাৰৰ পৰা কেইখাপমান তললৈ নামি সেই স্থানত উপস্থিত হ'ব পাৰিছিল। দুৱাৰৰ দুয়োপাৰে ওপৰত আৰু তলত থকা ছিদ্ৰৰ পৰা হেনেই অনুমান কৰিছিল যে ইয়াত পূৰ্বতে শিল বা কাঠেৰে নিৰ্মিত দুখলপীয়া দুৱাৰ আছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই মন্দিৰৰ স্থাপত্যশৈলী প্ৰাচীন বুলি গণ্য কৰিছিল যদিও সেই সময়ত থিয় হৈ থকা গাঁথনিটোৰ কিছু অংশ তুলনামূলকভাৱে পৰৱৰ্তী কালত মেৰামতি কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছিল। শিলৰ গাঁথনিৰ শাৰীবোৰৰ মাজত ইটাৰ গুড়ি বা ''সুৰকি''ৰ পাতল প্ৰলেপ পোৱাৰ বাবেই তেওঁ এই সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰিছিল। গাঁথনিটোত লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীৰ চিনো পোৱা গৈছিল, যদিও সেইবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====নিৰ্মাণ সামগ্ৰী==== [[File:Some Terracotta plates found at Tamreswari temple.png|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত প্ৰাচীৰত সংলগ্ন থকা নখন পোড়ামাটিৰ অলংকৃত ফলক।]] হেনেৰ বিৱৰণ অনুসৰি, দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল, দুৱাৰৰ কাষৰ অংশ আৰু দুয়োফালৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা গাঁথনি বাদ দিলে মূল মন্দিৰটো মোটা দানাযুক্ত শিলেৰে নিৰ্মিত আছিল। শিলৰ খণ্ডসমূহৰ গড় ডাঠ প্ৰায় ১ ফুট আৰু দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৮ ইঞ্চি আছিল। এই শিলসমূহ মসৃণভাৱে কাটি সঠিক জোখত ঘনিষ্ঠভাৱে জোৰা লগোৱা হৈছিল। দুৱাৰ গঠন কৰা তিনিটা শিলৰ খণ্ডৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় চাৰে সাত ফুট আছিল। প্ৰতিটো খণ্ডৰ আন দুটা মাত্ৰা প্ৰায় ২ ফুট আৰু ১৮ ইঞ্চি আছিল। এই শিলসমূহ আৰু দুৱাৰৰ ওচৰৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা গাঁথনিসমূহ অত্যন্ত কঠিন ৰঙচুৱা ''পৰ্ফিৰিটিক গ্ৰেনাইট'' (''porphyritic granite'')ৰে নিৰ্মিত আছিল। হেনেই লক্ষ্য কৰিছিল যে জোঙা সঁজুলিৰে সৰল ৰেখাত খোদাই কৰাৰ ফলত শিলৰ পৃষ্ঠত পাঁজৰৰ দৰে খাঁজযুক্ত ৰূপ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====বাহিৰৰ প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰ==== মন্দিৰখন প্ৰায় চাৰিওটা মুখ্য দিশৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু হেনেৰ মতে মূল মন্দিৰৰ দুৱাৰখন পশ্চিমমুখী আছিল। মন্দিৰৰ চাৰিওফালে এখন বৃহৎ ইটাৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ পূবফাল নদীৰ সোঁপাৰৰ পৰা উঠি আহিছিল। প্ৰাচীৰখনৰ ডাঠ প্ৰায় চাৰে চাৰি ফুট আৰু উচ্চতা প্ৰায় ৮ ফুট আছিল। ইয়াৰ ভিত্তি অমসৃণভাৱে কটা বালিশিলৰ খণ্ডৰে নিৰ্মিত আছিল। বাহিৰৰ প্ৰাচীৰৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ পশ্চিমফালে আছিল। তাত পূৰ্বতে এখন শিলৰ দুৱাৰ আছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত পদুম ফুলৰ মালাৰ শৈলীত খোদিত এটা দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল আৰু কেইটামান অলংকৃত সৰু স্তম্ভ পোৱা গৈছিল। এই স্তম্ভসমূহৰ ওপৰত সম্ভৱতঃ হাতীৰ ভাস্কৰ্য স্থাপন কৰা আছিল। হেনেই এটা শিলৰ হাতীৰ ভাস্কৰ্যৰ বিৱৰণ দিছিল, যাৰ দাঁত ৰূপেৰে নিৰ্মিত আছিল বুলি স্থানীয়ভাৱে কোৱা হৈছিল। ভাস্কৰ্যটো খোদিত কৰা শিলৰ খণ্ডটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৪ ফুট, উচ্চতা ২ ফুট আৰু প্ৰস্থ ১৮ ইঞ্চি আছিল। প্ৰাচীৰৰ দক্ষিণ-পূব কোণত নদীৰ ফালে যোৱা আন এটা শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰো তেওঁ লক্ষ্য কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> দক্ষিণ-পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰৰ নদীৰ তলত হেনেই খোদিত আৰু অলংকৰণবিহীন গ্ৰেনাইট আৰু বালিশিলৰ কেইবাটাও খণ্ড লক্ষ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত এটা ত্ৰিভুজাকৃতিৰ, বতৰৰ প্ৰভাৱত ক্ষয়প্ৰাপ্ত গ্ৰেনাইট শিলত কিছুমান চিহ্ন আছিল। তেওঁৰ মতে, কিছুমান চিহ্ন প্ৰাচীন নাগৰী লিপিৰ আখৰৰ দৰে আৰু আন কিছুমান কোনো বিশেষ যুগ বা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰতীকচিহ্নৰ দৰে দেখা গৈছিল। নদীত পৰি থকা শিল, প্ৰাচীৰৰ ভিত্তি আৰু হাতীৰ ভাস্কৰ্যত পোৱা আন কিছুমান চিহ্নক হেনেই নিৰ্মাণকাৰী শিল্পী বা শিল-মিস্ত্ৰীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====অলংকৃত ফলক আৰু আন অৱশেষ==== [[File:Elephant sculpture from the Copper Temple near Sadiya, 1848.png|thumb|শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত পোৱা শিলৰ হাতীৰ ভাস্কৰ্য। হেনেৰ মতে ইয়াৰ দাঁত ৰূপৰ আছিল বুলি কোৱা হৈছিল।]] মন্দিৰৰ সন্মুখভাগত হেনেই মাটিৰ সমান উচ্চতাত স্থাপন কৰা কেইবাখনো গোলাকাৰ গ্ৰেনাইটৰ ফলক পাইছিল। সেইবোৰৰ ওপৰত পূজাৰ নৈবেদ্য ৰখা হৈছিল বুলি তেওঁক জনোৱা হৈছিল। মন্দিৰৰ দুৱাৰৰ বিপৰীতে তিনিফালে চাপৰ দেৱাল থকা ইটাৰ এটা সৰু চাতাল আছিল। হেনেৰ পৰিদৰ্শনৰ সময়ত বাহিৰৰ প্ৰাচীৰখন তুলনামূলকভাৱে ভাল অৱস্থাত আছিল। প্ৰাচীৰৰ পূব আৰু পশ্চিম ভিতৰফালে প্ৰায় ১৪ ইঞ্চি বাহুবিশিষ্ট অলংকৃত ইটাৰ ফলক স্থাপন কৰা আছিল। এই ফলকসমূহত বিভিন্ন উচ্চ-উৎকীৰ্ণ ভাস্কৰ্য আছিল। তাৰ ভিতৰত সজ্জিত ঘোঁৰা, ওখ শংকু আকৃতিৰ টুপী পিন্ধা যোদ্ধা, হনুমান, কাল্পনিক ঘোঁৰা আৰু গছ, যুদ্ধৰত দুটা ময়ূৰ, আন এটা চৰাইক আক্ৰমণ কৰা চৰাই আৰু পদুম, চম্পা তথা নাগেশ্বৰ ফুলৰ অলংকৰণ উল্লেখযোগ্য। হেনেই অনুমান কৰিছিল যে এই প্ৰাচীৰ আৰু ইয়াৰ অলংকৰণসমূহ তেওঁৰ সময়ৰ প্ৰায় ৪০০ বছৰ আগতে হোৱা মন্দিৰৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====ধ্বংসৰ কাৰণ সম্পৰ্কে হেনেৰ মত==== হেনেই মন্দিৰখনৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অৱস্থাৰ অন্যতম কাৰণ হিচাপে চাৰিওফালে আৰু গাঁথনিৰ ওপৰত গজি উঠা ঘন অৰণ্যৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। গছ-গছনিৰ শিপাই দেৱালৰ শিলসমূহ স্থানচ্যুত কৰি চালখন খহাই পেলোৱা বুলি তেওঁ অনুমান কৰিছিল। আনহাতে, স্থানীয় লোকসকলে তেওঁৰ পৰিদৰ্শনৰ প্ৰায় পাঁচ বছৰ আগতে হোৱা এটা ভূমিকম্পক মন্দিৰখনৰ ক্ষয়ক্ষতিৰ কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰিছিল। বনৰীয়া হাতীয়ে দেৱালত গা ঘঁহা আৰু ওপৰত গজি উঠা জোপোহা টানি নমোৱাৰ ফলতো ক্ষয়ক্ষতি বৃদ্ধি পাইছিল বুলি তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===টি. ব্লকৰ ১৯০৫ চনৰ প্ৰতিবেদন=== [[File:Doorway figure from Tamreswari Temple, Hannay 1848.jpg|thumb|১৮৪৮ চনৰ হেনেৰ প্ৰতিবেদনত প্ৰকাশিত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ দুৱাৰৰ খোদিত মূৰ্তি।]] ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ বংগ চক্ৰৰ বিষয়া টি. ব্লকে ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াৰ ওচৰৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ পৰিদৰ্শন কৰিছিল। ব্লকৰ মতে, তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰটো প্ৰায় ২১৮ ফুট দীঘল আৰু ১৩৯ ফুট বহল এখন আয়তাকাৰ অঞ্চলৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত অৱস্থিত আছিল। সমগ্ৰ অঞ্চলটো ইটাৰ প্ৰাচীৰেৰে পৰিবেষ্টিত আছিল। সেই সময়ত অৱশিষ্ট থকা শিলৰ মন্দিৰটোৰ প্ৰত্যেক বাহুৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ১০ ফুটতকৈ অলপ বেছি আছিল। এই সৰু শিলৰ মন্দিৰটো আয়তাকাৰ প্ৰাচীৰৰ ভিতৰৰ মূল গাঁথনি হ'ব নোৱাৰে বুলি ব্লকে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ অনুমান অনুসৰি, ইটাৰ প্ৰাচীৰখনে পূৰ্বতে কোনো বৃহৎ ৰাজপ্ৰাসাদ বা গড়ৰ দৰে স্থাপত্য আৱৰি ৰাখিছিল, যাৰ আন গাঁথনিসমূহ কালক্ৰমত নাইকিয়া হৈছিল।<ref name="Bloch1905">{{cite book |last=Bloch |first=T. |year=1905 |title=Annual Report of the Archaeological Survey, Bengal Circle, for the year ending with April 1905 |publisher=Bengal Secretariat Press |location=Calcutta |chapter=I.—Assam. Notes on Places Visited in 1904–1905: District Lakhimpur: The copper temple and the ruins of Bhishmaknagar near Sadiya |pages=3–5 |url=https://www.scribd.com/document/891477196/AS-015962}}</ref> ব্লকৰ পৰিদৰ্শনৰ সময়ত মন্দিৰখনৰ চাল সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া হৈছিল আৰু দেৱালৰ কিছু অংশহে থিয় হৈ আছিল। ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা ডাঙৰ গছ গজি উঠিছিল। ব্লকে মন্দিৰৰ উত্তৰ দেৱালত দুৱাৰখন থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিলত মহাদেৱৰ দুটা মূৰ্তি লক্ষ্য কৰিছিল। আন সৰু মন্দিৰসমূহৰ স্থাপত্যৰ সৈতে তুলনা কৰি তেওঁ মন্দিৰৰ চালখন সম্ভৱতঃ পিৰামিডৰ আকৃতিৰ আছিল বুলি অনুমান কৰিছিল। মন্দিৰৰ শিলসমূহ শেঁতা গোলাপী আৰু ধূসৰ-সেউজীয়া বৰণৰ আছিল। ভাৰতীয় ভূতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ ই. ভ্ৰেডেনবাৰ্গে গোলাপী শিলক সূক্ষ্ম দানাযুক্ত গ্ৰেনাইট আৰু ধূসৰ-সেউজীয়া শিলক অশুদ্ধ বালিশিল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Bloch1905"/> ====প্ৰাচীৰ, অলংকৰণ আৰু স্তম্ভ==== ব্লকে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ উত্তৰফালে ইটাৰ দেৱালৰ কেইবাটাও শাৰী লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁ বৃহৎ বাহিৰৰ প্ৰাচীৰখন অতি উন্নত মানৰ ইটাৰে নিৰ্মিত বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁৰ জোখ অনুসৰি প্ৰাচীৰখনৰ ডাঠ প্ৰায় ৩ ফুট আছিল। প্ৰাচীৰখনৰ পূবফাল বাদ দি আন তিনিওফালৰ ভিতৰভাগত প্ৰায় ৩ ফুট ব্যৱধানত খোদিত ফলক স্থাপন কৰা আছিল। এই ফলকসমূহত মানুহ, জীৱ-জন্তু, চৰাই, ফুল আৰু বিভিন্ন জ্যামিতিক নক্সা খোদিত আছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত ব্লকে দুটা শিলৰ স্তম্ভৰ অৱশেষ পাইছিল। স্তম্ভ দুটাৰ তলৰ অংশ অষ্টভুজাকৃতিৰ আৰু ওপৰৰ অংশ অৰ্ধগোলাকৃতিৰ আছিল। অষ্টভুজাকৃতিৰ ভিত্তিবোৰৰ ব্যাস প্ৰায় ২ ফুট ৬ ইঞ্চি আছিল আৰু ইয়াৰ মাজত গোলাকাৰ খাঁজ আছিল। স্তম্ভৰ অৰ্ধগোলাকৃতিৰ ওপৰৰ অংশৰ ভিত্তিৰ ব্যাস প্ৰায় ২ ফুট ৪ ইঞ্চি আছিল। এই অংশবোৰৰ মাজেদি ফোঁপোলা দণ্ডৰ দৰে ছিদ্ৰ আছিল। ব্লকে বিশেষভাৱে স্তম্ভসমূহৰ সাপৰ অলংকৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। প্ৰত্যেক অৰ্ধগোলাকৃতিৰ অংশৰ তলৰফালে নিজৰ নেজ কামুৰি ধৰা এযোৰ সাপ পাক খাই থকা ৰূপত খোদিত আছিল। এই ধৰণৰ অষ্টভুজাকৃতিৰ শিলৰ গাঁথনি আৰু সাপৰ অলংকৰণ শদিয়া অঞ্চলৰ আন এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন [[শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ]]তো দেখা যায়।<ref name="Bloch1905"/> প্ৰাচীৰৰ পূবফালে ইটা আৰু শিলৰ আন কেইবাটাও ধ্বংসাৱশেষৰ মাজত ব্লকে তিনিগৰাকী হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তি পাইছিল। তেওঁ সেই মূৰ্তিসমূহক সূৰ্য, শিৱৰ ওপৰত নৃত্যৰত কালী আৰু সম্ভৱতঃ সৰস্বতী হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Bloch1905"/> ===দেৱলা মিত্ৰৰ ১৯৫৬ চনৰ প্ৰতিবেদন=== দেৱলা মিত্ৰৰ ১৯৫৬ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ব্যাখ্যা অনুসৰি, তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰটো মূলত ''চতুৰায়তন'' (''Chaturayatana'') শৈলীৰ আছিল, অৰ্থাৎ ইয়াত চাৰিটা পৃথক উপাসনাগৃহ আছিল। মন্দিৰটো বালিশিল আৰু গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত আছিল। তেওঁৰ বিৱৰণ অনুসৰি, মূল মন্দিৰটো ইটাৰ এখন আয়তাকাৰ প্ৰাচীৰৰ দক্ষিণ-পূব অংশত অৱস্থিত আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২০৮ ফুট আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ১৩০ ফুট আছিল। প্ৰাচীৰখন প্ৰায় ৪ ফুট ডাঠ আৰু ৮ ফুট ওখ আছিল। পূবফালে শিলৰ এখন প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Tripathy |first1=Byomakesh |last2=Dutta |first2=Sristidhar |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |isbn=9788121210027 |page=348 |url=https://books.google.com/books?id=58i0me3mj2YC&pg=PA348}}</ref> ১৯৫৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বানপানীৰ সময়ত পায়া নদীৰ পাৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ পলস জমা হোৱাৰ ফলত মন্দিৰৰ অৱশিষ্ট গাঁথনিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে পানীত ডুব যায় বুলি পৰৱৰ্তী বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last1=Tripathy |first1=Byomakesh |last2=Dutta |first2=Sristidhar |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |page=348 |isbn=9788121210027}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[কেঁচাইখাতী]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * [[গোম্চি]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য উৎস== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |chapter=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar Publishers & Distributors |location=New Delhi}} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |title=Journal of Ancient Indian History |journal=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973 |url=https://archive.org/details/dli.calcutta.11682/page/20/mode/2up}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1992}} * {{cite journal |last=Gogoi |first=Kakoli |title=Envisioning Goddess Tara: A Study of the Tara Traditions in Assam |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=72 |year=2011 |pages=232–239 |jstor=44146715 |issn=2249-1937}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |chapter=Goddess Tamresvari and Blood Sacrifices |title=Religion of the North-East: Studies in the Formal Religions of North-Eastern India |location=Delhi |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1984 |pages=109–172}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |year=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}} * {{citation |last=Kakati |first=Banikanta |title=The Mother Goddess Kamakhya |year=1989 |publisher=Publication Board |location=Guwahati}} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other remains in the vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=462–467}} * {{cite book |last=Bloch |first=T. |chapter=Conservation in Assam |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, 1906–07 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1908 |pages=25–26 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.35542/page/26/mode/1up}} * {{cite book |last=Bloch |first=T. |year=1905 |title=Annual Report of the Archaeological Survey, Bengal Circle, for the year ending with April 1905 |publisher=Bengal Secretariat Press |location=Calcutta |chapter=I.—Assam. Notes on Places Visited in 1904–1905: District Lakhimpur: The copper temple and the ruins of Bhishmaknagar near Sadiya |pages=3–5 |url=https://www.scribd.com/document/891477196/AS-015962}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |year=2019}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{wikisource-inline|তাম্ৰেশ্বৰীৰ মন্দিৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 0x1c66dm6jc4edyv2l59slhgglavyiw 0 66955 647612 430359 2026-10-25T11:12:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647612 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিনেদিনী দাসী | image = Binodini dasi.jpg | imagesize =160px | caption = <!-- other than just name --> | birth_name = <!-- if different --> | birth_date = ১৮৬৩ | birth_place = | death_date = {{Death year and age|1941| 1863}} | death_place = | othername = নটী বিনোদিনী | occupation = মঞ্চ অভিনেত্ৰী | years_active = | spouse = | domesticpartner = | website = }} [[চিত্র:House of Binodini Dasi (Noti Binodini).jpg|thumb|250px|বিনোদিনী দাসীৰ ঘৰ, কলকাতা, ভাৰত]] '''বিনোদিনী দাসী''' ({{lang-en| Binodini Dasi }}, ১৮৬৩-১৯৪১) এগৰাকী [[কলকাতা]]ৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালীভাষী]] প্ৰখ্যাত মঞ্চ অভিনেত্ৰী আছিল, যাক '''নটী বিনোদিনী''' বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite book | chapter=Dasi, Binodini | chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dasi,_Binodini | edition=Second | editor1-first=Sirajul | editor1-last=Islam | editor2-first=Ahmed A. | editor2-last=Jamal | title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh | publisher=Asiatic Society of Bangladesh | last=Murshid | first=Ghulam | year=2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190213123731/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dasi,_Binodini | archivedate=2019-02-13 | access-date=2021-02-12}}</ref> ১৯১৩ চনত প্ৰকাশ পোৱা তেওঁৰ আত্মজীৱনী ‘আমাৰ কথা’ত উল্লেখ কৰা মতে ১২ বছৰ বয়সতে তেওঁ অভিনয় আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ২৩ বছৰ বয়সত অভিনয় জীৱনৰ সামৰণি মাৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://sify.com/news/women-on-stage-still-suffer-bias-amal-allana-interview-news-national-kdlkOidjebg.html|title=Women on stage still suffer bias: Amal Allana (Interview) |date=11 March 2010|publisher=Sify News|accessdate=2 April 2010}}</ref> == জীৱন পৰিক্ৰমা == দেহপোজীৱিনীৰ পৰিবেশত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিনোদিনীয়ে বাঈজী ৰূপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ১২ বছৰ বয়সত ১৮৭৪ চনত [[কলকাতা]]ৰ নেচনেল থিয়েটাৰত গিৰিশ্চন্দ্ৰ ঘোষৰ নিৰ্দেশনাত প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল।<ref>[http://www.tribuneindia.com/2007/20071118/spectrum/main9.htm Bringing alive Binodini Dasi] ''The Tribune (Chandigarh)'', Sunday, 18 November 2007.</ref> ইউৰোপীয় থিয়েটাৰৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ বঙ্গৰ দৰ্শকৰ মাজত গা কৰি উঠা প্ৰচেনিয়াম (proscenium) শৈলীৰ থিয়েটাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে বিনোদিনীৰ সংযোগ ঘটিছিল। বাৰ বছৰীয়া অভিনয় জীৱনত ৮০টাতকৈ অধিক ভাওত অভিনয় কৰিছে; যাৰ ভিতৰত আছে- প্ৰমিলা, [[সীতা]], [[দ্ৰৌপদী]], [[ৰাধা]], আয়েষা, কৈকেয়ী, মতিবিবি, কপালকুণ্ডলা আদি চৰিত্ৰ। ভাৰতীয় উপ-মহাদেশৰ তেৱেঁ আছিল প্ৰথম মঞ্চ অভিনেত্ৰী, যিয়ে নিজৰ আত্মজীৱনী লিখিছে। তেওঁ কিয় হঠাতে মঞ্চ পৰিত্যাগ কৰিলে, তাৰ কোনো ব্যাখ্যা পোৱা নাযায়। ১৮৮৪ত বঙ্গৰ মহান সন্ত [[ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস]]ই তেওঁৰ নাট্যাভিনয় উপভোগ কৰিব আহিছিল।<ref>{{cite book |author=Christopher Pinney |year=2004 |title=Photos of the Gods |url=https://books.google.com/books?id=8hhXq7hpzSwC&pg=PA42 |publisher=Reaktion Books |page=42 |isbn=1-86189-184-9}}</ref> নেচনেল থিয়েটাৰত তেওঁ মাহে ১০টকা দৰমহাত কাম কৰিছিল। বঙ্গত ১৮৭৩ চনত বেঙ্গল থিয়েটাৰে প্ৰথম মহিলা শিল্পীৰে অভিনয় আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ এবছৰ পিছতে বিনোদিনীয়ে নাটমঞ্চত প্ৰবেশ কৰে। নৃত্য-গীতত পাৰদৰ্শী বিনোদিনীয়ে খুব কম সময়ত অভিনয়তো পাৰদৰ্শী হৈ উঠে আৰু প্ৰথম শ্ৰেণীৰ অভিনেত্ৰী ৰূপে খ্যাত হয়।<ref name="book">{{cite book | title=বাংলা থিয়েটাৰেৰ ইতিহাস | publisher=পুস্তক বিপনী কলকাতা | author=দৰ্শন চৌধুৰী}}</ref> নেচনেল থিয়েটাৰৰ মালিক আছিল এজন অবঙালী ব্যসায়ী প্ৰতাপচান্দ জহুৰী, যিয়ে থিয়েটাৰকো ব্যৱসায় হিচাপেই চাইছিল। মালিকৰ সৈতে গিৰিশ্চন্দ্ৰৰ সংঘাত হোৱাত তেওঁ নেচনেল থিয়েটাৰ এৰি আহে আৰু নতুন থিয়েটাৰ কোম্পানী এটা গঠন কৰাৰ মনস্থিৰ কৰে। কিন্তু থিয়েটাৰ গঢ়ি তোলাৰ বাবে যি পা-পইচাৰ প্ৰয়োজন, সেয়া গিৰিশ ঘোষৰ নাছিল। তেতিয়া এজন ২০-২১ বছৰীয়া ব্যৱসায়ী গুৰ্মুখ ৰায়ে অৰ্থ-সাহায্য প্ৰদান কৰে। বিনিময়ত বিনোদিনী গুৰ্মুখ ৰায়ৰ ৰক্ষিতা হবলগীয়া হয়। তেওঁৰ ইচ্ছা আছিল তেওঁৰ নামেৰে এখন থিয়েটাৰ খোলাৰ। কিন্তু বিনোদিনীৰ ত্যাগ স্বীকাৰৰ মাজেৰে যি থিয়েটাৰ স্থাপন হ’ল- তাৰ নাম কিন্তু ৰখা হ’ল ষ্টাৰ থিয়েটাৰ। তাৰ দুবছৰ পিছত ১৮৮৬ত তেওঁ অভিনয় জগত চিৰদিনৰ বাবে এৰি দিয়ে।<ref name="book" /> ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== দিনেন গুপ্তৰ বঙালী চলচ্চিত্ৰ ‘নটী বিনোদিনী’ত (১৯৯৪) [[দেৱাশ্ৰী ৰয়|দেৱশ্ৰী ৰয়ে]] বিনোদিনীৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LWSgyAgrW_s|title=Nati Binodini (1994)|website=youtube.com|url-status=live|access-date=1 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/pradeep-sarkar-to-helm-a-biopic-on-bengali-theatre-doyen-notee-binodini/articleshow/70895635.cms|title=Pradeep Sarkar to helm a biopic on Bengali theatre doyen Notee Binodini|website=The Times of India|language=en|url-status=live|access-date=1 March 2020}}</ref> তেওঁৰ আত্মজীৱনী ‘আমাৰ কথা’ৰ ভিত্তিত প্ৰথম বাৰৰ বাবে [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]] ৰেপাৰেটৰী কোম্পানীয়ে ১৯৯৫ চনত নটী বিনোদিনী শীৰ্ষক নাট মঞ্চস্থ কৰে, য’ত মূল ভূমিকাত আছিল [[সীমা বিশ্বাস]]। পিছত ২০০৬ চনত প্ৰখ্যাত নাট পৰিচালক অমল আল্লানাই একে নামৰ নাটক এখন পৰিচালনা কৰে। নাটকখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হয় [[দিল্লী]]ত।<ref>{{cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/08/stories/2006120801500300.htm|title=Autobiography comes alive : "Nati Binodini", based on Binodini's autobiography "Aamar Kathaa"|author=Romesh Chander|date=8 December 2006|work=The Hindu|accessdate=2 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606125042/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/08/stories/2006120801500300.htm|archive-date=6 June 2011|url-status=dead|archivedate=6 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606125042/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/08/stories/2006120801500300.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/site/Story/4376/Woman/Armed+to+go.html|title=STAGE CRAFT|date=8 February 2008|work=India Today|accessdate=2 April 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2006/11/24/stories/2006112401170300.htm|title= Lights, sets, action..: Nissar and Amal Allana's "Nati Binodini" premieres this weekend in Delhi. |date=24 November 2006|work=The Hindu|accessdate=2 April 2010}}</ref> বঙালী টেলিভিচন শ্বো প্ৰথমা কাদম্বিনীত দীয়া মুখাৰ্জীয়ে নটী বিনোদিনীৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/bengali/diya-mukherjee-joins-the-cast-of-prothoma-kadambini/articleshow/79407400.cms|title=Diya Mukherjee joins the cast of 'Prothoma Kadambini' |date=25 November 2020|work=The Times of India|accessdate=14 December 2020}}</ref> == তথ্য উৎস == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Binodini Dasi|বিনোদিনী দাসী}} * [https://web.archive.org/web/20071225113507/http://www.newagebd.com/2005/dec/09/time.html Binodini: an immortal tale] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মঞ্চ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] 9a65sq5iyk0l6ghbrvfo4ctymtfo1kx 0 66962 647559 385380 2026-10-25T07:53:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647559 wikitext text/x-wiki {{confuse|প্ৰভাৱতী দেৱী}} {{Infobox person | name = প্ৰভাৱতী দেৱী সৰস্বতী | image = | imagesize = | caption = <!-- other than just name --> | birth_name = <!-- if different --> | birth_date = ৫ মাৰ্চ ১৯০৫ | birth_place = | death_date = ১৪ মে’ ১৯৭২ | death_place = | othername = | occupation = ঔপন্যাসিক | years_active = | spouse = | domesticpartner = | website = }} '''প্ৰভাৱতী দেৱী সৰস্বতী''' ({{lang-en|Prabhavathi Devi Saraswathi}}, ৫ মাৰ্চ ১৯০৫-১৪ মে’ ১৯৭২) এগৰাকী বঙালী ভাষাৰ লেখক আৰু ওপন্যাসিক। তেওঁৰ উপন্যাস ‘বিজিতা’ৰ আধাৰত ‘ভাঙাগড়া’ নামেৰে বঙালী চলচ্চিত্ৰ এখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যিখন ছবিৰ [[হিন্দী ভাষা |হিন্দী]] আৰু [[মালায়ালম ভাষা]]ৰ উপৰিও<ref name="abp">{{cite web | url=https://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/prabhavathi-devi-saraswathi-a-forgotten-litterateur-of-bengali-literature-1.1032547 | title=বিস্মৃত এক সৰস্বতী | publisher=আনন্দ বাজাৰ পত্ৰিকা | accessdate=7 April 2020}}</ref> অসমীয়াতো [[আজলী নবৌ]] নামেৰে ৰিমেক হৈছিল।<ref name="arun">{{cite book | title=১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত | publisher=শশী শিশু প্ৰকাশন, গুৱাহাটী | author=অৰুণলোচন দাস | year=২০১৩}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== প্ৰভাৱতীৰ জন্ম [[পশ্চিমবঙ্গ]]ৰ উত্তৰ ২৪ পৰগণা জিলাৰ গোৱৰদাঙ্গাৰ খাঁটুৰা গাঁৱত হৈছিল। তেওঁৰ দেউতাকৰ নাম গোপালচন্দ্ৰ বন্দোপাধ্যায়। তেওঁ [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ]] পূৰ্ববঙ্গৰ দিনাজপুৰ জিলাত (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত) ওকালতি কৰিছিল। কুলপ্ৰথা বৰ্তাই ৰাখিবলৈ মাথোঁ ন বছৰ বয়সতে গৈপুৰ গাৱঁৰ বিভূতিভূষণ চৌধুৰীৰ সৈতে প্ৰভাৱতীৰ বিয়া দিয়া হৈছিল। নবছৰীয়া প্ৰভাৱতীৰ মাকৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ কষ্ট হৈছিল। তাকে লৈ শহুৰৰ ঘৰখনে বিৰূপ মন্তব্য কৰে। সেয়েহে তেওঁ মাক-দেউতাকৰ ঘৰলৈ গুছি আহে। তেনেকৈ স্বামীৰ ঘৰখনৰ সৈতে চিৰদিনৰ বাবে বিচ্ছেদ হৈ যায়। মাক-দেউতাকেও পুনৰ তেওঁক স্বামীৰ ঘৰলৈ ওভতাই পঠিয়াবলৈ চেষ্টা নকৰিলে।<ref name="abp" /> ইফালে আইন ব্যৱসায়ৰ কামত দেউতাকে সপৰিয়ালে দিনাজপুৰলৈ গুছি যায়। তাতেই প্ৰভাৱতীয়ে স্কুলত ভৰ্তি হয়। কিন্তু স্কুলৰ শেষ ধাপলৈ গৈয়ো তেওঁৰ চূড়ান্ত পৰীক্ষা দিয়া নহ'ল। প্ৰভাৱতীহঁতৰ পাঁচজনী ছোৱালীৰ ভিতৰত এটা ল'ৰা- সত্যসাধন। সেইসময়ত ছোৱালীতকৈ ল'ৰাৰ শিক্ষাৰ ওপৰত যিহেতু অধিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল, মাকে সত্যসাধনক কলেজত নাম লিখাই দিবলৈ আটাইকেইটা ল'ৰা-ছোৱালী লৈ বহৰমপুৰলৈ গুছি আহে।<ref name="abp" /> পিছলৈ প্ৰভাৱতী দেৱীয়ে ব্ৰহ্ম গাৰ্লছ ট্ৰেইনিং কলেজত শিক্ষকতাৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref name="pds">{{cite web|last1=Hasnat|first1=Abul|title=Saraswati, Prabhavati Devi|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saraswati,_Prabhavati_Devi|website=en.banglapedia.org|publisher=Banglapedia|accessdate=13 November 2017|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171113221759/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saraswati,_Prabhavati_Devi|archivedate=13 November 2017|deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১১ বছৰ বয়সত শ্ৰীৰামকৃষ্ণৰ উদ্দেশ্যে লিখা এটি পদ্য 'গুৰুবন্দনা' তত্ত্বমঞ্জুৰী পত্ৰিকাত প্ৰকাশ পায়। এয়া তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকাশিত লেখা। মা-দেউতাকেও তেওঁক লিখাৰ বাবে উৎসাহিত কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত 'অৰ্চনা' পত্ৰিকাত প্ৰকাশ হয় গল্প 'টমি'। প্ৰভাৱতীহঁত বহৰমপুৰৰ পৰা অসমৰ এখন সৰু চহৰ [[লামডিং|লামডিঙ]]লৈ গুছি আছে। তেওঁৰ সাহিত্যচৰ্চাত যতি নপৰিল। ৰচনা কৰে প্ৰথম উপন্যাস 'প্ৰতীক্ষা'। ১৯২৪ চনত 'ভাৰতবৰ্ষ' পত্ৰিকাত প্ৰকাশ পায় প্ৰথম ধাৰাবাহিক উপন্যাস 'বিজিতা'।<ref name="abp" /> প্ৰভাৱতীয়ে কলকাতা চিটি কৰ্পোৰেচন স্কুলত এগৰাকী শিক্ষয়ত্ৰী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ‘মহম্মদী’, ‘ভাৰতবৰ্ষ’, ‘উপাসনা’, ‘বনশ্ৰী’, ‘সাৰথি’ আদি কাকত-আলোচনীত লেখা-মেলা কৰিছিল। ১৯২৩ চনত তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস বিজিতা প্ৰকাশ পায়। তেওঁৰ এইখন উপন্যাসৰ আধাৰত বঙালী চলচ্চিত্ৰ ভাঙাগঢ়া নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ভাঙাগঢ়াক আকৌ তামিলত ‘কুলদেৱম’ (১৯৫৬), হিন্দীত ‘ভাবী’ (১৯৫৭) আৰু অসমীয়াত [[আজলী নবৌ]]<ref name="arun" /> (১৯৮০) নামেৰে ৰিমেক কৰা হৈছিল। বাংলাৰ মেয়ে নাটকখন তেওঁৰ পথেৰ শেষে গ্ৰন্থখনখনৰ অভিযোজনা। তেওঁ তিনি শতাধিক গ্ৰন্থ প্ৰণয়ণ কৰিছে। বঙালী সাহিত্যৰ প্ৰথম মহিলা ডিটেকটিভ ‘কৃষ্ণা’ তেওঁৰে সৃষ্টি। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থবোৰৰ ভিতৰত হ’ল- ‘ব্ৰতচাৰিনী’, ‘ব্যথিত ধৰিত্ৰী’, ‘বিধৱাৰ কথা’, ‘ধুলাৰ ধৰণী’, ‘জাগৰণ’, ‘মহিয়সী নাৰী’ আদি। তেওঁ জামছেদপুৰ অল ইণ্ডিয়া বেঙ্গলী লিটাৰেৰী ছোচাইটিৰ সঞ্চালক আছিল। ১৯৪৬ চনত তেওঁক কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ে লীলা বঁটাৰে সন্মানিত কৰে। নৱদ্বীপ স্কলাৰ ছোচাইটিয়ে তেওঁক সৰস্বতী সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে।<ref name="pds" /><ref>{{cite book|last1=Dhananjayan|first1=G.|title=Pride of Tamil Cinema: 1931 TO 2013: Tamil Films that have earned National and International Recognition|date=2014|publisher=Blue Ocean Publishers|page=118|url=https://books.google.com/books?id=e07vBwAAQBAJ&pg=PA118&dq=Prabhavathi+Devi+Saraswathi&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjVutb5iLzXAhVqrVQKHQggAhYQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Prabhavathi%20Devi%20Saraswathi&f=false|accessdate=13 November 2017|language=en}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==মৃত্যু== ১৯৭২ চনৰ ১৪ মেত পশ্চিমবঙ্গৰ কলকাতাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="pds" /> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] 92z1b85d8ee42i37uj2za0xa9je22eo 0 67983 647493 537459 2026-10-25T04:05:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647493 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = নক্সি কাঁথা | image = Nakshi kantha1.JPG | imagesize =160px | alt = | caption =পৰম্পৰাগত নক্সি কাঁথা | alternative names =নক্সি কাঁথা | description =[[বাংলাদেশ]], পূৰ্ব [[ভাৰত]] আৰু [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ পৰম্পৰাগত সুচিকৰ্ম | country = [[বাংলাদেশ]], [[ভাৰত]] | material = কাপোৰ (সাধাৰণতে কপাহী) }} '''নক্সি কাঁথা''' ({{lang-en|Nakshi kantha}}) হ’ল এক ধৰণৰ পৰম্পৰাগত সূচিকৰ্ম বা এম্ৰয়দাৰী; [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[অসম]] আদি ৰাজ্যত বাস কৰা [[বঙালী]]সকলৰ শতিকা পুৰণি এক কলা-পৰম্পৰা।<ref>{{cite web |url=http://bengalcrafts.com/History.html |title=Nakshi Kantha-Benhal Craft |website=Bengal Crafts |access-date=10 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204012802/http://bengalcrafts.com/History.html |archive-date=4 February 2009 |url-status=dead |archivedate=4 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090204012802/http://bengalcrafts.com/History.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |last=Zaman |first=Niaz |year=2012 |chapter=Nakshi Kantha |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nakshi_Kantha |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124182210/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nakshi_Kantha |archivedate=2015-11-24 |access-date=2021-03-04}}</ref> ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী হ’ল- বেজী (সূচি), সূতা আৰু পুৰণি কাপোৰ।{{sfn|Ghuznavi|1981|p=23}} বাংলাদেশৰ বিশেষকৈ ময়মনসিং, জামালপুৰ, বগৰা, ৰাজশাহী, ফৰিদপুৰ আৰু জশোৰ অঞ্চলৰ এই কাঁথা শিল্প অতি প্ৰখ্যাত।<ref>{{cite book |last=Sirajuddin |first=Muhammad |date=1992 |title=Living Crafts in Bangladesh |location=Dhaka |publisher=Markup International |page=44 |oclc=29737195}}</ref> কাঁথাৰ ওপৰত বেজীৰ সহায়ত যি ৰঙীন নক্সা তৈয়াৰ কৰা হয়, তাৰবাবেই ই নক্সি কাঁথা নাম পাইছে।<ref>{{cite web|url=https://sareesofbengal.com/index.php/collections/kantha-stitch.html|title=Kantha Silk Sarees|first=Sarees|last=Kantha|website=sareesofbengal.com|access-date=2021-03-04|archivedate=2018-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180203005911/https://sareesofbengal.com/index.php/collections/kantha-stitch.html|deadurl=yes}}</ref> বঙালী ভাষাত ''নক্সা''ৰ অৰ্থ কলাত্মক আকৃতি।<ref>{{cite web |url=http://www.aarong.com/nakshi-kantha/about-nakshi-kantha |title=About Nakshi Kantha |website=Aarong |access-date=9 December 2008 |archivedate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016191125/http://www.aarong.com/nakshi-kantha/about-nakshi-kantha |deadurl=yes }}</ref> পুৰণি দিনৰ কাঁথাত বগা পৃষ্ঠভূমিত ৰঙা, নীলা আৰু ক’লা সূতাৰ সূচিকৰ্ম কৰা হৈছিল। পিছলৈ হালধীয়া, গোলাপী বা অন্য ৰঙো ব্যৱহাৰ হ’ব ধৰিলে। আগতে কাঁথা ঘৰৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান নক্সি কাঁথাই পুনৰ্জীৱন পোৱাৰ পিছত ইয়াক ব্যৱসায়িক ভাবেও উৎপাদন কৰা হয়।{{sfn|Ghuznavi|1981|pp=23–24}} ==তৈয়াৰ কৰা পদ্ধতি== [[File:Nakshi kantha (Flower motif).JPG|thumb|160px|right|নক্সি কাঁথাত ফুলৰ নক্সা]] পৰম্পৰামতে কাঁথা তৈয়াৰ কৰিবলৈ পুৰণি শাৰী, লুঙি আৰু ধুতিৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল। কাঁথা তৈয়াৰ কৰা এটা পূৰ্ণকালীন বৃত্তি নাছিল। প্ৰায় প্ৰতি ঘৰৰে মহিলাসকল এই কলাত পাৰদৰ্শী আছিল। গাঁৱৰ মহিলাসকলে সাধাৰণতে বাৰিষা কালত বিশেষ কাম-বন নথকা সময়ত কাঁথা চিলোৱা কাম কৰিছিল। সেইবাবে একোখন কাঁথা চিলাওতে বহুমাহ আৰু কেতিয়া বছৰদিনো লৈছিল। সাধাৰণ জোখৰ এখন কাঁথাৰ বাবে কমেও পাঁচখন বা সাতখন শাৰীৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। আজিকালি পুৰণিৰ সলনি নতুন কাপোৰৰে কাঁথা চিলোৱা হয়। পৰম্পৰামতে সূতাবোৰ পুৰণি শাৰীৰ পৰা উলিয়াই লৈছিল, যিটো বৰ্তমান খুব কমেই কৰা হয়।<ref name="academia">{{cite web | url=https://www.academia.edu/7637451/Opportunities_and_Constraints_of_the_Kantha_stitch_craftswomen_in_Santiniketan_a_value_chain_analysis | title=Opportunities and Constraints of the Kantha-stitch craftswomen in Santiniketan: a value chain analysis | publisher=Academia | accessdate=4 March 2021 | author=Sattwick Dey Biswas, Paramita Roy}}</ref> কাঁথা তৈয়াৰ কৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত নিৰ্দিষ্ট জোখত শাৰীকেইখন কাটি জোৰা লগায় আৰু মজিয়াত বহলকৈ মেলি লয়। চোৱা হয়, যাতে ভিতৰত ভাজ বা কোঁচ খাই নাথাকে। প্ৰথম চাৰিওমূৰ চিলাই লোৱা হয় আৰু লগতে মাজতো কাপোৰৰ টুকুৰাবোৰ এৰাই নাযাবলৈ বহল বহলকৈ দুই বা তিনিশাৰী চিলাই মাৰে।<ref name="academia" /> এতিয়া কাঁথাখনত বেজী আৰু সূতাৰে নক্সাৰ আকৃতি এটা তৈয়াৰ কৰি লয়। তাৰপিছত বিভিন্ন ৰঙক সূতাৰে সেই নক্সাবোৰ পৰিপূৰ্ণ কৰি যায়। কিছুমান বিশেষ প্ৰকাৰৰ কাঁথাত নক্সাৰ আকৃতিটো তৈয়াৰ কৰিবলৈ কাঠৰ ব্লক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান কাঠৰ ব্লকবোৰৰ ঠাই ট্ৰেচিং পেপাৰে লৈছে।<ref name="academia" /> ==ভৌগোলিক স্বীকৃতিক লৈ বিতৰ্ক== ২০০৮ চনত ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যই নক্সি কাঁথাৰ [[ভৌগোলিক স্বীকৃতি]]ৰ (GI) বাবে আবেদন কৰে, যিক্ষেত্ৰত বাংলাদেশো ইয়াৰ প্ৰবল দাবীদাৰ আছিল।<ref>http://www.ttg-sric.iitkgp.ernet.in/GIDrive/images/gi/registered_GI_13June2016.pdf</ref> কিন্তু সেই সময়ত [[বাংলাদেশ]]ত ভৌগোলিক স্বীকৃতি সম্পৰ্কীয় কোনো আইন নথকাত বাংলাদেশে GI-ৰ বাবে আবেদন কৰিব নোৱাৰিলে। পিছলৈ দেশখনে "বাংলাদেশ ভৌগোলিক স্বীকৃতি (পঞ্জীয়ন আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৩" গৃহীত কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://dpdt.portal.gov.bd/sites/default/files/files/dpdt.portal.gov.bd/page/cc2ca133_4da5_42f7_9776_21cff528a032/GI%20Act-2013%20Bangla.pdf |access-date=2021-03-04 |archivedate=2018-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180313214333/http://dpdt.portal.gov.bd/sites/default/files/files/dpdt.portal.gov.bd/page/cc2ca133_4da5_42f7_9776_21cff528a032/GI%20Act-2013%20Bangla.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰয়োজনীয় সকলো তথ্যপাতি সহ নক্সি কাঁথাৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতিৰ বাবে পুনৰ আবেদন কৰিবলৈ বাংলাদেশে অপেক্ষা কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=http://cpd.org.bd/index.php/press-reports-geographical-indication-jamdani-bangladesh-cpd-dialogue/ |title=Press reports on Protecting Geographical Indication Products in Bangladesh |website=Centre for Policy Dialogue (CPD) |access-date=24 November 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ficci-inbdpd.com/htm/recom.html |title=India – Bangladesh Parliamentary Dialogue |website=Federation of Indian Chambers of Commerce & Industry |access-date=24 November 2015 |url-status=dead |archive-url=https://archive.is/20160127051454/http://www.ficci-inbdpd.com/htm/recom.html |archive-date=27 January 2016 |archivedate=27 January 2016 |archiveurl=https://archive.is/20160127051454/http://www.ficci-inbdpd.com/htm/recom.html |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Nakshi Kantha|নক্সি কাঁথা}} * [http://www.ttg-sric.iitkgp.ernet.in/GIDrive/images/gi/registered_GI_13June2016.pdf Registered GI] * [http://www.bangladesh.com/blog/the-beautiful-art-of-nakshi-kantha The Beautiful Art of Nakshi Kantha] * [https://web.archive.org/web/20150821043530/http://www.independent-bangladesh.com/culture/nakshi-kantha.html independennt-bangladesh.com]-naksi-kantha * [http://www.gurusadaymuseum.org Gurusaday Museum, India] * [http://www.bangladeshmuseum.gov.bd Bangladesh National Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210303061449/http://bangladeshmuseum.gov.bd/ |date=2021-03-03 }} * [http://www.craftandartisans.com/kantha-embroidery-of-west-bengal.html Kantha Embroidery of West Bengal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125083712/http://www.craftandartisans.com/kantha-embroidery-of-west-bengal.html |date=2016-01-25 }} [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ভৌগলিক সূচক]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি]] 320fjqb1mjc4w6l0lm82y2fqo4910jn 0 68311 647251 354765 2026-10-24T15:15:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647251 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = কাদম্বৰী দেৱী | image = Kadamvari Devi photograph.jpg | image_size = 220px | alt = | caption = কাদম্বৰী দেৱী | birth_name = মাতংগিনী, কাদম্বৰী গাংগুলী | birth_date = {{birth date|mf=yes|1859|7|5}} | birth_place = [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেসিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[ভাৰত]]) | death_date = {{death date and age|mf=yes|1884|4|21|1859|7|5}} | death_place = ঠাকুৰবাৰী, [[কলকাতা]] | death_cause = [[আত্মহত্যা]] | nationality = ভাৰতীয় | other_names = | ethnicity = বঙালী | citizenship = ভাৰতীয় | known_for = | home_town = কলকাতা | religion = [[হিন্দুধৰ্ম]] | spouse = {{marriage|জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|1868}} | parents = {{unbulleted list | শ্যাম গাংগুলী (পিতা) | ত্ৰৈলোক্যসুন্দৰী (মাতৃ) }} | relatives = ঠাকুৰ পৰিয়াল }} '''কাদম্বৰী দেৱী''' ({{lang-en|Kadambari Devi}}, ৫ জুলাই ১৮৫৯ - ২১ এপ্ৰিল ১৮৮৪) বঙালী নাট্যকাৰ, সংগীতজ্ঞ, সম্পাদক আৰু চিত্ৰশিল্পী জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ পত্নী, মহৰ্ষি দেৱেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ বোৱাৰী আৰু বিশ্বকবি [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ বৌয়েক আছিল।<ref name = "Banglapedia">{{cite book |last=Ahmed |first=Wakil |year=2012 |chapter=Tagore, Jyotirindranath |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tagore,_Jyotirindranath |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211212060147/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Tagore,_Jyotirindranath |archivedate=2021-12-12 |access-date=2021-03-11}}</ref> ==জীৱনী== ১৮৫৯ চনৰ ৫ জুলাইত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত বেংগল প্ৰেচিডেন্সিৰ কলকাতাত কাদম্বৰী দেৱীয়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পৈতৃক নাম মাতংগিনী আছিল। তেওঁ ঠাকুৰবাৰী বজাৰ চৰকাৰ শ্যাম গাংগুলী আৰু ত্ৰৈলোক্যসুন্দৰীৰ তৃতীয় কন্যা আছিল। কাদম্বৰীৰ বয়স মাত্ৰ ন বছৰ বয়সত ১৯ বছৰীয়া ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ সৈতে বিয়া হৈছিল। জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে বিবাহৰ পিছত তেওঁৰ শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।<ref>Mallika Sengupta, Kobir Bouthan & Tamal Ghosh, Kadambari, 432 pp., (A novel), Ujjwal Sahitya Mandir, College St. Kolkata</ref> তেওঁৰ ককাক জগনমোহন গাংগুলী এজন প্ৰতিভাশালী সংগীতজ্ঞ আছিল। তেওঁৰ পৰা কাদম্বৰী আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথে শিশু হিচাপে সংগীত শিকিছিল। সমবয়সৰ হোৱাৰ বাবে ৰবীন্দ্ৰনাথে কাদম্বৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথক তেওঁৰ সৃষ্টিশীল মতামত দি বিভিন্ন কাহিনী, কবিতা, নাটক আৰু গান লিখিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ৰবীন্দ্ৰনাথ আৰু কাদম্বৰী অতি ভাল বন্ধু আৰু সহপাঠী আছিল যাৰ বাবে সেই সময়ত দুয়োজনৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে বিভিন্ন বিতৰ্ক এতিয়াও বৰ্তী আছে। ==মৃত্যু== ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ বিবাহৰ (৯ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৩) চাৰি মাহ পিছত কাদম্বৰী দেৱীয়ে ১৮৮৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত অফিম খাই আত্মহত্যা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref name="Ghosh">{{cite book|author=Tamal Ghosh|title=Kadambari|pages= 432|publisher=Ujjwal Sahitya Mandir.}}</ref> ইয়াৰ দুই দিন পিছত ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে মাত্ৰ ২৪ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। জোড়াসাঁকোৰ ঠাকুৰ পৰিয়াল এই আত্মহত্যাৰ বিষয়ে নীৰৱ আছিল। মুখ্যতঃ পাৰিবাৰিক সমস্যাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যু হোৱা বুলি ধৰা হয় যদিও বিষয়টো এতিয়াও বিতৰ্কৰ আওঁতাত। হিন্দু পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁৰ শৱ শৱগৃহলৈ প্ৰেৰণ কৰা হোৱা নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে জোড়াসাঁকো ঠাকুৰবাৰীতে স্থাপন কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে আত্মহত্যা নোট আৰু আৰক্ষীৰ প্ৰতিবেদন মহৰ্ষিৰ উদ্যোগত লুকুৱাই দিয়া হৈছিল। সংবাদ মাধ্যমক ৫২ টকাৰ উৎকোচ দি সকলো সংবাদ মাধ্যমত মৃত্যুৰ খবৰ প্ৰকাশ হবলৈ দিয়া নাছিল। ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে কাদম্বৰী দেৱীৰ মৃত্যুৰ পিছত মানসিকভাৱে ভাঙি পৰিছিল আৰু তেওঁৰ স্মৃতিৰে তেওঁৰ মৃত্যুৰ বহু পিছত কেইবাটাও কবিতা, গান আৰু কাহিনী লিখিছিল। ==জনপ্ৰিয় মাধ্যমত== [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ উপন্যাসিকা 'নষ্টনীড়'ৰ আধাৰিত [[সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ 'চাৰুলতা' তেওঁৰ জীৱন আৰু ঠাকুৰৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি অনুমান কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>http://epaper.prajavani.net</ref>সুকন্ত ৰয়ৰ বঙালী ছবি 'ছেলেবেলা' (২০০২) দেৱশ্ৰী ৰায়ে কাদম্বৰীৰ আৰু যীচু সেনগুপ্তয়ে ঠাকুৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2000/apr/26tagore.htm|title=Chhelebela will capture the poet's childhood|website=rediff.com|url-status=live|access-date=25 February 2020}}</ref> বন্দনা মুখোপাধ্যায়ৰ ছবি 'চিৰসখা হে'ত (২০০৭) দীপঞ্জনা পৌলে চায়ন্দিপ ভট্টাচাৰ্যৰ সৈতে কাদম্বৰী আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/Tagore-or-touch-him-not-/articleshow/2198707.cms|title=Tagore or touch-him-not|website=The Times of India|url-status=live|access-date=1 March 2020}}</ref>[[ঋতুপৰ্ণ ঘোষ]]ৰ বাংলা তথ্যচিত্ৰ ছবি 'জীৱন স্মৃতি'ত (২০১১) [[ৰাইমা সেন|ৰাইমা সেনে]] সমাদৰ্শী দত্তৰ সৈতে ক্ৰমে কাদম্বৰী আৰু ঠাকুৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu/20130807/282346857440878 |title=Celebrating Tagore |date=7 August 2013 |work=The Hindu |access-date=1 March 2020}}</ref> সুমান ঘোষৰ বঙালী ছবি 'কাদম্বৰী'ত (২০১৫) ত [[কংকনা সেন শৰ্মা]]ই পৰমব্ৰত চেটাৰ্জীৰ সৈতে কাদম্বৰী-ঠাকুৰক চিত্ৰিত কৰি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news | newspaper=Times of India | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Kadambari-explores-Tagore-and-his-sis-in-laws-relationship-responsibly/articleshow/47146128.cms | title=Kadambari explores Tagore and his sis-in-law's relationship responsibly | date=12 January 2017 | first=Kathakali | last=Banerjee | accessdate=15 October 2018 }}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] tgprizj8bf1qz4m6gs20c0if2st8jsx 0 68477 647558 647010 2026-10-25T07:51:07Z Ananya Taye 28065 647558 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox ancient site | name = ভীষ্মকনগৰ | alternate_name = থাংগিৰি, দৈথাং (দৈ-থাং), কুণ্ডিলনগৰ | image = Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg | alt = ভীষ্মকনগৰৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঐতিহাসিক আলোকচিত্ৰ | caption = ভীষ্মকনগৰৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঐতিহাসিক আলোকচিত্ৰ | map_alt = | map_type = | map_caption = | coordinates = {{coord|28|02|48.2|N|96|0|20.7|E|region:IN_type:landmark|display=inline}} | location = [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | type = আৱাসিক আৰু দুৰ্গীকৃত নগৰ | part_of = সধয়াপুৰ (স্বধয়াপুৰ) | length = ৪.৫ কিলোমিটাৰ | width = ২.৫ কিলোমিটাৰ | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত<ref name="ASI"/> | material = ইটা, শিল, বালি আৰু মাটি | built = খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকা (প্ৰচলিত নিৰ্মাণকাল) | abandoned = খ্ৰীষ্টীয় ষোড়শ শতিকা | epochs = মধ্যযুগ | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = ১৯৬৯–১৯৭২ | archaeologists = | condition = ধ্বংসাৱশেষ | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = }} '''ভীষ্মকনগৰ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ই [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ ৰ'ইং চহৰৰ পূবফালে অৱস্থিত।<ref name="apgov">{{cite news |title=Bhismaknagar |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20170611120146/http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |archive-date=11 June 2017}}</ref> এই স্থানৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহ সাধাৰণতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াসকলৰ]] শাসনকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। চুতীয়াসকল আছিল তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত এটা জনগোষ্ঠী,<ref>"The Sutiyas belong to the Bodos, a linguistic group of the Brahmaputra valley, speaking a Tibeto-Burman language and having different cognate groups within them." {{harvcol|Shin|2020|p=51}}</ref> যিসকলে খ্ৰীষ্টীয় একাদশৰ পৰা ষোড়শ শতিকালৈকে [[শদিয়া]] অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।<ref name="ASI">{{cite web |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |title=Remains at Bhismaknagar |publisher=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE.}}</ref> ভীষ্মকনগৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ঐতিহাসিক ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ৰ অংশ আছিল আৰু ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ''দৈথাং'' (''Doi-Thang'') নামৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত নগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Mitchell |first=John |title=Confidential Report (Topographical Political and Military) on the North-East Frontier of India |page=119}}</ref> ''দৈথাং'' বা ''থাংগিৰি'' আছিল বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত তিনিখন দুৰ্গীকৃত নগৰৰ অন্যতম। আন দুখন আছিল বৰনগৰ (টাই ভাষাত ''চে-লুং'') আৰু [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] (টাই ভাষাত ''দৈ-চন্তান'')।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |pages=56–63}}</ref> মূল দুৰ্গটোক চুতীয়া ৰজা ''গৌৰীনাৰায়ণ''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰৰ পাদদেশত নিৰ্মিত দুৰ্গশৃংখলাৰ অংশ হিচাপে সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ক্ষমতা সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> ১৯১৯–২০ চনত "অসম ৰাইফলছ"ৰ এটা অভিযানৰ সময়ত ব্ৰিটিছ বিষয়া এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত পুখুৰী, অসংখ্য ভেটি আৰু শিলৰ চাতালৰ অৱশেষ লক্ষ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা বৃহৎ ভেটি আৰু এখন বিস্তৃত ভৱনৰ ইটাৰ ভিত্তিও আছিল।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of the Assam Rifles |year=1929 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=267}}</ref> পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত চালৰ খাপৰি আৰু অলংকৃত শিখৰ-অংশ উদ্ধাৰ হৈছে। ইয়াৰ পৰা দুৰ্গীকৃত নগৰখনৰ অন্ততঃ কিছুমান গাঁথনিত খাপৰিৰ চাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি জানিব পাৰি।{{sfn|Tada|2011|p=115}}<ref name="Roof"/> ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কাওলিন বা চীনা মাটিৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক [[চীন]]ৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ ধাৰণা প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Sharma"/> ==অৱস্থান== [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|সধয়াপুৰৰ আন দুখন ঐতিহাসিক নগৰৰ সৈতে ভীষ্মকনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] ভীষ্মকনগৰ বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত, ৰ'ইং চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২৯ কিলোমিটাৰ দূৰত, পাহাৰৰ পাদদেশৰ মালভূমিৰ দৰে ভূখণ্ডত অৱস্থিত।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref><ref name="LDV-Bhismaknagar">{{cite web |title=Bhismaknagar |website=District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |url=https://roing.nic.in/tourist-place/bhismaknagar/ |access-date=18 August 2026 }}</ref> দুৰ্গীকৃত নগৰখন প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান পাহাৰৰ পাদদেশৰ এটা দীঘলীয়া ভূখণ্ডত। কাষৰ পাহাৰসমূহে নগৰখনক প্ৰাকৃতিক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিছিল, আনহাতে অপেক্ষাকৃত উন্মুক্ত প্ৰৱেশপথসমূহ কৃত্ৰিম প্ৰাচীৰ আৰু দুৰ্গীকৰণৰ জৰিয়তে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref> বৰ্তমানো দেখিবলৈ পোৱা মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো পাঁচ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক দূৰলৈ বিস্তৃত আছিল বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এই বৃহৎ প্ৰাচীৰে মূল স্থাপত্য চৌহদ, প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু আন অৱশেষসমূহ থকা এটা বিস্তৃত জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল আৱৰি ৰাখিছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref> ==নামৰ ব্যুৎপত্তি== বৰ্তমানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানটোৰ বাবে ''ভীষ্মকনগৰ'' নামটো প্ৰথমে ১৮৮৩ চনৰ ''Northeast Frontier of India'' গ্ৰন্থত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯২৮ চনৰ ''Assam District Gazetteer''ত লিপিবদ্ধ হোৱা দেখা যায়।<ref>"Again at Bishemnagar or Bishmuknagar, situated near Chipulin village up the Balijan (Sunpura) river and accessible from mile 27 on the Lohit valley road, is the remains of a large fort and settlement. It is supposed to have been built by Raja Bishmook or Bhikrum, Raja of Kundilpur, father of Rukmini." {{harvcol|C. Allen|1928|p=19}}</ref> এই নামটোৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ ষোড়শ শতিকাৰ বৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰক [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাহিত্যিক ৰচনাসমূহৰ উল্লেখৰ পৰা হৈছিল। এই ৰচনাসমূহ শদিয়া অঞ্চলত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ বংশকথাসমূহ চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰাতো স্থান লাভ কৰিছিল।{{refn|group=note|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ বিভিন্ন ৰচনাৰ ভিতৰত কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষ জনপ্ৰিয় হৈছিল আৰু অঞ্চলটোৰ পৰিচয় নিৰ্মাণত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। এই কাব্যত ৰুক্মিণীক ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=55}} ভীষ্মকৰ বংশকথা অঞ্চলটোৰ নতুন সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ অংশ হৈ পৰে আৰু শেষত পৰৱৰ্তী চুতীয়া বুৰঞ্জীসমূহতো অন্তৰ্ভুক্ত হয়।{{sfn|Shin|2020|p=57}}}} অৱশ্যে ইয়াৰ পূৰ্বৰ ঔপনিৱেশিক বিৱৰণসমূহত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ প্ৰত্নস্থলীক বেলেগ নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৮৪৫ চনত টি. ৰাউলাট আৰু ১৮৪৮ চনত এছ. এফ. হেনেই বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ স্থানটোক ''শিশুপাল নগৰ'' (''Sishupal Nagar'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Notes on the Tribes, Ruins and Antiquities in the Neighbourhood of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472}}</ref> আনহাতে, তেওঁলোকে ''ভীষ্মকনগৰ'' বা ''বিশমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') নামটো দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ মাজৰ পাহাৰৰ পাদদেশত থকা আন এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই তথ্যই সূচায় যে বৰ্তমানৰ স্থানটোক ''ভীষ্মকনগৰ'' হিচাপে চিনাক্ত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পৃথক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ পৰিচয় একত্ৰিত হৈ পৰাৰ ফলত গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===ভিৰমুক্কা আৰু চুতীয়া বংশপৰম্পৰা=== [[File:Terracotta brick.jpg|thumb|ৰ'ইঙৰ ৰিৱাচ (RIWATCH) সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা উৎকীৰ্ণ ইটা, য'ত ''…পতি শ্ৰীশ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ শ্ৰীলক্ষ্মীনাৰায়ণ'' বুলি খোদিত আছে। ইয়াত চুতীয়া ৰজা ''প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ''ৰ নাম খোদিত আছে। এই ৰজাজনক ধেনুখনা ভূমিদানৰ দাতাসকলৰ অন্যতম হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।]] চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাত ''ভিৰমুক্কা'' (''Bhirmukka'') নামৰ এজন কিংবদন্তিমূলক ৰজাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা [[বীৰপাল]]ে নিজকে ভিৰমুক্কাৰ উত্তৰসূৰী হিচাপে পৰিচয় দিছিল। ভিৰমুক্কা নামটোক পৰৱৰ্তী কালত সংস্কৃতায়িত কৰি ''ভীষ্মক'' ৰূপ দিয়া হৈছিল বুলি এটা ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী''ৰ পাঠত এই নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়— {{Quote |text=“শদিয়া ক'ৰজাকু-দেশ চুতিকা-বংশ ভিৰমুক্কা<br/>ধাতু দ্ৰৱ্য টো লেভে না সত্ব জনপদন্য” |author=''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'' }} এই বংশপৰম্পৰাক বৰ্তমানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানটোৰ নিৰ্মাণকাল বা প্ৰতিষ্ঠাতাৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণ হিচাপে গণ্য কৰিব নোৱাৰি। বিশেষকৈ ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিবেদনসমূহত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ স্থানটোক ''শিশুপাল নগৰ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Notes on the Tribes, Ruins and Antiquities in the Neighbourhood of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে সমগ্ৰ অঞ্চলটো ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। চুতীয়া ৰজাসকলৰ তাম্ৰশাসনসমূহত তেওঁলোকৰ উপাধি ''সধয়াপুৰেশ্বৰ'' অৰ্থাৎ সধয়াপুৰৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"Furthermore, it is fairly certain from the dates available in the inscriptions that Nandin and Satyanārāyaṇa ruled Sadhayāpurī in the latter half of the fourteenth century, while Lakṣmīnārāyaṇa belonged to the beginning, and Dharmanārāyaṇa to the middle of the fifteenth century. It is also nearly clear that Sadhayāpurī (or Svadhayāpurī) mentioned in the inscriptions is the same as Sadhiyā or Sadiya of later times." {{harvcol|Shin|2020|p=52}}</ref> এই দুৰ্গ চুতীয়া ৰজা ''লক্ষ্মীনাৰায়ণ''ৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। প্ৰত্নস্থলীত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত ইটা পোৱা গৈছে আৰু ইয়াৰ লিপিতাত্ত্বিক বিশ্লেষণে পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাৰিখ সমৰ্থন কৰে।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ==ঐতিহাসিক চিনাক্তকৰণ== [[File:Aerial view of Bhismaknagar brick foundation.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ ভেটিৰ আকাশমাৰ্গৰ পৰা তোলা আলোকচিত্ৰ। ঐতিহাসিক প্ৰতিবেদনসমূহত এই স্থানত শিল আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত একাধিক ভেটিৰ উপস্থিতি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।]] আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী অঞ্চলত অৱস্থিত দুখন পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত নগৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই দুখন আছিল দিবাং নদীৰ সমীপৰ [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] (''দৈ-চন্তান'') আৰু কুণ্ডিল নদীৰ সমীপৰ থাংগিৰি (''দৈ-থাং'')। ইয়াৰ উপৰি ৰাজধানী বৰনগৰ (টাই ভাষাত ''চে-লুং'')ৰ উল্লেখ আছে।বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ প্ৰত্নস্থলী কুণ্ডিল নদীৰ সমীপত অৱস্থিত হোৱা বাবে ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ঐতিহাসিক ''দৈ-থাং'' পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> ১৮৮৩ চনৰ ''Northeast Frontier of India'' গ্ৰন্থত কেপ্তেইন জন মিচেলে উল্লেখ কৰিছিল যে ভীষ্মকনগৰৰ উত্তৰৰ পাহাৰসমূহক মিচিমিসকলে ''থেংৰি-থায়া'' (''Thengri-thaya'') বুলি জানিছিল।<ref>{{cite book |last=Mitchell |first=John |title=Confidential Report (Topographical Political and Military) on the North-East Frontier of India |page=119}}</ref><ref>[https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~344246~90112225:9--Karte-von-Assam-und-seinen-Nachb?sort=pub_list_no%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort&mi=1&trs=2&qvq=w4s:/where%2FAssam;sort:pub_list_no%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort;lc:RUMSEY~8~1 ১৮৩৪ চনৰ হাইনৰিখ বেৰ্গহাউছৰ ''Karte von Assam und seinen Nachbar-Ländern'' মানচিত্ৰত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰৰ ওপৰৰ ''Tengri-Thaya'' পাহাৰ দেখুওৱা হৈছে।]</ref> মিচিমি ভাষাত ''থায়া'' (''thaya'') শব্দৰ অৰ্থ ''পাহাৰ''।<ref>{{cite book |last=Sastry |first=Garima Devi Prasad |title=Mishmi-English-Hindi Dictionary |year=1961 |page=38}}</ref> এই ভাষিক ধাৰাবাহিকতাই ভীষ্মকনগৰৰ পাহাৰটো ঐতিহাসিকভাৱে ''থাংগিৰি'' নামেৰে পৰিচিত হৈ থকা সম্ভাৱনাৰ ইংগিত দিয়ে। ==ইতিহাস== ভীষ্মকনগৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। এই স্থান চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্যতম প্ৰধান দুৰ্গ আছিল। ইয়াৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহক একাদশৰ পৰা ষোড়শ শতিকাৰ ভিতৰত নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{sfn|Tada|Dutta|Deori|2012|page=8}} ভীষ্মকনগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ৰ অংশ আছিল।{{sfn|Momin|Mawlong|Qādrī|2006|p=47}} বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ''দৈ-থাং'' নামৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত নগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী কাচিতৰা বা কাইতৰা (''Kai-tora'')ৰ অধিষ্ঠানস্থল আছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম সেনাপতি চাও-চেং-কুং-ৰিন বা কং-চেঙে এই দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত কাচিতৰাক হত্যা কৰি তেওঁৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু সেই সময়ত বৰনগৰত অৱস্থান কৰা আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ ওচৰলৈ তেওঁৰ মূৰ পঠিওৱা হয়।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> ইয়াৰ পিছতো দৈ-থাং অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত আছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দৈ-থাংৰ চুতীয়াসকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিছিল বুলি বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অৱশ্যে এই বিদ্ৰোহ পৰৱৰ্তী সময়ত দমন কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–63.</ref> ==স্থাপত্য== [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইখনমান মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ বাঁকযুক্ত প্ৰৱেশপথ আৰু প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ বিন্যাস।]] ১৮৪৫ চনৰ টি. ৰাউলাটৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰণ অনুসৰি, ভীষ্মকনগৰৰ দুৰ্গটো পাহাৰৰ পাদদেশত থকা এখন ওখ সমতল ভূমিত অৱস্থিত আছিল। দুৰ্গখন দুটা প্ৰতিৰক্ষা শাৰীৰে সুৰক্ষিত আছিল। প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত দৃঢ়ভাৱে ঠাহ খুৱাই নিৰ্মাণ কৰা ৰঙা মাটিৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই মাটি সম্ভৱতঃ আন ঠাইৰ পৰা কঢ়িয়াই অনা হৈছিল। প্ৰাচীৰৰ তলফালে প্ৰায় ২০ গজ বহল এটা সমতল চাতাল বা ঢাপ আছিল। ইয়াৰ বাহিৰফালে পাহাৰৰ ঢাল কাটি প্ৰায় ১০ৰ পৰা ৩০ ফুট উচ্চতাৰ থিয় প্ৰতিৰক্ষামূলক ঢাল সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref> দুৰ্গখনৰ তিনিফালে কৃত্ৰিম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। উত্তৰফালে থকা [[মিচিমি পাহাৰ]]ৰ থিয় ঢালে প্ৰাকৃতিক বাধা সৃষ্টি কৰিছিল আৰু সেই দিশত অতিৰিক্ত প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰয়োজন নাছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref> দুৰ্গৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু সংলগ্ন প্ৰতিৰক্ষামূলক গাঁথনিসমূহ ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত থকা একাধিক ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষৰ পৰা নগৰখনৰ আৱাসিক ঘৰসমূহো ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref> ব্ৰিটিছ অন্বেষক ৰাউলাটে লিখিছিল— <blockquote>''"..and on many spots in the interior I observed remains of the same materials (bricks), so that in all probability the houses occupied by the inhabitants must have been built of masonry."''</blockquote> অৰ্থাৎ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ বহু স্থানত একে ধৰণৰ ইটাৰ অৱশেষ পোৱাৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ ঘৰসমূহো ইটাৰ গাঁথনিৰে নিৰ্মিত আছিল। ১৯০৫ চনত প্ৰত্নতত্ত্ববিদ টি. ব্লকে ভীষ্মকনগৰৰ বাহিৰৰ দুৰ্গীকৰণ পৰিদৰ্শন কৰে। তেওঁ জীৱ-জন্তু, চৰাই আৰু মানুহৰ আকৃতিৰ লগতে ফুল আৰু জ্যামিতিক নক্সা খোদিত অলংকৃত ফলক সংগ্ৰহ কৰিছিল।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ১৯১৯–২০ চনত অসম ৰাইফলছৰ এটা অভিযানৰ সময়ত এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে দুৰ্গখনৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অধিক বিশদ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ সন্মুখত পৰিখা থকা এটা ওখ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ লক্ষ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ওচৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ ইটা সিঁচৰতি হৈ থকাৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে মাটিৰ প্ৰাচীৰটোৰ ওপৰত পূৰ্বতে ইটাৰ এখন দেৱাল আছিল। এই প্ৰাচীৰে তেওঁৰ ভাষাত এটা ''বিশাল অঞ্চল'' আৱৰি ৰাখিছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত তেওঁ মাটি আৰু জংঘলেৰে ভৰি যোৱা পুখুৰীৰ অৱশেষ, অসংখ্য ইটাৰ ভেটি, শিলৰ চাতাল আৰু এটা বৃহৎ ভৱনৰ ইটাৰ ভিত্তি লক্ষ্য কৰিছিল। বৃহৎ ভৱনটোৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ কিছু অংশ তেতিয়াও তিনিৰ পৰা পাঁচ ফুট উচ্চতালৈ থিয় হৈ আছিল।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of the Assam Rifles |year=1929 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=267 |quote=We found ourselves crossing a high earthwork rampart with ditch in front, and which from the masses of bricks lying about showed a wall must have topped the rampart which enclosed, as far as we could get along it, a vast space. Inside this we found traces of tanks now choked with earth and jungle growths, many plinths and stone platforms, while a good way into this space was a brick plinth with in places 3 to 5 feet of wall standing, of what must have been an extensive building. }}</ref> শ্বেইক্সপীয়েৰে উল্লেখ কৰিছিল যে ইটাবোৰ ডাঙৰ, ডাঠ আৰু প্ৰায় বৰ্গাকাৰ আছিল। ইটাবোৰত কোনো দৃশ্যমান চিহ্ন বা অলংকৰণ নাছিল। ইয়াৰ আকৃতিৰ সৈতে তেওঁ প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ ''উৰ'' নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা ইটাৰ তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of the Assam Rifles |year=1929 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=267 |quote=The bricks were large and thick, nearly square, reminding one rather of those found in Mesopotamia at ruined Ur of the Chaldees, but without marks or ornamentation. }}</ref> ১৯৬৯ চনৰ পৰা ১৯৭২ চনৰ ভিতৰত [[নেফা]]ৰ গৱেষণা বিভাগে ভীষ্মকনগৰত আনুষ্ঠানিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্য সম্পন্ন কৰে। এই খননকাৰ্যত দুৰ্গৰ অৱশিষ্ট প্ৰাচীৰ, মাটিৰ পাত্ৰ, পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰী, অলংকৃত ফলক আৰু উৎকীৰ্ণ ইটা উদ্ধাৰ কৰা হয়।{{sfn|Tada|2011|p=114}} দুৰ্গখনৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু সংলগ্ন গাঁথনিসমূহৰ অধিকাংশই পোৰা ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। দুৰ্গীকৃত নগৰখন প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। টাগে টাডাৰ মতে, নগৰখনৰ সামগ্ৰিক ভূমি-পৰিকল্পনা দীঘলীয়া আৰু অৰ্ধবৃত্তাকাৰ আছিল। সংলগ্ন পাহাৰসমূহে নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাত সহায় কৰিছিল। দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ৬ মিটাৰ বহল আছিল। ই মাজে মাজে বিচ্ছিন্ন হৈ পাঁচ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক দূৰলৈ বিস্তৃত হৈছিল।{{sfn|Tada|2011|p=114}}{{sfn|Chattopadhyay|1984}} মাত্ৰ সীমিত পৰিসৰত খননকাৰ্য সম্পন্ন হোৱা সত্ত্বেও প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানত তিনিটা পুখুৰী আৰু দুৰ্গৰ পূব আৰু পশ্চিমফালে অৱস্থিত দুখন প্ৰৱেশদ্বাৰৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছিল।{{sfn|A. Raikar|1980|p=19}} দুৰ্গীকৃত চৌহদৰ কেন্দ্ৰত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা ভৱনৰ অৱশেষ আছে। টাডাই ইয়াক সাময়িকভাৱে ৰাজপ্ৰাসাদৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে। এই ভৱনটোৰ ভেটিৰ কালি প্ৰায় ১,৮৬০.৫২ বৰ্গমিটাৰ। ইয়াত তিনিটা বৃহৎ কক্ষ বা সভাগৃহ, সংলগ্ন সম্প্ৰসাৰিত কোঠা আৰু ছখন প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। ভৱনটোৰ চাৰিওফালে প্ৰায় ১.৫ মিটাৰ ওখ শিলৰ প্ৰাচীৰ আছিল। ইয়াৰ ইটাৰ দেৱালৰ কিছু অংশ এতিয়াও প্ৰায় ১ মিটাৰ উচ্চতালৈ থিয় হৈ আছে। ভৱনটোৰ বাহিৰৰ ভিত্তিভাগত ইটাৰ শাৰীসমূহ সামান্য বাহিৰলৈ প্ৰক্ষেপিত কৰি সজোৱা হৈছিল। দেৱালসমূহ প্ৰায় পোনপটীয়াকৈ প্ৰাকৃতিক মাটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সীমা প্ৰাচীৰৰ ভিতৰফালে অলংকৃত খাপৰি বা ফলক সংলগ্ন আছিল। মজিয়াত ইটাৰ পকী আৱৰণ থকাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নগ'ল। ইয়াত উদ্ধাৰ হোৱা মাটিৰ পাত্ৰ, পোড়ামাটিৰ মূৰ্তি, পোড়ামাটিৰ ফলক আৰু অলংকৃত খাপৰিসমূহে মধ্যযুগীয় শিল্পকলা আৰু স্থাপত্য পৰম্পৰাৰ নিদৰ্শন বহন কৰে।{{sfn|Tada|2011|p=114}} [[File:Deer terracotta figure from Bhismaknagar.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ বাহিৰৰ দেৱালত সংলগ্ন হৈ থকা হৰিণৰ আকৃতি খোদিত পোড়ামাটিৰ ফলক।]] ===প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ=== দুৰ্গৰ পূব আৰু পশ্চিমফালে থকা দুখন প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰৰ অৱশেষ বৰ্তমানো পোৱা যায়। পশ্চিমফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখন পূবফালৰখনতকৈ ডাঙৰ আছিল আৰু ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন দুটা কোঠা আছিল। আনহাতে, পূবফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখনত মাত্ৰ এটা সংলগ্ন কোঠা আছিল। দুয়োখন প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পথ এনেদৰে সাজি উলিওৱা হৈছিল যে বাহিৰৰ পৰা পোনে পোনে সোমাবলৈ চেষ্টা কৰা ব্যক্তিয়ে সন্মুখত বাধা পাইছিল আৰু ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাওঁফালে ঘূৰিবলগীয়া হৈছিল। এইদৰে প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহত পোনপটীয়া পথৰ পৰিৱৰ্তে বাঁকযুক্ত বা কৌণিক প্ৰৱেশপথৰ ব্যৱস্থা আছিল। টাডাৰ বিৱৰণ অনুসৰি, পশ্চিমফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখন উত্তৰমুখী আৰু পূবফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখন দক্ষিণমুখী আছিল। তেওঁ বৰ্ণনা কৰাৰ সময়ত দুয়োখন প্ৰৱেশদ্বাৰেই যথেষ্ট জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছিল।{{sfn|Tada|2011|p=114}} ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰ== [[File:Terracotta Idol - Koronu village - Lower Dibang valley district - RIWATCH Museum.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ওচৰৰ কৰোণু গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা মধ্যযুগীয় বংগৰ ''টেপা পুতুল'' শৈলীৰ পোড়ামাটিৰ মূৰ্তি।]] ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহক টাডাই প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। প্ৰথম ভাগত আছে ভালদৰে পৰিশোধিত আৰু মিহি মাটিৰে নিৰ্মিত পাত্ৰসমূহ। দ্বিতীয় ভাগত আছে তুলনামূলকভাৱে খহটা মাটিৰে নিৰ্মিত পাত্ৰসমূহ। ইয়াৰ অধিকাংশ মৃৎপাত্ৰ ৰঙচুৱা বৰণৰ আৰু কুমাৰৰ চাকত নিৰ্মিত। উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, দণ্ডযুক্ত থাল, নলীযুক্ত পাত্ৰ, কলহ আৰু অলংকৃত শিখৰ-অংশ অন্তৰ্ভুক্ত। টাডাৰ মতে, মিহি মাটিৰে চাকত নিৰ্মিত পাত্ৰসমূহৰ সৈতে [[গুৱাহাটী]]ৰ [[আমবাৰীৰ মৃণ্ময় ভাস্কৰ্য|আমবাৰী]] প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য আছে। আমবাৰীৰ এই মৃৎপাত্ৰসমূহ আনুমানিক খ্ৰীষ্টীয় দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{sfn|Tada|2011|p=115}} পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত ময়ূৰ, হৰিণ, সিংহ আৰু হাতীৰ আকৃতিৰ মূৰ্তি পোৱা গৈছে। ইয়াৰ উপৰি জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সাৰে অলংকৃত ফলকো উদ্ধাৰ হৈছে। খননকাৰ্যত চালৰ খাপৰি আৰু বিভিন্ন আকৃতিৰ বৃহৎ অলংকৃত শিখৰ-অংশও পোৱা গৈছিল। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''State Gazetteer''ত এই বৃহৎ অলংকৃত শিখৰ-অংশসমূহক ভীষ্মকনগৰৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Roof">{{cite book |editor-last=Kri |editor-first=Sokhep |title=State Gazetteer of Arunachal Pradesh |volume=1 |year=2010 |publisher=Gazetteers Department, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/state-gazetteer.pdf |quote=A number of large decorative finials of varying shapes are a speciality of Bhishmaknagar. ... roof tiles etc. have been found. }}</ref> উৎখননৰ ফলত অলংকৃত আৰু উৎকীৰ্ণ ইটাৰ ফলকো উদ্ধাৰ হৈছে। কিছুমান ফলকত পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰা সিংহৰ যোৰা, আন কিছুমানত পৰস্পৰৰ মুখামুখি হৈ থকা দুটা হাতী আৰু আন কেইখনমানত অলংকৃত সিংহৰ যোৰা খোদিত আছে। জীৱ-জন্তুৰ আকৃতিৰ সৈতে কেইবাখনো ফলকত লিপিও খোদিত আছে। টাডাৰ মতে, এই লিপিসমূহ মধ্যযুগীয় বংগীয়–অসমীয়া লিপিত সংস্কৃত ভাষাৰে লিখা হৈছিল। ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা এখন উৎকীৰ্ণ ইটাত ''…পতি শ্ৰীশ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ শ্ৰীলক্ষ্মীনাৰায়ণ'' বুলি লিখা আছে। আনহাতে, ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা এখন পৃথক ইটাৰ শিলালিপিৰ পাঠ টাগে টাডাই ''জপত্তা শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' (''Japattā Sri Sri Laksmi Narayana'') বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Tada|2011|p=115}} পৰৱৰ্তী অনুসন্ধানতো এই অঞ্চলত সিংহৰ আকৃতি খোদিত এখন উৎকীৰ্ণ ইটা, সুস্পষ্ট দাঁত থকা সিংহৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু হৰিণৰ আকৃতি থকা এখন পোড়ামাটিৰ ফলক উদ্ধাৰ হয়।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কেইবাটাও পোড়ামাটিৰ ভাস্কৰ্য বৰ্তমান [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]ত সংৰক্ষিত হৈ আছে। টাডাই ইয়াৰ ভিতৰত থিয় হৈ থকা এজন পুৰুষৰ মূৰ্তি আৰু নাও বাই থকা এটা দৃশ্যৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, নাও বাই থকা দৃশ্যৰ এই ধৰণৰ ভাস্কৰ্য উত্তৰ-পূব ভাৰতত অতি বিৰল।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ===কাওলিন মৃৎপাত্ৰ আৰু চীনৰ সৈতে সাংস্কৃতিক যোগাযোগ=== ভীষ্মকনগৰৰ খননকাৰ্যত কাওলিন বা চীনা মাটিৰে নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰও উদ্ধাৰ হৈছে। এই মৃৎপাত্ৰসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত পোৱা ''আমবাৰী ৱেৰ'' (''Ambari ware'') নামৰ মৃৎশিল্পৰ সৈতে তুলনীয়। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ সুকন্যা শৰ্মাৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত এই ধৰণৰ মৃৎপাত্ৰৰ বিস্তৃতি উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সৈতে [[চীন]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। গুৱাহাটীৰ নৱগ্ৰহ, শৰণীয়া আৰু কামাখ্যা পাহাৰৰ লগতে নগাঁও, তেজপুৰ আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভীষ্মকনগৰতো কাওলিন মৃৎপাত্ৰ পোৱা গৈছে। শৰ্মাই লক্ষ্য কৰিছে যে ভাৰতৰ আন অঞ্চলত একেধৰণৰ মৃৎপাত্ৰ পোৱা যোৱা নাই। তেওঁ ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতিৰ এক পৃথক বৈশিষ্ট্য হিচাপে গণ্য কৰিছে। চীনৰ জিয়াংচি প্ৰদেশৰ জিংদেজেন চীনামাটিৰ সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ এক প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ। প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা এই কেন্দ্ৰৰ ইতিহাস অনুসৰণ কৰিব পাৰি। কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ ইয়াৰো আগতে আৰম্ভ হৈছিল। শৰ্মাৰ মতে, উত্তৰ-পূব ভাৰতত কাওলিনৰ উপস্থিতিয়ে খ্ৰীষ্টীয় দশম শতিকাৰ আশে-পাশে চীনৰ পৰা মৃৎশিল্প সম্পৰ্কীয় ধাৰণাৰ প্ৰসাৰৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name="Sharma">{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |year=2010 |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=Kaolin pottery are found in and around Guwahati city in the Navagraha, Saraniya and Kamakhya hills. It has also been reported from some sites in Nagao and Tezpur as well as from the excavations at Bhismaknagar by Raikar in Arunachal Pradesh. Similar type of pottery have not been found elsewhere in the country, and based on its wide distribution all across the region, it can be taken as a distinct charateristic of the archaeological evidence of Northeast India. This indicates a very early Chinese contact. Ideas had travelled during the early historic period. Ching-teh-chien [Jingdezhen], located in the northeastern part of the Kiangsi [Jiangxi] province, is a well-known site for porcelain manufacture in China. Porcelain is made by mixing Kaolin with another mineral. The history of Ching-teh-chien as a porcelain centre can be traced back to 800 CE. Thus, use of Kaolin predates this period. The occurrence of Kaolin implies the movement of ideas from China as early as 10th century CE. }}</ref> ===আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী আৰু সংলগ্ন অঞ্চল=== ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা আন সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত মসৃণ কৰা শিলৰ সঁজুলি আৰু কেঁচা লোহাৰ টুকুৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite book |title=Arunachal Pradesh State Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/state-gazetteer.pdf}}</ref> ''Lohit District Gazetteer''ত এই অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত লোকসকলক দক্ষ ইটানিৰ্মাতা, কুমাৰ আৰু কমাৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Gaz">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |year=1978 |publisher=Director of Information and Public Relations, Government of Arunachal Pradesh |location=Shillong |url=https://dspace.cus.ac.in/jspui/bitstream/1/4258/1/Gazetteer%20of%20India%20Arunachal%20Pradesh.pdf }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ দৰে মৃৎপাত্ৰ সংলগ্ন ৰ'ইং, [[তেজু]], চিমৰি, কৰোণু আৰু এঞ্জন বা ইঞ্জনো অঞ্চলতো পোৱা গৈছে। ইয়াৰ পৰা ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতি দুৰ্গীকৃত নগৰখনৰ সীমাৰ বাহিৰলৈও বিস্তৃত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="Gaz"/> চিমৰিত সম্পন্ন খননকাৰ্যত আকৃতি, মাটিৰ প্ৰকৃতি আৰু নিৰ্মাণ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৃৎপাত্ৰৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ হৈছে। এই আৱিষ্কাৰসমূহক সংলগ্ন অঞ্চলসমূহলৈ একেধৰণৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতিৰ বিস্তৃতিৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Gaz"/> টাডাৰ মতে, ভীষ্মকনগৰৰ সুপৰিকল্পিত দুৰ্গ স্থাপত্য আৰু ইয়াৰ মৃৎপাত্ৰ তথা পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰীৰ সমষ্টিয়ে বৃহত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ সৈতে নগৰখনৰ ঘনিষ্ঠ সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়ে।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ==চিত্ৰবীথিকা== <gallery mode="traditional"> File:Bhismak nagar Museum Note.jpg|ভীষ্মকনগৰ সম্পৰ্কে সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্যফলক File:Bhismaknagar fort ruins.jpg|ভীষ্মকনগৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভগ্নাৱশেষ; ইটাৰ চাতালৰ একাংশ File:Another section of the palace.jpg|ৰাজপ্ৰাসাদৰ আন একাংশ; পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দিশলৈ বিস্তৃত ইটাৰ প্ৰতিৰক্ষা দেৱাল File:Bhismakanagar Wall.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ ৪.৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ দেৱালৰ একাংশ; পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গাঁথনি File:A section of a wall in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দেৱালৰ একাংশ File:Bhismaknagar Brick Wall.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দিশলৈ বিস্তৃত ইটাৰ দেৱাল File:Bhismaknagar wall section.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম দেৱালৰ আন একাংশ File:Archival photo of Western Gate of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঐতিহাসিক আলোকচিত্ৰ File:Bhismanagar fort ruins.jpg|ৰাজপ্ৰাসাদৰ তিনিটা কোঠা, প্ৰতিটো প্ৰায় ৫,০০০ বৰ্গফুটজোৰা File:A separate structure inside the fortified walls.jpg|দুৰ্গীকৃত দেৱালৰ ভিতৰত আন এক গাঁথনি File:Central structure of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ গাঁথনি File:Lakshminarayan brick.jpg|চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিপতি লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত ভীষ্মকনগৰৰ দুৰ্গৰ এচপৰা ইটা File:Bhismaknagar building.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পৰিসৰৰ এটা ভৱনৰ ভেটি; পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ অৱশেষ File:Potsherds found in Bhisnaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎশিল্পৰ নমুনা File:A section of the central building of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ কেন্দ্ৰীয় ভৱনৰ অংশ File:Mud pot with holes.jpg|ফুটা থকা মাটিৰ পাত্ৰ File:Terracota plate found in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা পোড়ামাটিৰ ফলক File:Brick of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত প্ৰাপ্ত ইটা File:Bhismaknagar Ruins.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ কেন্দ্ৰীয় ভৱনৰ অন্য একাংশ; পশ্চিম দেৱালৰ অৱশেষ File:A section of wall in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম দেৱালৰ অংশ File:Various artifacts found in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা বিভিন্ন কলাকৃতি File:A brick platform of Bishmak Nagar temple in Arunachal Pradesh.jpg|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভীষ্মকনগৰ মন্দিৰৰ ইটাৰ চাতাল File:A stack of bricks of Bishmak Nagar Ruins.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত থকা ইটাৰ স্তূপ File:Bhismaknagar complex.jpg|ভীষ্মকনগৰ পৰিসৰ </gallery> ==টোকা== {{reflist|group=note|35em}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|2}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Gait |first=Edward Albert |date=1906 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |url=https://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265 |ref=harv}} * {{cite book |last1=Tada |first1=Tage |last2=Dutta |first2=J. C. |last3=Deori |first3=Nabajit |year=2012 |title=Archaeological Heritage of Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh, Department of Cultural Affairs, Directorate of Research |url=https://books.google.com/books?id=194smwEACAAJ |ref=harv}} * {{cite book |last1=Momin |first1=Mignonette |last2=Mawlong |first2=Cecile A. |last3=Qādrī |first3=Fuz̤ail Aḥmad |title=Society and Economy in North-East India |date=2006 |publisher=Regency Publications |isbn=9788189233402 |url=https://books.google.com/books?id=Djx131iEeYkC |language=en |ref=harv}} * {{cite thesis |type=PhD |first=Tage |last=Tada |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh up to 16th Century |publisher=Rajiv Gandhi University |year=2011 |hdl=10603/288770 |ref=harv}} * {{cite book |last=A. Raikar |first=Yashavant |year=1980 |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |ref=harv}} * {{cite thesis |type=PhD |last=Chattopadhyay |first=Subid |title=History and Archaeology of Arunachal Pradesh |publisher=University of Calcutta |year=1984 |hdl=10603/159414 |ref=harv}} * {{cite book |last=C. Allen |first=B. |year=1928 |title=Assam District Gazetteers |volume=XI |publisher=Baptist Mission Press |ref=harv}} {{refend}} {{Arunachal Pradesh}} ==লগতে চাওক== * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * নক্সাপৰ্বত * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[গোম্চি]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 9velbw2ck9rswncftpe7ozznzxoeswc 647564 647558 2026-10-25T07:59:38Z Ananya Taye 28065 647564 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox ancient site | name = ভীষ্মকনগৰ | alternate_name = থাংগিৰি, দৈথাং (দৈ-থাং), কুণ্ডিলনগৰ | image = Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg | alt = ভীষ্মকনগৰৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঐতিহাসিক আলোকচিত্ৰ | caption = ভীষ্মকনগৰৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঐতিহাসিক আলোকচিত্ৰ | map_alt = | map_type = | map_caption = | coordinates = {{coord|28|02|48.2|N|96|0|20.7|E|region:IN_type:landmark|display=inline}} | location = [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | type = আৱাসিক আৰু দুৰ্গীকৃত নগৰ | part_of = সধয়াপুৰ (স্বধয়াপুৰ) | length = ৪.৫ কিলোমিটাৰ | width = ২.৫ কিলোমিটাৰ | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত<ref name="ASI"/> | material = ইটা, শিল, বালি আৰু মাটি | built = খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকা (প্ৰচলিত নিৰ্মাণকাল) | abandoned = খ্ৰীষ্টীয় ষোড়শ শতিকা | epochs = মধ্যযুগ | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = ১৯৬৯–১৯৭২ | archaeologists = | condition = ধ্বংসাৱশেষ | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = }} '''ভীষ্মকনগৰ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ই [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ ৰ'ইং চহৰৰ পূবফালে অৱস্থিত।<ref name="apgov">{{cite news |title=Bhismaknagar |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20170611120146/http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |archive-date=11 June 2017}}</ref> এই স্থানৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহ সাধাৰণতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াসকলৰ]] শাসনকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। চুতীয়াসকল আছিল তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত এটা জনগোষ্ঠী,<ref>"The Sutiyas belong to the Bodos, a linguistic group of the Brahmaputra valley, speaking a Tibeto-Burman language and having different cognate groups within them." {{harvcol|Shin|2020|p=51}}</ref> যিসকলে খ্ৰীষ্টীয় একাদশৰ পৰা ষোড়শ শতিকালৈকে [[শদিয়া]] অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।<ref name="ASI">{{cite web |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |title=Remains at Bhismaknagar |publisher=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE.}}</ref> ভীষ্মকনগৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ঐতিহাসিক ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ৰ অংশ আছিল আৰু ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ''দৈথাং'' (''Doi-Thang'') নামৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত নগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Mitchell |first=John |title=Confidential Report (Topographical Political and Military) on the North-East Frontier of India |page=119}}</ref> ''দৈথাং'' বা ''থাংগিৰি'' আছিল বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত তিনিখন দুৰ্গীকৃত নগৰৰ অন্যতম। আন দুখন আছিল বৰনগৰ (টাই ভাষাত ''চে-লুং'') আৰু [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] (টাই ভাষাত ''দৈ-চন্তান'')।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |pages=56–63}}</ref> মূল দুৰ্গটোক চুতীয়া ৰজা ''[[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰৰ পাদদেশত নিৰ্মিত দুৰ্গশৃংখলাৰ অংশ হিচাপে সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ক্ষমতা সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> ১৯১৯–২০ চনত "অসম ৰাইফলছ"ৰ এটা অভিযানৰ সময়ত ব্ৰিটিছ বিষয়া এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত পুখুৰী, অসংখ্য ভেটি আৰু শিলৰ চাতালৰ অৱশেষ লক্ষ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা বৃহৎ ভেটি আৰু এখন বিস্তৃত ভৱনৰ ইটাৰ ভিত্তিও আছিল।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of the Assam Rifles |year=1929 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=267}}</ref> পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত চালৰ খাপৰি আৰু অলংকৃত শিখৰ-অংশ উদ্ধাৰ হৈছে। ইয়াৰ পৰা দুৰ্গীকৃত নগৰখনৰ অন্ততঃ কিছুমান গাঁথনিত খাপৰিৰ চাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি জানিব পাৰি।{{sfn|Tada|2011|p=115}}<ref name="Roof"/> ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কাওলিন বা চীনা মাটিৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক [[চীন]]ৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ ধাৰণা প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Sharma"/> ==অৱস্থান== [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|সধয়াপুৰৰ আন দুখন ঐতিহাসিক নগৰৰ সৈতে ভীষ্মকনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] ভীষ্মকনগৰ বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত, ৰ'ইং চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২৯ কিলোমিটাৰ দূৰত, পাহাৰৰ পাদদেশৰ মালভূমিৰ দৰে ভূখণ্ডত অৱস্থিত।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref><ref name="LDV-Bhismaknagar">{{cite web |title=Bhismaknagar |website=District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |url=https://roing.nic.in/tourist-place/bhismaknagar/ |access-date=18 August 2026 }}</ref> দুৰ্গীকৃত নগৰখন প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান পাহাৰৰ পাদদেশৰ এটা দীঘলীয়া ভূখণ্ডত। কাষৰ পাহাৰসমূহে নগৰখনক প্ৰাকৃতিক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিছিল, আনহাতে অপেক্ষাকৃত উন্মুক্ত প্ৰৱেশপথসমূহ কৃত্ৰিম প্ৰাচীৰ আৰু দুৰ্গীকৰণৰ জৰিয়তে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref> বৰ্তমানো দেখিবলৈ পোৱা মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো পাঁচ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক দূৰলৈ বিস্তৃত আছিল বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এই বৃহৎ প্ৰাচীৰে মূল স্থাপত্য চৌহদ, প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু আন অৱশেষসমূহ থকা এটা বিস্তৃত জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল আৱৰি ৰাখিছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=114}}</ref> ==নামৰ ব্যুৎপত্তি== বৰ্তমানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানটোৰ বাবে ''ভীষ্মকনগৰ'' নামটো প্ৰথমে ১৮৮৩ চনৰ ''Northeast Frontier of India'' গ্ৰন্থত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯২৮ চনৰ ''Assam District Gazetteer''ত লিপিবদ্ধ হোৱা দেখা যায়।<ref>"Again at Bishemnagar or Bishmuknagar, situated near Chipulin village up the Balijan (Sunpura) river and accessible from mile 27 on the Lohit valley road, is the remains of a large fort and settlement. It is supposed to have been built by Raja Bishmook or Bhikrum, Raja of Kundilpur, father of Rukmini." {{harvcol|C. Allen|1928|p=19}}</ref> এই নামটোৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ ষোড়শ শতিকাৰ বৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰক [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাহিত্যিক ৰচনাসমূহৰ উল্লেখৰ পৰা হৈছিল। এই ৰচনাসমূহ শদিয়া অঞ্চলত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ বংশকথাসমূহ চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰাতো স্থান লাভ কৰিছিল।{{refn|group=note|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ বিভিন্ন ৰচনাৰ ভিতৰত কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষ জনপ্ৰিয় হৈছিল আৰু অঞ্চলটোৰ পৰিচয় নিৰ্মাণত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। এই কাব্যত ৰুক্মিণীক ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=55}} ভীষ্মকৰ বংশকথা অঞ্চলটোৰ নতুন সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ অংশ হৈ পৰে আৰু শেষত পৰৱৰ্তী চুতীয়া বুৰঞ্জীসমূহতো অন্তৰ্ভুক্ত হয়।{{sfn|Shin|2020|p=57}}}} অৱশ্যে ইয়াৰ পূৰ্বৰ ঔপনিৱেশিক বিৱৰণসমূহত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ প্ৰত্নস্থলীক বেলেগ নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৮৪৫ চনত টি. ৰাউলাট আৰু ১৮৪৮ চনত এছ. এফ. হেনেই বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ স্থানটোক ''শিশুপাল নগৰ'' (''Sishupal Nagar'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Notes on the Tribes, Ruins and Antiquities in the Neighbourhood of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472}}</ref> আনহাতে, তেওঁলোকে ''ভীষ্মকনগৰ'' বা ''বিশমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') নামটো দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ মাজৰ পাহাৰৰ পাদদেশত থকা আন এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই তথ্যই সূচায় যে বৰ্তমানৰ স্থানটোক ''ভীষ্মকনগৰ'' হিচাপে চিনাক্ত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পৃথক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ পৰিচয় একত্ৰিত হৈ পৰাৰ ফলত গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===ভিৰমুক্কা আৰু চুতীয়া বংশপৰম্পৰা=== [[File:Terracotta brick.jpg|thumb|ৰ'ইঙৰ ৰিৱাচ (RIWATCH) সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা উৎকীৰ্ণ ইটা, য'ত ''…পতি শ্ৰীশ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ শ্ৰীলক্ষ্মীনাৰায়ণ'' বুলি খোদিত আছে। ইয়াত চুতীয়া ৰজা ''প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ''ৰ নাম খোদিত আছে। এই ৰজাজনক ধেনুখনা ভূমিদানৰ দাতাসকলৰ অন্যতম হিচাপে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।]] চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাত ''ভিৰমুক্কা'' (''Bhirmukka'') নামৰ এজন কিংবদন্তিমূলক ৰজাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা [[বীৰপাল]]ে নিজকে ভিৰমুক্কাৰ উত্তৰসূৰী হিচাপে পৰিচয় দিছিল। ভিৰমুক্কা নামটোক পৰৱৰ্তী কালত সংস্কৃতায়িত কৰি ''ভীষ্মক'' ৰূপ দিয়া হৈছিল বুলি এটা ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী''ৰ পাঠত এই নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়— {{Quote |text=“শদিয়া ক'ৰজাকু-দেশ চুতিকা-বংশ ভিৰমুক্কা<br/>ধাতু দ্ৰৱ্য টো লেভে না সত্ব জনপদন্য” |author=''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'' }} এই বংশপৰম্পৰাক বৰ্তমানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানটোৰ নিৰ্মাণকাল বা প্ৰতিষ্ঠাতাৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণ হিচাপে গণ্য কৰিব নোৱাৰি। বিশেষকৈ ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিবেদনসমূহত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ স্থানটোক ''শিশুপাল নগৰ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Notes on the Tribes, Ruins and Antiquities in the Neighbourhood of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে সমগ্ৰ অঞ্চলটো ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। চুতীয়া ৰজাসকলৰ তাম্ৰশাসনসমূহত তেওঁলোকৰ উপাধি ''সধয়াপুৰেশ্বৰ'' অৰ্থাৎ সধয়াপুৰৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"Furthermore, it is fairly certain from the dates available in the inscriptions that Nandin and Satyanārāyaṇa ruled Sadhayāpurī in the latter half of the fourteenth century, while Lakṣmīnārāyaṇa belonged to the beginning, and Dharmanārāyaṇa to the middle of the fifteenth century. It is also nearly clear that Sadhayāpurī (or Svadhayāpurī) mentioned in the inscriptions is the same as Sadhiyā or Sadiya of later times." {{harvcol|Shin|2020|p=52}}</ref> এই দুৰ্গ চুতীয়া ৰজা ''লক্ষ্মীনাৰায়ণ''ৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। প্ৰত্নস্থলীত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত ইটা পোৱা গৈছে আৰু ইয়াৰ লিপিতাত্ত্বিক বিশ্লেষণে পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাৰিখ সমৰ্থন কৰে।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ==ঐতিহাসিক চিনাক্তকৰণ== [[File:Aerial view of Bhismaknagar brick foundation.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ ভেটিৰ আকাশমাৰ্গৰ পৰা তোলা আলোকচিত্ৰ। ঐতিহাসিক প্ৰতিবেদনসমূহত এই স্থানত শিল আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত একাধিক ভেটিৰ উপস্থিতি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।]] আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী অঞ্চলত অৱস্থিত দুখন পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত নগৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই দুখন আছিল দিবাং নদীৰ সমীপৰ [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] (''দৈ-চন্তান'') আৰু কুণ্ডিল নদীৰ সমীপৰ থাংগিৰি (''দৈ-থাং'')। ইয়াৰ উপৰি ৰাজধানী বৰনগৰ (টাই ভাষাত ''চে-লুং'')ৰ উল্লেখ আছে।বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰ প্ৰত্নস্থলী কুণ্ডিল নদীৰ সমীপত অৱস্থিত হোৱা বাবে ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ঐতিহাসিক ''দৈ-থাং'' পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> ১৮৮৩ চনৰ ''Northeast Frontier of India'' গ্ৰন্থত কেপ্তেইন জন মিচেলে উল্লেখ কৰিছিল যে ভীষ্মকনগৰৰ উত্তৰৰ পাহাৰসমূহক মিচিমিসকলে ''থেংৰি-থায়া'' (''Thengri-thaya'') বুলি জানিছিল।<ref>{{cite book |last=Mitchell |first=John |title=Confidential Report (Topographical Political and Military) on the North-East Frontier of India |page=119}}</ref><ref>[https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~344246~90112225:9--Karte-von-Assam-und-seinen-Nachb?sort=pub_list_no%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort&mi=1&trs=2&qvq=w4s:/where%2FAssam;sort:pub_list_no%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort%2Cpub_list_no_initialsort;lc:RUMSEY~8~1 ১৮৩৪ চনৰ হাইনৰিখ বেৰ্গহাউছৰ ''Karte von Assam und seinen Nachbar-Ländern'' মানচিত্ৰত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰৰ ওপৰৰ ''Tengri-Thaya'' পাহাৰ দেখুওৱা হৈছে।]</ref> মিচিমি ভাষাত ''থায়া'' (''thaya'') শব্দৰ অৰ্থ ''পাহাৰ''।<ref>{{cite book |last=Sastry |first=Garima Devi Prasad |title=Mishmi-English-Hindi Dictionary |year=1961 |page=38}}</ref> এই ভাষিক ধাৰাবাহিকতাই ভীষ্মকনগৰৰ পাহাৰটো ঐতিহাসিকভাৱে ''থাংগিৰি'' নামেৰে পৰিচিত হৈ থকা সম্ভাৱনাৰ ইংগিত দিয়ে। ==ইতিহাস== ভীষ্মকনগৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। এই স্থান চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্যতম প্ৰধান দুৰ্গ আছিল। ইয়াৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহক একাদশৰ পৰা ষোড়শ শতিকাৰ ভিতৰত নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{sfn|Tada|Dutta|Deori|2012|page=8}} ভীষ্মকনগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ৰ অংশ আছিল।{{sfn|Momin|Mawlong|Qādrī|2006|p=47}} বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ''দৈ-থাং'' নামৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত নগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী কাচিতৰা বা কাইতৰা (''Kai-tora'')ৰ অধিষ্ঠানস্থল আছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম সেনাপতি চাও-চেং-কুং-ৰিন বা কং-চেঙে এই দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত কাচিতৰাক হত্যা কৰি তেওঁৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু সেই সময়ত বৰনগৰত অৱস্থান কৰা আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ ওচৰলৈ তেওঁৰ মূৰ পঠিওৱা হয়।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> ইয়াৰ পিছতো দৈ-থাং অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত আছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দৈ-থাংৰ চুতীয়াসকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিছিল বুলি বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অৱশ্যে এই বিদ্ৰোহ পৰৱৰ্তী সময়ত দমন কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–63.</ref> ==স্থাপত্য== [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইখনমান মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ বাঁকযুক্ত প্ৰৱেশপথ আৰু প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ বিন্যাস।]] ১৮৪৫ চনৰ টি. ৰাউলাটৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰণ অনুসৰি, ভীষ্মকনগৰৰ দুৰ্গটো পাহাৰৰ পাদদেশত থকা এখন ওখ সমতল ভূমিত অৱস্থিত আছিল। দুৰ্গখন দুটা প্ৰতিৰক্ষা শাৰীৰে সুৰক্ষিত আছিল। প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত দৃঢ়ভাৱে ঠাহ খুৱাই নিৰ্মাণ কৰা ৰঙা মাটিৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই মাটি সম্ভৱতঃ আন ঠাইৰ পৰা কঢ়িয়াই অনা হৈছিল। প্ৰাচীৰৰ তলফালে প্ৰায় ২০ গজ বহল এটা সমতল চাতাল বা ঢাপ আছিল। ইয়াৰ বাহিৰফালে পাহাৰৰ ঢাল কাটি প্ৰায় ১০ৰ পৰা ৩০ ফুট উচ্চতাৰ থিয় প্ৰতিৰক্ষামূলক ঢাল সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref> দুৰ্গখনৰ তিনিফালে কৃত্ৰিম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। উত্তৰফালে থকা [[মিচিমি পাহাৰ]]ৰ থিয় ঢালে প্ৰাকৃতিক বাধা সৃষ্টি কৰিছিল আৰু সেই দিশত অতিৰিক্ত প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰয়োজন নাছিল।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref> দুৰ্গৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু সংলগ্ন প্ৰতিৰক্ষামূলক গাঁথনিসমূহ ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত থকা একাধিক ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষৰ পৰা নগৰখনৰ আৱাসিক ঘৰসমূহো ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Rowlatt |first=T. |year=1845 |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |page=494}}</ref> ব্ৰিটিছ অন্বেষক ৰাউলাটে লিখিছিল— <blockquote>''"..and on many spots in the interior I observed remains of the same materials (bricks), so that in all probability the houses occupied by the inhabitants must have been built of masonry."''</blockquote> অৰ্থাৎ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ বহু স্থানত একে ধৰণৰ ইটাৰ অৱশেষ পোৱাৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ ঘৰসমূহো ইটাৰ গাঁথনিৰে নিৰ্মিত আছিল। ১৯০৫ চনত প্ৰত্নতত্ত্ববিদ টি. ব্লকে ভীষ্মকনগৰৰ বাহিৰৰ দুৰ্গীকৰণ পৰিদৰ্শন কৰে। তেওঁ জীৱ-জন্তু, চৰাই আৰু মানুহৰ আকৃতিৰ লগতে ফুল আৰু জ্যামিতিক নক্সা খোদিত অলংকৃত ফলক সংগ্ৰহ কৰিছিল।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ১৯১৯–২০ চনত অসম ৰাইফলছৰ এটা অভিযানৰ সময়ত এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে দুৰ্গখনৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অধিক বিশদ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ সন্মুখত পৰিখা থকা এটা ওখ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ লক্ষ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ওচৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ ইটা সিঁচৰতি হৈ থকাৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে মাটিৰ প্ৰাচীৰটোৰ ওপৰত পূৰ্বতে ইটাৰ এখন দেৱাল আছিল। এই প্ৰাচীৰে তেওঁৰ ভাষাত এটা ''বিশাল অঞ্চল'' আৱৰি ৰাখিছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত তেওঁ মাটি আৰু জংঘলেৰে ভৰি যোৱা পুখুৰীৰ অৱশেষ, অসংখ্য ইটাৰ ভেটি, শিলৰ চাতাল আৰু এটা বৃহৎ ভৱনৰ ইটাৰ ভিত্তি লক্ষ্য কৰিছিল। বৃহৎ ভৱনটোৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ কিছু অংশ তেতিয়াও তিনিৰ পৰা পাঁচ ফুট উচ্চতালৈ থিয় হৈ আছিল।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of the Assam Rifles |year=1929 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=267 |quote=We found ourselves crossing a high earthwork rampart with ditch in front, and which from the masses of bricks lying about showed a wall must have topped the rampart which enclosed, as far as we could get along it, a vast space. Inside this we found traces of tanks now choked with earth and jungle growths, many plinths and stone platforms, while a good way into this space was a brick plinth with in places 3 to 5 feet of wall standing, of what must have been an extensive building. }}</ref> শ্বেইক্সপীয়েৰে উল্লেখ কৰিছিল যে ইটাবোৰ ডাঙৰ, ডাঠ আৰু প্ৰায় বৰ্গাকাৰ আছিল। ইটাবোৰত কোনো দৃশ্যমান চিহ্ন বা অলংকৰণ নাছিল। ইয়াৰ আকৃতিৰ সৈতে তেওঁ প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ ''উৰ'' নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা ইটাৰ তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of the Assam Rifles |year=1929 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=267 |quote=The bricks were large and thick, nearly square, reminding one rather of those found in Mesopotamia at ruined Ur of the Chaldees, but without marks or ornamentation. }}</ref> ১৯৬৯ চনৰ পৰা ১৯৭২ চনৰ ভিতৰত [[নেফা]]ৰ গৱেষণা বিভাগে ভীষ্মকনগৰত আনুষ্ঠানিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্য সম্পন্ন কৰে। এই খননকাৰ্যত দুৰ্গৰ অৱশিষ্ট প্ৰাচীৰ, মাটিৰ পাত্ৰ, পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰী, অলংকৃত ফলক আৰু উৎকীৰ্ণ ইটা উদ্ধাৰ কৰা হয়।{{sfn|Tada|2011|p=114}} দুৰ্গখনৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু সংলগ্ন গাঁথনিসমূহৰ অধিকাংশই পোৰা ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। দুৰ্গীকৃত নগৰখন প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। টাগে টাডাৰ মতে, নগৰখনৰ সামগ্ৰিক ভূমি-পৰিকল্পনা দীঘলীয়া আৰু অৰ্ধবৃত্তাকাৰ আছিল। সংলগ্ন পাহাৰসমূহে নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাত সহায় কৰিছিল। দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ ওখ আৰু ৬ মিটাৰ বহল আছিল। ই মাজে মাজে বিচ্ছিন্ন হৈ পাঁচ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক দূৰলৈ বিস্তৃত হৈছিল।{{sfn|Tada|2011|p=114}}{{sfn|Chattopadhyay|1984}} মাত্ৰ সীমিত পৰিসৰত খননকাৰ্য সম্পন্ন হোৱা সত্ত্বেও প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানত তিনিটা পুখুৰী আৰু দুৰ্গৰ পূব আৰু পশ্চিমফালে অৱস্থিত দুখন প্ৰৱেশদ্বাৰৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছিল।{{sfn|A. Raikar|1980|p=19}} দুৰ্গীকৃত চৌহদৰ কেন্দ্ৰত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা ভৱনৰ অৱশেষ আছে। টাডাই ইয়াক সাময়িকভাৱে ৰাজপ্ৰাসাদৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে। এই ভৱনটোৰ ভেটিৰ কালি প্ৰায় ১,৮৬০.৫২ বৰ্গমিটাৰ। ইয়াত তিনিটা বৃহৎ কক্ষ বা সভাগৃহ, সংলগ্ন সম্প্ৰসাৰিত কোঠা আৰু ছখন প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল। ভৱনটোৰ চাৰিওফালে প্ৰায় ১.৫ মিটাৰ ওখ শিলৰ প্ৰাচীৰ আছিল। ইয়াৰ ইটাৰ দেৱালৰ কিছু অংশ এতিয়াও প্ৰায় ১ মিটাৰ উচ্চতালৈ থিয় হৈ আছে। ভৱনটোৰ বাহিৰৰ ভিত্তিভাগত ইটাৰ শাৰীসমূহ সামান্য বাহিৰলৈ প্ৰক্ষেপিত কৰি সজোৱা হৈছিল। দেৱালসমূহ প্ৰায় পোনপটীয়াকৈ প্ৰাকৃতিক মাটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সীমা প্ৰাচীৰৰ ভিতৰফালে অলংকৃত খাপৰি বা ফলক সংলগ্ন আছিল। মজিয়াত ইটাৰ পকী আৱৰণ থকাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নগ'ল। ইয়াত উদ্ধাৰ হোৱা মাটিৰ পাত্ৰ, পোড়ামাটিৰ মূৰ্তি, পোড়ামাটিৰ ফলক আৰু অলংকৃত খাপৰিসমূহে মধ্যযুগীয় শিল্পকলা আৰু স্থাপত্য পৰম্পৰাৰ নিদৰ্শন বহন কৰে।{{sfn|Tada|2011|p=114}} [[File:Deer terracotta figure from Bhismaknagar.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ বাহিৰৰ দেৱালত সংলগ্ন হৈ থকা হৰিণৰ আকৃতি খোদিত পোড়ামাটিৰ ফলক।]] ===প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ=== দুৰ্গৰ পূব আৰু পশ্চিমফালে থকা দুখন প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰৰ অৱশেষ বৰ্তমানো পোৱা যায়। পশ্চিমফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখন পূবফালৰখনতকৈ ডাঙৰ আছিল আৰু ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন দুটা কোঠা আছিল। আনহাতে, পূবফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখনত মাত্ৰ এটা সংলগ্ন কোঠা আছিল। দুয়োখন প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পথ এনেদৰে সাজি উলিওৱা হৈছিল যে বাহিৰৰ পৰা পোনে পোনে সোমাবলৈ চেষ্টা কৰা ব্যক্তিয়ে সন্মুখত বাধা পাইছিল আৰু ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাওঁফালে ঘূৰিবলগীয়া হৈছিল। এইদৰে প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহত পোনপটীয়া পথৰ পৰিৱৰ্তে বাঁকযুক্ত বা কৌণিক প্ৰৱেশপথৰ ব্যৱস্থা আছিল। টাডাৰ বিৱৰণ অনুসৰি, পশ্চিমফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখন উত্তৰমুখী আৰু পূবফালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰখন দক্ষিণমুখী আছিল। তেওঁ বৰ্ণনা কৰাৰ সময়ত দুয়োখন প্ৰৱেশদ্বাৰেই যথেষ্ট জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছিল।{{sfn|Tada|2011|p=114}} ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰ== [[File:Terracotta Idol - Koronu village - Lower Dibang valley district - RIWATCH Museum.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ওচৰৰ কৰোণু গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা মধ্যযুগীয় বংগৰ ''টেপা পুতুল'' শৈলীৰ পোড়ামাটিৰ মূৰ্তি।]] ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহক টাডাই প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। প্ৰথম ভাগত আছে ভালদৰে পৰিশোধিত আৰু মিহি মাটিৰে নিৰ্মিত পাত্ৰসমূহ। দ্বিতীয় ভাগত আছে তুলনামূলকভাৱে খহটা মাটিৰে নিৰ্মিত পাত্ৰসমূহ। ইয়াৰ অধিকাংশ মৃৎপাত্ৰ ৰঙচুৱা বৰণৰ আৰু কুমাৰৰ চাকত নিৰ্মিত। উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, দণ্ডযুক্ত থাল, নলীযুক্ত পাত্ৰ, কলহ আৰু অলংকৃত শিখৰ-অংশ অন্তৰ্ভুক্ত। টাডাৰ মতে, মিহি মাটিৰে চাকত নিৰ্মিত পাত্ৰসমূহৰ সৈতে [[গুৱাহাটী]]ৰ [[আমবাৰীৰ মৃণ্ময় ভাস্কৰ্য|আমবাৰী]] প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য আছে। আমবাৰীৰ এই মৃৎপাত্ৰসমূহ আনুমানিক খ্ৰীষ্টীয় দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{sfn|Tada|2011|p=115}} পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত ময়ূৰ, হৰিণ, সিংহ আৰু হাতীৰ আকৃতিৰ মূৰ্তি পোৱা গৈছে। ইয়াৰ উপৰি জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সাৰে অলংকৃত ফলকো উদ্ধাৰ হৈছে। খননকাৰ্যত চালৰ খাপৰি আৰু বিভিন্ন আকৃতিৰ বৃহৎ অলংকৃত শিখৰ-অংশও পোৱা গৈছিল। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''State Gazetteer''ত এই বৃহৎ অলংকৃত শিখৰ-অংশসমূহক ভীষ্মকনগৰৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Roof">{{cite book |editor-last=Kri |editor-first=Sokhep |title=State Gazetteer of Arunachal Pradesh |volume=1 |year=2010 |publisher=Gazetteers Department, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/state-gazetteer.pdf |quote=A number of large decorative finials of varying shapes are a speciality of Bhishmaknagar. ... roof tiles etc. have been found. }}</ref> উৎখননৰ ফলত অলংকৃত আৰু উৎকীৰ্ণ ইটাৰ ফলকো উদ্ধাৰ হৈছে। কিছুমান ফলকত পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰা সিংহৰ যোৰা, আন কিছুমানত পৰস্পৰৰ মুখামুখি হৈ থকা দুটা হাতী আৰু আন কেইখনমানত অলংকৃত সিংহৰ যোৰা খোদিত আছে। জীৱ-জন্তুৰ আকৃতিৰ সৈতে কেইবাখনো ফলকত লিপিও খোদিত আছে। টাডাৰ মতে, এই লিপিসমূহ মধ্যযুগীয় বংগীয়–অসমীয়া লিপিত সংস্কৃত ভাষাৰে লিখা হৈছিল। ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা এখন উৎকীৰ্ণ ইটাত ''…পতি শ্ৰীশ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ শ্ৰীলক্ষ্মীনাৰায়ণ'' বুলি লিখা আছে। আনহাতে, ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা এখন পৃথক ইটাৰ শিলালিপিৰ পাঠ টাগে টাডাই ''জপত্তা শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' (''Japattā Sri Sri Laksmi Narayana'') বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Tada|2011|p=115}} পৰৱৰ্তী অনুসন্ধানতো এই অঞ্চলত সিংহৰ আকৃতি খোদিত এখন উৎকীৰ্ণ ইটা, সুস্পষ্ট দাঁত থকা সিংহৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু হৰিণৰ আকৃতি থকা এখন পোড়ামাটিৰ ফলক উদ্ধাৰ হয়।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কেইবাটাও পোড়ামাটিৰ ভাস্কৰ্য বৰ্তমান [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]ত সংৰক্ষিত হৈ আছে। টাডাই ইয়াৰ ভিতৰত থিয় হৈ থকা এজন পুৰুষৰ মূৰ্তি আৰু নাও বাই থকা এটা দৃশ্যৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, নাও বাই থকা দৃশ্যৰ এই ধৰণৰ ভাস্কৰ্য উত্তৰ-পূব ভাৰতত অতি বিৰল।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ===কাওলিন মৃৎপাত্ৰ আৰু চীনৰ সৈতে সাংস্কৃতিক যোগাযোগ=== ভীষ্মকনগৰৰ খননকাৰ্যত কাওলিন বা চীনা মাটিৰে নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰও উদ্ধাৰ হৈছে। এই মৃৎপাত্ৰসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত পোৱা ''আমবাৰী ৱেৰ'' (''Ambari ware'') নামৰ মৃৎশিল্পৰ সৈতে তুলনীয়। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ সুকন্যা শৰ্মাৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত এই ধৰণৰ মৃৎপাত্ৰৰ বিস্তৃতি উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সৈতে [[চীন]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। গুৱাহাটীৰ নৱগ্ৰহ, শৰণীয়া আৰু কামাখ্যা পাহাৰৰ লগতে নগাঁও, তেজপুৰ আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভীষ্মকনগৰতো কাওলিন মৃৎপাত্ৰ পোৱা গৈছে। শৰ্মাই লক্ষ্য কৰিছে যে ভাৰতৰ আন অঞ্চলত একেধৰণৰ মৃৎপাত্ৰ পোৱা যোৱা নাই। তেওঁ ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতিৰ এক পৃথক বৈশিষ্ট্য হিচাপে গণ্য কৰিছে। চীনৰ জিয়াংচি প্ৰদেশৰ জিংদেজেন চীনামাটিৰ সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ এক প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ। প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা এই কেন্দ্ৰৰ ইতিহাস অনুসৰণ কৰিব পাৰি। কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ ইয়াৰো আগতে আৰম্ভ হৈছিল। শৰ্মাৰ মতে, উত্তৰ-পূব ভাৰতত কাওলিনৰ উপস্থিতিয়ে খ্ৰীষ্টীয় দশম শতিকাৰ আশে-পাশে চীনৰ পৰা মৃৎশিল্প সম্পৰ্কীয় ধাৰণাৰ প্ৰসাৰৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name="Sharma">{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |year=2010 |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=Kaolin pottery are found in and around Guwahati city in the Navagraha, Saraniya and Kamakhya hills. It has also been reported from some sites in Nagao and Tezpur as well as from the excavations at Bhismaknagar by Raikar in Arunachal Pradesh. Similar type of pottery have not been found elsewhere in the country, and based on its wide distribution all across the region, it can be taken as a distinct charateristic of the archaeological evidence of Northeast India. This indicates a very early Chinese contact. Ideas had travelled during the early historic period. Ching-teh-chien [Jingdezhen], located in the northeastern part of the Kiangsi [Jiangxi] province, is a well-known site for porcelain manufacture in China. Porcelain is made by mixing Kaolin with another mineral. The history of Ching-teh-chien as a porcelain centre can be traced back to 800 CE. Thus, use of Kaolin predates this period. The occurrence of Kaolin implies the movement of ideas from China as early as 10th century CE. }}</ref> ===আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী আৰু সংলগ্ন অঞ্চল=== ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা আন সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত মসৃণ কৰা শিলৰ সঁজুলি আৰু কেঁচা লোহাৰ টুকুৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite book |title=Arunachal Pradesh State Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/state-gazetteer.pdf}}</ref> ''Lohit District Gazetteer''ত এই অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত লোকসকলক দক্ষ ইটানিৰ্মাতা, কুমাৰ আৰু কমাৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Gaz">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |year=1978 |publisher=Director of Information and Public Relations, Government of Arunachal Pradesh |location=Shillong |url=https://dspace.cus.ac.in/jspui/bitstream/1/4258/1/Gazetteer%20of%20India%20Arunachal%20Pradesh.pdf }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ দৰে মৃৎপাত্ৰ সংলগ্ন ৰ'ইং, [[তেজু]], চিমৰি, কৰোণু আৰু এঞ্জন বা ইঞ্জনো অঞ্চলতো পোৱা গৈছে। ইয়াৰ পৰা ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতি দুৰ্গীকৃত নগৰখনৰ সীমাৰ বাহিৰলৈও বিস্তৃত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="Gaz"/> চিমৰিত সম্পন্ন খননকাৰ্যত আকৃতি, মাটিৰ প্ৰকৃতি আৰু নিৰ্মাণ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৃৎপাত্ৰৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ হৈছে। এই আৱিষ্কাৰসমূহক সংলগ্ন অঞ্চলসমূহলৈ একেধৰণৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতিৰ বিস্তৃতিৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Gaz"/> টাডাৰ মতে, ভীষ্মকনগৰৰ সুপৰিকল্পিত দুৰ্গ স্থাপত্য আৰু ইয়াৰ মৃৎপাত্ৰ তথা পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰীৰ সমষ্টিয়ে বৃহত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ সৈতে নগৰখনৰ ঘনিষ্ঠ সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়ে।{{sfn|Tada|2011|p=115}} ==চিত্ৰবীথিকা== <gallery mode="traditional"> File:Bhismak nagar Museum Note.jpg|ভীষ্মকনগৰ সম্পৰ্কে সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্যফলক File:Bhismaknagar fort ruins.jpg|ভীষ্মকনগৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভগ্নাৱশেষ; ইটাৰ চাতালৰ একাংশ File:Another section of the palace.jpg|ৰাজপ্ৰাসাদৰ আন একাংশ; পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দিশলৈ বিস্তৃত ইটাৰ প্ৰতিৰক্ষা দেৱাল File:Bhismakanagar Wall.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ ৪.৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ দেৱালৰ একাংশ; পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গাঁথনি File:A section of a wall in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দেৱালৰ একাংশ File:Bhismaknagar Brick Wall.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দিশলৈ বিস্তৃত ইটাৰ দেৱাল File:Bhismaknagar wall section.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম দেৱালৰ আন একাংশ File:Archival photo of Western Gate of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঐতিহাসিক আলোকচিত্ৰ File:Bhismanagar fort ruins.jpg|ৰাজপ্ৰাসাদৰ তিনিটা কোঠা, প্ৰতিটো প্ৰায় ৫,০০০ বৰ্গফুটজোৰা File:A separate structure inside the fortified walls.jpg|দুৰ্গীকৃত দেৱালৰ ভিতৰত আন এক গাঁথনি File:Central structure of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ গাঁথনি File:Lakshminarayan brick.jpg|চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিপতি লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত ভীষ্মকনগৰৰ দুৰ্গৰ এচপৰা ইটা File:Bhismaknagar building.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পৰিসৰৰ এটা ভৱনৰ ভেটি; পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ অৱশেষ File:Potsherds found in Bhisnaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎশিল্পৰ নমুনা File:A section of the central building of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ কেন্দ্ৰীয় ভৱনৰ অংশ File:Mud pot with holes.jpg|ফুটা থকা মাটিৰ পাত্ৰ File:Terracota plate found in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা পোড়ামাটিৰ ফলক File:Brick of Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত প্ৰাপ্ত ইটা File:Bhismaknagar Ruins.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ কেন্দ্ৰীয় ভৱনৰ অন্য একাংশ; পশ্চিম দেৱালৰ অৱশেষ File:A section of wall in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ পশ্চিম দেৱালৰ অংশ File:Various artifacts found in Bhismaknagar.jpg|ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা বিভিন্ন কলাকৃতি File:A brick platform of Bishmak Nagar temple in Arunachal Pradesh.jpg|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভীষ্মকনগৰ মন্দিৰৰ ইটাৰ চাতাল File:A stack of bricks of Bishmak Nagar Ruins.jpg|ভীষ্মকনগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত থকা ইটাৰ স্তূপ File:Bhismaknagar complex.jpg|ভীষ্মকনগৰ পৰিসৰ </gallery> ==টোকা== {{reflist|group=note|35em}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|2}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Gait |first=Edward Albert |date=1906 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |url=https://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265 |ref=harv}} * {{cite book |last1=Tada |first1=Tage |last2=Dutta |first2=J. C. |last3=Deori |first3=Nabajit |year=2012 |title=Archaeological Heritage of Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh, Department of Cultural Affairs, Directorate of Research |url=https://books.google.com/books?id=194smwEACAAJ |ref=harv}} * {{cite book |last1=Momin |first1=Mignonette |last2=Mawlong |first2=Cecile A. |last3=Qādrī |first3=Fuz̤ail Aḥmad |title=Society and Economy in North-East India |date=2006 |publisher=Regency Publications |isbn=9788189233402 |url=https://books.google.com/books?id=Djx131iEeYkC |language=en |ref=harv}} * {{cite thesis |type=PhD |first=Tage |last=Tada |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh up to 16th Century |publisher=Rajiv Gandhi University |year=2011 |hdl=10603/288770 |ref=harv}} * {{cite book |last=A. Raikar |first=Yashavant |year=1980 |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |ref=harv}} * {{cite thesis |type=PhD |last=Chattopadhyay |first=Subid |title=History and Archaeology of Arunachal Pradesh |publisher=University of Calcutta |year=1984 |hdl=10603/159414 |ref=harv}} * {{cite book |last=C. Allen |first=B. |year=1928 |title=Assam District Gazetteers |volume=XI |publisher=Baptist Mission Press |ref=harv}} {{refend}} {{Arunachal Pradesh}} ==লগতে চাওক== * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * নক্সাপৰ্বত * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[গোম্চি]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 94cjoyf3a22hnqa80q40o0tz2x4fvu6 0 69128 647348 270621 2026-10-24T17:44:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647348 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River |name = কৰতোৱা নদী |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = BD Korotoa River.JPG |image_size = |image_caption = মহাস্থানগড়ৰ কাষেৰে বৈ যোৱা কৰতোৱা নদী |etymology = |country = [[বাংলাদেশ]] |country1 =[[ভাৰত]] |state = |state1 = |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুড়ি বিভাগ |district = জলপাইগুড়ি জিলা |district1 = পঞ্চগড় জিলা, দিনাজপুৰ জিলা |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = 187 |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = আত্ৰাই নদী |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = BD Map Rivers of North Bengal2.jpg |map_size = |map_caption = }} '''কৰতোৱা নদী''' ({{lang-en|Karatoya River}}) [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন আন্তঃসীমান্ত নদী। নদীখন ভাৰতৰ [[পশ্চিম বংগ]]ৰ জলপাইগুৰি জিলা আৰু বাংলাদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশৰ পঞ্চগড় আৰু দিনাজপুৰ জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। নদীখনৰ বাংলাদেশ অংশৰ দৈৰ্ঘ্য ১৮৭ কিলোমিটাৰ, গড় প্ৰস্থ ১৩৫ মিটাৰ আৰু নদীখনৰ প্ৰকৃতি সৰ্পিল আকৃতিৰ। নদীখনৰ বাংলাদেশৰ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড বা "পাউবো"ৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা পৰিচয় নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলৰ ১৩ নং নদী।<ref name="নদনদী">{{cite book|author=মাণিক মোহাম্মদ ৰাজ্জাক |date=February 2015 |title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |url= |location=ঢাকা |publisher=কথাপ্ৰকাশ |pages=৯৫-৯৬ |isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== নদীখনৰ নাম দুটা সংস্কৃত শব্দ কৰ অৰ্থাৎ হাত আৰু তোৱা অৰ্থাৎ পানীৰ দ্বাৰা গঠিত। হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি [[শিৱ]] আৰু [[পাৰ্বতী]]ৰ বিবাহৰ সময়ত নদীখন শিৱৰ হাতত ঢালি দিয়া পানীৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হৈছিল।<ref name = "Banglapedia">{{cite book |last=Chowdhury |first=Masud Hasan |year=2012 |chapter=Karatoya River |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Karatoya_River |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201022124534/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Karatoya_River |archivedate=2020-10-22 |access-date=2021-04-09}}</ref> ==ইতিহাস== কৰতোৱা নদী প্ৰধানকৈ ৰাজশাহী আৰু ৰংপুৰ বিভাগৰ অন্তৰ্গত এখন সৰু নদী যি এসময়ত এখন ডাঙৰ আৰু পৱিত্ৰ নদী আছিল। ইয়াৰ এচোৱা প্ৰবাহক বৰ্তমান কৰতোৱা নিম্ন নদী বুলি কোৱা হয়। এই নদীখন বগ্ৰা জিলাৰ মহাস্থানগড়ৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। মহাস্থানগড় পুন্দ্ৰনগৰ আৰু প্ৰাচীন পুন্দ্ৰবৰ্ধন চহৰৰ ৰাজধানী বুলি জনা যায়। কৰতোৱাৰ মাহাত্ম্যয়ে ইয়াৰ অতীত পৰম্পৰা প্ৰমাণ কৰে।<ref name = "RCMajumdar">Majumdar, Dr. R.C., ''History of Ancient Bengal'', First published 1971, Reprint 2005, p. 4, Tulshi Prakashani, Kolkata, {{ISBN|81-89118-01-3}}.</ref> [[মহাভাৰত]]ত উল্লেখ থকা মতে তিনিদিন উপবাস ৰখাৰ পিছত কৰতোৱা নদীত ভ্ৰমণ কৰাটো অশ্বমেধা যজ্ঞৰ গুণৰ সমান।<ref>Majumdar, Dr. R.C., p. 24</ref> আন এখন প্ৰাচীন চহৰ শ্ৰাৱস্তী সম্ভৱতঃ মহাস্থানগড়ৰ উত্তৰে কৰতোৱাৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। অৱশ্যে শ্ৰাৱস্তীৰ সম্ভাব্য স্থিতিৰ ওপৰত এক বিতৰ্ক আছে।<ref>Majumdar, Dr. R.C., p. 429</ref> [[যোগিনী তন্ত্ৰ]] অনুসৰি কৰতোৱা নদী প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ সীমা আছিল। কৰতোৱা নদীৰ উল্লেখ পুৰাণত পোৱা যায় আৰু নদীখন পৱিত্ৰতাৰ বাবে উচ্চ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। ই আছিল প্ৰাচীন পুন্দ্ৰবৰ্ধন ৰাজ্যৰ পূব সীমা আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা। ইয়াক ভান ডেন ব্ৰুকৰ বংগৰ মানচিত্ৰত (১৬৬০) [[গঙ্গা নদী]]লৈ প্ৰবাহিত হোৱা বুলি দেখুওৱা হৈছে। ১৭৮৭ চনৰ ধ্বংসাত্মক বানপানীৰ আগতে ই আত্ৰাই আৰু গঙ্গালৈ যথেষ্ট পৰিমাণৰ তিস্তা নদীৰ পানী কঢ়িয়াই আনিছিল। ১৭৮৭ চনত তিস্তাৰ মূল সোঁতটো পূবদিশে পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পিছত কৰতোৱা আৰু ফুলঝুৰ ক্ৰমান্বয়ে গেদ পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ==বৰ্তমান প্ৰবাহ== ফুলঝুৰ নামেৰে জনাজাত কৰতোৱা নদী জলপাইগুড়ি জিলাৰ চৰম উত্তৰ-পশ্চিমৰ বৈকুণ্ঠপুৰ জংঘলত উৎপত্তি হৈছে। কিছু দূৰত্বৰ বাবে দিনাজপুৰ আৰু ৰংপুৰ জিলাৰ মাজৰ সীমা গঠন কৰে। ই তেতিয়া ৰংপুৰ আৰু বগুৰাৰ মাজেৰে ঘূৰি যায়। বগুৰা জিলাৰ দক্ষিণত ই হলহলিয়া নদীৰ সৈতে যোগ হয় আৰু সংযুক্ত নদীখনক তেতিয়া ফুলঝুৰ বুলি জনা যায়। ই বগুৰাক চন্দা কোনাত এৰি ৰায়গঞ্জৰ মাজেৰে দক্ষিণ দিশত বৈ গৈছে আৰু শুজাপুৰৰ সৈতে নলকাত ইচ্ছামতীৰ সৈতে যোগ হৈছে। ফুলঝুৰ তাৰ পিছত উল্লাপাৰানামৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ গাওঁখনৰ মাজেৰে দক্ষিণলৈ বৈ যায়, যাৰ পৰা কেইমাইলমান পিছত ই এই জিলাখনত প্ৰায় ৬৪ কিলোমিটাৰ পথৰ পিছত নাৰ্নিয়াৰ হুৰাসাগৰত পৰে। ইয়াৰ পিছত ই হুৰাসাগৰৰ নাম লয় আৰু চাজাদপুৰৰ ওচৰৰ পৰা পাৰ হৈ যায় আৰু হেৰাই বেৰাৰ ওচৰৰ যমুনাত পৰে। ==নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তন== [[File:Dr. M A Wazed Miah Bridge at Kanchdaha.jpg|thumb|ৰংপুৰৰ কাঞ্চদাহাৰ কৰতোৱা নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত ড° এম এ ৱাজেদ মিয়া দলং]] ১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দত বংগ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ নদীপথৰ আমূল পৰিৱৰ্তন হৈছিল। সুদুৰ অতীতত এনে পৰিৱৰ্তন ঘটিছে যদিও কোনো সঠিক প্ৰমাণ নাই। কৰতোৱা নদীৰ পৰিৱৰ্তন বহু বছৰধৰি হৈ আহিছে।<ref name = "RCMajumdar"/> ফলক বিৱৰ্তনৰ বাবে কৰতোৱা নদী চাৰিটা পৃথক অংশত বিভক্ত হৈছে। দিনাজপুৰ-কৰতোৱা নামৰ উত্তৰ অংশটো আত্ৰাই নদীৰ মুখ্য উৎস। এই নদী জলপাইগুড়ি জিলাৰ বৈকুণ্ঠপুৰৰ এটা জলাশয়ৰ পৰা উৎপন্ন হৈছে আৰু ই ভূগৰ্ভস্থ সোঁতৰ পৰাও পানী প্ৰাপ্ত কৰে। খানচামা উপজিলাত ই ইয়াৰ নাম সলনি কৰি আত্ৰাই হৈ পৰে। দ্বিতীয় শাখাৰ ক্ষেত্ৰত দিনাজপুৰ-কৰতোৱা খানচামাৰ উত্তৰে ৰংপুৰ-কৰতোৱাৰ সৈতে একত্ৰিত হৈছিল কিন্তু বৰ্তমান এই পথত অতি কম পৰিমাণৰ পানী প্ৰবাহিত হয়। ৰংপুৰ-কৰতোৱাৰ ওপৰৰ অংশ জলপাইগুড়ি জিলাত উদ্ভৱ হৈছিল আৰু গোৱিন্দগঞ্জ উপজিলালৈকে দিওনাই-যমুনেশ্বৰী নামেৰে জনাজাত। তৃতীয় শাখা যমুনেশ্বৰী-কৰতোৱা গোৱিন্দগঞ্জ উপজিলাৰ দক্ষিণ-দক্ষিণপূবত বৈ গৈছে আৰু মুখ্য পথটো কাটাখালিৰ মাজেৰে বঙালী নদীলৈ গৈছে। পূৰ্বৰ নদীখনৰ এটা অংশ শিৱগঞ্জ উপজিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে আৰু ইয়াৰ বেছিভাগ বৰ্তমান প্ৰায় গোটেই বছৰ শুকান হৈ থাকে। ই কাৰ্যকৰীভাৱে ৰংপুৰ-কৰতোৱাক বগ্ৰা-কৰতোৱাৰ পৰা পৃথক কৰে আৰু বগ্ৰাৰ দক্ষিণ ফালৰ পৰা প্ৰবাহিত হয় আৰু বাঙালীৰ সৈতে ফুলঝুৰ নদী নামৰ হুৰাসাগৰলৈ একত্ৰিত হয়। চতুৰ্থ অংশটো হৈছে পাবনা-কৰতোৱা হাণ্ডিয়ালৰ ওচৰত এটা মৃত নদীৰ তল। আন বহুতো প্ৰবাহক পুৰণি কৰতোৱাৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name = "Banglapedia"/> ==তিস্তা== [[Image:Van de Brook's map.jpg|250px|thumb|right|ভেন ডেন ব্ৰুকৰ মানচিত্ৰ]] [[Image:Rennel's Map.jpg|250px|thumb|right|ৰেনেলৰ মানচিত্ৰ]] প্ৰাচীন কালত তিস্তা নদী জলপাইগুড়িৰ দক্ষিণৰ পৰা তিনিটা পথেৰে প্ৰবাহিত হৈছিল। ইয়াৰ পূবে কৰতোৱা, পশ্চিমে পূৰ্ণভবা আৰু কেন্দ্ৰত আত্ৰাই আছিল। এই তিনিটা গতিপথসম্ভৱত "ত্ৰিৰস্তা" নদীৰ নাম হয় যি পিছলৈ চুটি হৈ তিস্তালৈ পৰিৱৰ্তন হয়। এই তিনিখন নদী মহানন্দাৰ সৈতে মিলিত হয়। আত্ৰাই চলন বিলৰ মাজেৰে বৈ যায় আৰু কৰতোৱাৰ সৈতে লগ হয়। তাৰপিছত দুয়ো একেলগে জাফৰগঞ্জৰ ওচৰত পদ্মা নদীত পৰে। ১৭৮৭ চনৰ প্ৰলয়ংকৰী বানপানীৰ পিছত তিস্তাই ইয়াৰ পুৰণি পথ ত্যাগ কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ত যোগদান কৰে।<ref name = "RCMajumdar"/> চিয়াৰ-আল-মুতাক্কিৰিনে লিপিবদ্ধ কৰিছিল যে ১১১৫ চনত বখতিয়াৰ খিলজীয়ে বংগৰ উত্তৰ অংশ দখল কৰাৰ সময়ত কৰতোৱা গঙ্গাৰ তিনিগুণ আছিল। ভেন ডেন ব্ৰুকৰ ১৬৬০ চনৰ বংগ মানচিত্ৰ অনুসৰি কৰতোৱাক এক ডাঙৰ গতিপথ হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।<ref name = "Banglapedia"/> ৰেনেলে ১৭৬৪ চনৰ পৰা ১৭৭৭ চনৰ ভিতৰত এক সমীক্ষা চলাইছিল আৰু বংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি মানচিত্ৰসমূহৰ এটা প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই মানচিত্ৰবোৰত উত্তৰ বংগৰ তিস্তা, পূৰ্ণভবা, আত্ৰাই, কৰতোৱা আদিৰ কেইবাটাও শাখাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দেখুৱাইছিল। এই শাখাবোৰ মহানন্দা তলৰ প্ৰান্তত মিলিত হয় যি এতিয়া বংগৰ পশ্চিমে এখন নদী আৰু অৱশেষত গঙ্গাৰ বৰ্তমানৰ গোৱালেণ্ডৰ ওচৰত পৰে আৰু হুৰাসাগৰ নাম গ্ৰহণ আছে। হুৰাসাগৰ নদী এতিয়াও বাৰালৰ সৈতে আছে আৰু ই গঙ্গাৰ এক পৰিত্যক্ত শাখা। আনহাতে আত্ৰাই, যমুনা বা যমুনেশ্বৰী, যি এতিয়া গঙ্গাৰ পৰিৱৰ্তে মুখ্য যমুনা বা ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰে। এই ঠাইখন গোৱালেণ্ডত পদ্মাৰ সৈতে যমুনাৰ মিলনৰ পৰা কেইমাইলমান ওপৰত অৱস্থিত।<ref>Majumdar, S.C., Chief Engineer, Bengal, ''Rivers of the Bengal Delta'', Government of Bengal, 1941, reproduced in ''Rivers of Bengal'', Vol I, 2001, p. 45, published by Education department, Government of West Bengal.</ref> ==কোশি== কোশি বা কৌশিকি নদী বৰ্তমান [[বিহাৰ]]ৰ উত্তৰ-পূবৰ অংশৰ পৰা বৈ গৈছে আৰু ৰাজমহলৰ বহু ওপৰত গঙ্গাত মিলিত হয়। আৰম্ভণিতে ই প্ৰথমতে পূৱলৈ বৈ গৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰিছিল। কোশিৰ গতিপথ নিৰন্তৰ পশ্চিমদিশে আগবাঢ়ি আছে আৰু ই উত্তৰ বংগৰ এটা মূৰৰ পৰা আনটো মূৰলৈ গৈ আছে। এসময়ত কোশি আৰু মহানন্দা কৰতোৱাৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ দক্ষিণৰ লোকসকলৰ মাজত কোচ আৰু [[কিৰাট]]সকলৰ উত্তৰৰ লোকসকলৰ মাজত সীমান্ত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name = "RCMajumdar"/> ==তথ্য উৎস== {{Commons category inline|Karatoya River|কৰতোৱা নদী}} {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নদী]] nuilrq5sjb88jwue91vnkrv94axaklm 0 69169 647631 618810 2026-10-25T11:54:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647631 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Infobox Mandir |name=বুঢ়া-বুঢ়ী থান |country=ভাৰত |type=Sanctuary |image_size=250 |image_alt=বুঢ়া-বুঢ়ী থানৰ ভাসমান শিল। |caption=বুঢ়া-বুঢ়ী থানৰ ভাসমান শিল। |pushpin_map=India Assam |latd=26.0434174 |longd=90.1456669 |map_caption=অসমৰ মানচিত্ৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থানৰ অৱস্থান |map_size=250 |other_names= |assamese=বুঢ়া-বুঢ়ী থান |sanskrit_translit= |image=Bura Buri Stone.jpg |district=[[ধুবুৰী জিলা]] |state/province=[[অসম]] |locale=মেদেৰ টাৰী |primary_deity= |important_festivals= |architecture= |number_of_temples=২ |number_of_monuments= |inscriptions= |date_built= |creator= |temple_board= |website=<!-- {{URL|example.com}} --> |coordinates= |epochs=<!-- actually displays as "Periods" -->}} '''বুুুঢ়া-বুঢ়ী থান''' ({{Lang-en|Bura-Buri Than}}) হৈছে অবিভক্ত [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ এক এক ধৰ্মীয় পৰ্যটনস্থলী। এই থান [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ দাঁ‌তিতে অৱস্থিত।<ref name="Buraburi Than Mothertola">{{cite web | url=http://goalpara.gov.in/places.html | title=Buraburi Than, Mothertola | publisher=Official Website of Goalpara District Administration | accessdate=12 April 2021}}</ref><ref name="Buraburi Than, GC">{{cite web | url=https://www.goalparacollege.ac.in/about-goalpara-district/ | title=Buraburi Than, Mothertola | publisher=Gowalpara College | accessdate=16 April 2021 | archivedate=20 April 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210420143728/https://www.goalparacollege.ac.in/about-goalpara-district/ | deadurl=yes }}</ref> == নামৰ ব্যুৎপত্তি == জনশ্ৰুতি অনুসৰি দুটা প্ৰকাণ্ড শিলক কেন্দ্ৰ কৰি এই থানৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। শিল দুটাৰ এটা [[পাৰ্বতী]] আৰু আনটো [[শিৱ|মহাদেৱ শিৱ]]। অৰ্থাৎ থিয়কৈ থকা শিলটোক মহাদেৱ শিৱ (বুঢ়া); আৰু পথালিকৈ বা শুই থকাৰ দৰে দৃশ্যমান শিলটোক পাৰ্বতী (বুঢ়ী) বুলি কোৱা হয়। এয়াই হৈছে বুঢ়া-বুঢ়ী (মহাদেৱ শিৱ-পাৰ্বতী) নামৰ তাৎপৰ্য। ইয়াৰ বাহিৰে আন জনশ্ৰুতি সম্পৰ্কে আভাস পোৱা নাযায়।<ref name="এক নিলিখা ইতিহাস">{{cite news | title=বুঢ়া-বুঢ়ী থান "এক নিলিখা ইতিহাস" | work=দৈনিক গণ অধিকাৰ | date=২৯ ডিচেম্বৰ ২০২০ | accessdate=11 April 2021 | author=জহিৰুল ইছলাম | location=গুৱাহাটী | pages=৭}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থান == বৰ্তমান "বুঢ়া-বুঢ়ী থান" [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত। ধুবুৰী জিলাৰ পূব প্ৰান্ত মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণপাৰে ই অৱস্থিত। ইয়াৰ পূবে গোৱালপাৰা জিলাৰ সীমাঞ্চল জলেশ্বৰ বজাৰ, পশ্চিম আৰু উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দক্ষিণে মেদৰটাৰী বজাৰ। সমষ্টিগতভাৱে গোৱালপাৰা জিলাৰ ৩৯ নম্বৰ [[জলেশ্বৰ সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত। <ref name="Google Map">{{cite web | url=https://www.google.com/maps/place/Bura-Buri+Stone/@26.0434174,90.1456669,17z/data=!4m8!1m2!2m1!1sBura+Buri+Stone!3m4!1s0x0:0xfe75ab1364eaa7c7!8m2!3d26.0424442!4d90.1476 | title=Address of Bura Buri on google map | publisher=Google | accessdate=12 April 2021}}</ref> == ধৰ্মীয় স্থান হিচাপে == [[চিত্ৰ:Bura Buri Majar.jpg|thumb|বুঢ়া-বুঢ়ী থনৰ সত্য পীৰ মাজাৰ]] প্ৰতি বছৰৰ চ'ত মাহৰ শেষৰ দিনটোক এটা বিশেষ দিন হিচাপে গণ্য কৰি [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী]]সকলে ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰে বুঢ়া-বুঢ়ীৰ পূজা উলহ-মালহৰে পালন কৰা দেখা যায়। পূজা-অনুষ্ঠানৰ লগত সংগতি ৰাখি মেলা অনুষ্ঠিত হয় য'ত বিভিন্ন ধৰ্মৰ মানুহৰ ভিৰ পৰিলক্ষিত হয়।<ref name="Buraburi Than, Goalpara Overview">{{cite web | url=https://www.holidify.com/places/goalpara/buraburi-than-sightseeing-1871.html | title=Buraburi Than, Goalpara Overview | publisher=holidify | work=holidify | accessdate=11 May 2026}}</ref> এই স্থানক সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ এক অনন্য উদাহৰণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বুঢ়া-বুঢ়ী পূজাৰ লগত সংপৃক্ত হৈ আছে পুৰাণৰ কাহিনী। এদিন এজন সদাগৰ পুত্ৰৰ ধনেশ চৰাই হেৰাই গৈ মৃত্যু হয়। সদাগৰ পুত্ৰই [[ধনেশ চৰাই]] বিচাৰি উলায়াই কাষত বহি ক্ৰন্দনৰত অৱস্থাৰ দৃশ্য আকাশ মাৰ্গেৰে গৈ থকা মহাদেৱ আৰু পাৰ্বতীৰ চকুত পৰে। ঘটনাৰ উমান ল'বলৈ দুয়ো অৱতৰণ কৰে। ল'ৰাজনৰ ক্ৰন্দনে পাৰ্বতীৰ হৃদয়ত তোলপাৰ লগালে, আৰু পাৰ্বতীয়ে মহাদেৱৰ ওচৰত কাৰণ জানিব বিচৰাত মহাদেৱে পাৰ্বতীক মৃদু ভৰ্ৎসনা কৰি ক'লে, ' নাৰীৰ চকু স্বৰ্গ-নৰক দুয়োটাতেই সমানে বিচৰণ কৰে '। মহাদেৱৰ মুখত ল'ৰাজনৰ ইতিবৃত্ত জনাৰ পিছত পাৰ্বতী আৰু অধিক দুৰ্বল আৰু স্নেহাকুল হৈ পৰিল। ল'ৰাজনৰ ধনেশ চৰাইটোক পুনৰ জীয়াই তুলি তাক সেই দুখৰপৰা অলপ আনন্দ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিব ধৰিলে। মহাদেৱ-পাৰ্বতীয়ে ল'ৰাজনৰ সন্মুখত বুঢ়া-বুঢ়ীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি পৰামৰ্শ দিলে যে ধনেশ চৰাইক জীয়াই তুলিবলৈ বুঢ়া-বুঢ়ীৰ পূজা কৰিব লাগিব। এই পৰামৰ্শ দিয়ে অন্তৰ্ধান হ'ল। কথা মতেই কাম আৰু তাৰ পিছত প্ৰতিদানত ধনেশ চৰাই জীৱিত হ'ল। এয়াই সূত্ৰপাত বুঢ়া-বঢ়ী পূজাৰ। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} সাধাৰণতে এই পূজাত কোনো মূৰ্তি নাথাকে। দুটা বিৰিণাৰ থোপ আনিও ওচৰা-উচৰি কৈ ঢিপ বান্ধি দিয়া হয়। তাৰে এটা বুঢ়া আনটো বুঢ়ী। পূজাত নৈৱেদ্য হিচাপে আগবঢ়োৱা হয় গাখীৰ, দৈ-চিৰা, মুৰি, কল, তামোল -পাণ ইত্যাদি। পূজাৰ শেষত হৰি-হৰি তিনিবাৰ উচ্চাৰণ কৰি পূজা সমাপ্ত কৰা হয়। এই পূজাৰ লগত বিভিন্ন জনবিশ্বাস জড়িত হৈ থকা দেখিবলৈ। ঘৰত অপায়-অমংগল দেখা দিলে শিৱৰ মূৰত গাখীৰ ঢালিলে অপায়-অমংগল দূৰ হয় বুলি জনবিশ্বাস প্ৰচলিত থকাৰ উপৰি বিভিন্ন সময়ত ছাগলী, পাৰ আদি এই থানলৈ শিৱ-পাৰ্বতীক সন্তুষ্ট কৰাৰ নিমিত্তে দিয়ে আৰু এয়া কৰিলে উদ্দেশ্য সফল হয় বুলি বিশ্বাস কৰে। কিছুমান মানুহৰ ঘৰে ঘৰেও এই পূজা কৰা পৰিলক্ষিত হয়। লোক-বিশ্বাস মতে এইবোৰ মানুহৰ ঘৰত কেঁচুৱা জন্ম হ'লে কিছুদিন পাছত মূৰৰ চুলি সৰু সৰু জোট হয়। ল'ৰা হ'লেযোৰ মাহত আৰু ছোৱালী হ'লে বেযোৰ মাহত উক্ত ঠাকুৰক পূজা দি চুলি কাটিব লাগে। চুলি কাটোআতে নাপিতে এবাৰ চুলিও মাটিত পৰিব নিদি চুলিখিনি ঠাকুৰৰ ওচৰত জমা দি এযোৰ পাৰ ঠাকুৰৰ নামত উৰাই দিয়ে। পূজান্তত চুলিখিনি আঠিয়া কল এযোৰৰ সৈতে কাপোৰেৰে বান্ধি বগৰী গছত ওলোমাই থয়। এনে ধৰণৰ বহুতো লোক-বিশ্বাস বৰ্তমান সময়তো প্ৰচলিত হৈ থকা দেখিবলৈ পোৱা যায়। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}[[চিত্ৰ:Bura Buri Stone 2.jpg|thumb|বুঢ়া-বুঢ়ী থানৰ গাত লাগি থকা সৰু-সুৰা শিলবোৰ। ]] == বৰ্তমান প্ৰেক্ষাপট == [[চিত্ৰ:Bura Buri Temple 2.jpg|left|thumb|বুুঢ়া-বুুঢ়ী থানৰ মন্দিৰ]] সাম্প্ৰতিক সময়ত বুঢ়া-বুঢ়ী থান গৰাখহনীয়াৰ কবলত। ইয়াত কবৰ সদৃশ অলপ ঠাই প্ৰত্যক্ষ কৰা হৈছিল আৰু সেয়া এটা সময়ত অজ্ঞাত স্থানৰ পৰা অহা কোনো ব্যক্তিৰ কবৰ হিচাপে দাবী কৰে যাক সত্যপীৰ বুলি কোনো কোনোৱে বিশ্বাস কৰে<ref name="pedia">{{cite web|last1=Karim|first1=Abdul|title=Satya Pir|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satya_Pir|website=Banglapedia|accessdate=26 July 2015}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা বিতৰ্কই আইনৰ কাঠগড়া পায়। জিলা প্ৰসাশনৰ দৃষ্টি গোচৰ হোৱাত তদন্ত আৰম্ভ হৈছিল যদিও এতিয়ালৈ কোনো সঠিক সিদ্ধান্ত দিয়া হোৱা নাই। বৰ্তমান থানৰ পূব ফালে কবৰ উঠা ঠাইত এটা দু-চালীয়া ঘৰ বনাই 'সত্যপীৰ'ৰ মাজাৰ বুলি ফলক এখন আঁৰি দিয়া হৈছে। সত্যপীৰ সম্পৰ্কে একো শুংসূত্ৰ পোৱা নাযায়। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} == বিস্ময় ঘটনা == [[চিত্ৰ:Bura Bura Water Pipe.jpg|thumb|বুঢ়া-বুঢ়ী থানৰ জলসিঞ্চনৰ নষ্ট হৈ যোৱা পাইপসমূহ]] এবাৰ বানপানীৰ সময়ত গৰু-ছাগলী লৈ স্থানীয় বাসিন্দাই উক্ত থানত আশ্ৰয় লৈছিল। এদিন ৰাতি হঠাৎ গৰু-ছাগলীবোৰে বিকট শব্দৰে চিঞৰি-চিঞৰি ৰচিৰ বান্ধোন ছিঙি জঁপিয়াই দৌৰি তাৰ পৰা পানীত গৈ নামে। ভৰ বাৰিষাত ওখ ঠাই বুলিবলৈ থানৰ বাহিৰে কোনো স্থান নাছিল। তাত থকা মানুহেও ভয়, শংকা, দুশ্চিন্তাত কঁপি উঠিছিল। এনে আচৰিত পৰিস্থিতি কিয় হৈছিল সেই সম্পৰ্কে পিছদিনা পুৱা তদন্ত আৰম্ভ কৰি বুজি পোৱা গৈছিল যে এগৰাকী মহিলাই তাতে ঢেঁকী স্থাপন কৰিছিল বাবে এনে ঘটনা ঘটিবলৈ পালে । তৎক্ষণাৎ ৰাইজে ঢেঁকী আঁতৰাই নিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} আন এদিন সন্ধ্যা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানীৰ তলৰ পৰা লোৰ শিকলি এডাল আহি প্ৰকাণ্ড গছ এজোপাৰ গুৰিত মেৰিয়াই থকা প্ৰত্যক্ষ কৰে কেইজনমানে স্থানীয় লোকে। কিন্তু পিছদিনা ৰাতিপুৱা সেই দৃশ্য দেখিবলৈ নাপায় বুলি প্ৰত্যক্ষ দৰ্শীয়ে জনায়। শিকলি কোনে বান্ধিছিল, কিয় বান্ধিছিল, তাৰ লগত কি বান্ধি থোৱা আছিল এই সম্পৰ্কে কোনো তথ্য পোৱা নাযায়। বুঢ়াবুঢ়ী থানৰ বিশেষ আকৰ্ষণ হ'ল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত নীৰৱে থিয় দি থকা শিলবোৰ। বানপানী যিমানেই নহওক কিয় ওপৰত থিয় শিলডোখৰৰ আধা অংশ কেতিয়াও তল যোৱা নাই বুলি স্থানীয় ৰাইজে দাবী কৰে। তদুপৰি এই থানত পূৰ্বে বছৰৰ এটা সময়ত বিশেষকৈ শালি-ধান পকা সময়ত (কাতি-আঘোণ মাহত ) পাহাৰৰ পৰা হাতী, হৰিণা, বান্দৰ আদি নামি আহি কেইবাদিনো তাতে অৱস্থান কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}[[চিত্ৰ:Bura Buri Water Pipe 2.jpg|thumb|জলসিঞ্চন]] == অধিক পঢ়ক == * [[নেতাই ধুবুনী ঘাট]] * [[শ্ৰী সূৰ্য্য পাহাৰ]] *{{Commons category inline|Bura-Buri Than (Dhubri)|বুঢ়া-বুঢ়ী থান}} == তথ্য উৎস্য == [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] 0ix7sdod47fbttawqhxj0m9s15y44k2 0 72582 647333 602617 2026-10-24T17:29:32Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647333 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = |conventional_long_name = বিদেহ ৰাজ্য |common_name = বিদেহ |era = [[লৌহ যুগ]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |year_start = অনিশ্চিত |year_end = ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব |s1 = বৃজি |image_map = Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png |image_map_alt = বিদেহ |image_map_caption = বিদেহ ৰাজ্য (মিথিলা) আৰু পৰৱৰ্তী বৈদিক যুগৰ অন্যান্য ৰাজ্যসমূহ |capital = [[মিথিলা (পৌৰাণিক চহৰ)|মিথিলা]], সম্ভৱ [[জনকপুৰ]] (বৰ্তমান [[নেপাল]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত),<ref>H.C. Raychaudhuri (1972), pp. 70-76</ref> বা বালিৰাজগড় (বৰ্তমানৰ মধুবনি জিলা, [[বিহাৰ]], [[ভাৰত]])<ref name="hindi.news18.com">https://hindi.news18.com/blogs/satyam/balirajharh-a-ancient-mithila-915917.html{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Archived copy">{{cite web |url=http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |title=Archived copy |access-date=2017-10-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |archive-date=26 October 2017 |df=dmy-all |archivedate=2017-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |deadurl=yes }}</ref> |common_languages = [[সংস্কৃত]] |religion = ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম-[[হিন্দু]]<ref name=benami9>Ben-Ami Scharfstein (1998), ''A comparative history of world philosophy: from the Upanishads to Kant'', Albany: State University of New York Press, pp. 9-11</ref> |currency = |title_leader = [[জনক]] |today = {{flag|ভাৰত}}<br />{{flag|নেপাল}} }} '''মিথিলা'''<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://lrc.bih.nic.in/Gazetteer/Saharsa/chapter-II.pdf |access-date=2021-07-13 |archivedate=2021-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211022071940/http://lrc.bih.nic.in/Gazetteer/Saharsa/chapter-II.pdf |deadurl=yes }}</ref> বা '''বিদেহৰাজ্য''' (তিৰাভুক্তি<ref name="Chakrabarti2001">{{cite book|author=Dilip K. Chakrabarti|title=Archaeological Geography of the Ganga Plain: The Lower and the Middle Ganga|url=https://books.google.com/books?id=OEZe-wAIiKIC&pg=PA207|year=2001|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-7824-016-9|pages=207–}}</ref> নামেৰেও জনাজাত) পৰৱৰ্তী বৈদিক ভাৰতৰ এক প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল<ref name="Indo-Aryennes' pages 13, 17">[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 13, 17 116-124, 141-143</ref> ৰজা [[জনক]]ৰ অধীনত এই অঞ্চলটোৱে প্ৰসিদ্ধি লাভ কৰিছিল (৮ম-৭ম শতিকা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)। প্ৰাচীন ৰাজ্যৰ অঞ্চলটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ উত্তৰ অংশৰ মিথিলা অঞ্চলত অৱস্থিত, যিটো বৰ্তমান ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ বিহাৰ আৰু নেপালৰ পূৱ তেৰাই নামেৰে জনাজাত।<ref name="Chakrabarti2001"/><ref name="Indo-Aryennes' pages 13, 17"/> == ইতিহাস == বৈদিক কালৰ শেষৰ ফালে (৯০০ – ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) বিদেহ, কুৰু আৰু পাঞ্চালৰ সহ প্ৰাচীন ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 13, 141-143</ref> ব্ৰহ্মা আৰু বৃহদাৰন্যক উপনিষদৰ দৰে অন্তিম বৈদিক সাহিত্যত [[জনক]]ক এজন মহান দাৰ্শনিক-ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে, যি বৈদিক সংস্কৃতি আৰু দৰ্শনৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে বিখ্যাত, আৰু যাৰ ৰাজ সভা ঋষিৰ সকলৰ বাবে বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰ স্বৰূপ আছিল।<ref>[[Hem Chandra Raychaudhuri|H. C. Raychaudhuri]] (1972), ''Political History of Ancient India and Nepal'', Calcutta: University of Calcutta, pp.41–52</ref> ব্ৰাহ্মণ আৰু উপনিষদ ৰচনাৰ সময় হিচাপে হেমচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীয়ে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টমৰ পৰা সপ্তম শতিকাৰ সময়ছোৱা বুলি কোৱাৰ বিপৰীতে ৱিটজেলে ৭৫০ৰ পৰা ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[[Michael Witzel]] (1989), [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/dialects.pdf ''Tracing the Vedic dialects''] in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 13, 39-46, 141-143</ref>{{refn|group=note|Raychaudhuri notes that the [[Puranas|Puranic]] chronology would extend the possible range back to the 12th century BCE, but considers this to be of limited value, and necessary to treat with caution (pp.27–28).}} বৈদিক যুগৰ শেষৰ ফালে ঐতৰীয়ৰ বৈদিক বিদ্যালয় সম্ভৱতঃ ৰাজনৈতিক পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে বিদেহ বা অন্যান্য কেন্দ্ৰলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 76-77, 125</ref> হিন্দু সাহিত্যত বিদেহৰ অঞ্চল আৰু সংস্কৃতিৰ কথা প্ৰায়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name=samueloyt70>Geoffrey Samuel, (2010) ''The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century'', Cambridge University Press, pages 69-70</ref> গ্ৰন্থসমূহত ৰাজবংশৰ ধাৰণা আৰু নমি বা নিমি, জনক আদি দাৰ্শনিক-ৰজাসকলৰ পৰম্পৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=samueloyt70/> তেওঁলোকৰ কাহিনী প্ৰাচীন হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন গ্ৰন্থত পোৱা যায়, এই গ্ৰন্থ সমূহত উল্লেখ কৰা মতে বুদ্ধৰ জন্মৰ আগতে ৰজাসকলৰ দ্বাৰা ত্যাগ বা দান আদি কৰাটো এক সন্মানীয় পৰম্পৰা আছিল, আৰু এই পৰম্পৰা বিদেহৰ বাহিৰে আন অঞ্চল যেনে পাঞ্চাল, কলিংগ, গান্ধাৰ আদি ৰাজ্য সমূহতো ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।<ref name=samueloyt70/> বিদেহৰ ৰজা [[নিমি]] বা নমিক জৈন ধৰ্মৰ ২৪জন তীৰ্থংকৰৰ ভিতৰত ২১ তম হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name=samueloyt70/> বৈদিক যুগৰ শেষৰ ফালে, বিদেহ সম্ভৱতঃ বৃজী (পালি: বাজ্জি) কনফেডাৰেচনৰ অংশ হৈ পৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে।<ref>H.C. Raychaudhuri (1972), pp. 70-76</ref><ref>Raychaudhuri Hemchandra (1972), ''Political History of Ancient India'', Calcutta: University of Calcutta, pp. 85–86</ref> সংস্কৃত মহাকাব্য, [[মহাভাৰত]] আৰু [[ৰামায়ণ|ৰামায়ণতো]] বিদেহ ৰাজ্যৰ উল্লেখ আছে। ৰামায়ণত, সীতা হৈছে বিদেহৰ ৰাজকুমাৰী,<ref name=samueloyt70/> যিয়ে কোশল আৰু বিদেহ ৰাজ্যৰ মাজত মিত্ৰতা সৃষ্টি কৰি ৰাম আৰু সীতাৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref name="Raychaudhuri 1972">Raychaudhuri (1972)</ref> বিদেহৰ ৰাজধানী হ'ল জনকপুৰ (বৰ্তমান নেপালৰ অন্তৰ্ভুক্ত), <ref name=samueloyt70/> বা বালিৰাজগড় (বৰ্তমানৰ মধুবনী জিলা, বিহাৰ, ভাৰত)।<ref name="hindi.news18.com">https://hindi.news18.com/blogs/satyam/balirajharh-a-ancient-mithila-915917.html{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Archived copy">{{cite web |url=http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |title=Archived copy |access-date=2017-10-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |archive-date=26 October 2017 |df=dmy-all |archivedate=2017-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |deadurl=yes }}</ref> দিগম্বৰ উত্তৰপুৰাণৰ পাঠ অনুসৰি, মহাবীৰৰ জন্ম বিদেহ ৰাজ্যৰ কুণ্ডপুৰত হৈছিল।{{sfn|Pannalal Jain|2015|p=460}} == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} * {{citation |last=Jain |first=Pannalal |author-link=Pannalal Jain |title= Uttarapurāṇa of Āchārya Guṇabhadra |year=2015 |publisher=[[Bhartiya Jnanpith]] |isbn=978-81-263-1738-7 |ref={{sfnref|Pannalal Jain|2015}} }} *Mahabharata of Krishna Dwaipayana Vyasa, translated to English by Kisari Mohan Ganguli * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GdKcAAAAQBAJ&pg=PA246|title=The Geography of India: Sacred and Historic Places|date=April 2010|publisher=Britannica Educational Publishing|isbn=9781615302024}} {{ৰামায়ণ}} [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 32uid5gpx3dybktzfbrwoaei8e1xidm 0 72897 647426 287925 2026-10-24T19:25:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647426 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = চয়াবিন | image = Soybean.USDA.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Plant]]ae | phylum = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Fabales]] | familia = [[Fabaceae]] | subfamilia = [[Faboideae]] | genus = ''[[Glycine (plant)|Glycine]]'' | species = '''''G. max''''' | binomial = ''Glycine max'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Elmer Drew Merrill|Merr.]] }} চয়াবিন {{Scn|Glycine max}} হৈছে এক প্ৰকাৰৰ মাহজাতীয় উদ্ভিদ। ই হৈছে পূব এছিয়াৰ স্থানীয় উদ্ভিদ।<ref>{{cite web|url= http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Glycine.html#max |title= Glycine max | publisher = Multilingual Multiscript Plant Name Database|acces-date= 25 July, 2021}}</ref> ই এবিধ একবাৰ্ষিক উদ্ভিদ। অতিৰিক্ত চৰ্বিহীন চয়াবিনেৰে তৈয়াৰ কৰা খাদ্য হৈছে প্ৰয়োজনীয় প্ৰ'টিনৰ প্ৰাথমিক উৎস। ==নাম== চয়াবিন গছক কেতিয়াবা "গ্ৰেটাৰ বিন" (greater bean) বুলি কোৱা হয়। চয়া শব্দটো চীনা বা জাপানী 'চয়া চছ' শব্দৰ পৰা আহিছে।<ref name=":1">{{cite journal|last=Hymowitz|first=T.|last2=Newell|first2=C. A.|date=1981-07-01|title=Taxonomy of the genusGlycine, domestication and uses of soybeans|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF02859119|journal=Economic Botany|language=en|part=35|episode no=3|pages=272–288|doi=10.1007/BF02859119|issn=0013-0001}}</ref> চয়াবিন গছক ভিয়েটনামত đậu tương বা đậu nành বুলি কোৱা হয়। চয়াবিন আৰু চয়াবিনৰ পৰা উৎপাদিত খাদ্য দুয়োটাকে খাদ্যক জাপানত "ইডামামি" (edamame) বুলি কোৱা হয়। কিন্তু ইংৰাজীত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট খাদ্যকহে "ইডামামি" বুলি কোৱা হয়। চয়াবিন বীজৰ পৰা তেল আহৰণৰ পিছত বৈশিষ্টপূৰ্ণ বনস্পতি প্ৰ'টিন পোৱা যায়। ইযাক চয়া গুটি, চয়াখণ্ড বা চয়া চাংক বুলি জনা যায়। ==চয়াবিনৰ গুণগত মান== শুকান চয়াবিনত ২০% তেল, ৪০% প্ৰ'টিন, আৰু ৩৫% কাৰ্বোহাইড্ৰেট থাকে।<ref>{{cite web|url=https://opensiuc.lib.siu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1089&context=psas_articles|title=Quantitative Trait Loci Underlying Seed Sugars Content in “MD96-5722” by“Spencer” Recombinant InbredLine Population of Soybean}}</ref> চয়াবিন প্ৰ'টিন গুণগত মানৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাণীজাত প্ৰ'টিনৰ সৈতে তুলনীয়, যি চয়াবিনক আন উদ্ভিদৰ পৰা পৃথক কৰে। প্ৰাণীজাত প্ৰ'টিনৰ বিকল্প প্ৰ'টিন হিচাপে চয়াবিনৰ নিয়মীয়া ব্যৱহাৰে প্লাজমা কলেষ্টেৰল ২৩-২৫% হ্ৰাস কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.priyo.com/articles/%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%95%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AF%E0%A6%A4-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE/|title=স্বাস্থ্যকৰ সয়াবিনেৰ যত উপকাৰিতা|website=Priyo.com}}</ref> চাবোন, গ্লিচাৰিন, ৰং, প্ৰিণ্টিং চিয়াহী আদিৰ বাণিজ্যিক উৎপাদনত চয়াবিন এক অত্যাৱশ্যকীয় উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেঁচা চয়াবিন গছবোৰ গৰুৰ খাদ্য হিচাপে আৰু মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B8%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8|title=সয়াবিন|website=বাংলাপিডিয়া|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725165952/https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B8%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8|archivedate=2021-07-25|access-date=2021-07-25|deadurl=yes}}</ref> কেৱল একাপ চয়াবিনত ২৮.৬ গ্ৰাম প্ৰ'টিন পোৱা যায়, ই প্ৰায় ১৫০ গ্ৰাম মুৰ্গীৰ স্তনৰ পৰা প্ৰাপ্ত প্ৰ'টিনৰ সমান, তাৰোপৰি এই উদ্ভিদজাত প্ৰ'টিনত অসংপৃক্ত চৰ্বি আৰু যথেষ্ট পৰিমানে আঁহ থাকে।<ref>{{cite news|url=https://www.anandabazar.com/lifestyle/keep-these-6-high-protein-foods-in-your-diet-to-lose-weight-dgtl-1.313061|title=ডায়েটে ৰাখুন এই ৬ হাই-প্ৰোটিন খাবাৰ|work=আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা|acces-date=২৫ জুলাই, ২০২১}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] 0772wyxauu3kz0s1gx09glcptxfzl23 0 74046 647439 632118 2026-10-24T19:42:47Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647439 wikitext text/x-wiki [[File:Baldung Hexen 1508 kol.JPG|thumb|upright=0.9|হেন্স বলডাঙৰ দ্বাৰা সৃষ্ট "দ্য ৱিচ্চেছ' ছাববাথ" (১৫০৮)। ]] '''ডাইনীবিদ্যা''' বা '''ডাকিনীবিদ্যা''' বা '''ৱিচ্চক্ৰাফ্ট''' ({{lang-en|Witchcraft}}) হৈছে এনে এক বিদ্যা বা অনুশীলন যাৰ অনুশীলনকাৰীয়ে ([[ডাইনী]] বা ডাকিনী) নিজৰ অতিপ্ৰাকৃতিক দক্ষতা আৰু সামৰ্থ্য থকা বুলি বিশ্বাস কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে মন্ত্ৰ প্ৰয়োগ আৰু যাদুকৰী ৰীতি-নীতিৰ প্ৰদৰ্শন। ডাইনীবিদ্যাই এক বহল অৰ্থ প্ৰকাশ কৰে আৰু ই সাংস্কৃতিক আৰু সামাজিকভাৱে পৃথক হয়। ইয়াৰ সঠিকভাৱে সংজ্ঞা দিয়াটো কঠিন হ'ব পাৰে। <ref name="Russell">{{Cite book |last=Russell |first=Jeffrey Burton |url=https://archive.org/details/witchcraftinmidd0000russ |title=Witchcraft in the Middle Ages |date=1972 |publisher=[[Cornell University Press]] |isbn=978-0801492891 |location=Ithaca, New York |pages=[https://archive.org/details/witchcraftinmidd0000russ/page/4 4]-10 |quote=witchcraft definition. |url-access=registration}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, এই বিদ্যাৰ অনুশীলন নকৰা লোকসকলৰ মাজত ডাইনীবিদ্যাৰ প্ৰচলিত সচৰাচৰ অৰ্থ হৈছে নিৰীহলোকৰ ক্ষতি কৰিবলৈ অতিপ্ৰাকৃতিক উপায়ৰ ব্যৱহাৰ। বিশ্বব্যাপী বেছিভাগ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, বিশেষকৈ আফ্ৰিকাৰ থলুৱা সংস্কৃতি আৰু আফ্ৰিকান প্ৰবাসী, এছিয়া, লেটিন আমেৰিকা আৰু আমেৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ৰাষ্ট্ৰসমূহত এয়াই হৈছে ডাইনীবিদ্যাৰ অৰ্থ।<ref name=":5">{{Cite journal |last=Singh |first=Manvir |date=2021-02-02 |title=Magic, Explanations, and Evil: The Origins and Design of Witches and Sorcerers |url=https://www.researchgate.net/publication/349617609 |journal=Current Anthropology |volume=62 |issue=1 |pages=2–29 |doi=10.1086/713111 |issn=0011-3204 |access-date=2021-04-28 |archive-date=2021-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718192653/https://www.researchgate.net/publication/349617609_Magic_Explanations_and_Evil_The_Origins_and_Design_of_Witches_and_Sorcerers |url-status=live }}</ref><ref name="Thomas">{{Cite book |last=Thomas |first=Keith |title=Religion and the Decline of Magic |url=https://archive.org/details/religiondeclineo0000thom_v2q8 |date=1997 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-297-00220-8 |location=Oxford, England |pages=[https://archive.org/details/religiondeclineo0000thom_v2q8/page/464 464]–5 |author-link=Keith Thomas (historian)}}; Ankarloo, Bengt and Henningsen, Gustav (1990) ''Early Modern European Witchcraft: Centres and Peripheries''. Oxford: Oxford University Press. pp. 1, 14.</ref> এনে বহু সমাজ-সংস্কৃতিৰ দৰে, ফিলিপাইনছতো ডাইনীসকলক পবিত্ৰতাৰ বিৰোধী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে, ফিলিপাইনছৰ খিলঞ্জীয়া লোক-ধৰ্মসমূহত কবিৰাজ বা নিৰাময়কাৰী লোকসকলৰ বিষয়ে লিখোঁতে নৃতত্ত্ববিদসকলে এই সমাজ-সংস্কৃতিসমূহৰ থলুৱা পৰিভাষা নতুবা ''শ্বমান''ৰ দৰে বহলাৰ্থক নৃতাত্ত্বিক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰে। <ref>Demetrio, F. R. (1988). Philippine Studies Vol. 36, No. 3: Shamans, Witches and Philippine Society, pp. 372-380. Ateneo de Manila University.</ref> সচৰাচৰ যিবোৰ সমাজ আৰু গোটৰ সাংস্কৃতিক পৰিকাঠামোত এক যাদুকৰী বিশ্বৰ দৃষ্টিভংগী নিহিত হৈ থাকে তেনে সমাজসমূহতে ডাইনীবিদ্যাৰ ওপৰত বিশ্বাসৰ উপস্থিতি পৰিলক্ষিত হয়।<ref name="Russell" /><ref name=":5" /> [[File:Wickiana5.jpg|thumb|অগ্নি সংযোগ কৰি মৃত্যুদণ্ড দিয়া ডাইনীৰ চিত্ৰ। ]] আধুনিক যুগত কিছুসংখ্যক লোকে আধুনিক বিধৰ্মী (pagan) আৰু নৱযুগৰ আন্দোলনত (New Age Movement) সততে ব্যৱহৃত ভৱিষ্যতকথন, ধ্যান বা অন্যান্য আত্ম-সহায়ক কৌশলৰ দৰে সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ, ইতিবাচক বা নিৰপেক্ষ আধ্যাত্মিক অনুশীলনক বুজাবলৈ ডাইনীবিদ্যা শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। <ref name="Huson">Paul Huson, ''Mastering Witchcraft: a Practical Guide for Witches, Warlocks, and Covens'', New York: G.P. Putnams Sons, 1970.</ref><ref name="Clifton">Clifton, Chas S., ''Her Hidden Children: The Rise of Wicca and Paganism in America'', Lanham, MD: Altamira, 2006, {{ISBN|0-7591-0202-3}}.</ref> কিন্তু নামকৰণৰ এই বৈপৰীত্য মূলতঃ এক আধুনিক, পাশ্চাত্য আৰু পপ সংস্কৃতিৰ পৰিঘটনা <ref name="tosenberger">{{Cite journal |last=Tosenberger |first=Catherine |date=2010 |title=Neo-Paganism for Teens |url=https://archive.org/details/jeunesse-young-people-texts-cultures_winter-2010_2_2/page/172 |journal=Jeunesse: Young People, Texts, Cultures |volume=2 |issue=2 |pages=172–182 |doi=10.1353/jeu.2010.0037 |id={{Project MUSE|406886}} |s2cid=163061063}}</ref><ref name="DJBaC">{{Cite journal |last1=Berger |first1=Helen A. |last2=Ezzy |first2=Douglas |date=September 2009 |title=Mass Media and Religious Identity: A Case Study of Young Witches |url=https://archive.org/details/sim_journal-for-the-scientific-study-of-religion_2009-09_48_3/page/501 |journal=Journal for the Scientific Study of Religion |volume=48 |issue=3 |pages=501–514 |doi=10.1111/j.1468-5906.2009.01462.x |jstor=40405642}}</ref> আৰু ই পশ্চিমীয়া যুৱচামৰ লগতে ৱিক্কাৰ দৰে আধুনিক বিধৰ্মী পৰম্পৰাৰ অনুসৰণকাৰীসকলৰ মাজত আটাইতকৈ বেছি প্ৰচলিত।<ref name="Huson" /><ref name="Clifton" /> ==এচিয়াৰ দেশসমূহত ডাইনীবিদ্যা== ===ভাৰত=== ভাৰতৰ প্ৰায় সকলো ঠাইতে অতিপ্ৰাকৃতিক বিশ্বাসৰ ভেঁ‌টি অতিশয় শক্তিশালী, আৰু সময়ে সময়ে সংবাদ মাধ্যমত ডাইনীবিদ্যাৰ বাবে [[ডাইনী হত্যা]]ৰ খবৰ পোৱা যায়।<ref>{{Cite news |date=2008-10-08 |title=Jaipur woman thrashed for witchcraft |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Jaipur_Woman_thrashed_for_witchcraft/articleshow/3578363.cms |access-date=2008-10-11 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013125607/http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Jaipur_Woman_thrashed_for_witchcraft/articleshow/3578363.cms |url-status=live }}</ref> ২০০৩ চনৰ পৰা ২০০৮ চনৰ ভিতৰত কেৱল [[অসম]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]তেই প্ৰায় ৭৫০জন লোকক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/asia/article2609335.ece Witchcraft is given a spell in India's schools to remove curse of deadly superstition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808151259/http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/asia/article2609335.ece |date=2014-08-08 }}. The Times. November 24, 2008</ref> ২০০৮ চনত [[ছত্তীশগড়]] ৰাজ্যৰ বিষয়াসকলে জানিবলৈ দিয়া মতে বছৰি কমেও ১০০ গৰাকী মহিলাক সন্দেহযুক্ত ডাইনী হিচাপে দুৰ্ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>[http://news.sky.com/story/657468/fifty-witches-beaten-by-mob Fifty 'Witches' Beaten By Mob] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304073536/http://news.sky.com/story/657468/fifty-witches-beaten-by-mob |date=2016-03-04 }}. Sky News. December 22, 2008</ref> এজন স্থানীয় কৰ্মীৰ ভাষ্য অনুসৰি, এনেধৰণৰ উৎপীড়নৰ কেৱল এটা অংশৰহে প্ৰতিবেদন পোৱা যায়। <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7317378.stm Indian villagers 'killed witch'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090125182112/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7317378.stm |date=2009-01-25 }}. BBC News. March 27, 2008</ref> ভাৰতীয় কিংবদন্তিসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ডাইনীৰ বিষয়ে থকা সচৰাচৰ ধাৰণা হৈছে যে এগৰাকী ডাইনীৰ ভৰি পিছমুৱাকৈ থাকে। ===নেপাল=== [[নেপাল]]ত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ হিংসাৰ ভিতৰত ডাইনীবিদ্যাৰ নামত মহিলাসকলক কৰা উৎপীড়ন অন্যতম। ২০১৩ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, ডাইনীবিদ্যা কৰাৰ অভিযোগত মহিলাসকলক উৎপীড়ন কৰাৰ মুঠ ৬৯টা ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। এই অপৰাধীসকল সাধাৰণতে ওচৰ-চুবুৰীয়া, তথাকথিত ডাইনী চিকিৎসক আৰু পৰিয়ালৰ সদস্য। <ref>{{Cite journal |last=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Violence against Women/Girls Assessing the Situation of Nepal in 2013 |url=http://inseconline.org/pics/1394188608.pdf |page=56 |access-date=2018-04-03 |journal= |archive-date=2018-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219112346/http://www.inseconline.org/pics/1394188608.pdf |url-status=live |archivedate=2018-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180219112346/http://www.inseconline.org/pics/1394188608.pdf |deadurl=yes }}</ref> এই কাৰ্যৰ মূল কাৰণসমূহ হৈছে শিক্ষাৰ আৰু সজাগতাৰ অভাৱ তথা অন্ধবিশ্বাস। অনানুষ্ঠানিক খণ্ড সেৱা কেন্দ্ৰৰ (INSEC) পৰিসংখ্যা অনুসৰি,<ref>{{Cite web |title=Informal Sector Service Center – For Human Right & Social Justice |url=http://www.insec.org.np/ |website=www.insec.org.np |access-date=2018-04-03 |archive-date=2018-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409205829/http://www.insec.org.np/ |url-status=live }}</ref> নেপালত ডাইনীবিদ্যাৰে সম্পৰ্কিত হিংসাৰ বলি হোৱা মহিলাৰ বয়স হৈছে ২০ৰ পৰা ৪০ বছৰ। <ref>{{Cite journal |last=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=A Study on Violence due to Witchcraft Allegation and Sexual Violence |url=http://www.whrin.org/wp-content/uploads/2013/07/Witchcraft-report-INSEC.pdf |page=32 |access-date=2018-04-03 |journal= |archive-date=2014-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720150759/http://www.whrin.org/wp-content/uploads/2013/07/Witchcraft-report-INSEC.pdf |url-status=live }}</ref> ===জাপান=== জাপানী লোককথাসমূহত ডাইনীক দুটা শ্ৰেণীত ভগোৱা হয়: সাপ পোহা আৰু শিয়াল পোহা ডাইনী। <ref>Blacker, Carmen. The Catalpa Bow : A Study of Shamanistic Practices in Japan. New York: Routledge Curzon, 1999. 51–59.</ref> শিয়াল পোহা বা ব্যৱহাৰ কৰা ডাইনীয়েই হৈছে জাপানত সততে দেখা পোৱা ডাইনী। ভিন্ন আঞ্চলিক বিশ্বাসত শিয়াল ব্যৱহাৰ কৰা ডাইনীসকলক দুটা ভাগত ভগোৱা হয়: কিটচুনে-মোচি, আৰু চুকিমোনো-চুজি। কিটচুনে-মোচিয়ে শিয়ালক ইয়াৰ প্ৰিয় খাদ্য খাবলৈ দি ঘৰ লগাই। তাৰ পিছত কিটচুনে-মোচিয়ে শিয়ালটোৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু সাধাৰণতে শিয়ালটোৰ যাদুকৰী সেৱাৰ বিনিময়ত খাদ্য আৰু দৈনন্দিন আদৰ-যত্নৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। জাপানী লোককথাত শিয়াল হৈছে আকৃতি পৰিৱৰ্তন, ভ্ৰমাত্মক মায়া আদিৰে পৰিপূৰ্ণ এক শক্তিশালী প্ৰৱঞ্চক। এই প্ৰাণীসমূহ পুৰুষক ফান্দত পেলাবলৈ নিজে নাৰীৰ ছদ্মবেশ লোৱাৰ দৰে জঘন্য বা তেওঁলোক "কৃতজ্ঞ শিয়াল"ৰ কাহিনীটোৰ দৰে সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ হ'ব পাৰে। <ref>{{Cite web |title=The Grateful Foxes – Japanese foxtales |url=http://academia.issendai.com/foxtales/japan-grateful-foxes.shtml |access-date=2013-06-29 |publisher=Academia.issendai.com |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713064648/http://academia.issendai.com/foxtales/japan-grateful-foxes.shtml |url-status=live }}</ref> ===ছৌদী আৰৱ=== ছৌদি আৰৱত ডাইনীবিদ্যা আৰু যাদুবিদ্যাৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড প্ৰদান কৰা হয়। <ref>{{Cite book |last1=Miethe |first1=Terance D. |title=Punishment: a comparative historical perspective |url=https://archive.org/details/punishmentcompar0000miet |last2=Lu, Hong |year=2004 |isbn=978-0-521-60516-8 |page=[https://archive.org/details/punishmentcompar0000miet/page/63 63]}}</ref> ২০০৬ চনত ফৌজা ফালিহ মুহাম্মদ আলীক ডাইনীবিদ্যাৰ অনুশীলন কৰাৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়।<ref>"Pleas for condemned Saudi 'witch'", 14 February 2008 [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7244579.stm BBC NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314204516/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7244579.stm |date=2008-03-14 }}</ref> আৰৱত ডাইনীবিদ্যাৰ কোনো আইনী সংজ্ঞা নাই যদিও ২০০৭ চনত তাত কৰ্মৰত এজন ইজিপ্তীয় ফাৰ্মাচিষ্টক অভিযুক্ত কৰাৰ লগতে দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছিল আৰু মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। ছৌদি কৰ্তৃপক্ষই লেবাননৰ এজন দূৰদৰ্শন উপস্থাপক (televition presenter) আলী হুছেইন চিবাতক দেশখনত হজ (ইছলামিক তীৰ্থযাত্ৰা) কৰি থকা অৱস্থাতেই মৃত্যুদণ্ড ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Usher |first=Sebastian |date=2010-04-01 |title=Death 'looms for Saudi sorcerer' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8598134.stm |access-date=2010-04-01 |archive-date=2020-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420021429/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8598134.stm |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনত, ছৌদি কৰ্তৃপক্ষই এক ডাইনীবিদ্যা বিৰোধী গোট স্থাপন কৰে। <ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia's 'Anti-Witchcraft Unit' breaks another spell |url=http://www.jpost.com/Middle-East/Saudi-Arabias-Anti-Witchcraft-Unit-breaks-another-spell |access-date=2015-09-14 |website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |archive-date=2015-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907150731/http://www.jpost.com/Middle-East/Saudi-Arabias-Anti-Witchcraft-Unit-breaks-another-spell |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত এগৰাকী ছৌদি মহিলা আমিনা বিন্ত আব্দুলহালিম নাছাৰক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু পিছত যাদুবিদ্যা আৰু ডাইনীবিদ্যা কৰাৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁৰ শিৰশ্ছেদ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Saudi Authorities Behead Woman for 'Sorcery' – Middle East – News |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/150648#.TucuOVK26_F |access-date=2013-06-29 |publisher=Israel National News |archive-date=2013-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131018052743/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/150648#.TucuOVK26_F |url-status=live }}</ref> ২০১২ চনৰ জুন মাহত যাদুবিদ্যা আৰু ডাইনীবিদ্যাৰ অভিযোগত এজন ছৌদি ব্যক্তিৰ শিৰশ্ছেদ কৰা হয়। <ref>"[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18503550 Saudi man executed for 'witchcraft and sorcery'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718165852/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18503550 |date=2018-07-18 }}", BBC News, June 19, 2012</ref> ==ডাইনী হত্যা== {{Main|ডাইনী হত্যা}} ডাইনী-চিকাৰ বা ডাইনী হত্যা হৈছে ডাইনী বুলি চিহ্নিত লোকসকলৰ সন্ধান বা ডাইনীবিদ্যাৰ প্ৰমাণ বিচাৰি উলিওৱা আৰু তেওঁলোকক হত্যা কৰা কাৰ্য। আধুনিক ইউৰোপ আৰু ঔপনিৱেশিক আমেৰিকাত ডাইনী-চিকাৰ প্ৰায় ১৪৫০ ৰ পৰা ১৭৫০ চনত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত আনুমানিক ৩৫,০০০ ৰ পৰা ১০০,০০০ মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।<ref name=":0">{{cite book|last=Golden|first=Richard M.|title=Changing Identities in Early Modern France|publisher=Duke University Press|year=1997|editor-last=Wolfe|editor-first=Michael|page=220|chapter=Satan in Europe: The Geography of Witch Hunts}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|3}} [[শ্ৰেণী:যাদুবিদ্যা]] sj8usy8epcjr5xdey7an1c1stmg7rkn 0 76116 647630 557661 2026-10-25T11:49:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647630 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বীণা দাস | image = | caption = | native_name = {{Lang|bn|বীণা দাস}} | native_name_lang = bn | birth_date = ২৮ আগষ্ট, ১৯১১ | birth_place = কৃষ্ণনগৰ, বেংগল প্ৰেচিডেন্সী, ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date = ২৬ ডিচেম্বৰ, ১৯৮৬ | death_place = হৃষীকেশ, উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত | movement = [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]] | father = [[বেণী মাধব দাস]] | family = [[কল্যাণী দাস]] (ভগ্নী) | awards = পদ্মশ্ৰী }} '''বীণা দাস''' ({{Lang-en| Bina Das}}, {{Lang-bn| বীণা দাশ}}) (২৮ আগষ্ট, ১৯১১—২৬ ডিচেম্বৰ, ১৯৮৬) এগৰাকী ভাৰতীয় বিপ্লৱী আৰু পশ্চিম বংগৰ জাতীয়তাবাদী। ==জীৱনী== === পৰিয়াল === বীণা দাস হৈছে ব্ৰাহ্ম সমাজৰ পৰিচিত শিক্ষক [[বেণী মাধব দাস]] আৰু সমাজ-কৰ্মী সৰলা দেৱীৰ ছোৱালী। তেওঁৰ বায়েক [[কল্যাণী দাস|কল্যাণী দাসো]] এগৰাকী স্বাধীনতা যুঁজাৰু আছিল। === শিক্ষা === বীণা দাসে ছেইণ্ট জনছ ডিঅ'চিজান হায়াৰ চেকেণ্ডেৰী স্কুল আৰু কলকাতাৰ বেথুন কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। === ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ === বীণা দাস ''ছাত্ৰী সংঘ''ৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। এইটো হৈছে কলকাতাৰ নাৰীৰ বাবে এটা অৰ্ধ-বিপ্লৱী সংগঠন। ১৯৩২ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সমাৱৰ্তন গৃহত বংগৰ গভৰ্ণৰ ষ্টেনলী জেকচনক হত্যা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। ৰিভলভাৰটো আন এগৰাকী স্বাধীনতা যুঁজাৰু কমলা দাস গুপ্তাই আনি দিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=68xTBT1-H4IC&q=Kamala+Das+Gupta&pg=PA87|title=The History of Doing: An Illustrated Account of Movements for Women's Rights and Feminism in India 1800-1990|last=Kumar|first=Radha|date=1997|publisher=Zubaan|isbn=9788185107769|language=en}}</ref> তেওঁ পাঁচবাৰ গুলীয়াইছিল যদিও লক্ষ্যভ্ৰষ্ট হয়<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=WPBYAAAAIBAJ&sjid=YKUMAAAAIBAJ&pg=4036,4976689 Five shots fired at governor] ''[[Glasgow Herald]]'', 8 February 1932, p. 11</ref> আৰু তেওঁৰ ন বছৰৰ বাবে কাৰাদণ্ড হয়।<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=YB8xAAAAIBAJ&sjid=3OEFAAAAIBAJ&pg=4930,2340793 Girl, would-be assassin, gets nine years in India] at ''[[Reading Eagle]]'', 15 February 1932</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/analysis/column-forgotten-female-freedom-fighters-2402311|title=Bina Das, Forgotten female freedom fighters|date=15 April 2017|website=dnaindia.com|access-date=30 June 2017}}</ref> ১৯৩৯ চনত তেওঁৰ আগতীয়া মুকলিৰ পিছত বীণা দাসে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছত যোগদান কৰে। ১৯৪২ চনত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত অংশ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ পুনৰ ১৯৪২ চনৰ পৰা ১৯৪৫ চনলৈকে কাৰাবাস খাটে। ১৯৪৬ চনৰ পৰা ১৯৪৭ চনলৈকে তেওঁ বেংগল প্ৰভিন্সিয়েল লেজিচলেটিভ এচেম্বলিৰ আৰু ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫১ চনলৈকে পশ্চিমবংগ লেজিচলেটিভ এচেম্বলিৰ সদস্য হয়। যুগান্তৰ দলৰ এজন ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সংগ্ৰামীযতীশ চন্দ্ৰ ভৌমিকৰ সৈতে বীণা দাসৰ ১৯৪৭ চনত বিবাহ হয়।<ref name="s" /> বীণা দাসৰ ভগ্নী [[কল্যাণী দাস]]ৰ সম্পাদিত ''বেংগল স্পিকছ'' গ্ৰন্থখন ১৯৪৪ চনত প্ৰকাশ হৈছিল আৰু কল্যাণীয়ে গ্ৰন্থখন বীণালৈ উচৰ্গিত কৰিছিল।<ref>{{cite book|title=Sansad Bangali Charitavidhan (Bengali)|last1=Sengupta|first1=Subodh|last2=Basu|first2=Anjali|publisher=Sahitya Sansad|year=2016|isbn=978-81-7955-135-6|volume=1 |location=Kolkata}}</ref> তেওঁ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী সুহানী গাংগুলিৰ বন্ধু আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Chatterjee|first=India|year=1988|title=The Bengali Bhadramahila —Forms of Organisation in the Early Twentieth Century|url=http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF%20files%2045/26.%20The%20Bengali%20Bhadramahila.pdf|journal=Manushi|pages=33–34|access-date=21 December 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035318/http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF%20files%2045/26.%20The%20Bengali%20Bhadramahila.pdf|url-status=dead|archivedate=1 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201035318/http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF%20files%2045/26.%20The%20Bengali%20Bhadramahila.pdf|deadurl=yes}}</ref> === বঁটা === সামাজিক কৰ্মৰাজিৰ বাবে ১৯৬০ চনত বীণা দাসক [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মান প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (1954–2014)|url=http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf|publisher=Ministry of Home Affairs (India)|date=21 May 2014|access-date=22 March 2016|pages=11–37|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115022326/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf|archive-date=15 November 2016|url-status=dead|archivedate=15 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161115022326/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf|deadurl=yes}}</ref> ==== মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰাপ্ত ডিগ্ৰী ==== ২০১২ চনত বীণা দাস আৰু প্ৰীতিলতা ৱাদেদাৰক কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ে মৰণোত্তৰভাৱে স্নাতক ডিগ্ৰীৰ প্ৰমাণ পত্ৰ দিয়ে। প্ৰায় ৮০ বছৰ পূৰ্বে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে তেওঁলোকক ৱিথেল(withhel) কৰি থৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/After-80-yrs-posthumous-degrees-for-revolutionaries/articleshow/12364819.cms|title=After 80 yrs, posthumous degrees for revolutionaries - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-12-21}}</ref> == মৃত্যু == স্বামীৰ মৃত্যুৰ পিছত, দাসে হৃষীকেশত অকলশৰীয়া জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু সকলোৰে অজ্ঞাতে মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। ১৯৮৬ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত আংশিকভাৱে পচি যোৱা অৱস্থাত তেওঁৰ মৃতদেহ পথৰ কাষৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। অহা-যোৱা কৰা জনতাই এইটো দেখিছিল। আৰক্ষীক অৱগত কৰা হৈছিল আৰু মৃতদেহৰ পৰিচয় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ তেওঁলোকক এমাহ সময় লাগিছিল।<ref name="s">Sengupta, Subodh Chandra and Anjali Basu (ed.) (1988) ''Sansad Bangali Charitabhidhan'' (in Bengali), Kolkata: Sahitya Sansad, p.663</ref><ref>{{Cite book|last=Pinaki Biswas|title=Rabindranath Hatya Shorojantra (Bengali)|publisher=Lalmati Prakashan|year=2021|isbn=978-81-953129-3-1|location=Kolkata|pages=22}}</ref> ==সাহিত্যৰাজি== বীণা দাসে বাংলা ভাষাত দুখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰি গৈছে। ''শৃংখল ঝংকাৰ'' আৰু ''পিতৃধন''।<ref name=s/> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.bhavans.info/heritage/agniknya.asp Biography by Bharatiya Vidya Bhavan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210000959/http://www.bhavans.info/heritage/agniknya.asp |date=2014-02-10 }} * {{cite book |last=Ahmed |first=Lilyma |year=2012 |chapter=Women |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Women |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211002081851/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Women |archivedate=2021-10-02 |access-date=2021-10-02}} * [https://web.archive.org/web/20051225215159/http://muktadhara.net/page22.html Bengalee women] * [https://web.archive.org/web/20110728070752/http://www.subhaschandrabose.org/freedom/binadas.html Statement before the Special Tribunal of Calcutta High Court by Bina Das] * [https://web.archive.org/web/20141218090806/http://stjohnsdiocesanschool.org/ St. John's Diocesan Girls' Higher Secondary School Official Website] [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] 68cboa2443y92ciy92nlx16xzr47pcp 0 76167 647172 304536 2026-10-24T12:05:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647172 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder |office = [[Member of Legislative Assembly (India)|Member]] of the <br/>[[West Bengal Legislative Assembly]]<br/> for [[:en:Maniktala (Vidhan Sabha constituency)|মানিকতলা]] |term_start = ১৯৬২ |term_end = ১৯৭১, ১৯৭২-১৯৭৭ |predecessor = ৰনেন্দ্ৰ নাথ সেন, অনিলা দেৱী |successor = অনিলা দেৱী, সুহৃদ মাল্লিক চৌধুৰী |constituency = [[:en:Maniktala (Vidhan Sabha constituency)|মানিকতলা]] |name=ইলা মিত্ৰ |image=Ila Mitra (cropped).jpg |caption= ১৯৫৫ চনত ইলা মিত্ৰ |birth_name = ইলা সেন |native_name= |party = [[:en:Communist Party of India|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] |native_name_lang = bn |birth_date={{birth date|1925|10|18|df=y}} |birth_place=[[কলকতা]], [[বেংগল প্ৰেচিডেন্সি]], [[বৃটিছ ভাৰত]] |death_date={{death date and age|2002|10|13|1925|10|18|df=y}} |death_place=কলকতা, ভাৰত | spouse = ৰমেন্দ্ৰ মিত্ৰ }} '''ইলা মিত্ৰ''' ({{lang-en|Ila Mitra}}; ১৮ অক্টোবৰ ১৯২৫ – ১৩ অক্টোবৰ ২০০২) এগৰাকী ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিশেষকৈ পূব বংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) -ৰ সাম্যবাদী আৰু কৃষক সংগ্ৰামী নেতা আছিল৷ == শিক্ষা আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == মিত্ৰৰ পূৰ্বপুৰুষসকল বৰ্তমান বৰ্তমান [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] ঝিনাইদহ জিলাৰ বাগুটিয়া গাঁৱৰ আছিল।<ref name="trail">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/in-focus/ila-mitra-revolutionary-trailblazer-158164|title=Ila Mitra - Revolutionary, Trailblazer|date=2015-10-17|work=The Daily Star|access-date=2017-11-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-10-23|title=Ancestral home of Ila Mitra lies uncared for|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/10/23/ancestral-home-ila-mitra-lies-uncared|access-date=2020-08-01|website=Dhaka Tribune}}</ref> ১৯২৫ চনৰ ১৮ অক্টোবৰ তাৰিখে কলকাতাত ইলা মিত্ৰৰ জন্ম হয়;<ref name="bpedia">{{cite book |author=Mesba Kamal |chapter=Mitra, Ila |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mitra,_Ila |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |editor=Sirajul Islam and Ahmed A. Jamal |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |edition=Second |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128223959/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mitra,_Ila |archivedate=2023-11-28 |access-date=2021-10-03}}</ref> জন্ম সময়ত তেওঁৰ নাম আছিল ইলা সেন৷ তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ১৯৪২ আৰু ১৯৪৪ চনত কলিকতাৰ বেথুন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আইএ আৰু বিএ পৰীক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=bpedia/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ibvfx8xrnmcwmmy305hefmsd8dw5nw6 0 80794 647528 329577 2026-10-25T05:32:42Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:যগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647528 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Tipitaka1.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড|থাই]] পালি ধৰ্মানুশাসনৰ মান্য সংস্কৰণ।]] '''পালি ধৰ্মশাস্ত্ৰ''' বা '''পালি ধৰ্মানুশাসন''' [[থেৰবাদ|থেৰবাদী]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম শাস্ত্ৰ]]ৰ মান্য সংকলন, যি [[পালি ভাষা]]ত সংৰক্ষিত।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ই আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ ধৰ্মানুশাসনৰ বৰ্তমানে অস্তিত্বত থকা আতাইতকৈ সম্পূৰ্ণ সংকলন।{{sfn|Harvey|1990|p=3}} এই সংকলনৰ মূল উৎস [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ [[তাম্ৰশতীয়া]] পৰম্পৰা।<ref>{{Cite book|title=The Heart of Buddha's Teachings|last=Hahn|first=Thich Nhat|publisher=Harmony|year=2015|pages=16}}</ref> == লিখন == [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ [[পৰিনিৰ্বাণ]]ৰ ত্ৰিশ বছৰ পাছত [[প্ৰথম বৌদ্ধ পৰিষদ]] আয়োজিত কৰা হৈছিল। তাতেই তেওঁৰ শিষ্য [[আনন্দ (বৌদ্ধ ভিক্ষু)|আনন্দ]]ই [[সূত্ৰ পিটক]] আৰু [[উপালি]]য়ে [[বিনয় পিটক]] আবৃত্তি কৰিছিলে। তাত উপস্থিত থকা [[অৰ্হৎ|অৰ্হত]]সকলে এই আবৃত্তি মানি লৈছিল, আৰু তাৰ পৰা তেনেদৰেই সংঘই বুদ্ধৰ বাণী মৌখিকভাৱে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। এই ত্ৰিপিটকসমূহ [[সম্ৰাট অশোক]]ৰ শাসনকালত পাইছিলগৈ [[শ্ৰীলংকা]]। তাতো পিটকসমূহক মৌখিকভাৱেই সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছিল। কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৯ত, গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ ৪৫৪ বছৰ পাছত অনুষ্ঠিত [[চতুৰ্থ বৌদ্ধ পৰিষদ]]ত এই গ্ৰন্থসমূহক পাতত লিখা হ'ল।{{refn|If the language of the Pāli canon is north Indian in origin, and without substantial [[Sinhala language|Sinhalese]] additions, it is likely that the canon was composed somewhere in north India before its introduction to Sri Lanka.{{sfn|Wynne|2003|p=}}|group=lower-alpha|name=fnt1}}<ref name="Drewes 2015, page 252">{{cite journal|last=Drewes|first=David|year=2015|title=Oral Texts in Indian Mahayana|journal=Indo-Iranian Journal|volume=58|page=131|quote=The idea that Buddhist texts were first written down in the first century bce has been widely current since the nineteenth century, but has never been much more than a guess. Its only basis is a short passage, two verses long, found in both the fourth or fifth-century Dīpavaṃsa and later Mahāvaṃsa,that states that the Tipiṭaka and commentaries were first written down at this time...however, it fairly clearly does not even intend to record the first time writing was ever used for Buddhist texts, but the first creation of a complete set of written scriptures in Sri Lanka.|doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref> এই দাবী যে এই গ্ৰন্থসমূহ "বুদ্ধই কৈছিল" এই অ-আক্ষৰিক ৰূপত কোৱা হয়।<ref name="Sujato Brahmali 20152">{{citation|last1=Sujato|first1=Bhante|author-link1=Bhante Sujato|last2=Brahmali|first2=Bhikkhu|year=2015|title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts|url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf|publisher=Chroniker Press|isbn=978-1-312-91150-5}}</ref> [[ভাণক]] পৰম্পৰাৰ অস্তিত্ব চতুৰ্থ [[বৌদ্ধ পৰিষদ]]ৰ বহু পাছলৈকে চলিয়েই থাকিল। এই কথাই দৰ্শাই যে লিখিত ৰূপত থকাৰ উপৰিও, মৌখিক ৰূপত এই পিটকসমূক সংৰক্ষণ কৰাৰ পৰম্পৰা কেইবা শতক ধৰি চলি আছিল। ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ তথা কথিত লিখন<ref>{{Cite web|title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings|url=http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/|access-date=24 December 2020|website=mahavamsa.org}}</ref> খুব সম্ভৱ এক নতুন পৰম্পৰা আছিল যাক অধিক সংৰক্ষণশীল ভিক্ষুসকলে বিৰোধ কৰিছিল। আন অনেক উদ্ভাৱনৰ দৰেই, আৰম্ভণিৰ কিছু সময় পাছতহে লিখিত ৰূপত ধৰ্মশাস্ত্ৰ সংৰক্ষণ কৰাৰ উদ্ভাৱন মানি লোৱা হৈছিল। সেয়েহে, বহু সময় পাছতহে এই লিখনৰ ঘটনাৰ অভিলেখ এটি "পৰিষদ"ৰ বৰ্ণনলৈ (সংগায়ন বা সংগীতি) ৰূপান্তৰিত কৰা হ'ল। এনে হৈছিল ৰজা [[বালগম্ব]]ৰ তত্বাৱধানত। == বিভিন্ন সংস্কৰণ == এনে লৈখিক টুকুৰা, যাৰ পালি ধৰ্মানুশাসনৰ বিষয়বস্তুৰ সৈতে সামঞ্জস্য আছে, আন আন বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ আগমতো পোৱা গৈছে। পিচে সেই গ্ৰন্থসমূহ পালি ভাষাত নহয়, বিভিন্ন [[প্ৰাকৃত]] ভাষাতহে লিখিত। কিছু কিছু গ্ৰন্থ [[সংস্কৃত ভাষা]]তো লিখিত। তাৰেই কিছু গ্ৰন্থ পাছলৈ [[চীনা ভাষা]]লৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল। আৱিষ্কাৰ হোৱা আতাইতকৈ পুৰণি চীনা সংস্কৰণ ৪থ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দৰ। বৰ্তমানে অস্তিত্বত থকা শ্ৰীলংকাৰ সংস্কৰণ আতাইতকৈ সম্পূৰ্ণ।<ref name="BuswellLopez2013p9242">{{cite book|author1=Robert E. Buswell Jr.|author2=Donald S. Lopez Jr.|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ|year=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4805-8|pages=924}}</ref> কিন্তু এই সংস্কৰণক ৫ম বা ৬ঠ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দ, অৰ্থাৎ গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় ১০০০ বছৰ পাছত ব্যাপকভাৱে সম্পাদনা কৰা হৈছিল।<ref name="Fogelin2006p132">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=Archaeology of Early Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C|year=2006|publisher=AltaMira|isbn=978-0-7591-0750-2|page=13}}, Quote: "As of the Pali Canon of Sri Lanka, it was extensively redacted in the fifth or sixth century A.D. (Bechert 1978; Collins 1990; Trainor 1997)".</ref> পালি ধৰ্মানুশাসনৰ আতাইতকৈ পুৰণি আৱিষ্কৃত টুকুৰা পোৱা হৈছে [[ম্যানমাৰ]]ৰ [[প্যু (ম্যানমাৰ)|প্যু]] মহানগৰত, যি ৫ম বা ৬ঠ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি অনুমান কৰা হয়। == সংকলন == পালি ধৰ্মানুশাসনৰ তিনি ভাগ আছে, যাক পিটক বোলা হয়। পালি ভাষাত পিটকৰ অৰ্থ পাচি, যাক লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পাত ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} সেইবাবেই, এই ধৰ্মানুশাসনক পৰম্পৰাগতভাৱে [[ত্ৰিপিটক]] বোলা হয়। এই তিনি পিটক হ'ল: # [[বিনয় পিটক]]: ই সংঘৰ নীতি-নিয়ম আৰু অনুশাসনৰ বিষয়ে{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[সূত্ৰ পিটক]]: ই বুদ্ধৰ আদেশ আৰু প্ৰৱচনৰ সংকলন। ই আতাইতকৈ দীঘল পিটক{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[অভিধৰ্ম পিটক]]: ই বৌদ্ধ তত্ত্বৰ বহল ব্যাখ্যা প্ৰদান কৰেম বিশেষকৈ মনৰ বিষয়ে। ই ব্যৱস্থিত দৰ্শনৰ পিটক। বিনয় পিটক আৰু সূত্ৰ পিটকৰ (পালি ভাষাত সূত্ত পিটক) আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ পৰম্পৰাসমূহৰ গ্ৰন্থসমূহৰ (যাক আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ গ্ৰন্থ বোলা হয়) সৈতে বিশেষ সাদৃশ্য আছে। কিন্তু অভিধৰ্ম পিটক এক থেৰবাদী সংযোজন, যাৰ অন্য বৌদ্ধ পৰম্পৰাসমূহে মান্যতা প্ৰদান কৰা অভিধৰ্ম কৰ্মৰাজিৰ সৈতে বিশেষ সামঞ্জস্য নাই।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}} == তথ্য সংগ্ৰহ == <references /> [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:যগধ]] prrbjgg03tl1up6l8hcuqnmfhsv1z6t 647529 647528 2026-10-25T05:32:54Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:যগধ]]; added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647529 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Tipitaka1.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড|থাই]] পালি ধৰ্মানুশাসনৰ মান্য সংস্কৰণ।]] '''পালি ধৰ্মশাস্ত্ৰ''' বা '''পালি ধৰ্মানুশাসন''' [[থেৰবাদ|থেৰবাদী]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম শাস্ত্ৰ]]ৰ মান্য সংকলন, যি [[পালি ভাষা]]ত সংৰক্ষিত।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ই আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ ধৰ্মানুশাসনৰ বৰ্তমানে অস্তিত্বত থকা আতাইতকৈ সম্পূৰ্ণ সংকলন।{{sfn|Harvey|1990|p=3}} এই সংকলনৰ মূল উৎস [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ [[তাম্ৰশতীয়া]] পৰম্পৰা।<ref>{{Cite book|title=The Heart of Buddha's Teachings|last=Hahn|first=Thich Nhat|publisher=Harmony|year=2015|pages=16}}</ref> == লিখন == [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ [[পৰিনিৰ্বাণ]]ৰ ত্ৰিশ বছৰ পাছত [[প্ৰথম বৌদ্ধ পৰিষদ]] আয়োজিত কৰা হৈছিল। তাতেই তেওঁৰ শিষ্য [[আনন্দ (বৌদ্ধ ভিক্ষু)|আনন্দ]]ই [[সূত্ৰ পিটক]] আৰু [[উপালি]]য়ে [[বিনয় পিটক]] আবৃত্তি কৰিছিলে। তাত উপস্থিত থকা [[অৰ্হৎ|অৰ্হত]]সকলে এই আবৃত্তি মানি লৈছিল, আৰু তাৰ পৰা তেনেদৰেই সংঘই বুদ্ধৰ বাণী মৌখিকভাৱে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। এই ত্ৰিপিটকসমূহ [[সম্ৰাট অশোক]]ৰ শাসনকালত পাইছিলগৈ [[শ্ৰীলংকা]]। তাতো পিটকসমূহক মৌখিকভাৱেই সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছিল। কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৯ত, গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ ৪৫৪ বছৰ পাছত অনুষ্ঠিত [[চতুৰ্থ বৌদ্ধ পৰিষদ]]ত এই গ্ৰন্থসমূহক পাতত লিখা হ'ল।{{refn|If the language of the Pāli canon is north Indian in origin, and without substantial [[Sinhala language|Sinhalese]] additions, it is likely that the canon was composed somewhere in north India before its introduction to Sri Lanka.{{sfn|Wynne|2003|p=}}|group=lower-alpha|name=fnt1}}<ref name="Drewes 2015, page 252">{{cite journal|last=Drewes|first=David|year=2015|title=Oral Texts in Indian Mahayana|journal=Indo-Iranian Journal|volume=58|page=131|quote=The idea that Buddhist texts were first written down in the first century bce has been widely current since the nineteenth century, but has never been much more than a guess. Its only basis is a short passage, two verses long, found in both the fourth or fifth-century Dīpavaṃsa and later Mahāvaṃsa,that states that the Tipiṭaka and commentaries were first written down at this time...however, it fairly clearly does not even intend to record the first time writing was ever used for Buddhist texts, but the first creation of a complete set of written scriptures in Sri Lanka.|doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref> এই দাবী যে এই গ্ৰন্থসমূহ "বুদ্ধই কৈছিল" এই অ-আক্ষৰিক ৰূপত কোৱা হয়।<ref name="Sujato Brahmali 20152">{{citation|last1=Sujato|first1=Bhante|author-link1=Bhante Sujato|last2=Brahmali|first2=Bhikkhu|year=2015|title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts|url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf|publisher=Chroniker Press|isbn=978-1-312-91150-5}}</ref> [[ভাণক]] পৰম্পৰাৰ অস্তিত্ব চতুৰ্থ [[বৌদ্ধ পৰিষদ]]ৰ বহু পাছলৈকে চলিয়েই থাকিল। এই কথাই দৰ্শাই যে লিখিত ৰূপত থকাৰ উপৰিও, মৌখিক ৰূপত এই পিটকসমূক সংৰক্ষণ কৰাৰ পৰম্পৰা কেইবা শতক ধৰি চলি আছিল। ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ তথা কথিত লিখন<ref>{{Cite web|title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings|url=http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/|access-date=24 December 2020|website=mahavamsa.org}}</ref> খুব সম্ভৱ এক নতুন পৰম্পৰা আছিল যাক অধিক সংৰক্ষণশীল ভিক্ষুসকলে বিৰোধ কৰিছিল। আন অনেক উদ্ভাৱনৰ দৰেই, আৰম্ভণিৰ কিছু সময় পাছতহে লিখিত ৰূপত ধৰ্মশাস্ত্ৰ সংৰক্ষণ কৰাৰ উদ্ভাৱন মানি লোৱা হৈছিল। সেয়েহে, বহু সময় পাছতহে এই লিখনৰ ঘটনাৰ অভিলেখ এটি "পৰিষদ"ৰ বৰ্ণনলৈ (সংগায়ন বা সংগীতি) ৰূপান্তৰিত কৰা হ'ল। এনে হৈছিল ৰজা [[বালগম্ব]]ৰ তত্বাৱধানত। == বিভিন্ন সংস্কৰণ == এনে লৈখিক টুকুৰা, যাৰ পালি ধৰ্মানুশাসনৰ বিষয়বস্তুৰ সৈতে সামঞ্জস্য আছে, আন আন বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ আগমতো পোৱা গৈছে। পিচে সেই গ্ৰন্থসমূহ পালি ভাষাত নহয়, বিভিন্ন [[প্ৰাকৃত]] ভাষাতহে লিখিত। কিছু কিছু গ্ৰন্থ [[সংস্কৃত ভাষা]]তো লিখিত। তাৰেই কিছু গ্ৰন্থ পাছলৈ [[চীনা ভাষা]]লৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল। আৱিষ্কাৰ হোৱা আতাইতকৈ পুৰণি চীনা সংস্কৰণ ৪থ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দৰ। বৰ্তমানে অস্তিত্বত থকা শ্ৰীলংকাৰ সংস্কৰণ আতাইতকৈ সম্পূৰ্ণ।<ref name="BuswellLopez2013p9242">{{cite book|author1=Robert E. Buswell Jr.|author2=Donald S. Lopez Jr.|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ|year=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4805-8|pages=924}}</ref> কিন্তু এই সংস্কৰণক ৫ম বা ৬ঠ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দ, অৰ্থাৎ গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় ১০০০ বছৰ পাছত ব্যাপকভাৱে সম্পাদনা কৰা হৈছিল।<ref name="Fogelin2006p132">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=Archaeology of Early Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C|year=2006|publisher=AltaMira|isbn=978-0-7591-0750-2|page=13}}, Quote: "As of the Pali Canon of Sri Lanka, it was extensively redacted in the fifth or sixth century A.D. (Bechert 1978; Collins 1990; Trainor 1997)".</ref> পালি ধৰ্মানুশাসনৰ আতাইতকৈ পুৰণি আৱিষ্কৃত টুকুৰা পোৱা হৈছে [[ম্যানমাৰ]]ৰ [[প্যু (ম্যানমাৰ)|প্যু]] মহানগৰত, যি ৫ম বা ৬ঠ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি অনুমান কৰা হয়। == সংকলন == পালি ধৰ্মানুশাসনৰ তিনি ভাগ আছে, যাক পিটক বোলা হয়। পালি ভাষাত পিটকৰ অৰ্থ পাচি, যাক লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পাত ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} সেইবাবেই, এই ধৰ্মানুশাসনক পৰম্পৰাগতভাৱে [[ত্ৰিপিটক]] বোলা হয়। এই তিনি পিটক হ'ল: # [[বিনয় পিটক]]: ই সংঘৰ নীতি-নিয়ম আৰু অনুশাসনৰ বিষয়ে{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[সূত্ৰ পিটক]]: ই বুদ্ধৰ আদেশ আৰু প্ৰৱচনৰ সংকলন। ই আতাইতকৈ দীঘল পিটক{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[অভিধৰ্ম পিটক]]: ই বৌদ্ধ তত্ত্বৰ বহল ব্যাখ্যা প্ৰদান কৰেম বিশেষকৈ মনৰ বিষয়ে। ই ব্যৱস্থিত দৰ্শনৰ পিটক। বিনয় পিটক আৰু সূত্ৰ পিটকৰ (পালি ভাষাত সূত্ত পিটক) আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ পৰম্পৰাসমূহৰ গ্ৰন্থসমূহৰ (যাক আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ গ্ৰন্থ বোলা হয়) সৈতে বিশেষ সাদৃশ্য আছে। কিন্তু অভিধৰ্ম পিটক এক থেৰবাদী সংযোজন, যাৰ অন্য বৌদ্ধ পৰম্পৰাসমূহে মান্যতা প্ৰদান কৰা অভিধৰ্ম কৰ্মৰাজিৰ সৈতে বিশেষ সামঞ্জস্য নাই।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}} == তথ্য সংগ্ৰহ == <references /> [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] rfdf6lqcw35iggl4rpm1ud4qralgzu5 647542 647529 2026-10-25T06:35:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647542 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Tipitaka1.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড|থাই]] পালি ধৰ্মানুশাসনৰ মান্য সংস্কৰণ।]] '''পালি ধৰ্মশাস্ত্ৰ''' বা '''পালি ধৰ্মানুশাসন''' [[থেৰবাদ|থেৰবাদী]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম শাস্ত্ৰ]]ৰ মান্য সংকলন, যি [[পালি ভাষা]]ত সংৰক্ষিত।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ই আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ ধৰ্মানুশাসনৰ বৰ্তমানে অস্তিত্বত থকা আতাইতকৈ সম্পূৰ্ণ সংকলন।{{sfn|Harvey|1990|p=3}} এই সংকলনৰ মূল উৎস [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ [[তাম্ৰশতীয়া]] পৰম্পৰা।<ref>{{Cite book|title=The Heart of Buddha's Teachings|last=Hahn|first=Thich Nhat|publisher=Harmony|year=2015|pages=16}}</ref> == লিখন == [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ [[পৰিনিৰ্বাণ]]ৰ ত্ৰিশ বছৰ পাছত [[প্ৰথম বৌদ্ধ পৰিষদ]] আয়োজিত কৰা হৈছিল। তাতেই তেওঁৰ শিষ্য [[আনন্দ (বৌদ্ধ ভিক্ষু)|আনন্দ]]ই [[সূত্ৰ পিটক]] আৰু [[উপালি]]য়ে [[বিনয় পিটক]] আবৃত্তি কৰিছিলে। তাত উপস্থিত থকা [[অৰ্হৎ|অৰ্হত]]সকলে এই আবৃত্তি মানি লৈছিল, আৰু তাৰ পৰা তেনেদৰেই সংঘই বুদ্ধৰ বাণী মৌখিকভাৱে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। এই ত্ৰিপিটকসমূহ [[সম্ৰাট অশোক]]ৰ শাসনকালত পাইছিলগৈ [[শ্ৰীলংকা]]। তাতো পিটকসমূহক মৌখিকভাৱেই সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছিল। কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৯ত, গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ ৪৫৪ বছৰ পাছত অনুষ্ঠিত [[চতুৰ্থ বৌদ্ধ পৰিষদ]]ত এই গ্ৰন্থসমূহক পাতত লিখা হ'ল।{{refn|If the language of the Pāli canon is north Indian in origin, and without substantial [[Sinhala language|Sinhalese]] additions, it is likely that the canon was composed somewhere in north India before its introduction to Sri Lanka.{{sfn|Wynne|2003|p=}}|group=lower-alpha|name=fnt1}}<ref name="Drewes 2015, page 252">{{cite journal|last=Drewes|first=David|year=2015|title=Oral Texts in Indian Mahayana|journal=Indo-Iranian Journal|volume=58|page=131|quote=The idea that Buddhist texts were first written down in the first century bce has been widely current since the nineteenth century, but has never been much more than a guess. Its only basis is a short passage, two verses long, found in both the fourth or fifth-century Dīpavaṃsa and later Mahāvaṃsa,that states that the Tipiṭaka and commentaries were first written down at this time...however, it fairly clearly does not even intend to record the first time writing was ever used for Buddhist texts, but the first creation of a complete set of written scriptures in Sri Lanka.|doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref> এই দাবী যে এই গ্ৰন্থসমূহ "বুদ্ধই কৈছিল" এই অ-আক্ষৰিক ৰূপত কোৱা হয়।<ref name="Sujato Brahmali 20152">{{citation|last1=Sujato|first1=Bhante|author-link1=Bhante Sujato|last2=Brahmali|first2=Bhikkhu|year=2015|title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts|url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf|publisher=Chroniker Press|isbn=978-1-312-91150-5}}</ref> [[ভাণক]] পৰম্পৰাৰ অস্তিত্ব চতুৰ্থ [[বৌদ্ধ পৰিষদ]]ৰ বহু পাছলৈকে চলিয়েই থাকিল। এই কথাই দৰ্শাই যে লিখিত ৰূপত থকাৰ উপৰিও, মৌখিক ৰূপত এই পিটকসমূক সংৰক্ষণ কৰাৰ পৰম্পৰা কেইবা শতক ধৰি চলি আছিল। ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ তথা কথিত লিখন<ref>{{Cite web|title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings|url=http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/|access-date=24 December 2020|website=mahavamsa.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808001634/http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/|archivedate=8 August 2020|deadurl=yes}}</ref> খুব সম্ভৱ এক নতুন পৰম্পৰা আছিল যাক অধিক সংৰক্ষণশীল ভিক্ষুসকলে বিৰোধ কৰিছিল। আন অনেক উদ্ভাৱনৰ দৰেই, আৰম্ভণিৰ কিছু সময় পাছতহে লিখিত ৰূপত ধৰ্মশাস্ত্ৰ সংৰক্ষণ কৰাৰ উদ্ভাৱন মানি লোৱা হৈছিল। সেয়েহে, বহু সময় পাছতহে এই লিখনৰ ঘটনাৰ অভিলেখ এটি "পৰিষদ"ৰ বৰ্ণনলৈ (সংগায়ন বা সংগীতি) ৰূপান্তৰিত কৰা হ'ল। এনে হৈছিল ৰজা [[বালগম্ব]]ৰ তত্বাৱধানত। == বিভিন্ন সংস্কৰণ == এনে লৈখিক টুকুৰা, যাৰ পালি ধৰ্মানুশাসনৰ বিষয়বস্তুৰ সৈতে সামঞ্জস্য আছে, আন আন বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ আগমতো পোৱা গৈছে। পিচে সেই গ্ৰন্থসমূহ পালি ভাষাত নহয়, বিভিন্ন [[প্ৰাকৃত]] ভাষাতহে লিখিত। কিছু কিছু গ্ৰন্থ [[সংস্কৃত ভাষা]]তো লিখিত। তাৰেই কিছু গ্ৰন্থ পাছলৈ [[চীনা ভাষা]]লৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল। আৱিষ্কাৰ হোৱা আতাইতকৈ পুৰণি চীনা সংস্কৰণ ৪থ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দৰ। বৰ্তমানে অস্তিত্বত থকা শ্ৰীলংকাৰ সংস্কৰণ আতাইতকৈ সম্পূৰ্ণ।<ref name="BuswellLopez2013p9242">{{cite book|author1=Robert E. Buswell Jr.|author2=Donald S. Lopez Jr.|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ|year=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4805-8|pages=924}}</ref> কিন্তু এই সংস্কৰণক ৫ম বা ৬ঠ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দ, অৰ্থাৎ গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় ১০০০ বছৰ পাছত ব্যাপকভাৱে সম্পাদনা কৰা হৈছিল।<ref name="Fogelin2006p132">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=Archaeology of Early Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C|year=2006|publisher=AltaMira|isbn=978-0-7591-0750-2|page=13}}, Quote: "As of the Pali Canon of Sri Lanka, it was extensively redacted in the fifth or sixth century A.D. (Bechert 1978; Collins 1990; Trainor 1997)".</ref> পালি ধৰ্মানুশাসনৰ আতাইতকৈ পুৰণি আৱিষ্কৃত টুকুৰা পোৱা হৈছে [[ম্যানমাৰ]]ৰ [[প্যু (ম্যানমাৰ)|প্যু]] মহানগৰত, যি ৫ম বা ৬ঠ শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি অনুমান কৰা হয়। == সংকলন == পালি ধৰ্মানুশাসনৰ তিনি ভাগ আছে, যাক পিটক বোলা হয়। পালি ভাষাত পিটকৰ অৰ্থ পাচি, যাক লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পাত ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} সেইবাবেই, এই ধৰ্মানুশাসনক পৰম্পৰাগতভাৱে [[ত্ৰিপিটক]] বোলা হয়। এই তিনি পিটক হ'ল: # [[বিনয় পিটক]]: ই সংঘৰ নীতি-নিয়ম আৰু অনুশাসনৰ বিষয়ে{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[সূত্ৰ পিটক]]: ই বুদ্ধৰ আদেশ আৰু প্ৰৱচনৰ সংকলন। ই আতাইতকৈ দীঘল পিটক{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} # [[অভিধৰ্ম পিটক]]: ই বৌদ্ধ তত্ত্বৰ বহল ব্যাখ্যা প্ৰদান কৰেম বিশেষকৈ মনৰ বিষয়ে। ই ব্যৱস্থিত দৰ্শনৰ পিটক। বিনয় পিটক আৰু সূত্ৰ পিটকৰ (পালি ভাষাত সূত্ত পিটক) আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ পৰম্পৰাসমূহৰ গ্ৰন্থসমূহৰ (যাক আৰম্ভণিৰ বৌদ্ধ গ্ৰন্থ বোলা হয়) সৈতে বিশেষ সাদৃশ্য আছে। কিন্তু অভিধৰ্ম পিটক এক থেৰবাদী সংযোজন, যাৰ অন্য বৌদ্ধ পৰম্পৰাসমূহে মান্যতা প্ৰদান কৰা অভিধৰ্ম কৰ্মৰাজিৰ সৈতে বিশেষ সামঞ্জস্য নাই।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}} == তথ্য সংগ্ৰহ == <references /> [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] lhxjbuxq3v3gvr6tkw1er1ze4kjn7v4 0 82514 647317 331383 2026-10-24T17:19:00Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647317 wikitext text/x-wiki {{Machine Translation}} [[File:Procession_of_Prasenajit_of_Kosala_leaving_Sravasti_to_meet_the_Buddha.jpg|thumb|কোশলৰ প্ৰসেনজিতৰ শোভাযাত্ৰাই শ্ৰাৱস্তীক এৰি বুদ্ধক লগ কৰিবলৈ গৈছিল। [[সাঁচী]]<ref>Marshall [https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.459148 p.59]</ref>]] '''পসেনদি''' ({{lang-pi|पसेनदि}} {{transl|pi|পসেনদি}}; {{lang-sa|प्रसेनजित्}} {{transl|sa|প্ৰসেনজিৎ}}; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ম শতিকা) কোসলৰ এজন ঐক্ষ্বাক শাসক আছিল। শ্ৰাৱস্তী আছিল তেওঁৰ ৰাজধানী। সঞ্জয় মহাকোসলৰ পিছত তেওঁ সিংহাসনত আৰোহণ কৰে।<ref>Raychaudhuri H. (1972). ''Political History of Ancient India'', Calcutta: University of Calcutta, pp.90,176</ref> তেওঁ গৌতম বুদ্ধৰ এজন বিশিষ্ট উপাসক (সাধাৰণ অনুগামী) আছিল, আৰু বুদ্ধৰ বাবে বহুতো বৌদ্ধ মঠ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মগধ]] a52as2xw8zcagkwg7pjo4al48r79l0o 0 85953 647232 345951 2026-10-24T14:39:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647232 wikitext text/x-wiki [[File:Kavigan - Sundarban Kristi Mela O Loko Sanskriti Utsab - Narayantala - South 24 Parganas 2015-12-23 7733.JPG|thumb|250px|সুন্দৰবন লোককৃষ্টি মেলা সংস্কৃতি উৎসৱত কবিগান পৰিবেশন]] '''কবিগান''' ({{lang_en|Kavigan}}) বঙালী লোকসাহিত্যৰ এক বিশেষ ধাৰা। এই ধাৰাৰ লোককবিসকলে প্ৰতিযোগিতামূলক গীতৰ বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰে। গায়ক আৰু কবি একেজনে। তেওঁ মুখেমুখে পদ ৰচনা কৰি তাৎক্ষণিকভাবে সুৰাৰোপণ কৰি গীত আকাৰে পৰিবেশন কৰে। কবিগান পৰিবেশনকাৰীসকলক কবিয়াল বোলে। ==প্ৰকৃতি== কবিগানৰ অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে দুটা দল থাকে। প্ৰত্যেকটো দলৰ নেতৃত্বত থাকে এজন ''কবিয়াল'' বা ''সৰকাৰ''। তেওঁৰ সহযোগীসকলক বোলা হয় ''দোহাৰ''। দোহাৰে কবিয়ালৰ কথাখিনিকে দোহাৰি থাকে বা পুনৰাবৃত্তি কৰে।<ref name="banglapedia">{{cite web | url=https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%95%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%A8 | title=কবিগান | publisher=bn.banglapedia.org | accessdate=17 February 2023}}</ref> কবিগান আৰম্ভ হয় বন্দনা বা গুৰুদেৱৰ গীতৰ মাধ্যেমৰে। বন্দনা অংশখিনিত [[সৰস্বতী]], [[গণেশ]], জনতা বা শ্ৰোতাসকলক উদ্যেশি নিবেদন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ৰাধা-কৃষ্ণ বিষয়ক গীত গোৱা হয়। কোনো কোনোৱে ইয়াক ''আগমনী'' বুলি কয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত চাৰিটা বিষয়ভিত্তিক গীত গোৱা হয়- ''সখী সংবাদ'', ''বিৰহ'', ''লহৰ'' আৰু ''খেউৰ'' এইখিনি শেষ হোৱাৰ পিছতহে প্ৰতিযোগিতামূলক অংশটো আৰম্ভ হয়। কবিগানৰ বৈঠকৰ এই অংশটোক ''কবিৰ লড়াই'' বা ''কবিৰ যুঁজ'' বোলা হয়।<ref name="DARICHA">{{Cite web |title=Kobi Gaan |url=http://www.daricha.org/sub_genre.aspx?ID=38&Name=Kobi%20Gaan}}</ref> এজন কবিয়ালে মুখেমুখে গীত আৰু সুৰ ৰচনা কৰি আনজন কবিয়ালক আক্ৰমণ কৰে আৰু আনজন কবিয়েও গীতৰ মাজেৰেই তাৰ প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে।<ref>Sen, Sukumar, Dr., History of Bengali Literature, Sahitya Akademi, pp. 156&ndash; 157, {{ISBN|81-7201-107-5}}</ref> ==ইতিহাস== সজনীকান্ত দাসে তেওঁৰ ''বাংলাৰ কবিগান'' গ্ৰন্থত লিখিছে, কবিগানৰ জন্ম হৈছিল বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত, বিভিন্ন সময়ত প্ৰচলিত, বিভিন্ন সংগীত শৈলীৰ মিলনৰ পৰা। এই শৈলীসমূহৰ নাম বহু বিচিত্ৰ – তৰ্জা, পাঁচালি, খেউৰ, আখৰাই, হাফ আখৰাই, ফুল আখৰাই, দাঁড়া কবিগান, বসা কবিগান, ঢপকীৰ্তন, টপ্পা, কৃষ্ণযাত্ৰা, তুক্কাগীতি আদি। ঈশ্বৰচন্দ্ৰ গুপ্ত আৰু ড. হৰেকৃষ্ণ মুখোপাধ্যায়ৰ দৰে প্ৰখ্যাত সাহিত্য গৱেষকে কবিগানৰ ওপৰত বহু অধ্যয়ন কৰিছে।<ref name="DARICHA" /> ড. সুশীল কুমাৰৰ মতে অষ্টদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আনকি সোতৰ শতিকাতো কবিগানৰ অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। কিন্তু কবিয়ালৰ প্ৰকৃত বিকাশৰ সময় ১৭৬০ চনৰ পৰা ১৮৩০ চনৰ মাজৰ সময়ছোৱা। [[বঙালী]] কবিতা বৈষ্ণৱ কবিতা প্ৰভাৱৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলিছিল। অষ্টদশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপাশালৰ আগমনে এই প্ৰচেষ্টাক সাৰ্থক কৰি তোলে। অষ্টদশ শতিকাৰ শেষৰ পৰা পৰৱৰ্তী অৰ্ধ শতিকালৈকে কলিকতা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত নব্য কবিগান আৰু পাঁচালিগান ইমানেই জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল যে সাহিত্যৰ অন্যান্য ধাৰাসমূহৰ অস্তিত্ব বিপন্নপ্ৰায় হৈ পৰিছিল। পৰৱৰ্তীকালত কলকাতাত কবিগানৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস পালেও বংগৰ গ্ৰামাঞ্চলত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা অলপো কমা নাই।<ref name="DARICHA" /><ref name=Bhola>{{cite book |last=Ahmed |first=Wakil |year=2012 |chapter=Bhola Moira |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhola_Moira |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171124032513/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhola_Moira |archivedate=2017-11-24 |access-date=2023-02-17}}</ref> ==মুদ্ৰণ== এইটো সঁচা যে কবিসকলে মুখে মুখে কবিতা গাইছিল; কিন্তু কেতিয়াও সেইবোৰ লিখি থোৱা নাছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত ছপাশাল নাছিল। তদুপৰি তেওঁলোকৰ সমৰ্থক বা পৃষ্ঠপোষকসকলে কেতিয়াও কবিতা সংগ্ৰহৰ কথা ভবা বা চিন্তা কৰা নাছিল। সেই সময়ৰ সামাজিক জীৱনত উদযাপন আৰু আনন্দৰ উদ্দেশ্যেই কবিতা সমাৱেশ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আৰু এই সমাৱেশৰ মাজতে কবিগানৰ সাৰ্থকতা আৰু সফলতা। ১৮৫৪ চনত প্ৰথম কবি ঈশ্বৰ গুপ্তই কবিতা সংগ্ৰহ আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''সংবাদ প্ৰভাকৰ'' পত্ৰিকাৰ পৃষ্ঠাত এইবোৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মন কৰিবলগীয়া যে পুৰণি সংবাদ প্ৰভাকৰ আছিল কবি ঈশ্বৰ গুপ্তৰ পত্ৰিকা। এইদৰেই পত্ৰিকাখনৰ জৰিয়তে কবিতাৰ প্ৰসাৰ হ'বলৈ ধৰিলে।<ref name="bangla">{{cite book | title=বাংলা সাহিত্যেৰ ইতিবৃত্ত, ৮ম সংস্কৰণ | publisher=আহমদ পাবলিশিং হাউস, ঢাকা | author=মুহম্মদ আবদুল হাই আৰু সৈয়দ আলী আহসান | year=১৯৯৯ | pages=২৮}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি]] 4lgon0in0yi79zd6gtecij5ypluc74d 0 87502 647244 631356 2026-10-24T14:54:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647244 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = কল্পনা দত্ত | image = Woman revolutionary, Kalpana Dutt.jpg | image_size= 140px | caption = | birth_date = {{Birth date|1913|07|27|df=y}} | birth_place =শ্ৰীপুৰ, বোৱালখালি উপজিলা, চিটাগং জিলা, বেংগল প্ৰেছিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত) | death_date = {{death date and age|1995|2|8|1913|7|27|df=y}} | death_place = [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]] | party =ইণ্ডিয়ান ৰিপাব্লিক আৰ্মী, চিটাগং শাখা <br /> ১৯৪০ চনৰ পৰা [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি]] | profession = [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম|ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] }} '''কল্পনা দত্ত''' (অথবা '''কল্পনা যোশী'''; {{lang-en|Kalpana Datta}}; ২৭ জুলাই ১৯১৩-৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৫) [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ আৰু ১৯৩০ চনত চিটাগং অস্ত্ৰাগাৰ আক্ৰমণত জড়িত সূৰ্য সেন নেতৃত্বাধীন সশস্ত্ৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এগৰাকী কৰ্মী আছিল।<ref>{{cite book |last1=Chandra |first1=Bipan |author1-link=Bipan Chandra |last2=Mukherjee |first2=Mridula |author2-link=Mridula Mukherjee |last3=Mukherjee |first3=Aditya |last4=Mahajan |first4=Sucheta |last5=Panikkar |first5=K.N. |author5-link=K. N. Panikkar |year=2016 |orig-year=First published 1987 |title=India's Struggle for Independence |url=https://archive.org/details/indiasstrugglefo0000unse |edition=Revised and updated |publisher=Penguin Books |page=[https://archive.org/details/indiasstrugglefo0000unse/page/253 253] |isbn=978-0-14-010781-4}}</ref> পিছলৈ তেওঁ ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিত যোগদান কৰে আৰু ১৯৪৩ চনত ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সাধাৰণ সম্পাদক পুৰণ চন্দ যোশীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite news|date=26 February 1995|title=Kalpana Joshi, 81; Struggled for India|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1995/02/26/obituaries/kalpana-joshi-81-struggled-for-india.html|url-status=live|access-date=19 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101210044042/https://www.nytimes.com/1995/02/26/obituaries/kalpana-joshi-81-struggled-for-india.html|archive-date=2010-12-10}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== কল্পনা দত্তৰ [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ বংগ প্ৰদেশৰ চট্টগ্ৰাম জিলাৰ এখন গাঁও শ্ৰীপুৰৰ (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ৰ বোৱালখালী উপজিলাত) বৈদ্য পৰিয়ালত জন্ম হৈছিল।<ref name=Banglapedia>{{citation |author=Sailesh Kumar Bandyopadhyay |chapter=Dutta, Kalpana |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Datta,_Kalpana |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |editor=Sirajul Islam and Ahmed A. Jamal |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |edition=Second |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220601102341/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Datta,_Kalpana |archivedate=2022-06-01 |access-date=2023-04-03}}</ref> তেওঁৰ দেউতাক বিনোদ বিহাৰী দত্তগুপ্ত চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আছিল। ১৯২৯ চনত চট্টগ্ৰামত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছত [[কলিকতা]]লৈ গৈ বেথুন কলেজত বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। অতি সোনকালেই তেওঁ ছাত্ৰী সংঘত যোগদান কৰে; যিটো অৰ্ধবিপ্লৱী সংগঠনj [[বীণা দাস (জাতীয়তাবাদী)|বীণা দাস]] আৰু [[প্ৰীতিলতা ওৱাদ্দেদাৰ|প্ৰীতিলতা ওৱাদ্দেদাৰো]] সক্ৰিয় সদস্য আছিল।<ref>{{cite book|last=Jain|first=Simmi|title=Encyclopaedia of Indian Women through the Ages|url=https://books.google.com/books?id=-vDiqxmuQmIC&pg=PA106|volume=3|year=2003|publisher=Kalpaz Publications|location=Delhi|isbn=81-7835-174-9|page=106}}</ref> ==সশস্ত্ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম== ১৯৩০ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত চট্টগ্ৰাম অস্ত্ৰভাণ্ডাৰত অভিযান চলোৱা হয়। <ref>{{cite book |last1=Chandra |first1=Bipan |author1-link=Bipan Chandra |last2=Mukherjee |first2=Mridula |author2-link=Mridula Mukherjee |last3=Mukherjee |first3=Aditya |last4=Mahajan |first4=Sucheta |last5=Panikkar |first5=K.N. |author5-link=K. N. Panikkar |year=2016 |orig-year=First published 1987 |title=India's Struggle for Independence |url=https://archive.org/details/indiasstrugglefo0000unse |edition=Revised and updated |publisher=Penguin Books |page=[https://archive.org/details/indiasstrugglefo0000unse/page/252 252] |isbn=978-0-14-010781-4}}</ref> ১৯৩১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত সূৰ্য সেনে তেওঁক প্ৰীতিলতা ওৱাদ্দেদাৰ সৈতে চট্টগ্ৰামৰ ইউৰোপীয় ক্লাবত আক্ৰমণৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে। আক্ৰমণৰ এসপ্তাহ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ গোপনীয় সমীক্ষা চলাই থকাৰ সময়তে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। জামিনত মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ আত্মগোপন কৰে। ১৯৩৩ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰক্ষীয়ে গাইৰালা গাঁৱত তেওঁলোকৰ আত্মগোপনৰ স্থান ঘেৰাও কৰে। এই অভিযানত আৰক্ষীয়ে সূৰ্য সেনক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে যদিও কল্পনা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। সূৰ্য সেনক মুক্ত কৰিবলৈ তেওঁ জেলত বোমা বিস্ফোৰণ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায় যদিও বিফল হয়। <ref>{{Cite news|date=1933-06-23|title=Surya Sen Trial: Revolvers Identified|page=22|work=The Indian Express|agency=Free Press Of India|publication-place=Calcutta|url=https://books.google.com/books?id=94g-AAAAIBAJ&dq=kalpana+dutt&pg=PA22|access-date=2022-01-07}}</ref> অৱশেষত ১৯৩৩ চনৰ ১৯ মে'ত কল্পনাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। চট্টগ্ৰাম অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ অভিযান গোচৰৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বিচাৰত কল্পনাক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ডেৰে দণ্ডিত কৰা হয়। ১৯৩৯ চনত তেওঁ মুক্তি লাভ কৰে। <ref>{{Cite news|date=1933-05-19|title=Kalpana Dutt Caught At Last|page=6|work=The Indian Express|publisher=Free Press Of India|publication-place=Chittagong|url=https://books.google.com/books?id=6NE-AAAAIBAJ&dq=%22Surya%20Sen%22&pg=PA6|access-date=2022-01-07}}</ref> ==পৰৱৰ্তী জীৱন== কল্পনাই ১৯৪০ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিত যোগদান কৰে। ১৯৪৩ চনৰ বংগ দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ত আৰু বংগ বিভাজনৰ সময়ত তেওঁ সাহায্য কৰ্মী হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁ [[বঙালী]] ভাষাত “চট্টগ্ৰাম অস্ত্ৰাগাৰ আক্ৰমণকাৰীদেৰ স্মৃতিকথা” নামেৰে এখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ লিখে; যিখন ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছিল অৰুণ বসু আৰু নিখিল চক্ৰৱৰ্তীয়ে। তেওঁৰ স্বামী কমৰেড কমিউনিষ্ট নেতা পি.চি. যোশীয়ে পাতনি লিখা এই ইংৰাজী গ্ৰন্থখন ১৯৪৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite book|last=Dutt|first=Kalpana|url=https://books.google.com/books?id=wcoBAAAAMAAJ|title=Chittagong Armoury Raiders: Reminiscences|date=1979|publisher=Peoples̕ Publishing House|language=en|oclc=831737120}}</ref><ref name=mainstream>[[Nikhil Chakravartty]], Kalpana Dutt's obituary in Mainstream, 18 February 1995.</ref> ১৯৪৬ চনত কল্পনাই চট্টগ্ৰামৰ পৰা ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে বংগ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল যদিও জয়ী হ’ব পৰা নাছিল। পিছলৈ তেওঁ ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠানত যোগদান কৰে আৰু অৱসৰৰ সময়লৈকে তাত কাম কৰে। ১৯৯৫ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কলিকতাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite book|last=Dutt|first=Kalpana|title=চট্টগ্ৰাম অস্ত্ৰাগাৰ আক্ৰমণকাৰীদেৰ স্মৃতিকথা|isbn=8185459657|language=bn|oclc=882444567}}</ref> ==তথ্যউৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://archive.today/20121211103113/http://greenhouse.economics.utah.edu/pipermail/margins-to-centre/2005-September/000597.html Women in India and Pakistan: The Struggle for Independence from British Rule (Part 3)] {{authority control}} [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] srxj5wnjz7ka57lf4dlnf596yfayk8s 0 87921 647629 641384 2026-10-25T11:45:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647629 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিৰছা মুণ্ডা | image = Birsa_Munda,_photograph_in_Roy_(1912-72).JPG | caption = [[শৰৎ চন্দ্ৰ ৰায়|এছ. চি. ৰায়]]ৰ ''দা মুণ্ডাজ এণ্ড দেয়াৰ কাণ্ট্ৰী''ৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা আলোকচিত্ৰ<ref>{{cite web |last=Rycroft |first=Daniel J. |title=Capturing Birsa Munda: The Virtuality Of A Colonial-Era Photograph |url=http://www.sussex.ac.uk/Units/arthist/sharp/issues/0001/Papers_htm/DanielJRycroft.shtml |date=4 January 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050827093131/http://www.sussex.ac.uk/Units/arthist/sharp/issues/0001/Papers_htm/DanielJRycroft.shtml |archive-date=27 August 2005 |website=[[University of Sussex]] |access-date=18 August 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050827093131/http://www.sussex.ac.uk/Units/arthist/sharp/issues/0001/Papers_htm/DanielJRycroft.shtml |archivedate=27 August 2005 |deadurl=yes}}</ref> | native_name = | native_name_lang = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1875|11|15}} | birth_place = উলিহাতু, ৰাঁচী জিলা, [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]]<br />{{small|(বৰ্তমানৰ খুঁটী জিলা, [[ঝাৰখণ্ড]])}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|1900|6|9|1875|11|15}} | death_place = [[ৰাঁচী]], [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]] <br />{{small|(বৰ্তমানৰ [[ঝাৰখণ্ড]])}}<ref name=cipra /><ref name=TribalZone>{{cite web |title=birsamunda |url=http://www.tribalzone.net/people/birsamunda.htm |date=1999–2015 |website=Tribalzone.net |access-date=10 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610065825/http://www.tribalzone.net/people/birsamunda.htm |archive-date=10 June 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610065825/http://www.tribalzone.net/people/birsamunda.htm |archivedate=10 June 2015 |deadurl=yes }}</ref> | father = সুগনা মুণ্ডা | mother = কৰ্মী হাতু | movement = [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] }} '''বিৰছা মুণ্ডা''' {{Pronunciation|Birsa Munda.ogg|3=Yes}} ({{lang-en|Birsa Munda}}; ১৫ নৱেম্বৰ ১৮৭৫ – ৯ জুন ১৯০০)<ref>{{Cite magazine |last=India Today Web Desk |title=Birsa Munda birth anniversary: All about the Indian tribal freedom fighter |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/birsa-munda-birth-anniversary-know-all-about-the-indian-tribal-freedom-fighter-1876940-2021-11-15 |date=15 November 2021 |magazine=[[India Today]] |language=en |access-date=11 March 2022}}</ref> আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় [[আদিবাসী|জনজাতীয়]] স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু লোক-নায়ক, যি মুণ্ডা জনজাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। তেওঁ ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ৰাজত্বকাল]]ত [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]]ত (বৰ্তমানৰ [[ঝাৰখণ্ড]]) গঢ়ি উঠা এটা জনজাতীয় ধৰ্মীয় মিলেনেৰিয়ান আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ ইতিহাসত এগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web |last=Awaaz |first=Aapki |title=बिरसा मुंडा : शक्ति और साहस के परिचायक |work=jagranjunction |trans-title=Birsa Munda: represents strength and courage |url=http://days.jagranjunction.com/2011/06/09/birsa-munda-life-and-history/ |date=9 June 2015 |language=hi |access-date=5 February 2015 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611122645/https://www.jagran.com/blogs/days/birsa-munda-life-and-history/ |url-status=live }}</ref> এই বিদ্ৰোহ মুখ্যত খুঁটী, তামাৰ, ''চাৰৱাড়া'' আৰু ''বান্দগাঁও'' অঞ্চলৰ ''মুণ্ডা অধ্যুষিত এলেকা''ত কেন্দ্ৰীভূত আছিল।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=K. S. |url=https://books.google.com/books?id=G0o6zgEACAAJ |title=Birsa Munda and His Movement, 1874–1901: A Study of a Millenarian Movement in Chotanagpur |publisher=Oxford University Press |year=1983 |isbn=978-0-19-561424-4 |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609030338/https://books.google.com/books?id=G0o6zgEACAAJ |archive-date=9 June 2023 |access-date=27 May 2023 }}</ref> বিৰছাৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা তেওঁৰ শিক্ষক জয়পাল নাগৰ তত্ত্বাৱধানত চালগাত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছ জামান মিছন স্কুলত নামভৰ্তি কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ খ্ৰীষ্টধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে এৰি তেওঁ ‘বিৰছাইত’ নামৰ এটা নতুন ধৰ্মমতৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে। সোনকালেই মুণ্ডা সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে এই ধৰ্মমতত যোগদান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছ কৰ্মকাণ্ডৰ বাবে এক প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰে। ‘বিৰছাইত’ পন্থাৰ লোকসকলে মুকলিকৈ ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ প্ৰকৃত শত্ৰু আছিল ব্ৰিটিছ আৰু খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকল। মুণ্ডা বিদ্ৰোহৰ মূল কাৰণ আছিল ‘ঔপনিৱেশিক আৰু স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ অন্যায়মূলক ভূমি হস্তগতকৰণ প্ৰক্ৰিয়া, যিয়ে জনজাতীয় পৰম্পৰাগত ভূমি ব্যৱস্থাটোক সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰিছিল’।{{Specify|date=January 2023}}<ref>Birsa Munda birth anniversary: All about the Indian tribal freedom fighter: Article published in india today dated 15-11-2021 |url=| </ref> বিৰছা মুণ্ডা ব্ৰিটিছ খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা আৰু মুণ্ডা তথা ওৰাওঁ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলক একত্ৰিত কৰি ধৰ্মান্তৰকৰণ কাৰ্যসূচীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰাৰ বাবে জনাজাত।<ref>{{Cite web|date=2021-11-15|title=Remembering Birsa Munda On 'Janjatiya Gaurav Divas'|url=https://pragativadi.com/remembering-birsa-munda-on-janjatiya-gaurav-divas/|access-date=2022-02-03|website=Pragativadi|language=en-US|archive-date=15 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211115041322/https://pragativadi.com/remembering-birsa-munda-on-janjatiya-gaurav-divas/|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ এখন প্ৰতিচ্ছবি ভাৰতীয় সংসদৰ সংগ্ৰহালয়ত ওলমাই ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Birsa Munda |url=https://rajyasabha.nic.in/rsnew/picture_gallery/b_munda_5.asp |website=Parliament of India: Rajya Sabha – Council of States |access-date=16 November 2018 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609091715/https://rajyasabha.nic.in/rsnew/picture_gallery/b_munda_5.asp |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last=Singh |first=Kumar Suresh |title=Birsa Munda and His Movement (1872–1901): a Study of a Millenarian Movement in Chotanagpur |date=2002 |orig-date=1983 |publisher=Seagull Books |isbn=978-817046205-7}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন (১৮৭৫-১৮৮৬) == [[File:बिरसा_मुंडा_का_गीत.webm|thumb|কুৰুখ ভাষাত বিৰছা মুণ্ডাৰ গীত]] ১৮৭৫ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]]ৰ অন্তৰ্গত ৰাঁচী জিলাৰ (বৰ্তমান [[ঝাৰখণ্ড]]ৰ খুঁটী জিলা) উলিহাতু গাঁৱত এটা বৃহস্পতিবাৰে বিৰছা মুণ্ডাৰ জন্ম হৈছিল। তৎকালীন মুণ্ডা প্ৰথা অনুসৰি বাৰটোৰ নামৰ সৈতে সংগতি ৰাখি তেওঁৰ নামাকৰণ কৰা হৈছিল (কিছুমান উৎসৰ মতে তেওঁৰ জন্ম ১৮৭২ চনৰ ১৮ জুলাইতহে হৈছিল, ১৮৭৫ চনত নহয়)।<ref name=stamp/><ref>{{cite web|title=Villages in Erki (Tamar Ii) Tehsil, Ranchi, Jharkhand|url=http://www.mapsofindia.com/villages/jharkhand/ranchi/erki-%28tamar-ii%29/|website=MapsofIndia.com|access-date=26 May 2016|archive-date=4 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804022029/http://www.mapsofindia.com/villages/jharkhand/ranchi/erki-%28tamar-ii%29/|url-status=live}}</ref><ref name=neeraj/> লোকগীতসমূহত তেওঁৰ জন্মস্থানক লৈ কিছু জনপ্ৰিয় খেলিমেলি দেখা যায় আৰু ইয়াত উলিহাতু বা চালকাডক তেওঁৰ জন্মস্থান বুলি উল্লেখ কৰা হয়। উলিহাতু আছিল বিৰছাৰ পিতৃ সুগনা মুণ্ডাৰ জন্মস্থান। উলিহাতুক জন্মস্থান হিচাপে দাবী কৰাৰ যুক্তিটো এই তথ্যেৰে সমৰ্থিত যে বিৰছাৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ কোমতা মুণ্ডা সেই গাঁৱতে বাস কৰিছিল, য’ত তেওঁৰ ভগ্নপ্ৰায় ঘৰখন আজিও বিদ্যমান। বিৰছাৰ পিতৃ, মাতৃ কৰ্মী হাতু<ref name=stamp>[http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/B/BIRSA%20MUNDA Birsa Mumda commemorative postage stamp and biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140606232933/http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/B/BIRSA%20MUNDA |date=6 June 2014 }} [[India Post]], 15 November 1988.</ref> আৰু কনিষ্ঠ ভাতৃ পাছনা মুণ্ডাই উলিহাতু ত্যাগ কৰি শ্ৰমিক (সাজেদাৰী) বা অংশীদাৰী খেতিয়ক (ৰায়ত) হিচাপে কৰ্মসংস্থাপনৰ সন্ধানত বীৰবাংকীৰ সমীপৱৰ্তী কুৰুম্বদালৈ ৰাওনা হয়। কুৰুম্বদাত বিৰছাৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ কোমতা আৰু ভগ্নী দাস্কিৰৰ জন্ম হয়। তাৰ পৰা পৰিয়ালটো বাম্বালৈ স্থানান্তৰিত হয়, য’ত বিৰছাৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী চম্পাৰ জন্ম হৈছিল।<ref>https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2020/Aug/engpdf/6-10.pdf{{Dead link | date=January 2026 | fix-attempted=yes}}</ref> বিৰছাৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন চালকাডত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ বাল্যকাল এজন সাধাৰণ মুণ্ডা শিশুৰ তেনেকুৱা জীৱনতকৈ বৰ বেছি পৃথক নাছিল। লোককথাসমূহত উল্লেখ পোৱা যায় যে তেওঁ বন্ধুবৰ্গৰ সৈতে বালি আৰু ধূলিত খেলিছিল আৰু ডাঙৰ হৈ অহাৰ লগে লগে তেওঁৰ শৰীৰ শক্তিশালী আৰু সুদৰ্শন হৈ পৰিছিল; তেওঁ বোহোণ্ডাৰ অৰণ্যত মেৰাগৰু চৰাইছিল। বয়ঃপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ লগে লগে বাঁহী বজোৱাৰ প্ৰতি তেওঁৰ অনুৰাগ বৃদ্ধি পায় আৰু এই ক্ষেত্ৰত তেওঁ পাকৈত হৈ পৰে। তেওঁ হাতত লাউৰে নিৰ্মিত একতাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ ‘টুইলা’ আৰু কঁকালত বাঁহী ওলমাই ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁৰ শৈশৱৰ আটাইতকৈ ৰোমাঞ্চকৰ মুহূৰ্তবোৰ ‘আখৰা’ত (গাঁৱৰ মল্লযুঁজৰ পথাৰ) অতিবাহিত হৈছিল। অৱশ্যে, তেওঁৰ এজন আদৰ্শ সমসাময়িক সংগীয়ে, যিয়ে তেওঁৰ সৈতে ফুৰিছিল, তেওঁক কিছুমান আচৰিত কথা কোৱা শুনিবলৈ পাইছিল।<ref name=":0">{{Cite news |date=2021-06-09 |title=Birsa Munda death anniversary: Tribal icon was known for struggle against British rule-India News , Firstpost |url=https://www.firstpost.com/india/birsa-munda-death-anniversary-tribal-icon-was-known-for-struggle-against-british-rule-9699241.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610130101/https://www.firstpost.com/india/birsa-munda-death-anniversary-tribal-icon-was-known-for-struggle-against-british-rule-9699241.html |archive-date=10 June 2021 |access-date=2025-12-28 |work=Firstpost |language=en-US |url-status=live }}</ref> চৰম দৰিদ্ৰতাৰ বাবে বিৰছাক তেওঁৰ মোমায়েকৰ গাঁও আয়ুভাতুলৈ লৈ যোৱা হয়।<ref name=neeraj>{{cite book |last=Neeraj |title=Birsa Munda |location=New Delhi |publisher=Ocean Books Pvt Ltd |url=https://books.google.com/books?id=hZLBO_lOsnsC&q=birsa+munda&pg=PA3 |pages=3–10 |year=2009 |isbn=978-8188322930 |access-date=17 February 2022}}</ref> তেওঁৰ ডাঙৰ ভাতৃ দহ বছৰীয়া কোমতা মুণ্ডাই কুন্দি বাৰ্তোলীলৈ গৈ এজন মুণ্ডা লোকৰ অধীনত কামত সোমায়, তাতেই বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈ আঠ বছৰকাল বসবাস কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত চালকাডত তেওঁৰ পিতৃ আৰু কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃৰ সৈতে যোগ দিয়ে। বিৰছাই আয়ুভাতুত দুবছৰ অতিবাহিত কৰিছিল। তেওঁ জয়পাল নাগ নামৰ এজন ব্যক্তিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চালগাৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁৰ মৰমৰ মাহীয়েক জনিৰ বিয়াৰ পিছত তেওঁ মাহীয়েকৰ সৈতে তেওঁৰ নতুন ঘৰ খাতাংগালৈ গৈছিল। তাত তেওঁ এজন খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে, যিয়ে গাঁৱৰ [[খ্ৰীষ্টধৰ্ম]]লৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা কেইটামান পৰিয়ালক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ আহিছিল। বিৰছা মুণ্ডাই অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিব পাৰিছিল যে খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলে জনজাতীয় লোকসকলক ধৰ্মান্তৰিত কৰি আছে। ইয়াৰ পিছতে বিৰছাই খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু মুণ্ডা তথা ওৰাওঁ সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে মিলি ধৰ্মান্তৰকৰণ কাৰ্যকলাপৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে।<ref name=":0" /> যিহেতু বিৰছা পঢ়া-শুনাত খুবেই চোকা আছিল, সেয়েহে জয়পাল নাগে তেওঁক জাৰ্মান মিছন স্কুলত নামভৰ্তি কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। তাৰ পিছত বিৰছাই খ্ৰীষ্টধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁৰ নতুন নাম দিয়া হয় ‘বিৰছা ডেভিদ’, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত ‘বিৰছা দাউদ’ নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name=neeraj/> কেইবছৰমান অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ জাৰ্মান মিছন স্কুল ত্যাগ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2022-11-15 |title=Birth anniversary of Birsa Munda: The leader, his contributions |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-culture/marking-the-birth-anniversary-of-tribal-leader-birsa-munda-8270023/ |access-date=2025-12-28 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == গঠনমূলক সময়ছোৱা (১৮৮৬-১৮৯৪) == {{Section needs more citations|date=March 2025}} ১৮৮৬ চনৰ পৰা ১৮৯০ চনলৈ চাইবাচাত বিৰছাৰ বসবাসৰ সময়ছোৱা আছিল তেওঁৰ জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গঠনমূলক সময়। এই সময়ছোৱা জাৰ্মান আৰু ৰোমান কেথলিক খ্ৰীষ্টানসকলৰ আন্দোলনৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ প্ৰেক্ষাপটত, সুগনা মুণ্ডাই নিজ পুত্ৰক বিদ্যালয়ৰ পৰা এৰুৱাই আনিছিল। ১৮৯০ চনত চাইবাচা এৰাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে, বিৰছা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে জাৰ্মান মিছনৰ সদস্যপদ ত্যাগ কৰে, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম পৰিহাৰ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ মূল পৰম্পৰাগত জনজাতীয় ধৰ্মীয় ব্যৱস্থালৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=K. S. |url=https://books.google.com/books?id=G0o6zgEACAAJ |title=Birsa Munda and His Movement, 1874-1901: A Study of a Millenarian Movement in Chotanagpur |last2=Singh |first2=Kumar Suresh |publisher=Oxford University Press |year=1983 |isbn=978-0-19-561424-4 |pages=40–41 |language=en }} [https://archive.org/details/birsa-munda-and-his-movement-1874-1901-singh-k.-s.-oup Alt URL]</ref> [[File:Birsa Munda Statue at Naya More.jpg|thumb|upright=1.1|[[ঝাৰখণ্ড]]ৰ বোকাৰো ষ্টীল চিটিৰ ''নয়া ম’ৰ''ত নভেন্দু সেনে নিৰ্মাণ কৰা বিৰছা মুণ্ডাৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] ক্ৰমবৰ্ধমান ‘চৰ্দাৰ আন্দোলন’ৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁ গেৰবেৰা ত্যাগ কৰিছিল। পৰহাট অঞ্চলৰ পিৰিঙৰ গিডিয়নৰ নেতৃত্বত, সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত মুণ্ডাসকলৰ পৰম্পৰাগত অধিকাৰৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰুদ্ধে গঢ়ি উঠা জনপ্ৰিয় অসন্তুষ্টিৰ আন্দোলনত তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৮৯৩-৯৪ চনৰ ভিতৰত, গাঁওসমূহৰ সকলো পতিত ভূমি—যাৰ মালিকীস্বত্ব চৰকাৰৰ হাতত আছিল, ১৮৮২ চনৰ সপ্তম ভাৰতীয় বন আইনৰ অধীনত সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। লোহাৰদাগাৰ দৰে পশ্চিম সিংভূমতো বন বন্দোৱস্তৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হৈছিল আৰু অৰণ্যত বসবাস কৰা সম্প্ৰদায়সমূহৰ অধিকাৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বনাঞ্চলৰ গাঁওসমূহক গাঁৱৰ আৱাসিক এলেকা আৰু গাঁৱৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য পতিত ভূমিৰে গঠিত সুবিধাজনক আকাৰৰ ব্লকত বিভক্ত কৰা হৈছিল। ১৮৯৪ চনৰ ভিতৰত, বিৰছা এজন শক্তিশালী, চতুৰ আৰু বুদ্ধিমান যুৱক হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল হৈ উঠিছিল আৰু বৰষুণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা গেৰবেৰাৰ দোম্বাৰী পুখুৰীটো মেৰামতি কৰাৰ কাম হাতত লৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Standing |first=Hilary |date=1985 |title=K. S. Singh: Birsa munda and his movement 1874–1901: a study of a millenarian movement in Chotanagpur. xvii 289 pp. 6 plates. Calcutta, etc.: Oxford University Press, 1983. £15. |url=https://doi.org/10.1017/s0041977x00038799 |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=48 |issue=3 |pages=576–577 |doi=10.1017/s0041977x00038799 |issn=0041-977X|url-access=subscription }}</ref> পশ্চিম সিংভূম জিলাৰ শংকৰা গাঁৱৰ আশে-পাশে সাময়িকভাৱে থকাৰ সময়ত, তেওঁ এগৰাকী উপযুক্ত সংগী বিচাৰি পাইছিল, তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃক অলংকাৰ উপহাৰ দিছিল আৰু নিজৰ বিবাহৰ ধাৰণাটো ব্যাখ্যা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, জেলৰ পৰা ঘূৰি অহাৰ পিছত তেওঁ যুৱতীগৰাকীক নিজৰ প্ৰতি বিশ্বাসী হিচাপে নাপালে আৰু তেওঁক ত্যাগ কৰিলে। চালকাডত তেওঁৰ সেৱা কৰা আন এগৰাকী মহিলা আছিল মেথিয়াছ মুণ্ডাৰ ভগ্নী। কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত, কালিয়া মুণ্ডাৰ আশ্ৰয়ত থকা কোৱেনচাৰৰ মথুৰা মুণ্ডাৰ কন্যা আৰু জিউৰীৰ জাগা মুণ্ডাৰ পত্নীয়ে বিৰছাৰ পত্নী হোৱাৰ বাবে জেদ ধৰিছিল। তেওঁ তেওঁলোকক তিৰস্কাৰ কৰিলে আৰু জাগা মুণ্ডাৰ পত্নীক তেওঁৰ স্বামীৰ ওচৰলৈ ঘূৰি যাবলৈ ক’লে। বিৰছাৰ সৈতে থকা আন এগৰাকী তুলনামূলকভাৱে জনাজাত মহিলা আছিল বুৰুণ্ডীৰ চালি। জীৱনৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত বিৰছাই একপত্নী ব্ৰতৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। বিৰছা কৃষক তথা ৰায়তসকলৰ আটাইতকৈ নিম্ন শ্ৰেণীৰ পৰা উত্থিত হৈছিল, যিসকলে আন ঠাইৰ বিপৰীতে ‘মুণ্ডাৰী খুণ্টকাট্টি’ ব্যৱস্থাত বহুত কম অধিকাৰ লাভ কৰিছিল; যিহেতু সকলো বিশেষাধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বংশৰ সদস্যসকলৰ দ্বাৰা একচেটিয়াভাৱে ভোগ কৰা হৈছিল, সেয়েহে ৰায়তসকলৰ অৱস্থা অংশীদাৰী খেতিয়কতকৈ উন্নত নাছিল। কৰ্মসংস্থাপনৰ সন্ধানত এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ ঘূৰি ফুৰা এজন কিশোৰ হিচাপে বিৰছাৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁক কৃষি সম্পৰ্কীয় সমস্যা আৰু বন অধিকাৰৰ বিষয়সমূহৰ বিষয়ে এক গভীৰ অন্তৰ্দৃষ্টি দিছিল; তেওঁ কোনো নিষ্ক্ৰিয় দৰ্শক নাছিল, বৰঞ্চ ওচৰ-চুবুৰীয়া অঞ্চলত চলি থকা আন্দোলনৰ এজন সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল। == জনজাতীয় ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান == ব্ৰিটিছ খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে সৰ্বাধিক নেতিবাচকভাৱে প্ৰভাৱিত হোৱা পৰম্পৰাগত জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ কৃতিত্ব বিৰছাক দিয়া হয়। তেওঁৰ পন্থৰ অধীনৰ বহুতো জনজাতীয় লোকে ইতিপূৰ্বে খ্ৰীষ্টধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ গীৰ্জা আৰু ইয়াৰ নীতিসমূহ, যেনে কৰ আৰোপ কৰা আৰু ধৰ্মান্তৰকৰণ আদিৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা আৰু সমালোচনা কৰিছিল। ১৮৯৫ চনত বিৰছাই এজন পৰম ঈশ্বৰৰ ঐশ্বৰিক দৰ্শন লাভ কৰা বুলি কোৱা হয়। তেওঁ নিজেই তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত জনজাতীয় ধৰ্মৰ এজন প্ৰচাৰক আৰু প্ৰতিনিধি হৈ পৰিছিল, আৰু অতি সোনকালেই এজন ৰোগ নিৰাময়কাৰী, অলৌকিক কৰ্ম সম্পাদনকাৰী আৰু ধৰ্মগুৰু হিচাপে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। মুণ্ডা, ওৰাওঁ আৰু খাৰিয়াসকলে তেওঁক দেখিবলৈ আৰু নিজৰ ৰোগৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ চালকাডলৈ ভিৰ কৰিছিল। বৰৱাৰী আৰু চেচাৰী পৰ্যন্ত ওৰাওঁ আৰু মুণ্ডা জনসংখ্যাৰ এক বুজন অংশ নিষ্ঠাবান ‘বিৰছাইত’ হৈ পৰিছিল। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ লোকগীতসমূহে তেওঁৰ জনসাধাৰণৰ ওপৰত বিৰছাৰ অপৰিসীম প্ৰভাৱ, তেওঁৰ আগমনত তেওঁলোকৰ আনন্দ আৰু প্ৰত্যাশাক সুঁৱৰি কৰা হৈছে। প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ মুখতে কেৱল ''ধৰতী আবা'' (ধৰিত্ৰীৰ পিতৃ) নামটোৱেই আছিল। বিৰছা মুণ্ডাই জনজাতীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মূল পৰম্পৰাগত জনজাতীয় ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="neeraj" /> তেওঁৰ শিক্ষাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ তেওঁ জনজাতীয় লোকসকলৰ বাবে এজন সাধু পুৰুষত পৰিণত হৈছিল আৰু তেওঁলোকে তেওঁৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰিছিল।<ref name="neeraj" /> ==<span class="anchor" id=1></span> জনজাতীয় আন্দোলন== {{Rebellions in British India}} ব্ৰিটিছ ৰাজক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা বিৰছা মুণ্ডাৰ ঐতিহাসিক শ্লোগান{{snd}}''আবূৱা ৰাজ এতে জানা, মহাৰাণী ৰাজ টুন্ডু জানা'' ("মহাৰাণীৰ ৰাজত্ব শেষ হওক আৰু আমাৰ নিজৰ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হওক"){{snd}} আজিও [[ঝাৰখণ্ড]], [[ওড়িশা]], [[বিহাৰ]], [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ৰ বহু অঞ্চলত স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Suresh|first=Sushma|url=https://books.google.com/books?id=ZZPtAAAAMAAJ&q=%22abua+raj+ete+jana,+maharani+raj+tundu+jana%22|title=Who's who on Indian Stamps|date=1999|publisher=Mohan B. Daryanani|isbn=978-84-931101-0-9|language=en}}</ref> [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক ব্যৱস্থা]]ই জনজাতীয় কৃষি ব্যৱস্থাক সামন্তীয় ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছিল। যিহেতু জনজাতীয় লোকসকলে তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন প্ৰযুক্তিৰ দ্বাৰা অতিৰিক্ত উৎপাদন কৰিব নোৱাৰিছিল, সেয়েহে ছোটানাগপুৰৰ মুৰব্বীসকলে অ-জনজাতীয় খেতিয়কসকলক সেই মাটিত বসবাস আৰু খেতি কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ইয়াৰ ফলত জনজাতীয় লোকসকলৰ হাতত থকা ভূমিৰ বেদখল বা হস্তান্তৰকৰণ ঘটিছিল। ‘ঠিকাদাৰ’ নামৰ নতুন শ্ৰেণীটো অধিক লোভী আৰু শোষক প্ৰকৃতিৰ আছিল, যিয়ে নিজৰ সম্পত্তিৰ পৰা সৰ্বাধিক লাভ আদায় কৰিবলৈ ব্যগ্ৰ আছিল।{{Cn|date=July 2026}} ১৮৫৬ চনত ‘জাগীৰ’ৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ৬০০, আৰু তেওঁলোকৰ অধীনত এখন গাঁৱৰ পৰা ১৫০ খন পৰ্যন্ত গাঁও আছিল। কিন্তু ১৮৭৪ চনৰ ভিতৰত, পুৰণি মুণ্ডা বা ওৰাওঁ মুৰব্বীসকলৰ কৰ্তৃত্ব জমিদাৰসকলে নিযুক্তি দিয়া মধ্যভোগী খেতিয়কসকলৰ দ্বাৰা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত কৰা হৈছিল। কিছুমান গাঁৱত তেওঁলোকে নিজৰ স্বত্বাধিকাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰুৱাই পেলাইছিল আৰু কৃষি শ্ৰমিকৰ পৰ্যায়লৈ পৰ্যবসিত হৈছিল।{{citation needed|date=January 2023}} কৃষি ব্যৱস্থাৰ ভাঙোন আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তনৰ এই যমজ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই বিৰছা আৰু মুণ্ডাসকলে তেওঁৰ নেতৃত্বত ধাৰাবাহিক বিদ্ৰোহ আৰু গণ-উত্থান গঢ়ি তুলিছিল। ১৮৯৫ চনত, তামাৰৰ চালকাড গাঁৱত বিৰছা মুণ্ডাই খ্ৰীষ্টধৰ্ম ত্যাগ কৰে, তেওঁৰ সতীৰ্থ জনজাতীয় লোকসকলক ''কেৱল এজন ঈশ্বৰক উপাসনা কৰিবলৈ'' আৰু ''বংগা'' (অপদেৱতা/স্থানীয় দেৱতা)সকলৰ পূজা পৰিহাৰ কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{Cite web |date=2025-06-13 |title=HistoriCity{{!}} From Man to God: The Story of Bhagwan Birsa Munda |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/historicity-from-man-to-god-the-story-of-bhagwan-birsa-munda-101749805356769.html |access-date=2025-12-28 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-06-09 |title=Birsa Munda Death Anniversary: All you need to know about the tribal freedom fighter |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/birsa-munda-1591683253-1 |access-date=2025-12-28 |website=Jagranjosh.com |language=en}}</ref> তেওঁ নিজক এজন ঈশ্বৰপ্ৰেৰিত বাৰ্তাবাহক হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল, যি তেওঁৰ লোকসকলৰ হেৰুওৱা ৰাজ্য উদ্ধাৰ কৰিবলৈ অৱতীৰ্ণ হৈছে। তেওঁ ঘোষণা কৰিছিল যে ব্ৰিটিছ মহাৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ শাসনকালৰ অন্ত পৰিছে আৰু ‘মুণ্ডা ৰাজ’ৰ সূচনা হৈছে। তেওঁ সকলো প্ৰজা আৰু ''[[wikt:raiyats|ৰায়তসকল]]'' (ভাড়াতীয়া কৃষক)ক ব্ৰিটিছ চৰকাৰক কোনো ধৰণৰ খাজনা বা কৰ আদায় নিদিবলৈ কঠোৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰে। মুণ্ডাসকলে তেওঁক ''ধৰতী বাবা'' (ধৰিত্ৰীৰ পিতৃ) বুলি সম্বোধন কৰিছিল। [[File:Birsa Munda captured and conducted to Ranchi.jpg|thumb|upright=1.1|বিৰছা মুণ্ডাক ব্ৰিটিছ বাহিনীয়ে বন্দী কৰি ৰাঁচীলৈ লৈ যোৱাৰ দৃশ্য (১৮৯৫)<ref>{{cite magazine |title=The Curious History of a Munda Fanatic |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.24848/page/n579/mode/2up |date=June 1911 |page=546 |magazine=[[Modern Review (Calcutta)|Modern Review]] |volume=9 |number=6 |access-date=17 February 2022}}</ref>]] বিৰছাৰ পথ অনুসৰণ নকৰা লোকসকলক হত্যা কৰা হ’ব বুলি বিয়পি পৰা এটা উৰাবাতৰিৰ সুযোগ লৈ, ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে ১৮৯৫ চনৰ ২৪ আগষ্টত বিৰছাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু তেওঁক দুবছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহে। ১৮৯৮ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত, তেওঁ নিজৰ সশস্ত্ৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে পুৰণি ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰু মন্দিৰৰ সৈতে জনগোষ্ঠীয় ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চুটিয়ালৈ গমন কৰে। তেওঁ দৃঢ়তাৰে কৈছিল যে সেই মন্দিৰটো আদিম কোলসকলৰহে সম্পত্তি আছিল। ধৰ্মান্তৰকৰণ প্ৰক্ৰিয়াত বাধাৰ সৃষ্টি কৰা বাবে ব্ৰিটিছ খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলে বিৰছা আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলক যিকোনো প্ৰকাৰে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ তৎপৰ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ পিছত বিৰছাই সুদীৰ্ঘ দুবছৰ কাল আত্মগোপন কৰি থাকে যদিও ব্ৰিটিছ বিৰোধী বিপ্লৱৰ কৌশল ৰচনা কৰিবলৈ ধাৰাবাহিকভাৱে কেইবাখনো অতি গোপনীয় বৈঠকত পৌৰোহিত্য কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://culture.gov.in/files/publications_documents/Martyrs_Vol_4_06_03_2019_6.pdf?|title=Dictionary of martyrs - India’s freedom struggle (1857-1947)|website=culture.gov.in|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260909101445/https://www.culture.gov.in/files/publications_documents/Martyrs_Vol_4_06_03_2019_6.pdf|archivedate=2026-09-09|access-date=2026-10-02|deadurl=yes}}</ref> কোৱা হয় যে ১৮৯৯ চনৰ বৰদিনৰ প্ৰাকক্ষণত প্ৰায় ৭০০০ পুৰুষ-মহিলা সমবেত হৈছিল ''উলগুলান'' (মহা তোলপাৰ বা বিপ্লৱ) সূচনা কৰিবলৈ, যি অতি সোনকালেই খুঁটী, তামাৰ, বাছিয়া আৰু [[ৰাঁচী]]লৈ বিয়পি পৰিছিল। মুৰ্হুৰ এংলিকান মিছন আৰু চাৰৱাডাৰ ৰোমান কেথলিক মিছন আছিল তেওঁলোকৰ মূল লক্ষ্য। বিৰছাইতসকলে (বিৰছাৰ অনুগামী) মুকলিকৈ ঘোষণা কৰিছিল যে আচল শত্ৰু ব্ৰিটিছসকলহে আছিল, খ্ৰীষ্টান মুণ্ডাসকল নহয়, আৰু তেওঁলোকে [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]]ৰ বিৰুদ্ধে এক নিৰ্ণায়ক যুদ্ধৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ কথিতভাৱে ঠিকাদাৰ, জমিদাৰ, ৰজা, হাকিম আৰু খ্ৰীষ্টানসকলক হত্যা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল আৰু প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে ব্ৰিটিছৰ বন্দুক আৰু গুলী পানীলৈ ৰূপান্তৰিত হ'ব। দুবছৰ ধৰি তেওঁলোকে ব্ৰিটিছৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰা স্থানবোৰত আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-11-15 |title=Who was Birsa Munda?- Remembering Indian Tribal Freedom Fighter on his birth anniversary on November 15 |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/who-was-birsa-munda-remembering-indian-tribal-freedom-fighter-birth-anniversary-on-november-15-jharkhand-foundation-day-tribal-movement-1636962172-1 |access-date=2025-12-28 |website=Jagranjosh.com |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260106074148/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/who-was-birsa-munda-remembering-indian-tribal-freedom-fighter-birth-anniversary-on-november-15-jharkhand-foundation-day-tribal-movement-1636962172-1 |archivedate=2026-01-06 |deadurl=yes}}</ref> ১৮৯৯ চনৰ বৰদিনৰ নিশা, বিৰছাৰ অনুগামীসকলে ৰাঁচী আৰু সিংভূমত থকা গীৰ্জাবোৰ জ্বলাই দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত বিৰছাৰ অনুগামীসকলে এতকেডিহত দুজন আৰক্ষী কনিষ্টবলক হত্যা কৰে। ৭ জানুৱাৰীত তেওঁলোকে খুঁটী আৰক্ষী থানাত আক্ৰমণ চলাই এজন কনিষ্টবলক হত্যা কৰে আৰু স্থানীয় দোকানীবোৰৰ ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস কৰে। ক্ৰমবৰ্ধমান বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ স্থানীয় আয়ুক্ত এ. ফোবছ আৰু উপ-আয়ুক্ত এইচ.চি. ষ্ট্ৰীটফিল্ড ১৫০ জনীয়া এটা বাহিনী লৈ খুঁটীলৈ ৰাওনা হয়। উপনিৱেশিক প্ৰশাসনে বিৰছাৰ সন্ধান উলিয়াবলৈ ৫০০ টকাৰ পুৰস্কাৰো ঘোষণা কৰিছিল। ফোবছ আৰু ষ্ট্ৰীটফিল্ডৰ কমাণ্ডত থকা সৈন্যবাহিনীয়ে ডুম্বাৰী পাহাৰত মুণ্ডাৰ গেৰিলা বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি পৰাস্ত কৰে, যদিও বিৰছা নিজে সিংভূম পাহাৰলৈ পলাই যাবলৈ সক্ষম হয়।{{citation needed|date=January 2023}} ১৯০০ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত চক্ৰধৰপুৰৰ জামকোপাই হাবিৰ পৰা তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=A.K.Dhan|url=https://books.google.com/books?id=AEg1DwAAQBAJ&dq=Birsa+Munda,+3rd+February+1900&pg=PT65|title=BIRSA MUNDA|year=2017|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting|isbn=978-81-230-2544-5|language=en}}</ref> ৰাঁচীৰ উপ-আয়ুক্তৰ পত্ৰ অনুসৰি, ১৫ টা বিভিন্ন অপৰাধমূলক গোচৰত ৪৬০ জন জনজাতীয় লোকক অভিযুক্ত কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত ৬৩ জনক দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়। এজনক মৃত্যুদণ্ড, ৩৯ জনক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড আৰু ২৩ জনক চৈধ্য বছৰ পৰ্যন্ত সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হয়। বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া চলি থকাৰ সময়তে কাৰাগাৰত বিৰছা মুণ্ডাকে ধৰি ছয়জন লোকৰ মৃত্যু হয়। ১৯০০ চনৰ ৯ জুনত কাৰাগাৰতে বিৰছা মুণ্ডাৰ মৃত্যু হয়।<ref name=cipra>{{cite web |title=The "Ulgulaan" of "Dharati Aba" |trans-title=The Revolt of Birsa Munda |url=http://www.cipra.in/ulgulaanch3.html |date=2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421064218/http://www.cipra.in/ulgulaanch3.html |archive-date=21 April 2014 |website=cipra.in |access-date=10 June 2015 |quote=He was lodged in Ranchi jail, for trial along with his 482 followers where he died on 9 June 1900. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140421064218/http://www.cipra.in/ulgulaanch3.html |archivedate=21 April 2014 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত আন্দোলনটো স্তিমিত হৈ পৰে। ১৯০৮ চনত উপনিৱেশিক চৰকাৰে 'চোটানাগপুৰ প্ৰজাস্বত্ব আইন' (CNT) প্ৰণয়ন কৰে, যিয়ে জনজাতীয় ভূমি অ-জনজাতীয় লোকলৈ হস্তান্তৰ কৰাটো নিষিদ্ধ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/elections/jharkhand-lok-sabha-in-the-land-of-birsa-munda-tribals-to-boycott-polls-on-may-6-5710276/|title=Jharkhand: In the land of Birsa Munda, tribals to boycott polls on May 6|website=indianexpress.com|access-date=5 May 2019|archive-date=5 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505082456/https://indianexpress.com/elections/jharkhand-lok-sabha-in-the-land-of-birsa-munda-tribals-to-boycott-polls-on-may-6-5710276/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/chotanagpur-tenancy-act-what-next/cid/451611|title=Chotanagpur Tenancy Act: What next|website=telegraphindia|access-date=31 August 2019|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806201302/https://www.telegraphindia.com/jharkhand/chotanagpur-tenancy-act-what-next/cid/451611|url-status=live}}</ref> বিৰছা মুণ্ডাৰ গ্ৰেপ্তাৰ আছিল ব্ৰিটিছৰ বাবে এক বৃহৎ সাফল্য। ১৯০০ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত বংগৰ লেফটেনেণ্ট গভৰ্ণৰে টেলিগ্ৰামৰ জৰিয়তে গৃহ বিভাগক এই কথা অৱগত কৰে। ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত লণ্ডনৰ ছাৰ আৰ্থাৰ গডলীক এই খবৰটো দিয়া হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে, ১৯০০ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত ডুম্বাৰীৰ চাইল ৰাকাব পাহাৰত আৰক্ষীয়ে বিৰছাৰ সমৰ্থকসকলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰিছিল, কিন্তু তাত নিহত হোৱা লোকৰ সংখ্যা এতিয়াও অজ্ঞাত হৈ আছে।<ref>{{Cite news |last=Sinha |first=Anuj Kumar |date=15 November 2024 |title=Birsa Munda's truth remains hidden; his arrest news was sent to London. |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/birsa-munda-buried-in-rare-documents-news-of-his-arrest-was-sent-to-london |access-date=22 January 2025 |work=[[Prabhat Khabar]]}}</ref> == লিগেচী == [[File:Birsa Munda 1988 stamp of India.jpg|thumb|upright=1.1|১৯৮৮ চনৰ [[ভাৰতীয় ডাক]] টিকটত বিৰছা মুণ্ডা]] ২০২১ চনৰ ১০ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত এক বৈঠকত [[কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী পৰিষদ|কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে]] জনজাতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামীগৰাকীৰ অৱদানক স্মৰণ কৰি ১৫ নৱেম্বৰ—বিৰছা মুণ্ডাৰ জন্ম জয়ন্তীক [[জনজাতীয় গৌৰৱ দিৱস]] হিচাপে পালন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last=Pandit |first=Ambika |title=Centre to observe Birsa Munda birth anniversary on November 15 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/centre-to-observe-birsa-munda-birth-anniversary-on-november-15/articleshow/87638156.cms |date=11 November 2021 |newspaper=The Times of India |access-date=12 November 2021 |archive-date=11 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111084223/https://timesofindia.indiatimes.com/india/centre-to-observe-birsa-munda-birth-anniversary-on-november-15/articleshow/87638156.cms |url-status=live }}</ref> কৰ্ণাটকৰ [[মহীশূৰ]] আৰু কোডাগু জিলাৰ দৰে দূৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ জনজাতীয় লোকসকলেও আজিও তেওঁৰ জন্ম জয়ন্তী উদযাপন কৰে।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1591329030.cms Tribals celebrate Birsa Munda birth anniversary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151215073857/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1591329030.cms |date=15 December 2015 }} ''[[Times of India]], 18 November 2001''.</ref> চৰকাৰী উদযাপন [[ঝাৰখণ্ড]]ৰ ৰাজধানী [[ৰাঁচী]]ৰ কোকাৰ অঞ্চলত থকা তেওঁৰ সমাধি স্থলত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>[http://rajbhavanjharkhand.nic.in/homagetobirsamunda.pdf Homage to Bhawan Birsa Munda on his Birth Anniversary at Ranchi] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090410052629/http://rajbhavanjharkhand.nic.in/homagetobirsamunda.pdf |date=10 April 2009 }} ''[[Raj Bhavan (Jharkhand)]] Official website. 15 November 2008.''</ref> বৰ্তমানে তেওঁৰ নামেৰে কেইবাটাও সংস্থা, প্ৰতিষ্ঠান আৰু গাঁথনি নামাকৰণ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল—ৰাঁচীৰ বিৰছা মুণ্ডা বিমানবন্দৰ, সিন্দ্ৰীৰ বিৰছা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী, ৰুৰকেলাৰ বিৰছা মুণ্ডা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম (বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ হকী ষ্টেডিয়াম), কানপুৰৰ বিৰছা মুণ্ডা বনবাসী ছাত্ৰাবাস, পুৰুলীয়াৰ সিধো কানহো বিৰছা বিশ্ববিদ্যালয়, শ্বাহডলৰ বিৰছা মুণ্ডা চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, আৰু বিৰছা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়। বিহাৰ ৰেজিমেণ্টৰ যুদ্ধকালীন ধ্বনি হৈছে ''বিৰছা মুণ্ডা কি জয়''।<ref>[https://web.archive.org/web/20071115163540/http://www.bharat-rakshak.com/ARMY/Regiments/Bihar.html Bihar Regiment] ''bharat-rakshak.com''.</ref> [[বিৰছা মুণ্ডা|ষ্টেচু অৱ উলগুলান]] হৈছে [[ঝাৰখণ্ড]]ত নিৰ্মাণ কৰিবলৈ প্ৰস্তাৱিত বিৰছা মুণ্ডাৰ এক ১৫০ ফুট ওখ প্ৰতিমূৰ্তি, যিটো অঞ্চলটোৰ ঘৰে ঘৰে সংগ্ৰহ কৰা পাথৰেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ'ব।<ref>{{cite web |title=बिरसा मुंडा 150 फीट ऊंची प्रतिमा लगाएंगे |trans-title=Birsa Munda will get 150-foot-tall statue |url=https://www.inextlive.com/jharkhand/ranchi/150-feet-statue-of-birsa-munda-142413 |date=16 November 2016 |website=Inextlive |language=hi |access-date=11 November 2017 |archive-date=12 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021721/http://inextlive.jagran.com/150-feet-statue-of-birsa-munda-142413 |url-status=live }}</ref> ৰাঁচীৰ 'নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটি অৱ ষ্টাডী এণ্ড ৰিচাৰ্চ ইন ল'-ৰ বাৰ্ষিক মহাবিদ্যালয় মহোৎসৱ 'উলগুলান' বিৰছা মুণ্ডাৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত। 'আৰম' চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালক গোপী নাইনাৰে তামিল ভাষাত বিৰছা মুণ্ডাৰ জীৱনভিত্তিক এখন চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিবলৈ সাজু হৈছে।<ref>{{cite web |last=Prasath |first=Rajendra |title=பழங்குடி இன சுதந்திர போராளி பிர்ஸா முண்டா கதையை திரைப்படமாக்குகிறார் கோபி நயினார்! |trans-title=Life of indigenous freedom fighter Bursa Munda being made into a movie |url=https://tamil.filmibeat.com/news/gopi-nainar-direct-birsa-munda-biopic-056272.html |date=9 October 2018 |website=[[Oneindia|Filmibeat]] |language=ta |access-date=16 November 2018 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116001039/https://tamil.filmibeat.com/news/gopi-nainar-direct-birsa-munda-biopic-056272.html |url-status=live }}</ref> তদ্ৰূপ, জনপ্ৰিয় তামিল পৰিচালক তথা জাতি-বিৰোধী কৰ্মী পা. ৰঞ্জিতে বিৰছা মুণ্ডাৰ জীৱনীভিত্তিক এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিব।<ref>{{cite news |last=Rajendran |first=Sowmya |title='The doors close the minute we know the person was Dalit': The Pa Ranjith Interview |url=https://www.thenewsminute.com/article/doors-close-minute-we-know-dead-person-was-dalit-pa-ranjith-interview-91469 |date=13 November 2018 |website=[[The News Minute]] |access-date=16 November 2018 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116131440/https://www.thenewsminute.com/article/doors-close-minute-we-know-dead-person-was-dalit-pa-ranjith-interview-91469 |url-status=live }}</ref> === স্মৰণ === {{More citations needed|section|date=March 2025}} তলত উল্লেখিত প্ৰতিষ্ঠান আৰু সংস্থাসমূহ তেওঁৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰি তেওঁক স্মৰণ কৰা হৈছে<ref>{{Cite web| title=Life and Movements of Birsa Munda | url=https://dspace.sxcjpr.edu.in/jspui/bitstream/123456789/1523/1/E-Book-Life-and-Movements-of-Birsa-Munda.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20260828100238/https://dspace.sxcjpr.edu.in/jspui/bitstream/123456789/1523/1/E-Book-Life-and-Movements-of-Birsa-Munda.pdf | archive-date=2026-08-28}}</ref>: * বিৰছা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়<ref>{{Cite web |title=Birsa Agricultural University, Ranchi - Autonomous University |url=https://www.telegraphindia.com/edugraph/colleges/birsa-agricultural-university-ranchi-baur/590 |access-date=3 March 2025 |website=Telegraph India}}</ref> * বিৰছা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী * বিৰছা কলেজ, খুঁটী * বিৰছা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী, সিন্দ্ৰী * সিধো কানহো মুৰ্মু বিশ্ববিদ্যালয়, ডুমকা * সিধো কানহো বিৰছা বিশ্ববিদ্যালয় * বিৰছা মুণ্ডা এথলেটিক্স ষ্টেডিয়াম * বিৰছা মুণ্ডা বিমানবন্দৰ * বিৰছা মুণ্ডা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ * বিৰছা সেৱা দল (এক বিতৰ্কিত বিলুপ্ত সংগঠন) * বিৰছা মুণ্ডা জনজাতীয় বিশ্ববিদ্যালয় * বিৰছা মুণ্ডা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হকী ষ্টেডিয়াম == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ২০০৪ চনত অশোক চৰণৰ দ্বাৰা ''উলগুলান-এক ক্ৰান্তি'' (''The Revolution'') নামৰ এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছবিখনত দীপৰাজ ৰাণাই বিৰছা মুণ্ডাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু ৫০০ জন ''বিৰছাইটে'' অতিৰিক্ত শিল্পী হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite AV media |title=Ulgulan-Ek Kranti |trans-title=The Revolution |url=http://www.cultureunplugged.com/play/47/Ulgulan-Ek-Kranti |date=2004 |type=Motion picture |website=Cultureunplugged.com |language=hi |access-date=10 June 2019}}</ref> একে বছৰতে ৰাজেশ মিট্টালৰ ''বিৰছা মুণ্ডা – দ্য ব্লেক আইৰণ মেন'' নামৰ আনখন চলচ্চিত্ৰ মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite web |title=Birsa Munda – The black Iron Man (2004) |url=https://indiancine.ma/CQGF/info |website=Indiancine.ma |access-date=10 February 2021 |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422185330/https://indiancine.ma/CQGF/info |url-status=live }}</ref> ২০০৮ চনত বিৰছাৰ জীৱনৰ আধাৰত ইকবাল দুৰ্ন্নীৰ নিজৰ উপন্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তেওঁৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''গান্ধী চে পেহলে গান্ধী'' (Gandhi Before Gandhi) নামৰ এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Film ''Gandhi Se Pehle Gandhi'' is on Birsa Munda |url=http://bollywood-buzz.com/news/4260/film-%E2%80%9Cgandhi-se-pehle-gandhi-%E2%80%9Cis-on-birsa-munda.html |date=2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107075028/http://bollywood-buzz.com/news/4260/film-%E2%80%9Cgandhi-se-pehle-gandhi-%E2%80%9Cis-on-birsa-munda.html |archive-date=7 January 2016 |url-status=usurped |access-date=10 June 2019}}{{cbignore}}{{dead link|date=June 2019|reason=no archive snapshot available ("Fail with status: 400") or direct link to website ("502 Bad Gateway")}}</ref> ২০২০ চনত ৰাজন খোছাৰ পৰিচালনাত ''ভগৱান বিৰছা মুণ্ডা'' নামৰ এখন ভাৰতীয় জীৱনীমূলক চুটি ছবি মুক্তি পায়।<ref>{{cite web |title=खूंटी में शुरू हुई भगवान बिरसा मुंडा पर आधारित बायोपिक फिल्म की शूटिंग |trans-title=Shooting of biopic film based on Bhagwan Birsa Munda has started in Khunti |url=https://www.bhaskar.com/jharkhand/ranchi/news/shooting-of-the-biopic-film-based-on-god-birsa-munda-started-in-the-peg-075505-5145630.html |website=[[Dainik Bhaskar]] |language=hi |date=2 August 2019 |access-date=21 February 2021 |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422185325/https://www.bhaskar.com/jharkhand/ranchi/news/shooting-of-the-biopic-film-based-on-god-birsa-munda-started-in-the-peg-075505-5145630.html |url-status=live }}</ref> [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] বিজয়ী, লেখিকা তথা সমাজকৰ্মী [[মহাশ্বেতা দেৱী]]ৰ ঐতিহাসিক কল্পকাহিনীমূলক উপন্যাস ''[[অৰণ্যেৰ অধিকাৰ]]'' (১৯৭৭), যাৰ বাবে তেওঁ ১৯৭৯ চনত [[বঙালী ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল|বঙালী ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা]] লাভ কৰিছিল, ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ বিৰুদ্ধে গঢ়ি উঠা মুণ্ডা বিদ্ৰোহ আৰু বিৰছাৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত। পিছলৈ তেওঁ বিশেষকৈ তৰুণ পাঠকসকলৰ বাবে ইয়াৰ এটা সংক্ষিপ্ত সংস্কৰণ 'বিৰছা মুণ্ডা' লিখি উলিয়াইছিল।<ref>[http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDeviMah.htm Biography for Mahasweta Devi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326080914/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDeviMah.htm |date=26 March 2010 }} "[[Ramon Magsaysay Award]] Official website."</ref> [[File:बिरसा मुंडा का गीत.webm|thumb|বিৰছা মুণ্ডাৰ স্মৃতিত ৰচিত এটি লোকগীত]] == তথ্য উৎস == {{Reflist}} === ''গ্ৰন্থপঞ্জী'' === * * {{cite journal |last=Rycroft |first=Daniel J. |title=Capturing Birsa Munda: The Virtuality of a Colonial-era Photograph |url=http://indianfolklore.org/journals/index.php/IFRJ/article/viewFile/174/180 |date=December 2004 |volume=1 |number=4 |journal=Indian Folklore Research Journal |format=PDF |access-date=4 February 2015 |archive-date=4 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204141100/http://indianfolklore.org/journals/index.php/IFRJ/article/viewFile/174/180 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150204141100/http://indianfolklore.org/journals/index.php/IFRJ/article/viewFile/174/180 |archivedate=4 February 2015 |deadurl=yes }} * {{cite book |last=Singh |first=Suresh |title=The Dust-storm and the Hanging Mist: A Study of Birsa Munda and His Movement in Chhotanagpur, 1874–1901 |url=https://books.google.com/books?id=gwAeAAAAMAAJ |date=1966 |location=Calcutta |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay |oclc=192213 |access-date=4 February 2015}} * {{cite book |last=Singh |first=Kumar Suresh |title=Birsa Munda and His Movement 1874–1901: A Study of a Millenarian Movement in Chotanagpur |date=1983 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0195614244}} (A reissuance of ''The Dust-storm...'') * {{cite book |last=Ranjan |first=Rahul |title=The Political Life of Memory: Birsa Munda in Contemporary India |edition=Illustrated |date=2023 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1009337908 |url=https://books.google.com/books?id=f1KmEAAAQBAJ }} == অতিৰিক্ত পঠন == * {{Cite web |last1=Sinha |first1=Tuhin A. |last2=Verma |first2=Ankita |title=The Legend of Birsa Munda |date=18 February 2022 |url=https://www.thedispatch.in/this-book-chronicles-the-story-of-the-subaltern-tribal-hero-birsa-munda/ |website=The Dispatch |access-date=5 December 2022 |quote=This book chronicles the story of the subaltern tribal hero Birsa Munda}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Birsa Munda|বিৰছা মুণ্ডা}} * [https://web.archive.org/web/20090410050152/http://orissagov.nic.in/e-magazine/Orissareview/aug2004/engishPdf/Pages14-15.pdf Birsa Munda – ''The Great Hero of the Tribals''] at ''Government of [[Odisha]] website''. * [https://www.jharkhandjobportal.com/2020/07/birsa-munda-in-hindi.html Birsa Munda Revolt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725174055/https://www.jharkhandjobportal.com/2020/07/birsa-munda-in-hindi.html |date=25 July 2020 }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:বিৰছা মুণ্ডা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:বিপ্লৱী]] [[শ্ৰেণী:ঝাৰখণ্ডৰ ব্যক্তি]] 4tg73phzg4kqhnxl8yfzo20hq6v1vdh 0 88008 647494 645454 2026-10-25T04:14:18Z Dipankar Das 36094 removed [[Category:ভাষা]]; added [[Category:ওড়িয়া ভাষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 647494 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Sambalpuri | altname = Western Odia | nativename = {{lang-or|ସମ୍ବଲପୁରୀ|label=none|translit-std=ISO}} | states = [[India]] | region = [[Western Odisha]] | ethnicity = [[Odia people|Odias]] | image = {{Photomontage | photo1a = Sambalpuri Odia script.png | spacing = 2 | color = 0 | border = 0 | foot_montage = }} | imagecaption = 'Sambalpuri' in the [[Odia script]] | speakers = {{sigfig|2.630|3}} million | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/spv|title=Sambalpuri|website=Ethnologue}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern]] | fam5 = [[Odia languages|Odia]] | script = [[Odia script|Odia]]<ref name="BASI">{{cite book|title=Bulletin of the Anthropological Survey of India|url=https://books.google.com/books?id=lnELAAAAIAAJ|year=1979|publisher=Director, Anthropological Survey of India, Indian Museum}}</ref><ref name="Pasayat1998">{{cite book|author=Chitrasen Pasayat|title=Tribe, Caste, and Folk Culture|url=https://books.google.com/books?id=E8TYAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Rawat Publications|isbn=9788170334576}}</ref><ref name="Kapoor2002">{{cite book|author=Subodh Kapoor|title=The Indian Encyclopaedia: La Behmen-Maheya|url=https://books.google.com/books?id=4LqRXZPJTUoC&pg=PA4240|year=2002|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-7755-271-3|pages=4240–}}</ref> | iso3 = spv | glotto = samb1325 | glottoname = Sambalpuri | map = Sambalpuri speaking areas.png | mapcaption = Sambalpuri speaking areas in Odisha and Chhattisgarh | map2 = Lang Status 80-VU.svg | mapscale = 1.0 | mapcaption2 = {{center| {{small|Sambalpuri is classified as Vulnerable language by the UNESCO [[Atlas of the World's Languages in Danger]]<ref>{{Cite web|url=https://en.wal.unesco.org/languages/sambalpuri|title=World Atlas of Languages: Sambalpuri|website=en.wal.unesco.org|access-date=9 December 2024}}</ref>}}}} | notice = IPA }} {{Contains special characters | special = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] পাঠ্য | fix = Help:Multilingual support#Odia | characters = Odia script }} [[চিত্ৰ:WIKITONGUES-_Nicolas_speaking_Sadri,_Kharia,_and_Sambalpuri.webm|thumb|চীনে ৰেকৰ্ড কৰা তিনিটা ভাষাত কথা কোৱা সম্বলপুৰী ভাষাবিদ।]] '''সম্বলপুৰী''' ({{Lang-en|Sambalpuri}}; {{ipa|spv|sɔmbɔlɔpuɾi|lang}}) এটি পূৰ্বী [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]] যি [[ওড়িশা]]ৰ পশ্চিম ভাগত কথিত। এই ভাষাক '''পশ্চিমীয়া ওড়িয়া''' আৰু '''কোসলী''' নামেৰেও জনা যায়।<ref>{{e21|spv}}</ref> কোসালী এটি নতুনকৈ জনপ্ৰিয় হৈ উঠা নাম, যি বিবাদাস্পদ, কাৰণ ই ঐতিহাসিক [[দক্ষিণ কোসল]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়ে, যি অঞ্চলত বৰ্তমানৰ সম্বলপুৰ অঞ্চলো আছিল।{{sfn|Dash|1990|pp=4–5}} সম্বলপুৰী ভাষী লোকে সাধাৰণতে সম্বলপুৰীক এক পৃথক [[ভাষা]] হিচাপে চায়, যদিও বাহিৰৰ লোকে প্ৰায় ইয়াক [[উড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া ভাষা]]ৰ উপভাষা গণ্য কৰে।{{sfn|G.K. Sahu|2002|pp=1–2}} সম্বলপুৰী ভাষী লোকে আনুষ্ঠানিক কামৰ বাবে ওড়িয়া ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvtxt|Patel|n.d.}} cited in {{harvtxt|Mathai|Kelsall|2013|p=3}}</ref> ২০০৬ চনৰ এক সমীক্ষাৰ মতে, সম্বলপুৰী আৰু মানক ওড়িয়াৰ শব্দসম্ভাৰত ৭৫% সামঞ্জস্য আছে।{{sfn|Mathai|Kelsall|2013|pp=4–6|ps=. The precise figures are 75{{ndash}}76%. This was based on comparisons of 210-item wordlists.}} == ভৌগোলিক বিতৰণ == ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনাত ২ নিযুত ৬৩০ হাজাৰ লোকে নিজৰ [[মাতৃভাষা]] সম্বলপুৰী বুলি নথিভুক্ত কৰিছিল, যাৰে প্ৰায় সকলো লোকেই আছিল উৰিষ্যাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|title=C-16: Population by mother tongue, India – 2011|last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191|accessdate=14 October 2022}}</ref> এই ভাষা কোৱা লোক ঘাইকৈ আছিল [[বৰগঢ়]] (১১৩০০০০), [[সুবৰ্ণপুৰ]] (৩৬৪০০০), [[বালনগীৰ]] (৩৩৫০০০), [[সম্বলপুৰ]] (২৭৫০০০), [[ঝাৰছোগোড়া]] (২৪৫০০০), [[নুৱাপাড়া]] (১৪৫০০০), [[বৌধ]] (৯০৭০০) আৰু [[সুন্দৰগঢ়]] (৪২৭০০) জিলাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|title=C-16: Population by mother tongue, Odisha – 2011|last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10217|accessdate=16 December 2022}}</ref> == লিপি == পশ্চিম উৰিষ্যাৰ শিলালিপি আৰু সাহিত্য কৰ্ম ওড়িয়া লিপিতেই লিখা হৈছিল। ১২৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[পূৰ্বী গংগা ৰাজ্য|পূৰ্বী গংগা]]ৰ শাসক [[ভানু দেৱ ১]]ৰ স্তম্বেশ্বৰ শিলালিপি আৰু [[সোণেপুৰ ৰাজ্য|সোণেপুৰ]]ৰ ৰজা পৃথ্বী সিংহৰ গোবিন্দপুৰ ৰাজআজ্ঞাত দেখা পোৱাৰ দৰে।<ref>{{Citation|title=The Mirror Reflection of Sambalpur State through the Courtly Chronicle called Kosalananda Kavyam|publisher=Odisha History Congress|url=https://www.academia.edu/1773363|author=Ashok kumar Patnaik|date=December 2009|access-date=12 March 2021}}</ref> ১৭ শতিকাৰ [[সম্বলপুৰ ৰাজ্য]]ৰ চৌহান ৰজা বলিয়াৰ সিংহৰ কালত লিখা মহাকাব্য কোসলানন্দ কাব্যও সংস্কৃত ভাষাত [[ওড়িয়া লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হৈছিল।<ref>{{citation|title=The Mirror Reflection of Sambalpur State through the Courtly Chronicle called Kosalananda Kavyam|publisher=Odisha History Congress|url=https://www.academia.edu/1773363|author=Ashok kumar Patnaik|page=237|date=December 2009|access-date=12 March 2021}}</ref> অতীতত সম্ভৱতঃ দেৱনাগৰী লিপিও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>[http://Odisha.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-11.pdf Untitled-13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617021358/http://odisha.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-11.pdf|date=17 June 2013}}</ref> == ধ্বনিতত্ত্ব == সম্বলপুৰী ভাষাত ২৮টা ব্যঞ্জনধ্বনি, ২টা উপ-স্বৰধ্বনি আৰু ৫টা স্বৰধ্বনি পোৱা যায়।<ref name="Linguistic Survey of India">{{Cite book|last=Mahapatra|first1=B.P.|title=Linguistic Survey of India: Orissa|year=2002|publisher=Language Division, Office of the Registrar General|place=Kolkata, India|page=67,68|url=https://www.censusindia.gov.in/2011-Documents/LSI/lsi_Orissa/2_orissa_vol_page_no_63_to_78.pdf|access-date=5 August 2020}}</ref> == ভাষা আন্দোলন == সম্বলপুৰী ভাষী লোকে বহু সময় ধৰি এক ভাষা আন্দোলন চলাই আহিছে। এই আন্দোলনৰ মূল দাবী হ'ল সম্বলপুৰী ভাষাক [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ অষ্ট অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰোৱা।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105193144/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |archivedate=2013-11-05 |title=Plea to include Kosli in 8th Schedule of Constitution |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |access-date=2023-04-15 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Memorandum for Inclusion of Kosli Language in the 8th Schedule of the Indian Constitution |url=http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |access-date=2023-04-15 |archivedate=2012-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403004010/http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |deadurl=yes }}</ref> == সাহিত্য == * সত্য নাৰায়ণ বোহিদৰে সম্বলপুৰী ভাষাত টিকচাম্ৰা (১৯৭৫), সম্বলপুৰী ভাষাৰ শব্দ-বিভৱ: বা সংক্ষিপ্ত সম্বলপুৰী ব্যাকাৰণ ও ৰচনা (১৯৭৭) আদি লিখিছে।<ref name="openlibrary">{{Cite web|url=https://openlibrary.org/authors/OL4655144A/Satya_Narayan_Bohidar|title=Satya Narayan Bohidar|work=Open Library}}</ref> * প্ৰয়াগ দত্ত যোশী, "স্বতন্ত্ৰ কোসলী ভাষাৰ পৰিচয়" আদি গ্ৰন্থৰ লেখক। * নীল মাধৱ পানীগ্ৰহী, মহাভাৰত কথাৰ লেখক।<ref>Panigrahi, Nil Madhab, "Mahabharat Katha", Lark books, Bhubaneswar, 1996, {{ISBN|81-7375-023-8}}.</ref> * [[হলধৰ নাগ]], বিখ্যাত সম্বলপুৰী কবি যাক "লোক কবি ৰত্ন" নামেৰেও জনা যায়। তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম: লোকগীত, সম্পৰ্দ, কৃষ্ণগুৰু, মহাসতি উৰ্মিলা, তাৰা মণ্ডোদৰী, অচ্ছিয়া, বচ্ছৰ, চিৰি সোমলই, বীৰ সুৰেন্দ্ৰ সাই, কৰমসানী, ৰসিয়া কবি, প্ৰেম পেচান।<ref name="telegraphindia-25sep2010">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1100925/jsp/orissa/story_12978196.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101124035314/http://www.telegraphindia.com/1100925/jsp/orissa/story_12978196.jsp|archivedate=24 November 2010|title=Poetry makes him known as new GangadharMeher|date=25 September 2010|dead-url=4 November 2010}}</ref> তেওঁৰ ৰচনাসমূহক "লোককবি হলধৰ গ্ৰন্থাৱলী"ত সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Nag, Haldhar, "Lokakabi Haladhar Granthabali", compiler – Dwarikanath Nayak, Bidya Prakashan, Cuttack, 2000, {{ISBN|81-7703-009-4}} (Five PhD theses on this class III-dropout poet)</ref> তেওঁ ২০১৬ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/5-PhD-theses-on-this-class-III-dropout-poet/articleshow/51607373.cms 5 PhD theses on this class III-dropout poet]</ref><ref>{{Cite news|title=Translation takes Nag's poems to more readers|url=https://www.telegraphindia.com/odisha/translation-takes-nag-s-poems-to-more-readers/cid/1474023|dead-url=14 February 2019|language=en}}</ref> * প্ৰফুল্ল কুমাৰ ত্ৰিপাঠী: সম্বলপুৰী ওড়িয়া অভিধান প্ৰণেতা।<ref>{{Cite web|url=https://www.odiasahitya.com/members/memberprofile/?member=prafulla+kumara+tripathi|title=Prafulla Kumar Tripathy|work=Odia Sahitya|access-date=2023-04-15|archivedate=2022-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220907120006/https://www.odiasahitya.com/members/memberprofile/?member=prafulla+kumara+tripathi|deadurl=yes}}</ref> * হেম চন্দ্ৰ আচাৰ্য: ৰামায়ণৰ সম্বলপুৰী অনুবাদ 'ৰাম ৰহ'ৰ লেখক।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/RamRaha|title=Ram Raha|last=Hema Chandra Acharya|work=Archive.org}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থৰ তালিকা == * {{Cite thesis|last=Dash|first=Ashok Kumar|date=1990|title=Evolution of Sambalpuri language and its morphology}} * {{Cite report|last=Mathai|first=Eldose K.|year=2013|title=Sambalpuri of Orissa, India: A Brief Sociolinguistic Survey|url=https://www.sil.org/resources/publications/entry/54878}} * {{Cite thesis|last=Patel|first=Kunjaban|date=n.d.|title=A Sambalpuri phonetic reader}} * {{Cite thesis|last=Sahu|first=Gobardhan|date=2001|title=Generative phonology of Sambalpuri: a study (revised)}} * {{Cite thesis|last=Sahu|first=Gopal Krishna|date=2002|title=A derivational morphology of Sambalpuri}} == বাহ্যিক সংযোগ আৰু অন্য লেখ == * {{Cite journal|last=Biswal|first1=Tuna|year=2010|title=Politics of Sambalpuri or Kosali as a dialect of Oriy in Orissa|journal=Language in India|volume=10|issue=11|url=http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210718113521/http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf|archivedate=2021-07-18|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * [http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ কোসলী ভাষাত প্ৰকাশিত পঞ্জীভুক্ত বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122233828/http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ |date=2022-01-22 }} * {{Cite book|last=Datta|first1=S.P.|date=2002|chapter=Sambalpuri dialect|title=Linguistic survey of India: special studies: Orissa|series=Special studies / Linguistic Survey of India|publisher=Language Division, Office of the Registrar General, India|place=Kolkata|pages=67–93}} [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ভাষা]] 9gel93w8rqx8hvtfumo5ykvo9bg7nus 0 88295 647339 645419 2026-10-24T17:32:12Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647339 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Magahi | altname = Magadhi | nativename = {{hlist| | {{nowrap|मगही/मगधी}} | {{nowrap|{{Script|Kthi|𑂧𑂏𑂯𑂲/𑂧𑂏𑂡𑂲}}}} | {{nowrap|মগহী/মগধী}} }} | image = Shukla Magahi.svg | imagealt = Magahi | imagecaption = '''''Magahi''''' written in [[Kaithi]] script<ref>{{cite book |last=Grierson |first=George Abraham |author-link=George Abraham Grierson|date= |title=Linguistic Survey Of India, Volume 5.2 |url= |location= |publisher= |pages=10 |isbn=}}</ref> | states = [[India]] | region = [[Magahi culture|Magadh]] (southern [[Bihar]], northern [[Jharkhand]], and northwestern [[West Bengal]])<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/rosettaproject_mag_detail-1/mode/2up|title=Magahi or Magadhi|last=Grierson|first=G.A.|website=Internet Archive|year=1927}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.omniglot.com/writing/magahi.htm|title=Magahi|website=Omniglot}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.longdom.org/articles/magahi-and-magadh-language-and-people.pdf|title=Magahi and Magadh: Language and the People|last=Atreya|first=Lata|website=Global Journal of Interdisciplinary Social Sciences|access-date=2023-04-28|archivedate=2021-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210731102100/https://www.longdom.org/articles/magahi-and-magadh-language-and-people.pdf|deadurl=yes}}</ref> | ethnicity = [[Magahi people|Magahi]] | speakers = 12.6&nbsp;million | date = 2011 census | speakers2 = (additional speakers counted under Hindi) | ref = <ref name="ethnologue.com">{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/mag|title=Magahi|website=ethnologue}}</ref><ref name="census2011">{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength - 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]|date=29 June 2018}}</ref> | minority = {{IND}} * [[Jharkhand]]{{efn|additional official language of Jharkhand}}<ref>{{Cite web|url=https://www.prabhatkhabar.com/news/ranchi/jharkhand-raghubar-das-cabinet-decision-maithili-bhojpuri-angika-magahi-second-language/1135878.html |title=झारखंड : रघुवर कैबिनेट से मगही, भोजपुरी, मैथिली व अंगिका को द्वितीय भाषा का दर्जा |website= [[Prabhat Khabar]]|date=21 March 2018 |access-date=17 November 2018 |language=hi}}</ref> | ancestor = [[Magadhi Prakrit]] | ancestor2 = Magadhan [[Apabhraṃśa]] | ancestor3 = [[Abahattha]] | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern Zone (Magadhan)]] | fam5 = [[Bihari languages|Bihari]] | dia1 = Southern Magahi | dia2 = Northern Magahi | dia3 = Central Magahi | dia4 = [[Khortha language|Khortha]] | script = [[Devanagari]]<br/>[[Kaithi]] (formerly) | iso2 = mag | iso3 = mag | map = Magahi map.png | mapcaption = Magahi speaking regions }} '''মগহী''' ({{Script|Kthi|𑂧𑂏𑂯𑂲}}) বা '''মগধী''' ({{Script|Kthi|𑂧𑂏𑂡𑂲}}) এটি পূৰ্বী [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]] যি [[ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Magahi011">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p3N81Di9EN8C&q=magahi+people&pg=PA6|title=Magahī Phonology: A Descriptive Study|access-date=4 November 2018|pages=6|isbn=9788180695254|last=Prasad|first1=Saryoo|year=2008}}</ref><ref name="Magahi022">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&q=magahi+people&pg=PA91|title=Language, Religion and Politics in North India|access-date=4 November 2018|pages=93|isbn=9780595343942|last=Brass|first1=Paul R.|year=2005}}</ref> [[নেপাল]]ৰ [[তেৰাঈ]] অঞ্চলতো মহগী কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|url=https://www.ethnologue.com/language/mag|title=Magahi|journal=Ethnologue: Languages of the World|editor-last=Eberhard|editor-first=David M.|date=2021|publisher=SIL International|place=Dallas, Texas|edition=Twenty-fourth|access-date=29 April 2021|url-access=subscription}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বাঙালী]] আৰু [[উড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]ৰ দৰে অন্য [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]]সমূহৰ দৰেই, এই [[ভাষা]]ৰ জনকো [[মাগধী প্ৰাকৃত]], যাৰ নামৰ পৰাই এই ভাষাৰ নামো আহিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Leisure/Nl73WC1JA8d6KVybBycNlM/How-a-Bihari-lost-his-mother-tongue-to-Hindi.html|title=How a Bihari lost his mother tongue to Hindi|date=22 September 2017}} </ref> মগহী ভাষাৰ বিস্তৃত আৰু পুৰণি লোকগাথা আৰু সাধুকথাৰ পৰম্পৰা আছে। এই ভাষা বিহাৰৰ ৯খন জিলা (গয়া, পটনা, জেহানাবাদ, ঔৰংগাবাদ, নলন্দা, শ্বেইখপুৰা, নৱডা, লখীশৰাই আৰু অৰৱল), ঝাৰখণ্ডৰ ৮খন জিলা (হাজাৰিবাঘ, পলমু, ছত্ৰ, কোদৰমা, জমতাৰা, বোকাৰো, ধনবাদ আৰু গিৰিদিহ) আৰু পশ্চিমবংগৰ মালদা জিলাত ঘাইকৈ কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC&q=angika+in+west+bengal&pg=PA481|title=International Encyclopedia of Linguistics: 4-Volume Set|last=Frawley|first1=William|access-date=8 November 2018|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=9780195139778|language=en|date=May 2003}}</ref> এই ভাষা ভাষী লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ২০৭০০০০০, খোৰ্থা উপভাষা কোৱা ৮০ লাখ লোকক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি। মগহী মাগধী প্ৰাকৃতৰ পৰা অহা, যি প্ৰাচীন [[মগধ]] মহাজনপদত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই ৰাজ্য আছিল পূৰ্বী ভাৰতত [[গঙ্গা নদী|গংগা নদী]]ৰ দক্ষিণে আৰু [[সোণ নদী]]ৰ পূব দিশে। ১ কোটি ২৬ লাখ মগহী ভাষী লোক থকা স্বত্ত্বেও এই ভাষাক [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ অষ্ট অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই। বিহাৰত, [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]হে আনুষ্ঠানিক আৰু শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, মগহী নহয়।<ref name="diehardindian.com">{{Cite web|url=http://www.diehardindian.com/demogrph/moredemo/histlang.htm|title=History of Indian Languages|publisher=Diehardindian.com|accessdate=29 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226234832/http://www.diehardindian.com/demogrph/moredemo/histlang.htm|archivedate=26 February 2012}}</ref> ১৯৬১ চনৰ পৰা ভাৰতৰ জনগণনাত মগহীক হিন্দীৰ উপভাষা হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈ আহিছে।<ref name="books.google.co.in">{{Cite conference|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=tcfJY7kANo8C&q=awadhi+and+magahi+languages&pg=PA5}}</ref> == ইতিহাস == মগহী ভাষাৰ উৎস মাগধী প্ৰাকৃত, যি অসমীয়া, বাঙালী আৰু ওড়িয়াৰ দৰে অন্য পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাৰো উৎস। বৰ্তমানৰ বিহাৰ ৰাজ্যত প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্য আছিল, য'ত মাগধী প্ৰাকৃত কোৱা হৈছিল। মাগধী শব্দৰ পৰাই মগহী শব্দও আহিছে, আৰু বহুতো শিক্ষিত মগহী ভাষী লোকে মগধী নামহে পচন্দ কৰে।<ref>Jain Dhanesh, [[George Cardona|Cardona George]], ''The Indo-Aryan Languages'', pp449</ref> প্ৰায় দ্বাদশ শতিকাত [[অপভ্ৰংশ]]ই নিজৰ শেষ ৰূপ পাইছিল। প্ৰায়বোৰ আধুনিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাই তাৰ পাছতেই স্বকীয় ৰূপ লাভ কৰিছিল। মগহীৰ স্বকীয় ৰূপ সৰহপ আৰু কৌহপৰ দোহাকোষত দেখা যায়। মগধ প্ৰশাসনৰ ৰূপান্তৰৰ কালত মগধী ভাষাৰ ক্ষতি হৈছিল।<ref>Maitra Asim, ''Magahi Culture'', Cosmo Publications, New Delhi (1983), pp. 64</ref> পৰম্পৰাগতভাৱে ভ্ৰাম্যমান গাঁথা গায়কে দীঘল কাব্য পাঠ কৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ সৈতেও মগহধী শব্দ জড়িত হৈ পৰিল। মগধী লিখিবলৈ [[দেৱনাগৰী লিপি|দেৱনাগৰী]], [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাঙালী]] আৰু [[ওড়িয়া লিপি]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় পূৰ্বতে [[কৈথী লিপি]]ও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মগহীত থকা উচ্চাৰণ [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]তকৈ ঠেক।<ref name="Maithili and Magahi">{{Cite web|url=http://www.bihar.ws/info/Bihari-Languages/Maithili-and-Magahi.html|title=Maithili and Magahi|accessdate=10 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723144641/http://bihar.ws/info/Bihari-Languages/Maithili-and-Magahi.html|archivedate=23 July 2012}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে মগহী ভাষাত কোনো বিখ্যাত লিখিত সাহিত্য পোৱা নাযায়, কেৱল কিছু মৌখিক লোকগীতহে পোৱা যায়। প্ৰথমে [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] আৰু তাৰ পাছত ১৮৮১ চনৰ পৰা হিন্দী সেই প্ৰান্তৰ আনুষ্ঠানিক ভাষা হৈ পৰিল। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পাছত ১৯৫০ চনত হিন্দী ভাষাক বিহাৰৰ একমাত্ৰ আনুষ্ঠানিক ভাষাৰ স্থান দিয়া হ'ল, আৰু মগহীৰ দৰে বিহাৰৰ নিজৰ ভাষাসমূহক আওকাণ কৰা হ'ল।<ref>[[Paul Brass|Brass Paul R.]], ''The Politics of India Since Independence'', Cambridge University Press, pp. 183</ref> == মগহী ভাষী লোক == মগহীৰ কেইবাটাও উপভাষা আছে। ই প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলকেইটাত ঘাইকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়: পটনা, নলন্দা, গয়া, জেহানাবাদ, অৰৱল, ঔৰংগাবাদ, লখীশৰাই শ্বেইখপুৰা আৰু নৱডা। এই অঞ্চলৰ উত্তৰ দিশে মৈথিলী কোৱা হয় আৰু পশ্চিমে ভোজপুৰী। উত্তৰ-পূব দিশে অংগিকা ভাষা ঘাইকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। খোৰ্থা উপভাষা ঝাৰখণ্ডৰ ছোটা নাগপুৰ অঞ্চলৰ বোকাৰো, ছত্ৰ, ধনবাদ, গিৰিদিহ, হাজাৰিবাঘ, কোদৰমা আৰু ৰামগঢ়ত কোৱা হয়।<ref>Verma, Sheela (2003). </ref> [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগৰ]] মালদা জিলাতো মগহী ভাষা কোৱা হয়।<ref name="Magahi01">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p3N81Di9EN8C&q=magahi+people&pg=PA6|title=Magahī Phonology: A Descriptive Study|access-date=4 November 2018|pages=6|isbn=9788180695254|last=Prasad|first1=Saryoo|year=2008}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPrasad2008">Prasad, Saryoo (2008). </cite></ref><ref name="Magahi02">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&q=magahi+people&pg=PA91|title=Language, Religion and Politics in North India|access-date=4 November 2018|pages=93|isbn=9780595343942|last=Brass|first1=Paul R.|year=2005}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBrass2005">Brass, Paul R. (2005). </cite></ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, প্ৰায় ২০.৭ নিযুত মগহী ভাষী আছিল। == টোকা == {{Notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়া ==  {{refbegin}} * Munishwar Jha - "Magadhi And Its Formation," Calcutta Sanskrit College Research Series, 1967, 256 pp * Saryu Prasad - "A Descriptive Study of Magahi Phonology", PhD thesis submitted to Patna University. * A.C. Sinha (1966) - "Phonology and Morphology of a Magahi Dialect", PhD awarded by the University of Poona.(now Pune) * G.A. Grierson Essays on Bihari Declension and Conjugation, Journal of the Asiatic Society of Bengal, vol. iii, pp.&nbsp;119–159 * Hoernle, A.F. Rudolf & Grierson, G.A. A Comparative Dictionary of the Bihari Language * Prasad, Swarnlata (1959) Juncture and Aitch in Magahi, Indian Linguistics, Turner Jubilee Volume, 1959 pp.&nbsp;118–124. * Sweta Sinha (2014) - "The Prosody of Stress and Rhythm in Magahi", PhD thesis submitted to Jawaharlal Nehru University, New Delhi. * Sweta Sinha (2018)- "Magahi Prosody", Bahri Publications: New Delhi. {{ISBN|978-93-83469-14-7}}. {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[[মগহী দিৱস]] * [https://www.sites.google.com/site/bihargatha/the-history-of-the-dialects-folk-and-proverbs/the-historical-magahi-dialect মাগা - এক ঐতিহাসিক ভাষা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027124645/https://sites.google.com/site/bihargatha/the-history-of-the-dialects-folk-and-proverbs/the-historical-magahi-dialect |date=2020-10-27 }} * [https://web.archive.org/web/20070311232843/http://www.jainworld.com/scriptures/ জৈন লিপি] * [[iarchive:rosettaproject_mag_detail-1|গ্ৰীৰ্ছন, জি. এ.]] * [https://books.google.com/books?id=p3N81Di9EN8C মহাগি ফ'ন'লজি: চাৰু প্ৰসাদৰ দ্বাৰা এক বিৱৰণী অধ্যয়ন] [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী: ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] cywd56j30kv2r5w9liboaewtra48d5w 0 95948 647268 610971 2026-10-24T16:11:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647268 wikitext text/x-wiki [[File:Old-fashioned well in Finland.JPG|thumb|ফিনলেণ্ডৰ এটা পুৰণি কালৰ কুঁৱা। ]] '''কুঁৱা''' ({{lang-en|Well}}) হৈছে তৰল সম্পদ, সাধাৰণতে [[পানী]], আহৰণৰ বাবে খনন পদ্ধতিৰে মাটিত সৃষ্টি কৰা গভীৰ চুঙা সদৃশ এক গঠন। আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সাধাৰণ ধৰণৰ কুঁৱা বুলিলে পানীৰ কুঁৱাকে বুজা যায়। ইয়াক মাটিৰ তলৰ জলধাৰাত ভূগৰ্ভস্থ পানী লাভ কৰিবলৈ খন্দা হৈছিল। কুঁৱাৰ পানী পাম্পৰ দ্বাৰা টানি অনা হয়, বা পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি, যেনে বাল্টি বা ডাঙৰ পানীৰ মোনা যিবোৰ যান্ত্ৰিকভাৱে বা হাতেৰে ওপৰলৈ তুলিব লাগে। কুঁৱাৰ মাজেৰে পানী পুনৰ জলধাৰাত সুমুৱাই দিব পাৰি। প্ৰথমবাৰৰ বাবে কমেও আঠ হাজাৰ বছৰ আগতে কূপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ঐতিহাসিকভাৱে শুকান জলধাৰাৰ পলসত থকা সৰল স্কুপৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ইৰাণৰ কানাট, আৰু ভাৰতৰ ষ্টেপৱেল আৰু ছাকিলৈকে ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ ভিন্নতা আছে। কূপৰ খাদত আৱৰণ স্থাপন কৰিলে স্থিৰতা সৃষ্টি কৰাত সহায় হয় আৰু এইসমূহৰ ভিতৰত কাঠ বা বেতৰ কাৰু-কাৰ্যৰ আৱৰণ থকা এনে কুঁ‌ৱাবোৰ লৌহ যুগৰ আগৰ বুলি ধৰণা কৰা হৈছে। পৰম্পৰাগতভাৱে কূপবোৰ হাতেৰে খন্দা হয়। এই কূপবোৰৰ নিৰ্মাণকাৰ্য সস্তা আৰু কম প্ৰযুক্তিৰ কাৰণ ইয়াত বেছিভাগেই হাতৰ শ্ৰম প্ৰয়োগ হয়, আৰু খনন কাম আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে গঠনটো ইটা বা শিলেৰে আবৃত কৰিব পাৰি। কেচনিং নামৰ অধিক আধুনিক পদ্ধতিত পূৰ্বতে নিৰ্মাণ কৰি থোৱা কংক্ৰিটৰ কূপৰ আঙুঠি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিবোৰ গাঁতটোৰ ভিতৰলৈ নমাই দিয়া হয় আৰু দুটা ৰিঙৰ মাজত প্ৰলেপ ব্যৱহাৰ কৰি ছিদ্ৰ নোহোৱা কৰা হয়। তাৰ পিছত পানী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ পাম্প স্থাপন কৰা হয়। হাতেৰে ড্ৰিলিং পদ্ধতি বা মেচিন ড্ৰিলিঙৰ দ্বাৰা গভীৰ কূপ খনন কৰিব পাৰি। ড্ৰিল কৰা কূপবোৰত সাধাৰণতে ষ্টীল বা প্লাষ্টিকৰ দ্বাৰা গঠিত কাৰখানাত নিৰ্মিত পাইপ লগোৱা হয়। খন্দা কূপতকৈ বহু বেছি গভীৰতাত খনন কৰা কূপে অতি সহজে বছৰৰ যিকোনো সময়তে পানী যোগান ধৰিব পাৰে। মিঠা পানীৰ হ্ৰদ বা নৈৰ কাষত এটা সংগ্ৰাহক কূপ নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি য’ত কোনো মাধ্যমৰ মাজেৰে পানী সোমাই যাব। কূপৰ স্থান জলভূতত্ত্ববিদ বা ভূগৰ্ভস্থ পানী জৰীপকাৰীয়ে নিৰ্বাচন কৰিব পাৰে। পানী পাম্প কৰি বা হাতেৰে টানিব পাৰি। পৃষ্ঠৰ পৰা অশুদ্ধি সহজেই অগভীৰ উৎসত উপনীত হ’ব পাৰে আৰু ৰোগকাৰক বা ৰাসায়নিক দূষক পদাৰ্থৰ দ্বাৰা যোগানৰ দূষণ এৰাই চলিব লাগে। কূপৰ পানীত সাধাৰণতে পৃষ্ঠীয় পানীতকৈ অধিক খনিজ পদাৰ্থ থাকে আৰু ইয়াক খোৱাৰ আগতে শোধনৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। পানীৰ স্তৰ কমি যোৱাৰ লগে লগে আৰু চাৰিওফালৰ মাটি শুকাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে মাটিৰ লৱণীয়কৰণ হ’ব পাৰে। লগতে আন এটা পৰিৱেশজনিত সমস্যা হ’ল মিথেন পানীত সোমাই যোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। ==ইতিহাস== অতি প্ৰাচীন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ কূপসমূহৰে পূব ভূমধ্যসাগৰৰ সম্পৰ্ক পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite journal|last=Peltenburg|first=Edgar|year=2012|editor-last=|editor-first=|title=East Mediterranean water wells of the 9th–7th millennium BC|journal=|publisher=Leidorf|publication-place=Rahden/Westfalia|volume=In: Florian Klimscha (ed.), Wasserwirtschaftliche Innovationen im archäologischen Kontext. Von den prähistorischen Anfängen bis zu den Metropolen der Antike.|pages=69–82}}</ref> আটাইতকৈ পুৰণি নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে তাৰিখৰ তথ্য থকা কূপটো চাইপ্ৰাছৰ কিচোনেৰ্গা-মাইলৌথকিয়াৰ প্ৰাক-মৃৎশিল্পৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ স্থানত উদ্ধাৰ হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৪০০ চনত চূণশিলৰ মাজেৰে বৃত্তাকাৰ ব্যাসৰ এটা খাদ পিছত ৮ মিটাৰ (২৬ ফুট) গভীৰতাৰ জলধাৰা এটাত উপনীত হয়। কিছনেৰ্গা-মাইলাউথকিয়াৰ ২০৭০ চনৰ কূপ, ১৩ মিটাৰ (৪৩ ফুট) গভীৰতাৰ বুলি জনা যায়। এই স্থানৰ লগতে চুবুৰীয়া পাৰেকলিছা-শ্বিলৌৰোকাম্বোছত আন আন তুলনামূলকভাৱে কম পুৰণি কূপৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। ইজৰাইলৰ আধুনিক হাইফাৰ ওচৰৰ উপকূলৰ ওচৰৰ ‘আটলিট-য়াম’ত প্ৰায় ৭০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ৫.৫ মিটাৰ (১৮ ফুট) গভীৰতাৰ প্ৰথমটো শিলৰ ৰেখাযুক্ত কূপ হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite journal|last1=Galili|first1=Ehud|last2=Nir|first2=Yaacov|year=1993|title=The submerged Pre-Pottery Neolithic water well of Atlit-Yam, northern Israel, and its palaeoenvironmental implications|journal=The Holocene|volume=3|issue=3|pages=265–270|doi=10.1177/095968369300300309|bibcode=1993Holoc...3..265G|s2cid=130032420}}</ref> কাঠৰে আবৃত কূপসমূহ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ আৰম্ভণিৰ ৰৈখিক মৃৎশিল্প সংস্কৃতিৰ, উদাহৰণস্বৰূপে চেক গণৰাজ্যৰ অষ্ট্ৰভত পোৱা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫২৬৫ চনৰ কূপ,<ref>{{cite journal |url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440320300066 |title= World's oldest dendrochronologically dated archaeological wood construction |year= 2020 |journal= Journal of Archaeological Science |volume= 115 }}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০৯০ চনৰ কুকহ'ভেন আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫২০০ চনৰ শ্বলেটজৰ আইথ্ৰাৰ কূপ।<ref>{{cite journal |title=Early Neolithic Water Wells Reveal the World's Oldest Wood Architecture |vauthors=Tegel W, Elburg R, Hakelberg D, Stäuble H, Büntgen U |year=2012 |journal=PLOS ONE |volume=7 |issue=12 |page=e51374 |doi=10.1371/journal.pone.0051374 |pmid=23284685 |pmc=3526582|bibcode=2012PLoSO...751374T |doi-access=free }}</ref> নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ চীনাসকলে পানী খোৱাৰ বাবে গভীৰ খনন কৰা উৎসৰ ভূগৰ্ভস্থ পানী আৱিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চীনা গ্ৰন্থ দ্য বুক অৱ চেঞ্জছ, মূলতঃ পশ্চিমীয়া ঝৌ বংশৰ (১০৪৬ -৭৭১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক গ্ৰন্থ, ইয়াত প্ৰাচীন কালত চীনাসকলে নিজৰ কূপসমূহৰ কেনেকৈ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিছিল আৰু পানীৰ উৎসসমূহ সুৰক্ষিত কৰিছিল তাৰ তথ্য পোৱা গৈছে।<ref name="auto">{{Cite journal |last=Kuhn |first=Oliver |date=2004-06-30 |title=Ancient Chinese Drilling |url=https://csegrecorder.com/articles/view/ancient-chinese-drilling |journal=Canadian Society of Exploration Geophysicists |volume=29 |issue=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200409140550/https://csegrecorder.com/articles/view/ancient-chinese-drilling |archivedate=2020-04-09 |access-date=2023-05-11 |deadurl=yes}}</ref> হেমেডু খনন স্থানত খনন কৰা এটা কূপ নৱপ্ৰস্তৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="auto1">{{Cite book |title=Forest Hydrology: An Introduction to Water and Forests |last= Chang |first=Mingteh |publisher= CRC Press |year=2012 |isbn= 978-1439879948 |edition=3rd |publication-date=November 1, 2012 |page=31}}</ref> কুঁৱাটোৰ আৱৰণত চাৰিটা শাৰী লগা লগ আছিল আৰু কুঁৱাৰ ওপৰত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ফ্ৰেম এটা সংলগ্ন কৰা হৈছিল। বেইজিঙৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে ৬০টা অতিৰিক্ত টাইলছৰ কূপো খোৱাপানী আৰু জলসিঞ্চনৰ বাবে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ চনৰ আশে-পাশে নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="auto1"/><ref>{{Cite web |title=How the ancient Chinese looked after their drinking water |last= Koon |first=Wee Kek |date=July 25, 2015 |website=South China Morning Post|url=http://www.scmp.com/magazines/post-magazine/article/1843012/how-ancient-chinese-looked-after-their-drinking-water}}</ref> [[File:Model well, burial find, China, Han dynasty, 206 BC to 220 AD, earthenware - Östasiatiska museet, Stockholm - DSC09578.JPG|thumb|left|180px|পুলি ব্যৱস্থা থকা এটা কূপৰ চীনা চিৰামিক মডেল, হান বংশ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ) যুগৰ এটা সমাধিৰ খনন পৰা উদ্ধাৰ হোৱা।]] ইজিপ্তত শ্বেডুফ আৰু ছাকিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/eb/topic-518730/sakia |title=Sakieh explication/difference vs Sakia |encyclopedia=Britannica.com |access-date=2011-12-19}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/eb/article-9001226/sakia#271043.hook |title=Sakia explication |encyclopedia=Britannica.com |access-date=2011-12-19}}</ref> ছাকিয়াৰ কাৰ্যক্ষমতা বেছি, কিয়নো ই ১০ মিটাৰ গভীৰতাৰ পৰা পানী ওপৰলৈ আনিব পাৰে। ছাকিয়া হৈছে নোৰিয়াৰ মিচৰীয় সংস্কৰণ। চাইপ্ৰাছত অৱস্থিত বিশ্বৰ কিছুমান পুৰণি কূপ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭০০০–৮,৫০০ চনৰ।<ref>{{cite news|title=Stone Age wells found in Cyprus|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8118318.stm|work=BBC News}}</ref> ইজৰাইলত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ, প্ৰায় ৬৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ দুটা কূপ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। এটা ইস্ৰায়েলৰ উত্তৰ উপকূলৰ আটলিটত আৰু আনটো যিজ্ৰিয়েল উপত্যকা।<ref>{{Cite web |url=https://www.haaretz.com/israel-news/ancient-well-reveals-secrets-of-first-jezreel-valley-farmers-1.476288 |title=Ancient Well Reveals Secrets of First Jezreel Valley Farmers |last=Ashkenazi |first=Eli |date=November 9, 2012 |website=Haaretz |access-date=May 11, 2023 |archivedate=November 7, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107013304/https://www.haaretz.com/israel-news/ancient-well-reveals-secrets-of-first-jezreel-valley-farmers-1.476288 |deadurl=yes }}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে কুঁ‌ৱা বহু পিছত আহিছিল। প্ৰায় ২,২৫০ বছৰ পূৰ্বে চীনৰ ছিচুয়ান প্ৰদেশত প্ৰথমটো নিমখৰ কুঁৱা খন্দা হৈছিল। এইটোৱেই আছিল প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰাচীন জলকুঁৱাৰ প্ৰযুক্তি নিমখৰ শোষণৰ বাবে সফলতাৰে প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ছিচুয়ানৰ নিমখ খনন উদ্যোগৰ আৰম্ভণি হৈছিল।<ref name="auto"/> আটাইতকৈ পূৰ্বৰ বুলি জনাজাত তেলৰ কূপসমূহো ৩৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনত খনন কৰা হৈছিল। এই কূপবোৰৰ গভীৰতা প্ৰায় ২৪০ মিটাৰ (৭৯০ ফুট) পৰ্যন্ত আছিল আৰু বাঁহৰ খুঁটাত সংলগ্ন বিট ব্যৱহাৰ কৰি খনন কৰা হৈছিল।<ref name=ASTM>{{cite web|url=https://www.astm.org/COMMIT/D02/to1899_index.html|title=ASTM International – Standards Worldwide|website=www.astm.org|access-date=2023-05-11|archivedate=2020-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801082953/https://www.astm.org/COMMIT/D02/to1899_index.html|deadurl=yes}}</ref> তেল জ্বলাই ব্ৰাইন বাষ্পীভৱন কৰি নিমখ উৎপন্ন কৰা হৈছিল। দশম শতিকাৰ ভিতৰত বিস্তৃত বাঁহৰ পাইপলাইনে তেলৰ কূপবোৰক নিমখৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। চীন আৰু জাপানৰ প্ৰাচীন তথ্যত পোহৰ আৰু গৰম কৰাৰ বাবে প্ৰাকৃতিক গেছৰ ব্যৱহাৰৰ বহু ইংগিত পোৱা যায়। সপ্তম শতিকাত জাপানত পেট্ৰলিয়ামক জ্বলন্ত পানী বুলি জনা গৈছিল।<ref name=EB1911>{{cite encyclopedia|title=petroleum|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|author=Joseph P. Riva Jr. and Gordon I. Atwater|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/454269/petroleum|access-date=2008-06-30}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পানীৰ উৎস]] a7wfzyint32r6smi5etzv4kgkfonea5 0 96093 647420 461778 2026-10-24T19:13:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647420 wikitext text/x-wiki '''চট্টগ্ৰাম''' (অন্য নাম: চাটগাঁও / চিটাং), [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] দ্বিতীয় বৃহত্তম চহৰ। বন্দৰনগৰী নামেৰে পৰিচিত<ref>{{cite book|last=Muzzini|first=E.|last2=Aparicio|first2=G.|title=Bangladesh: The Path to Middle-Income Status from an Urban Perspective|publisher=World Bank Publications|series=Directions in Development|year=2013|isbn=978-0-8213-9865-4|url=https://books.google.co.in/books?id=u4qtjurg11oC&pg=PA100|access-date=2024-11-19|page=100}}</ref> এই চহৰখন বাংলাদেশৰ দক্ষিণ-পূব অংশৰ [[চট্টগ্ৰাম জিলা|চট্টগ্ৰাম জিলাত]] অৱস্থিত। বাণিজ্যিক ৰাজধানী হিচাপে পৰিচিত, লগতে পাহাৰ, সাগৰ আৰু উপত্যকাৰে আগুৰি থকা চট্টগ্ৰাম চহৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্যৰ বাবে পূবৰ ৰাণী হিচাপে বিখ্যাত।<ref>{{cite book|last=Thornton|first=I.|title=The Deaths and Afterlife of Aleister Crowley|publisher=Unbound|year=2019|isbn=978-1-78352-784-7|url=https://books.google.co.in/books?id=wzmIDwAAQBAJ&pg=PT390|access-date=2024-11-19|page=390}}</ref> ==ব্যুৎপত্তি== চট্টগ্ৰামৰ ব্যুৎপত্তি অনিশ্চিত। এটা ব্যাখ্যাই প্ৰথম আৰব ব্যৱসায়ীসকলক শট্ট ঘাঙ (আৰবী: شط غنغ)ৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়ে য'ত "শট্ট" শব্দৰ অৰ্থ ব-দ্বীপ আৰু "ঘাঙ" এ গংগা নদীক বুজাইছিল।<ref name="banglapedia.org">{{cite book |last=Osmany |first=Shireen Hasan |year=2012 |chapter=Chittagong City |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_City |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180928034905/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_City |archivedate=2018-09-28 |access-date=2023-05-18}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bernoulli |first1=Jean |last2=Rennell |first2=James |last3=Anquetil-Duperron |first3=M. |last4=Tieffenthaller |first4=Joseph |date=1786 |title=Description historique et géographique de l'Inde |url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433003306010; view=image; seq=544 |volume=2 |location=Berlin |publisher=C. S. Spener |language=fr |page=408 |access-date=8 August 2015}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== উত্তৰে চিলেট সংমণ্ডল আৰু ভাৰতৰ [[ত্ৰিপুৰা]] আৰু [[মিজোৰাম ৰাজ্য|মিজোৰাম]] আৰু [[মেঘনা নদী]], দক্ষিণে বংগ উপসাগৰ, পূবে ভাৰতৰ মিজোৰাম, ত্ৰিপুৰা আৰু ম্যানমাৰ ৰাজ্য আৰু পশ্চিমে মিজোৰাম, ত্ৰিপুৰা আৰু ম্যানমাৰ ৰাজ্য মেঘনা নদী, ঢাকা আৰু বৰিশাল সংমণ্ডল। পূবে চট্টগ্ৰাম পাহাৰীয়া জিলা আৰু দক্ষিণে কক্সবজাৰ জিলাও আছে। উত্তৰে ফৌজদাৰহাট, দক্ষিণে কালুৰঘাট আৰু পূবে হাথাজাৰীলৈকে চট্টগ্ৰাম চহৰ বিস্তৃত।<ref>{{cite book|last=Sircar|first=D.|title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India|publisher=Motilal Banarsidass|series=History and Culture Series|year=1971|isbn=978-81-208-0690-0|url=https://books.google.co.in/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA131|access-date=2024-11-19|page=131}}</ref> ই বাংলাদেশৰ দক্ষিণ-পূবত ২০°৩৫'ৰ পৰা ২২°৫৯' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১°২৭'ৰ পৰা ৯২°২২' পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। ই চট্টগ্ৰাম পাহাৰীয়া উপকূলীয় পাদদেশত বিস্তৃত হৈ আছে। [[কৰ্ণফুলি নদী]] চট্টগ্ৰাম চহৰৰ দক্ষিণ পাৰ আৰু ব্যৱসায়িক জিলাৰ কাষেৰে বৈ গৈছে। এই নদীখন বংগোপসাগৰলৈ খালী হৈ যায় আৰু মূল চহৰ চট্টগ্ৰাম ১২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ মোহনালৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। সীতাকুণ্ডা পাহাৰ, চট্টগ্ৰাম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। এই শৃংগটোৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা ৩৫১ মিটাৰ (১,১৫২ ফুট)। ১৯২৪ চনত অসম বেংগল ৰে'লৱেৰ এটা অভিযান্ত্ৰিক দলে ফয়েছ হ্ৰদ খনন কৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নগৰ-মহানগৰ]] gehh099zaq0aajtj68dpkltbduehrox 0 97179 647325 635888 2026-10-24T17:24:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647325 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historical account of the Quran}} {{Use Oxford spelling|date=July 2020}} {{Use dmy dates|date=July 2020}} {{Quran}}<!--I know it looks like there should be a break between this and the article text, but that causes excessive spacing--> '''[[কোৰআন]]ৰ ইতিহাস''', ঐতিহাসিক তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি [[ইছলাম]]ৰ পবিত্ৰ গ্ৰন্থৰ লিখিত সংকলন বা পাণ্ডুলিপিৰ সময়সীমা আৰু উৎপত্তি হৈছে [[কোৰআন]]ৰ ইতিহাস। ই কেইবাটাও শতিকাজুৰি বিস্তৃত, আৰু [[ইছলাম]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মুখ্য অংশ গঠন কৰে। বিভিন্ন প্ৰস্তাৱিত ব্যুৎপত্তি আছে যদিও এটা হ’ল যে قرآن ‘কোৰআন’ শব্দটো আৰবী ক্ৰিয়াআয়াত قرء ‘qaraʾa’ ‘পঢ়া’ৰ পৰা আহিছে, যাৰ ফলত বাক্য বিশেষ্যৰ আৰ্হিত فعلان ‘fuʿlān’ হৈছে, যাৰ ফলত ‘পঢ়া’ অৰ্থ আহিছে। আন কিছুমান হ’ল যে [[আল্লাহ]]ই কিতাপখনক দিয়া এটা নাম, পূৰ্বৰ কোনো ব্যুৎপত্তি নোহোৱাকৈ, قرن ‘কাৰণা’ শব্দটো যোৰা লগোৱা’ ক্ৰিয়াটোৰ পৰা আহিছে, প্ৰকাশৰ একত্ৰিতকৰণক বুজাইছে আৰু ই আহিছে قرائن 'qarāʾin' ৰ পৰা, বিভিন্ন ধৰণে অনুবাদ কৰিব পৰা শব্দৰ বহুবচন 'প্ৰমাণ', 'যোক', 'সংঘ'। আবৃত্তিৰ দহজন ইমামৰ ভিতৰত নজনে ইয়াক নিজৰ পৰম্পৰাত হামজাহৰ সৈতে পঢ়াইছে, কেৱল [[ইবনে কাথিৰ]]ৰ পৰম্পৰাতহে আখৰটো বাদ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|last1=Birışık|first1=Abdülhamid|title=KUR'AN|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/kuran|website=Turkish Foundation of Religion Encyclopedia of Islam|publisher=Türkiye Diyanet Vakfı|access-date=25 February 2023}}</ref> পৰম্পৰাগত [[মুছলমান]] বিশ্বাস আৰু [[ইছলাম|ইছলামিক]] পণ্ডিতসকলৰ বিৱৰণী অনুসৰি ৬১০ খ্ৰীষ্টাব্দত জিব্ৰাইল [[ফৰিষ্টা]] (আল্লাহে পঠোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা) [[মুহাম্মাদ]] (পশ্চিম আৰবৰ [[মক্কা]] চহৰৰ এজন ব্যৱসায়ী হৈ পৰিছিল)ৰ ওচৰত আবিৰ্ভাৱ হৈছিল পৌত্তলিক দেৱতাৰ বাবে এটা অভয়াৰণ্য আৰু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ) [[হিৰা গুহা]]ত। , ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী পৰম্পৰা অনুসৰি ৬১০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[ৰমজান|ৰমজান মাহ]]ৰ এৰাতিৰ পৰা এই প্ৰকাশৰ আৰম্ভণি হৈছিল, যেতিয়া মুহাম্মাদে চল্লিশ বছৰ বয়সত প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[জিব্ৰাইল]] [[ফৰিষ্টা]]ৰ পৰা দৰ্শন লাভ কৰিছিল। <ref name="WSU">{{cite web|author=Muslim Information Service of Australia|url=http://www.missionislam.com/quran/beginrevelation.htm|title=Beginning of Revelation|publisher=Missionislam.com|access-date=24 July 2015}}</ref> তেওঁক ছূৰা [[আল-আলাক]]ৰ প্ৰথম [[আয়াত]] আবৃত্তি কৰি। মুছলমানসকলে বিশ্বাস কৰে যে ৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে ওহী (আল্লাহৰ বাৰ্তা) অব্যাহত আছিল।<ref>{{cite book|last=Donner|first=Fred|title=Muhammad and the Believers: at the Origins of Islam|url=https://archive.org/details/muhammadbeliever00donn|url-access=limited|year=2010|publisher=Harvard University Press|location=London, England|isbn=978-0-674-05097-6|pages=[https://archive.org/details/muhammadbeliever00donn/page/n173 153]–154}}</ref> ইছলামিক পৰম্পৰা অনুসৰি কোৰআনক প্ৰথমে [[আবু বকৰ]]ৰ দ্বাৰা এক বিস্তৃত গ্ৰন্থ হিচাপে সংকলন কৰা হৈছিল। ইছলামিক সাম্ৰাজ্য বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰাৰ লগে লগে, আৰু বিভিন্ন আবৃত্তি শুনা যোৱাৰ লগে লগে, তৃতীয় খলিফা [[উছমান ইবনে আফফান]] (ৰাঃ ৬৪৪–৬৫৬ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ নিৰ্দেশনাত পাঠৰ একাকাৰীতাৰ বাবে ৰাছম - বা কোৰআনৰ ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ কংকাল - সংকলন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t243/e275|title=The Islamic World: Past and Present|last=Esposito|first=John L.|website=Oxford Islamic Studies Online|access-date=1 May 2019|archivedate=31 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080131230537/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t243/e275|deadurl=yes}}</ref> এই কাৰণে আজি যিদৰে কোৰআন আছে, ইয়াক উছমাণিক কোডেস্ক বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/book/islam-9780192831934/islam-9780192831934-miscMatter-6|title=The Qurʾan - Introduction|website=Oxford Islamic Studies Online|access-date=1 May 2019|archivedate=17 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080917235528/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/book/islam-9780192831934/islam-9780192831934-miscMatter-6|deadurl=yes}}</ref> ফ্ৰান্সিছ এডৱাৰ্ড পিটাৰ্ছৰ মতে (১৯৯১) এই প্ৰক্ৰিয়াত কোৰআনৰ ওপৰত যি কৰা হৈছিল সেয়া অত্যন্ত ৰক্ষণশীল যেন লাগে আৰু ৰিডাকচনেল পক্ষপাতিত্বৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ বিষয়বস্তুটো যান্ত্ৰিকভাৱে গঠন কৰা হৈছিল।<ref>F. E. Peters, "[https://www.jstor.org/stable/164484 The Quest of the Historical Muhammad], ''International Journal of Middle East Studies'', Vol. 23, No. 3 (August 1991), p. 297.</ref> দ্বিতীয় শতিকালৈকে আৰবী অৰ্থগ্ৰাফীৰ বিকাশ অব্যাহত থাকে, যাৰ ফলত কিৰাআত বা ৰাছমৰ ভিন্ন মৌখিক পঠন কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপিত নথিভুক্ত কৰিব পৰা যায়। ছাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এজন প্ৰখ্যাত ইছলামিক পণ্ডিত গেৰ্ড আৰ পুইন আছিল [[য়েমেন]] চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিয়া ছানা পাণ্ডুলিপি পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্পৰ মুৰব্বী। তেওঁৰ এই তথ্যই পুইনে এই কথা ক'বলৈ বাধ্য কৰাইছিল যে কোৰআনত পাঠ্যৰ ভিন্নতা, অধ্যায়সমূহৰ অগতানুগতিক ক্ৰম ([[ছূৰা]])ৰ অগতানুগতিক ক্ৰমবিন্যাস, লিপিৰ বিৰল শৈলীৰ সৈতে "পাঠ্য বিৱৰ্তন" হৈছে আৰু ইয়াৰ ভিতৰত [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] তেওঁৰ মন্ত্ৰণালয় আৰম্ভ কৰাৰ আগতে লিখা কাহিনীসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে আৰু যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত হৈছে পুনৰ লিখা হৈছে। ইয়াৰ পিছতে য়েমেন চৰকাৰে তেওঁক পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অধিক প্ৰৱেশৰ পৰা বঞ্চিত কৰে।<ref>{{Cite web|last=Taher|first=Abul|date=2000-08-08|title=Querying the Koran|url=http://www.theguardian.com/education/2000/aug/08/highereducation.theguardian|access-date=2022-12-06|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ohlig|first=Karl-Heinz|url=https://books.google.com/books?id=EbVvDwAAQBAJ|title=Early Islam: A Critical Reconstruction Based on Contemporary Sources|date=2013|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-61614-825-6|language=en}}</ref> [[কাফিৰ|অমুছলমান]] লোকসকলে মুহাম্মাদৰ প্ৰকাশৰ প্ৰকৃতি আৰু ধৰণক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল। [[মক্কা]]বাসীয়ে ‘প্ৰেৰণা’ৰ বুজাবুজিৰ ভিত্তিত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰকাশৰ ব্যাখ্যা কৰিছিল। তেওঁলোকৰ বাবে কবিতা উচ্চ আধ্যাত্মিক উৎসৰ পৰা পোৱা প্ৰেৰণাৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। এই কাৰণতে যেতিয়া মুহাম্মাদে কোৰআনৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল তেতিয়া মক্কাবাসীয়ে তেওঁক কবি বুলি অভিযোগ কৰিছিল<ref>{{cite quran|21|5|s=r|t=p}}</ref> বা এজন "কবি possessed।" <ref>{{cite quran|37|36|s=r|t=p}}</ref><ref>{{cite book|last=Leaman|first=Oliver|title=The Qur'an: an Encyclopedia|year=2006|publisher=Routledge|location=New York, NY|isbn=0-415-32639-7|pages=[https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/540 540–543]|url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/540}}</ref> কোৰআন প্ৰথম কেতিয়া সংকলন হৈছিল সেই সম্পৰ্কে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতানৈক্য আছে। [[হাদিছ|ছহীহ আল-বুখাৰী]]ৰ এটা হাদিছত উল্লেখ আছে যে খলিফা আবু বকৰে জায়দ ইবনে থাবিতক লিখিত কোৰআন সংকলন কৰিবলৈ আদেশ দিছিল, পাঠ্যৰ খণ্ড আৰু মুখস্থ কৰাসকলৰ স্মৃতি দুয়োটাৰে ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি।<ref>{{cite book|title=The Cambridge Companion to the Qur'ān|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_g3b4|publisher=Cambridge|editor=Jane Dammen MacAuliffe|pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_g3b4/page/145 145]–155|last1=Leemhuis|first1=Fred|year=2006|isbn=9780521539340}}</ref> কিছুমান ছিয়া মুছলমানে বিশ্বাস কৰে যে আলী ইবনে আবি তালিবে প্ৰথমে কোৰআনক এটা লিখিত গ্ৰন্থত সংকলন কৰিছিল, যিটো কাম মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পিছতে সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite book|title=Islam: A Worldwide Encyclopedia|url=https://archive.org/details/islamworldwideen0002unse|editor=Cenap Çakmak|pages=1116–1120|year=2017|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610692175}}</ref> == [[মুহাম্মাদ]] == {{Muhammad}}{{Further|ইছলামত ধৰ্মত মুহাম্মাদ|ওহী}}কোৰআনত মুহাম্মাদক বুজাবলৈ উম্মি ({{transl|ar|ummi}} ({{lang|ar|أُمِّيّ}}) শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। মুছলমান পণ্ডিতসকলৰ অধিকাংশই এই শব্দটোক নিৰক্ষৰ ব্যক্তিৰ উল্লেখ বুলি ব্যাখ্যা কৰে যদিও ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কিছুমান আধুনিক পণ্ডিতে ইয়াক শাস্ত্ৰ নথকা সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ উল্লেখ বুলি ব্যাখ্যা কৰে।<ref>{{cite journal|title=The Illiterate Prophet (Nabi Ummi): An inquiry into the development of a dogma in Islamic tradition|volume=57|journal=Islam|pages=58–68|year=1980|last1=Goldfield|first1=Isaiah}}</ref><ref>{{cite book|author=Reza Aslan|title=No God But God: The Origins, Evolution and Future of Islam|url=https://books.google.com/books?id=HP1zoWqpqg4C&pg=PA6|date=2 December 2008|publisher=Random House|isbn=978-1-4070-0928-5|page=29}}</ref> মুহাম্মাদৰ বিখ্যাত চুন্নী পৰম্পৰা সংগ্ৰাহক মুহাম্মাদ [[আল-বুখাৰী]] (যি মুহাম্মাদৰ পিছত প্ৰায় ২৫০ বছৰ পিছত জীয়াই আছিল)ৰ মতে, মুহাম্মাদৰ পত্নী খাদিজা বিন্ত খুৱাইলিদে বৰ্ণনা কৰিছে যে প্ৰথম কোৰআনৰ অৱতীৰ্ণ হৈছিল যেতিয়া [[জিব্ৰাইল]] [[ফৰিষ্টা]]ই মুহাম্মাদৰ ওচৰলৈ গৈছিল আৰু তেওঁক পাঠ কৰিবলৈ কৈছিল। মুহাম্মাদে ''“মা আনা বিকাৰে’উ”'' বুলি উত্তৰ দিলে, যাক কেইবাটাও ধৰণে অনুবাদ কৰিব পাৰি: ‘মই পঢ়া নাই’ বা ‘মই কি পঢ়িম/পাঠ কৰিম?’। বা 'মই পঢ়িব/আবৃত্তি কৰিব নাজানো'। জিব্ৰাইলে তেওঁক হেঁচা মাৰি ধৰিলে "যেতিয়ালৈকে মোৰ পৰা সকলো শক্তি ওলাই নাযায়; তাৰ পিছত তেওঁ মোক মুকলি কৰি দিলে আৰু ক'লে: 'পঢ়ক! '" এই কথা তিনিবাৰ পুনৰাবৃত্তি কৰা হ'ল আৰু তৃতীয়বাৰৰ পিছত জিব্ৰাইলে তেওঁক এৰি দিলে আৰু ক'লে, "এটা গোটৰ পৰা মানৱজাতিক সৃষ্টি কৰা জীৱিকাৰ নামত পঢ়ক! পঢ়ক! আৰু আপোনাৰ জীৱিকাজন আটাইতকৈ ধুনীয়া।" <ref name="The Quran: A User's Guide">{{cite book|last=Esack|first=Farid|title=The Qur'an: A User's Guide|url=https://archive.org/details/quranusersguideg0000esac|year=2005|publisher=Oneworld Publications|location=Oxford England|isbn=978-1851683543}}</ref>{{rp|39–41}} ইয়াৰ পিছত মুহাম্মাদে তেত্ৰিশ বছৰৰ ভিতৰত বিচ্ছিন্নভাৱে প্ৰকাশ পাই থাকিল, ১১/৬৩২ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ আগলৈকে।<ref name="The Quran: A User's Guide" />{{rp|45}} মুছলমানসকলে বিশ্বাস কৰে যে জিব্ৰাইলে মুহাম্মাদৰ ওচৰলৈ আল্লাহৰ বাক্য শব্দাংশই আনিছিল আৰু কোৰআনক কোনো ধৰণৰ পৰিৱৰ্তন বা পৰিৱৰ্তনৰ পৰা ঐশ্বৰিকভাৱে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। কোৰআনে এই কথাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে যে মুহাম্মাদক কেৱল পবিত্ৰ গ্ৰন্থখন লাভ কৰিবলৈ বাধ্যতামূলক আছিল আৰু ইয়াক সলনি কৰাৰ কোনো কৰ্তৃত্ব তেওঁৰ নাছিল।<ref>{{cite quran|10|15|s=r|t=p}}</ref> এইটোও বিশ্বাস কৰা হয় যে আল্লাহে প্ৰকাশৰ যোগেদি নিজকে প্ৰকাশ কৰা নাছিল; তেওঁৰ ইচ্ছাই প্ৰকাশ পাইছিল। পৰম্পৰা অনুসৰি মুহাম্মাদে ওহীৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছিল: {{blockquote|"কেতিয়াবা ঘণ্টা বাজি থকাৰ দৰে প্ৰকাশ পায়। প্ৰেৰণাৰ এই ৰূপটোৱেই সকলোতকৈ কঠিন আৰু তাৰ পিছত মই প্ৰেৰণা পোৱা কথাখিনি ধৰি লোৱাৰ পিছত ই পাছ হৈ যায়। কেতিয়াবা [[ফৰিষ্টা|ফৰিষ্টাজনে]] মানুহৰ ৰূপত আহি মোৰ লগত কথা পাতে আৰু তেওঁ যি কয় মই ধৰি লওঁ।" <ref name="The Quran: A User's Guide"/>{{rp|43}}}} কেতিয়াবা এই অভিজ্ঞতা মুহাম্মাদৰ বাবে বেদনাদায়ক বুলিও খবৰ ওলাইছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁ কোৱা শুনা গৈছিল, "মোৰ আত্মা মোৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ গৈছে বুলি ভবাকৈ এবাৰো মই কোনো প্ৰকাশ পোৱা নাছিলো।" <ref name="The Quran: A User's Guide" />{{rp|43}} মুহাম্মাদে ওহী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ [[ছাহাবা]]সকলক পাঠ কৰাইছিল, যিসকলেও মুখস্থ কৰিছিল বা লিখিছিল। কোৰআন সাধাৰণতে লিখিত ৰূপত উপলব্ধ হোৱাৰ আগতে স্মৃতিশক্তিৰ পৰা কোৱাটোৱেই আনক শিকোৱাৰ ধৰণ হিচাপে প্ৰচলিত আছিল। গোটেই কোৰআন মুখস্থ কৰাৰ প্ৰথা আজিও মুছলমানসকলৰ মাজত চলি আছে। লাখ লাখ মানুহে আৰবী ভাষাত সমগ্ৰ কোৰআন মুখস্থ কৰিছে। সপ্তম শতিকাৰ আৰবৰ প্ৰেক্ষাপটত লোৱা এই তথ্যটো কোনো অসাধাৰণ কৃতিত্ব নাছিল। সেই সময়ৰ মানুহৰ কবিতা আবৃত্তিৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা আছিল আৰু মুখস্থ কৰাৰ দক্ষতাও উল্লেখযোগ্য মাত্ৰাত বিকশিত কৰিছিল। বিশদ কবিতা আবৃত্তি কৰা অনুষ্ঠান আৰু প্ৰতিযোগিতাবোৰ অতি আগ্ৰহৰ বিষয় আছিল।<ref>{{cite journal|last=Al Faruqi|first=Lois Ibsen|title=The Cantillation of the Qur'an|journal=Asian Music|year=1987|volume=19|issue=1|pages=3–4|doi=10.2307/833761|jstor=833761}}</ref> প্ৰাক-ইছলামিক আৰবত মুহাম্মাদৰ সময়ৰ সমাজখন প্ৰধানকৈ মৌখিক আছিল আৰু এই কাৰণেই তেওঁ নিজৰ চাহাবাসকলক মুখস্থ কৰিবলৈ কোৰআনৰ আয়াতবোৰ পাঠ কৰিছিল। গতিকে মুহাম্মাদৰ সময়ত কোৰআন কেতিয়াবা লিখা আৰু সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল নে নাই সেয়া জনা নাযায়। মুহাম্মাদৰ সময়ত লিখাটো সাধাৰণ দক্ষতা নাছিল যদিও [[মক্কা]] ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰ হোৱাৰ বাবে লিখিব পৰা কেইবাজনো লোক আছিল। একাংশ পণ্ডিতৰ মতে জাইদ ইবনে থাবিত আৰু উবায় ইবনে কাবকে ধৰি কেইবাজনো লিখকে কোৰআনৰ আয়াত লিপিবদ্ধ কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা এটা ব্যাখ্যা পোৱা যায় যে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদৰ]] জীৱনত [[কোৰআন]] কেনেকৈ লিখিত ৰূপত আছিল, যদিও ইয়াক এটা গ্ৰন্থত সংকলিত কৰা হোৱা নাছিল।<ref name="The Quran: A User's Guide" />{{rp|83}} মুহাম্মাদৰ খুলশালীয়েক ইবনে আব্বাছে কোৰআনৰ চূড়ান্ত সংস্কৰণটো নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ ধৰণৰ বৰ্ণনা কৰিছে: "[[নবী]]য়ে প্ৰতি বছৰে [[ৰমজান]] মাহত [[জিব্ৰাইল]]ৰ আগত এই কিতাপখন পাঠ কৰিছিল আৰু যি মাহত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল, সেই মাহত তেওঁৰ আগত দুবাৰকৈ পঢ়িছিল।" <ref>{{cite book|last=Rippin|first=Andrew|title=The Blackwell Companion to the Qur'an|year=2009|publisher=Blackwell Publishing|location=Chichester, West Sussex|isbn=978-1-4051-8820-3|page=165}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে মুহাম্মাদৰ জীৱনৰ শেষৰ ফালে এটা বিশেষ অৱতীৰ্ণ কাৰ্য্য সংঘটিত হৈছিল য'ত কোৰআনৰ চূড়ান্ত আৰু সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াত ব্যৱহৃত ‘পাঠ’ শব্দটোৱে সেই প্ৰথাক বুজাইছে য’ত এজন কোৰআন পণ্ডিতে এজন জ্যেষ্ঠ পণ্ডিতৰ আগত আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে কেইবাবাৰো সমগ্ৰ কোৰআন পাঠ কৰে। এই পৰম্পৰা অনুসৰি আবৃত্তিৰ কাৰ্য্য মুহাম্মাদে সম্পন্ন কৰি আছে, য'ত ফৰিষ্টা জিব্ৰাইলে উচ্চ কৰ্তৃত্বৰ ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref>{{cite book|last=Rippin|first=Andrew|title=The Blackwell Companion to the Qur'an|year=2009|publisher=Blackwell Publishing|location=Chichester, West Sussex|isbn=978-1-4051-8820-3|pages=165–166}}</ref> ইয়াৰে এটা [[হাদিছ]]ত মুহাম্মাদক এইদৰে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে: "মই তোমালোকৰ মাজত দুটা অতিশয় মূল্যৱান বস্তু এৰি দিছো: আল্লাহৰ কিতাপ আৰু মোৰ পৰিয়াল।" <ref>{{cite web|last=Ibn al-Hajjaj|first=Muslim|title=Sahih Muslim, Book 31, #5920|url=http://www.cmje.org/religious-texts/hadith/muslim/031-smt.php#031.5920}}</ref> কিছুমান পণ্ডিতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ইয়াৰ দ্বাৰা কোৰআন এই সময়ছোৱাত সংগ্ৰহ আৰু লিখা হোৱাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় কাৰণ কোনো বস্তুক কেৱল [মানুহৰ] স্মৃতিত থকাৰ সময়ত আল-কিতাব (কিতাপ) বুলি কোৱাটো শুদ্ধ নহয়। আল-কিতাব শব্দটোৱে একক আৰু ঐক্যবদ্ধ সত্তাক বুজায় আৰু ই সিঁচৰতি হৈ থকা আৰু সংগ্ৰহ নকৰা গ্ৰন্থৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয়।<ref>{{cite book|last=Al-Khu'i|first=Al-Sayyid|title=The Prolegomena to the Qur'an|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-511675-5|page=172}}</ref> কিন্তু এলান জ'নে কোৰআনত এই শব্দটোৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অন্বেষণ কৰি বিচাৰি উলিয়াইছে যে কোৰআন আৰু অন্যান্য শাস্ত্ৰৰ উল্লেখত ইয়াক এনে "কংক্ৰিট অৰ্থত" ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই, বৰঞ্চ প্ৰমাণে "বিমূৰ্ত অৰ্থ"ৰ দিশলৈ আঙুলিয়াই দিয়ে। তেওঁ আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আৰবসকলৰ মাজত লিখাৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে বিবেচনা কৰে আৰু মদিনা যুগৰ শেষৰ ফালে কোৰআনৰ কিছু অংশ লিখকসকলক নিৰ্দেশ দিয়াৰ বিষয়ে চিৰাত বিৱৰণ দিয়ে।<ref>{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=axNbLoiLLgMC&pg=PA1|title=Texts, documents, and artefacts [electronic resource]: Islamic studies in honour of D.S. Richards|last=Jones|first=Alan|publisher=BRILL|year=2003|isbn=9789004128644|editor-last=Robinson|editor-first=Chase F.|location=Leiden, Boston|pages=1–16|language=en|chapter=The word made visible: Arabic script and the committing of the Qur'an to writing}}</ref> কিছুমান ছিয়া আৰু চুন্নী পণ্ডিতে{{who|date=February 2018}} উত্থাপন কৰা আন এটা যুক্তি হ’ল মুহাম্মাদে কোৰআনক গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে মুহাম্মাদে যিহেতু কোৰআনক ইমান গুৰুত্ব দিছিল গতিকে তেওঁ জীৱনকালত ইয়াক লিখাৰ নিৰ্দেশ দিব লাগিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, জাইদ ইবনে থাবিতে ৰিপৰ্ট কৰিছে, "আমি আল্লাহৰ ৰাছুলৰ সান্নিধ্যত চৰ্ম কালৰ পৰা কোৰআন লিপিবদ্ধ কৰিছিলোঁ।" <ref>{{cite book|last=Al-Khu'i|first=Al-Sayyid|title=The Prolegomena to the Qur'an|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-511675-5|page=173}}</ref> কিছুমান লেখকৰ{{who|date=February 2018}} মতে, যেতিয়ালৈকে মুহাম্মাদ জীয়াই আছিল, তেতিয়ালৈকে অধিক প্ৰকাশৰ লগতে মাজে মাজে বাতিলৰ আশা সদায় আছিল। ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পোৱা সামগ্ৰীৰ যিকোনো আনুষ্ঠানিক সংগ্ৰহক সঠিকভাৱে সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থ বুলি ধৰিব পৰা নাছিল।<ref>{{cite journal|last=Modarressi|first=Hossein|title=Early Debates on the Integrity of the Qur'an: A Brief Survey|journal=Studia Islamica|year=1993|volume=77|issue=77|page=8|doi=10.2307/1595789|jstor=1595789}}</ref> == আবু বকৰৰ সংকলন == চুন্নী পণ্ডিতসকলৰ মতে মুহাম্মাদৰ জীৱনকালত কোৰআনৰ কিছু অংশ যদিও লিখা হৈছিল, তথাপিও তেওঁৰ সংগীসকলৰ মাজত সিঁচৰতি হৈ আছিল, ইয়াৰ বেছিভাগেই ব্যক্তিগত দখল হিচাপে।<ref>{{cite web|url=https://archive.org/stream/TheBiographyOfAbuBakrAsSiddeeq/TheBiographyOfAbuBakrAs-siddeeq#page/n505/mode/2up|title=The Biography of Abu Bakr As-Siddeeq|access-date=19 September 2017}}</ref> ৬৩৩ চনত ইয়ামামাৰ যুদ্ধৰ পিছত যেতিয়া কোৰআন মুখস্থ কৰা ৭০জন মুছলমানক হত্যা কৰা হৈছিল, তেতিয়া সামগ্ৰীৰ মৃতদেহটো একত্ৰিত কৰাৰ আয়াতক্ষেপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref name="Usmani1">{{cite book|last=Usmani|first=Mohammad Taqi|editor=Abdur Rehman, Rafiq|translator=Siddiqui, Mohammed Swaleh|title=An approach to the Quranic sciences|publisher=Darul Ish'at|year=2000|location=Birmingham|pages=191–6}}</ref><ref>{{cite book|last1=Sutton|first1=Antoine|title=Introducing A.E. Housman (1859-1936): Preliminary Studies|date=2018|publisher=Cambridge scholars publisher|page=47|url=https://books.google.com/books?id=yfhVDwAAQBAJ&q=70+Muslims+who+has+memorized+the+Quran+were+killed+in+the+battle+of+the+yamama&pg=PA47|access-date=17 August 2019|isbn=9781527509474}}</ref><ref>{{cite book|last1=Aḥmad|first1=Āftāb|title=Islamic Calligraphy: Noon-wal-qalam|date=1984|page=26|url=https://books.google.com/books?id=2vMjAAAAMAAJ&q=70+Hafiz+Muslims+who+has+memorized+the+Quran+were+killed|access-date=17 August 2019}}</ref> ছালিম মাউলা আবি হুদয়ফাৰ মৃত্যু আটাইতকৈ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল, কিয়নো তেওঁ আছিল অতি কম সংখ্যক লোকৰ ভিতৰত যিসকলক মুহাম্মাদে কোৰআন শিকোৱাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিছিল। ফলস্বৰূপে উমৰৰ জোৰত আবু বক্কৰে কোৰআনৰ এতিয়ালৈকে সিঁচৰতি হৈ থকা টুকুৰাবোৰ এটা প্ৰতিলিপিত সংগ্ৰহ কৰাৰ নিৰ্দেশ দি,<ref name="collection">{{cite book|last=Hasan|first=Sayyid Siddiq|author2=Nadwi, Abul Hasan Ali|translator=Kidwai, A.R.|title=The collection of the Qur'an|publisher=Qur'anic Arabic Foundation|year=2000|location=Karachi|pages=34–5}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ganie|first=Mohammad Hafiz|url=https://books.google.com/books?id=mlxcEAAAQBAJ&dq=abu+quhafa&pg=PA13|title=Abu Bakr: The Beloved Of My Beloved|publisher=Mohammad Hafiz Ganie|isbn=9798411225921|language=en}}</ref> মুহাম্মাদৰ মূল লিখক জায়দ ইবনে থাবিটক সমাজৰ বিভিন্ন সদস্যৰ হাতত থকা লিখিত খণ্ডবোৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ নিযুক্তি দিয়ে। ইবনে থাবিতে লক্ষ্য কৰিছে: {{blockquote|"গতিকে মই পবিত্ৰ কোৰআন বিচাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলোঁ আৰু (যিটোৰ ওপৰত লিখা আছিল) কলপাতৰ ডাল, পাতল বগা শিলৰ পৰা, আৰু ইয়াক মুখস্থ কৰা মানুহৰ পৰাও সংগ্ৰহ কৰিলোঁ, যেতিয়ালৈকে মই আবি খুজাইমা আল-আনছাৰীৰ সৈতে ছূৰা [[আত-তৌবাহ]] (তবা)ৰ শেষ আয়াতটো নাপালোঁ, আৰু তেওঁৰ বাহিৰে আন কাৰোবাৰ লগত নাপালোঁ।" (ছহী আল-বুখাৰী, খণ্ড. ৬, পৃ. ৪৭৮).<ref>{{cite web|url=//archive.org/stream/TheBiographyOfAbuBakrAsSiddeeq/TheBiographyOfAbuBakrAs-siddeeq#page/n507/mode/2up|title=The Biography of Abu Bakr As-Siddeeq|access-date=19 September 2017}}</ref>}} ইবনে হাজাৰ আল-আছকৰণীয়ে জায়দৰ এই বক্তব্যৰ প্ৰতি বিশেষ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে, "মই আবু খুজাইমা আল-আনছাৰীৰ সৈতে [[ছূৰা]] আল-বাৰাৰ দুটা [[আয়াত]] পাইছিলোঁ," ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত হৈছে যে জায়দৰ নিজৰ লিখনী আৰু মুখস্থ কৰাটো যথেষ্ট বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। সকলো বস্তুৱেই সত্যাপনৰ প্ৰয়োজন আছিল।<ref name="Al-A'zami1">[[Muhammad Mustafa Al-A'zami]] (2003), ''The History of The Qur'anic Text: From Revelation to Compilation: A Comparative Study with the Old and New Testaments'', p.83. UK Islamic Academy. {{ISBN|978-1872531656}}.</ref> এই সংকলনটো খলিফা আবু বকৰে ৰাখিছিল, তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী খলিফা উমৰে, যিয়ে মৃত্যুশয্যাত এই সংকলনসমূহ তেওঁৰ কন্যা আৰু মুহাম্মাদৰ এগৰাকী বিধৱা হাফছা বিন্ত উমৰক দিছিল।<ref name="Usmani1" /> == উছমান ইবনে আফফান আৰু কেন’নাইজেচন == {{Uthman}}{{see|Canonization of Islamic scripture}}ইছলামিক পৰম্পৰা অনুসৰি ৬৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় বিশ বছৰৰ পিছত তৃতীয় খলিফা উছমান ইবনে আফফান (ৰা. ২৩/৬৪৪–৩৫/৬৫৫)ৰ অধীনত কেন’নাইজেচন প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্ত পৰে যদিও তাৰিখ সঠিক নহয় কাৰণ ইয়াক আদি আৰব বুৰঞ্জীবিদসকলে লিপিবদ্ধ কৰা নাছিল।<ref name="MCKaVSI2000:119">[[কোৰআনৰ ইতিহাস#MCKaVSI2000|Cook, ''The Koran'', 2000]]: p.119</ref> কোৰআনৰ নীতি-নিয়ম হৈছে আবৃত্তি আৰু লিখাৰ দৰে কোৰআনৰ ৰূপ য’ত ই মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ধৰ্মীয়ভাৱে বাধ্যতামূলক। এই নীতিগত কৰ্পাছটো এই অৰ্থত বন্ধ আৰু স্থিৰ কৰা হৈছে যে কোৰআনৰ একোৱেই সলনি বা পৰিৱৰ্তন কৰিব নোৱাৰি।<ref name="Leaman 2006 136–139">{{cite book|last=Leaman|first=Oliver|title=The Qur'an: an Encyclopedia|year=2006|publisher=Routledge|location=New York, NY|isbn=0-415-32639-7|pages=[https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/136 136–139]|chapter=Canon|chapter-url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/136}}</ref> উছমানৰ খিলাফতৰ সময়লৈকে কোৰআন পঢ়াৰ বিষয়ে স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰা হৈছিল। খিলাফতৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি হৈছিল, ইৰাক, ছিৰিয়া, ইজিপ্ত আৰু ইৰাণলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল, বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ পৰা বিভিন্ন মাত্ৰাৰ বিচ্ছিন্নতাৰে বহুতো নতুন ধৰ্মান্তৰিত লোকক ইছলামৰ গোটলৈ আনিছিল।<ref>{{cite book|last=Al-Tabari|title=The History of al-Tabari: The Conquest of Iraq, Southwestern Persia, and Egypt|year=1989|publisher=State University of New York Press|location=Albany, NY|isbn=0-88706-876-6|pages=2–6|others=Gautier H. A. Juynboll (trans.)|editor1=Ihsan Abbas|editor2=C. E. Bosworth|editor3=Jacob Lassner|editor4=Franz Rosenthal|editor5=Ehsan Yar-Shater}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে সেনাপতি হুদাইফা ইবনে আল-য়ামানে এই সমস্যা খলিফাক জনাইছিল আৰু তেওঁক এক ঐক্যবদ্ধ গ্ৰন্থ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ কৈছিল। আল-তাবাৰীৰ ইতিহাস অনুসৰি এই অভিযানৰ সময়ত ১০,০০০ কুফান যোদ্ধা, আজাৰবাইজানত ৬,০০০ আৰু ৰায়ত ৪,০০০ আছিল।<ref>{{cite book|last=Al-Tabari|title=The History of al-Tabari: The Crisis of the Early Caliphate|year=1990|publisher=State University of New York Press|location=Albany, NY|isbn=0-7914-0154-5|page=8|others=Stephen Humphreys (trans.)|editor1=Ihsan Abbas|editor2=C. E. Bosworth|editor3=Franz Rosenthal|editor4=Ehsan Yar-Sharter}}</ref> কোৰআন পাঠৰ সঠিক আয়াত্ধতি সম্পৰ্কে বৃহৎ সংখ্যক সৈন্যৰ মতানৈক্যৰ বাবে হয়তো হুদয়ফাই এক ঐক্যবদ্ধ গ্ৰন্থৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। এই সময়ত হোৱা বিভ্ৰান্তিৰ উদাহৰণ টাবাৰিষ্টানত হোৱা এক অভিযানৰ সময়ত দেখা যায়, য'ত এজন সৈনিকে হুদাইফাক সুধিছিল, "আল্লাহৰ ৰাছুলে কেনেকৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল?" হুধায়ফাই তেওঁক ক’লে যে সৈনিকজনে যুদ্ধ কৰাৰ আগতে নামাজ পঢ়ে।<ref>{{cite book|last=al-Tabari|title=The History of al-Tabari: The Crisis of the Early Caliphate|year=1990|publisher=State University of New York Press|location=Albany, NY|isbn=0-7914-0154-5|page=42|others=R. Humphreys (trans.)|editor1=Ihsan Abbas|editor2=C. E. Bosworth|editor3=Franz Rosenthal|editor4=Ehsan Yar-Sharter}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে হুদাইফাৰ অনুৰোধত উছমানে হাফছাৰ পৰা কোৰআনৰ চাদৰসমূহ লাভ কৰিছিল আৰু জায়দ আৰু তিনিজন বিশিষ্ট মক্কাবাসীৰে গঠিত এটা আয়োগ নিযুক্তি দিছিল আৰু মক্কাৰ মূল জনগোষ্ঠী কোৰেইচৰ উপভাষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পত্ৰিকাসমূহ কেইবাটাও খণ্ডত কপি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Al-Quran">{{cite encyclopedia|author1-last=Welch|author1-first=A. T.|author2-last=Paret|author2-first=R.|author3-last=Pearson|author3-first=J. D.|year=1960|title=al-Ḳurʾān|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/al-kuran-COM_0543|url-access=subscription|editor1-last=Bosworth|editor1-first=C. E.|editor1-link=Clifford Edmund Bosworth|editor2-last=van Donzel|editor2-first=E. J.|editor2-link=Emeri Johannes van Donzel|editor3-last=Heinrichs|editor3-first=W. P.|editor3-link=Wolfhart Heinrichs|editor4-last=Lewis|editor4-first=B.|editor5-last=Pellat|editor5-first=Ch.|editor6-last=Schacht|editor6-first=J.|editor6-link=Joseph Schacht|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam#2nd edition, EI2|Encyclopaedia of Islam, Second Edition]]|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|volume=1|doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0543|isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> যেতিয়া কামটো শেষ হ’ল তেতিয়া উছমানে এটা কপি [[মদিনা]]ত ৰাখিলে আৰু আন কিছুমান কপি [[কুফা]], [[বাছৰা]], [[ডামাস্কাছ]] আৰু কিছুমান বিৱৰণী অনুসৰি [[মক্কা]]লৈ পঠিয়াই দিলে আৰু [[কোৰআন|কোৰআনৰ]] আন সকলো ভিন্ন কপি ধ্বংস কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিলে। কুফাৰ বাহিৰে সকলোতে এই কাম কৰা হৈছিল, য’ত কিছুমান পণ্ডিতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ইবনে মাছুদ আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে নাকচ কৰিছিল।<ref name="Al-Quran" /> ওপৰত উদ্ধৃত [[হাদিছ]]ত খলিফা [[আবু বকৰ]]ৰ সময়ত সংকলিত কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপিৰ কথা কোৱা হৈছে, যিবোৰ খলিফা উমৰৰ কন্যা হাফছা, মুহাম্মাদৰ পত্নীয়ে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত প্ৰতিশ্ৰুতি অনুসৰি তেওঁৰ ওচৰলৈ ঘূৰাই দিছিল। শ্বেন এন্থনী আৰু কেথেৰিন ব্ৰনছনে লক্ষ্য কৰিছে যে "জুহ্ৰি—খলিফা উছমানৰ ৰিচেন্সৰ সংগ্ৰহৰ বাবে হাফছাহৰ পাণ্ডুলিপিৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন পণ্ডিতজন—হাফছাহৰ স্ক্ৰল (ছুহুফ) ধ্বংস হোৱাৰ বিৱৰণৰ বাবেও কৰ্তৃত্ব হিচাপে কাম কৰে।" তাইৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ ৰিপৰ্ট কৰিছিল যে হাফছাৰ ভাতৃয়ে পাণ্ডুলিপিসমূহ উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল আৰু উছমান বা কিছুমান সংস্কৰণ অনুসৰি আব্দুল মালিক ইবনে মাৰৱানক সেইবোৰ ধ্বংস কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite journal|last1=Anthony|first1=Sean W.|last2=Bronson|first2=Catherine L.|date=2016|title=Did Ḥafṣah Edit the Qurʾān? A Response with Notes on the Codices of the Prophet's Wives|journal=Journal of the International Qur'anic Studies Association|volume=1|pages=108–112|url=https://www.jstor.org/stable/10.5913/jiqsa.1.2017.a006|doi=10.5913/jiqsa.1.2017.a006|jstor=10.5913/jiqsa.1.2017.a006}}</ref> সাধাৰণতে মানি লোৱা হৈছে যে উছমাণিক গ্ৰন্থত আজি জনা ক্ৰমত ১১৪খন [[ছূৰা]]ৰ সকলোবোৰকে সামৰি লোৱা হৈছে।<ref name="Leaman 2006 136–139" /> কোৰআনৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কিছুমান ছিয়া মুছলমান পণ্ডিতৰ বিশ্বাস চুন্নী বিশ্বাসৰ পৰা কিছু দিশত পৃথক হ’ব পাৰে।{{sfn|Modarressi|1993}} প্ৰভাৱশালী মাৰ্জা’ আবু আল-কাছিম আল-খোইৰ মতে উছমানৰ কোৰআনৰ সংকলন ভৌতিক নহয়, ৰূপক আছিল। তেওঁ আয়াত আৰু ছূৰাবোৰ এটা খণ্ডত সংগ্ৰহ কৰা নাছিল, বৰঞ্চ এই অৰ্থত যে তেওঁ এটা কৰ্তৃত্বশীল ৰিচেনচন পঢ়াত মুছলমানসকলক একত্ৰিত কৰিছিল। আল-খোইয়ে এইটোও যুক্তি আগবঢ়ায় যে যিটো পাঠৰ ওপৰত উছমানে মুছলমানসকলক একত্ৰিত কৰিছিল, সেইটোৱেই আছিল বেছিভাগ মুছলমানৰ মাজত প্ৰচলিত, আৰু ই মুহাম্মাদৰ পৰা নীৰৱচ্ছিন্ন সংক্ৰমণৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Al-Khu'i|first=Al-Sayyid|title=The Prolegomena to the Qur'an|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-511675-5|page=175}}</ref> এইটো অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক বিষয় আৰু বহু অমুছলমান আৰু মুছলমান পণ্ডিতৰ প্ৰায়ে সংঘৰ্ষ হোৱা ক্ষেত্ৰ।<ref name="Leaman 2006 136–139" /> == আলী ইবনে আবু তালিব == {{Main article|আলীৰ মুছাফ}}{{Ali}} চতুৰ্থ ৰছিদুন খলিফা ({{Reign|656|661}}) আৰু প্ৰথম ছিয়া ইমাম আলীয়ে নিজেই কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি সংকলন কৰিছিল বুলি বহুলভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।{{Sfn|Lalani|2006|p=|pp=30{{ndash}}31}}{{Sfn|Esack|2005|p=89}} বিশেষকৈ আলী আৰু মুহাম্মাদৰ আন কিছুমান সহযোগীয়ে নবীৰ জীৱনকালত কোৰআনৰ আয়াতসমূহ সংগ্ৰহ কৰা বুলি খবৰ পোৱা গৈছে, আনহাতে আন কিছুমান বাতৰিত জোৰ দিয়া হৈছে যে আলীয়ে ৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পাণ্ডুলিপি প্ৰস্তুত কৰিছিল।{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=14}} এই পিছৰ প্ৰতিবেদনসমূহৰ গোটটো হয়তো আবু বকৰৰ খিলাফতৰ বিষয়ে একমত হোৱাৰ ইংগিত দিবলৈ ৰচনা কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ এই প্ৰতিবেদনসমূহত আলীৰ পাণ্ডুলিপিৰ প্ৰতি ব্যস্ততাৰ উদ্দেশ্য হৈছে আবু বকৰ নিৰ্বাচিত হোৱা ছাকিফা বৈঠকত তেওঁৰ বহুলভাৱে উৰাবাতৰিৰ অনুপস্থিতিৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ পিছত খলিফা।{{Sfn|Modarressi|1993|pp=17{{ndash}}18}} আলীয়ে হয়তো তেওঁৰ পাণ্ডুলিপিত আয়াতবোৰ মুহাম্মাদৰ ওচৰত অৱতীৰ্ণ হোৱা ক্ৰমত সজাইছে{{Sfn|Lalani|2006|p=30}}{{Sfn|Modarressi|2003|p=2}} যদিও এই দাবীক কিছুমানে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে।{{Sfn|Modarressi|2003|p=2}} আলীৰ পাণ্ডুলিপিত হয়তো কোৰআনৰ বাতিল কৰা আয়াতবোৰৰ অতিৰিক্ত তথ্যও সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল।{{Sfn|Modarressi|2003|p=2}} কিছুমান ছিয়াসকলৰ বিৱৰণী অনুসৰি আলীয়ে মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ পিছত চৰকাৰী ব্যৱহাৰৰ বাবে নিজৰ পাণ্ডুলিপিটো আগবঢ়াইছিল যদিও কিছুমান সংগীয়ে তেওঁক নাকচ কৰিছিল।{{Sfn|Modarressi|2003|p=2}} নতুবা আলীয়ে হয়তো উছমানৰ খিলাফতৰ সময়ত আনুষ্ঠানিক ব্যৱহাৰৰ বাবে নিজৰ পাণ্ডুলিপিটো আগবঢ়াইছিল যদিও খলিফায়ে তেওঁৰ বাবে উপলব্ধ অন্যান্য ভিন্নতাৰ সপক্ষে ইয়াক নাকচ কৰিছিল।{{Sfn|Modarressi|1993|p=14}} ইয়াৰ ভাগ্যৰ কথা ক’বলৈ গ’লে বাৰটা শ্বিয়াত বিশ্বাস কৰা হয় যে আলীৰ পাণ্ডুলিপি প্ৰতিজন ইমামৰ পৰা তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছে, বাৰ ইমামৰ হাতত উপলব্ধ গুপ্ত জ্ঞানৰ অংশ হিচাপে।{{sfn|Momen|1985|p=150}}{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=24}}{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|pp=29{{ndash}}30}} দ্বাদশ বিশ্বাসত এতিয়া পাণ্ডুলিপিটো তেওঁলোকৰ শেষ ইমাম মুহাম্মাদ আল-মাহদীৰ হাতত আছে,{{Sfn|Amir-Moezzi|1994|p=89}} যিজন ৮৭৪ চনৰ পৰাই ঐশ্বৰিক ইচ্ছাৰ দ্বাৰা জনসাধাৰণৰ পৰা লুকুৱাই ৰখা হৈছে, যেতিয়ালৈকে তেওঁৰ পুনৰ আবিৰ্ভাৱ নোহোৱালৈকে অন্যায় আৰু দুষ্টতা নিৰ্মূল কৰিবলৈ।{{Sfn|Amir-Moezzi|1998}} === উছমানী পাণ্ডুলিপিৰ সৈতে পাৰ্থক্য === কিছুমান চুন্নী প্ৰতিবেদনত অভিযোগ কৰা হৈছে যে কোৰআনৰ চৰকাৰী উছমানী পাণ্ডুলিপি অসম্পূৰ্ণ,{{Sfn|Modarressi|1993|p=|pp=22, 25{{ndash}}26}} যিটো ফাদাইল আল-কোৰআনত বিতংভাৱে উল্লেখ কৰিছে চুন্নী ব্যাখ্যাকাৰী আবু উবাইদ আল কাছিম বিন ছালামে ({{Died in|838}}), আদিয়ে।{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=16}} মুহাম্মাদৰ পিছত আলীৰ খিলাফতৰ অধিকাৰক সমৰ্থন কৰি ছিয়া বিতৰ্কবাদীসকলে এনে প্ৰতিবেদনৰ উদ্ধৃতি দি সহজেই অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল যে ৰাজনৈতিক কাৰণত আলীৰ স্পষ্ট উল্লেখ জ্যেষ্ঠ সংগীসকলে আঁতৰাই পেলাইছে।{{Sfn|Modarressi|1993|p=23}} তথাপিও উছমানী পাণ্ডুলিপিত কিছুমান শব্দ আৰু আয়াত সলনি বা বাদ দিয়া হৈছে বুলি অভিযোগ উত্থাপন হৈছে ছিয়া পৰম্পৰাতো।{{Sfn|Bar-Asher|}}{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=24}}{{Sfn|Momen|1985|pp=172{{ndash}}173}} আন আন কিছুমানৰ লগতে নৱম শতিকাৰ ছিয়া তৰ্কবিদ আহমদ ইবনে মুহাম্মাদ আল-ছায়াৰীয়ে{{Sfn|Modarressi|1993|p=|pp=22, 25{{ndash}}26}}{{Sfn|Kohlberg|2009|p=|pp=31{{ndash}}32}} কিতাব আল-কিৰাতত এনে প্ৰতিবেদন পোৱা যায় যদিও তেওঁৰ বিৰুদ্ধে গুলাতৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বহুল অভিযোগ উত্থাপন হৈছে (সাক্ষৰ অৰ্থত ‘অতিৰঞ্জিতকাৰী’ বা ‘উগ্ৰপন্থী’)।{{Sfn|Kohlberg|2009|pp=32{{ndash}}33}}{{Sfn|Modarressi|1993|p=32}} কোৰআনৰ বিশ্বাসী ৰিচেনচন হিচাপে আলীৰ পাণ্ডুলিপিখন চৰকাৰী পাণ্ডুলিপিতকৈ দীঘল বুলি কোৱা হয়, আলীৰ বিষয়ে স্পষ্ট উল্লেখ কৰা হৈছে।{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=24}} এই মতামত বুয়িদ বংশৰ আগতে ছিয়া পণ্ডিতসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল বুলি প্ৰকাশ পাইছে ({{Reign|934|1062}}).{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=26}} ইয়াৰ বিপৰীতে দুয়োটা সংহিতাৰ মাজত যিকোনো পাৰ্থক্য চুন্নীসকলে নাকচ কৰে কাৰণ আলীয়ে তেওঁৰ খিলাফতৰ সময়ত তেওঁৰ ৰিচেন্সন জাপি দিয়া নাছিল, আনহাতে ছিয়া প্ৰতিযুক্তি হ’ল যে আলীয়ে ইচ্ছাকৃতভাৱে এই বিভাজনকাৰী বিষয়টোৰ ওপৰত মৌনতা অৱলম্বন কৰিছিল। নিজৰ আৰু অনুগামীসকলৰ বাবে অত্যাচাৰৰ ভয়ত পিছৰ বাৰজন ইমামসকলেও হয়তো এই বিষয়টোক লৈ ধৰ্মীয় ছদ্মবেশ (তাকিয়া) গ্ৰহণ কৰিছিল।{{Sfn|Amir-Moezzi|1994|pp=88{{ndash}}89, 204n455}} নতুবা আলীৰ ৰিচেনচন হয়তো উছমাণিক পাণ্ডুলিপিৰ সৈতে মিল আছিল, ইয়াৰ বিষয়বস্তুৰ ক্ৰমবিন্যাসৰ বাহিৰে,{{Sfn|Amir-Moezzi|1994|p=89}} কিন্তু ৰাজনৈতিক কাৰণত ইয়াক নাকচ কৰা হৈছিল কাৰণ ইয়াত আলীৰ পক্ষপাতমূলক টীকাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল,{{Sfn|Amir-Moezzi|2009|p=25}} যিজনক প্ৰায়ে কোৰআনৰ আগশাৰীৰ ব্যাখ্যাকাৰীসকলৰ ভিতৰত গণ্য কৰা হয়।{{Sfn|Lalani|2006|p=29}} উছমানী পাণ্ডুলিপি বিশ্বাসী বুলি কোৱা কথাটো বুয়িদ যুগৰ পৰাই প্ৰচলিত ছিয়া মতামত।{{Sfn|Momen|1985|p=|pp=77, 81}} এইদৰে কিছুমান ছিয়া পণ্ডিতে উছমানী পাণ্ডুলিপিৰ সৈতে পাঠ্যগত পাৰ্থক্যৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা সেই পৰম্পৰাসমূহৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে,{{Sfn|Modarressi|1993|pp=36{{ndash}}39}} আনহাতে চুন্নীসকলে পাছলৈ ছিয়াসকলক মিছা দাবীৰ উৎপত্তিৰ বাবে দোষাৰোপ কৰিছে আৰু তেওঁলোকক এনেধৰণৰ সমৰ্থন কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে দৃষ্টিভংগী, প্ৰায়ে নিৰ্বিচাৰে।{{Sfn|Modarressi|1993|pp=36{{ndash}}39}}{{Sfn|Momen|1985|p=74}} আন আন ছিয়া পণ্ডিতসকলে কোৰআনৰ পৰিৱৰ্তনৰ ইংগিত দিব পৰা পৰম্পৰাসমূহৰ পুনৰ ব্যাখ্যা কৰিছে।{{Sfn|Ayoub|1988|p=191}} উদাহৰণস্বৰূপে, আলীৰ বুলি কোৱা এটা পৰম্পৰাত কোৱা হৈছে যে কোৰআনৰ চতুৰ্থাংশ মুহাম্মাদৰ ঘৰ বা আহলে বায়তৰ বিষয়ে, আনহাতে আন এটা চতুৰ্থাংশ তেওঁলোকৰ শত্ৰুৰ বিষয়ে। উছমাণিক পাণ্ডুলিপিে নিশ্চয় এই বৰ্ণনা পূৰণ নকৰে কিন্তু এই অসামঞ্জস্যক আন এটা ছিয়া পৰম্পৰাৰ দ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি, য’ত কোৱা হৈছে যে গুণীসকলৰ বিষয়ে কোৰআনৰ আয়াতসমূহ মূলতঃ আহল-বায়তৰ ওপৰত নিৰ্দেশিত, আনহাতে দুষ্টকৰ্মীসকলৰ বিষয়ে সেই আয়াতসমূহ প্ৰথমে তেওঁলোকৰ শত্ৰুৰ প্ৰতি নিৰ্দেশিত।{{Sfn|Modarressi|1993|p=29}} ==শৈক্ষিক বৃত্তি== [[কোৰআন]]ৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে স্থায়ী শৈক্ষিক গৱেষণাৰ বিষয় হৈ আহিছে।<ref name=OB>{{cite encyclopedia|author=Andrew Rippin|title=Qur'an|encyclopedia=Oxford Bibliographies|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=2009|url=http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195390155/obo-9780195390155-0066.xml|url-access=subscription |quote= How the Qurʾan came into being and why it looks the way it does has proven to be a continual focus of attention for scholarship. Most accounts accept the basic framework of the Muslim memory, with the role of Muhammad as the recipient of revelation and the role subsequent caliphs in bringing the text together clearly separated. Some scholarship has wanted to challenge the originality and source of the text itself, tracing it to other religious communities (especially Christian: Lüling 2003; Luxenberg 2007). Others have tried to refine the Muslim accounts of revelation and collection.}}</ref> পৰম্পৰাগত দৃষ্টিভংগীৰ পৰিশোধন আনকি ইয়াৰ মৌলিক পুনৰ মূল্যায়নৰ বাবেও কেইবাটাও প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছে।<ref name=OB/> ১৯৭০ চনৰ আশে-পাশেলৈকে অমুছলমান পণ্ডিতসকলে ইয়াৰ ইছলামিক উৎপত্তিৰ কাহিনীটো সঁচাকৈয়ে মানি লৈছিল।<ref name=THItSotS2012:45>[[#THItSotS2012|Holland, ''In the Shadow of the Sword'', 2012]]: p.45</ref> আৰ্নেষ্ট ৰেনানে বিখ্যাতভাৱে ঘোষণা কৰিছিল যে "[[ইছলামৰ ইতিহাস|ইছলামৰ জন্ম]] হৈছিল, অন্য ধৰ্মৰ উৎপত্তিক দোলনা দিয়া ৰহস্যৰ মাজত নহয়, বৰঞ্চ ইতিহাসৰ সম্পূৰ্ণ পোহৰত"<ref name=Gilliot_p_4>Cilliot, Claude "Muhammad, le Curan et les `Contraites de l'Histoire`" in Wild, Stefan (editor): ''The Qur'an as Text'' (Leiden, 1966), p.4</ref>—[[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ নামত শাসন কৰা আৰু যাৰ সম্প্ৰসাৰণত ধৰ্মীয়তাই ইন্ধন যোগাইছিল fervor, আৰু যিয়ে সেই ধৰ্মৰ পবিত্ৰ কিতাপ (কোৰআন) সংকলন, সম্পাদনা, অনুমোদন আৰু বিতৰণৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল।{{#tag:ref|In contrast to the [[New Testament]], which was transmitted among a persecuted religious community and whose oldest extant versions are in a different language (Greek) than the one Jesus used (Aramaic). |group=Note}} কিন্তু ১৯৭০ চনত ইতিহাসবিদসকলে ইছলামিক "সাহিত্যিক উৎস"ৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে<ref name=YDNJKMQtIS2000:420/>— তাফছিৰ বা [[কোৰআন]]ৰ টীকা,<ref name="Crone-1987-223">{{cite book |last1=Crone |first1=Patricia |title=Meccan Trade and the Rise of Islam |date=1987 |publisher=Oxford University Press |page=223}}</ref> [[হাদিছ]] বা ইছলামিক হজৰত মুহাম্মাদে অনুমোদন জনোৱা বা নকৰাৰ বিৱৰণী, আৰু [[ছূৰা]], নবীৰ জীৱনী—যিবোৰৰ ওপৰত কোৰআনৰ পৰম্পৰাগত বিৱৰণী আধাৰিত আছিল। এই সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে "উৎস-সমালোচনাত্মক" আয়াত্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, য'ত প্ৰমাণ হিচাপে প্ৰাসংগিক পুৰাতত্ত্ব, এপিগ্ৰাফী, নুমিজমেটিক্স আৰু সমসাময়িক অ-আৰবী সাহিত্যও আছিল,<ref name=YDNJKMQtIS2000:420>[[#YDNJKMQtIS2000|Neva & Koren, "Methodological Approaches to Islamic Studies", 2000]]: p.420</ref> যিয়ে তেওঁলোকে যুক্তি দিছিল যে ই "কঠিন তথ্য" আৰু ক্ৰছচেক কৰাৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰে।<ref name=YDNJKMQtIS2000:422-6>[[#YDNJKMQtIS2000|Neva & Koren, "Methodological Approaches to Islamic Studies", 2000]]: p.422-6</ref> ২০০৮ চনলৈকে [[ফ্ৰেড ডনাৰ|ফ্ৰেড ডনাৰে]] ক্ষেত্ৰখনৰ অৱস্থাৰ সাৰাংশ তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰিছিল:<ref>{{cite book|author=Fred Donner|title=The Qur'an in Recent Scholarship|volume=The Quran in its historical context|editor=Gabriel Said Reynolds|publisher=Routledge|year=2008|page=29}}</ref> {{blockquote|একাডেমিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰ হিচাপে কোৰআন অধ্যয়ন আজি অৰাজক অৱস্থাত থকা যেন লাগে। ইছলামৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা আমাৰ মাজৰ যিসকলে সামূহিকভাৱে স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে আমি কেৱল কোৰআনৰ বিষয়ে কিছুমান অতি মৌলিক কথা নাজানো – ইমানেই মৌলিক কথা যে সাধাৰণতে অন্য গ্ৰন্থৰ সৈতে জড়িত পণ্ডিতসকলে সেইবোৰৰ জ্ঞানক সহজভাৱে লয়। ইয়াত এনেধৰণৰ প্ৰশ্ন সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে: কোৰআনৰ উৎপত্তি কেনেকৈ হ’ল? ক’ৰ পৰা আহিল আৰু কেতিয়া প্ৰথম আবিৰ্ভাৱ হ’ল? প্ৰথম কেনেকৈ লিখা হৈছিল? কেনেধৰণৰ ভাষাত লিখা হৈছিল – হৈছে –? প্ৰথমে কি ৰূপ লৈছিল? ইয়াৰ প্ৰথম দৰ্শক কোনে গঠন কৰিছিল? বিশেষকৈ ইয়াৰ প্ৰথম বছৰবোৰত ই এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ কেনেকৈ সংক্ৰমিত হৈছিল? কেতিয়া, কেনেকৈ আৰু কাৰ দ্বাৰা ইয়াক সংহিতাকৰণ কৰা হৈছিল? কোৰআন আৰু ইয়াৰ ওপৰত থকা পণ্ডিতসকলৰ সৈতে পৰিচিতসকলে জানিব যে এই প্ৰশ্নবোৰৰ এটাও সুধিলে আমাক লগে লগে গুৰুতৰ অনিশ্চয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ডুবাই পেলায় আৰু ই তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সূচনা কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। আন কথাত ক’বলৈ গ’লে এই মৌলিক বিষয়বোৰৰ ওপৰত কাম কৰা সু-প্ৰশিক্ষিত পণ্ডিতসকলৰ মাজতো একমত কম। }} ১৯৯৯ চনত কুক আৰু ক্ৰনে যুক্তি দিছিল যে "সপ্তম শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ আগতে কোনো ধৰণৰ কোৰআনৰ অস্তিত্বৰ কোনো কঠিন প্ৰমাণ নাই।" <ref name="Hagarism">Patricia Crone, Michael Cook, and Gerd R. Puin as quoted in {{Cite news| url=https://www.theatlantic.com/doc/199901/koran | publisher=The Atlantic Monthly | title=What Is the Koran? | author=Toby Lester |date=January 1999}}</ref> সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কাৰ্বন-ডেটিং কৰা ছানা পাণ্ডুলিপি আৰু বাৰ্মিংহাম কোৰআন পাণ্ডুলিপিৰ দৰে আংশিক কোৰআন পাণ্ডুলিপি পিছত আৱিষ্কাৰ হয়। কিন্তু উছমাণিক পাঠ্য ধৰণৰ সকলো প্ৰাৰম্ভিক পাণ্ডুলিপিৰ সাধাৰণ স্বকীয় বানানৰ ওপৰত কাম প্ৰকাশ কৰা মাৰিজন ভান পুটেনে<ref>{{cite journal |last1=van Putten |first1=M. |date=2019 |title= The 'Grace of God' as evidence for a written Uthmanic archetype: the importance of shared orthographic idiosyncrasies |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume= 82 |issue=2 |pages=271–288|doi=10.1017/S0041977X19000338 |s2cid=231795084 |doi-access=free }}</ref> উল্লেখ কৰিছে আৰু দাবী কৰিছে যে তেওঁ উদাহৰণৰ সৈতে প্ৰমাণ কৰিছে যে বাৰ্মিংহামৰ খণ্ডটোত উপস্থিত এই একেবোৰ স্বকীয় বানানৰ কেইবাটাওৰ বাবে (মিংগানা ১৫৭২ক + আৰব ৩২৮গ), ই "স্পষ্টভাৱে উছমাণিক পাঠ্য ধৰণৰ বংশধৰ" আৰু ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিং সত্ত্বেও ইয়াক প্ৰাক-উছমাণিক কপি হোৱাটো "অসম্ভৱ।" <ref name="van Putten">{{cite web |url=https://twitter.com/PhDniX/status/1220812853495640066 |title=Apparently some are still under the impression that the Birmingham Fragment (Mingana 1572a + Arabe 328c) is pre-Uthmanic copy of the Quran|last=van Putten |first=Marijn|publisher=Twitter |date=January 24, 2020 |website=Twitter.com |access-date=August 24, 2021}}</ref> লেখক, সাংবাদিক আৰু পণ্ডিত টবি লেষ্টাৰে লক্ষ্য কৰিছে যে কোৰআনে "ভাষা, কাহিনী আৰু পৰিঘটনাৰ সৈতে পৰিচিতি ধৰি লৈছে যিবোৰ মুছলমান ব্যাখ্যাকাৰীসকলৰ প্ৰাচীনসকলৰ বাবেও হেৰাই যোৱা যেন লাগে।" <ref name="what-atlantic-1999">{{cite journal |journal=Atlantic |last1=LESTER |first1=TOBY |date= January 1999 |title=What Is the Koran? | url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/01/what-is-the-koran/304024/ |access-date=8 April 2019}}</ref> কুক আৰু ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰোজে লক্ষ্য কৰিছে যে কোৰআনত অস্পষ্ট শব্দ আৰু বাক্যাংশ, "ৰহস্য আখৰ" বা মুকাটাআত আছে—এক আৰু চাৰিটা আখৰৰ ভিতৰৰ গোট যিয়ে শব্দ গঠন নকৰে আৰু কোৰআনৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ [[ছূৰা]]ৰ আৰম্ভণি কৰে, আৰু ইতিহাসবিদসকলৰ বাবে অজ্ঞাত ছাবিয়ান ধৰ্মীয় গোট।<ref name="MCKaVSI2000:138">[[#MCKaVSI2000|Cook, ''The Koran'', 2000]]: p.138</ref><ref name="Rose-75">{{cite web |last1=Rose |first1=Christopher |title=Episode 75: The Birmingham Qur'ān |url=https://15minutehistory.org/2015/11/04/episode-75-the-birmingham-quran/ |website=15 minute history |access-date=23 September 2019 |date=4 November 2015}}</ref> কুক যুক্তি আগবঢ়ায় যে "কোনোবাই নিশ্চয় এবাৰ জানিছিল" এইবোৰৰ অৰ্থ কি, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ পাহৰি যোৱাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে কোৰআন হয়তো "কেইবা দশক ধৰি দৃশ্যপটৰ বাহিৰত" আছিল।<ref name="MCKaVSI2000:140">[[#MCKaVSI2000|Cook, ''The Koran'', 2000]]: p.140</ref> আৰব আক্ৰমণকাৰীৰ আগবাঢ়ি যোৱা, নেতা বা ধৰ্মৰ বৰ্ণনা কৰা [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] বাইজেণ্টাইনসকলে তেওঁলোকৰ ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ডত "কোৰআন" বা "ইছলাম",<ref name="AMSNIit7CSS2008:219-20">[[#AMSNIit7CSS2008|Saadi, "Nascent Islam in the Seventh Century Syriac Sources", 2008]]: p.219-220</ref> "সঠিকভাৱে নিৰ্দেশিত খলিফা"ৰ কোনো উল্লেখ নাই; "খলিফাট প্ৰতিষ্ঠাৰ মাজেৰে জীয়াই থকা" সেই আৰবসকলৰ কোনো জীয়াই থকা নথি-পত্ৰৰ অভাৱ; <ref name="THItSotS2012:41">[[#THItSotS2012|Holland, ''In the Shadow of the Sword'', 2012]]: p.41</ref> এই অঞ্চল আৰু যুগৰ মুদ্ৰাসমূহে ৬৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পিছৰ কোনোবা এটা সময়তহে ইছলামিক আইকনগ্ৰাফী ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।<ref>''[[Crossroads to Islam]]: The Origins of the Arab Religion and the Arab State'', by [[Yehuda D. Nevo]] and Judith Koren, Prometheus Books, 2003, part 2</ref><ref name="GSRQSaIC2008:14">[[#GSRQSaIC2008|Reynolds, "Quranic studies and its controversies", 2008]]: p.14</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোৰআন ৰচনা কৰা হৈছিল যদিও ইতিহাসবিদ টম হলণ্ডৰ মতে, "৬৯০ৰ দশকতহে অৱশেষত এজন খলিফাই ৰাজহুৱা স্মৃতিসৌধত নবীৰ নাম লিপিবদ্ধ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল; তাৰ দশক দশক পিছতহে প্ৰথমটো লিখিছিল।" তেখেতৰ আংশিক উল্লেখ ব্যক্তিগত শিলালিপিত দেখা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে।" <ref name="THItSotS2012:41" /> ইতিহাসবিদ ষ্টিফেন শ্বুমেকাৰৰ মতে আব্দুল মালিকৰ (৬৮৫-৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ) ৰাজত্বকাললৈকে কোৰআনে চূড়ান্ত সংকলনত উপনীত হোৱা নাছিল। কোৰআন সংগ্ৰহ আৰু সম্পাদনা কৰি এখন কিতাপ (মুছহাফ) সন্দৰ্ভত ইতিহাসবিদ মাইকেল কুক লিখিছে যে হাদিছৰ মাজত "কম বেছি পৰিমাণে" সাধাৰণ ভিত্তি আছে যদিও মুহাম্মাদে কৰা পৰম্পৰাৰ মাজত কিন্তু এই কাম খলিফা উছমানৰ ৰাজত্বকালৰ শেষৰ ফালে সম্পূৰ্ণ হৈছিল। অন্যথা হাদিছ একমত নহয়: <blockquote>আমি জানিব পাৰিছো যে মুহাম্মাদৰ অনুগামীসকলৰ কিছুমানে তেওঁৰ জীৱনকালত ইতিমধ্যে গোটেই কোৰআনখন মুখস্থ কৰি জানিছিল -- তথাপিও পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক ইফালে সিফালে সংগ্ৰহ কৰা খণ্ডবোৰৰ পৰা [কলাব লগা হৈছিল]। আমাক কোৱা হৈছে যে মুহাম্মাদে নিয়মিতভাৱে তেওঁৰ প্ৰকাশসমূহ এজন লিখকক নিৰ্দেশ দিছিল -- তথাপিও পিছলৈ শাস্ত্ৰখন মুখস্থ কৰাসকলৰ যুদ্ধত মৃত্যুৰ জৰিয়তে হেৰাই যোৱাৰ বিআয়াতত পৰিছিল। ইয়াক সংগ্ৰহ কৰি প্ৰথম খলিফাই কিতাপ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল; বা দ্বিতীয়ৰ দ্বাৰা; বা তৃতীয়জন উছমানৰ দ্বাৰা। নতুবা উছমানৰ সময়ৰ আগতেই ইয়াক সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ কেৱল গ্ৰন্থখনক ষ্টেণ্ডাইজ কৰি অন্যান্য সংস্কৰণসমূহ ধ্বংস কৰি দিছিল। এই পৰম্পৰাসমূহৰ শেষৰটো প্ৰচলিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা আছে, কিন্তু পছন্দটো কিছু পৰিমাণে স্বেচ্ছাচাৰী...<ref name="Cook-1983-67">{{cite book |last1=Cook |first1=Michael |title=Muhammad |url=https://archive.org/details/muhammad0000cook |date=1983 |publisher=Oxford University Press |isbn=0192876058 |pages=[https://archive.org/details/muhammad0000cook/page/67 67]–8}}</ref> </blockquote> অমুছলমান বিজয়ী জনগোষ্ঠীৰ বিৱৰণীও পৰম্পৰাগত ইছলামিক সাহিত্যৰ বিৱৰণীৰ সৈতে সংঘাতপূৰ্ণ। সপ্তম শতিকাৰ বাইজেণ্টাইন খ্ৰীষ্টান উৎসসমূহে সেই সময়ত পূৰ্বৰ বাইজেণ্টাইন ভূখণ্ডত আক্ৰমণ কৰি বসতি স্থাপন কৰা আৰব "অভিবাসী" (Mhaggraye)সকলৰ ওপৰত কৰা ধাৰাবাহিকতা পৰীক্ষা কৰি ইতিহাসবিদ আব্দুল-মাছিহ সাদীয়ে দেখিলে যে খ্ৰীষ্টানসকলে কেতিয়াও "কোৰআন" বা "ইছলাম" শব্দটোৰ উল্লেখ কৰা নাছিল বা সেইটোও উল্লেখ কৰা নাছিল অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকল নতুন ধৰ্মৰ আছিল।<ref name="AMSNIit7CSS2008:219-20" />{{#tag:ref|Saadi did not examine the sources of Arab ''Mhaggraye'' because none have been found.<ref name=AMSNIit7CSS2008:217-18/>|group=Note}} তেওঁলোকে অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলক জাতিগত শব্দৰে উল্লেখ কৰিছিল -- "তেওঁলোকৰ মাজত (আৰব) বহুতো খ্ৰীষ্টান আছে...।" <ref name="AMSNIit7CSS2008:217-18">[[#AMSNIit7CSS2008|Saadi, "Nascent Islam in the Seventh Century Syriac Sources", 2008]]: p.217-18</ref> খ্ৰীষ্টানসকলে আৰব নেতাসকলক বুজাবলৈ ধৰ্মীয় শব্দ (ৰজা, ৰাজকুমাৰ, শাসক) নহয়, ধৰ্মনিৰপেক্ষ বা ৰাজনৈতিক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। মুহাম্মাদ আছিল "মহাগ্ৰায়ৰ প্ৰথম ৰজা", পথ প্ৰদৰ্শক, শিক্ষক, নেতা বা মহান শাসকও। তেওঁলোকে অৱশ্যে আৰবৰ ধৰ্মৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলৰ ধৰ্মক "পুৰণি নিয়ম (পুৰণি নিয়ম) অনুসৰি" একশ্বৰবাদী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref name="AMSNIit7CSS2008:219-20" /> যেতিয়া অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ আমিৰ আৰু স্থানীয় খ্ৰীষ্টানসকলৰ পেট্ৰিয়াৰ্কৰ ধৰ্মীয় কল'কিয়াম আছিল তেতিয়া শাস্ত্ৰৰ বিষয়ে বহু আলোচনা হৈছিল যদিও কোৰআনৰ কোনো উল্লেখ নাছিল, "কোৰআন এতিয়াও প্ৰচলিত হোৱা নাছিল বুলি এটা সম্ভাৱ্য ইংগিত।" <ref name="AMSNIit7CSS2008:219-20" /> খ্ৰীষ্টানসকলে ৰিপ'ৰ্ট কৰিছিল যে আমিৰৰ লগত "বিদ্বান ইহুদী" আছিল, যে অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলে "ইহুদী আৰু চমৰীয়াসকলৰ দৰেই তওৰাত গ্ৰহণ কৰিছিল", যদিও কোনো সূত্ৰই অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলক ইহুদী বুলি বৰ্ণনা কৰা নাই।<ref name="AMSNIit7CSS2008:219-20" /> ৱান্সব্ৰ’ৰ ছাত্ৰ ক্ৰ’ন আৰু কুক সহযোগত হাগাৰিজম: দ্য মেকিং অৱ দ্য ইছলামিক ৱৰ্ল্ড (১৯৭৭) নামৰ এখন গ্ৰন্থৰ সহ-লেখক। কিন্তু আজি ক্ৰ’ন বা কুক দুয়োৰে নিজৰ ৰচনাত উপস্থাপন কৰা সকলো মতামত গ্ৰহণ কৰা নাই।<ref name="What do we actually know about Mohammed">{{cite web |last1=Crone |first1=Patricia |title=What do we actually know about Mohammed? |url=https://www.opendemocracy.net/en/mohammed_3866jsp/ |website=OpenDemocracy.net}}</ref><ref name="How Muhammad made a difference">{{cite web |last1=Cook |first1=Michael |title=How and why Muhammad made a difference |url=https://faithangle.org/session/muhammad-made-difference/ |website=faithangle.org |access-date=27 July 2023 |archivedate=29 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529084957/https://faithangle.org/session/muhammad-made-difference/ |deadurl=yes }}</ref> তাৰ পিছত ক্ৰনে কয় যে মুহাম্মাদে কোৰআনৰ "সকলো বা বেছিভাগ" উচ্চাৰণ কৰাটো "সন্দেহ কৰাটো কঠিন।" <ref name="What do we actually know about Mohammed" /> তাই কয় যে এই কথা "যুক্তিসংগত নিশ্চয়তাৰে" ক'ব পাৰি।<ref name="What do we actually know about Mohammed" /> ; পৰম্পৰাগত ইছলামিক আখ্যানৰ প্ৰতি সমৰ্থন সকলো পণ্ডিতে কোৰআনৰ পবিত্ৰ ইতিহাসক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন নকৰে। ইমৰাণ আল-বাদাৱীয়ে লিখিছে, "ফ্ৰেড ডনাৰৰ নেৰেটিভছ অৱ ইছলামিক অৰিজিনছ: দ্য বিগিনিংছ অৱ ইছলামিক হিষ্ট'ৰিকেল ৰাইটিংৰ আৰম্ভণিৰ অধ্যায়সমূহে সন্দেহবাদী বিদ্যালয়খনৰ তাত্ত্বিক আৰু আয়াত্ধতিগত ত্ৰুটিসমূহ খণ্ডন কৰাৰ দাবী কৰে আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কোৰআনৰ ৰচনাৰ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰে, বন্ধ নীতি হিচাপে, ৬৫৬ চনৰ প্ৰথম গৃহযুদ্ধৰ পূৰ্বৰ আদিম বিশ্বাসীসকলৰ আৰবীয় প্ৰেক্ষাপটলৈ।" <ref>{{cite book |first1=Emran |last1=El-Badawi |title=The Qur'an and the Aramaic Gospel Traditions |publisher=Routledge |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EM9iAgAAQBAJ&q=%22to+an+Arabian+context+of+early+believers+preceding%22&pg=PT31 |chapter=Challenges posed by the Quranic text |date=17 December 2013 |isbn=9781317929321 |access-date=30 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://uh.edu/class/mcl/faculty/el-badawi_e/index.php|title=Emran El-Badawi &#124; Faculty &#124; MCL|access-date=27 July 2023|archivedate=25 October 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231025134927/https://www.uh.edu/class/mcl/faculty/el-badawi_e/index.php|deadurl=yes}}</ref> বাৰ্মিংহাম কোৰআন পাণ্ডুলিপিখনৰ ২০১৫ চনৰ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণৰ ফলত ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা আৰু কাটাৰৰ হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইছলামিক অধ্যয়ন মহাবিদ্যালয়ৰ কোৰআন অধ্যয়নৰ সহযোগী অধ্যাপক জোচেফ ই বি লামবাৰ্ডে মন্তব্য কৰে যে:<ref name="Joseph E. B. Lumbard">{{cite news|last=Lumbard|first=Joseph|title=New Light on the History of the Quranic Text?|url=http://www.huffingtonpost.com/joseph-e-b-lumbard/new-light-on-the-history-_b_7864930.html|access-date=27 July 2015|work=HuffPost}}</ref> <blockquote>শেহতীয়া এই অভিজ্ঞতাভিত্তিক তথ্যসমূহৰ মৌলিক গুৰুত্ব আছে। তেওঁলোকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে যে কোৰআনৰ গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু সংহিতাকৰণৰ ইতিহাসৰ বহল ৰূপৰেখাৰ ক্ষেত্ৰত ধ্ৰুআয়াতী ইছলামিক উৎসসমূহ এতিয়ালৈকে ধাৰণা কৰাতকৈ বহু বেছি নিৰ্ভৰযোগ্য। এইদৰে এনে তথ্যই কোৰআনৰ ঐতিহাসিক উৎপত্তিৰ সম্পৰ্কে পশ্চিমীয়া সংশোধনীবাদী তত্ত্বৰ বিপুল সংখ্যকক অসহনীয় কৰি তোলে।<ref>{{Cite web |date=2015-07-24 |title=New Light on the History of the Quranic Text? |url=https://www.huffpost.com/entry/new-light-on-the-history-_b_7864930 |access-date=2022-12-06 |website=HuffPost |language=en}}</ref></blockquote> কিন্তু বাৰ্মিংহামৰ পাণ্ডুলিপিত ডেভিদ থমাছে আঙুলিয়াই দিছিল যে ৰেডিঅ’কাৰ্বন পৰীক্ষাত কোৰআন লিখাৰ তাৰিখ নহয়, যিটো প্ৰাণীৰ ছালে কোৰআন গঠন কৰিছিল, তাৰ মৃত্যুৰ তাৰিখ পোৱা গৈছিল। যিহেতু খালী চৰ্ম উৎপাদনৰ পিছত প্ৰায়ে বছৰ বছৰ ধৰি মজুত কৰা হৈছিল, সেয়েহে তেওঁ কয় যে কোৰআন ৬৫০–৬৫৫ চনৰ শেষৰ ফালে লিখা হ’ব পাৰিলেহেঁতেন, উছমানৰ অধীনত কোৰআনৰ সংহিতাকৰণৰ সময়ত।<ref name=":1" /> আৰু পিছলৈ উছমাণিক গ্ৰন্থৰ সকলো প্ৰাৰম্ভিক পাণ্ডুলিপিৰ সাধাৰণ স্বকীয় অৰ্থলিপিৰ ওপৰত কাম প্ৰকাশ কৰা মাৰিজন ভান পুটেনে কয় যে ইয়াৰ আৰম্ভণিৰ ৰেডিঅ’কাৰ্বন ডেটিং সত্ত্বেও ইয়াৰ প্ৰাক-উছমাণিক কপি হ’ব নোৱাৰে।<ref name="van Putten" /> [[File:Temple Mount.JPG|thumb|ডম অৱ দ্য ৰক। আদিম ইছলামিক স্থাপত্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি বিদ্যমান উদাহৰণ এই গঠনটো ৬৯১ চনত সম্পূৰ্ণ হয়]] গ্ৰন্থখনৰ তাৰিখ নিৰ্ণয়ৰ ক্ষেত্ৰত এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি জনাজাত ড’ম অৱ দ্য ৰক শিলালিপিসমূহ উল্লেখযোগ্য। অষ্টভুজৰ ভিতৰৰ মুখত বিশ্বাসৰ ঘোষণা আৰু আল্লাহৰ শক্তিৰ বৰ্ণনা কৰা আয়াতসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ পিছত মুহাম্মাদক চিনাকি কৰাই দিয়া হয়, যিটো আশীৰ্বাদৰ সৈতে যিটো কোৰআনত উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল যদিও ইতিমধ্যে ৬৯৪ চনত ব্যৱহৃত আছিল। তাৰ পিছত খ্ৰীষ্টানসকলক যীশুৰ নবী-হুড আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে প্ৰচাৰ কৰা হয়, তাৰ পিছত আল্লাহ নিজৰ বাবে যথেষ্ট বুলি দাবী কৰা হয়। শেষত মানুহক তেওঁৰ ইচ্ছাৰ ওচৰত নতশিৰ হ’বলৈ আদেশ দিয়া হয় আৰু অন্যথা শাস্তিৰ ভাবুকি দিয়া হয়।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Whelan|first=Estelle|date=1998|title=Forgotten Witness: Evidence For The Early Codification Of The Qur'an|url=https://www.islamic-awareness.org/history/islam/dome_of_the_rock/estwitness|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=118|pages=1–14|doi=10.2307/606294|jstor=606294}}</ref> ইছলামৰ প্ৰথম শতিকাৰ সমসাময়িক সমৰ্থনকাৰী সামগ্ৰীৰ অনুপস্থিতিয়ে পিছৰ পৰম্পৰাবাদী উৎসসমূহে প্ৰদান কৰা বিৱৰণীটোৰ সত্যতাক লৈ অসংখ্য প্ৰশ্নৰ উত্থাপন কৰিছে। এই সময়ছোৱাৰ পৰা যিবোৰ সংৰক্ষিত হৈ আছে সেয়াই হৈছে কেইটামান স্মৃতিচাৰণ অট্টালিকাৰ শিলালিপি আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ মুদ্ৰা।<ref name="gazellebookservices.co.uk">{{cite web |url=http://www.gazellebookservices.co.uk/ISBN/1591026342.htm |title=1591026342 : 9781591026341:Hidden Origins of Islam |access-date=18 June 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905011505/http://www.gazellebookservices.co.uk/ISBN/1591026342.htm |archive-date=5 September 2008 |archivedate=5 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080905011505/http://www.gazellebookservices.co.uk/ISBN/1591026342.htm |deadurl=yes }}</ref> কিন্তু একাংশ পণ্ডিতে সেই যুগৰ মূল উৎসসমূহক এনেদৰে তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰাটো অস্বীকাৰ কৰে। ওপৰত উল্লেখ কৰা ড’ম অৱ দ্য ৰক শিলালিপিৰ উপৰিও আব্দুল মালিক ইবনে মাৰৱান (৬৯৭-৭৫০)ৰ সময়ৰ পৰা জাৰি কৰা মুদ্ৰাৰ ওপৰত কোৰআনৰ চমু অংশও আছে। এই অংশসমূহৰ ভিতৰত আছে শ্বাহাদাহ, ১১২:১-৩ বা -৪ আয়াতসমূহ প্ৰাৰম্ভিক বিছমিল্লাহ আৰু প্ৰস্তাৱনা শব্দ যেনে "কোৱা"ৰ বাহিৰে সম্পূৰ্ণ, আৰু ৯:৩৩ৰ অংশ, কিন্তু কিছুমান ভিন্নতাৰ সৈতে: "তেওঁ তেওঁক সকলো ধৰ্মৰ ওপৰত প্ৰাধান্য দিব পাৰে, যাতে তেওঁ ইয়াক সকলো ধৰ্মৰ ওপৰত প্ৰাধান্য দিব পাৰে..." ড'ম অৱ দ্য ৰকত থকা সমসাময়িক শিলালিপিৰ সৈতে একেধৰণৰ এই অংশসমূহ স্পষ্টভাৱে উদ্দেশ্য কৰা হৈছে বিশেষকৈ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ ওপৰত ইছলামৰ নতুন ধৰ্মৰ প্ৰাধান্য ঘোষণা কৰা।<ref name=":0" /> তথাপিও সন্দেহবাদী পণ্ডিতসকলে আঙুলিয়াই দিয়ে যে ইবনে ইছহাকে মুহাম্মাদৰ জীৱনৰ আদিম বিৱৰণী মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় এশ বছৰৰ পিছত লিখা হৈছিল আৰু ইছলামিক জীৱনীকাৰসকলৰ পিছৰ সকলো আখ্যানত ইবনে ইছহাকৰ গ্ৰন্থত সম্পূৰ্ণৰূপে অভাৱ হোৱা পৰিঘটনাৰ বিষয়ে বহু বেছি বিৱৰণ আৰু সজ্জা আছে।<ref>Patricia Crone, [[Meccan Trade and the Rise of Islam]], pp. 203-30, where she argues that much of the classical Muslim understanding of the Koran rests on the work of storytellers and that this work is of very dubious historical value. These storytellers contributed to the tradition on the rise of Islam, and this is evident in the steady growth of information: "If one storyteller should happen to mention a raid, the next storyteller would know the date of this raid, while the third would know everything that an audience might wish to hear about it." 53 Then, comparing the accounts of the raid of Kharrar by Ibn Ishaq and al-Waqidi, Crone shows that al-Waqidi, influenced by and in the manner of the storytellers, "will always give precise dates, locations, names, where Ibn Ishaq has none, accounts of what triggered the expedition, miscellaneous information to lend color to the event, as well as reasons why, as was usually the case, no fighting took place."</ref> ২০০৮ চনত "মুহাম্মাদৰ বিষয়ে আমি প্ৰকৃততে কি জানো?" শীৰ্ষক এটা অনলাইন প্ৰবন্ধত পেট্ৰিচিয়া ক্ৰ'নে কোৰআনৰ উৎপত্তিৰ ওপৰত সন্দেহবাদী তত্ত্বসমূহৰ ওপৰত সন্দেহৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref name="What do we actually know about Mohammed" /> {{Blockquote |text=আটাইতকৈ ডাঙৰ কথাটো হ’ল আমি যুক্তিসংগতভাৱে নিশ্চিত হ’ব পাৰো যে কোৰআন হৈছে তেওঁ আল্লাহৰ ওচৰত অৱতীৰ্ণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰি কোৱা কথাবোৰৰ সংকলন। তেওঁ পোৱা বুলি দাবী কৰা সকলো বাৰ্তা কিতাপখনে হয়তো সংৰক্ষণ নকৰে, আৰু আমাৰ হাতত যি ব্যৱস্থা আছে তাৰ বাবে তেওঁ দায়ী নহয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল – কিমান দিনৰ পিছত সেয়া বিতৰ্কিত। কিন্তু তেওঁ যে সকলোবোৰ বা বেছিভাগেই উচ্চাৰণ কৰিছিল, তাত সন্দেহ কৰাটো কঠিন।<ref name="What do we actually know about Mohammed" />}} ফ্ৰেড ডনাৰে কোৰআন সংগ্ৰহৰ বাবে আগতীয়া তাৰিখৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছে, যিটো তেওঁৰ গ্ৰন্থখন নিজেই পঢ়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি। তেওঁ আঙুলিয়াই দিয়ে যে যদি ইছলামৰ উত্তাল প্ৰাৰম্ভিক শতিকাবোৰত কোৰআন সংগ্ৰহ কৰা হ’লহেঁতেন, ইয়াৰ বিশাল বিজয় আৰু সম্প্ৰসাৰণ আৰু খিলাফতৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলৰ মাজত হোৱা ৰক্তাক্ত কাণ্ডৰ সৈতে, তেন্তে এই ইতিহাসৰ কিছু প্ৰমাণ পাঠটোত পোৱা গ’লহেঁতেন। অৱশ্যে আদিম মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ বিষয়ে জনা কথাখিনি প্ৰতিফলিত নকৰা কোৰআনত এনে কোনো কথা নাই।<ref>''Narratives of Islamic Origins: The Beginnings of Islamic Historical Writing'', Donner, Darwin Press, 1998, p. 60, {{ISBN|0-87850-127-4}}.</ref> ১৯৭২ চনত [[য়েমেন]]ৰ ছান’ৰ মহান মছজিদ পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলে এটা "কাগজৰ কবৰ"ত উজুটি খাইছিল, য'ত লাখ লাখ চৰ্ম কাগজৰ টুকুৰা আছিল, য'ত কোৰআনৰ আয়াত লিখা আছিল। এই খণ্ডবোৰৰ কিছুমান এতিয়ালৈকে পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি কোৰআন গ্ৰন্থ বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal|title=What Is the Quran?|first=Toby|last=Lester|journal=The Atlantic|date=January 1999|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/01/what-is-the-koran/304024/}}</ref> কোৰআনৰ উৎপত্তিৰ শেহতীয়া হৈছে ২০১৫ চনত বাৰ্মিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ে কোৰআনৰ পাঠ্যৰ চৰ্ম কাগজ আৱিষ্কাৰ কৰা, চৰ্ম কাগজৰ সামগ্ৰী ৫৬৮ৰ পৰা ৬৪৫ চনৰ ভিতৰৰ সময়ৰ ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখ ৯৫.৪% সঠিকতাৰে কৰা হৈছে। অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা পৰীক্ষাগাৰত সম্পন্ন কৰা হৈছিল এই পৰীক্ষা। এই ফলাফলত এই চৰ্ম কাগজখন মুহাম্মাদৰ সময়ৰ ওচৰত ৰখা হৈছে, যিজন সাধাৰণতে ৫৭০ৰ পৰা ৬৩২ চনৰ ভিতৰত বাস কৰিছিল বুলি ভবা হয়। গৱেষকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে এই চৰ্মপত্ৰখন কোৰআনৰ অস্তিত্বৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন লিখিত পাঠ্য প্ৰমাণৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite news|last=Press Office|first=University of Birmingham|date=22 July 2015|title=Birmingham Qur'an manuscript dated among the oldest in the world|url=https://www.birmingham.ac.uk/news/latest/2015/07/quran-manuscript-22-07-15.aspx|work=University of Birmingham Press Office|location=Birmingham, England|access-date=26 August 2018|archivedate=22 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722212055/https://www.birmingham.ac.uk/news/latest/2015/07/quran-manuscript-22-07-15.aspx|deadurl=yes}}</ref> কলেজ ডি ফ্ৰান্সৰ ফ্ৰান্সোৱা ডেৰ’চে অৱশ্যে বাৰ্মিংহামৰ পাতৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত সংশয় প্ৰকাশ কৰি আন ঠাইত এনে কিছুমান দৃষ্টান্ত উল্লেখ কৰে য’ত ৰেডিঅ’কাৰ্বন ডেটিং স্পষ্ট এনডাউমেণ্ট তাৰিখৰ সৈতে কোৰআন পৰীক্ষা কৰাত ভুল বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। স্কুল অৱ অৰিয়েণ্টেল এণ্ড আফ্ৰিকান ষ্টাডিজৰ ইছলামিক ষ্টাডিজৰ জ্যেষ্ঠ প্ৰবক্তা মুস্তাফা শ্বাহে বাৰ্মিংহামৰ পাতত থকা ব্যাকৰণগত চিহ্ন আৰু আয়াত্য বিভাজকসমূহ প্ৰস্তাৱিত আৰম্ভণিৰ ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখৰ সৈতে অসঙ্গতিপূৰ্ণ বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name=":1">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-35151643 |title=Birmingham's ancient Koran history revealed |date=23 December 2015 |publisher=BBC |access-date=4 February 2016}}</ref> === পাঠ্য সমালোচনা === {{see also|পাঠ্য সমালোচনা}} [[চিত্ৰ:Sana'a1_Stanford_'07_recto.jpg|right|thumb|256x256px|ষ্টেনফৰ্ড '০৭ ৰ বাইনাৰী পাণ্ডুলিপিৰ সোঁ পৃষ্ঠা। ওপৰৰ স্তৰটো হৈছে [[আল-বাক্বাৰা|বাক্বাৰা ছূৰা]]ৰ ২৬৫-২৭১ [[আয়াত]]। দ্বৈত স্তৰে [[কোৰআন]]ৰ প্ৰথম পাঠত কৰা সংযোজন আৰু আজিৰ কোৰআনৰ লগত থকা পাৰ্থক্যসমূহ উন্মোচন কৰে। ]] ১৯৭০ চনত যিটোক "সন্দেহবাদী পণ্ডিতৰ ঢৌ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, সেইটোৱে ইছলামিক অধ্যয়নত লাভ কৰা জ্ঞানৰ বহুখিনি প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল।<ref name="Donner 1998">Donner, Fred ''Narratives of Islamic Origins: The Beginnings of Islamic Historical Writing'', Darwin Press, 1998</ref>{{rp|23}} তেওঁলোকে যুক্তি দিছিল যে ইছলামিক ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ সংক্ৰমণৰ ক্ষেত্ৰত বহু পৰিমাণে বিকৃত হৈছে। তেওঁলোকে ইছলামৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাসক অন্যান্য, অনুমাণিকভাৱে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস যেনে [[মুদ্ৰা]], [[শিলালিপি (মুখপত্ৰ)|শিলালিপি]] আৰু অইছলামী উৎসৰ পৰা সংশোধন বা পুনৰ্গঠন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। এই গোটৰ আটাইতকৈ পুৰণিজন আছিলজন ৱান্সব্ৰ’ (১৯২৮–২০০২)। ৱান্সব্ৰ’ৰ ৰচনাসমূহ বহুলভাৱে লক্ষ্য কৰা হৈছিল যদিও হয়তো বহুলভাৱে পঢ়া হোৱা নাছিল।<ref name="Donner 1998" />{{rp|38}} ১৯৭২ চনত [[য়েমেন]]ৰ ছানা’ৰ এটা [[মছজিদ]]ত প্ৰাচীন [[কোৰআন]]ৰ এটা কেচ আৱিষ্কাৰ কৰা হয় – সাধাৰণতে ছানা’ৰ পাণ্ডুলিপি বুলি জনা যায়। বহু বছৰ ধৰি এই কোৰআনৰ খণ্ডবোৰৰ অনুসন্ধান কৰা জাৰ্মান পণ্ডিত গেৰ্ড আৰ পুইন আৰু তেওঁৰ গৱেষণা দলটোৱে এই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ প্ৰায় ৩৫,০০০ মাইক্ৰ’ফিল্ম ফটো নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিবোৰৰ তাৰিখ তেওঁ অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ অংশ বুলি কয়। পুইনে তেওঁৰ গ্ৰন্থখনৰ সম্পূৰ্ণতা প্ৰকাশ কৰা নাই যদিও অগতানুগতিক আয়াত্যৰ ক্ৰম, সৰু সৰু পাঠ্যৰ ভিন্নতা আৰু আখণ্ডৰ বিৰল শৈলী লক্ষ্য কৰিছে। তেওঁ লগতে পৰামৰ্শ দিছিল যে কিছুমান পাৰ্চমেণ্ট পেলিম্পচেষ্ট যিবোৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পুইনে বিশ্বাস কৰিছিল যে ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ বিপৰীতে বিৱৰ্তনশীল গ্ৰন্থ।<ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/01/what-is-the-koran/304024/|title=What Is the Koran?|first=Toby|last=Lester|date=1 January 1999|website=The Atlantic}}</ref> কিথ স্মলে পাঠ্য সমালোচনা আৰু কোৰআন পাণ্ডুলিপিত এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে বৰ্তমান উপলব্ধ উৎসৰ ভিত্তিত কোৰআনৰ নিৰ্ভৰযোগ্য সমালোচনাত্মক গ্ৰন্থ প্ৰস্তুত কৰাটো সম্ভৱ নহয়।<ref>Small, Keith E. (2011). Textual Criticism and Qur’ān Manuscripts. Lexington Books. {{ISBN|9780739142912}}. p. 178</ref> কৰ্পাছ ক’ৰানিকাম প্ৰকল্পটো কোৰআনৰ সমালোচনাত্মক সংস্কৰণ প্ৰস্তুত কৰাৰ এক চলিত প্ৰচেষ্টা। === বাইবেলৰ লগত পাৰ্থক্য আৰু সাদৃশ্য === {{Main|বাইবেল আৰু কোৰআনৰ আখ্যান}}{{See|কোৰআনত থকা কিংবদন্তিৰ তালিকা|যীশুৰ মৃত্যুৰ ওপৰত ইছলামিক মতামত}}সন্দেহবাদী পণ্ডিতসকলে [[কোৰআন]] আৰু [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]] আৰু [[হিব্ৰু ভাষা|হিব্ৰু]] শাস্ত্ৰৰ মাজত থকা বহুতো সাদৃশ্যৰ বিৱৰণ দি কয় যে [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদে]] যিটোক তেওঁ সৰ্বজনীন ইতিহাস বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, সেইটো শিকাইছিল, যিদৰে তেওঁ আৰবত আৰু ভ্ৰমণৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]] আৰু [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলৰ পৰা শুনিছিল – লগতে তেওঁৰ পৈতৃক-দাদা [[আব্দুল মুত্তলিব]]ৰ দ্বাৰা হানিফা পৰম্পৰাৰ সৈতে পৰিচিত হোৱা। এই পণ্ডিতসকলে [[ইছলাম|ইছলাম ধৰ্মীয়]] বিশ্বাসৰ সৈতেও একমত নহয় যে সমগ্ৰ কোৰআন আল্লাহে মানৱ জাতিৰ প্ৰতি সম্বোধন কৰিছে। তেওঁলোকে লক্ষ্য কৰে যে বহুতো অংশ আছে য’ত আল্লাহক প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্বোধন কৰা হৈছে, বা তৃতীয় ব্যক্তিত উল্লেখ কৰা হৈছে, বা য’ত কথকে [[আল্লাহ]]কে ধৰি বিভিন্ন সত্তাৰ শপত খাইছে।<ref>''Introduction to the Qur'an'' 2nd Edition, Richard Bell, W. Montgomery Watt, Edinburgh University Press, 1970, {{ISBN|0-7486-0597-5}}, {{ISBN|978-0-7486-0597-2}} p. 66.</ref> কোৰআনৰ বিৱৰণীত অৱশ্যে [[যীশু]]ক ক্ৰুচত দিয়া আৰু মৃত্যুৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পাৰ্থক্য আছে।{{Sfn|Bulliet|2015|p=111}}{{Sfn|Hughes|2013|p=85}} === এপ’ক্ৰিফাল কিংবদন্তিৰ সৈতে সাদৃশ্য === {{relevance inline|date=January 2022}} [[চিত্ৰ:Maryam.jpg|left|thumb|216x216px|বৈজ্ঞানিক দাবীৰ আওতাত থকা আয়াতবোৰৰ ভিতৰত এটা, কিয়নো সতেজ তাৰিখে অলৌকিকভাৱে জন্মৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে; মেৰীয়ে সতেজ খেজুৰৰ বাবে খেজুৰ গছ জোকাৰি দিয়ে, ছ্যুডো-মথিৰ শুভবাৰ্তাত বৰ্ণনা কৰা মিথ<ref>Leirvik 2010, pp. 33-34.</ref> কোৰআনতও পুনৰাবৃত্তি কৰা হৈছে। ]] [[বাইবেল]]ৰ বাহিৰেও [[কোৰআন|কোৰআনে]] কেইবাটাও এপ’ক্ৰিফাল উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল,<ref name="Leirvik 2010, pp. 33–34">Leirvik 2010, pp. 33–34.</ref> যেনে জেমছৰ প্ৰ’ট’ইভানজেলিয়াম, ছ্যুড’-মথিৰ শুভবাৰ্তা<ref name="Leirvik 2010, pp. 33–34" /> আৰু কেইবাটাও শিশুকালৰ শুভবাৰ্তা।<ref>Leirvik 2010, p. 33.</ref> কেইবাটাও আখ্যান ইহুদী মিদ্ৰাছ তানহুমা কিংবদন্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, যেনে [[আল-মা'ইদা|ছূৰা ৫:৩১]]ত কয়িনে হাবিলৰ মৃতদেহ কবৰ দিবলৈ শিকাৰ আখ্যান।<ref>Samuel A. Berman, Midrash Tanhuma-Yelammedenu (KTAV Publishing house, 1996) 31-32</ref><ref>Gerald Friedlander, Pirḳe de-R. Eliezer, (The Bloch Publishing Company, 1916) 156</ref> == ভিন্ন পাণ্ডুলিপি আৰু কেন'নাইজেচনৰ আৰম্ভণি == [[উছমান|উছমানে]] কোৰআনৰ নীতি-নিয়ম প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আগতে হয়তো ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ অৱস্থাত বিভিন্ন সংস্কৰণ বা সংহিতা আছিল যদিও এতিয়াও কোনো এটা আৱিষ্কাৰ হোৱা নাই। এনে সংহিতাসমূহে কেতিয়াও সাধাৰণ অনুমোদন লাভ কৰা নাছিল আৰু [[মুছলমান]]সকলে ইয়াক ব্যক্তিৰ ব্যক্তিগত কপি হিচাপে লয়।<ref name="The Quran: A User's Guide2" />{{rp|93}} আংশিক সংহিতাৰ ক্ষেত্ৰত মতামত আছে যে "৬৪০ চনত খলিফা উছমানৰ কথিত ৰিচেন্সৰ পূৰ্বে বিদ্যমান আংশিক সংস্কৰণসমূহৰ ভিন্নতা বিচাৰি উলিওৱাটোৱে কোনো বিশেষ তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ পাৰ্থক্যৰ সৃষ্টি কৰা নাই।" <ref>F. E. Peters, The Quest of the Historical Muhammad, International Journal of Middle East Studies, Vol. 23, No. 3 (Aug.,1991), p. 293</ref> এই সময়ত আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী পাণ্ডুলিপি দুটা হ'ল [[আব্দুল্লাহ ইবনে মাছুদ]]ৰ আৰু [[উবায় ইবনে কা’ব]]ৰ।{{Citation needed|date=January 2014}} আল-কুৰাজীয়ে ইবনে মাছুদ, উবায়ী আৰু জাইদ বি. থাবিট আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য বিচাৰি পোৱা।<ref name="Al-A'zami5">[[Muhammad Mustafa Al-A'zami]] (2003), ''The History of The Qur'anic Text: From Revelation to Compilation: A Comparative Study with the Old and New Testaments'', p.197. UK Islamic Academy. {{ISBN|978-1872531656}}.</ref> === আব্দুল্লাহ ইবনে মাছুদৰ পাণ্ডুলিপি === কথিতভাৱে ভিন্নতাপূৰ্ণ কডিচসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী আছিল আব্দুল্লাহ ইবনে মাছুদ, যিজন প্ৰাথমিক ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল আৰু মুহাম্মাদৰ ব্যক্তিগত দাস হৈছিল। খবৰ অনুসৰি তেওঁ প্ৰায় সত্তৰখন [[ছূৰা]] পোনপটীয়াকৈ [[মুহাম্মাদ]]ৰ পৰা শিকিছিল, যিয়ে তেওঁক [[কোৰআন]] পাঠৰ প্ৰথম শিক্ষকৰ ভিতৰত এজন হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। পিছলৈ খলিফা উমৰে কুফাত প্ৰশাসনিক আয়াতত নিযুক্তি দিয়ে আৰু তাৰ পৰাই তেওঁ কোৰআন আৰু চুন্নাহৰ অগ্ৰণী কৰ্তৃপক্ষ হৈ পৰে। কিছুমান সূত্ৰৰ পৰা অনুমান কৰা হৈছে যে ইবনে মাছুদে তেওঁৰ কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি ধ্বংস কৰিবলৈ বা ইয়াক শিকোৱা বন্ধ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল যেতিয়া উছমাণিক পাণ্ডুলিপি আনুষ্ঠানিক কৰা হৈছিল।<ref name="Al-Quran2" /> ইবনে মাছুদৰ সংস্কৰণটো উছমাণিক গ্ৰন্থৰ পৰা পৃথক বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছে: ছূৰাসমূহৰ ক্ৰম আৰু পঠনৰ কিছুমান ভিন্নতা। মুহাম্মাদ মুস্তাফা আল-আ'জামীয়ে তিনিখন ছূৰা বাদ দিয়াৰ সম্পৰ্কে তিনিটা প্ৰতিবেদন তালিকাভুক্ত কৰিছে, ([[আল-ফাতিহা]] আৰু আল-মু'আউৱিদাতাইন, কোৰআনৰ শেষৰ চুটি ছূৰা দুখন (ছূৰা [[আল-ফালাক|১১৩]] আৰু [[আন-নাছ|১১৪]])), তাৰ পিছত তেওঁ কৈছে যে " [[আল-নবৱী]] আৰু ইবনে হাজমৰ দৰে আদিম পণ্ডিতসকলে এই প্ৰতিবেদনসমূহক ইবনে মাছুদৰ ওপৰত জন্ম দিয়া মিছা বুলি গৰিহণা দিছিল।" <ref name="Al-A'zami6">[[Muhammad Mustafa Al-A'zami]] (2003), ''The History of The Qur'anic Text: From Revelation to Compilation: A Comparative Study with the Old and New Testaments'', pp.199-201. UK Islamic Academy. {{ISBN|978-1872531656}}.</ref> আন বেছিভাগ পাৰ্থক্যতে একেটা ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ পাঠ্যৰ সৈতে কেৱল পৰিৱৰ্তিত স্বৰবৰ্ণহে জড়িত, যাৰ ফলত আবৃত্তিৰ তাৰতম্য ঘটিছিল।<ref name="Al-Quran2" /> ৰেমন হাৰ্ভেই লক্ষ্য কৰিছে যে ইবনে মাছুদৰ পঠন ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছিল, আনকি তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতো কমেও এশ বছৰ ধৰি কুফাত প্ৰধান পঠন হিচাপে শিকোৱা হৈছিল, তেওঁৰ কিছুমান স্বকীয় পঠনে হানাফী ফিকহত কেনেকৈ ভূমিকা লৈছিল সেই বিষয়ে আলোচনা কৰা এখন গৱেষণা পত্ৰত।<ref>{{cite journal|last1=Harvey|first1=Ramon|date=2017|title=The Legal Epistemology of Qur'anic Variants: The Readings of Ibn Masʿūd in Kufan fiqh and the Ḥanafī madhhab|url=https://ramonharvey.files.wordpress.com/2019/06/readings-of-ibn-masud-ramon-harvey.pdf|journal=Journal of Qur'anic Studies|volume=9|issue=1|pages=72–101|doi=10.3366/jqs.2017.0268}}</ref> === উবায় ইবনে কা'বৰ পাণ্ডুলিপি === দ্বিতীয় প্ৰভাৱশালী পাণ্ডুলিপি আছিল উবায় ইবনে কাব নামৰ এজন মদীনান মুছলমান আৰু মুহাম্মাদৰ সম্পাদক হিচাপে কাম কৰা পাণ্ডুলিপি। মুহম্মদৰ জীৱনকালত ইবনে মাছুদতকৈ কোৰআন বিশেষজ্ঞ হিচাপে তেওঁ হয়তো অধিক বিশিষ্ট আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। আইনী বিষয়ত কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশ মুখস্থ কৰাৰ দায়িত্ব তেওঁৰ আছিল বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছে, যিবোৰ মাজে মাজে মুহাম্মাদে তেওঁক আবৃত্তি কৰিবলৈ কৈছিল। দুই এটা [[হাদিছ]]ত উবায়ক বিভিন্ন ভূমিকাত দেখা গৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, উবায়ৰ "[[ছাদ (ছূৰা)|ছাদ]]ৰ"ৰ কথা কেতিয়াবা হাফছাৰ পৰিৱৰ্তে কিছুমান দৃষ্টান্তত উল্লেখ কৰা হয়, আৰু কেতিয়াবা কিছুমান [[হাদিছ]]ত জায়দৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁৰ নামো উল্লেখ কৰা হয়, যিয়ে কোৰআন লিখকসকলক নিৰ্দেশ দিয়ে। তেওঁৰ কোৰআনৰ সংস্কৰণত উছমাণিক বা ইবনে মাছুদৰ গ্ৰন্থত নথকা দুখন চুটি ছূৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বুলি কোৱা হয়: ''ছূৰা আল-খাল'', তিনিটা আয়াত আৰু ''ছূৰা আল-হাফদ'', ছটা আয়াত। অধ্যাপক শ্বেন এন্থনীয়ে এই দুখন ছূৰাৰ পাঠ্য ইতিহাসৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰিছে আৰু লক্ষ্য কৰিছে যে উবায়ৰ (আৰু কম পৰিমাণে আন কিছুমান সংগীৰ) আৰ্হিত মুছাফত ইয়াৰ উপস্থিতি "আমাৰ আদিম আৰু উত্তম উৎসসমূহত শক্তিশালীভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে।" আমাৰ হাতত পাণ্ডুলিপিৰ ৰূপত বস্তুগত প্ৰমাণৰ অভাৱ হ’লেও তেওঁ লক্ষ্য কৰে যে বহুতো মুছলমান উৎসই এনে মুছাফত থকা ছূৰাসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ বস্তুগত পৰ্যবেক্ষণ কৰে।<ref>{{cite journal|last1=Anthony|first1=Sean|date=2019|title=Two 'Lost' Sūras of the Qurʾān: Sūrat al-Khalʿ and Sūrat al-Ḥafd between Textual and Ritual Canon (1st -3rd/7th -9th Centuries) [Pre-Print Version]|url=https://www.academia.edu/40869286|journal=Jerusalem Studies in Arabic and Islam|volume=46|pages=73–79}}</ref> উবায়ীৰ পাণ্ডুলিপিত থকা ছূৰাৰ ক্ৰম উছমান আৰু ইবনে মাছুদৰ পাণ্ডুলিপিৰ পৰাও পৃথক বুলি কোৱা হয়,<ref name="Al-Quran2" /> যদিও এইবোৰ পাঠ্যৰ তাৰতম্যতকৈ গাঁথনিগত পাৰ্থক্য। সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তলৰ পাঠৰ ছূৰা ক্ৰম Ṣanʽā’ 1 palimpsest ৰ সৈতে উবায়ীৰ (আৰু কম পৰিমাণে ইবনে মাছুদৰ) ৰিপৰ্ট কৰা ছূৰাৰ ক্ৰমৰ সাদৃশ্য থকা বুলি জনা যায়।<ref>{{cite journal|last1=Sadeghi|first1=Behnam|last2=Goudarzi|first2=Mohsen|year=2012|title=Ṣan'ā' 1 and the Origins of the Qur'ān|url=http://pl.scribd.com/doc/110978941/Sanaa-1-and-the-Origins-of-the-Qur-An|journal=[[Der Islam]]|volume=87|issue=1–2|location=[[Berlin]]|publisher=[[Walter de Gruyter|De Gruyter]]|pages=24|doi=10.1515/islam-2011-0025|s2cid=164120434}}</ref> ''আল-খাল'' ("বিচ্ছেদ") শীৰ্ষক প্ৰথমখন ছূৰাৰ অনুবাদ হৈছে: "হে আল্লাহ, আমি আপোনাৰ সহায় বিচাৰো আৰু আপোনাৰ ক্ষমা বিচাৰিছো, আৰু আমি আপোনাৰ প্ৰশংসা কৰোঁ আৰু আমি আপোনাক কাফিৰ নকৰো। আমি যিজনৰ পৰা পৃথক আৰু এৰি দিওঁ।" তোমাৰ বিৰুদ্ধে পাপ কৰে।" ''আল-হাফদ'' (" খৰখেদা") শীৰ্ষক দ্বিতীয়খন ছূৰাৰ অনুবাদ হৈছে: "হে আল্লাহ, আমি আপোনাক ইবাদত কৰো আৰু আপোনাৰ ওচৰত আমি প্ৰাৰ্থনা আৰু সজ্জা কৰো আৰু আপোনাৰ ওচৰত আমি দৌৰি যাওঁ আৰু আপোনাৰ সেৱা কৰিবলৈ খৰখেদা কৰোঁ। আমি আপোনাৰ দয়া আৰু আমি আশা কৰোঁ।" তোমাৰ শাস্তি ভয় কৰা। তোমাৰ শাস্তি নিশ্চয় কাফিৰসকলৰ ওচৰ পাব।" এই দুটা টুকুৰা কুনুট (অৰ্থাৎ কোৰআনৰ পৰা ছূৰা পাঠ কৰাৰ পিছত মুহাম্মাদে কেতিয়াবা ৰাতিপুৱাৰ নামাজত বা উইটৰ নামাজত কৰা প্ৰাৰ্থনা) গঠন কৰে বুলি কোৱা হয়। আচলতে হাদিছৰ সংকলনত উল্লেখ কৰা কুনুটৰ কিছুমান অংশৰ সৈতে একে। (চাওক নাৱাৱী, আল-আধকাৰ, কায়ৰো, ১৯৫৫, পৃষ্ঠা ৫৭–৫৮। ) একক অতিৰিক্ত তথাকথিত আয়া অনুবাদ: "আদমৰ পুত্ৰক যদি ধন-সম্পত্তিৰে ভৰা উপত্যকা দিয়া হয়, তেন্তে তেওঁ দ্বিতীয়টো কামনা কৰিব; আৰু যদি তেওঁক ধন-সম্পত্তিৰে ভৰা দুখন উপত্যকা দিয়া হয়, তেন্তে তেওঁ নিশ্চয় তৃতীয় উপত্যকা বিচাৰিব।" আদমৰ পুত্ৰৰ পেট ধূলিৰ বাহিৰে আন একোৱেই ভৰিব নোৱাৰে আৰু যিজনে তওবা কৰে তেওঁক আল্লাহ ক্ষমা কৰে।" এই গ্ৰন্থখন মুহাম্মাদৰ হাদিছ বুলি জনা যায়। (বুখাৰী, অষ্টম, নং ৪৪৪-৪৭। ) ইবনে আব্বাছ (নং ৪৪৫) আৰু উবায় (নং ৪৪৬)ৰ মতে এই গ্ৰন্থখন কেতিয়াবা কোৰআনৰ অংশ বুলি ভবা হৈছিল। কিন্তু উবেই নিজেই স্পষ্ট কৰি দিছে যে ১০২ নং ছূৰাৰ পিছত: "মই অৱতীৰ্ণ হৈছিলোঁ, [চাহাবাই] ওপৰৰ কথাখিনি কোৰআনৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা নাছিল।" ([[আল-বুখাৰী|বুখাৰী]], অষ্টম, নং ৪৪৬। ) উবায়ৰ এই ব্যাখ্যাই এইটোও অতি স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে মুহাম্মাদৰ চাহাবাসকলৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য নাছিল যে যেতিয়া ওহী বন্ধ হৈছিল তেতিয়া কি কোৰআনৰ অংশ আছিল আৰু কি কোৰআনৰ অংশ নাছিল। এইটোও মন কৰিবলগীয়া যে উবাইৰ মুছাফত হাদিছটো আবিৰ্ভাৱ হৈছিল কাৰণ ই তেওঁৰ নিজৰ ব্যক্তিগত ব্যৱহাৰৰ বাবে আছিল; অৰ্থাৎ তেওঁৰ ব্যক্তিগত বহীত, য'ত তেওঁ সদায় কোৰআনৰ সামগ্ৰী আৰু হাদিছৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা নাছিল, যিহেতু বহীখন ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নাছিল আৰু তেওঁ নিজেই নিজৰ টোকাবোৰৰ পৰা কি বনাব লাগে সেই বিষয়ে ভালদৰে জানিছিল। মুহাম্মাদৰ সকলো ছাহাবীৰ ব্যক্তিগত ব্যৱহাৰৰ বাবে কোৰআনৰ নিজাকৈ কপি, টোকাও আছিল বুলি কোৱা হয়। মুহাম্মাদৰ সহযোগীসকলৰ কোৰআনৰ এই প্ৰতিলিপিসমূহৰ ইছলামিক প্ৰতিবেদনত তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ যোৱা বাতৰি অনুসৰি বিভিন্ন পাৰ্থক্যৰ কথাহে কোৱা হৈছে (যেনে বুখাৰী, অষ্টম, নং ৪৪৬ৰ হাদিছ, যিটো উবাই কোনোবা প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত এই বাক্য বুলি ধৰি লৈছিল কোৰআনৰ অংশ)। কিন্তু এই কোৰআনৰ প্ৰতিলিপিসমূহৰ স্পষ্ট পাণ্ডুলিপিসমূহ জীয়াই থকা নাই যদিও অচল বুলি গণ্য কৰি ধ্বংস হৈ গ’ল।<ref>{{cite web|url=http://www.islamicbulletin.org/free_downloads/quran/ul_umal_quran.pdf|title=An Introduction to the Sciences of the Qur'an|author=Ahmad von Denffer|publisher=Islamicbulletin.org|access-date=19 September 2017|archivedate=15 June 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100615171736/http://www.islamicbulletin.org/free_downloads/quran/ul_umal_quran.pdf|deadurl=yes}}</ref> == চূড়ান্ত কেননিক গ্ৰন্থলৈকে প্ৰাচীন পাণ্ডুলিপি == {{Further|প্ৰাচীন কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপি}}উছমানে আন কঁপিবোৰ ধ্বংস কৰাৰ পিছতো এই কোৰআনৰ পঢ়া আৰু পাঠ্যৰ ভিন্নতা আছিল। কিন্তু পণ্ডিতসকলে গ্ৰন্থখনৰ বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ সম্ভাৱনাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে যোগ, দমন বা পৰিৱৰ্তনে বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিলেহেঁতেন ‘যাৰ লেখ-জোখ কম’। তেওঁলোকে আৰু কয় যে উছমান মুছলমানৰ মাজত অজনপ্ৰিয় হৈ পৰিলেও সাধাৰণতে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে কোৰআন সলনি বা বিকৃত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হোৱা নাছিল।<ref>''Introduction to the Qur'an'', Richard Bell, W. Montgomery Watt, Edinburgh University Press, 1995, {{ISBN|978-0748605972}}, p. 51.</ref> পাণ্ডুলিপি যুগত কোৰআন আছিল আটাইতকৈ বেছি কপি কৰা আৰবী গ্ৰন্থ। কোৰআন নকল কৰিলে লিখক আৰু মালিকৰ ওপৰত আশীৰ্বাদ আহিব বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Leaman 2006 384–389">{{cite book|last=Leaman|first=Oliver|title=The Qur'an: an Encyclopedia|year=2006|publisher=Routledge|location=New York, NY|isbn=0-415-32639-7|pages=[https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/384 384–389]|chapter=Manuscript and the Qur'an|chapter-url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/384}}</ref> আজি আমি জনা আৰবী লিপি মুহাম্মাদৰ সময়ত অজ্ঞাত আছিল (যিহেতু আৰবী লিখন শৈলী সময়ৰ লগে লগে আগবাঢ়িছে) আৰু কোৰআন মুখস্থ কৰি বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ ওপৰত লিখিত উল্লেখৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল। আৰব সমাজে লেখাৰ ব্যৱহাৰ অধিক নিয়মিতভাৱে ব্যৱহাৰৰ দিশত বিকশিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে সেই অনুসৰি লিখাৰ দক্ষতাও বিকশিত হ’ল। প্ৰাথমিক কোৰআন আৰবী ভাষাটো এনে এটা ৰাছমত লিখা হৈছিল য'ত নিখুঁততাৰ অভাৱ আছিল কাৰণ ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰাটো অসম্ভৱ আছিল কাৰণ ডায়েক্ৰিটিকেল চিহ্ন (আ'জাম) নথকাৰ বাবে। দীঘলীয়াকৰণ বা স্বৰবৰ্ণৰ ইংগিত দিবলৈ স্বৰবৰ্ণৰ চিহ্ন (তাছকিল)ও অনুপস্থিত আছিল। ইয়াৰ বাবেই শব্দটোৰ ভুল উচ্চাৰণৰ অন্তহীন সম্ভাৱনা আছিল। আজি আমি জনা আৰবী লিপি, scripta plena, যিটো গ্ৰন্থ আঙুলিয়াই দিয়া আৰু সম্পূৰ্ণ স্বৰবৰ্ণযুক্ত, নৱম শতিকাৰ মাজভাগলৈকে নিখুঁত হোৱা নাছিল।<ref name="The Quran: A User's Guide3" />{{rp|92}} === উমাইয়াদ যুগ (৪৪/৬৬১–১৩২/৭৫০) – হিজাজী লিপি === [[চিত্ৰ:Khalili_Collection_Islamic_Art_kfq_0034.1.jpg|alt=refer to caption|right|thumb|৮ম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কোৰআনৰ পৰা একক ফলিঅ', খলিলি ইছলামিক শিল্পৰ সংগ্ৰহ]] কোৰআনৰ আদিম জ্ঞাত পাণ্ডুলিপিসমূহক সামূহিকভাৱে হিজাজী লিপি বুলি কোৱা হয়, আৰু ইয়াৰ বেছিভাগেই উমাইয়াদ যুগৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপিসমূহৰ মৌলিক সংস্কাৰৰ অধিকাংশই পঞ্চম উমাইয়াদ খলিফা আব্দুল মালিকৰ অধীনত হৈছিল (৬৫/৬৮৫–৮৬/৭০৫)।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> আব্দুল মালিকৰ ৰাজত্বকালত আবুল আছৱাদ আল-ডুআলি (মৃত্যু ৬৮৮)-এ আৰবী ব্যাকৰণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু তাছকিলৰ ইংগিত দিবলৈ ডাঙৰ ডাঙৰ ৰঙীন বিন্দু স্থাপনৰ ব্যৱস্থা উদ্ভাৱন কৰিছিল। পিছত উমাইয়াদৰ গৱৰ্ণৰ আল-হাজাজ ইবনে ইউছুফ আল-থাকাফীয়ে এই ব্যৱস্থা বলবৎ কৰে।<ref>{{cite book|last=Leaman|first=Oliver|title=The Qur'an: an Encyclopedia|year=2006|publisher=Routledge|location=New York, NY|isbn=0-415-32639-7|page=[https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/131 131]|chapter=Calligraphy and the Qur'an|chapter-url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/131}}</ref> এই সময়ছোৱাত ৭২/৬৯১–৯২ চনত জেৰুজালেমত ডম অৱ দ্য ৰক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যিটো কোৰআনৰ শিলালিপিৰে সম্পূৰ্ণ হৈছিল। শিলৰ গম্বুজত থকা শিলালিপিসমূহে প্ৰকৃততে কোৰআনৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত তাৰিখযুক্ত অংশসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই শিলালিপিসমূহত ইতিমধ্যে বহুতো আখৰত ডায়েক্ৰিটিকেল পইণ্টৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> উমাইয়াদ যুগত পোৱা কোৰআনৰ আদিম সংহিতাসমূহ সম্ভৱতঃ একক খণ্ডত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যিবোৰ জীয়াই থকা বৃহৎ খণ্ডবোৰৰ পৰা নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি। লগতে এই সময়ছোৱাত অষ্টম শতিকাত কোডেস্কৰ বিন্যাস উলম্বৰ পৰা অনুভূমিকলৈ গতি কৰিছিল। অনুভূমিক আৰ্হি আৰু ডাঠ/গধুৰ দেখা লিপিলৈ এই পৰিৱৰ্তন হয়তো কোৰআনৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব দেখুৱাবলৈ আৰু ইহুদী আৰু খ্ৰীষ্টান পৰম্পৰাৰ পৰা ইছলামিক পৰম্পৰাক পৃথক কৰিবলৈ কৰা হৈছে, যিসকলে নিজৰ শাস্ত্ৰৰ বাবে উলম্ব আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> এই সময়ছোৱাত কোৰআন ৰচনা কৰা শৈলীৰ বৈচিত্ৰ্য আছিল। এই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ বেছিভাগতে দেখা পোৱা এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল মুক্তভাৱে থিয় হৈ থকা আলিফৰ দীঘলীয়া খাদ আৰু বিচ্ছিন্ন আলিফৰ সোঁফালৰ ঠেং (ভৰি)। লগতে এই পাণ্ডুলিপিসমূহত অধ্যায় (ছূৰা)ৰ শিৰোনাম নাই। তাৰ পৰিৱৰ্তে এটা ছূৰাৰ শেষত আৰু আন এটা ছূৰাৰ আৰম্ভণিতে এটা খালী ঠাই এৰি দিয়া হয়।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> === আব্বাছি যুগ (১৩২/৭৫০–৬৪০/১২৫৮) === ==== আৰম্ভণিৰ আব্বাছি শৈলী ==== [[চিত্ৰ:Khalili_Collection_Islamic_Art_kfq_0093.a.jpg|right|thumb|অষ্টম শতিকাৰ শেষৰ ফালে আব্বাছি শৈলীৰ আৰম্ভণিৰ কোৰআনৰ ফলিঅ']] উমাইয়াদ বংশৰ পাণ্ডুলিপিৰ বিপৰীতে আদিম আব্বাছি পাণ্ডুলিপিসমূহৰ বহুতো কেইবাটাও খণ্ডত কপি কৰা হৈছিল। ব্যৱহৃত ডাঙৰ ডাঙৰ লিপি আৰু প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত শাৰীৰ সংখ্যা কম হোৱাৰ পৰা এই কথা স্পষ্ট হৈ পৰে।{{citation needed|date=July 2015}} প্ৰাথমিক কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপিসমূহে কোৰআনৰ গ্ৰন্থৰ ইতিহাসৰ প্ৰমাণ দিয়ে আৰু ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক বৈশিষ্ট্যই ইছলামৰ ধ্ৰুপদী যুগত শিল্প আৰু ইয়াৰ গভীৰ অৰ্থ কেনেকৈ অনুভৱ কৰা হৈছিল সেই বিষয়ে কিছু কথা কয়। ইয়াৰ লিপি আৰু বিন্যাস দুয়োটা বিশদ জ্যামিতিক আৰু আনুপাতিক নিয়ম অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হোৱা দেখা গ’ল।<ref>{{cite journal|title=Geometry of early Qur'anic Manuscripts|author=Alan George|journal=Journal of Qur'anic Studies|publisher=[[Edinburgh University Press]]|volume=9|issue=1|year=2007|pages=78–110|jstor=25728237|doi=10.3366/jqs.2007.9.1.78}}</ref> এই চিত্ৰনাট্যসমূহৰ মূল বৈশিষ্ট্য আছিল লিখাৰ ধৰণ। এই পাণ্ডুলিপিবোৰৰ বেছিভাগৰে আখৰবোৰ গধুৰ চেহেৰা, তুলনামূলকভাৱে চুটি আৰু অনুভূমিকভাৱে দীঘলীয়া। উমাইয়াদ যুগত উপস্থিত আলিফৰ হেলনীয়া বিচ্ছিন্ন ৰূপটো সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া হৈ গৈছিল আৰু তাৰ ঠাইত তলৰ আখৰটোৰ পৰা যথেষ্ট দূৰত্বত স্থাপন কৰা এটা উচ্চাৰিত সোঁফালৰ ভৰি থকা পোন খাদ এটা স্থাপন কৰা হৈছিল। লগতে হিজাজী লিপিৰ দৰে এইবোৰ প্ৰায়ে সোণ আৰু অন্যান্য ৰঙেৰে চহকীভাৱে আলোকিত কৰা হয়। আন এটা পাৰ্থক্য হ'ল ছূৰাৰ শিৰোনামবোৰ স্পষ্টভাৱে চিহ্নিত কৰা হয় আৰু আয়তাকাৰ পেনেলত আবদ্ধ কৰা হয় আৰু বাহিৰৰ প্ৰান্তত প্ৰান্তীয় ভিনেট বা পালমেট ওলাই থাকে। আৰম্ভণিৰ আব্বাছি যুগৰ এই কোৰআনবোৰো কাঠৰ ফলকত বান্ধি থোৱা আছিল, চাৰিওফালে বাকচৰ দৰে গঠন কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ গঠন আছিল চলন্ত ওপৰৰ আৱৰণেৰে যিটো গঠনৰ বাকী অংশত চামৰাৰ থংৰে বান্ধি থোৱা হৈছিল।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> ==== নতুন আব্বাছি শৈলী ==== নতুন আব্বাছি শৈলী (NS) খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱম শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰম্ভ হৈছিল আৰু দ্বাদশ শতিকালৈকে, আৰু হয়তো ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকে কোৰআন নকল কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আদিম আব্বাছি লিপিত কপি কৰা পাণ্ডুলিপিৰ দৰে নহয়, এন এছ পাণ্ডুলিপিৰ উলম্ব আৰ্হি আছিল।<ref name="Leaman 2006 384–389" /> এই সময়ছোৱাত আল-খলিল ইবনে আহমদ আল-ফৰাহিদী (মৃত্যু ৭৮৬)-এ আবু আল-আছৱাদৰ ঠাইত তাছকিল ব্যৱস্থা উদ্ভাৱন কৰে। তেওঁৰ এই ব্যৱস্থাটো একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহৃত হৈ আহিছে, আৰু ইয়াত ছটা বিভক্তি চিহ্ন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে: ফাথা (ক), দম্মা (উ), কছৰা (ই), চুকুন (স্বৰ-বৰ্ণহীন), শদ্দা (দ্বি-ব্যঞ্জন), মদ্দা (স্বৰবৰ্ণৰ দীঘলীয়াকৰণ; alif ৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰা হয়)।<ref name="Leaman 2006 130–131">{{cite book|last=Leaman|first=Oliver|title=The Qur'an: an Encyclopedia|year=2006|publisher=Routledge|location=New York, NY|isbn=0-415-32639-7|pages=[https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/130 130–131]|chapter=Calligraphy and the Qur'an|chapter-url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/130}}</ref> এই সময়ছোৱাত আন এজন কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি আছিল আবু বকৰ বি. মুজাহিদ (মৃত্যু ৩২৪/৯৩৬)। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল নিৰ্ভৰযোগ্য পঠনৰ সংখ্যা সীমিত কৰা আৰু মোটামুটি একেধৰণৰ ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ পাঠ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা পঠনসমূহহে গ্ৰহণ কৰা। তেওঁ দ্বিতীয়/অষ্টম শতিকাৰ সাতজন সুপৰিচিত কোৰআন শিক্ষকক বাছি লৈ ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ পঠন সকলোৰে ঐশ্বৰিক কৰ্তৃত্ব আছে, যাৰ অভাৱ বাকীসকলৰ। তেওঁ এই কথা জনপ্ৰিয় হাদিছৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখিছিল য'ত মুহাম্মাদে কয় যে কোৰআন তেওঁৰ ওপৰত "সাতটা আহৰুফ"ত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। এই সময়ছোৱাত কুফা, বাছৰা, মদিনা, দামাস্কাছ, মক্কাত কোৰআনৰ প্ৰবল পৰম্পৰা আছিল। ইয়াৰ বাবেই ইবনে মুজাহিদে মদীনা, মক্কা, বাছৰা আৰু দামাস্কাছৰ বাবে এটাকৈ পঠন বাছি লৈছিল—নাফি’ (মৃত্যু ১৬৯/৭৮৫), ইবনে কাথিৰ (মৃত্যু ১২০/৭৩৭), আবু আমৰ (মৃত্যু ১৫৪/৭৭০), আৰু... ইবনে আমিৰ (মৃত্যু ১১৮/৭৩৬) ক্ৰমে—আৰু কুফাৰ বাবে তিনিটা, আছিম (মৃত্যু ১২৭/৭৪৪), হামজা (মৃত্যু ১৫৬/৭৭২), আৰু আল-কিছাই (মৃত্যু ১৮৯/৮০৪)ৰ। তেওঁৰ কেননিক পঠনৰ সংখ্যা সাতটালৈ সীমিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা সকলোৰে বাবে গ্ৰহণযোগ্য নাছিল আৰু পাঁচখন চহৰৰ বেছিভাগতে বিকল্প পঠনৰ বাবে প্ৰবল সমৰ্থন আছিল। বৰ্তমান সময়ত সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ সাধাৰণ পঠনটো হ’ল হাফছৰ জৰিয়তে আছিম আল-কুফীৰ পঠন।<ref name="Al-Quran3" /> একাদশ শতিকাৰ পূব কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপিত প্ৰথমে ৩০টা অংশৰে গঠিত কোৰআনৰ ২০ জুজ' (খণ্ড) আছে। ৩০ ভাগত বিভক্ত কৰা ব্যৱস্থাটো ৰমজান মাহৰ দিনৰ সংখ্যাৰ সৈতে মিল খায়, য’ত মুছলমানে ৰোজা ৰাখিবলৈ বাধ্য হয় আৰু গোটেই কোৰআন পঢ়াটো বাধ্যতামূলক। এই ভয়ংকৰ পাণ্ডুলিপিখনৰ আন আন অংশ বা খণ্ডবোৰ সমগ্ৰ বিশ্বতে বিভিন্ন সংগ্ৰহত সিঁচৰতি হৈ আছে। তুৰ্কী ভাষাৰ এটা টোকাত কোৰআনক মুহাম্মাদৰ খুলশালীয়েক আৰু জোঁৱাই খলিফা আলীৰ হাতত বুলি কোৱা হৈছে আৰু এইদৰে এই পাণ্ডুলিপিৰ উচ্চ তাৎপৰ্য্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখন দশম শতিকাৰ শেষৰ ফালে ইৰাণত বিকশিত হোৱা কীৰ্তিচিহ্নস্বৰূপ লিপি পূব কুফিক ভাষাত লিখা হৈছে। পাণ্ডুলিপিখনৰ লেখা আৰু আলোকসজ্জাই কেলিগ্ৰাফাৰ আৰু চিত্ৰকাৰৰ মহান কলাত্মক দক্ষতাৰ সাক্ষ্য দিয়ে। এই পাণ্ডুলিপি জাৰ্মানীৰ মিউনিখৰ বাভাৰিয়ান ষ্টেট লাইব্ৰেৰীত আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.wdl.org/en/item/8937/|title=11th Century Qur'an in Eastern Kufic|year=1000|access-date=29 July 2023|archivedate=21 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120921052509/https://www.wdl.org/en/item/8937/|deadurl=yes}}</ref> একাদশ শতিকাৰ শেষৰ আগৰ সাতটা সম্পূৰ্ণ বা প্ৰায় সম্পূৰ্ণ অৰ্ধ-কুফিক কোৰআনৰ ভিতৰত চাৰিটাত আয়াত গণনা আছে। যদিও এটা সৰু নমুনা, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আয়াত গণনাৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় ১০০০ চনৰ ভিতৰত অৰ্ধ-কুফিক কোৰআনত এটা প্ৰচলিত আৰু যথেষ্ট গভীৰভাৱে শিপাই থকা প্ৰথা আছিল। ৯৫০ আৰু প্ৰায় ৯৫০ চনত। ১১০০।<ref>{{cite journal|author=Yasser Tabbaa|title=The transformation of Arabic writing|journal=Ars Orientalis|publisher=[[University of Michigan]]|volume=21|year=1991|pages=119–148|jstor=4629416}}</ref> বাগদাদৰ এজন নিপুণ কেলিগ্ৰাফাৰ আবু আলী মুহাম্মাদ ইবনে মুকলা (মৃত্যু ৯৪০)ও এই সময়ত এজন বিশিষ্ট ব্যক্তি আছিল। তেওঁ তিনিজন আব্বাছি খলিফাৰ ৱজিৰ হৈছিল আৰু কঠোৰ সমানুপাতিক নিয়ম মানি চলা প্ৰথমখন লিপি প্ৰস্তুত কৰাৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়। কোৰআন লিপিৰ বিকাশ আৰু প্ৰামাণিককৰণত ইবনে মুকলাৰ ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ কেলিগ্ৰাফিক কাম কোৰআন লিখাৰ মানক পদ্ধতিত পৰিণত হৈছিল।<ref name="Leaman 2006 130–131" /> কিন্তু পিছলৈ ইয়াক মুকলাৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰখা মাষ্টাৰ কেলিগ্ৰাফাৰ ইবনে আল-বাৱাব (মৃত্যু ১০২২)য়ে নিখুঁত কৰে। মুকলাৰ ব্যৱস্থাটো সাধাৰণতে আৰবী পাণ্ডুলিপি লিপিবদ্ধ কৰাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় শৈলীত পৰিণত হয়, ইয়াৰ পাঠ্যতাৰ বাবে অনুকূল হৈ পৰে। একাদশ শতিকাৰ কোৰআন এই শৈলীৰ আদিম তাৰিখৰ পাণ্ডুলিপিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/iraqiquran.html|title=11th Century Qur'an|access-date=19 September 2017|archivedate=7 June 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070607030458/http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/iraqiquran.html|deadurl=yes}}</ref> এই "নতুন শৈলী"ক বিৰতি আৰু কৌণিক ৰূপ আৰু ডাঠ আৰু পাতল ষ্ট্ৰ'কৰ মাজৰ চৰম বৈপৰীত্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। প্ৰথমতে প্ৰশাসনিক আৰু আইনী নথি-পত্ৰত এই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও তাৰ পিছত ই পূৰ্বৰ কোৰআন লিপিৰ ঠাই লয়। সম্ভৱ যে বৰ্তমানৰ লিখনীৰ পৰা বহুখিনি পৃথক আদিম ‘আব্বাছি লিপি’তকৈ ইয়াক পঢ়িবলৈ সহজ আছিল। অৰ্থনৈতিক কাৰকসমূহেও হয়তো ভূমিকা লৈছিল কাৰণ "নতুন শৈলী" প্ৰৱৰ্তন হোৱাৰ সময়তে কাগজৰো সমগ্ৰ মুছলমান বিশ্বতে বিয়পিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু এই নতুন সামগ্ৰীৰ প্ৰৱৰ্তনৰ ফলত কিতাপৰ দাম হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত যেন এই নতুন সামগ্ৰীৰ প্ৰচলন হৈছিল ইয়াৰ চাহিদা বৃদ্ধিলৈ। ছপা প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে সমগ্ৰ মুছলমান বিশ্বত বিয়পি পৰা শেষ লিপি আছিল "নতুন শৈলী।" ত্ৰয়োদশ শতিকালৈকে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ আছিল, সেই সময়ত ই কেৱল উপাধিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল।<ref name="The Quran: A User's Guide3" />{{rp|177}} == ১৯২৪ চনৰ কায়ৰো সংস্কৰণ == কায়ৰোৰ প্ৰভাৱশালী মানক [[কোৰআন]] ([[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী|ইছলামিক কেলেণ্ডাৰ]] ব্যৱহাৰ কৰি "১৩৪২ কায়ৰোৰ পাঠ") হৈছে ১৯৮৫ চনৰ [[ছৌদি আৰব|ছৌদি]] কোৰআনলৈকে প্ৰায় সমগ্ৰ মুছলমান বিশ্বতে ব্যৱহাৰ কৰা কোৰআন। ইজিপ্তৰ সংস্কৰণটো "হাফছ" সংস্কৰণ ("কিৰা"ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে 'আত") ʻআছিমৰ আবৃত্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি, ৮ম শতিকাৰ কুফাৰ আবৃত্তি।<ref name="GBRRCQ2008:74">[[কোৰআনৰ ইতিহাস#GBRRCQ2008|Böwering, "Recent Research on the Construction of the Quran", 2008]]: p.&nbsp; 74</ref> [[ৰুব আল-হিজাব|۞]]<ref>[[Quran 2|Q2]]:26 [https://quran.com/2?translations=20 Commences with ۞] (1/199) (''[[rubʿ al-ḥizb]]''), an Islamic symbol used as a dividing system is to facilitate the [[Qira'at|recitation of the Quran]].</ref> ইয়াত অতিৰিক্ত চিহ্নৰ এটা গোট আৰু পৰিৱৰ্তিত স্বৰ-চিহ্নৰ এটা বিশদ ব্যৱস্থা আৰু ক্ষুদ্ৰ বিৱৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কোনো পুৰণি ব্যৱস্থাৰ সৈতে একে নহয়।<ref>Stefan Wild, "Reading" ''The Quran: an Encyclopedia'', [[Routledge]]</ref> ৱাৰ্ছ সংস্কৰণ ব্যৱহাৰ কৰা সমগ্ৰ উত্তৰ আফ্ৰিকাত ([[ইজিপ্ত]] বাদ দি) ব্যৱহৃত কোৰআনৰ বাহিৰে কায়ৰো সংস্কৰণটো কোৰআনৰ<ref name="rippin">{{cite book|last=Rippin, Andrew|url=https://archive.org/details/blackwellcompani00ripp_0|title=The Blackwell companion to the Qur'an|publisher=Blackwell|year=2006|isbn=978140511752-4|edition=[2a reimpr.]|display-authors=etal}} * For the history of compilation see ''Introduction'' by [[Tamara Sonn]] pp. 5–6</ref><ref name="melchert2">{{cite journal|last=Melchert|first=Christopher|title=Ibn Mujahid and the Establishment of Seven Qur'anic Readings|journal=Studia Islamica|year=2000|issue=91|pages=5–22|doi=10.2307/1596266|jstor=1596266}}</ref> আধুনিক [[ছপাশাল|ছপাশালৰ]] বাবে মানদণ্ডত পৰিণত হৈছে।<ref>Aisha Geissinger, [https://books.google.com/books?id=7lPFCQAAQBAJ&q=warsh&pg=PA79 Gender and Muslim Constructions of Exegetical Authority: A Rereading of the Classical Genre of Qurʾān Commentary], pg. 79. Leiden: Brill Publishers, 2015. {{ISBN|9789004294448}}</ref> আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আগশাৰীৰ অধ্যাপকৰ এখন কমিটীয়ে<ref name="SW">Stefan Wild, "basmallah" ''The Quran: an Encyclopedia'', [[Routledge]]</ref> ১৯০৭ চনত এই প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল যদিও ১৯২৪ চনৰ ১০ জুলাইতহে ইজিপ্তৰ প্ৰথম ফুৱাদ,,<ref name="Brockett">Brockett, Adrian Alan, ''[https://research-repository.st-andrews.ac.uk/handle/10023/2770 Studies in two transmissions of the Qur'an] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200714092045/https://research-repository.st-andrews.ac.uk/handle/10023/2770 |date=14 July 2020 }}''</ref><ref name="malay">Peter G. Riddell, [https://books.google.com/books?id=Tq1v_V4haj4C&dq=nafi%27+al+madani&pg=PA164 Early Malay Qur'anic exegical activity], p. 164. Taken from ''Islam and the Malay-Indonesian World: Transmission and Responses''. London: [[C. Hurst & Co.]], 2001. {{ISBN|9781850653363}}</ref> তেনেকুৱা, ইয়াক কেতিয়াবা "ৰজাৰ (আমীৰিয়া) সংস্কৰণ" বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia|author-last=Albin|author-first=Michael W.|year=2006|title=Printing of the Qurʾān|editor-last=McAuliffe|editor-first=Jane Dammen|editor-link=Jane Dammen McAuliffe|encyclopedia=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]]|volume=IV|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|doi=10.1163/1875-3922_q3_EQCOM_00158|isbn=90-04-14743-8}}</ref> নতুনকৈ গঠিত মিচৰ ৰাজ্যৰ চৰকাৰৰ লক্ষ্য আছিল আনটো কিৰাতক অবৈধ কৰা নহয়, বৰঞ্চ সেইটোক নিৰ্মূল কৰা, যিটোক কলফনে ভুল বুলি লেবেল লগাইছে, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় বিদ্যালয়ত ব্যৱহৃত কোৰআনৰ গ্ৰন্থসমূহত পোৱা যায়। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে চৈধ্যটা কিৰাআতৰ “পাঠ”ৰ ভিতৰত এটা সংৰক্ষণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল, অৰ্থাৎ ‘আছিমৰ ছাত্ৰ হাফছ (মৃত্যু ১৮০/৭৯৬)ৰ। ইয়াৰ প্ৰকাশক "ভয়ংকৰ সফলতা" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে, আৰু সংস্কৰণটোক "এতিয়া বহুলভাৱে কোৰআনৰ চৰকাৰী গ্ৰন্থ হিচাপে দেখা" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, চুন্নী আৰু শ্বিয়া উভয়ৰে মাজত ইমানেই জনপ্ৰিয় যে কম ভালৰ মাজত সাধাৰণ বিশ্বাস -অৱগত মুছলমানসকলে "যে কোৰআনৰ একক, নিৰ্দ্বিধায় পঠন আছে", অৰ্থাৎ ১৯২৪ চনৰ কায়ৰো সংস্কৰণৰ। পিছলৈ ১৯২৪ চনত আৰু ১৯৩৬ চনত সৰু সৰু সংশোধনী কৰা হয় - তেতিয়াৰ শাসক ৰজা ফাৰুকৰ সন্মানত "ফাৰুক সংস্কৰণ।" <ref name="Reynolds 2008">{{cite book|author-last=Reynolds|author-first=Gabriel Said|author-link=Gabriel Said Reynolds|year=2008|editor-last=Reynolds|editor-first=Gabriel Said|title=The Qur'an in its Historical Context|url=https://archive.org/details/quranitshistoric00reyn|url-access=limited|location=[[Abingdon-on-Thames|Abingdon, Oxfordshire]]|publisher=[[Routledge]]|chapter=Introduction: Qur'anic Studies and its Controversies|pages=[https://archive.org/details/quranitshistoric00reyn/page/n17 1–26]|doi=10.4324/9780203939604|isbn=978-0-415-42899-6|ref=GSRQSaIC2008|s2cid=160637821|access-date=15 January 2021}}</ref> হাফছ আৰু অসীমৰ অতিশয় জনপ্ৰিয়তাৰ কাৰণসমূহ আবৃত্তি কৰাটো সহজ হোৱাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি "ভগৱানে ইয়াক বাছি লৈছে" বুলি কোৱা সৰল বক্তব্যলৈকে আবৃত্তি কৰাত সহজ, "ঈশ্বৰে ইয়াক বাছি লৈছে" বুলি সৰল বক্তব্যলৈ।<ref>{{cite web|title=Popularity of the recitation of Hafs from 'Aasim. Fatwa No: 118960|url=https://www.islamweb.net/en/fatwa/118960/popularity-of-the-recitation-of-hafs-from-aasim|website=Islamweb|access-date=11 April 2020|date=9 March 2009}} (Qatari Ministry of Awqaf and Islamic Affairs)</ref> ইংগ্ৰিড মেটছনে গণ উৎপাদিত ছপাশালৰ মুছাফক লিখিত কোৰআনৰ উপলব্ধতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে কিৰাতৰ বৈচিত্ৰ্যও হ্ৰাস কৰাৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়ে।<ref name="Mattson-2013-129">{{cite book|last1=Mattson|first1=Ingrid|title=The Story of the Qur'an: Its History and Place in Muslim Life|date=2013|publisher=John Wiley & Sons.|page=129|isbn=9780470673492|url=https://books.google.com/books?id=_-eUnDh_OWgC&q=recitation+of+Hafs+now+became+dominant&pg=PA129|access-date=11 April 2020}}</ref> লিখিত পাঠ্য নীতিগত হৈ পৰিছে আৰু মৌখিক আবৃত্তিই পূৰ্বৰ বহুখিনি সমতা হেৰুৱাই পেলাইছে।<ref name="SW2">Stefan Wild, "Canon" ''The Quran: an Encyclopedia'', [[Routledge]]</ref> মুছলমানৰ মতানৈক্যই ১৯২৪ চনৰ সংস্কৰণৰ পিছত একমতত উপনীত হয়, য'ত ইয়াক কোৰআনৰ [[আল-ফাতিহা|১ নং অধ্যায়ৰ]] প্ৰথম [[আয়াত]] (আয়াহ) হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যদিও অন্যথা ইয়াক আন ১১২টা অধ্যায়ৰ আগৰ অসংখ্য শাৰী হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, কোৰআনৰ ৯ নং অধ্যায় বাদ দি।<ref>{{cite encyclopedia|author-last=Graham|author-first=William A.|author-link=William A. Graham (dean)|year=2006|title=Basmala|editor-last=McAuliffe|editor-first=Jane Dammen|editor-link=Jane Dammen McAuliffe|encyclopedia=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]]|volume=I|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|doi=10.1163/1875-3922_q3_EQCOM_00024|isbn=90-04-14743-8}}</ref> কায়ৰো কোৰআনে আয়াত পৃথক আৰু সংখ্যাকৰণৰ কুফান পৰম্পৰা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু,<ref name="SW" /> এইদৰে ফ্লুগেলৰ ১৮৩৪ চনৰ সংস্কৰণৰ সৈতে এক বেলেগ আয়াত সংখ্যাকৰণৰ মানকৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia|author-last=McAuliffe|author-first=Jane Dammen|author-link=Jane Dammen McAuliffe|year=2006|title=Preface|editor-last=McAuliffe|editor-first=Jane Dammen|encyclopedia=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]]|volume=VI|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|isbn=978-90-04-14764-5}}</ref> ই ইবনে আব্বাছৰ বুলি কোৱা অধ্যায়সমূহৰ কালক্ৰমিক ক্ৰম গ্ৰহণ কৰিছিল, যিটো ১৯২৪ চনৰ পিছত বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite encyclopedia|author-last=Böwering|author-first=Gerhard|author-link=Gerhard Böwering|year=2006|title=Chronology and the Qurʾān|editor-last=McAuliffe|editor-first=Jane Dammen|editor-link=Jane Dammen McAuliffe|encyclopedia=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]]|volume=I|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|doi=10.1163/1875-3922_q3_EQCOM_00034|isbn=90-04-14743-8}}</ref> ১৯২৪ চনৰ পূৰ্বৰ বহু সংখ্যক কোৰআন নীল নদীত পেলাই ধ্বংস কৰা হৈছিল।<ref name="Reynolds 2008" /> বিশিষ্ট সমিতিৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল ইছলামিক পণ্ডিত, মুহাম্মাদ বি. ইজিপ্তৰ জ্যেষ্ঠ কোৰআন পাঠক (শ্বেইখ আল-মাকাৰী) ‘আলী আল-হুছাইনী আল-হাদ্দাদ।<ref name="Brockett" /> এই যুগত ইজিপ্তত কাম কৰা উল্লেখযোগ্য পশ্চিমীয়া পণ্ডিত/শৈক্ষিকসকলৰ ভিতৰত বাৰ্গষ্ট্ৰেছাৰ আৰু জেফ্ৰিও অন্যতম। পদ্ধতিগত পাৰ্থক্যবোৰ এৰাই চলিলেও জল্পনা-কল্পনাই সহযোগিতাৰ মনোভাৱৰ ইংগিত দিয়ে। বাৰ্গষ্ট্ৰেছাৰ নিশ্চয় এই কামটোৰ ওপৰত আপ্লুত হৈছিল।<ref name="Reynolds 2008" /> == সম্পূৰ্ণতা == === ইছলামিক উৎস === খলিফা উছমানৰ প্ৰামাণিককৰণৰ আগৰ ইছলামিক সূত্ৰ অনুসৰি, তাৰ পিছত ভিন্নতা জ্বলাই দিয়া হৈছিল, কোৰআনত হয় ১১৬টা অধ্যায় (উবায় ইবনে কাবৰ পাণ্ডুলিপি) বা ১১১টা অধ্যায় (ইবনে মাছুদৰ পাণ্ডুলিপি) আছিল।<ref>As-Suyuti, "Al-Itqan", pp.&nbsp;152-153; Arthur Jeffery, ''Materials for the History of the Text of the Qu'ran: The Old Codices''. Leiden: E.J.&nbsp;Brill, 1937.</ref> === ইছলামিক দৃষ্টিভংগী: চুন্নী আৰু ছিয়া === বেছিভাগ মুছলমানে বিশ্বাস কৰে যে কোৰআন, যিদৰে আজি উপস্থাপন কৰা হৈছে, সম্পূৰ্ণ আৰু অস্পৃশ্য, যাৰ সমৰ্থন কোৰআনৰ আয়াতত তেওঁলোকৰ বিশ্বাস যেনে "আমি [আল্লাহ] নিঃসন্দেহে সোঁৱৰাই [কোৰআন] পঠিয়াইছো; আৰু আমি নিশ্চিতভাৱে পহৰা দিম।" ইয়াক [দুৰ্নীতিৰ পৰা]"।<ref>{{cite quran|15|9|t=p|s=r}}</ref> কিন্তু কিছুমান চুন্নী সাহিত্যত এনে বাতৰি পোৱা গৈছে যে আবু বকৰৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা কোৰআন সংগ্ৰহৰ পূৰ্বেই কিছুমান প্ৰকাশ ইতিমধ্যে হেৰাই গৈছিল।{{citation needed|date=April 2014}} এটা প্ৰতিবেদনত উমৰে এবাৰ ব্যভিচাৰৰ শাস্তি হিচাপে শিলগুটিৰে কোৰআনৰ এটা নিৰ্দিষ্ট আয়াতৰ পাঠ বিচাৰিছিল, যিটো তেওঁৰ মনত পৰিল। পিছত তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিলে যে সেই শ্লোকৰ কোনো লিপি থকা একমাত্ৰ ব্যক্তিজন যমমৰ যুদ্ধত নিহত হৈছিল আৰু ফলস্বৰূপে শ্লোকটো হেৰাই গৈছিল। কিছুমান চাহাবাসকলে সেই একেটা আয়াতকে মনত পেলাইছিল, এজন ব্যক্তি আছিল মুহাম্মাদৰ কনিষ্ঠ পত্নী আইছা। তাই কৈছিল যে তাইৰ বিচনাৰ তলত শিলগুটিৰে আঘাত কৰা আয়াতকে ধৰি দুটা আয়াত থকা এখন চাদৰ আৰু মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ পিছত এটা ঘৰচীয়া জন্তুৱে কোঠাটোত সোমাই চাদৰখন খাইছিল।{{sfn|Modarressi|1993}} [[হাদিছ]] সাহিত্যৰ বিশেষজ্ঞসকলে এই হাদিছক নাকচ কৰিছে, কিয়নো সংক্ৰমণৰ সকলো পথতে হয় উৎস প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰত অসৎতাৰ অভিযোগত অভিযুক্ত ৰাবী থাকে নহয় কেৱল প্ৰতিবেদনৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ সংস্কৰণৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত হয়, যিবোৰ সকলোৰে সংক্ৰমণৰ প্ৰামাণিক পথ আছে কিন্তু কাগজখনৰ বিষয়ে অংশটো বাদ দিয়া হয় খাই থকা হৈছে।<ref>Shu'aib al-Arna`ut, ''Tahqiq Musnad Ahmad bin Hanbal'', vol. 6, pg. 269, hadith #26,359. Beirut: Mu`assasah al-Risalah.</ref><ref>[[Muhammad Taqi Usmani]], [[Takmilat Fath al-Mulhim]], vol. 1, pg. 69. [[Beirut]]: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.</ref> কিছুমান ছিয়া পণ্ডিতে কয় যে আলীৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ পিছত আলীৰ খলিফা হোৱাৰ অধিকাৰৰ সকলো উল্লেখ ইচ্ছাকৃতভাৱে বাদ দিছিল। কিছুমান ছিয়াই উছমানিক পাণ্ডুলিপিৰ অখণ্ডতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি কয় যে মুহাম্মাদৰ পৰিয়ালৰ গুণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা দুখন ছূৰা "আল-নুৰেইন" (দুটা পোহৰ) আৰু "আল-ৱালায়াহ" (ৰক্ষকত্ব) আঁতৰোৱা হৈছে।<ref name="The Quran: A User's Guide4" />{{rp|89–90}} আল-খোয়েই এই বিষয়টোক সম্বোধন কৰি কোৰআনৰ সত্যতা আৰু সম্পূৰ্ণতাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়ায় এই ভিত্তিত যে ইয়াক মুহাম্মাদৰ জীৱনকালত সংকলিত কৰা হৈছিল। তেওঁৰ যুক্তি হাদিছৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আৰু মুহাম্মাদৰ জীৱন আৰু তাৰ পিছৰ পৰিস্থিতিৰ সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে আবু বকৰ, উমৰ আৰু উছমানে কোৰআন সংগ্ৰহ কৰাটো খিলাফতৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পিছত উল্লেখযোগ্যভাৱে সংঘটিত হৈছিল আৰু সেয়েহে আলীৰ শাসনৰ কথা উল্লেখ কৰা হ’লে মুছলমানসকলে কোনোবা এজনক নিযুক্তি দিবলৈ গোট খোৱাৰ প্ৰয়োজন নাথাকিলহেঁতেন। খিলাফতৰ আৰম্ভণিতে বা আলী খলিফা হোৱাৰ পিছত কোনো চাহাবায়ে এই কল্পিত পৰিৱৰ্তনৰ কথা উল্লেখ নকৰাটো এই পৰিৱৰ্তন নহ’ল বুলি প্ৰমাণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Al-Khu'i 1998 150">{{cite book|last=Al-Khu'i|first=Al-Sayyid|title=The Prolegomena to the Qur'an|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-511675-5|pages=150–158}}</ref> আল-খোয়েই এই কথাও কৈছে যে উছমান খলিফা হোৱাৰ সময়লৈকে ইছলাম ইমানেই বিয়পি পৰিছিল যে কোৰআনৰ পৰা কোনো বস্তু আঁতৰোৱাটো কোনোৱে অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। উছমানে পাঠটো সলনি কৰিব পাৰিলেহেঁতেন কিন্তু কোৰআন মুখস্থ কৰা সকলোকে তেওঁৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগত যাবলৈ পতিয়ন নিয়াব নোৱাৰিলেহেঁতেন।<ref>{{cite book|last=Al-Khu'i|first=Al-Sayyid|title=The Prolegomena the Qur'an|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-511675-5|page=172}}</ref> এনে যিকোনো পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উছমানৰ ৰাজনৈতিক বিৰোধী আৰু হত্যাকাৰীয়ে উল্লেখ কৰিলেহেঁতেন তথাপিও কোনোৱেই তেওঁৰ বিৰুদ্ধে এই অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল। শেষত তেওঁ যুক্তি আগবঢ়ায় যে উছমানে যদি কোৰআনক সলনি কৰিলেহেঁতেন তেন্তে উছমানৰ মৃত্যুৰ পিছত আলীয়ে ইয়াক মূল অৱস্থালৈ ঘূৰাই আনিলেহেঁতেন, বিশেষকৈ তেওঁৰ শাসনৰ আয়াতবোৰ আঁতৰাই পেলোৱা হ’লে। বৰঞ্চ আলীক তেওঁৰ ৰাজত্বকালত কোৰআনৰ প্ৰচাৰ কৰা দেখা যায়, যিটোৱে প্ৰমাণ কৰে যে কোনো পৰিৱৰ্তন হোৱা নাছিল।<ref name="Al-Khu'i 1998 150" /> === পাণ্ডুলিপি === ২০ শতিকাত ছানা পাণ্ডুলিপি আৱিষ্কাৰ হয়। ইয়াক ৯৫% আস্থাৰে ৫৭৮-৬৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৰেডিঅ’কাৰ্বন ডেটিং কৰা হৈছে। পাণ্ডুলিপিখন ওপৰৰ আৰু তলৰ দুয়োটা গ্ৰন্থতে কোৰাণৰ আয়াত থকা এটা পেলিম্পচেষ্ট। ওপৰৰ পাঠটোত মানক কোৰআনৰ দৰেই হুবহু একে আয়াত আৰু ছূৰা আৰু আয়াতৰ ক্ৰম একে।<ref>Behnam Sadeghi & Mohsen Goudarzi, "[https://bible-quran.com/wp-content/uploads/2013/01/Sadeghi-Goudarzi-sana-Origins-of-the-Quran.pdf Sana'a and the Origins of the Qu'ran]", ''Der Islam'', '''87''' (2012), 26.</ref> ছানা পাণ্ডুলিপিৰ তলৰ পাঠত থকা ছূৰাবোৰৰ ক্ৰম মানক কোৰআনৰ ক্ৰমৰ পৰা পৃথক।<ref>Behnam Sadeghi & Mohsen Goudarzi, "Sana'a and the Origins of the Qu'ran", ''Der Islam'', '''87''' (2012), 23.</ref> ইয়াৰ উপৰিও তলৰ পাঠটোত মানক কোৰআনৰ সমকক্ষ পাঠ্যৰ পৰা বিস্তৃত ভিন্নতা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে; তেনেদৰে তলৰ পাঠটোৱে একমাত্ৰ জীয়াই থকা প্ৰাচীন কোৰআন পাণ্ডুলিপিখনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যি 'উছমানিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল নাথাকে। এই ভিন্নতাসমূহৰ অধিকাংশই শব্দ আৰু বাক্যাংশ যোগ কৰে, যাতে মানক কোৰআন পঢ়াত গুৰুত্ব বা স্পষ্ট হয়। কিছুমান পণ্ডিতে উছমানৰ মূলসুঁতিৰ পৰম্পৰাৰ বাহিৰত নবীৰ ব্যক্তিগত চাহাবাসকলে ৰখা ‘ছাহাবা সংহিতা’ৰ ভিন্নতাৰ প্ৰতিবেদনত এই তাৰতম্যৰ বাবে সমান্তৰালতা প্ৰস্তাৱ কৰিছে; কিন্তু এই চিঠিপত্ৰবোৰ বহুত সংখ্যালঘু। ফ্ৰান্সোৱা ডেৰ'চে পুৰাতাত্ত্বিক ভিত্তিত হিজৰী প্ৰথম শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত (সেয়েহে ৬৭২ - ৭২২ খ্ৰীষ্টাব্দ) নিম্ন গ্ৰন্থখনৰ তাৰিখ প্ৰস্তাৱ কৰিছে আৰু ছানা'য়া পেলিম্পচেষ্টৰ চৰিত্ৰৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰিছে, "পাণ্ডুলিপি Ṣanʿāʾ I ৰ তলৰ লিপি।" ইবনে মাছুদ আৰু উবায়ীৰ কোৰআন সংহিতাৰ পৰাও পৃথক কোৰআনৰ এটা পাঠ্যৰ সৈতে আনুগত্য প্ৰকাশ কৰা পৰিৱেশত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। == লগতে চাওক == * [[ইছলামিক জগতত খ্ৰীষ্টান প্ৰভাৱ]] * [[কৰ্পাছ ক'ৰানিকাম]] * [[প্ৰাচীন কোৰআনৰ পাণ্ডুলিপি]] * [[বাইবেল আৰু কোৰআনৰ আখ্যান]] * [[ইছলামত নবী আৰু ৰাছুল]] * [[কোৰআনৰ সময়সীমা]] * [[কিছাছ আল-আনবিয়া]] * [[কোৰআনৰ সমালোচনা]] == টোকা == {{reflist|group=Note}} == তথ্য সমূহ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist|30em}} === গ্ৰন্থতালিকা === * {{cite book|last=Aslan|first=Reza|author-link=Reza Aslan|title=No God But God: The Origins, Evolution and Future of Islam|url=https://books.google.com/books?id=HP1zoWqpqg4C&pg=PA6|date=2 December 2008|publisher=Random House|isbn=978-1-4070-0928-5|page=29}} * {{cite book|editor1-last=Blidstein|editor1-first=Moshe|editor2-last=Silverstein|editor2-first=Adam J.|editor3-last=Stroumsa|editor3-first=Guy G.|editor3-link=Guy Stroumsa|year=2015|title=The Oxford Handbook of the Abrahamic Religions|last=Bulliet|first=Richard W.|author-link=Richard Bulliet|chapter=Islamo-Christian Civilization|chapter-url=https://books.google.com/books?id=_B2DCgAAQBAJ&pg=PA109|location=[[Oxford]]|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=109–112|doi=10.1093/oxfordhb/9780199697762.013.6|isbn=978-0-19-969776-2|lccn=2014960132|s2cid=170430270|access-date=14 October 2020}} * {{cite book|last1=Leemhuis|first1=Fred|editor-last=MacAuliffe|editor-first=Jane Dammen|editor-link=Jane Dammen McAuliffe|title=The Cambridge Companion to the Qur'ān|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_g3b4|location=[[Cambridge]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_g3b4/page/145 145]–155|year=2006|isbn=9780521539340}} * {{cite book|last=Cook|first=Michael|author-link=Michael Cook (historian)|title=The Koran: A Very Short Introduction|date=2000|location=[[Oxford]]|publisher=[[Oxford University Press]]|url=https://archive.org/details/koranveryshorti00cook|url-access=registration|quote=The Koran: A Very Short Introduction|isbn=0192853449|ref=MCKaVSI2000}} * {{cite book|last=Donner|first=Fred McGraw|author-link=Fred Donner|title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam|url=https://archive.org/details/muhammadbeliever00donn|url-access=limited|year=2010|publisher=[[Harvard University Press]]|location=[[London]]|isbn=978-0-674-05097-6|pages=[https://archive.org/details/muhammadbeliever00donn/page/n173 153–154]}} * {{Cite web|url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t243/e275|title=The Islamic World: Past and Present|last=Esposito|first=John L.|author-link=John Esposito|website=Oxford Islamic Studies Online|access-date=1 May 2019|archivedate=31 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080131230537/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t243/e275|deadurl=yes}} * {{cite book|last=Holland|first=Tom|author-link=Tom Holland (author)|title=In the Shadow of the Sword|date=2012|publisher=[[Doubleday (publisher)|Doubleday]]|location=[[New York City|New York]]|isbn=978-0-385-53135-1|url=https://books.google.com/books?id=1f_BR2DulRIC&q=in+the+shadow+of+the+sword+holland|access-date=29 August 2019|ref=THItSotS2012}} * {{cite book|last=Hughes|first=Aaron W.|author-link=Aaron W. Hughes|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ZmGrAgAAQBAJ&pg=PA67|chapter=The Quran: The Base Narrative|title=Muslim Identities: An Introduction to Islam|pages=67–92|year=2013|location=[[New York City|New York]]|publisher=[[Columbia University Press]]|isbn=978-0-231-53192-4|jstor=10.7312/hugh16146.8|s2cid=169663918|access-date=14 October 2020}} * {{cite book|author1-last=Nöldeke|author1-first=Theodor|author1-link=Theodor Nöldeke|author2-last=Schwally|author2-first=Friedrich|author2-link=Friedrich Schwally|author3-last=Bergsträsser|author3-first=Gotthelf|author3-link=Gotthelf Bergsträsser|author4-last=Pretzl|author4-first=Otto|author4-link=Otto Pretzl|year=2013|chapter=The Genesis of the Authorized Redaction of the Koran under the Caliph ʿUthmān|chapter-url=https://books.google.com/books?id=uKEHNcrPC9cC&pg=PA251|editor-last=Behn|editor-first=Wolfgang H.|translator-last=Behn|translator-first=Wolfgang H.|title=The History of the Qurʾān|location=[[Leiden]] and [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers]]|series=Texts and Studies on the Qurʾān|volume=8|pages=251–275|doi=10.1163/9789004228795_017|isbn=978-90-04-21234-3|issn=1567-2808|access-date=15 January 2021}} * {{cite book|author-last=Reeves|author-first=John C.|year=2004|chapter=Some Explorations of the Intertwining of Bible and Qur‘ān|chapter-url=https://books.google.com/books?id=WNId86Eu4TEC&pg=PA43|editor-last=Reeves|editor-first=John C.|title=Bible and Qurʼān: Essays in Scriptural Intertextuality|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|series=[[Society of Biblical Literature|SBL Symposium]]|volume=24|pages=43–60|isbn=978-90-04-12726-5|issn=1569-3627|s2cid=160092342|access-date=15 January 2021}} * {{cite book |author-last=Reynolds|author-first=Gabriel Said|author-link=Gabriel Said Reynolds|year=2008|editor-last=Reynolds|editor-first=Gabriel Said|title=The Qur'an in its Historical Context|url=https://archive.org/details/quranitshistoric00reyn|url-access=limited|location=[[Abingdon-on-Thames|Abingdon, Oxfordshire]]|publisher=[[Routledge]]|chapter=Introduction: Qur'anic Studies and its Controversies|pages=[https://archive.org/details/quranitshistoric00reyn/page/n17 1–26]|doi=10.4324/9780203939604|isbn=978-0-415-42899-6|ref=GSRQSaIC2008|s2cid=160637821}} * {{cite book|author-last=Saadi|author-first=Abdul-Massih|year=2008|editor-last=Reynolds|editor-first=Gabriel Said|title=The Qur'an in its Historical Context|url=https://archive.org/details/quranitshistoric00reyn|url-access=limited|location=[[Abingdon-on-Thames|Abingdon, Oxfordshire]]|publisher=[[Routledge]]|chapter=Nascent Islam in the Seventh Century Syriac Sources|pages=[https://archive.org/details/quranitshistoric00reyn/page/n233 217–222]|doi=10.4324/9780203939604|isbn=978-0-415-42899-6|ref=AMSNIit7CSS2008|s2cid=211653850}} * {{Cite book|title=Creating the Qur'an: A Historical-Critical Study|last=Shoemaker|first=Stephen J.|publisher=[[University of California Press]]|year=2022|isbn=978-0-520-38903-8|url=https://books.google.com/books?id=ISBN9780520389038}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book|author-last=Sinai|author-first=Nicolai|year=2009|chapter=The Qurʾan As Process|chapter-url=https://books.google.com/books?id=GcgCErhKGrAC&pg=PA405|editor1-last=Marx|editor1-first=Michael|editor2-last=Neuwirth|editor2-first=Angelika|editor2-link=Angelika Neuwirth|editor3-last=Sinai|editor3-first=Nicolai|title=The Qurʾān in Context: Historical and Literary Investigations into the Qurʾānic Milieu|location=[[Leiden]]|publisher=[[Brill Publishers]]|series=Texts and Studies on the Qurʾān|volume=6|pages=405–440|doi=10.1163/ej.9789004176881.i-864.104|isbn=978-90-04-17688-1|issn=1567-2808|s2cid=191057440|access-date=15 January 2021}} * {{cite encyclopedia|encyclopedia=The Qur'an: An encyclopedia|editor-first=Oliver|editor-last=Leaman|publisher=Routledge|year=2006|isbn=9780415326391|url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/30/mode/2up|url-access=registration|title='Ali ibn Abi Talib|pages=28{{ndash}}32|author-first=Arzina R.|author-last=Lalani}} * {{cite book|title=Revelation and Falsification|author1-first=Mohammad Ali|author1-last=Amir-Moezzi|editor1-first=Etan|isbn=9789004167827|editor1-last=Kohlberg|editor2-first=Mohammad Ali|editor2-last=Amir-Moezzi|author-link=|url=https://archive.org/details/KohlbergMoezziREVELATIONANDFALSIFICATIONTheKitabAlQiratOfAhmadB.MuhammadAlSayyariLeiden2009./mode/2up|url-access=registration|year=2009|publisher=Brill|chapter=Information, Doubts and Contradictions in Islamic Sources|pages=12{{ndash}}23}} * {{Cite book|last=Momen|first=Moojan|title=An Introduction to Shi'i Islam|url=https://archive.org/details/introductiontosh0000unse_d5k7|publisher=Yale University Press|year=1985|isbn=9780853982005|author-link=Moojan Momen}} * {{cite book|title=Revelation and Falsification|author1-first=Etan|author1-last=Kohlberg|editor1-first=Etan|isbn=9789004167827|editor1-last=Kohlberg|editor2-first=Mohammad Ali|editor2-last=Amir-Moezzi|author-link=|url=https://archive.org/details/KohlbergMoezziREVELATIONANDFALSIFICATIONTheKitabAlQiratOfAhmadB.MuhammadAlSayyariLeiden2009./mode/2up|url-access=registration|year=2009|publisher=Brill|chapter=Life and Works of al-Sayyārī|pages=30{{ndash}}37}} * {{cite book|title=The Divine Guide In Early Shi'ism: The Sources of Esotericism in Islam|author-first=Mohammad Ali|author-last=Amir-Moezzi|translator-first=David|author-link=Mohammad Ali Amir-Moezzi|translator-last=Streight|publisher=State University of New York Press|year=1994|isbn=0791421228|url=https://archive.org/details/thedivineguideinearlyshiism1/mode/1up|url-access=registration}} * {{cite book|title=Approaches to the History of the Interpretation Of The Qur'ān|editor-first=Andrew|editor-last=Rippin|editor-link=Andrew Rippin|year=1988|publisher=Clarendon Press|isbn=0198265468|chapter=The Speaking Qur'an and the silent Qur'an: A Study of the Principles and Development of Imāmī Shī'ī ''tafsīr''|pages=177{{ndash}}198|author-first=Mahmoud M.|author-last=Ayoub|author-link=Mahmoud M. Ayoub|url=https://archive.org/details/241186042rippinapproachestothehistoryoftheinterpretationofthequranpdf/page/n93/mode/1up|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Modarressi|first=Hossein|title=Tradition and Survival: A Bibliographical Survey of Early Shi'ite Literature|publisher=Oneworld|year=2003|isbn=9781851683314|volume=1|pages=2|author-link=Hossein Modarressi}} * {{Cite encyclopedia|title=Shīʿism and the Qurʾān|encyclopedia=Encyclopaedia of the Qurʾān|publisher=Brill Reference Online|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-the-quran/shiism-and-the-quran-EQCOM_00181|last=Bar-Asher|first=Meir M.|editor-last=McAuliffe|editor-first=Jane Dammen}} * {{cite encyclopedia|year=1998|title=Eschatology iii. Imami Shiʿism|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|url=https://www.iranicaonline.org/articles/eschatology-iii|author-link=|volume=VIII/6|pages=575–581|author-first=Mohammad Ali|author-last=Amir-Moezzi}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book|author=M. M. Azami|title=The History of the Qur'anic Text from Revelation to Compilation: A Comparative Study with the Old and New Testaments|publisher=UK Islamic Academy|year=2003|isbn=978-1872531656|author-link=Muhammad Mustafa Al-A'zami}} * {{cite book|editor=Jane Dammen McAuliffe|title=The Cambridge Companion to the Quar'an|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_g3b4|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-53934-0}} * {{cite book|author=Adam J. Silverstein|title=Islamic History: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/islamichistoryve0000silv|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-19-954572-8}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [http://www.islamic-awareness.org/History/Islam/Inscriptions/earlyislam.html Dated Muslim Texts From 1-72 AH / 622-691 AD: Documentary Evidence For Early Islam] Islamic Awareness * [http://www.corpuscoranicum.de/index/einleitung Corpus Coranicum: comprehensive website on early Quran manuscripts by the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities] * [http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/sacredthemesionly.html Several early Qur'ans: information, zoomable images] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151115033628/http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/sacredthemesionly.html |date=15 November 2015 }} British Library website {{DEFAULTSORT:History Of The Qur'an}} [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] 7p4pqtpijp4wqvgosqjixbawki1gbyd 0 99676 647454 463449 2026-10-24T22:33:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647454 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = জাহানাৰা ইমাম | native_name = জাহানাৰা ইমাম | native_name_lang = bn | image = Jahanara ImamMM.jpg | caption = ১৯৯৩ চনত ইমাম | birth_date = {{birth date|df=yes|1929|5|3}} | birth_place = মুৰ্ছিদাবাদ, বেংগল প্ৰেচিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|06|26|1929|5|3}} | death_place = ডেট্ৰইট, মিছিগান, ইউ এছ | resting_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | father = চৈয়দ আব্দুল আলি | mother = হামিদা আলি | spouse = {{marriage|শৰিফ ইমাম|1948|1971}} | alma_mater = ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়<br />ছান ডিয়েগ’ বিশ্ববিদ্যালয় | education = স্নাতকোত্তৰ | nationality = ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়ান (১৯২৯-৪৭) বাংলাদেশী (১৯৭১-১৯৯৪) | children = শফি ইমাম ৰুমি (পুত্ৰ)<br /> ছাইফ ইমাম জামি (পুত্ৰ) }} '''জাহানাৰা ইমাম''' ({{lang-en|Jahanara Imam}}; ৩ মে, ১৯২৯ – ২৬ জুন, ১৯৯৪) এগৰাকী বাংলাদেশী লেখক আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী।<ref name=bpedia>{{cite book |last=Islam |first=Sirajul |year=2012 |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |chapter=Imam, Jahanara |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Imam,_Jahanara |editor2-first=Ahmad |editor2-last=Kabir |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001190246/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Imam,_Jahanara |archivedate=2015-10-01 |access-date=2023-11-06}}</ref> [[বাংলাদেশ| বাংলাদেশৰ]] মুক্তি যুদ্ধত যুদ্ধ অপৰাধ সংঘটিত কৰাৰ অভিযুক্তসকলক বিচাৰৰ বাবে অনাৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে তেওঁ জনাজাত। তেওঁক ‘''শ্বহীদ জননী''’ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-269098 |title=Portrait of Shaheed Janani Jahanara Imam |work=The Daily Star |date=2013-02-14 |access-date=2016-03-08}}</ref> ==জীৱনপঞ্জী== [[File:Jahanara Imam 1957.jpg|thumb|১৯৫৭ চনত ইমাম]] ১৯২৯ চনৰ ৩ মে’ তাৰিখে [[ব্ৰিটিছ ভাৰত|ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ]] [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিমবংগৰ]] মুৰ্ছিদাবাদত ইমামৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=20anniv>{{Cite news |url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2014/jun/26/jahanara-imam%25E2%2580%2599s-20th-death-anniversary-today |title=Jahanara Imam's 20th death anniversary today |work=Dhaka Tribune |date=2014-06-26 |access-date=2016-03-08}}</ref><ref name=TribuneJahanara>{{cite news |title=Jahanara Imam's death anniversary on Wednesday |url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2013/jun/26/jahanara-imams-death-anniversary-being-observed |accessdate=29 December 2013 |newspaper=The Dhaka Tribune |date=26 June 2013}}</ref> সাতোজন ভাতৃ-ভগ্নীৰে গঠিত পৰিয়ালটোৰ ইমাম জ্যেষ্ঠ কন্যা আছিল। তেওঁৰ দেউতাক চৈয়দ আব্দুল আলী বেংগল অসামৰিক সেৱাৰ এজন অসামৰিক কৰ্মচাৰী আছিল। দেউতাকৰ চাকৰিসূত্ৰে পৰিয়ালটো বিভিন্ন স্থানত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ মাক আছিল হামিদা আলী। ১৯৪৫ চনত ৰংপুৰৰ কাৰমাইকেল কলেজত পঢ়া শেষ কৰাৰ পিছত ইমামে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ লেডী ব্ৰেবোৰ্ণ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা ১৯৪৭ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=revisiting/> তেওঁ লেডী ব্ৰেবোৰ্ণ কলেজত পঢ়ি থাকোঁতে এগৰাকী সমাজ কৰ্মী ৰূপে তেওঁ পৰিচিত আছিল। <ref name=revisiting>{{cite news |last=Rahman |first=Osama |title=Revisiting the Revolution |url=https://www.thedailystar.net/news/revisiting-the-revolution |accessdate=5 April 2019 |newspaper=The Daily Star |date=10 December 2013}}</ref> ভাৰত বিভাজনৰ পিছত, তেওঁ ময়মনসিংহত থকা তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সৈতে একেলগে থাকিবলৈ লয় আৰু বিদ্যাময়ী চৰকাৰী ছোৱালী উচ্চ বিদ্যালয়ত শিক্ষকতা আৰম্ভ কৰে।<ref name=brutal>{{cite news |last=Hensher |first=Philip |title=Bangladesh's bestseller about its brutal birth |url=https://www.theguardian.com/books/2013/mar/01/of-blood-and-fire-jahanara-imam-review |accessdate=29 December 2013 |newspaper=The Guardian |date=1 March 2013}}</ref> ময়মনসিংহ অঞ্চলটো বৰ্তমান পূৱ পাকিস্তানৰ অন্তৰ্গত। ১৯৪৮ চনত তেওঁ শ্বৰীফুল আলম ইমাম আহমেদ নামৰ এজন অসামৰিক অভিযন্তাক বিয়া কৰায়, যাক তেওঁ কাৰমাইকেল কলেজত পঢ়ি থাকোঁতে ৰংপুৰত লগ পাইছিল।<ref name=brutal/> বিয়াৰ পিছত তেওঁলোকে ঢাকাত থাকিবলৈ লয় আৰু জাহানাৰাই সিদ্ধেশ্বৰী ছোৱালী বিদ্যালয়ত প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰী ৰূপে যোগদান কৰে। স্কুলখনক ঢাকাৰ এখন শীৰ্ষ ছোৱালী বিদ্যালয়লৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name=revisiting/> তেওঁ ''খাৱাতিন'' নামৰ মাহেকীয়া মহিলা আলোচনীখনৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল।<ref name=revisiting/> ১৯৫২ চনত আলোচনীখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল আৰু তেওঁ ইয়াক কেইবা বছৰ ধৰি সফলতাৰে চলাইছিল। ১৯৬০ চনত, ইমামে ক্ৰমান্বয়ে ১৯৫২ আৰু ১৯৫৪ চনত জন্ম গ্ৰহণ কৰা তেওঁৰ দুই পুত্ৰ ৰুমি আৰু জামিক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁৰ শিক্ষয়ত্ৰীৰ চাকৰি এৰি দিয়ে। সেইখিনি সময়তে, অৰ্থাৎ ১৯৬২ চনত তেওঁ বঙালী ভাষা সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী আৰু ১৯৬৩ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা এডুকেচনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ পূৰ্ণ-সময়ৰ বাবে শিক্ষকতাৰ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰে। ১৯৬৬ চনৰ পৰা ১৯৬৮ চনৰ ভিতৰত তেওঁ ঢাকাৰ শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়ত প্ৰবক্তা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭০ চনৰ পৰা তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আধুনিক ভাষা প্ৰতিষ্ঠানত পাৰ্ট টাইম হিচাপে কেইবা বছৰ ধৰি অধ্যাপনা কৰিছিল। ইমামে জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় শিক্ষাত অতিবাহিত কৰিছিল। তেওঁ ১৯৬৪-৬৫ চনত ছান ডিয়েগ’ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ হিচাপে আৰু পুনৰ ১৯৭৭ চনত আমেৰিকা চৰকাৰৰ আমন্ত্ৰণ ক্ৰমে আন্তৰ্জাতিক দৰ্শনাৰ্থী কাৰ্যসূচীৰ অধীনত আমেৰিকা ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref name=revisiting/> ==সাহিত্যিক জীৱন== বাংলাদেশে স্বাধীনতা অৰ্জন কৰাৰ পিছত, ইমামে তেওঁৰ সাহিত্যিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়ছোৱাত তেওঁ ইউৰোপ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডালৈ কেইবাবাৰো ভ্ৰমণ কৰিছিল। ১৯৮৬ চনত তেওঁ তেওঁৰ যুদ্ধকালীন ডায়েৰী ‘''একাত্তৰেৰ দিনগুলী''’ (দ্য ডেইজ অৱ চেভেনটি ওৱান) প্ৰকাশ কৰে।<ref name=brutal/> ইমামৰ ডায়েৰীখন কিছু ক্ষেত্ৰত এন ফ্ৰেংকৰ ডায়েৰীৰ দৰে আছিল, য’ত তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিৱৰণ আছিল। তাইৰ সৰল লিখনশৈলীয়ে পঢ়ুৱৈৰ, বিশেষকৈ যুদ্ধৰ সময়ত ঘৰৰ মানুহক হেৰুওৱা পৰিয়ালৰসমূহৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰিছিল।<ref name=brutal/> কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণিতে জাহানাৰা ইমামে ইংৰাজীৰ পৰা বঙালীলৈ কেইবাখনো কিতাপ অনুবাদ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত লৰা ইংগলছ ৱাইল্ডাৰৰ কেইখনমান জনপ্ৰিয় ''লিটল হাউচ'' কিতাপ আছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] ptc1rrig5a9j6lz3d1lu8eq56wvjzp5 0 100116 647264 536804 2026-10-24T15:42:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647264 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} '''কাহ্নপাদ''' (প্ৰায় দশম শতিকা) বা '''কাহ্নপা''' বা '''কনহপা''' বা '''কহ্নিলপা''' বা '''কৃষ্ণপদ''' বা '''কৃষ্ণচাৰ্য্য''' আছিল ৮৪জন বৌদ্ধ মহাসিদ্ধসকলৰ ভিতৰৰ এজন অন্যতম মহাসিদ্ধ। অসমীয়া সাহিত্যৰ আদিম নিদৰ্শন [[চৰ্যাপদ|চৰ্যাপদৰ]] কবি গোটৰ ভিতৰত তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ আৰু সৰ্বাধিক ১৩টা শ্লোকৰ লেখক। == পৰিচয় == তিব্বতী পৰম্পৰা অনুসৰি আচাৰ্য কৃষ্ণপদ বা কাহ্নপা বৌদ্ধ মহাসিদ্ধ জলন্ধৰিপদ, ব্ৰাহ্মণ জন্মৰ নাথপন্থীৰ শিষ্য আছিল আৰু পিছলৈ সহজিয়া মতে দীক্ষা লাভ কৰিছিল। সহগপন্থী তান্ত্ৰিক কাহ্নপাক সিদ্ধাচাৰ্য, মণ্ডলাচাৰ্য আদি উপাধিৰে সন্মানিত কৰা হয়। <ref name=":0">{{Cite web|url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%AA%E0%A6%BE|title=কাহ্নপা|last=|first=|date=২০১৪-০৫-০৫|work=[[বাংলাপিডিয়া]]|accessdate=2020-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625105652/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%AA%E0%A6%BE|archivedate=2020-06-25|deadurl=yes}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ লামা তৰানাথৰ মতে, তেওঁ বিদ্যানগৰ নামৰ ঠাইত বাস কৰিছিল। শেহতীয়াকৈ বাংলা সাহিত্যৰ ইতিহাসৰ গৱেষক প্ৰখ্যাত বৌদ্ধ ধৰ্মগুৰু জিতেন্দ্ৰ লাল বৰুৱাই "নেত্ৰকোণা: অতীত ও বৰ্তমান" শীৰ্ষক গৱেষণামূলক গ্ৰন্থত কাহ্নপাক বাংলাদেশৰ নেত্ৰকোনা জিলাৰ আটপাৰা উপজিলাৰ কৃথপুৰ গাঁৱৰ পুত্ৰ বুলি দাবী কৰে। কাহ্নাপাই আগতে সোমপুৰ মহাবিহাৰত সাধনা কৰিছিল। তেওঁ বজ্ৰায়ণ তন্ত্ৰসাধনৰ ওপৰত হেৱজৰা, যমন্তক আদি পঞ্চাশখনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ [[চৰ্যাপদ|চৰ্যাপৰ]] তেৰটা পদ ৰচনা কৰিছিল। কিন্তু কাহ্নপাৰ ২৪ নং পদটো পোৱা নাযায়। <ref name="Nihar">বাঙ্গালীৰ ইতিহাস : আদি পৰ্ব, নীহাৰৰঞ্জন ৰায়, দে’জ পাবলিশিং, কলকাতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, অগ্ৰহায়ণ, ১৪১০ বঙ্গাব্দ, {{ISBN|81-7079-270-3}}</ref> {{Rp|৬০১,৬০২}} [[পাল সাম্ৰাজ্য|পাল বংশৰ]] তৃতীয় ৰজা দেৱপালৰ ৰাজত্বকালত (খ্ৰীষ্টীয় ৯০০-৫০) তেওঁ উপস্থিত আছিল। <ref name=":0" /> == কাহ্নপাৰ পদ্য == চৰ্যাদৰ কবিসকলৰ ভিতৰত কাহ্নপাই ১৩টা পদেৰে সৰ্বাধিক পদ ৰচনা কৰিছিল। ৭, ৯, ১০, ১১, ১২, ১৩, ১৮, ১৯, ৩৬, ৪০, ৪২, ৪৫ আৰু ২৪ নং পদৰ পদ উপলব্ধ নহয়। ১৩ আৰু ১৮ নং পদত তেওঁৰ বিবাহৰ সংবাদ পোৱা যায়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: বৌদ্ধ ধৰ্ম]] nrgpwsv9s0qaa6zglpwx5zpfvh1b3nx 0 100312 647469 584107 2026-10-25T01:17:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647469 wikitext text/x-wiki {{short description|Club in Dhaka, Bangladesh}}{{অনুবাদ}}{{Infobox organization |name= ঢাকা ক্লাব লিমিটেড |image= <!-- (image link) --> |image_border= <!-- (image link, add a border around the image) --> |size= <!-- (image size, optional, default 200px) --> |caption= <!-- (optional) --> |motto= <!-- (optional) --> |formation= ১৯১১ চনৰ ১৯ আগষ্ট |type= সামাজিক ক্লাব, ক্ৰীড়া আৰু বিনোদন |headquarters= [[শ্বাহবাগ]], [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] |location= ১, মৌলানা আব্দুল হামিদ খান ভাষানী ৰোড, শ্বাহবাগ, ঢাকা - ১০০০, বাংলাদেশ |membership= ৪৫০০ |language= ইংৰাজী |leader_title= ৰাষ্ট্ৰপতি |leader_name= শ্ৰী আশ্ৰাফুজ্জামান খান (পুটন) |website= http://www.dhakaclubltd.com/ }} '''ঢাকা ক্লাব''' ({{Lang-en|Dhaka Club}}) হৈছে [[ঢাকা]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি বিনোদন সংস্থা আৰু অভিজাত ক্লাবৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ। মূলতঃ ই আছিল [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ সৰ্বশ্বেত সংগঠন। == বিৱৰণ == ঢাকা ক্লাবক "এখন উন্মাদ চহৰৰ শান্তিৰ অ'এচিছ, কেইবা একৰ লন, টেনিছ ক'ৰ্ট, পঢ়া কোঠাৰ সৈতে ঔপনিৱেশিক ধ্বংসাৱশেষ" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।<ref>Malcolm Miles, Iain Borden and Tim Hall, ''The City Cultures Reader'', page 77, Psychology Press, 2000, {{ISBN|9780415207348}}</ref> মন কৰিবলগীয়া যে "প্ৰকৃত পুৰণি স্কুলৰ ঢাকা সম্পদ আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষমতাই এই বিনোদন ক্লাবটোক ঘৰ বুলি কয়। কিম্বনৰ সময়ত চহৰখন ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ে শাসন কৰে; শান্তিৰ সময়ত চহৰখন ঢাকা ক্লাবে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।" <ref name=akbar/> ক্লাবটো শ্বাহবাগ ছেক্সনৰ সমীপত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]], [[বাংলাদেশ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়]], [[হোটেল শ্বেৰাটন]], BIRDEM হাস্পতাল, [[ৰমনা পাৰ্ক]] আৰু সুহৰাৱাৰ্ডি উদ্যান।<ref name=siraj>{{cite book |last=Islam |first=Sirajul |year=2012 |chapter=Dhaka Club |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Club |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160119132218/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Club |archivedate=2016-01-19 |access-date=2023-11-29}}</ref> ক্লাবটোত সভা আৰু আলোচনা চক্ৰৰ সুবিধা আছে, লগতে হল ৰুম, অতিথি-কক্ষ, পাকঘৰ আৰু ডাইনিং ৰুম, খেলা ক'ৰ্ট আৰু টেবুল টেনিছ, বিলিয়াৰ্ড, কাৰ্ড, স্কোয়াছ, আৰু লন টেনিছৰ বাবে কোঠা, আৰু এটা চুইমিং পুল আছে।<ref name=siraj/> কাঠৰ পেনেলযুক্ত ক্লাব হাউচটো ঢাকাৰ [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]] যুগৰ কেইটামান অট্টালিকাৰ ভিতৰত অন্যতম। ঢাকা ক্লাবত তিনিখন মাটিৰ টেনিছ ক’ৰ্ট আৰু দুখন স্কোয়াছ ক’ৰ্ট আছে।<ref>''Bangladesh, post report'', page 12, U.S. Dept. of State, 1985</ref> পূৰ্বৰ সময়ত ইনড’ৰ আৰু আউটড’ৰ খেল ক্লাবৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য আছিল। বৰ্তমান ই সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name=siraj/> == ইতিহাস == [[Image:Ramna Racecourse.jpg|left|thumb|২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ৰমনা ৰেচকোৰ্ছৰ পেভিলিয়ন, জিমখানা ক্লাবৰ সৈতে একেলগে মালিকানাধীন আৰু পৰিচালনা কৰা]] [[File:Dhaka Club 1890.jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পুৰণি ক্লাব হাউচ]] এই ক্লাবৰ উৎপত্তি ১৮২৫ চনত পুৰণি ঢাকাৰ ইউৰোপীয় বাসিন্দাসকলে ভিক্টোৰিয়া পাৰ্কত (বৰ্তমান বাহাদুৰ শ্বাহ পাৰ্ক নামেৰে জনাজাত) '''জেণ্টলমেন ক্লাব''' নামেৰে স্থাপন কৰিছিল।<ref name=mamun>Muntasir Mamun, "ঢাকা: স্মৃতি বিস্মৃতিৰ নগৰী" (''Dhaka, Smriti Bismritir Nogori''), 3rd Edition, 4th Printing, January 2004, Ananya Publishers, Dhaka, Page 104, {{ISBN|9844121043}}।</ref> আৰ্মেনিয়ান ক্লাব বা আণ্টাগাৰ (আদাগাৰ বা গছিপ হাউছৰ দুৰ্নীতি) নামেৰে জনাজাত এটা পুৰণি ক্লাবৰ ঠাইত ইয়াক স্থাপন কৰা হৈছিল। শেষ নামটোৱে ইয়াৰ নাম উদ্যানখনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল যিখন উদ্যানখনক অন্তগৰ ময়দান (আন্তঘৰ ফিল্ড) নামেৰে জনাজাত হৈছিল।<ref name=mamun/><ref name=siraj2>Sirajul Islam, ''Journal of the Asiatic Society of Bangladesh: Humanities'' (Vol. 45, Issue 1), page 39, Asiatic Society of Bangladesh, 2000</ref> ক্লাবটো আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে]] ১৮৬২ চনত এই মাটি ক্ৰয় কৰে।<ref name=siraj2/> ১৮৫১ চনত ইউৰোপীয়সকলৰ লগতে স্থানীয় অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ সহায়ত ক্লাবৰ চৌহদ ৰমনালৈ স্থানান্তৰিত হয়। ঢাকা ক্লাবৰ মাটি ঢাকা নবাব পৰিয়ালৰ পৰা তেওঁলোকৰ শ্বাহবাগ বাগিচাৰ পৰা লিজত দিয়া হৈছিল।<ref name=siraj/><ref name=mamun/><ref name=siraj2/> [[বংগ বিভাজন (১৯০৫)|১৯০৫ চনত বংগ বিভাজন]]ৰ পিছত [[ঢাকা]]ক নতুন প্ৰদেশ পূৰ্ববংগ আৰু [[অসম]]ৰ ৰাজধানী কৰা হয়। নতুন প্ৰদেশখন শাসন কৰিবলৈ অহা ব্ৰিটিছ সাধাৰণ নাগৰিকসকলে এটা ছ’চিয়েল ক্লাবৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰিছিল।<ref name=siraj/> [[কলকাতা]]ৰ [[বেংগল ক্লাব]]ৰ মডেলৰ আৰ্হিত এই ক্লাবটো ফেশ্বন কৰা হৈছিল। ১৯১১ চনৰ ১৯ আগষ্টত পঞ্জীয়ন কৰা হয় আৰু ১৮৮২ চনৰ ভাৰতীয় কোম্পানী আইন অনুসৰি ১৯১১ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক আইনী মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=mamun/> প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকল আছিল লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল ই এ হল (চিভিল চাৰ্জন, ঢাকা), চি আৰ ব্ৰাইয়ান, এইচ জি বালি (কমাণ্ডেণ্ট, মিলিটাৰী পুলিচ বেটেলিয়ন, ঢাকা), জে ৰেনি (পি ডব্লিউ ডি, ঢাকা), আৰু ভাৰতীয় আৰক্ষীৰ জে এছ উইলছন আৰু এ টি হেলিডে, ঢাকা।<ref name=siraj/> "১৯১১ চনত ব্ৰিটিছে বংগক পুনৰ একত্ৰিত কৰি [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু ঢাকা ক্লাবৰ সৈতে ক্ষতিপূৰণ দিছিল।" <ref name=akbar>M. J. Akbar, ''[https://books.google.com/books?id=LhNvjm3M7VgC&dq=%22dhaka+club%22&pg=PA111 Byline]'', page 111, Chronicle Books, 2003, {{ISBN|9788180280030}}</ref> ১৯২০ আৰু ৩০ চনত ক্লাবৰ সদস্য সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায় কাৰণ [[মৰাপাট|পাট]]ৰ ব্যৱসায়, ভাপ নেভিগেচন, [[ভাৰতীয় ৰেলৱে|ৰেলপথ]] আৰু বাগিচা পৰিচালনাৰ সৈতে জড়িত বহু ইউৰোপীয়ই ঢাকালৈ আহিছিল। বহু সদস্য আছিল মিণ্টো ৰোডৰ উচ্চ পদস্থ ব্ৰিটিছ বিষয়া। স্থানীয় অভিজাত শ্ৰেণীকে ধৰি থলুৱা জনসংখ্যাক অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল, আনহাতে এংলো-ইণ্ডিয়ানসকলৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰৱেশ আছিল।<ref>{{cite news |author=Nehal Adil |date=16 February 2013 |title=Anglo-Indians in Dhaka |url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/old/index.php?ref=MjBfMDJfMTZfMTNfMV85OV8xNjAzNDI= |work=Financial Express |location=Dhaka |archive-url=https://archive.today/20150413072355/http://www.thefinancialexpress-bd.com/old/index.php?ref=MjBfMDJfMTZfMTNfMV85OV8xNjAzNDI= |archive-date=13 April 2015 |access-date=13 April 2015 |url-status=live }}</ref> [[File:Major_General_Umrao_Khan_and_Justice_Murshed.jpg|thumb|ক্লাবৰ ৰেচকোৰ্চত ঘোঁৰা দৌৰৰ বিজয়ীসকলক ট্ৰফী বিতৰণ কৰি থকা মেজৰ জেনেৰেল উমৰাও খান আৰু ন্যায়াধীশ চৈয়দ মাহবুব মুৰ্শ্বেদ। ]] ১৯৪১ চনত বংগৰ গৱৰ্ণৰে ৫২৪ বিঘা (১৭৩ একৰ) ভূমি ঢাকা ক্লাবক লিজত দিছিল। ক্লাবে এই মাটিখিনি ব্যৱহাৰ কৰি ৰেচকোৰ্চ (ৰমনা ৰেচকোৰ্চ নামেৰে জনাজাত, এতিয়া ৰমনা গাৰ্ডেনলৈ ৰূপান্তৰিত), গলফ খেলপথাৰ, ক্লাবৰ ভৱন আৰু খেলপথাৰ গঢ়ি তুলিছিল।<ref name=siraj/> এই গলফ খেলপথাৰখন দক্ষিণ এছিয়াৰ অন্যতম পুৰণি গলফ খেলপথাৰ, আৰু ইয়াৰ মালিক আৰু পৰিচালনা আছিল ঢাকা ক্লাব আৰু ওচৰৰ জিমখানা ক্লাবে একেলগে।<ref>{{cite news |title=Dhaka Club denies charge of grabbing |url=http://www.thefinancialexpress-bd.com/old/2007/11/12/17006.html |work=Financial Express |location=Dhaka |date=12 November 2007 |archive-url=https://archive.today/20150414042717/http://www.thefinancialexpress-bd.com/old/2007/11/12/17006.html |archive-date=14 April 2015 |access-date=14 April 2015 |url-status=live }}</ref> শ্বাহবাগ বাগিচাৰ বিপৰীত ফালে অৱস্থিত জিমখানা ক্লাবেও ঢাকা ক্লাবৰ সৈতে মিলি ৰেচকোৰ্ছক পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite news |author=SD Khan |date=11 November 2005 |title=The Race Course Maidan That Once Was |url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2005/11/01/retrospect.htm |work=Star Weekend Magazine |publisher=The Daily Star |access-date=29 November 2023 |archivedate=13 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140113032646/http://archive.thedailystar.net/magazine/2005/11/01/retrospect.htm |deadurl=yes }}</ref> [[বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ|বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত কেইজনমান কৰ্মচাৰীৰ বাহিৰে ক্লাবটো বন্ধ আছিল। ১৯৭১ চনৰ ২৬ মাৰ্চত পাকিস্তানী সেনাই ক্লাবত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও নেপালী নিৰাপত্তাৰক্ষী মধুৰাজে প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা আৰোপ কৰে। তেওঁক আন কেইজনমান কৰ্মচাৰীৰ সৈতে পাকিস্তান সেনাই বলপূৰ্বকভাৱে ক্লাবত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত ফাঁচী দিয়ে। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পাছত ক্লাবটোৱে অধিক বঙালী বৈশিষ্ট্যৰ লগত খাপ খুৱাই ল’লে। ১৯৭৩ চনত ই ক্লাবৰ লেটাৰ হেডক [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]লৈ সলনি কৰে। ১৯৭৮ চনত গীতিয়াৰা সফিয়া চৌধুৰী ক্লাবৰ প্ৰথম মহিলা সদস্য হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2008/08/05/anniversary.htm|title=Aging Remarkably Well|last=Amin|first=Aasha Mehreen|date=|work=Star Weekend Magazine|publisher=The Daily Star|access-date=14 November 2016|archivedate=26 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160326105131/http://archive.thedailystar.net/magazine/2008/08/05/anniversary.htm|deadurl=yes}}</ref> একবিংশ শতিকাত ক্লাবটোৱে মাত্ৰ প্ৰায় ৫ একৰ (২০,০০০ মিটাৰ বৰ্গফুট) মাটিহে নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখি আহিছিল, কিয়নো বাকীখিনি [[বাংলাদেশ চৰকাৰ|বাংলাদেশ চৰকাৰে]] অধিগ্ৰহণৰ দ্বাৰা অতিক্ৰম কৰিছে।<ref name=siraj/><ref name=mamun/> == নিয়মসমূহ == ক্লাবটো এজন সভাপতি আৰু ১০জন সদস্যৰে গঠিত কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় যিসকলক সাধাৰণ সভাত এবছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref name=siraj/> ভোটাধিকাৰ ১৫০০ স্থায়ী আৰু আজীৱন সদস্যৰ লগতে সাধাৰণ সদস্যৰ মাজত সীমাবদ্ধ। যিয়ে এটা অতি সুবিধাপ্ৰাপ্ত কোম্পানী গঠন কৰে। সেই মুঠ ১৫০০ৰ সংখ্যা কঠোৰভাৱে সুৰক্ষিত যদিও যিকোনো সদস্যই পদত্যাগ কৰি নিজৰ উত্তৰাধিকাৰীক মনোনীত কৰিব পাৰে। অতীত এজন সভাপতিয়ে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল কাৰণ তেওঁ “ভুলতে” এই সীমা সেই সংখ্যা অতিক্ৰম কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল।<ref name=akbar/> বাৰ্ষিক মাচুলৰ বিনিময়ত বিদেশীয়ে সদস্য হ’ব পাৰে।<ref name=leung>Mikey Leung and Belinda Meggitt (ed.), ''[https://books.google.com/books?id=cdkILWIONLQC&dq=%22dhaka+club%22&pg=PA145 Bangladesh]'', page 147, Bradt Travel Guides, 2012, {{ISBN|9781841624099}}</ref> কিন্তু সদস্যসকল বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ যেনে আজীৱন সদস্য, সাধাৰণ সদস্য, সন্মানীয় সদস্য, বিশেষ সদস্য, প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীৰ বিষয়া। ২০১৬ চনত ক্লাবটোৰ মুঠ সদস্যৰ সংখ্যা আছিল ৩,১২০, যিটো সংখ্যাক সৰ্বোচ্চ সদস্যৰ সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=siraj/> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ৰাজ]]ৰ সময়ৰ পৰাই নিয়ম-নীতি একেই আছে। লাউঞ্জ, বাৰ, ডাইনিং ৰুম বা কাৰ্ড ৰুমত কোনো স্থানীয় লোকক সোমাব নোৱাৰিব।<ref name=akbar/> ঢাকা ক্লাবে দিয়া একমাত্ৰ ৰেহাই হ’ল ইয়াৰ চৌহদৰ ভিতৰত ঢিলা কুৰ্তাৰ অনুমতি দিয়া।<ref name=akbar/> [[পুৰুষ]]ৰ বাবে ড্ৰেছৰ নিয়ম হ’ল কলাৰযুক্ত চাৰ্ট আৰু ঢাকি থোৱা জোতা।<ref name=leung/> == লগতে চাওক == * [[চট্টগ্ৰাম ক্লাব]] *[[নাৰায়ণগঞ্জ ক্লাব লিমিটেড]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{reflist}} * [http://www.thingsasian.com/stories-photos/2939 Things Asia: Bangladesh's Dhaka Club]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Coord|23|44|19.13|N|90|23|49.65|E|display=title}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংগঠন]] e73n0cyrh828p6kr5uvv013bpnldx3b 0 101090 647624 401455 2026-10-25T11:30:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647624 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰ|msize=300px|abbreviation=|formation=|type=Registered public welfare trust|location=১৪ কাজী নজৰুল ইচলাম এভেনু, ঢাকা|language=বাংলা|key_people=আব্দুল্লা আবু ছায়েদ|website={{url|https://www.bskbd.org/|bskbd.org}}}} [[চিত্ৰ:Bishwo_Shahitto_Kendro_(02).JPG|thumb|302x302px|ঢাকাত অৱস্থিত বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰ ভৱনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] '''বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰ''' (BSK) হৈছে [[বাংলাদেশ]]ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ মাজত পঢ়াৰ অভ্যাস, জ্ঞান আৰু প্ৰগতিশীল ধাৰণাক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ গঠন কৰা এটি স্বেচ্ছাসেৱী প্ৰতিষ্ঠান। জনপ্ৰিয়ভাৱে কেৱল ভ্ৰাম্যমাণ লাইব্ৰেৰী (মোবাইল লাইব্ৰেৰী) নামেৰে পৰিচিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো বিখ্যাত লেখক, টেলিভিছন উপস্থাপক, আয়োজক আৰু ৰাজহুৱা কৰ্মী আব্দুল্লা আবু ছায়েদে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="bp">{{cite book |last=Quayes |first=Mohammed Mijarul |year=2012 |chapter=Bishwo Shahitto Kendro |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bishwo_Shahitto_Kendro |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |access-date=6 December 2023 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730100215/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bishwo_Shahitto_Kendro |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230730100215/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bishwo_Shahitto_Kendro |archivedate=30 July 2023 }}</ref> এই পুথিভঁৰালৰ মূল লক্ষ্য হ’ল "... বংগ আৰু বিশ্বৰ মহান গ্ৰন্থসমূহৰ সৈতে পৰিচিতিৰ জৰিয়তে বাংলাদেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সাহিত্য আৰু ইয়াৰ মানৱীয় মূল্যবোধৰ প্ৰতি আগ্ৰহান্বিত কৰা।" == কাৰ্যকলাপ == বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰই উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে বিশ্ব সাহিত্যৰ পাঠদান আগবঢ়ায় আৰু সেই পাঠদানৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কিতাপ-পত্ৰ যোগান কৰে। মাধ্যমিক আৰু কনিষ্ঠ বিদ্যালয়ৰ বাবে এই সংস্থাই দেশজোৰা পঢ়া-শুনাৰ কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰে আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলক কিতাপ প্ৰদান কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ২০০৭ চনত এই সংস্থাটোৰ অধীনত ৫০০খন বিদ্যালয় আছিল, আৰু ১,০০,০০০ ৰো অধিক সক্ৰিয় শিক্ষাৰ্থী সদস্য আছিল। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ উপৰি বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰই সমগ্ৰ দেশতে সক্ৰিয়ভাৱে পুথিভঁৰালসমূহৰ চোৱাচিতা কৰে। এই কেন্দ্ৰই বাংলাদেশত ‘মোবাইল লাইব্ৰেৰী’ ধাৰণাটোৰ শুভাৰম্ভ কৰিছিল, যি সমগ্ৰ দেশলৈ কিতাপ কঢ়িয়াই লৈ গৈছিল। যিহেতু কিতাপ কিনাটো এটা ব্যয়বহুল প্ৰক্ৰিয়া আৰু পুথিভঁৰাল সকলো ঠাইতে একেবাৰেই উপলব্ধ নহয়– এই ভ্ৰাম্যমাণ পুথিভঁৰালবোৰ সেয়েহে এতিয়া অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰই পাঠকৰ বাবে মঞ্চ আৰু গ্ৰন্থ আলোচনাৰ বাবে উপযুক্ত ব্যৱস্থাও কৰে, এই সুবিধা সকলো পাঠকৰ বাবেই মুকলি। এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ জৰিয়তে বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰই নিজৰ কাম-কাজ অব্যাহত ৰাখিছে। বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰৰ কাৰ্যকলাপসমূহৰ বেছিভাগেই বাংলাদেশ অৱস্থিত। নিউয়ৰ্ক চহৰতো ইয়াৰ এটা কাৰ্যালয় আছে। ==বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাতাৰ বিষয়ে== আব্দুল্লা আবু ছাইদ আছিল এজন বহুমুখী ব্যক্তিত্বৰ অধিকাৰী। ১৯৬২ চনৰ পৰা ১৯৯২ চনলৈকে তেওঁ ত্ৰিশ বছৰ কাল অধ্যাপনা কৰিছিল। তেওঁ ষাঠিৰ দশকত [[বাংলাদেশ]]ত সংঘটিত হোৱা নতুন সাহিত্য আন্দোলনৰ নেতা আছিল। সাহিত্য আলোচনী ‘কান্তশ্বৰ’ সম্পাদনা কৰি তেওঁ সেই সময়ৰ নতুন সাহিত্য যাত্ৰাক নেতৃত্ব আৰু পথ প্ৰদৰ্শনেৰে এক দশক ধৰি একত্ৰিত আৰু অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। বাংলাদেশত টেলিভিছনৰ আৰম্ভণিৰে পৰাই আব্দুল্লা আবু ছাইদ এজন বিবেকবান, ভাল লগা আৰু মনোৰঞ্জনমূলক ব্যক্তিত্বৰ অধিকাৰী ব্যক্তি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ কবিতা, ৰচনা, চুটিগল্প, নাটক, অনুবাদ, আলোচনী, জীৱনীমূলক পুথি আদিকে ধৰি অনেক বিষয়ত লিখা-মেলা কৰিছে। ২০০০ চনৰ পৰা সামাজিক আন্দোলনত সক্ৰিয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেওঁক দেশজুৰি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ডেংগু প্ৰতিৰোধ আন্দোলন, বিভিন্ন পৰিৱেশ আন্দোলনকে ধৰি বিভিন্ন সামাজিক আন্দোলন তেওঁৰ নেতৃত্বতে প্ৰাণ পাই উঠিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.bskbd.org/founder | title=বিশ্বসাহিত্য কেন্দ্ৰেৰ প্ৰতিষ্ঠাতা পৰিচিতি | accessdate=8 January 2024}}</ref> তেওঁ লাভ কৰা বঁটাসমূহ হৈছে: ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিভিছন বঁটা (১৯৭৭), মাহবুব উল্লাহ ট্ৰাষ্ট বঁটা (১৯৯৮), ৰটাৰী বীজ বঁটা (১৯৯৯), বাংলাদেশ বুক ক্লাব বঁটা (২০০০), এম এ হক ফাউণ্ডেশ্যন সোণৰ পদক (২০০১), ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০০৪), একুশ্বে পদক (২০০৫), ড. ইব্ৰাহিম স্মৃতি সোণৰ পদক (২০০৬), শ্বেলটেক পদক (২০০৬), পৰিৱেশ পদক (বাংলাদেশৰ গণ ৰিপাব্লিক চৰকাৰ, ২০০৯), মাৰ্কেণ্টাইল বেংক বঁটা (২০০৯), চেনেল আই আনন্দ আলো বঁটা (২০১০), ছ’চিয়েল ইছলামী বেংক বঁটা (২০১১ ), কাজী আজাহাৰ আলী স্মৃতি স্বৰ্ণ পদক (২০১১), বাংলা একাডেমী পদক (২০১১) আদি। <ref>{{cite web | url=https://www.bskbd.org/founder | title=বিশ্বসাহিত্য কেন্দ্ৰেৰ প্ৰতিষ্ঠাতা পৰিচিতি | accessdate=8 January 2024}}</ref> == বঁটা প্ৰদান == * ২০০৮ [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্কো]] জান আম'ছ কমেনিউছ পদক <ref name="palo">{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-56679|date=27 September 2008|dead-url=6 December 2023|archivedate=1 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161201014909/http://www.thedailystar.net/news-detail-56679}}</ref> == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [http://edition.cnn.com/2005/WORLD/asiapcf/01/14/talkasia.sayeed.script/ 2005 বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাপকৰ সৈতে চিএনএনৰ সাক্ষাৎকাৰ] * {{Cite news|date=৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০১৯|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/news/the-road-enlightenment-1698580}} * https://bskbd.org/home বিশ্ব সাহিত্য কেন্দ্ৰৰ ৱেবচাইট nmokv3iiry5vdr261h7xdvly53ubshx 0 101211 647453 534207 2026-10-24T22:13:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647453 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | honorific_prefix = শিল্পাচাৰ্য-মাষ্টাৰ অৱ আৰ্ট | name = জয়নুল আবেদিন | native_name = জয়নুল আবেদিন | native_name_lang = bn | image = Zainul Abedin.jpg | caption = ১৯৫৫ চনত জয়নুল আবেদিন | birth_date = {{birth date|df=y|1914|12|29}} | birth_place = কিশোৰগঞ্জ, বংগ, ব্ৰিটিছ ভাৰত (এতিয়া ঢাকা সংমণ্ডল, বাংলাদেশ) | death_date = {{death date and age|df=y|1976|05|28|1914|12|29}} | death_place = [[ঢাকা]], বাংলাদেশ | nationality = বাংলাদেশী | field = চিত্ৰকলা আৰু অংকন | training = {{plainlist | * চৰকাৰী কলা বিদ্যালয়, [[কলকাতা]] * শ্লেড স্কুল অৱ ফাইন আৰ্ট }} | movement = | works = {{plainlist | * ''The Struggle'' * ''Rebel cow'' * ''Famine paintings'' * ''Nobanno'' * ''Study of a Crow'' * ''Two faces'' }} | patrons = | awards = {{ubl|প্ৰদৰ্শনৰ গৌৰৱ ( Pride of Performance, ১৯৫৮)|স্বাধীনতা বঁটা (১৯৭৭)}} | website = | children = ৩ }} '''জয়নুল আবেদিন''' ({{lang-en|Zainul Abedin}},(২৯ ডিচেম্বৰ ১৯১৪ – ২৮ মে' ১৯৭৬)) হৈছে [[বাংলাদেশ]]ৰ এজন পৰিচিত চিত্ৰশিল্পী। ১৯৪৪ চনত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক কালত]] বংগৰ কিছুমান দুৰ্ভিক্ষক চিত্ৰিত কৰা বাবে জয়নুল আবেদিন সুপৰিচিত হৈছিল। তেওঁ ''শিল্পাচাৰ্য'' হিচাপে সুপৰিচিত। ভাৰতীয় উপমহাদেশ বিভাজনৰ পিছত তেওঁ পূব পাকিস্তান (বৰ্তমান বাংলাদেশ)লৈ গুচি যায়। ১৯৪৮ চনত তেওঁ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত ''ইনষ্টিটিউট অৱ আৰ্টছ এণ্ড ক্ৰাফ্টছ'' (বৰ্তমান ফাইন আৰ্টছ অনুষদ) স্থাপন কৰাত সহায় কৰে।<ref name="Alom193873">{{cite news|last1=Alom|first1=Zahangir|title=Homage to Shilpacharya Zainul Abedin|url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/event/homage-shilpacharya-zainul-abedin-193873|access-date=5 January 2016|work=The Daily Star|date=29 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105153748/http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/event/homage-shilpacharya-zainul-abedin-193873|archive-date=5 January 2016}}</ref>ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছত তেওঁক এজন ''কিংবদন্তি বাংলাদেশী চিত্ৰশিল্পী আৰু কৰ্মী'' বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref name="indianexpress">{{cite news|last1=Sinha|first1=Nidhi|title=Celebrating the work of Bangladeshi painter and activist Zainul Abedin|url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/for-the-people-7/|access-date=5 January 2016|work=The Indian Express|date=27 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140927084103/http://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/for-the-people-7/|archive-date=27 September 2014}}</ref> ১৯৪৩ চনৰ বংগৰ দুৰ্ভিক্ষ-বিষয়ক চিত্ৰকলাক তেওঁৰ আটাইতকৈ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ৰচনা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেখেতৰ গৃহভূমিয়ে তেখেতৰ কলাত্মক আৰু দূৰদৰ্শী বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ''"শিল্পাচাৰ্য" (বাংলা: শিল্পাচাৰ্য,'' কলাৰ মহান শিক্ষক) উপাধিৰে সন্মানিত কৰে।<ref>{{cite news|title=Noor pays tribute to Shilpacharya Zainul Abedin|url=http://bssnews.net/newsDetails.php?cat=0&id=458653&date=2014-12-29|work=Bangladesh Sangbad Sangstha|access-date=5 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106090759/http://www.bssnews.net/newsDetails.php?cat=0&id=458653&date=2014-12-29|archive-date=6 January 2015|archivedate=2015-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150106090759/http://www.bssnews.net/newsDetails.php?cat=0&id=458653&date=2014-12-29|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://weeklyholiday.net/Homepage/Pages/UserHome.aspx?ID=9&date=12/30/2011|title='Zainul's devotion to art never bothered me,' says Jahanara|work=Weekly Holiday|location=Dhaka|publisher=Holiday Publication Limited|date=11 December 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109170901/http://weeklyholiday.net/Homepage/Pages/UserHome.aspx?ID=9&date=12%2F30%2F2011|archive-date=9 January 2016|access-date=9 January 2016|archivedate=9 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160109170901/http://weeklyholiday.net/Homepage/Pages/UserHome.aspx?ID=9&date=12%2F30%2F2011|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://bdnews24.com/lifestyle/2005/12/28/photography-exhibition-on-zainul-s-life-begins-at-du|title=Pho Photography exhibition on Zainul's life begins at DU|work=[[Bdnews24.com]]|location=Dhaka|date=28 December 2005|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109172459/http://bdnews24.com/lifestyle/2005/12/28/photography-exhibition-on-zainul-s-life-begins-at-du|archive-date=9 January 2016|access-date=9 January 2016}}</ref>তেওঁ বাংলাদেশৰ আধুনিক শিল্প আন্দোলনৰ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে পৰিগণিত। .<ref>{{cite web|title=Zainul Abedin|url=http://artist.christies.com/Zainul-Abedin-8989-bio.aspx|website=artist.christies.com|publisher=Christie's|access-date=5 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017081445/http://artist.christies.com/Zainul-Abedin-8989-bio.aspx#loadProfileContent|archive-date=17 October 2015|archivedate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017081445/http://artist.christies.com/Zainul-Abedin-8989-bio.aspx|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯১৪ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কিশোৰগঞ্জত জয়নুল আবেদিনৰ জন্ম হৈছিল। .<ref name="star56215">{{cite news|title=Zainul Abedin's birth centenary event starts|url=http://www.thedailystar.net/zainul-abedins-birth-centenary-event-starts-56215|access-date=5 January 2016|work=The Daily Star|date=20 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105161823/http://www.thedailystar.net/zainul-abedins-birth-centenary-event-starts-56215|archive-date=5 January 2016}}</ref> শৈশৱৰ বহুখিনি সময় তেওঁ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ মনোমোহা পাৰৰ ওচৰতে কটায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰক পিছলৈ তেওঁৰ বহু চিত্ৰত দেখা যায়। <ref name=":0">{{cite encyclopedia|last=Manzoorul Islam|first=Syed|author-link=Syed Manzoorul Islam|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|encyclopedia=Banglapedia|title=Abedin, Zainul|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Abedin,_Zainul|date=16 June 2014|edition=2nd|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|location=Dhaka|access-date=10 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222140543/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Abedin,_Zainul|archive-date=22 December 2015|dead-url=yes}}</ref> ১৯৩৩ চনত জয়নুল আবেদিনে [[কলিকতা]]ৰ চৰকাৰী কলা বিদ্যালয়ত (বৰ্তমান ভাৰতৰ কলকাতা চৰকাৰী আৰ্ট এণ্ড ক্ৰাফ্ট মহাবিদ্যালয়) নামভৰ্তি কৰে। ইয়াত পাঁচ বছৰ ধৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ/ ইউৰোপীয় শৈক্ষিক শৈলী শিকিছিল আৰু পিছলৈ তেওঁ স্নাতক হোৱাৰ পিছত একেখন বিদ্যালয়ৰ অধ্যাপকৰ পদত যোগদান কৰিছিল। বিদ্যালয়খনৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ডিষ্টিংছন লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমজন মুছলমান ছাত্ৰ। .<ref>{{cite news|url=http://newagebd.net/81098/shilpacharya-zainul-abedins-birth-centenary-today/|title=Shilpacharjo Zainul Abedin's birth centenary today|last1=Islam|first1=Monwarul|date=29 December 2014|work=New Age|access-date=5 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629091748/http://newagebd.net/81098/shilpacharya-zainul-abedins-birth-centenary-today/|archive-date=29 June 2015|archivedate=29 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629091748/http://newagebd.net/81098/shilpacharya-zainul-abedins-birth-centenary-today/|deadurl=yes}}</ref> ১৯৪৮ চনত তেওঁ দুই-এজন সহকৰ্মীৰ সহায়ত ঢাকাত এখন কলা প্ৰতিষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেতিয়া চহৰখনত কোনো কলা প্ৰতিষ্ঠান নাছিল। খুব কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰতিষ্ঠানটোক [[পাকিস্তান]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ কলা প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ কিছুদিন পাকিস্তান চৰকাৰৰ লগত কাম কৰিছিল।<ref name="dawn776951">{{cite news|url=http://www.dawn.com/news/776951/portrait-of-an-artist-in-divided-south-asia|title=Portrait of an artist in divided South Asia|work=[[Dawn (newspaper)|DAWN]]|location=Karachi|date=6 January 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105164034/http://www.dawn.com/news/776951/portrait-of-an-artist-in-divided-south-asia|archive-date=5 January 2016|access-date=10 January 2016}}</ref> তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানত অধ্যাপনাও কৰিছিল। তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল পাকিস্তানী শিল্পী মনছুৰ ৰাহি, <ref>{{cite news|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2624/stories/20091204262408800.htm|title=Gentle Rainbow|last=Chatterjee|first=Partha|date=4 December 2009|work=Frontline|access-date=10 January 2016}}</ref> আৰু বাংলাদেশী শিল্পী মনিৰুল ইছলাম<ref>{{Cite news|url=https://www.observerbd.com/details.php?id=175688|title=Artist Monirul Islam conferred Shilpacharya Zainul Abedin Shammanana|date=30 December 2018|work=The Daily Observer|language=en|access-date=6 January 2024|archivedate=11 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411071529/https://www.observerbd.com/details.php?id=175688|deadurl=yes}}</ref>, মহম্মদ কিব্ৰিয়া আদি।<ref>{{cite news|last=Haq|first=Fayza|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2011/07/01/feature.htm|title="To sir, with love"– Kibria: Immortal in our hearts|location=Dhaka|work=The Daily Star|date=1 July 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131027092104/http://archive.thedailystar.net/magazine/2011/07/01/feature.htm|archive-date=27 October 2013|access-date=10 January 2016|archivedate=27 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131027092104/http://archive.thedailystar.net/magazine/2011/07/01/feature.htm|deadurl=yes}}</ref> [[লণ্ডন]]ৰ স্লেড স্কুল অৱ ফাইন আৰ্টৰ পৰা দুবছৰীয়া প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ নতুন শৈলী আৰম্ভ কৰে। এই শৈলীৰ নাম আছিল-‘বাঙালী শৈলী’, যাৰ মূল বৈশিষ্ট্য আছিল: জ্যামিতীয় আকৃতিৰ সৈতে লোকৰূপ, কেতিয়াবা অৰ্ধ-বিমূৰ্ত প্ৰতিনিধিত্ব, আৰু প্ৰাথমিক ৰঙৰ ব্যৱহাৰ।<ref>{{cite news|url=http://www.dhakacourier.com.bd/shilpacharya-zainul-abedins-39th-death-anniversary/|title=Shilpacharya Zainul Abedin's 39th death anniversary|work=Dhaka Courier|location=Dhaka|date=4 June 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160110030628/http://www.dhakacourier.com.bd/shilpacharya-zainul-abedins-39th-death-anniversary/|archive-date=10 January 2016|access-date=10 January 2016|archivedate=10 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160110030628/http://www.dhakacourier.com.bd/shilpacharya-zainul-abedins-39th-death-anniversary/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://newagebd.net/80948/museum-displays-100-artworks-of-shilpacharya/|title=Museum displays 100 artworks of Shilpacharya|work=[[New Age (Bangladesh)|New Age]]|location=Dhaka|date=29 December 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160110171127/http://newagebd.net/80948/museum-displays-100-artworks-of-shilpacharya/|archive-date=10 January 2016|access-date=10 January 2016|archivedate=10 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160110171127/http://newagebd.net/80948/museum-displays-100-artworks-of-shilpacharya/|deadurl=yes}}</ref> == চিত্ৰকলা == [[চিত্ৰ:Jainul_Abedin_Museum.jpg|right|thumb|জয়নুল আবেদিনৰ গেলেৰী]] জয়নুল আবেদিনৰ সকলো সৃষ্টিৰ ভিতৰত ১৯৪০ চনৰ দুৰ্ভিক্ষৰ অংকনবোৰ সবাতোকৈ উল্লেখযোগ্য। ১৯৪৪ চনত প্ৰদৰ্শিত তেওঁৰ দুৰ্ভিক্ষৰ চিত্ৰকলাসমূহে তেওঁলৈ অধিক প্ৰশংসা কঢ়িয়াই আনিছিল। ১৯৪৩ চনত বংগৰ মহা দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ত অনাহাৰে থকা জনসাধাৰণৰ দুৰ্বিষহ পৰিস্থিতিয়ে তেওঁৰ হৃদয় চুই গৈছিল। তেওঁ পথৰ কাষত মৃত্যুমুখত পৰা অনাহাৰে থকা লোকসকলক চিত্ৰিত কৰিছিল।<ref name="Alom193873" /><ref>{{cite news|last=Alom|first=Zahangir|url=http://www.thedailystar.net/fine-art-and-artists-through-the-eyes-of-fayza-haq-50833|title=Fine art and artists through the eyes of Fayza Haq|work=The Daily Star|location=Dhaka|date=18 November 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208130702/http://www.thedailystar.net/fine-art-and-artists-through-the-eyes-of-fayza-haq-50833|archive-date=8 February 2015|access-date=10 January 2016}}</ref> তেওঁ সান্তাল মানুহৰ আধুনিকতাবাদী চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে "দুগৰাকী সান্তালী মহিলা।" <ref>{{cite news|last=Bhasin|first=Tanushree|url=http://www.sunday-guardian.com/artbeat/south-asias-organic-brand-of-modernism|title=South Asia's organic brand of Modernism|work=Sunday Guardian|date=7 September 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105231610/http://www.sunday-guardian.com/artbeat/south-asias-organic-brand-of-modernism|archive-date=5 November 2013|access-date=5 January 2016|archivedate=5 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105231610/http://www.sunday-guardian.com/artbeat/south-asias-organic-brand-of-modernism|deadurl=yes}}</ref> ১৯৭০ চনত তেওঁ [[ছিৰিয়া]] আৰু [[জৰ্ডান]]ৰ [[পেলেষ্টাইন|পেলেষ্টাইনী]] শিবিৰসমূহ পৰিদৰ্শন কৰে আৰু তাত থকা শৰণাৰ্থীসকলৰ ৬০–৭০খন চিত্ৰ অংকন কৰে।<ref>{{cite news|last=Zaman|first=Mustafa|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2004/12/04/cover.htm|title=The Artist of People's Struggle|work=Star Weekend Magazine|location=Dhaka|date=24 December 2004|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105174419/http://archive.thedailystar.net/magazine/2004/12/04/cover.htm|archive-date=5 January 2016|access-date=5 January 2016|archivedate=5 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105174419/http://archive.thedailystar.net/magazine/2004/12/04/cover.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৭০ চনত পূব পাকিস্তানক বিধ্বস্ত কৰা ভোলা ঘূৰ্ণীবতাহৰ ছবিও তেওঁ অংকন কৰিছিল।<ref name="dawn776951" /> == মুক্তি আন্দোলন == তেওঁ পূব পাকিস্তানৰ [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা আন্দোলন]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="indianexpress" /> ইয়াৰোপৰি তেওঁ বাংলাদেশৰ [[বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ|মুক্তিযুদ্ধ আন্দোলন]]ৰ লগতো জড়িত আছিল। পাকিস্তান চৰকাৰৰ দ্বাৰা প্ৰান্তীয়কৃত বঙালী পৰিচয় পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ আৰম্ভ হোৱা সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ তেওঁ অগ্ৰগণ্য ব্যক্তি আছিল। ১৯৬৯ চনত জয়নুল আবেদিনে চীনৰ চিয়াঁহী, জলৰঙ আৰু মম ব্যৱহাৰ কৰি নবান্না নামেৰে এখন স্ক্ৰল আঁকিছিল। চলি থকা অসহযোগ আন্দোলনক উদযাপনৰ হেতু ইয়াক অঁকা হৈছিল।<ref name=":0" /> == স্বাধীনোত্তৰ যুগ == ১৯৭৪ চনত তেওঁ ভাৰতৰ দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ''অনাৰেৰী ডক্টৰ অৱ লেটাৰ্ছ'' ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/mad-genius/zainul-abedin-157657|title=Zainul Abedin|work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|location=Dhaka|date=16 October 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118081856/http://www.thedailystar.net/star-weekend/mad-genius/zainul-abedin-157657|archive-date=18 January 2016|access-date=18 January 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁ নাৰায়ণগঞ্জৰ সোণাৰগাঁৱত ''লোক কলা সংগ্ৰহালয়'' আৰু মৈমেনসিংহত নিজৰ কৰ্মৰাজিৰ এখন গেলেৰী ''জয়নুল আবেদিন সংগ্ৰহশালা'' প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.dhakatribune.com/entertainment/2013/dec/28/shilpacharya-zainul-abedin%E2%80%99s-100th-birthday-today|title=Shilpacharya Zainul Abedin's 100th birthday today|work=[[Dhaka Tribune]]|location=Dhaka|date=28 December 2013|access-date=18 January 2016}}</ref> ১৯৮২ চনত জয়নুল আবেদিন সংগ্ৰহশালাত ৰখা ৭০খন ছবিৰ ভিতৰত ১৭খন ছবি চুৰি হৈছিল। পিছত মাত্ৰ ১০খনহে উদ্ধাৰ হয়। [[চিত্ৰ:Grave_of_Jainul_abedin.jpg|thumb|জয়নুল আবেদিনৰ সমাধি]] == ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু == [[চিত্ৰ:Bust_statue_of_Zainul_Abedin_infront_of_Shilpacharya_Zainul_Folk_and_Craft_Museum,_21_February_2019_-_3.jpg|thumb|267x267px|লোক কলা সংগ্ৰহালয়ৰ চৌহদত শিল্পাচাৰ্যৰ ভাস্কৰ্য্য]] জয়নুল আবেদিনে জাহানাৰা আবেদিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল।<ref name="star56215" />১৯৭৬ চনৰ ২৮ মে’ত [[হাঁওফাঁও|হাওঁফাওঁ]]ৰ [[কৰ্কট ৰোগ]]ত আক্ৰান্ত হৈ [[ঢাকা]]ত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ''Two faces'' আছিল তেওঁৰ শেষৰখন ছবি, যিখন তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ আগতে সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref name="Alom193873" /> তেওঁক [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কেন্দ্ৰীয় মছজিদৰ কাষত সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref name="centenary">{{cite news|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/28382|title=Shilpacharya Zainul Abedin's birth centenary today|work=[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]|location=Dhaka|date=29 December 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105180040/http://www.theindependentbd.com/printversion/details/28382|archive-date=5 January 2016|access-date=18 January 2016}}</ref> == জয়নুল আবেদিনৰ চিত্ৰকৰ্ম == <gallery widths="170px" heights="170px"> চিত্ৰ:ZainulAbedin1971.jpg|বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ, ১৯৭১ চিত্ৰ:The_struggle_sculpture_at_Sonargaon_Folklore_Museum.JPG|''The Struggle নামৰ চিত্ৰখনৰ আধাৰত নিৰ্মিত ভাস্কৰ্য'' চিত্ৰ:Zainul_Abedin_Sculpture.jpg|জয়নুল আবেদিন ভাস্কৰ্য, সোণাৰগাঁও চিত্ৰ:Struggle_of_Bullock,_sculpture_in_Sonargaon_02.jpg|ম'হৰ সংঘৰ্ষ, সোণাৰগাঁৱত ভাস্কৰ </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী]] 0laaibgpe294gpn8so2kt62j8am6pkk 0 101223 647362 401799 2026-10-24T18:06:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647362 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | honorific-prefix = খান-ই-আজম | name = খান জাহান আলি | image = Tomb of Khan Jahan Ali (113).jpg | caption = খান জাহান আলিৰ সমাধিক্ষেত্ৰ | religion = [[ইছলাম]] | denomination = | location = | Title = | Period = ১৫ শতাব্দী | birth_date = | birth_place = | death_date = ২৫ অক্টোবৰ ১৪৫৯ | death_place = খলিফাতাবাদ, [[বংগ চুলতানী]] | resting_place = খান জাহান আলিৰ সমাধিক্ষেত্ৰ বাগেৰহাট, [[বাংলাদেশ]] | disciples = ওয়াজিল খান }} '''খান জাহান আলি''' (১৩৬৯ - ২৫ অক্টোবৰ ১৪৫৯) এজন [[মুছলমান|মুছলিম]] ধৰ্ম প্ৰচাৰক তথা [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] বাগেৰহাটৰ খান-ই-আজম বা স্থানীয় শাসক আছিল। তেওঁৰ অন্যান্য নামসমূহ হৈছে '''উলুঘ খান''', '''খান-ই-আজম''' ইত্যাদি।<ref name=":0">{{cite web|url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%A8|title=খান জাহান|website=bn.banglapedia.org|access-date=2019-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921034305/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%A8_%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%A8|archivedate=2019-09-21|deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমান ইউনেস্ক’ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱা “মছজিদৰ মহান চহৰ বাগেৰহাট” তেৱেই নিৰ্মাণ কৰিছিল বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name=trail>{{cite news |title=Trails of Khan Jahan Ali |work=The Daily Star |author1=Polin, Fatiha |author2=Mahboob, Farah |author3=Alam, Dhrubo |url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/trails-khan-jahan-ali-1790449 |date=26 August 2019}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৩৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দিল্লীৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত খান জাহান আলিৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল আকবৰ খান আৰু মাতৃৰ নাম আছিল আম্বিয়া বিবি।<ref>{{cite web |url=http://archive1.ittefaq.com.bd/print-edition/dormo-chinta/2015/10/30/80469.html |title=ইসলাম প্ৰচাৰে খান জাহান আলী (ৰহ) |website=The Daily Ittefaq |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025221955/https://archive1.ittefaq.com.bd/print-edition/dormo-chinta/2015/10/30/80469.html |archive-date=২৫-১০-২০১৫ |access-date=০৮-০১-২০২৪ |archivedate=2019-10-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191025221955/https://archive1.ittefaq.com.bd/print-edition/dormo-chinta/2015/10/30/80469.html |deadurl=yes }}</ref> খান জাহান আলি "উলুঘ খান" নামেৰেও জনা যায়, আৰু ইয়াৰ পৰাই তেওঁক তুৰ্কী মূলৰ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। প্ৰথম অৱস্থাত তুগলক চুলতানীৰ অধীনত থকা খান জাহানে ১৩৯৮ চনত টাইমুৰৰ নেতৃত্বত টাইমুৰী চুলতানীয়ে দিল্লী দখল কৰাৰ পিছত বংগলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।<ref>{{cite web |author=Khan, Muazzam Hussain |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Miah |editor2-first=Sajahan|editor3-last=Khanam |editor3-first=Mahfuza |editor3-link=Mahfuza Khanam |editor4-last=Ahmed |editor4-first=Sabbir|encyclopedia=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh |title=Khan Jahan|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khan_Jahan |access-date=7 January 2024 |edition={{{edition|Online}}} |year=2012 |publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh |location=Dhaka, Bangladesh |isbn=984-32-0576-6 |ol=OL30677644M |oclc=52727562}}</ref> খান জাহান আলীৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা দেউতাকৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। দিল্লীৰ বিখ্যাত আলিয়া কামিল পীৰ শ্বাহ নিয়ামত উল্লাৰ পৰা তেওঁ মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ [[কোৰআন]], হাদীছ, চুন্নাহ আৰু ফিকহৰ ওপৰত গভীৰ জ্ঞান আহৰণ কৰিছিল। ==প্ৰব্ৰজন== বংগলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ পিছত খান জাহান আলি আৰু তেওঁৰ সংগীসকলক ১২ জন মুছলমান সন্তই চম্পানগৰলৈ আদৰণি জনায় (পিছলৈ এই ১২ জন সন্তৰ নামেৰে চম্পানগৰৰ নাম বড়াবজাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল)। খান ইয়াত বহুবছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১২৬টা দিঘী তেওঁক অৰ্পন কৰা হয় আৰু তেওঁ থকা সময়ছোৱাত বহুতো মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই মছজিদসমূহৰ ভিতৰত গোৰাৰ, গোলাকাতা, জোৰ-বাংলা, পীৰ পুকুৰ, সাতগাছিয়া, মনোহৰ, চুক্কুৰ মলিক, নুংগোলা, পাঠগৰ আৰু আদিনা আদি উল্লেখযোগ্য। ডমডমা আৰু গোলাকাতা আৰু সৌদাগৰৰ দিঘীও ইয়াত অন্তৰ্গত। প্ৰথমে গাজীয়ে নিৰ্মাণ কৰা বড়াবজাৰৰ পৰা জেচোৰলৈ যোৱা পথটো খানে বাগেৰহাটলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰি সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref name=eaton>{{cite book |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |last=Eaton |first=Richard M |pages=209–257 |date=31 July 1996 |publisher=University of California Press}}</ref> বংগৰ চুলতান মাহমুদ শ্বাহৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰীসুত্ৰে সুন্দৰবনৰ এখন বনাঞ্চল খানে অধিগ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। বংগ চুলতানীৰ অধীনৰ এজন বিষয়া আৰু স্থানীয় শাসক হিচাপে তেওঁক খান-ই-আজমৰ চৰকাৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। খানে তেওঁৰ দুজন সহকাৰী বুৰহান বুৰা খান আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ ফতেহ খানৰ সৈতে মিলি মানৱ বসতি স্থাপন আৰু কৃষি কৰ্মৰ উদ্দেশ্যে বহু ঘন বনাঞ্চল পৰিষ্কাৰ কৰিছিল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে নিমখীয়া পানী ওলাই নাযাবলৈ নৈৰ কাষৰ মাটিত মথাউৰি বান্ধিছিল আৰু পানী সংৰক্ষণৰ বাবে শতাধিক পুখুৰী (দিঘী বুলি জনাজাত) খান্দিছিল। তেওঁ শাসন কৰা এই অঞ্চলটো খলিফাতাবাদ নামেৰে জনাজাত হৈ উঠিছিল আৰু উত্তৰ দিশলৈ লোহাগড়াৰ নলদিলৈকে বিস্তৃত হৈ পৰিছিল। এই অঞ্চলত তেওঁ অসংখ্য মছজিদ আৰু দিঘী নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম ছিক্সটি ড’ম নামৰ মছজিদটো আছিল তেঁওৰ এটা উল্লেখযোগ্য নিৰ্মানকাৰ্য।<ref name=eaton/> ==মৃত্যু== ১৪৫৯ চনৰ ২৫ অক্টোবৰ তাৰিখে ৯০ বছৰ বয়সত খান জাহান আলিৰ মৃত্যু হয়। সেই সময়ত তেওঁ এটা মছজিদত নামাজ পঢ়ি আছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] jxj58lxtsmahyfvhk3xn0ykqjgzc0b9 0 101293 647515 420601 2026-10-25T05:10:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647515 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নীলুফাৰ ছামান | birth_date = ১৯৬২ | education = কলা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৮৭ | occupation = ভাস্কৰ্য শিল্পী }} '''নীলুফাৰ ছামান''' হৈছে বাংলাদেশৰ চট্টগ্ৰাম অঞ্চলত বাস কৰা এগৰাকী বাংলাদেশী ভাস্কৰ্য শিল্পী,<ref>{{Cite web|url=https://artsandculture.google.com/asset/hill-of-the-dragon-lily-and-those-innocent-people-series-3-niloofar-chaman/nAGWVYcDZmwklg|title=Hill of the Dragon Lily and Those Innocent People (Series 3) - Niloofar Chaman|website=Google Arts & Culture|language=en|access-date=2020-03-15}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিক অন্যায় আৰু নাৰীৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্যমূলক নীতি আৰু সেইধৰণৰ বিষয়বস্তুৰ সন্দৰ্ভত ছবিৰ মাধ্যমেৰে সজাগতামূলক কাম কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://en.qantara.de/content/contemporary-art-in-dhaka-bangladesh-optimism-and-confusion|title=Contemporary Art in Dhaka, Bangladesh: Optimism and Confusion - Qantara.de|website=Qantara.de - Dialogue with the Islamic World|language=en|access-date=2020-03-15}}</ref> তেওঁৰ চিত্ৰকলাই বাংলাদেশৰ চিত্ৰকলাক এটি মৰ্যদাসম্পন্ন অৱস্থালৈ উত্তীৰ্ণ কৰাইছে৷ ==সামাজিক জীৱন== বঙালী লোকশিল্পত পোৱা ধাৰণা আৰু আদৰ্শৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নীলুফাৰ ছামানে সাহসী ৰূপ আৰু উজ্জ্বল ৰঙেৰে তেওঁৰ চিত্ৰশিল্পসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছে৷ তেওঁৰ এই নিৰ্মাণত চট্টগ্ৰাম অঞ্চলৰ শিল্প পৰম্পৰাৰ বহুবোৰ প্ৰভাৱ পৰিছে৷ তেওঁৰ ৰচনাত সমাজৰ একাংশ জনসাধাৰণৰ মাজত থকা সম্পদৰ বৈষম্যৰ, অৰ্থহীনতা আৰু চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যক উজ্জ্বল কৰি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছে।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://faam.city.fukuoka.lg.jp/|title=福岡アジア美術館|website=福岡アジア美術館|language=en|access-date=2020-03-15}}</ref> Her work seeks to highlight the absurdities and inequalities of wealth inequalities among a small percentage of society.<ref name=":0" /> ১৯৮০ চনত তেওঁৰ কাম-কাজক "শক্তিশালীভাৱে স্বতন্ত্ৰ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ সৃষ্টিকৰ্মত উজ্জ্বল প্ৰাথমিক ৰঙৰ প্ৰয়োগ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আগতে মূলতঃ একৰঙী আছিল। তৈল চিত্ৰকলাৰ বাবে তেওঁৰ পদ্ধতিসমূহ গতানুগতিক পদ্ধতিৰ বিপৰীতে আছিল৷ ১৯৯০ চনত বাংলাদেশ শিল্পকলা একাডেমীৰ পৰা তেওঁ যুৱ শিল্পী বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://online.anyflip.com/pran/rbuv/mobile/index.html#p=70|title=Art and Crafts of Bangladesh|website=online.anyflip.com|access-date=2020-03-15}}</ref> তেওঁৰ সুপৰিচিত ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত ২০০২ চনত ফুক'কা এছিয়ান আৰ্ট মিউজিয়ামত প্ৰদৰ্শিত "হু কেন বি নটড" শীৰ্ষক এখন ধাৰাবাহিক আছে, যিখনে মানুহৰ মাজত শক্তিশালী সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলাৰ ইচ্ছাৰ লগতে শক্তিশালী সম্পৰ্কৰ ফলত হোৱা শ্বাসৰুদ্ধকৰ পৰিৱেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তেওঁ ‘মিক্সড মিডিয়া ইনষ্টলেচন’ৰ সৈতেও পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিছে, উদাহৰণস্বৰূপে ২০১০ চনৰ এছিয়ান বিয়েনালেত তেওঁ চৰাইৰ শব্দৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি এটা প্ৰকল্প তৈয়াৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://departmag.com/index.php/en/detail/446/New-Mediaand-the-locus-of-rebirth|title=Depart Magazine{{!}}List Your Ad|website=departmag.com|access-date=2020-03-15}}</ref> তদুপৰি ২০১৬ চনত বংগ ফাউণ্ডেচনৰ ভিজুৱেল আৰ্টছ প্ৰগ্ৰেমৰ দ্বাৰা আয়োজিত পাৰফৰমেন্স আৰ্ট উইক ২০১৬ত অন্তৰ্ভুক্ত হ’বলগীয়া ২০ গৰাকী বৈচিত্ৰময় শিল্পীৰ এটা দলৰ ভিতৰত তেওঁৰ পৰিবেশন কলাও নিৰ্বাচিত হয়। ২০১৯ চনত বাংলাদেশ শিল্পকলা একাডেমীৰ নেচনেল আৰ্ট গেলেৰীত অনুষ্ঠিত ২৩ সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় কলা প্ৰদৰ্শনীত তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.observerbd.com/details.php?id=206768|title=Art Exhibition - Young Observer - observerbd.com|website=The Daily Observer|access-date=2020-03-15}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বাহ্যিক সংযোগ== '''বাংলাদেশ শিল্পকলা একাডেমী''' হৈছে বাংলাদেশৰ মূল ৰাজ্যিক পৃষ্ঠপোষকতাত চলি থকা ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্বত থকা মন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বত এক কাৰ্যবাহী পৰিষদে (শিল্পকলা একাডেমী পৰিষদ) একাডেমীৰ কাম-কাজৰ সামগ্ৰিক দিশ চোৱা-চিতা কৰে। একাডেমীৰ সঞ্চালকে ইয়াৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব লয়। পৰিষদে গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্তসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত একাডেমীৰ সঞ্চালকৰ বিশেষ দায়িত্ব থাকে।<ref name="Banglapedia">{{cite book |last=Mohanta |first=Sambaru Chandra |year=2012 |chapter=Bangladesh Shilpakala Academy |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Shilpakala_Academy |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103202748/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Shilpakala_Academy |archivedate=2023-11-03 |access-date=2024-01-09}}</ref> তেওঁৰ কামত সহায় কৰে এখন কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে যিখন পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰে। একাডেমীৰ কৰ্তব্য আৰু দায়িত্বসমূহৰ ভিতৰত কলা আৰু জাতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰ আৰু ইয়াৰ উন্নয়নৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সা-সুবিধা সৃষ্টি কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে৷ একাডেমীৰ কাম-কাজসমূহৰ ভিতৰত কৰ্মশালা, আলোচনা চক্ৰ, আলোচনা সভা, হ্ৰস্বম্যাদী বিশেষ প্ৰশিক্ষণৰ আয়োজন, প্ৰতিভাৱান শিল্পীসকলক বৃত্তি আৰু আৰ্থিক অনুদান প্ৰদান, সূক্ষ্ম আৰু পৰিবেশন কলাৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ প্ৰতিযোগিতা আয়োজন কৰা আদি কাম-কাজসমূহ অন্যতম।<ref>{{cite news |last=Hussain |first=Anwar |date=30 April 2013 |title=Shylock and Sycophants will be staged today |url=http://old-archives.newagebd.net/detail.php?date=2012-04-13&nid=7066 |newspaper=New Aage |location=Dhaka |access-date=30 December 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045208/http://old-archives.newagebd.net/detail.php?date=2012-04-13&nid=7066 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Underpaid Shilpakala trainers suffer |url=http://newagebd.net/121616/underpaid-shilpakala-trainers-suffer/ |newspaper=New Age |location=Dhaka |date=21 May 2015 |access-date=30 December 2015 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103151736/http://newagebd.net/121616/underpaid-shilpakala-trainers-suffer/ |deadurl=yes }}</ref> [[File:Dhaka Art Summit 2023.jpg|thumb|Dhaka Art Summit 2023, Bangladesh Shilpakala Academy]] == References == {{Reflist}} a5ehqgnxbk3it4kpaz2hwqwk6gn5v0l 0 101302 647373 617009 2026-10-24T18:18:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647373 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | honorific_prefix = শ্বায়াখ গাজী | name = বুৰহানুদ্দিন | image = গাজী বুরহান উদ্দীনের মাজার.jpg | caption = গাজী বুৰহানুদ্দিনৰ সমাধি | religion = [[ইছলাম]] | denomination = | school = | lineage = | location = বুৰহানাবাদ, কুশ্বী ঘাট,তুলটিকাৰ, [[চিলেট]] | title = | period = ১৪ শতিকাৰ আৰম্ভণি | father = | children = চৈয়দ গুলজাৰ আলম | post = শ্বাহ জলালৰ সংগী | relatives = | previous_post = | present_post = | nationality = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = তুলটিকাৰ, [[চিলেট]] | resting_place = }} '''চৈয়দ গাজী বুৰহানুদ্দিন''' ({{Lang-bn|সৈয়দ গাজী বুরহানউদ্দীন}}) আছিল [[চিলেট]]ত বাস কৰা চতুৰ্দশ শতিকাৰ চুফী [[মুছলমান]] ব্যক্তি। লোককথাত তেওঁক চিলেট অঞ্চলত বাস কৰা প্ৰথমজন মুছলমান হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.sylhetsadar.sylhet.gov.bd/site/top_banner/35732de4-0758-11e7-a6c5-286ed488c766/%E0%A6%B9%E0%A6%AF%E0%A6%B0%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%28%E0%A6%B0%E0%A6%83%29-%E0%A6%93-%E0%A6%B9%E0%A6%AF%E0%A6%B0%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%28%E0%A6%B0%E0%A6%83%29-%E0%A6%8F%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0|script-title=bn:হযরত শাহজালাল (রঃ) ও হযরত শাহপরাণ (রঃ) এর মাজার|website=www.sylhetsadar.sylhet.gov.bd|language=bn|access-date=11 December 2019|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=11 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211121025/http://www.sylhetsadar.sylhet.gov.bd/site/top_banner/35732de4-0758-11e7-a6c5-286ed488c766/%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%25A4-%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%259C%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B2%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B2-(%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%2583)-%25E0%25A6%2593-%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%25A4-%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25AA%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A3-(%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%2583)-%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%25AE%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%259C%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0|deadurl=yes}}</ref> == জীৱন == কোৱা হয় যে তুলটিকাৰ মহল্লাত বসতি স্থাপন কৰা মুঠতে ১৩টা মুছলমান পৰিয়াল আছিল আৰু এই সংখ্যালঘু গোটৰ প্ৰধান আছিল বুৰহানুদ্দিন৷ এই তেৰটা পৰিয়ালৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহম্মদ বিন কাছিমে সিন্ধ বিজয় কৰাৰ পিছত উপমহাদেশখনত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু জাহাজেৰে চিটাগঙলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তাৰ পৰাই অৱশেষত দাৱাহ আৰু ব্যৱসায় সম্পৰ্কীয় কামত তেওঁলোক চিলেটত উপস্থিত হয়। তেৰটা পৰিয়ালে বসতি স্থাপন কৰা গাঁওখন আজিও তুলটিকাৰত আছে আৰু ইয়াক ''তেৰো ৰতন গাঁও'' (''তেররতন'', অৰ্থ:তেৰটা মুকুতা) বুলি জনা যায়।<ref>{{cite book|author=Qurashi, Ishfaq|title=শাহজালাল(রঃ) এবং শাহদাউদ কুরায়শী(রঃ)|date=December 2012|language=bn|trans-title=Shah Jalal and Shah Dawud Qurayshi|chapter=বুরহান উদ্দিন ও নূরউদ্দিন প্রসঙ্গ|trans-chapter=Burhan Uddin and Nooruddin}}</ref> নৱজাত পুত্ৰৰ আকিকা উদযাপনৰ সময়ত বুৰহানুদ্দিনে গৰু বলি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name=bpedia>{{cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|first=Muhammad Sahul|last=Hussain|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Burhanuddin_(R)|chapter=Burhanuddin (R)|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210726114822/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Burhanuddin_(R)|archivedate=2021-07-26|access-date=2024-01-10}}</ref> [[চিলেট]]ৰ ৰজা গৌৰ গোবিন্দই হিন্দু বিশ্বাসৰ বাবে এই কথাত ক্ষুদ্ধ হৈ পৰে আৰু তেওঁ নৱজাতক গুলজাৰ আলমক হত্যা কৰে৷ ইয়াৰ লগতে বুৰহানুদ্দিনৰ সোঁহাতখনো কাটি পেলোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰে।<ref>EB, Suharwardy Yemani Sylheti, Shaikhul Mashaikh Hazrat Makhdum Ghazi Shaikh Jalaluddin Mujjarad, in Hanif, N. [https://books.google.com/books?id=Y7JInpQL0x8C "Biographical Encyclopaedia of Sufis: Central Asia and Middle East. Vol. 2"]. Sarup & Sons, 2002. p.459</ref><ref name=b>{{cite news|url=https://www.bd-pratidin.com/editorial/2019/04/01/412677|script-title=bn:হযরত শাহজালাল (রহ.) ও ইবনে বতুতার মিথস্ক্রিয়া|date=1 April 2019|newspaper=Bangladesh Pratidin|language=bn|access-date=11 December 2019|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=11 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211121131/https://www.bd-pratidin.com/editorial/2019/04/01/412677|deadurl=yes}}</ref> গোবিন্দই [[ইছলাম]], [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] আৰু [[হিন্দু]] ধৰ্ম অনুসৰণ কৰা কিছুমান সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ প্ৰতি অসহিষ্ণুতা প্ৰকাশ কৰিছিল। এই ঘটনাৰ কিছু দিনৰ পাছতে তাৰাফৰ কাজী নুৰুদ্দিনে পুত্ৰৰ বিবাহ অনুষ্ঠানত খাবৰ বাবে গৰু বধ কৰি শাসক অচক নাৰায়নৰ দ্বাৰা শাস্তি লাভ কৰে। শাস্তি পোৱাৰ পিছত বুৰহানুদ্দিন আৰু নুৰুদ্দিনৰ ভাতৃ হেলিমুদ্দিন উত্তৰ বংগলৈ যায় আৰু তাতে চুলতান ছামছুদ্দিন ফিৰোজ শ্বাহৰ সৈতে নিজৰ সমস্যাৰ সমাধান কৰে৷ চিলেট জয় কৰিবলৈ আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিবলৈ কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল৷ এই যুদ্ধবোৰত বুৰহানুদ্দিনে পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিছিল। এই সমগ্ৰ অভিযানক ''চিলেট বিজয়'' বুলি জনা যায়। অৱশেষত ১৩০৩ চনত শ্বাহ জালাল আৰু তেওঁৰ সংগীসকলৰ নেতৃত্বত এই অঞ্চল জয় কৰা হয়।<ref name=bpedia/> == উত্তৰাধিকাৰ == চিলেটৰ এটা পথ বুৰহানুদ্দিনৰ নামেৰে ''বুৰহানাবাদ'' ৰখা হৈছে৷ এই পথতে ''গাজী বুৰহানুদ্দিন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়'' নামৰ এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref name=sadar>{{cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|first=Muhammad Farruk Ahmed|last=Chowdhury|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sylhet_Sadar_Upazila|chapter=Sylhet Sadar Upazila|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240528191855/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sylhet_Sadar_Upazila|archivedate=2024-05-28|access-date=2024-01-10}}</ref> ৰাস্তাটোত তেওঁৰ সমাধিস্থলটোও আছে।<ref name=bpedia/> [[লণ্ডন]]ৰ কমাৰ্চিয়েল ষ্ট্ৰীটৰ পূৰ্বৰ আৰক্ষী থানাখন ১৯৮৭ চনত হাউছিং ব্লকলৈ পুনৰ উন্নীতকৰণ কৰা হয় আৰু তেওঁৰ নামেৰে ''বুৰহানুদ্দিন ভৱন'' ৰখা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.ideastore.co.uk/assets/documents/bengali%20booklet%20FINALcropped1.pdf|title=The Bengali East End - Histories of life and work in Tower Hamlets|publisher=[[Tower Hamlets]]|access-date=2024-01-10|archivedate=2021-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509153116/https://www.ideastore.co.uk/assets/documents/bengali%20booklet%20FINALcropped1.pdf|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ লগতে লণ্ডনৰ ইষ্ট এণ্ডত বেথনাল গ্ৰীণৰ বাকফাষ্ট ষ্ট্ৰীটত তেওঁৰ নামেৰে ''বুৰহানুদ্দিন মছজিদ'' নামৰ এটা মছজিদ স্থাপন কৰা হয়। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] lfnz40fv3bb8mxi3f7mg9xwjjhasvn4 0 102024 647440 405983 2026-10-24T20:18:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647440 wikitext text/x-wiki {{Infobox mythical creature | name = চীলিন | image = Qilin.svg | caption = চীলিনৰ চিত্ৰ | Grouping = [[কিংবদন্তিমূলক জীৱ]] | Sub_Grouping = চীমেৰা | AKA = | Country = চীন | Region = | First_Attested = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকা | Similar_entities = কিৰিণ, কাই লান, গিলেন }} '''চীলিন''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: /tʃiˈlɪn/ chee-LIN; চীনা: 麒麟) হৈছে চীনা [[লোককথা|লোককথাত]] পোৱা এটা [[কিংবদন্তিমূলক জীৱ]]। ই এবিধ খুৰাযুক্ত [[চীনা ড্ৰেগন|ড্ৰেগন]] সদৃশ জীৱ, আৰু কোনো ঋষি বা বিখ্যাত শাসকৰ আগমন বা আসন্ন মৃত্যুৰ সময়ত ই দেখা দিয়ে। চীলিন হৈছে এটা শিং থকা জন্তুৰ ''লিন'' নামৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ পৌৰাণিক পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত জীৱ। চীনা সংস্কৃতিৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত অন্যান্য সংস্কৃতিৰ লোক কাহিনীতো কিলিনৰ উপস্থিতি দেখা পোৱা যায়।<ref name=britannica1>{{cite web|title=qilin (Chinese mythology)|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/110049/qilin|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=24 July 2011}}</ref> ==উৎপত্তি== কিংবদন্তিমূলক চীলিনৰ বিষয়ে আটাইতকৈ আগতীয়া উল্লেখ “ক্লাছিক অৱ পয়েট্ৰি” নামৰ কবিতাপুথিৰ “লিন ঝি ঝি” (Lín zhī zhǐ; লিনৰ ভৰি) নামৰ কবিতাটোত পোৱা যায়।<ref>''Classic of Poetry'' [https://ctext.org/book-of-poetry/lin-zhi-zhi "Airs of Zhou and the South – Lin's Feet"] translated by James Legge</ref><ref>Durrant, Li, & Schaberg (translators) (2016). ''Zuo tradition: Commentary on the Spring and Autumn Annals''. Seattle & London: University of Washington Press. p. 1920, n. 292. quote: "It is significant that the earliest source known to mention the lin itself is “Lin zhi zhi” 麟之趾, or “The Foot of the Lin"</ref> “স্প্ৰিং এণ্ড অটম এনেলছ” (Spring and Autumn Annals)ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে লু (魯哀公)ৰ “ডিউক আই”এ ১৪ বছৰ বয়সত এটা লিন (麟) ধৰিছিল; এনেকৈ লিনটোক চিনাক্ত কৰাৰ কৃতিত্ব জুও ঝুয়ানে কনফুচিয়াছক দিছিল।<ref>[http://engine.cqvip.com/content/tu/98575x/2001/000/002/gc13_tu1_5337044.pdf {{lang|zh|古建上的主要装饰纹样――麒麟 古建园林技术－作者:徐华铛}}] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930201732/http://engine.cqvip.com/content/tu/98575x/2001/000/002/gc13_tu1_5337044.pdf |date=30 September 2007 }}</ref><ref>''Zuozhuan'' "Duke Ai – 14th year – [https://zh.wikisource.org/wiki/%E6%98%A5%E7%A7%8B%E5%B7%A6%E6%B0%8F%E5%82%B3/%E5%93%80%E5%85%AC#%E7%B6%93_14 jing] & [https://zh.wikisource.org/wiki/%E6%98%A5%E7%A7%8B%E5%B7%A6%E6%B0%8F%E5%82%B3/%E5%93%80%E5%85%AC#%E5%82%B3_14 zhuan]"'</ref><ref>Durrant, Li, & Schaberg (translators) (2016). ''Zuo tradition: Commentary on the Spring and Autumn Annals''. pp. 1919–1921</ref> লিনৰ সৈতে একে সাধাৰণ অৰ্থ বহন কৰা দ্বিবৰ্ণীয় ৰূপ (bisyllabic form) চীলিন (麒麟 ~ 騏驎) শব্দটো [[যুদ্ধৰত ৰাজ্যৰ যুগ]]ৰ (৪৭৫ – ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ৰচনাসমূহত পোৱা গৈছিল বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref>(2021). [https://english.visitbeijing.com.cn/article/47OLU38nt7x "Culture | Four mythical animals in Chinese culture"]. Publisher: [[CGTN]]; quote: "The Four Auspicious Beasts: qilin, long, bixi, fenghuang are also said to be the rulers of all the other animals. The first known mention of them dates from the Warring States Period (475 BC-221 BC)." Cf. ''[[Book of Rites]]'' "Li Yun [https://ctext.org/dictionary.pl?if=en&id=9874 23]" quote: "麟鳳龜龍，謂之四靈。"</ref> চী (Qi) মানে পুৰুষ আৰু লিন (lin) মানে মহিলা।<ref>[http://www.chinaknowledge.de/History/Myth/personsqilin.html ChinaKnowledge.de]</ref> চীলিনৰ কিংবদন্তিমূলক প্ৰতিচ্ছবি মিং সাম্ৰাজ্যৰ জিৰাফৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।<ref>[http://www.chinanews.com.cn/news/2004year/2004-05-31/26/442822.shtml {{lang|zh|此“麟”非彼“麟”专家称萨摩麟并非传说中麒麟}}]</ref><ref>[http://www.pch.scu.edu.tw/blog/post/4/29 {{lang|zh-tw|傳說中的聖獸—麒麟}}]{{dead link|date=July 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal |date=2004 |title=What Kind of Animal Was the Questing Beast? |url=https://www.jstor.org/stable/27870605 |journal=Arthuriana |volume=14 |issue=2 |pages=66–69 |issn=1078-6279}}</ref> চেং হোৰ ১৫ শতিকাৰ পূব আফ্ৰিকা ভ্ৰমণৰ পিছৰ পৰাই (অন্য ঠাইৰ লগতে আধুনিক ছোমালিয়াত অৱতৰণ) জিৰাফৰ সৈতে চীলিনৰ চিনাক্তকৰণ আৰম্ভ হৈছিল। মিং ৰাজবংশই ছোমালিয়াৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা জেব্ৰা, ধূপ আৰু অন্যান্য বিভিন্ন বিদেশী প্ৰাণীৰ সৈতে জিৰাফ কিনিছিল।<ref>{{cite magazine |last=Wilson |first=Samuel M. |title=The Emperor's Giraffe |magazine=Natural History |volume=101 |number=12 |date=December 1992 |pages=22–25 |url=http://muweb.millersville.edu/~columbus/data/art/WILSON09.ART |access-date=14 April 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202235051/http://muweb.millersville.edu/~columbus/data/art/WILSON09.ART |archive-date=2 December 2008}}</ref> চেং হোৱে দুটা জিৰাফ নানজিংলৈ ঘূৰাই আনিছিল আৰু সম্ৰাটে সেই জিৰাফকেইটাক গেৰি নামৰ এটা কিংবদন্তিমূলক জীৱ বুলি ভুল কৰিছিল, কিয়নো ছোমালি ভাষাত গেৰিৰ অৰ্থ হৈছে জিৰাফ।<ref>[http://www.sincehistory.twmail.org/13_4.pdf {{lang|zh-hant|傳世麒麟圖考察初稿 張之傑}}] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জিৰাফৰ সৈতে চীলিনক জড়িতকৰণে স্থায়ী প্ৰভাৱ পেলালে: আজিও কোৰিয়ান আৰু জাপানী উভয় ভাষাতে কিংবদন্তিমূলক প্ৰাণী আৰু জিৰাফৰ বাবে একেটা শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Parker>Parker, J. T.:" The Mythic Chinese Unicorn"</ref> এক্সেল স্কোৱেছলাৰে চীলিনৰ পুৰণি চীনা উচ্চাৰণ গেৰিন (gərin) হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰিছিল। ফিনিছ ভাষাবিদ জুহা জানহুনেনে গেৰিন শব্দটোক কালিমভি (kalimV)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে “তিমি”<ref name=Janhunen>Janhunen, J. (2011). Unicorn, Mammoth, Whale: mythological and etymological connections of zoonyms in North and East Asia. Linguistics, Archaeology and the Human Past, Occasional Paper, 12, 189–222.</ref>; এই শব্দটোৱে নিভখ আৰু চাৰিটা ভিন্ন ভাষা পৰিয়াল টুংগুচিক, মংগোলিক, তুৰ্কী আৰু চামোয়েডিকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, য'ত কালায়ং (kalay(ә)ng) মানে “তিমি” (নেনেটছ ভাষাত) আৰু কাল্‌ভ্যা (kalVyǝ) মানে হৈছে “মেমথ” (এনেটছ আৰু ঙানাছান ভাষাত)। আদিবাসীসকলে “প্ৰকৃত প্ৰাণীটোৰ সম্পৰ্কে থকা অস্পষ্ট ধাৰণা”ৰ বাবে তিমি, মেমথ আৰু ইউনিকৰ্ণক প্ৰায়ে একাকাৰ কৰিছিল: তেওঁলোকে মেমথ আৰু তিমিক জলজ বুলি ধাৰণা কৰিছিল, লগতে মেমথ আৰু ইউনিকৰ্ণক এটা শিং থকা বুলিও ধাৰণা কৰিছিল; স্থানীয় লোকসকলে বাবে তিমি “এটা বিমূৰ্ততা হৈয়েই আছিল, তেওঁলোকৰ বাবে বিলুপ্ত মেমথ বা কিংবদন্তিমূলক ইউনিকৰ্ণৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য নাছিল।” ==বিৱৰণ== সাধাৰণতে চীলিনৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য চীনা ড্ৰেগনৰ সৈতে মিলে: একে ধৰণৰ মূৰৰ শিং, ডাঠ চকুৰ পতা, সদায় ওপৰলৈ বৈ যোৱা চুলি আৰু দাড়ি। শৰীৰটো সম্পূৰ্ণ বা আংশিকভাৱে বাকলিযুক্ত আৰু আকৃতিৰ প্ৰায় ম'হ, হৰিণ বা ঘোঁৰা বা ছাগলীৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=Charger with a qilin, anonymous, c. 1350 |url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/AK-RBK-1965-88 |access-date=2022-05-15 |website=Rijksmuseum |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Liscomb |first=Kathyln |title=The Zoomorphic Imagination in Chinese Art and Culture |publisher=University of Hawai'i Press |year=2016 |isbn=9780824872564 |pages=341–378 |chapter=CHAPTER 9 How the Giraffe Became a Qilin: Intercultural Signification in Ming Dynasty Arts}}</ref> ইহঁতক সদায় ফাটি যোৱা খুৰাৰে দেখুওৱা হয়।<ref name=":1">{{Cite book |last=Bush |first=Susan |title=The Zoomorphic Imagination in Chinese Art and Culture |publisher=University of Hawai'i Press |year=2016 |isbn=9780824872564 |pages=76–77 |chapter=CHAPTER 2 Labeling the Creatures: Some Problems in Han and Six Dynasties Iconography}}</ref> চীনত ড্ৰেগন (আৰু তেনেকৈ চীলিন)ক সাধাৰণতে সোণালী ৰঙৰ বুলি চিত্ৰিত কৰা হয় যদিও চীলিন যিকোনো ৰঙৰ বা আনকি বহুৰঙীও হ'ব পাৰে আৰু ইয়াক ৰত্নযুক্ত বা ৰত্নৰ দৰে উজ্জ্বলতা প্ৰদৰ্শন কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite journal |last=Yoshida |first=Masako |title=Trade Stories: Chinese Export Embroideries in the Metropolitan Museum |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/680031 |journal=Metropolitan Museum Journal |year=2014 |volume=49 |issue=1 |pages=4–5 |doi=10.1086/680031 |jstor=10.1086/680031 |s2cid=192217718 |via=JSTOR}}</ref> চীনা শিল্পকলাত চীলিনে বিশেষ স্থান লাভ কৰিছে, আনকি কেতিয়াবা ইহঁতৰ শৰীৰৰ কিছুমান অংশ জ্বলি থকাকৈ চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref name=":1" /> কিংবদন্তি অনুসৰি চীলিন ঐতিহাসিক সম্ৰাট হু-য়াংদীৰ বাগিচা আৰু সম্ৰাট ইয়াওৰ ৰাজধানীত আবিৰ্ভাৱ হৈছিল; দুয়োটা পৰিঘটনাই শাসকসকলৰ উপকাৰী স্বভাৱৰ সাক্ষ্য প্ৰদান কৰিছিল।<ref name=":0" /> ইয়াৰ উপৰিও এটা চীলিনৰ আগমনৰ দ্বাৰা মহান মনিষী কনফুচিয়াছৰ জন্মৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছিল।<ref name=britannica1/> ===ইউনিকৰ্ণ হিচাপে চীলিন=== আধুনিক যুগত চীলিন প্ৰায়ে পশ্চিমীয়া ইউনিকৰ্ণৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়। চীলিন (麒麟)ক ইংৰাজীলৈ প্ৰায়ে “ইউনিকৰ্ণ” বুলি অনুবাদ কৰা হয়, আৰু কেতিয়াবা ইয়াক এটা শিং থকা বুলিও চিত্ৰিত কৰা হয়। অনুবাদটো অৱশ্যে বিভ্ৰান্তিকৰ, কিয়নো কিছুমান চীলিনৰ দুটা শিং থকাও দেখা যায়। আধুনিক চীনা ভাষাত “এক শিংযুক্ত জন্তু” (独角兽; 獨角獸; Dújiǎoshòu) বুলিলে “ইউনিকৰ্ণ”ক বুজায়। চীনৰ কেইবাটাও ভিন্ন কিমবদন্তিমূলক জীৱৰ এটা শিং থকা দেখা যায় আৰু চীলিনক এটা শিঙেৰে চিত্ৰায়িত কৰিলেও চীনা ভাষাত “ইউনিকৰ্ণ” বুলি নকৈ “এটা শিংযুক্ত কিলিন” বুলিহে কোৱা হয়। তথাপিও জীৱদুটাৰ মাজৰ কিংবদন্তিমূলক আৰু ব্যুৎপত্তিগত সংযোগ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অধ্যয়নে<ref name=Parker/><ref name=Janhunen/> আৰু আনকি চীনা চৰকাৰেও লক্ষ্য কৰিছে, সেয়ে চৰকাৰে দুয়োটা কিংবদন্তিমূলক জীৱক চিত্ৰিত কৰা ৰূপ, সোণ আৰু প্লেটিনামৰ স্মৃতি মুদ্ৰা প্ৰস্তুত কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces89740.html|title=5 Yuan, China|publisher=Numista|website=en.numista.com|language=en|access-date=13 December 2017}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কিংবদন্তিমূলক জীৱ]] [[শ্ৰেণী:লোককথা]] 37r3rjx0jr2tw5u40cqzfa2f1eriopd 0 102585 647518 454674 2026-10-25T05:21:21Z Kandarpajit Kallol 6257 +[[শ্ৰেণী:বিহাৰ]]; +[[শ্ৰেণী:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647518 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} '''পাটলিপুত্ৰ''' আছিল প্ৰাচীন ভাৰতৰ এখন চহৰ। এয়া বৰ্তমান [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[বিহাৰ]] [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[পাটনা]] চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল ৷ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৯০ চনত মগধৰ ৰজা অজাতশত্ৰুৱে [[গঙ্গা নদী|গংগা]] নদীৰ পাৰত এটা সৰু দুৰ্গ আকৃতিত পতলিগ্ৰাম বা পাটলিপুত্ৰ চহৰখন স্থাপন কৰিছিল।<ref name="A History of India">{{Citation|last1=Kulke|first1=Hermann|last2=Rothermund|first2=Dietmar|authorlink=|year=2004|title=A History of India|place=|publisher=4th edition. Routledge, Pp. xii, 448|isbn=0-415-32920-5|url=http://www.amazon.com/History-India-Hermann-Kulke/dp/0415329205/}}.</ref> আধুনিক পাটনা চহৰৰ আশে-পাশে ব্যাপকভাৱে প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্য কৰা হৈছে। <ref>"Patna". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc., 2013. Web. 13 Dec. 2013 <http://www.britannica.com/EBchecked/topic/446536/Patna>.</ref> ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কৰা খনন কাৰ্য্যৰ পৰা জনা গৈছে যে ইয়াত এটা বৃহৎ আকাৰৰ দুৰ্গ অৱস্থিত আছিল। তাৰোপৰি জনা গৈছে যে দুৰ্গোটো মজবুত কৰিবলৈ কাঠৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>Valerie Hansen ''Voyages in World History, Volume 1 to 1600, 2e, Volume 1'' pp. 69 [[Cengage Learning]], 2012</ref> ==উৎস== * {{Cite book |last=Kosmin |first=Paul J. |author-link=Paul J. Kosmin |title=The Land of the Elephant Kings: Space, Territory, and Ideology in Seleucid Empire |date=2014 |publisher=[[Harvard University Press]] |url=https://books.google.com/books?id=9UWdAwAAQBAJ |isbn=978-0-674-72882-0}} * {{citation |editor-last=Sastri |editor-first=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |editor-link=K. A. Nilakanta Sastri |title=Age of the Nandas and Mauryas |url=https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC |date=1988 |orig-year=1967 |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |location=Delhi |isbn=978-81-208-0465-4 |edition=Second }} ==অধিক পঠন== * Bernstein, Richard (2001). ''Ultimate Journey: Retracing the Path of an Ancient Buddhist Monk (Xuanzang) who crossed Asia in Search of Enlightenment''. Alfred A. Knopf, New York. {{ISBN|0-375-40009-5}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] rlu5gqx05kvrdbljk8kz52fqm1rvi1y 0 103247 647466 537421 2026-10-25T00:31:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647466 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ডগৰমণি টুডু ||image=Santali Singer Dagar Tudu 3.jpg |caption=ডগৰ টুডু |birth_date=১৮ মে’ ১৯৯৮ |birth_place=পুৰুলিয়া, [[পশ্চিমবংগ]], [[ভাৰত]]|occupation=[[চাঁওতালি]] অভিনেত্ৰী আৰু গায়িকা }} '''ডগৰমণি টুডু''' হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় চাঁওতালি চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী আৰু গায়িকা। তেওঁ চাঁওতালি আৰু বাংলা গীতত কণ্ঠদান কৰে। বৰ্তমান তেওঁ ''ট্ৰাইব টিভি''ৰ বাতৰি পৰিৱেশক হিচাপে কাম কৰি আছে। দ্বাদশ [[দাদাচাহেব ফাল্কে]] চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত "আশা" ছবিত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.prabhatkhabar.com/entertainment/jhollywood/dagar-tudu-wins-best-actress-award-in-dada-saheb-phalke-film-festival-for-santhali-film-asha-dvy|title=Dagar Tudu को 'आशा' में बेहतरीन एक्टिंग के लिए मिला अवॉर्ड,दादा साहब फाल्के पुरस्कार से किया गया सम्मानित|website=Prabhat Khabar|language=hi|access-date=2022-06-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/bengali/entertainment/tv-actress-pallavi-deys-death-mystery-and-santali-actress-dagar-tudu-won-dada-saheb-phalke-film-festival-award-the-side-of-tele-industry_431905.html|title=Pallavi Dey-Dagar Tudu: ডগৰৰা যদি জিততে পাৰে, পল্লবীৰা কেন হাল ছেড়ে দেয়?|date=2022-05-19|website=Zee24Ghanta.com|access-date=2022-06-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.anandabazar.com/photogallery/who-is-dagar-tudu-who-won-best-actress-for-a-film-at-12th-dada-saheb-phalke-film-festival-dgtl-photogallery/cid/1344673|title=সাঁওতালি ভাষায় কাজ কৰে ইতিমধ্যেই তাৰকা! পুৰুলিয়াৰ এই তৰুণী পেয়েছেন বহু পুৰস্কাৰ|last=সংবাদদাতা|first=নিজস্ব|website=www.anandabazar.com|access-date=2022-06-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://champaknews.com/dagar-tudu-biography/|title=Dagar Tudu Biography, Wiki, Age, Family, Height, Nationality|last=Singhal|first=Sadhika|date=2022-05-23|language=en-US|access-date=2022-06-01|archivedate=2022-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220610030304/https://champaknews.com/dagar-tudu-biography/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keykhabor.com/news/entertainment/dagar-tudu-best-actress/|title=Dagar Tudu: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী সাঁওতালি ডগৰ|last=Ganguly|first=Payel|date=2022-05-18|website=KEYখবৰ {{!}} Latest Bengali News|language=en-US|access-date=2022-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529084133/https://www.keykhabor.com/news/entertainment/dagar-tudu-best-actress/|archivedate=2023-05-29|deadurl=yes}}</ref> ==জীৱনী== ১৯৯৮ চনৰ ১৮ মে’ত ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পুৰুলিয়া জিলাত ডগৰ টুডুৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ এগৰাকী চাঁওতালি অভিনেত্ৰী, চাঁওতালি আৰু বাংলা ভাষাৰ কণ্ঠশিল্পী আৰু গীতিকাৰ। তেওঁ পাশ্চাত্য সংগীত, ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু চাঁওতালি পৰম্পৰাগত গীত পৰিবেশন কৰে। তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম ডগৰমণি টুডু।<ref>{{Cite web|url=https://www.sarsagunpatrika.com/tag/dagar-tudu|title=Dagar Tudu|website=Sar Sagun Patrika|language=en-US|access-date=2023-05-29|archive-date=29 मई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529073350/https://www.sarsagunpatrika.com/tag/dagar-tudu|url-status=dead|archivedate=2023-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529073350/https://www.sarsagunpatrika.com/tag/dagar-tudu|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sarsagunpatrika.com/2020/09/favorite-heroine-dagar-tudu-is-shooting-on-tribe-time-tv.html|title=পছন্দেৰ প্ৰিয় নায়িকা ডগৰ টুডু ট্ৰাইব টাইম টিভিৰ শুটিংয়ে|last=SagunDD|date=2020-09-01|website=Sar Sagun Patrika|language=en-US|access-date=2023-05-29|archive-date=29 मई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529073353/https://www.sarsagunpatrika.com/2020/09/favorite-heroine-dagar-tudu-is-shooting-on-tribe-time-tv.html|url-status=dead|archivedate=2023-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529073353/https://www.sarsagunpatrika.com/2020/09/favorite-heroine-dagar-tudu-is-shooting-on-tribe-time-tv.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ৰাণীবন্ধ বালিকা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:চাঁওতালি ব্যক্তি]] qoh13v0fcd591pl61wgdwih80zropfn 0 107255 647430 631632 2026-10-24T19:31:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647430 wikitext text/x-wiki কবিতাৰ অৰ্থ প্ৰকাশৰ বাবে গ্ৰাফিক আৰু দৰ্শনীয় নমুনাৰ উপাদানসমূহ সন্নিৱিষ্ট কৰি সৃষ্টি কৰা কবিতাৰ এক শৈলীক '''চাক্ষুস কবিতা''' বা ({{lang-en|Visual poetry}}) বোলা হয়। এই শৈলীত দৃশ্য কলা আৰু লিখিত প্ৰকাশৰ সংমিশ্ৰণেৰে কবিতা উপস্থাপন আৰু ব্যাখ্যাৰ নতুন পদ্ধতি সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |url=http://oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780190681173.001.0001/acref-9780190681173 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |date=2017 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-15491-6 |editor-last=Greene |editor-first=Roland |volume=1 |pages=1523-1525 |language=en |doi=10.1093/acref/9780190681173.001.0001}}</ref> চাক্ষুস কবিতাই বিভিন্ন গঠনৰ সৈতে খেলা-ধূলা কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, অৰ্থাৎ ই প্ৰায়ে বিভিন্ন শিল্প শৈলী গ্ৰহণ কৰে। এই শৈলীসমূহে পৃষ্ঠাৰ শব্দৰ গঠন সলনি কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কবিতাটোৱেই সলনি হৈ অন্য বিষয় যুক্ত কৰালৈকে কামবোৰ কৰিব পাৰে।<ref name=":02">{{Cite web |last=Foundation |first=Poetry |date=2023-12-13 |title=Visual Poetry Today by Geof Huth |url=https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/articles/69141/visual-poetry-today |access-date=2023-12-13 |website=Poetry Magazine |language=en}}</ref> চাক্ষুস কবিতাৰ কিছুমান ৰূপে বাখ্যেয় বিষয়ৰ গঠন ধৰি ৰাখিব পাৰে,<ref>{{Cite journal |last=McAllister |first=Brian J. |date=2014 |title=Narrative in Concrete / Concrete in Narrative: Visual Poetry and Narrative Theory |url=http://dx.doi.org/10.1353/nar.2014.0011 |journal=Narrative |volume=22 |issue=2 |pages=234–251 |doi=10.1353/nar.2014.0011 |issn=1538-974X}}</ref> কিন্তু এইটো চাক্ষুস কবিতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা নহয়। কিছুমান দৃশ্য কবিয়ে অধিক বিমূৰ্ত ৰচনা সৃষ্টি কৰে যিয়ে ভাষিক অৰ্থৰ পৰা আঁতৰি যায় আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে শব্দ আৰু আখৰৰ ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দি দৃশ্যগতভাৱে আনন্দদায়ক খণ্ড একোটাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name=":02" /> ==প্ৰকৃত কবিতাৰ সৈতে পাৰ্থক্য== সাহিত্য তত্ত্ববিদসকলে চাক্ষুস কবিতাক সুনিৰ্দিষ্ট কবিতাৰ বিকাশ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে যদিও কবিতাৰ মধ্যৱৰ্তী বৈশিষ্ট্যৰে চিনাক্ত কৰিছে, য’ত অপ্ৰতিনিধিত্বমূলক ভাষা আৰু দৃশ্যগত উপাদানৰ প্ৰাধান্য আছে। প্ৰথমতে প্ৰকৃত কবিতা হিচাপে শিথিলভাৱে গোট খোৱা ১৯৫০ চনৰ সাহিত্য আৰু কলাত্মক পৰীক্ষাসমূহে ১৯৬৫ চনত ডিক হিগিন্সে ‘ইণ্টাৰমিডিয়া’ বুলি বৰ্ণনা কৰা অস্পষ্ট ক্ষেত্ৰখনলৈ আৰু অধিক বিস্তৃত হোৱাৰ লগে লগে<ref>Higgins, 1965</ref> এইটো স্পষ্ট হৈ পৰিল যে, এনে কবিতাৰ সৃষ্টিসমূহ এতিয়ালৈকে যি প্ৰতিনিধিত্বমূলক ভাষাৰ সৈতে জড়িত আছিল, তাৰ পৰা আৰু অধিক বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছে আৰু ইয়াক এক সুকীয়া পৰিঘটনা হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো প্ৰয়োজন। মেৰী এলেন ছল্টে তেওঁৰ ''কংক্ৰিট পয়েট্ৰি: এ ৱৰ্ল্ড ভিউ'' (১৯৬৮) নামৰ সমীক্ষাত লক্ষ্য কৰিছিল যে, প্ৰকৃত কবিতাৰ লেবেলৰ অধীনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা কিছুমান ধাৰা "নতুন দৃশ্যগত কবিতা" বা চক্ষুস কবিতাৰ দিশত আগবাঢ়িছে। ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ই পুৰণি কাব্যিক কাৰ্যৰ মৌখিকতাৰ পৰা আঁতৰি যায় আৰু সেয়েহে প্ৰকৃত কবিতাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বুলি দাবী কৰা প্ৰায়বোৰ কবিতাৰ প্ৰাচীন পৰম্পৰাৰ পৰা ই পৃথক। আনহাতে চাক্ষুস কবিতাক টাইপোগ্ৰাফী প্ৰয়োগেৰে পৃথক কৰিব লাগে। ছল্টে তেওঁৰ প্ৰস্তাৱিত নতুন ধাৰাত ইয়ান হেমিল্টন ফিনলে,জন ফাৰ্নিভাল আৰু হান্সজৰ্গ মেয়াৰৰ কৃতি অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। তেওঁৰ সংজ্ঞাটো মাৰ্ভিন এ চেকনাৰে অহাইঅ' ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটি ২০০৮ চনৰ চাক্ষুস কবিতা সংকলনৰ পৰিচয়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল: "মই কংক্ৰিট কবিতাক এনেদৰে সংজ্ঞায়িত কৰিছোঁ য'ত কেৱল আখৰ আৰু/বা শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰি দৃশ্যমান প্ৰতিচ্ছবি গঠন কৰা হয়, আনহাতে চাক্ষুস কবিতাই সেইবোৰ গঠন কৰে য'ত কবিতাৰ পাঠ্যৰ সৈতে ছবি একত্ৰিত কৰা হয়।" <ref>{{cite book|title=Visual Poetry in the Avant Writing Collection|url=https://library.osu.edu/projects/avant-symposium/VisualPoetry.pdf|page=6|first=Marvin A.|last=Sackner|chapter=Introduction|editor-first=John M.|editor-last=Bennett|date=2008|publisher=Rare Books & Manuscripts Library, Ohio State University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313052435/https://library.osu.edu/projects/avant-symposium/VisualPoetry.pdf|archivedate=2016-03-13|access-date=2024-09-02}}</ref> কেনেথ পেচেনৰ কৃতিৰ উদ্ধৃতি দি তেওঁ শিল্পীৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা ছবি কবিতা আৰু শিল্পীৰ কিতাপকো একে শ্ৰেণী হিচাপে পৃথক কৰিছিল। এই দাবীসমূহৰ পোহৰত চাক্ষুস কবিতাৰ আগশাৰীৰ এক নতুন বংশাৱলীৰ উন্মেষ ঘটে য'ত জোৱান মিৰোৰ কবিতা-চিত্ৰ ''লে কৰ্পছ ডি মা ব্ৰুনে'' (১৯২৫)<ref>{{cite web|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-5532324 |title=Joan Miro (1893-1983): Painting-Poem ('le corps de ma brune puisque je l'aime comme ma chatte habillée en vert salade comme de la grêle c'est pareil')|work=PROPERTY FROM A PRIVATE NEW YORK COLLECTION |publisher=[[Christie's]]}}</ref> পিট মণ্ড্ৰিয়ানে কৰা মিচেল ছিউফৰৰ গ্ৰন্থখনৰ পাঠ-সমীক্ষা(১৯২৮),<ref>{{Cite web |url=https://www.moma.org/collection/works/59980 |title=Piet Mondrian: Textual (Textuel): 1928 |access-date=Jan 26, 2024 |website=[[Museum of Modern Art]]}}</ref> আৰু টাইপোগ্ৰাফীৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা এইচ.এন.ৱেৰ্কমেনৰ প্ৰিণ্ট (ড্ৰুকচেলছ) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। শেষৰজনে টাইপৰাইটাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিমূৰ্ত আৰ্হি তৈয়াৰ কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰিছিল (যাক তেওঁ টিকচেল বুলি কয়); কেৱল আখৰেই নহয়, বিশুদ্ধ ৰৈখিক উপাদানও ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web|first=Hendrik Nicolaas|last=Werkman|author-link=Hendrik Nicolaas Werkman|url=http://www.werkmanarchief.nl/index.php?id=395|website=[[Groninger Museum]] Werkman Archief|title=Werken > tiksels|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428013317/http://www.werkmanarchief.nl/index.php?id=395|archive-date=Apr 28, 2019|access-date=September 2, 2024|archivedate=December 22, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222090545/http://www.werkmanarchief.nl/index.php?id=395|deadurl=yes}}</ref> ১৯২০ চনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা এই কবিসকলে ১৯৬০ চনৰ সময়ছোৱাত কংক্ৰিট কবি ডম চিলভেষ্টাৰ হাউডাৰ্ডৰ মধ্যস্থতাকাৰী ‘টাইপষ্ট্ৰেক্ট’সমূহৰ আশা কৰিছিল<ref>{{cite book|first=Yann |last=Lovelock|author-link=Yann Lovelock|title=The Line Forward: A Survey of Modern Dutch Poetry in English Translation|url=https://archive.org/details/lineforwardsurve0000love |location=Amsterdam |publisher=Riverrun Press|date=1984|isbn=9789070306090|page=[https://archive.org/details/lineforwardsurve0000love/page/37 37]}}</ref> যিবোৰে দৃশ্যমান কবিতা হিচাপে সমানে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব। ক্লাউছ পিটাৰ ডেনকাৰেও তেওঁৰ তাত্ত্বিক গৱেষণা পত্ৰ “ফ্ৰম কংক্ৰিট টু ভিজুৱেল পয়েট্ৰি’’ (২০০০)ত নতুন ধাৰাটোৰ ধাৰাবাহিকতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে, ইয়াৰ “মধ্যৱৰ্তী আৰু আন্তঃশাখা’’ দুয়োটা প্ৰকৃতিৰ কথা আঙুলিয়াই দিছে। দুয়োটা পৰস্পৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আৰু “কংক্ৰিট কবিতাৰ অবিহনে দৃশ্যগত কবিতাৰ বৰ্তমানৰ ৰূপসমূহ কল্পনাতীত হ'ব’’।<ref>[http://www.thing.net/~grist/l&d/dencker/denckere.htm Dencker, 2000]</ref> একাডেমিক উইলাৰ্ড ব’নে অৱশ্যে ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা এই ক্ষেত্ৰত সাহিত্য আৰু কলাত্মক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ সমগ্ৰ খেলটোক চাক্ষুস কবিতাৰ লেবেলৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো পছন্দ কৰে আৰু ১৯৮৬ চনৰ পৰা কেইবাখনো কিতাপত এই কাম কৰি আহিছে। তেওঁৰ হ্ৰাসবাদী দৃষ্টিকোণৰ পৰা, “দৃশ্য কবিতাক এনে কবিতা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিব পাৰি, য’ত চাব লাগে – যি কবিতাই এজন দৰ্শকৰ লগতে এজন পাঠককো পূৰ্বধাৰণা দিব পাৰে’’।<ref>Bohn, 2001, [https://books.google.com/books?id=FL2dhiMooj0C p. 15]</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:কবিতা]] [[শ্ৰেণী:সহিত্যৰ ভাগ]] n9duu0bkwnkirtxyj7xmf6qyw9kar03 0 108383 647485 616538 2026-10-25T03:12:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647485 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Bashkirtseff_-_In_the_Studio.jpg|thumb|300x300px|১৮৮১ চনত মেৰী বাশকিৰ্টছেফ চিত্ৰ, ইন দ্য ''ষ্টুডিঅ 'ত'', ইউক্ৰেইনৰ ''ড্নিপ্ৰপেট্ৰভস্ক ৰাজ্যিক কলা সংগ্ৰহালয়'' এখন কলা বিদ্যালয়ৰ জীৱন চিত্ৰাংকন অধিৱেশন চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ]] '''দৃশ্য কলা শিক্ষা''' ({{lang-en|Art Education}}) হৈছে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰ যি কোনোৱে চাব পৰা কলাৰ প্ৰকাৰ, দৃশ্য কলা-চিত্ৰাংকন, [[চিত্ৰাঙ্কন|চিত্ৰকলা]], ভাস্কৰ্য, প্ৰিণ্টমেকিং, আৰু গহনা, মৃৎশিল্প, বয়ন, কাপোৰ আদিৰ ডিজাইনৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু অধিক ব্যৱহাৰিক ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰা ছপা কৰা ডিজাইন যেনে বাণিজ্যিক গ্ৰাফিক্স আৰু ঘৰৰ সাজ-সজ্জা আদি॥সমসাময়িক বিষয়সমূহৰ ভিতৰত আছে [[ফটোগ্ৰাফী]], ভিডিঅ ', [[চলচ্চিত্ৰ]], ডিজাইন, আৰু কম্পিউটাৰ আৰ্ট। কলা শিক্ষাই শিক্ষাৰ্থীসকলক কলা সৃষ্টি কৰা, কলাক সমালোচনা বা প্ৰশংসা কৰিবলৈ শিকা, বা দুয়োটাৰ কিছুমান সংমিশ্ৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব পাৰে। [[চিত্ৰ:École_des_beaux-arts_(from_the_live).jpg|thumb|এটেলিয়াৰ পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি ফৰাচী চিত্ৰকলা বিদ্যালয় অভিনয় কৰা আৰ্ট মডেল]] [[চিত্ৰ:Shimer_College_art_discussion.jpg|thumb|শ্বিমাৰ কলেজত কলা অনুপ্ৰেৰণা বা প্ৰশংসাৰ ওপৰত হোৱা এটা আলোচনাৰ শ্ৰেণী]] শিল্পকৰ্ম প্ৰায়ে চিত্ৰাংকন, চিত্ৰকলা, ভাস্কৰ্য, স্থাপন আৰু চিহ্ন নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে শিকোৱা হয়। চিত্ৰকৰণক এক পৰীক্ষামূলক কাৰ্য্যকলাপ হিচাপে চোৱা হয় য "ত এটা পৰ্যবেক্ষণ কৰা পৰিঘটনা পুনৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ উপযুক্ত চিহ্ন দেখা, ব্যাখ্যা কৰা আৰু আৱিষ্কাৰ কৰা জড়িত থাকে। হেলেনিষ্টিক যুগ পৰাই পশ্চিমত চিত্ৰাংকনৰ নিৰ্দেশনা আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ এক উপাদান হৈ আহিছে।<ref>{{Cite book|title=A History of Art Education|page=177|url=https://books.google.com/books?isbn=0807770035|isbn=0807770035|first1=Arthur|last=Efland|year=1990|publisher=Teachers College Press}}</ref> পূব এছিয়াত সাধাৰণতে অপেছাদাৰী শিল্পীসকলৰ বাবে ব্ৰাছৱৰ্কৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। চীনা [[ঝৌ ৰাজবংশ]] ছটা ভদ্ৰলোকৰ কলাৰ ভিতৰত [[কেলিগ্ৰাফী|কেলিগ্ৰাফিক]] নম্বৰ দিয়া হৈছিল, আৰু সাম্ৰাজ্যবাদী চীনৰ পণ্ডিত-বিষয়াৰ চাৰিটা কলা ভিতৰৰ পৰা কেলিগ্ৰাফী আৰু চীনা চিত্ৰকলাত নম্বৰ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=Chinese Art: A Guide to Motifs and Visual Imagery|page=226|url=https://books.google.com/books?isbn=080483864X|isbn=978-0804838641|first1=Patricia Bjaaland|last=Welch|year=2008|publisher=Tuttle}}</ref> কলা শিক্ষাৰ এক বিকল্প পদ্ধতিত কলাৰ ব্যাখ্যা আৰু সৃষ্টি দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে কল্পনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। বহুতো শিক্ষাগুৰুৱে তেওঁলোকৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক সুধিব "শিল্পীয়ে কিয় এই বাছনি কৰিছিল বুলি আপুনি ভাবে?", এবাৰ উত্তৰ দিলে, তেওঁলোকে তেওঁলোকক খণ্ডটোৰ সন্দৰ্ভত জনাব, তাৰ পিছত তেওঁলোকক পুনৰ সুধিব। এইটো শিক্ষাৰ্থীসকলক কেৱল এটা সুন্দৰ ছবি দেখুওৱাৰ পৰিৱৰ্তে কামৰ আঁৰৰ গভীৰ অৰ্থ বিবেচনা কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিয়া হয়। কলা শিক্ষা হৈছে পৰীক্ষামূলক আৰু উদ্দেশ্যপূৰ্ণ খেল আৰু তেওঁলোকৰ কলাক ধাৰণাগত বাৰ্তা আৰু ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সৈতে সংযোগ কৰোৱা<ref>{{Cite book|title=Handbook of Research and Policy in Art Education|page=769|url=https://books.google.com/books?isbn=1135612315|isbn=1135612315|first1=Elliot W.|last=Eisner|first2=Michael D.|last2=Day|year=2004|publisher=Routledge}}</ref> শিক্ষাৰ্থীসকলক এটা খণ্ডক আৱেগৰ সৈতে সংযোগ কৰিবলৈ অনুমতি দিলে, শিল্পকৰ্মটোৱে শিল্পী আৰু তেওঁলোকৰ বিষয়ৰ সৈতে কেনেদৰে সংযোগ স্থাপন কৰে, তেওঁলোকৰ সমালোচনামূলক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতা বিকশিত কৰাত তেওঁলোকক ভালদৰে বুজাত সহায় কৰে। বিকল্প পদ্ধতি, যেনে দৃশ্য সংস্কৃতি আৰু বিষয়-ভিত্তিক পদ্ধতি য 'ত শিক্ষাৰ্থীসকলে কলাৰ জৰিয়তে সামাজিক আৰু ব্যক্তিগত বিষয়সমূহ অন্বেষণ কৰে, আজি কলা শিক্ষাক অৱগত কৰে।<ref>{{Cite book|title=Issues in Art and Design Teaching|page=195|url=https://books.google.com/books?isbn=0415266696|isbn=0415266696|editor1-first=Nicholas|editor1-last=Addison|editor2-first=Lesley|editor2-last=Burgess|year=2003|first1=Dennis|last=Atkinson|chapter=Forming Teacher Identities in ITE|publisher=Psychology Press}}</ref> কলা শিক্ষাৰ বাবে বিশিষ্ট পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হিসমূহ হ'লঃ * কানাডাৰ কিছুমান প্ৰদেশত "সৃষ্টিশীল-উৎপাদনশীল, সাংস্কৃতিক-ঐতিহাসিক আৰু সমালোচনামূলক-প্ৰতিক্ৰিয়াশীল" উপাদানত বিভক্ত এটা ছয়গুণ মডেল <ref>{{Cite book|title=From Drawing to Visual Culture: A History of Art Education in Canada|url=https://books.google.com/books?isbn=0773577599|isbn=0773577599|first1=Harold|last=Pearse|year=2006|publisher=McGill-Queen's Press - MQUP}}</ref> * ১৯৮০ আৰু ১৯৯০ ৰ দশকত অনুশাসন ভিত্তিক কলা শিক্ষা (ডিবিএই) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত অনুকূল হৈ পৰিছিল, আৰু ই কৌশল, কলা সমালোচনা আৰু কলা ইতিহাসকে ধৰি নিৰ্দিষ্ট দক্ষতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। ১৯৯৮ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পুঁজি যোগান বন্ধ কৰাৰ পিছত গেটি এডুকেশ্বন ইনষ্টিটিউট ফৰ দ্য আৰ্টছৰ দ্বাৰা ব্যাপকভাৱে সমৰ্থিত ডিবিএই ম্লান হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Curriculum Studies Handbook – The Next Moment|page=246|url=https://books.google.com/books?isbn=1135857660|isbn=978-1135857660|first1=Erik|last=Malewski|year=2009|publisher=Routledge}}</ref> * টিচিং ফৰ আৰ্টিষ্টিক বিহেভিৱাৰ (টি. এ. বি.) হৈছে এক পছন্দ-ভিত্তিক আৰ্হি যি ১৯৭০ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ মেছাচুচেটছত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://teachingforartisticbehavior.org/|title=Teaching for Artistic Behavior|accessdate=2015-01-24}}</ref> টি. এ. বি.-এ পৰামৰ্শ দিয়ে যে শিক্ষাৰ্থীসকল শিল্পী হ 'ব লাগে আৰু তেওঁলোকৰ নিজৰ ব্যক্তিগত শৈল্পিক আগ্ৰহৰ ওপৰত নিৰ্দেশনা দিব লাগে। শ্ৰেণীকোঠাৰ সংস্কৃতি প্ৰত্যক্ষ নিৰ্দেশনাৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ পৰা শিক্ষাৰ্থী-কেন্দ্ৰিক আৰু অনুসন্ধান-আধাৰিত শিক্ষালৈ সলনি হোৱাৰ লগে লগে টি. এ. বি. আধাৰিত পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হিবোৰৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite web|title=Teaching Methods|url=https://teach.com/what/teachers-know/teaching-methods/|work=teach.com|accessdate=14 February 2021|language=en}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও, বিশেষকৈ উদাৰ কলা পৰম্পৰাৰ উচ্চ শিক্ষাত, কলাক প্ৰায়ে "কলা প্ৰশংসা" হিচাপে শিকোৱা হয়, যি হৈছে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্কৰ পৰিৱৰ্তে নান্দনিক সমালোচনাৰ বিষয়।<ref>{{Cite book|title=Critical Issues in Competency Based Education|page=10|url=https://books.google.com/books?isbn=1483162044|isbn=978-1483162041|first1=Susan V.|last=Monjan|first2=Suzanne M.|last2=Gassner|year=2014|publisher=Elsevier}}</ref> কিছুমান অধ্যয়নে দেখুৱাইছে যে শক্তিশালী কলা শিক্ষা কাৰ্যসূচীয়ে অন্যান্য শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত শিক্ষাৰ্থীসকলৰ প্ৰদৰ্শন বৃদ্ধি কৰিছে, কলা কাৰ্যকলাপৰ বাবে 'তেওঁলোকৰ মগজুৰ ব্যায়াম' সোঁ অৰ্ধক্ষেত্ৰ আৰু তেওঁলোকৰ চিন্তাধাৰাক বিচ্ছিন্ন কৰাৰ বাবে।<ref>{{Cite book|last=Jensen|first1=Eric|title=Arts with the Brain in Mind|year=2001|publisher=[[Association for Supervision and Curriculum Development]]|place=Alexandria, Virginia|isbn=0-87120-514-9|pages=[https://archive.org/details/artswithbraininm00jens/page/57 57–58, 81]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/artswithbraininm00jens/page/57}}</ref> লগতে বেটি এডৱাৰ্ডছ ড্ৰয়িং অন দ্য ৰাইট চাইড অৱ দ্য ব্ৰেইন চাওক। কলা শিক্ষা কেৱল আনুষ্ঠানিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহতে সীমাবদ্ধ নহয়। কিছুমান পেছাদাৰী শিল্পীয়ে তেওঁলোকৰ নিজৰ ষ্টুডিঅ 'ত ব্যক্তিগত বা অৰ্ধ-ব্যক্তিগত নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে। ই এক শিক্ষানবিশ ৰূপ ল "ব পাৰে য" ত শিক্ষাৰ্থীয়ে শিল্পীক তেওঁলোকৰ কামত সহায় কৰাৰ সময়ত এজন পেছাদাৰী শিল্পীৰ পৰা শিকে। এই শিক্ষণ শৈলীৰ এটা ৰূপ হৈছে এটেলিয়াৰ পদ্ধতি, যাৰ উদাহৰণ হৈছে গুস্তাভ ম 'ৰেউ, যিগৰাকীয়ে পিকাছো, ব্ৰেক আৰু আন বহুতো শিল্পীক শিকাইছিল।{{Sfn|Efland|1990}} [[চিত্ৰ:Sweerts,_Michael_-_The_Drawing_Class_-_1656-58.jpg|thumb|মিচিয়েল ছুয়াৰ্টছৰ দ্বাৰা ৰচিত দ্য ড্ৰয়িং ক্লাছ, আনুমানিক ১৬৫৬]] ঐতিহাসিকভাৱে ইউৰোপত এটেলিয়াৰ পদ্ধতি প্ৰণালীৰ জৰিয়তে কলা শিকোৱা হৈছিল য 'ত শিল্পীসকলে শিলৰ মিস্ত্ৰী বা সোণৰ মিস্ত্ৰৰ দৰে সংঘৰ দৰে একেধৰণে তেওঁলোকৰ ব্যৱসায় শিকা শিক্ষাৰ্থীসকলক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>[http://theatelier.org/ Atelier instruction]</ref> তেওঁলোকৰ খালী সময়ত আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ কলা কৰ্মশালাত বা অধিক প্ৰায়ে ঘৰত বা অকলে বাহিৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই এটেলিয়াৰবোৰতে শিল্পীসকলে মাষ্টাৰৰ সৈতে শিক্ষানবিশৰ জৰিয়তে শিল্প শিকিছিল, যিটো সম্পৰ্ক গিল্ড বিধিৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰ পৰা ফ্লোৰেণ্টাইন চুক্তিত কোৱা হৈছে যে প্ৰশিক্ষকে কাপোৰ পিন্ধাব আৰু খাদ্য খুৱাব বুলি আশা কৰা হৈছিল, ইয়াৰ বিনিময়ত এজন বিশ্বাসী দাস হ’বলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছিল। শিক্ষাৰ্থী হিচাপে শিক্ষাৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত প্ৰায়ে প্ৰশিক্ষকে শিক্ষকক বেতন দিছিল-শিক্ষাৰ্থীত্ব ফলপ্ৰসূ বুলি ধৰি লৈ, শিক্ষাৰ্থীজনক পিছত তেওঁৰ প্ৰশিক্ষণত ক্ষতিপূৰণ দিয়া হ 'ব। উত্তৰ ইউৰোপীয় কৰ্মশালাবোৰত একেধৰণৰ নিয়ম আছিল।<ref>Dunkerton, Jill, et al. ''Giotto to Durer: Early Renaissance Painting in the National Gallery'', 136. Yale University Press, New Haven, 1991. {{ISBN|0-300-05070-4}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত এই ব্যৱস্থাত চিত্ৰ আঁকিবলৈ শিকাটো এক অগ্ৰাধিকাৰ আছিল। [[মাইকেলেঞ্জেল'|মাইকেলএঞ্জেলোৱে]] পৰামৰ্শ দিছিল যে এজন যুৱ চিত্ৰশিল্পীয়ে এবছৰ অকলে চিত্ৰ আঁকিবলৈ, তাৰ পিছত ছয় বছৰ ৰং পিহি, পেনেল প্ৰস্তুত কৰি আৰু সোণৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰি অতিবাহিত কৰিব, সেই সময়ছোৱাত চিত্ৰাংকনৰ অধ্যয়ন অব্যাহত থাকিব। ফ্ৰেচকো আৰু টেম্পেৰা পেইণ্টিঙত পাৰদৰ্শিতা অৰ্জন কৰিবলৈ আৰু ছয় বছৰৰ প্ৰয়োজন হ 'ব।<ref>Dunkerton, Jill, et al. 136</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, ১৮ শতিকাত সমগ্ৰ ইউৰোপত ডিজাইনৰ বিদ্যালয় স্থাপন কৰাৰ সৈতে ললিত কলা ডিজাইনৰ কিছু অগ্ৰাধিকাৰ আছে। প্ৰাৰম্ভিক ইউৰোপীয় কলাৰ দক্ষতা আৰু মূল্যবোধৰ এই উদাহৰণসমূহে পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মসমূহক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল প্ৰাৰম্ভিক আমেৰিকাৰ উপনিৱেশবাদীসকল। === শ্ৰেণীকোঠাৰ ভিতৰত সাংস্কৃতিক ব্যৱস্থাপনা === সাংস্কৃতিক ব্যৱহাৰ কৰা ব্যক্তিসকলৰ যথেষ্ট নান্দনিক যোগ্যতাৰ কাম প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষমতা থাকে।<ref>James O. Young, "Art, Authenticity and Appropriation" Front. Philos. China (2006) 3:455–476 (2006): 456, accessed October 2011, DOI 10.1007/s11466-006-0019-2</ref> বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ কলাৰ বৈশিষ্ট্য যেনে সজ্জা বা সৃষ্টিশীল প্ৰক্ৰিয়াৰ অনুকৰণৰ ব্যৱহাৰে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ শিল্পকলাৰ বিষয়ে অধিক বুজা-বুজি আৰু প্ৰশংসা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। আফ্ৰিকান বা স্থানীয়-আমেৰিকান মাস্ক প্ৰস্তুত প্ৰকল্পৰ উৎপাদনত এই কৌশলৰ প্ৰশংসা কৰিব পাৰি, য'ত শিক্ষাৰ্থীসকলে কৌশল অনুকৰণ কৰে আৰু নতুন সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি অন্বেষণ কৰে যি বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ সেই অনুশীলনসমূহক সন্মান কৰে।<ref>Elizabeth Manley Delacruz, "Approaches to Multiculturalism in Art Education Curriculum Products: Business as Usual" Journal of Aesthetic Education(1996): 85 Accessed November 26, 2011</ref> == দেশ অনুসৰি == লেটিন আমেৰিকা কলাৰ বিকাশৰ অগ্ৰণী দেশখনে ১৮৭৫ চনত চিত্ৰশিল্পী এডুৱাৰ্ডো শিয়াফিনো, এডুৱাৰৰ্ডো চিভোৰি আৰু অন্যান্য শিল্পীসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা নেচনেল ছ’চাইটি ফৰ দ্য ষ্টিমুলাছ অৱ দ্য আৰ্টছ (ছ’চিয়েডাড নেচিয়নেল পাৰা ইষ্টিমুলো ডি লাছ আৰ্টেছ) গঠন কৰে। ১৯০৫ চনত তেওঁলোকৰ গিল্ডটোক নেচনেল একাডেমী অৱ ফাইন আৰ্টছ (Academia Nacional de Bellas Artes) হিচাপে পুনৰ নিযুক্তি দিয়া হয়, তাৰ পিছত ১৯২৩ চনত চিত্ৰশিল্পী আৰু শিক্ষাবিদ আৰ্নেষ্টো ডি লা কাৰ্কোভাৰ প্ৰচেষ্টাত চুপাৰিয়ৰ আৰ্ট স্কুল অৱ দ্য নেশ্যন (এস্কুৱেলা চুপাৰিয়ৰৰ নেচিঅনেল ডি বেলাছ আৰ্টেছ) নামেৰে বুয়েনোছ আটৰ্ছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা বিভাগ হৈ পৰে। বৰ্তমান, কলাৰ বাবে দেশৰ আগশাৰীৰ শৈক্ষিক সংস্থা হৈছে ইউএনএ ইউনিভাৰ্ছিডেড নেচিঅনেল ডি লাছ আৰ্টেছ।<ref>Institutional Transformation IUNA - Law 24.521, Ministry of Justice & Education, Argentina (text in Spanish) / http://servicios.infoleg.gob.ar/infolegInternet/anexos/40000-44999/40779/norma.htm</ref> === অষ্ট্ৰেলিয়া === অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ, য'ত তেওঁলোকৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ভিজুৱেল/ফাইন আৰ্ট বিভাগ বা পাঠ্যক্ৰম আছে, সেইবোৰে আৰ্ট স্কুলৰ সৈতে জড়িত ষ্টুডিঅ' আধাৰিত শিক্ষণ আৰ্হিৰ পৰা অধিক সংহত তাত্ত্বিক/ব্যৱহাৰিক গুৰুত্বলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে। ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ে তাত্ত্বিক গুৰুত্বৰ সৈতে স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ পৰা তাত্ত্বিক বি. এ. কলা ডিগ্ৰীলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে। ২০০৭ চনৰ পৰা অষ্ট্ৰেলিয়ান লৰ্ণিং এণ্ড টিচিং কাউন্সিল (এ. এল. টি. চি.) ৰ সমৰ্থনত ৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টুডিঅ 'টিচিং প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে প্ৰাসংগিক আৰু মিডিয়া উপাদানসমূহক একত্ৰিত কৰি ষ্টুডিঅ' আধাৰিত শিক্ষণ পদক্ষেপসমূহ ৰূপায়ণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240928214016/http://studioteaching.org/ |archivedate=2024-09-28 |title=Studio Teaching Project |url=http://www.studioteaching.org/ |access-date=2024-10-17 |deadurl=yes}}</ref> === ইজিপ্ত === ইজিপ্তৰ প্ৰথম আধুনিক কলা বিদ্যালয় ১৯০৮ চনত কাইৰো কলেজ অৱ ফাইন আৰ্টছ হিচাপে মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=Creative Reckonings: The Politics of Art and Culture in Contemporary Egypt|page=315|url=https://books.google.com/books?isbn=0804754772|isbn=0804754772|first1=Jessica|last=Winegar|year=2006|publisher=Stanford University Press}}</ref> এই প্ৰাৰম্ভিক কলা বিদ্যালয়সমূহে প্ৰধানকৈ পশ্চিমীয়া নান্দনিক পৰম্পৰাৰ বিষয়ে শিকাইছিল। ফলস্বৰূপে, স্বাধীনতাৰ পিছত ইজিপ্ত আৰু মধ্য প্ৰাচ্যৰ পৰম্পৰাক কলা আৰু কলা প্ৰশংসা পাঠ্যক্ৰমত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছিল।{{Sfn|Winegar|2006}} অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াটো মন্থৰ আছিল কাৰণ কাইৰো কলেজ অৱ ফাইন আৰ্টছৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ১৯৯৯ চনলৈকে অ-ইউৰোপীয় কলাৰ ইতিহাসত গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।{{Sfn|Winegar|2006}} === ফ্ৰান্স === প্ৰথম একাডেমী, Académie royale de peinture et de sculpture'', ১৬৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। '' আজিকালি, কলাত্মক শিক্ষা, য 'ত দৃশ্য কলাৰ শিক্ষা অন্তৰ্ভুক্ত, দ্বিতীয় চক্ৰৰ পৰা (ছয় বছৰ বয়সৰ) বিদ্যালয় শিক্ষাৰ এক বাধ্যতামূলক অংশ আৰু নিম্ন মাধ্যমিক বিদ্যালয় শেষলৈকে চলে।<ref>{{Cite web|url=https://www.education.gouv.fr/bo/2002/hs1/som.htm|title=Horaires des écoles maternelles et élémentaires|work=Bulletin officiel de l'Éducation nationale|date=2002-02-10|language=fr|access-date=2024-10-17|archivedate=2024-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240527105317/https://www.education.gouv.fr/bo//2002/hs1/som.htm|deadurl=yes}}</ref> কিছুমান বিদ্যালয়ত কলা-কেন্দ্ৰিক শ্ৰেণী আছে (শ্ৰেণীসমূহ এ হোৰেইৰ এমেনাজেছ) যিয়ে সাধাৰণ প্ৰাথমিক বা নিম্ন মাধ্যমিক শিক্ষাৰ সমান্তৰালভাৱে উন্নত কলা শিক্ষা প্ৰদান কৰে। উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহ ডিজাইন আৰু এপ্লাইড আৰ্টছৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ স্নাতক প্ৰযুক্তি প্ৰস্তুত কৰাটো সম্ভৱ (এছ. টি. ডি. 2এ, পূৰ্বৰ এফ12)। তৃতীয় স্তৰৰ শিক্ষা ক্ষেত্ৰত, সমৰ্পিত বিদ্যালয়সমূহে এক ডিপ্ল 'ম নেচনেল ডি মেট্ৰিয়াৰ ডি' আৰ্ট এট ডু ডিজাইন (ডিএন মেড, নেশ্যনেল ডিপ্লোমা অৱ আৰ্ট এণ্ড ডিজাইন প্ৰফেচনছ) প্ৰস্তাৱ দিয়ে য 'ত কেইবাটাও ডিপ্ল' ম ডি মেট্ৰিয়াছ ডি 'আৰৰ্ট (ডিএমএ, কলা বৃত্তিত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু তাৰ পিছত ডিপ্ল' ম চুপাৰিয়েৰ ডি 'ৰ্টছ এপ্লিকছ (ডিএছএএ, এপ্লাইড আৰ্টছত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী) থাকে। === ইটালী === ইটালীত তেৰশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কলা বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল, ভেনিছত ১২০০ চনৰ আশে পাশে থিওফেনিছ নামৰ এজন গ্ৰীক চিত্ৰশিল্পীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এখন চিত্ৰ বিদ্যালয়ৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{Cite journal|title=Byzantine Art and Culture in Rome and Italy|journal=The American Journal of Archaeology and of the History of the Fine Arts|year=1895|volume=10|first1=A.L.|last=Frothingham|url=https://books.google.com/books?id=kD0SAAAAYAAJ&pg=PA168|page=168}}</ref> === নেদাৰলেণ্ড === ডাচ কলা শিক্ষক সংস্থা (নেডাৰলেণ্ডছ ভেৰেনিজিং ভুৰ টেকনোণ্ডাৰৱিজছ) ১৮৮০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু ১৮৮৪ চনত এখন মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.gahetna.nl/collectie/archief/pdf/NL-HaNA_2.19.072.01.ead.pdf|publisher=Nationaal Archief|title=Inventaris van het archief van de Nederlandse Vereniging voor Tekenonderwijs, 1880-1994|accessdate=2015-01-24|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924041100/http://www.gahetna.nl/collectie/archief/pdf/NL-HaNA_2.19.072.01.ead.pdf|deadurl=yes}}</ref> কুৰি শতিকাৰ শেষৰ পৰা ডাচ্চ সমাজৰ বৰ্ধিত বৈচিত্ৰ্যই ডাচ্চ কলা আৰু কলা শিক্ষাক ক্ৰমান্বয়ে বহুসাংস্কৃতিক কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite book|title=Ethnic Amsterdam: Immigrants and Urban Change in the Twentieth Century|page=112|url=https://books.google.com/books?isbn=9089641688|isbn=978-9089641687|first1=Liza|last=Nell|first2=Jan|last2=Rath|year=2009|publisher=Amsterdam University Press}}</ref> === যুক্তৰাজ্য === ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে যুক্তৰাজ্যত আনুষ্ঠানিক কলা শিক্ষাৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যিটো আংশিকভাৱে ফ্ৰান্সত কৰা ডিজাইনৰ কামৰ মানদণ্ডৰ সৈতে মিল খোৱাৰ ইচ্ছাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।{{Sfn|Macdonald|2004}} প্ৰথমতে গ্ৰহণ কৰা আৰ্হিটো আছিল জাৰ্মান বাণিজ্যিক বিদ্যালয়সমূহৰ।{{Sfn|Macdonald|2004}} ৰাজকুমাৰ এলবাৰ্ট ইউ. কে.-ত কলাৰ বিদ্যালয় সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে প্ৰভাৱশালী আছিল।<ref>{{Cite book|title=The History and Philosophy of Art Education|url=https://books.google.com/books?isbn=0718891538|isbn=0718891538|first1=Stuart|last=Macdonald|year=2004|publisher=James Clarke & Co.}}</ref> বৰ্তমান ইউ. কে. ত, কলা পাঠ্যক্ৰমটো ৰাজহুৱা বা মাচুল পৰিশোধ কৰা বিদ্যালয়সমূহৰ বাহিৰে চৰকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পাঠ্যক্ৰম দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-art-and-design-programmes-of-study|title=National curriculum in England: art and design programmes of study|date=2013-09-11|accessdate=2015-01-24}}</ref> [[তৃতীয় চাৰ্লছ|ৰাজকুমাৰ চাৰ্লছ]] একাডেমিক চিত্ৰাংকনৰ শিক্ষা সংৰক্ষণৰ বাবে হক্সটন দ্য প্ৰিন্সছ ড্ৰয়িং স্কুল গঠন কৰিছে। === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ===   [[চিত্ৰ:Archives_of_American_Art_-_A_life_class_for_adults_at_the_Brooklyn_Museum,_under_the_auspice_of_the_New_York_City_WPA_Art_Project_-_11039.jpg|right|thumb|1935 চনত ব্ৰকলিন সংগ্ৰহালয়ত প্ৰাপ্তবয়স্ক কলা শিক্ষাৰ শ্ৰেণী। ]] আমেৰিকাত ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰ্টিষ্টছ অৱ টুডে মুভমেণ্টৰ সৈতে কলাৰ প্ৰশংসাৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৯২০ চনৰ শেষৰ পৰা ম্লান হ "বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। চিত্ৰ অধ্যয়ন কলা শিক্ষা পাঠ্যক্ৰমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল। শ্ৰেণীকোঠাত নান্দনিকতাৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়াৰ ফলত বিদ্যালয়, ঘৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সৌন্দৰ্য্য বৃদ্ধিৰ প্ৰতিও জনসাধাৰণৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাইছিল, যাক "দৈনন্দিন জীৱনৰ কলা" বুলি জনা গৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল পিতৃ-মাতৃৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে শিশুৰ মাজত সংস্কৃতি অনা। <ref>Smith, Peter (1986, Sept.) The Ecology of Picture Study, ''Art Education''[48–54].</ref> ১৯২০ চনৰ শেষৰ ফালে ছবি অধ্যয়ন আন্দোলনৰ অন্ত পৰিছিল কাৰণ ষ্টুডিঅ "ৰ কামৰ জৰিয়তে কলাৰ প্ৰশংসা শিকাৰ বিষয়ে নতুন ধাৰণা আমেৰিকাত অধিক জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। আমেৰিকাৰ শৈক্ষিক দাৰ্শনিক আৰু বিদ্যালয় সংস্কাৰকজন ডিউই ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত কলা শিক্ষাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বিস্তৃত কৰাত প্ৰভাৱশালী আছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] পিছৰে পৰা শিল্পীৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰিত হৈছে, আৰু সমসাময়িক কলা এক ক্ৰমান্বয়ে শৈক্ষিক আৰু বৌদ্ধিক ক্ষেত্ৰত পৰিণত হৈছে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পূৰ্বে এজন শিল্পীক সাধাৰণতে মহাবিদ্যালয়ৰ ডিগ্ৰীৰ প্ৰয়োজন নাছিল। সেই সময়ৰ পৰাই বেচেলাৰ অৱ ফাইন আৰ্টছ আৰু তাৰ পিছত মাষ্টাৰ অৱ ফাইণ আৰ্ট্ছ এগৰাকী পেছাদাৰী শিল্পী হ 'বলৈ পৰামৰ্শ দিয়া ডিগ্ৰী হৈ পৰিছিল, ১৯৪৪ চনত জি. আই. বিল গৃহীত হোৱাৰ ফলত, যিয়ে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণসকলক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াইছিল, কলা বিদ্যালয় অন্তৰ্ভুক্ত। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা বিভাগসমূহ দ্ৰুতগতিত সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। এসময়ত বোহেমিয়ান, আৰ্ট ষ্টুডেণ্টছ লীগ, ব্লেক মাউণ্টেইন কলেজ, বা গ্ৰীণউইচ ভিলেজৰ হান্স হফম্যান স্কুল অৱ আৰ্টৰ দৰে শিল্প-নিবিড় বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰা আমেৰিকান শিল্পীসকলে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত নামভৰ্তি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ৬০ৰ দশকৰ ভিতৰত নিউয়ৰ্ক চহৰৰ দ্য স্কুল অৱ ভিজুৱেল আৰ্টছ, প্ৰেট ইনষ্টিটিউট, আৰু কুপাৰ ইউনিয়ন আৰু সমগ্ৰ দেশৰ অন্যান্য কলা বিদ্যালয় যেনে কানছাছ চিটি আৰ্ট ইনষ্টিটিউট, ছান ফ্ৰান্সিস্কো আৰ্ট ইনষ্টিটিউট, দ্য স্কুল অ "ফ দ্য আৰ্ট ইনষ্টিট্যুট অৱ চিকাগো, দ্য স্কুল অব দ্য মিউজিয়াম অৱ ফাইন আৰ্টচ, বষ্টন, প্ৰিন্সটন আৰু য়েল প্ৰথম কলা একাডেমীসমূহৰ ভিতৰতে অন্যতম হৈ পৰিছিল।<ref>"How to Succeed in Art" by [[Deborah Solomon]], ''New York Times Magazine''. June 27, 1999</ref> এই প্ৰৱণতা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পৰা সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল।   কলা শিক্ষাৰ প্ৰচাৰ কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত আছে আমেৰিকানছ ফৰ দ্য আৰ্টছ আৰু আৰ্ট। আস্ক ফৰ ম "ৰ।<ref>[http://www.artsusa.org/artseducation Americans for the Arts]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>''কলা। অধিক বিচাৰক। '', ইয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কলা শিক্ষা ৰাজহুৱা সজাগতা অভিযান<ref>{{Cite web |title=''Art. Ask For More.'' |url=http://www.artsusa.org/Public_awareness |access-date=2024-10-17 |archivedate=2025-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250319134345/http://www.artsusa.org/public_awareness/ |deadurl=yes }}</ref>; এছ 'চিয়েশ্যন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ আৰ্টছ এডুকেশ্বন-আৰ্টচ এডুকেশ্বান পাৰ্টনাৰশ্বিপ। ; <ref>[http://www.aep-arts.org Arts Education Partnership]</ref> কলা শিক্ষকসকলৰ বাবে পেছাদাৰী সংগঠনসমূহৰ ভিতৰত আছে নেশ্যনেল আৰ্ট এডুকেশ্বন এছ 'চিয়েশ্যন, যি অনুশীলনকাৰী-অনুকূল জাৰ্নেল আৰ্ট এজুকেশ্বন প্ৰকাশ কৰে আৰু গৱেষণা জাৰ্নেেল ষ্টাডিজ ইন আৰ্ট এজুকেসন ইউএছএছইএ (দ্য ইউনাইটেড ষ্টেটছ ছ' চাইটি ফৰ এডুকেশ্বনে থ্ৰ আৰ্ট আৰু ইনছেইএ (দি ইণ্টাৰনেশ্যনেল ছ 'চাইটী ফৰ এডুকেশ্যন থ্ আৰ্ট)।<ref>[http://www.naea-reston.org the National Art Education Association]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.insea.org/|title=International Society for Education through Art|work=InSEA.org|date=2012-03-01|accessdate=2012-04-09}}</ref> দৃশ্য কলাৰ জৰিয়তে শিক্ষা হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলক কম বয়সৰ পৰাই আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামাজিক গাঁথনিৰ ভিতৰত গুৰুত্ব দিয়া প্ৰাথমিক গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াটো বুজি পোৱা আৰু ৰূপায়ণ কৰাৰ অনুমতি দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ফলপ্ৰসূ প্ৰভাৱ।<ref name="2009_LowenfeldLecture_OliviaGude">Gude, Olivia. [http://www.arteducators.org/research/2009_LowenfeldLecture_OliviaGude.pdf "Art Education for Democratic Life"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113011235/http://www.arteducators.org/research/2009_LowenfeldLecture_OliviaGude.pdf|date=2012-11-13}}. Lowenfeld Lecture 2009. National Art Education Association. Minnesota, Minneapolis. 20 April 2009</ref>২০০৮ চনত, ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক প্ৰগতি মূল্যায়ন (এন. এ. ই. পি.) -এ কলা আৰু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত ৭৯০০ গৰাকী অষ্টম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰিছিল। অধ্যয়নৰ ফলাফলবোৰে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে মহিলা ছাত্ৰীসকলে সংগীত আৰু দৃশ্য কলা দুয়োটাতে তেওঁলোকৰ পুৰুষ সমবয়সীসকলতকৈ অধিক নম্বৰ অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|date=2004|title=ED report card|url=http://dx.doi.org/10.1037/e483142006-006|access-date=2020-09-20|doi=10.1037/e483142006-006}}</ref> ২০০৯ চনত নেশ্যনেল আৰ্ট এডুকেশ্বন এছ "চিয়েশ্যনৰ লোৱেনফেল্ড লেকচাৰ স্কলাৰশ্বিপ লাভ কৰা অলিভিয়া গুডে এজন জ্ঞাত আত্ম-আৰু বিশ্ব-সচেতন নাগৰিক গঠনত কলা শিক্ষাই বিভিন্ন উপায়েৰে সহায় কৰে বুলি কয়। তেওঁ দাবী কৰে যে - : <blockquote>কলা শিক্ষাৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে আনৰ অৰ্থ নিৰ্মাণ বুজিবলৈ উন্নত দক্ষতা বিকাশ কৰে॥ মানসম্পন্ন কলা শিক্ষাৰ জৰিয়তে যুৱক-যুৱতীসকলে আনতকৈ বহু সহজে কেইবাটাও চাকৰি শিকাৰ ক্ষমতা বিকাশ কৰে। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ 'ল, কলাৰ সৈতে জড়িত হৈ যুৱক-যুৱতীসকলক জটিলতাক উত্তেজনাপূৰ্ণ অনিশ্চয়তা হিচাপে নহয়, আনন্দ আৰু সম্ভাৱনা হিচাপে উপলব্ধি কৰিবলৈ শিকায়। আনৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ আত্ম-সজাগতা বৃদ্ধি কৰৰা হয়॥ .<ref name="2009_LowenfeldLecture_OliviaGude"/></blockquote> কলা শিক্ষাৰ ওপৰত লিখা মিছেল মাৰ্ডাৰ কাম্হীয়ে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু আন ঠাইত এই ক্ষেত্ৰৰ শেহতীয়া প্ৰৱণতাৰ অত্যন্ত সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web|title=Articles on Art Education by Michelle Marder Kamhi|url=https://www.mmkamhi.com/other-work/on-art-education/|access-date=2024-10-17|archivedate=2024-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218112533/https://www.mmkamhi.com/other-work/on-art-education/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ প্ৰধান সংগ্ৰহালয়সমূহত প্ৰদৰ্শিত বহুতো সমসাময়িক কলাক ৰাজনৈতিক অঙ্গভংগী হিচাপে নাকচ কৰে যিবোৰ কলা নহয়।<ref>{{Cite book|last=Kamhi|first1=Michelle Marder|url=https://www.mmkamhi.com/who-says/about-the-book/|title=Who Says That's Art? A Commonsense View of the Visual Arts|publisher=Pro Arte Books|year=2014|isbn=978-0-9906057-0-6|place=New York|pages=169|access-date=2024-10-17|archivedate=2024-09-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240904052326/https://www.mmkamhi.com/who-says/about-the-book/}}</ref> "ৰিথিংকিং আৰ্ট এডুকেশ্বন" নামৰ তেওঁৰ হু ছেজ দ্যাটছ আৰ্ট নামৰ কিতাপখনৰ ৮ নং অধ্যায়ত?''কোনে কয় যে এইটো কলা?''তেওঁ এই ক্ষেত্ৰখনত দুটা প্ৰৱণতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যাক তেওঁ ভাবে "চিন্তাশীল নাগৰিকসকলৰ বাবে চিন্তাৰ বিষয় হোৱা উচিত, আনকি কলাৰ প্ৰতি কম আগ্ৰহ থকা লোকসকলৰ বাবেও।" উদাহৰণস্বৰূপে, ''ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেল'' তেওঁৰ এটা মতামত টুকুৰা জুডি ৱেৰ্থিনৰ ''ব্ৰিঙ্কো'' সমালোচনা কৰিছিল-এক "প্ৰদৰ্শন কলা" টুকুৰা য 'ত মূলতঃ ৱেৰ্থেইনৰ অবৈধ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলক বিশেষভাৱে সজ্জিত স্নিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল-যাক এন. এ. ই. এ. সন্মিলনৰ অধিৱেশনত এগৰাকী বিশিষ্ট কলা শিক্ষাবিদই অধ্যয়নৰ বাবে পৰামৰ্শ দিছিল।<ref>{{Cite journal|last=Kamhi|first1=Michelle Marder|date=25 June 2010|title=The Political Assault on Art Education|url=http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704853404575322860798054430|journal=[[Wall Street Journal]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509232333/http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704853404575322860798054430|archivedate=2015-05-09|publication-date=June 25, 2010}}</ref> == বিশেষ শিক্ষা == সাধাৰণ শ্ৰেণীকোঠাত বিশেষ প্ৰয়োজন থকা শিশুসকলৰ বাবে বিশেষ বাসস্থান সৃষ্টি কৰাৰ সংস্কাৰ হোৱাৰ আগতেই কলা শিক্ষাক বিশেষ শিক্ষাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল। যেতিয়া কলাৰ কথা আহে, কলা চিকিৎসক প্ৰায়ে বিশেষ প্ৰয়োজন থকা শিক্ষাৰ্থীসকলৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, কিছুমান কলা চিকিৎসকই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰা আঁতৰাই আনে, যাৰ ফলত তেওঁলোক গণিত, ইংৰাজী আৰু বিজ্ঞানৰ দৰে আন বিদ্যালয়ৰ কামত পিছ পৰি যায়। ইয়াৰ বাবে, কলা চিকিৎসা সেই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰা হয় যিসকলৰ দীৰ্ঘম্যাদী উন্নতিৰ বাবে বেছি সুযোগ নাই, বৰঞ্চ হ্ৰস্বম্যাদী বিকাশমূলক দক্ষতা আছে, বা যিসকলে তেওঁলোকৰ সৰ্বাংগীণ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বিচাৰে।<ref name="vanmeter">Van Meter, M. L. (2010.). "[http://www.arttherapy.org/upload/toolkitspecialeducation.pdf Art therapy and special education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240617002603/https://www.arttherapy.org/upload/toolkitspecialeducation.pdf |date=2024-06-17 }}" (PDF). Retrieved November 24, 2011.</ref> বিশেষ শিক্ষাবিদ জিন লকাৰছন আৰু কলা শিক্ষাবিদ এমেলিয়া জোন্স লিখিছিল যে "কলা কক্ষ হৈছে এনে এক স্থান য 'ত শিকাৰ অক্ষমতা শিকাৰ সম্পদলৈ পৰিৱৰ্তন হ' ব পাৰে।" বিশেষ প্ৰয়োজনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ আৱৰণৰ পৰা ওলাই আহে আৰু সৃষ্টিৰ প্ৰতি উৎসাহী হৈ পৰে। কলা হৈছে এক উপায় য 'ত বিশেষ শিক্ষকসকলে তেওঁলোকৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক মৌলিক বিষয়বোৰ শিকায় যিবোৰ তেওঁলোকে হয়তো অনুভৱ নকৰে।<ref name="gerber">Gerber, B. (2011). "[http://www.arteducators.org/research/resource-library/2011_NAEA_Lowenfeld_Lecture.pdf Art education and special education: A promising partnership] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010223743/http://www.arteducators.org/research/resource-library/2011_NAEA_Lowenfeld_Lecture.pdf|date=2011-10-10}}" (PDF). Paper presented at 2011 National Art Education Association national convention, Seattle, WA. Retrieved November 24, 2011.</ref> কলা আৰু বিশেষ শিক্ষা একেলগে চলে বুলি প্ৰমাণ কৰিবলৈ চলি থকা অধ্যয়ন চলি আছে। পৰীক্ষাই প্ৰমাণ কৰি আহিছে যে যিকোনো শ্ৰেণীকোঠাত কলা, কিন্তু বিশেষকৈ বিশেষ শিক্ষাৰ শ্ৰেণীকক্ষবোৰে শিক্ষাৰ্থীসকলক অনুপ্ৰাণিত, উৎসাহী কৰে, আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত আনকি অন্যান্য বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষণৰ প্ৰচাৰ কৰে।<ref>Iwai, K. (2002). "The contribution of arts education to children's lives". ''Prospects'', 32(4), 1–15.</ref> == তত্ত্ব আৰু বৃত্তিৰ বৰ্তমানৰ প্ৰৱণতা == দৃশ্য আৰু জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ কলা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰখন বিস্তৃত হৈ আছে। বৃত্তিৰ বৰ্তমানৰ প্ৰৱণতাসমূহে কলা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উত্তৰ-আধুনিক আৰু দৃশ্য সংস্কৃতিৰ দৃষ্টিভংগী ব্যৱহাৰ কৰে, ছবিৰ উৎপাদন আৰু ব্যাখ্যাৰ ওপৰত বিশ্ববাদৰ প্ৰভাৱ বিবেচনা কৰে আৰু সৃষ্টিশীলতাৰ বিষয়সমূহৰ ওপৰতো নতুন আগ্ৰহৰ ওপৰলৈ গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>Freedman, K. (2003). Teaching visual culture. New York: Teachers College Press.</ref><ref>Duncum, P. (2006). (Ed.). Visual culture in the art class: Case studies. Reston, VA: National Art Education Association.</ref><ref name="delacruz2009">Delacruz, E., Arnold, A., Kuo, A., & Parson, M. (2009). Globalism, art, and education. Reston, VA: National Art Education Association.</ref><ref name="zimmerman2010">Zimmerman, E. (Ed.) (2010). Reconsidering the role of creativity in art education [Special Issue]. Art Education, 63 (2).</ref> এন. এ. ই. এ.-ৰ ভিতৰত, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশনসমূহ শিক্ষণ, সম্প্ৰদায়, ওকালতি, গৱেষণামূলক আৰু জ্ঞানৰ বিষয়সমূহৰ প্ৰতি দৃষ্টি নিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>(2008). Creating a visual arts education research agenda for the 21st century: Encouraging individual and collaborative research. Reston: National Art Education Association.</ref> ২০১৬ চনৰ পৰা, কলা শিক্ষা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানে (এ. ই. আৰ. আই.) এক বাৰ্ষিক আলোচনাচক্ৰ অনুষ্ঠিত কৰিছে যিয়ে সমালোচনামূলক, পদ্ধতিগত, পৰীক্ষামূলক, আৰু তাত্ত্বিক গৱেষণা আৰু পাণ্ডিত্যক সমৰ্থন কৰে যি কলা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত মূল বৌদ্ধিক আৰু ব্যৱহাৰিক বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰে। এইআৰআইয়ে ভিজুৱেল আৰ্টৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে শিক্ষণ আৰু শিক্ষণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অনুসন্ধান উন্নত কৰিবলৈ কলা, মানৱবিদ্যা, আৰু সামাজিক বিজ্ঞানৰ পৰা আহৰণ কৰা কঠোৰ গৱেষণা অনুশীলন আৰু পদ্ধতিৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ বিচাৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.aerinstitute.org/|title=AERI - Art Education Research Institute|work=AERI - Art Education Research Institute|language=en|accessdate=2018-06-20}}</ref> * == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{reflist}} qzi6tukvg6f1bmdr8k7dvta4x4mxi2a 0 108632 647605 446050 2026-10-25T10:53:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647605 wikitext text/x-wiki '''বিজয় গুপ্তা''' আছিল পঞ্চদশ শতিকাৰ বৰিশালৰ এজন বঙালী কবি। ১৫ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ বাংলা সাহিত্যৰ নৱ-জাগৰণৰ অংশ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Sengupta |first1=Nitish K. |title=Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib |date=2011 |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-341678-4 |page=104 |url=https://books.google.com/books?id=kVSh_TyJ0YoC&q=Vijay+Gupta+ifteenth-century+Bangla+poet&pg=PA104 |language=en}}</ref> ==জীৱনী== গুপ্তাৰ জন্ম হৈছিল ১৫ শতিকাত, বৰিশালৰ আগৈলঝৰাত<ref>{{cite book |last1=Seabrook |first1=Jeremy |title=Freedom Unfinished: Fundamentalism and Popular Resistance in Bangladesh Today |year=2001 |publisher=Zed Books |isbn=978-1-85649-908-8 |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=bb8iSIhaXisC&pg=PA26 |language=en}}</ref> এটা বৈদ্য পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ সনাতন আৰু মাতৃৰ নাম ৰুক্মিণী।<ref name="vgup">{{cite web |last1=Ahmed |first1=Wakil |title=Vijay Gupta |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vijay_Gupta |website=Banglapedia |access-date=20 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608201733/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vijay_Gupta |archivedate=8 June 2020 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite book |last=Smith |first=William L. |url= |title=The One-eyed Goddess: A Study of the Manasā Maṅgal |date=1980 |publisher=Almqvist & Wiksell International |isbn=978-91-22-00408-0 |pages=35 |language=en |quote=Bijay Gupta, a [[Baidya]] by caste, was from the village of Phullaśrī in the Barisal district of East Bengal. He is the most popular of the East Bengali poets and like Ketakādās, editions of his Manasa poem are numerous and permanently in print.}}</ref> গুপ্তাই [[মনসা দেৱী]]ৰ বিষয়ে লিখা দ্বিতীয়জন সাহিত্যিক(কানা হৰিদত্তৰ প্ৰথম বুলি বিশ্বাস কৰা হয়) বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁ মনসাক প্ৰশংসা কৰি বংগত তেওঁৰ পূজা প্ৰচাৰ কৰি কবিতা আৰু মহাকাব্য ৰচনা কৰিছিল। মনসাৰ বিষয়ে তেওঁ ''মানসমাংগ'' (পদ্মপুৰণ) ৰচনা কৰিছিল। কাহিনীটোত এগৰাকী শিৱভক্ত কেনেকৈ তেওঁৰ ভক্ত হৈছিল আৰু কেনেকৈ মুছলমানসকলে তেওঁক পূজা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল যাতে তেওঁলোকৰ ক্ৰোধৰ পৰা ৰক্ষা পৰে, সেই বিষয়ে কোৱা হৈছে।<ref name="vgup" /><ref>{{cite news |title=Manasha Devi, the relentless fighter |url=https://www.daily-sun.com/arcprint/details/184817/2016/11/18/Manasha-Devi-the-relentless-fighter/2016-11-18 |access-date=20 March 2020 |work=Daily Sun |language=en |archivedate=2020-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501180405/https://www.daily-sun.com/arcprint/details/184817/2016/11/18/Manasha-Devi-the-relentless-fighter/2016-11-18 |deadurl=yes }}</ref> কাহিনীটোত ১৪৯৪ চনৰ পৰা ১৫১৯ চনলৈকে শাসন কৰা আৰু বংগৰ এজন স্বাধীন চুলতান আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহৰ বিষয়েও কোৱা হৈছে।<ref name="vgup" /> তেওঁৰ লেখাত বংগ আৰু বংগত ব্যৱসায় কৰা বিভিন্ন বন্দৰৰ ব্যৱসায়ৰ বিষয়েও কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Chaudhury |first1=Sushil |title=Trade, Politics and Society: The Indian Milieu in the Early Modern Era |date=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-351-99728-7 |page=308 |url=https://books.google.com/books?id=pTUlDwAAQBAJ&q=Vijay+Gupta+ifteenth-century+Bangla+poet&pg=PA308 |language=en}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কবি]] dfrjwcnnrsxexoto4189nxvtohtq58n 0 109066 647338 444225 2026-10-24T17:31:28Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647338 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = মাগধী প্ৰাকৃত | altname = Māgadhī | nativename = [[ব্ৰহ্মী]]: 𑀫𑀸𑀕𑀥𑀻 | region = [[ভাৰত]] | extinct = পূব ভাৰত-আৰ্য্য ভাষালৈ বিকশিত হোৱা<ref name=Claus2003 /> | familycolor = ইন্দো-ইউৰোপীয় | fam2 = [[ইন্দো-ইৰাণীয়ান ভাষা|ইন্দো-ইৰাণীয়ান]] | fam3 = [[ইন্দো-আৰ্য্য ভাষা|ইন্দো-আৰ্য্য]] | glotto = নাই }} '''[[পালি ভাষা]]'''ৰ অৱনতিৰ পিছত প্ৰাচীন ভাৰতৰ লিখিত ভাষাৰ তিনিটা নাটকীয় প্ৰাকৃতৰ ভিতৰত মগধী প্ৰাকৃত (Māgadhī) অন্যতম। ই পূৰ্বৰ বৈদিক সংস্কৃতৰ ঠাই লোৱা এটা স্থানীয় ভাষাৰ মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা আছিল।<ref>{{Citation| contribution=The historical context and development of Indo-Aryan | editor1-last=Cardona | editor1-first=George | editor2-last=Jain | editor2-first=Dhanesh | title=The Indo-Aryan Languages | publisher=Routledge | place=London | year=2003 | series=Routledge language family series | isbn=0-7007-1130-9 | pages=46–66}}</ref> ==ইতিহাস আৰু আভাস== মগধী প্ৰাকৃত পূব-ভাৰত উপমহাদেশত কোৱা হৈছিল, এই অঞ্চল বৰ্তমানৰ পূব-ভাৰত, বাংলাদেশ আৰু নেপাল অঞ্চলত।<ref>{{cite web |last1=Prasad |first1=Balaram |last2=Mukherjee |first2=Sibasis |title=Magadhi / Magahi |url=http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/11.%20MAGADHI%20MAGAHI.pdf |website=lsi.gov.in |access-date=24 February 2022}}</ref><ref name="Chatterjee'>{{cite book |last1=Chatterji |first1=Suniti Kumar |title=The Origin and Development of the Bengali Language |date=1926 |page=vi |url=https://archive.org/details/OriginDevelopmentOfBengali/CHATTERJI_Origin-Development-of-Bengali_Vol-1/page/n3/mode/2up?q=magadhi+prakrit+bengal |language=English}}</ref> প্ৰাচীন মগধৰ সৈতে জড়িত এই মাগধী বৰ্তমানৰ অসম, বংগ, বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড, ওড়িশা আৰু পূব উত্তৰ প্ৰদেশত বিভিন্ন অপভ্ৰংশ উপভাষাৰ অধীনত প্ৰচলিত হৈছিল,<ref>{{cite book |last1=Grierson |first1=Sir George Abraham |title=The Languages of India: Being a Reprint of the Chapter on Languages |date=1903 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing, India |pages=57–58 |url=https://books.google.com/books?id=L65DAAAAYAAJ&q=magadhi+prakrit+bengal |language=en}}</ref> আৰু কিছুমান নাটকত, যেনে প্ৰাকৃত নাটকত স্থানীয়ভাষাৰ সংলাপক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই প্ৰখ্যাত ধৰ্মীয় ব্যক্তি [[গৌতম বুদ্ধ|বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]<ref>{{Cite book|last=Beames|first=John|url=http://ebooks.cambridge.org/ref/id/CBO9781139208871|title=Comparative Grammar of the Modern Aryan Languages of India: To Wit, Hindi, Panjabi, Sindhi, Gujarati, Marathi, Oriya, and Bangali|orig-year=1879 |year=2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-20887-1|location=Cambridge|doi=10.1017/cbo9781139208871.003}}</ref>ৰ ভাষা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু মগধ মহাজনপদ আৰু [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ দৰবাৰৰ ভাষাও আছিল; অশোকৰ কিছুমান আদেশ ইয়াত ৰচনা কৰা হৈছিল।<ref name="Chatterjee'/><ref>Bashan A.L., ''The Wonder that was India'', Picador, 2004, pp. 394</ref> পিছলৈ মগধী প্ৰাকৃত পূৰ্ব ভাৰত-আৰ্য্য ভাষালৈ বিকশিত হয়:<ref name=Claus2003>South Asian folklore: an encyclopedia : Afghanistan, Bangladesh, India, By Peter J. Claus, Sarah Diamond, Margaret Ann Mills, Routledge, 2003, p. 203</ref><ref>Ray, Tapas S. (2007). [https://books.google.com/books?id=OtCPAgAAQBAJ&pg=PA444 "Chapter Eleven: "Oriya"]. In Jain, Danesh; Cardona, George. ''The Indo-Aryan Languages''. Routledge. p. 445. {{ISBN|978-1-135-79711-9}}.</ref> *[[বাংলা]]–[[অসমীয়া]] *[[বিহাৰী ভাষা]] *[[হালবিক ভাষা]] *[[ওডিয়া ভাষা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20150214085724/http://jainworld.com/literature/jain_agams.asp Jain Agams] (archived) * [https://web.archive.org/web/20140810115344/http://jainfriends.tripod.com/books/jibljainismliterature.html Jainism in Buddhist Literature] (archived) * {{cite thesis|type=PhD|first=Mathew W S|last=Toulmin|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743|publisher=The Australian National University|year=2006}} ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 4haaaebpj1ry0j9dxryynnpufg8dbev 0 109311 647444 637117 2026-10-24T21:04:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647444 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চৌ য়্যুন-ফ্যাট | honorific_suffix = [[Silver Bauhinia Star|SBS]] | image = Chow Yun Fat for wiki.jpg | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০০৭ চনত চৌ য়্যুন ফ্যাটChow Yun-fat in 2007 | native_name = {{nobold|周潤發}} | native_name_lang = zh-Hant-HK | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|1955|05|18|df=y}} | birth_place = লাম্মা আইলেণ্ড, ব্ৰিটিছ [[হং কং]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | nationality = | other_names = ডনাল্ড চৌ | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation = অভিনেতা, গায়ক | years_active = ১৯৭৩ চনৰপৰা- বৰ্তমানলৈ | spouse = {{plainlist| * {{marriage|কেণ্ডিক য়্যু|1983|1983|reason=div}} * {{marriage|জেচমিন ট্যান|1986}} }}}} '''চৌ ইউন-ফ্যাট''' [[এছবিএছ]] ({{Lang-en|: Chow Yun-fat SBS}}) ; ( জন্ম: ১৮ মে' ১৯৫৫), এজন [[হংকঙৰ]] অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা। ইয়াৰ আগতে তেওঁ ড'নাল্ড চৌ নামেৰে পৰিচিত আছিল<ref name="a">{{cite book | title="Frequently Asked Questions and Additional Information". Retrieved 13 May 2016 – via Google Books. | url=https://archive.org/details/onceupontimeinch00yang | author=Yang, Jeff | authorlink=Once Upon a Time in China: A Guide to Hong Kong, Taiwanese, and Mainland Chinese Cinema. New York City: Atria Books. | year=(2003). | pages=p. 275. | isbn=ISBN 9780743448178.}}</ref><ref name="b">{{cite book | title="Chow Yun-fat to win Asian Filmmaker of the Year at Busan International Film Festival". | authorlink=Retrieved 10 October 2024.}}</ref>। মেলোড্ৰামা আৰু কমেডী আৰু একচন ধৰ্মী ঐতিহাসিক নাটকলৈকে সামৰি লোৱা তেওঁৰ বহুমুখী প্ৰতিভাৰ বাবে বৰ্তমানলৈকে বহুতো প্ৰশংসা বুটলিবলৈ সক্ষম হৈছে, সেইবোৰৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে তিনিটা [[হংকং চলচ্চিত্ৰ বঁটা ]] আৰু দুটা [[গোল্ডেন হৰ্চ বঁটা ]]উল্লেখযোগ্য।<ref name="c">{{cite book | title="Hong Kong star Chow Yun-fat named Asian Filmmaker of the Year at Busan film festival". | publisher=South China Morning Post. 6 | authorlink=September 2023. Retrieved 10 October 2024.}}</ref> চল্লিশ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰত চৌৱে ১০০ খনতকৈও অধিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক নাটক আৰু ছবিত অভিনয় কৰিছে।<ref name="d">{{cite web | url=https://www.cityu.edu. | title=hk/sites/g/files/asqsls3821/files/2019-06/chow-en.pdf | accessdate=20 November 2024 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[টিভিবি় ]] ৰ নাটক যেনে, [[দ্য গুড, দ্য বেড এণ্ড দ্য আগলি ]](১৯৭৯) আৰু [[দ্য বাণ্ড ]](১৯৮০) আদিয়ে চৌক খ্যাতিৰ উচ্চ শিখৰত অৱস্থান কৰাইছে। তেওঁৰ প্ৰথমখন প্ৰশংসিত ছবি আছিল হংকঙৰ ৰাজনৈতিক নাটক [[দ্য ষ্ট'ৰী অৱ উ ভিয়েট ]](১৯৮১), য'ত তেওঁ আমেৰিকাত উপনীত হ'বলৈ সংগ্ৰাম কৰা এজন ভিয়েটনামী শৰণাৰ্থীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="e">{{cite web | url=https://www.britannica.com/ | title=biography/Chow-Yun-Fat#:~:text=Chow%20Yun%2DFat%20(born%20May,career%20in%20the%20United%20States. | accessdate=20 November 2024}}</ref> তেওঁ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জন উৰ সৈতে হংকঙৰ পাঁচখন একচন ছবিত সহযোগিতা কৰাৰ বাবে সকলোৰে হৃদয়ত ঠাই পাইছিল: [[এ বেটাৰ টুমৰ']] (১৯৮৬)[[ এ বেটাৰ টুম'ৰ'- ২]] (১৯৮৭), [[দ্য কিলাৰ-১ ]](১৯৮৯),[[ ওৱান্স এ থিফ ]](১৯৯১), আৰু [[হাৰ্ড বয়ল্ড ]](১৯৯২)।ইয়াৰ ভিতৰত এ বেটাৰ টুমৰ' চলচ্চিত্ৰ খনে চৌ'ক এছিয়ান বক্স অফিচত ছুপাৰষ্টাৰ কৰি তুলিছিল,<ref name="f">{{cite book | url=www.britannica.com. | title="Chow Yun-Fat | Biography, Movies, & Facts | Britannica". Retrieved 10 October 2024. | year=Retrieved 10 October 2024.}}</ref> উৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত ভিডিঅ’ গেম [[ষ্ট্ৰেংগলহ’ল্ড ]] (২০০৭)তো তেওঁ অভিনয় কৰিছিল। চৌৱে হংকঙৰ পৰিচালক [[ৰিংগো লামৰ ]]সৈতেও কেইবাখনো জনপ্ৰিয় একচন ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল, সেই বোৰ হ’ল [[চিটি অন ফায়াৰ ]](১৯৮৭), [[ৱাইল্ড চাৰ্চ ]](১৯৮৯), আৰু [[ফুল কন্টাক্ট ]](১৯৯২) আদি। হংকঙৰ গেংষ্টাৰ ছবিক বিশ্বৰ দৰবাৰত প্ৰতিস্থা কৰাৰ কৃতিত্ব চৌক দিয়া হৈছে।<ref name="g">{{cite journal | title="Hong Kong star Chow Yun-fat named Asian Filmmaker of the Year at Busan film festival". Retrieved 10 October 2024. | journal=South China Morning Post. 6 September 2023.}}</ref> তেওঁৰ আন উল্লেখযোগ্য হংকং আৰু চীনা ছবিসমূহৰ ভিতৰত [[গড অৱ গেম্বলাৰ্ছ ]] (১৯৮৯),[[ কাৰ্ছ অৱ দ্য গোল্ডেন ফ্লাৱাৰ ]](২০০৬),[[ লেট দ্য বুলেটছ ফ্লাই ]](২০১০),[[ ফ্ৰম ভেগাছ টু মাকাউ ]](২০১৪) আৰু ইয়াৰ দুখন ছিকুৱেল (২০১৫, ২০১৬), আৰু [[অফিচ ]](২০১৫)। চৌৱে হলিউডত অভিষেক ঘটায় [[দ্য ৰিপ্লেচমেণ্ট কিলাৰ্ছ ]](১৯৯৮) ছবিখনৰ জৰিয়তে। পশ্চিমত তেওঁ [[আন্না এণ্ড দ্য কিং]] (১৯৯৯),[[ ক্ৰাউচিং টাইগাৰ ]],[[ হিডেন ড্ৰেগন ]](২০০০), [[বুলেটপ্ৰুফ মংক ]](২০০৩), [[পাইৰেটছ অৱ দ্য কেৰিবিয়ান: এট ৱৰ্ল্ডছ এণ্ড ]](২০০৭)ৰ বাবেও পৰিচিত। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== চৌৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫৫ চনৰ ১৮ মে'ত হংকঙৰ [[লাম্মা দ্বীপ ]]ত। তেও পিতৃৰ নাম চৌ ইউং-ৱান,যি[[শ্বেল অইল কোম্পানী ]]ৰ টেংকাৰত কাম কৰিছিল আৰু মাতৃৰ নাম চান লাই-ফঙ এগৰাকী চাফাই কৰ্মী আৰু শাক-পাচলি খেতিয়ক আছিল।<ref>{{Cite web |title=Chow Yun-Fat |url=https://www.biography.com/people/chow-yun-fat-9542273 |publisher=Biography.com |access-date=15 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515183933/https://www.biography.com/people/chow-yun-fat-9542273 |archive-date=15 May 2018 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |author=((Editors of Encyclopaedia Britannica, The)) |title=Chow Yun-fat |url=https://www.britannica.com/biography/Chow-Yun-Fat |encyclopedia=[[Encyclopaedia Britannica]] |date=14 May 2018 |access-date=15 May 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.filmreference.com/film/2/Yun-Quite-Chow.html |title=Yun-Fat Chow Biography (1955-) |publisher=Filmreference.com |access-date=2010-09-23}}{{dead link|date=May 2018}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=KC&p_theme=kc&p_action=search&p_text_direct-0=0EAF46E2D345CD11&p_field_direct-0=document_id |date=1999-03-15 |page=D4 |work=[[The Kansas City Star]] |title=A man of melodrama: Action films made Chow Slightly-Fat famous, but 'The Corruptor' star says he's an actor |url-access=subscription |access-date=2010-02-15 |archivedate=2018-05-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180515183845/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=KC&p_theme=kc&p_action=search&p_text_direct-0=0EAF46E2D345CD11&p_field_direct-0=document_id |deadurl=yes }}</ref> চৌ লম্মা দ্বীপৰ এটা কৃষক সম্প্ৰদায়ত, বিদ্যুৎ নথকা ঘৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{cite web | title = Honorary Doctor of Letters - Mr CHOW Yun-fat | url = https://www.cityu.edu.hk/cityu/about/honorary/doc/chow-en.pdf | access-date = 2008-10-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110926233004/https://www.cityu.edu.hk/cityu/about/honorary/doc/chow-en.pdf | archive-date = 2011-09-26 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Martial parts |first=Jim |last=Slotek |work=[[Jam!|Jam.canoe.ca]] |url=http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/Y/Yun_Fat_Chow/2003/04/13/762802.html |archive-url=https://archive.today/20120727010050/http://jam.canoe.ca/Movies/Artists/Y/Yun_Fat_Chow/2003/04/13/762802.html |url-status=usurped |archive-date=2012-07-27 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.questia.com/read/1G1-100226992 |title=Film chat: Chow Yun-Fat - Chowing the Fat; How Eastern Hero Chow Not-Fat came to hold the West hostage. By Anna Day. (Features) Article from The Mirror (London, England) |publisher= |date=2003-04-18 |access-date=2019-01-05 |archive-date=2020-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200825174551/https://www.questia.com/read/1G1-100226992/film-chat-chow-yun-fat-chowing-the-fat-how-eastern |url-status=dead |archivedate=2020-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200825174551/https://www.questia.com/read/1G1-100226992/film-chat-chow-yun-fat-chowing-the-fat-how-eastern |deadurl=yes }}{{ISBN?}}</ref> প্ৰতিদিনে দোকমোকালিতে ভোৰভোৰাই সাৰ পাই উঠি মাকক ৰাস্তাত [[বনৌষধি জেলী ]] আৰু [[হাক্কা চাহ-পুডিং]] বিক্ৰী কৰাত সহায় কৰিছিল; দুপৰীয়া পথাৰত কাম কৰিবলৈ গৈছিল। দহ বছৰ বয়সত তেওঁৰ পৰিয়াল [[ক’লুন ]]লৈ গুচি যায়। ১৭ বছৰ বয়সত চৌৱে স্কুল এৰি বেলবয়,<ref>{{cite news |last=Boland |first=Rory |date=2007-07-15 |title=Hong Kong feels like a movie set because it is |url=http://www.boston.com/travel/articles/2007/07/15/hong_kong_feels_like_a_movie_set_because_it_is/ |access-date=2010-09-23 |work=[[The Boston Globe]] |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303180032/http://www.boston.com/travel/articles/2007/07/15/hong_kong_feels_like_a_movie_set_because_it_is/ |deadurl=yes}}</ref> ডাকোৱাল, কেমেৰা বিক্ৰেতা, টেক্সি চালককে ধৰি অদ্ভুত ধৰণৰ কাম কৰি পৰিয়ালটো পোহপাল দিয়াত সহায় কৰিছিল। ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৭৩ চনত ১৮ বছৰ বয়ষত চৌৱে টি ভি বিৰ এবছৰীয়া অভিনেতা প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত যোগ দিয়ে। প্ৰশিক্ষণৰ অন্তত টিভি ষ্টেচনৰ সৈতে তিনি বছৰৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি ছ’প অপেৰাৰ যোগেদি অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ''দ্য কিলাৰ'' (১৯৭৬) আৰু ''হোটেল'' (১৯৭৬) আদি নাটকত তেওঁ স্বীকৃতি লাভ কৰে। ১৯৩০ চনৰ চাংহাইত গেংষ্টাৰসকলৰ ওপৰত নিৰ্মিত ধাৰাবাহিক [[দ্য বাণ্ড ]] ছবিখনৰ পিছতে [[দ্য গুড, দ্য বেড এণ্ড দ্য আগলি ]](১৯৭৯)ত কৰা প্ৰশংসনীয় অভিনয়ে চৌক সমগ্ৰ এছিয়াতে তাৰকা শাৰীলৈ উন্নিত কৰিলে। চৌৱে টিভিৰ সফলতা অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও, তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা হোৱা। ১৯৭৬ চনত হংকঙৰ তেতিয়াৰ তৃতীয় বৃহত্তম চলচ্চিত্ৰ কোম্পানী [[গোল্ডিগ ফিল্মছ]] ৰ সৈতে একচেটিয়া চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি তেওঁ চলচ্চিত্ৰত অভিষেক ঘটায়।<ref>{{Cite web |title=Hong Kong film archive |url=https://www.filmarchive.gov.hk/documents/18995340/19057028/hkfilmographyseries_08_foreword.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609075908/https://www.filmarchive.gov.hk/documents/18995340/19057028/hkfilmographyseries_08_foreword.pdf |archive-date=2021-06-09 |at=note page 3}}</ref> ইণ্ডোনেছিয়ান চীনা ব্যৱসায়ী গৌ হিয়াপ কিয়ানে প্ৰতিষ্ঠা আৰু কেৱল পুঁজিৰে সহায় কৰা গোল্ডিগ ফিল্মছে <ref>{{Cite web |title=Goldig Films ----- History |url=http://goldigfilms.com.hk/History/index.htm |access-date=2023-01-31 |publisher=goldigfilms.com.hk}}</ref> ১৯৭২ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈকে ১০০খনতকৈও অধিক চিনেমা নিৰ্মাণ আৰু বিতৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Goldig Films - Productions |url=https://hkmdb.com/db/companies/view.mhtml?id=1017display_set=engdisplay_set=engdisplay_set=eng&display_set=eng |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609075907/https://hkmdb.com/db/companies/view.mhtml?id=1017display_set=engdisplay_set=engdisplay_set=eng&display_set=eng |archive-date=2021-06-09 |publisher=HKMDB |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609075907/https://hkmdb.com/db/companies/view.mhtml?id=1017display_set=engdisplay_set=engdisplay_set=eng&display_set=eng |archivedate=2021-06-09 |access-date=2024-11-21 |deadurl=yes}}</ref> ১৯৮৬ চনত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[জন উৰ]]ৰৰ গেংষ্টাৰ একচন-মেলোড্ৰামা এ বেটাৰ টুম’ৰ’ত অভিনয় কৰি তেওঁ সফলতাৰ উচ্ছ শিখৰত আৰোহণ কৰে।এ বেটাৰ টুম’ৰ’ৱে এছিয়াৰ বক্স অফিচত স্থান দখল কৰিছিল আৰু চৌ আৰু পৰিচালক জন উক মেগাষ্টাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। হংকং চলচ্চিত্ৰ বঁটাত তেওঁক প্ৰথম শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা প্ৰদান কৰে এ বেটাৰ টুম’ৰ’ৱে। এই ছবি খন আছিল সেই সময়ত হংকঙৰ ইতিহাসত সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা ছবি, যিয়ে হংকঙৰ গেংষ্টাৰ ছবিৰ বাবে এক নতুন মানদণ্ড প্ৰতিস্থা কৰিলে। এই সুযোগতে চৌৱে সম্পূৰ্ণৰূপে টিভি ৰ কাম এৰি দিলে। এ বেটাৰ টুমৰ’ৰ পৰা লাভ কৰা প্ৰাচুৰ্য্যই তেওঁক বহুত নতুন নতুন ছবি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ উৎসাহ যোগাই। সেই বোৰ হ’ল; এ বেটাৰ টুম’ৰ’-২ (১৯৮৭), প্ৰিজন অন ফায়াৰ (১৯৮৭), প্ৰিজন অন ফায়াৰ-২ (১৯৯১), দ্য... কুৱেন্টিন টেৰেন্টিনোৰ ৰিজাৰ্ভাৰ ডগছৰ বাবে প্ৰেৰণাদায়ক কিলাৰ (১৯৮৯), এ বেটাৰ টুম’ৰ’-৩ (১৯৯০), হাৰ্ড বয়ল্ড (১৯৯২) আৰু চিটি অন ফায়াৰ (১৯৮৭) আদি। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কমেডী ছবি ডায়েৰী অৱ এ বিগ মেন (১৯৮৮) আৰু নাও ইউ ছি লাভ, নাও ইউ ডন'ট (১৯৯২) আৰু ৰোমান্টিক ব্লকবাষ্টাৰ ছবি লাভ ইন এ ফ'লেন চিটি (১৯৮৪) আৰু এণ অটমছ টেল (১৯৮৭)ত অভিনয় কৰি গোল্ডেন হৰ্চ বঁটাৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৮৯ চনত বিখ্যাত [[ৱং জিঙ ]] ৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত গড অৱ গেম্বলাৰ্ছ ছবিখনত তেওঁ নিজৰ পৃথক ব্যক্তিত্বক একত্ৰিত কৰিছিল, য'ত তেওঁ পাল পাতি এজন চুৱেভ চাৰ্মাৰ, এজন বহল কমেডিয়ান আৰু এজন একচন হিৰো হিচাপে অভিনয় কৰি দৰ্শকক আচৰিত কৰি তুলিছিল। ছবি খন ইমান জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল যে হংকঙৰ সৰ্বকালৰ বক্স অফিচৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল আৰু জুৱাৰ ছবিৰ ধাৰাবাহিকতাৰ লগতে [[এণ্ডি লাউ]] আৰু [[ষ্টিফেন চৌ]] অভিনীত কেইবাখনো কমিক ছিকুৱেলৰ জন্ম দিছিল। চৌৰ অভিনিত চৰিত্ৰসমূহত সততে ফুটি উঠা ৰুক্ষ স্বভাৱ আৰু কঠোৰ যুৱ অৱয়ৱৰ কাৰণে তেওঁক "'''বেবিফেচ কিলাৰ'''" উপনামেৰেও জনা যায়। অৱশ্যে লছ এঞ্জেলছ টাইমছে চৌ ইউন-ফেটক "বিশ্বৰ আটাইতকৈ শীতল অভিনেতা" বুলি ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=the coolest actor in the world : In This Country, Chow Yun-fat Is Only a Cult Figure. But the Hong Kong Action Star Has a Global Audience That Has Made His Movies International Blockbusters. With China About to Take Back the Crown Colony, He Has His Eye on the United States. |first=RJ |last=Smith |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-03-12-tm-41618-story.html |newspaper=Los Angeles Times |date=1995-03-12 |access-date=2011-06-26}}</ref> ২০০৩ চনত চৌৱে [[বুলেটপ্ৰুফ মংক]]ত অভিনয় কৰে। ২০০৪ চনত চৌৱে [[ৱেইটিং এল’ন ]] ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মূল চীনৰ ছবি এখনত চমকপ্ৰদ অভিনয় কৰে ।<ref>{{Cite book|last1=Rojas|first1=Carlos|url=https://books.google.com/books?id=myXXqpee_XQC&q=chow+yun-fat+waiting+alone+cameo&pg=PA184|title=The Oxford Handbook of Chinese Cinemas|last2=Chow|first2=Eileen|date=2013-04-25|publisher=OUP USA|isbn=978-0-19-976560-7|language=en}}</ref> ২০০৬ চনত তেওঁ গং লি আৰু জে চৌৰ সৈতে মিলি জাং ইমৌৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত [[ কাৰ্ছ অৱ দ্য গোল্ডেন ফ্লাৱাৰ]] ছবিত কাম কৰে। ২০০৭ চনত [[পাইৰেটছ অৱ দ্য কেৰিবিয়ান: এট ৱৰ্ল্ডছ এণ্ড]]ত পাইৰেট অধিনায়ক ছাও ফেঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ পৰা ২০১৬ চনলৈকে চৌৱে তেওঁৰ গড অৱ গেম্বলাৰ্ছৰ পৰিচালক ৱং জিঙৰ সৈতে পুনৰ মিলি [[ফ্ৰম ভেগাছ টু মাকাউ]] ফ্ৰেঞ্চাইজি নিৰ্মাণ কৰে। ২০১৮ চনত তেওঁ এৰন কোৱাকৰ সৈতে প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গত অভিনয় কৰে আৰু ৩৮ সংখ্যক হংকং চলচ্চিত্ৰ বঁটাত তেওঁক আন এক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://hk.movies.yahoo.net/movie/details/22489-%E8%B3%AD%E5%9F%8E%E9%A2%A8%E9%9B%B2|work=Yahoo.net|title=From Vegas to Macau|access-date=2024-11-21|archivedate=2014-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141025110217/https://hk.movies.yahoo.net/movie/details/22489-%E8%B3%AD%E5%9F%8E%E9%A2%A8%E9%9B%B2|deadurl=yes}}</ref> ২০২৩ চনত তেওঁ টনি লিউঙৰ পিছত ২৮ সংখ্যক বুছান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰদানত বছৰৰ এছিয়ান চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱা দ্বিতীয়জন হংকং অভিনেতা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="b"/> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৮৩ চনত তেওঁ এছিয়া টেলিভিছনৰ অভিনেত্ৰী কেণ্ডিচ ইউৰ সৈতে আৰু ১৯৮৬ চনত চৌৱে ছিংগাপুৰৰ জেচমিন টানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। প্ৰথম খন বিবাহৰ মাত্ৰ ন মাহৰ পিছত বিচ্ছেদ হেৱাত দ্বিতীয় খন সম্পন্ন হয়। ১৯৯১ চনত মৃত কন্যা সন্তান জন্ম দিয়াৰ পিছত তেওঁলোকে নিঃসন্তান হৈ থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। পৰ্দাত সমৰ কলা দেখুৱাৰ বাবে বিখ্যাত হোৱা চৌৱে ষ্টাণ্ট সমন্বয়কৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল। তেওঁ দেখাত ‘এথলেটিক’ যেন লাগিলেও এটা সাক্ষাত কাৰত “মই ব্ৰুচ লী বা... জেকি চানৰ দৰে নহয়” বুলি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2023-01-19 |title=Chow Yun-fat: 10 interesting facts about Hong Kong's megastar |url=https://www.lifestyleasia.com/hk/entertainment/chow-yun-fat-10-facts-about-hong-kong-cinemas-greatest-icon/ |access-date=2024-10-10 |website=Lifestyle Asia Hong Kong |language=en-HK}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-10-17 |title=‘I felt like crying’: Zhang Ziyi on filming Crouching Tiger, Hidden Dragon |url=https://www.scmp.com/lifestyle/entertainment/article/3152297/crouching-tiger-hidden-dragon-what-michelle-yeoh-zhang-ziyi |access-date=2024-10-10 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> ২০১৮ চনত চৌৰ পত্নী জেচমিন টানে প্ৰকাশ কৰিছিল যে চৌ’ৰ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ হৈছে ৫.৬ বিলিয়ন হংকং ডলাৰ। চৌৱে কয় যে তেওঁ নিজৰ সম্পত্তিৰ ৯৯% দাতব্য সংস্থালৈ দান কৰিব।<ref>{{Cite web |title=56億全捐！發哥霸氣一句話韓網跪了 |url=https://tw.news.yahoo.com/56%E5%84%84%E5%85%A8%E6%8D%90-%E7%99%BC%E5%93%A5%E9%9C%B8%E6%B0%A3-%E5%8F%A5%E8%A9%B1%E9%9F%93%E7%B6%B2%E8%B7%AA%E4%BA%86-085004942.html |access-date=2022-07-10 |website=tw.news.yahoo.com |date=20 December 2018 |language=zh-Hant-TW}}</ref> চৌৱে জনসাধাৰনৰ লগত ৰাজহুৱা ভাবমূৰ্তি বজাই ৰাখিবলৈ হংকঙৰ খাদ্যৰ ষ্টল আৰু ৰাজহুৱা পৰিবহণ স্থলি সমূহত সঘনাই উপস্থিত হয় গৈ ।<ref>{{cite news |title=Chow Yun-fat lives on just $100 a month, will leave entire $714 million fortune to charity |url=https://shanghai.ist/2018/10/15/chow-yun-fat-lives-on-just-100-a-month-will-leave-entire-714-million-fortune-to-charity/ |access-date=30 December 2019 |work=shanghaiist |date=15 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114080222/http://shanghai.ist/2018/10/15/chow-yun-fat-lives-on-just-100-a-month-will-leave-entire-714-million-fortune-to-charity/ |archive-date=14 November 2019 |url-status=dead |archivedate=14 November 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191114080222/http://shanghai.ist/2018/10/15/chow-yun-fat-lives-on-just-100-a-month-will-leave-entire-714-million-fortune-to-charity/ |deadurl=yes }}</ref> চৌৱে ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ২ ঘণ্টা ৩০ মিনিটতকৈও কম সময়ত হাফ মাৰাথন দৌৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Chow Yun-fat steals show as 8,000 run 'perfect' inaugural Hong Kong-Zhuhai-Macau Bridge Half Marathon|url=https://www.scmp.com/sport/hong-kong/article/3242073/chow-yun-fat-steals-show-8000-run-perfect-inaugural-hong-kong-zhuhai-macau-bridge-half-marathon|work=South China Morning Post}}</ref> ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চৌৱে হংকঙত সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰৰ বাবে নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলন [[ছাতি আন্দোলন ]]ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ প্ৰতি সমৰ্থন আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|title=周润发无奈被卷入封杀传闻 并未支持占中--人民网娱乐频道--人民网|url=http://ent.people.com.cn/n/2014/1027/c1012-25916975.html|access-date=2021-12-29|website=ent.people.com.cn}}</ref><ref>{{Cite web|last=狄雨霏|date=2014-10-30|title=宁愿"少赚点"，周润发亦挺"占中"|url=https://cn.nytimes.com/china/20141030/c30chow/|access-date=2021-12-29|website=纽约时报中文网|language=zh-cmn-hans}}</ref><ref>{{cite news |title=Chow Yun-Fat Speaks Out in Support of Hong Kong Democracy Protestors |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/chow-yun-fat-speaks-support-737529 |access-date=3 February 2020 |work=The Hollywood Reporter |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 2fr2lc17a18epfwrecixt9jf21rtm7j 0 110327 647404 632784 2026-10-24T18:55:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647404 wikitext text/x-wiki {{Stub}} {{Infobox company | name = গ্ৰামীণ বেংক | native_name = গ্ৰামীণ বেংক | native_name_lang = bn | type = Statutory public authority<ref name="bank_act">{{cite news |title=Grameen Bank Act 2013 |url=http://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-1138.html |newspaper=Grameen Bank Act 2013 |access-date=30 December 2013 |archive-date=1 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201084600/http://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-1138.html |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240201084600/http://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-1138.html |archivedate=1 February 2024 |deadurl=yes }}</ref> | founder = [[Muhammad Yunus]] | area_served = [[Bangladesh]] | key_people = [[Abdul Hannan Chowdhury]]<ref>{{cite news |title=Professor Abdul Hannan made Grameen Bank chairman |url=https://www.tbsnews.net/economy/banking/professor-abdul-hannan-made-grameen-bank-chairman-932956 |work=[[The Business Standard]] |date=3 September 2024 |language=en}}</ref> (Chairman) <br>Nur Mohammad<ref>{{cite news |title=Nur Mohammad new MD of Grameen Bank |url=https://www.tbsnews.net/economy/corporates/nur-mohammad-new-md-grameen-bank-772370 |work=[[The Business Standard]] |date=9 January 2024 |language=en}}</ref> (Managing Director) | industry = [[Bank]] | products = [[Microfinance]]<br />[[Banking|Banking services]] <br />[[Retail banking|Consumer Banking]]<br />[[Investment Banking]] | services = | revenue = | operating_income = | net_income = [[৳]]2360.49 million<ref name="2022annual">{{cite web |url=https://grameenbank.org.bd/public/assets/archive/annual_report/1707643963_Annual%20Reort%202022%20PDF_1_11zon-1.pdf |title=Annual Report 2022 |website=Grameen Bank}}</ref> | net_income_year = 2022 | aum = ৳169.251 billion (members), ৳74.94 billion (non-members)<ref name="2022annual"/> | assets = ৳301.05 billion<ref name="2022annual"/> | assets_year = 2022 | equity = ৳26.920 billion<ref name="2022annual"/> | equity_year = 2022 | num_employees = 18,203<ref name="2022annual"/> | num_employees_year = 2022 | foundation = {{Start date|1983|10}} | location = [[Dhaka]], Bangladesh | num_locations = 2,568 branches (2022)<ref name="2022annual"/> | homepage = {{URL|grameenbank.org.bd}} }} [[চিত্ৰ:Grameen.JPG|thumb|গ্ৰামীণ বেংক ভৱন]] '''গ্ৰামীণ বেংক''' হৈছে [[বাংলাদেশ]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এক ক্ষুদ্ৰ বিত্তীয় বিশেষত্ব থকা সামূহিক উন্নয়ন বেংক।<ref name="Guardian">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sustainable-business/2017/mar/29/we-are-all-entrepreneurs-muhammad-yunus-on-changing-the-world-one-microloan-at-a-time|dead-url=9 August 2017|date=29 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240626094701/https://www.theguardian.com/sustainable-business/2017/mar/29/we-are-all-entrepreneurs-muhammad-yunus-on-changing-the-world-one-microloan-at-a-time|archivedate=26 June 2024}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFCosic2017">Cosic, Miriam (29 March 2017). </cite></ref><ref>{{Cite web|title=About us|url=http://www.grameen-info.org/about-us/|work=Grameem Bank|date=2 March 2015|accessdate=9 August 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.grameen-info.org/about-us/ "About us"]. </cite></ref> [[Category:Articles containing Bengali-language text]] ই বন্ধক প্ৰয়োজন নোহোৱাকৈ দৰিদ্ৰ লোকসকলক ক্ষুদ্ৰ ঋণ (মাইক্ৰ'ক্ৰেডিট বা "গ্ৰামীনক্ৰেডিট" নামেৰে জনাজাত) প্ৰদান কৰে।<ref name="What is Microcredit">{{Cite web|url=http://www.grameen-info.org/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=108|title=What is Microcredit?|publisher=Grameen Bank|accessdate=11 March 2011}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.grameen-info.org/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=108 "What is Microcredit?"]. </cite></ref> গ্ৰামীণ বেংক হৈছে বিধিৱদ্ধ এক ৰাজহুৱা কৰ্তৃপক্ষ। ইয়াৰ জন্ম ১৯৭৬ চনত চিটাগং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক [[মুহাম্মদ ইউনুছ|মহম্মদ ইউনুছ]] এক গৱেষণা প্ৰকল্পৰ যোগেদি হৈছিল, যিয়ে গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰ লোকসকলক বেংকিং সেৱা প্ৰদানৰ বাবে‍ ঋণ প্ৰদান ব্যৱস্থা পৰিকল্পনাত নিযোজিত হৈছিল। ১৯৮৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ দ্বাৰা গ্ৰামীণ বেংকক এক স্বতন্ত্ৰ বেংক হিচাপে কাম কৰাৰ বাবে অনুমতি প্ৰদান কৰা হৈছিল। ২০০৩ চনৰ পৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত বেংকটোৱে উল্লেখযোগ্য উন্নতি কৰিছিল। ২০২২ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে বেংকৰ পৰা মুঠ ঋণ লোৱা লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় নিযুত, আৰু তাৰে ৯৬.৮১% মহিলা।<ref name="kk">{{cite web | url=https://grameenbank.org/public/assets/archive/annual_report/Annual_Report_2021.pdf | title=Annual Report 2021 | accessdate=24 December 2024 | archivedate=5 June 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230605175232/https://grameenbank.org/public/assets/archive/annual_report/Annual_Report_2021.pdf | deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৮ চনত বেংকৰ "কম খৰচী গৃহ নিৰ্মাণ কাৰ্যসূচী"ৰ বাবে‍ বিশ্ব বাসস্থান বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০০৬ চনত বেংক আৰু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মহম্মদ ইউনুছক যুটীয়াভাৱে [[শান্তি ন'বেল বঁটা|শান্তিৰ নোবেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2006/press.html|title=The Nobel Peace Prize for 2006|publisher=The Nobel Peace Prize for 2006|date=13 October 2006|accessdate=13 October 2006}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2006/press.html "The Nobel Peace Prize for 2006"]. </cite></ref> বেংকৰ সফলতাই বিশ্বৰ ৬৪খনতকৈও অধিক দেশত একেধৰণৰ প্ৰকল্পসমূহক অনুপ্ৰাণিত কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে বিশ্ব বেংকৰ গাঁৱলীয়া ধৰণৰ ঋণ প্ৰদান প্ৰণালীৰ বাবে বিত্তীয় সহযোগিতা।<ref name="P.S">{{Cite book|last=Khandker|first1=Shahidur R.|url=https://books.google.com/books?id=rNN3Dfxcc3oC&q=grameen+bank&pg=PR5|title=Grameen Bank: Performance and Sustainability|last2=Baqui, M. A.|last3=Khan Z. H.|date=1995|publisher=World Bank Publications|isbn=978-0-8213-3463-8|page=vi}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKhandkerBaqui,_M._A.Khan_Z._H.1995">Khandker, Shahidur R.; Baqui, M. A.; Khan Z. H. (1995). </cite></ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৪ চনত বাংলাদেশৰ দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ত মহম্মদ ইউনুছে ৪২টা পৰিয়ালৰ এটা দলক ২৭ মাৰ্কিন ডলাৰৰ ব্যক্তিগত ঋণ প্ৰদান কৰি অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। এই ঋণে তেওঁলোকক বিক্ৰীৰ বাবে সামগ্ৰী উৎপাদন কৰাত সহায় কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোক শোষণমূলক ঋণৰ উচ্চ সুতৰ বোজাৰ পৰা মুক্ত হৈছিল।<ref name="jjjjjjj">{{cite web | title=Microloan Pioneer and His Bank Win Nobel Peace Prize | publisher=The New York Times (১৩ অক্টোবৰ ২০০৬) | accessdate=24 December 2024 | author=Anand Giridharas; Keith Bradsher}}</ref> ইউনুছে বিশ্বাস কৰিছিল যে এনে ঋণ যদি বৃহত্তৰ জনগণৰ বাবে উপলব্ধ কৰা হয় তেন্তে ব্যৱসায়ক উৎসাহিত কৰিব পৰা যাব আৰু বাংলাদেশৰ ব্যাপক গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস কৰিব পৰা যাব। ইউনুছে নিজৰ গৱেষণা আৰু অভিজ্ঞতাৰ পৰাই গ্ৰামীণ বেংকৰ নীতি প্ৰণয়ন কৰিছিল।<ref name="kk"/> তেওঁ এক গৱেষণা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰি এটি ৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যিক বেংক আৰু চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে‍ কাম কৰি গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰসকলৰ বাবে ঋণ আৰু বেংকিং সেৱা প্ৰদানৰ পদ্ধতি পৰীক্ষা কৰিছিল; যাৰ লক্ষ্য আছিল ক্ষুদ্ৰ ঋণ বৃদ্ধি কৰা। ১৯৭৬ চনত এই প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা প্ৰথমবাৰৰ বাবে জোবৰা গাঁৱত সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। পৰৱৰ্তী দুবছৰত এই প্ৰকল্পটোৱে অঞ্চলটোৰ অন্যান্য গাঁওসমূহলৈ সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="খখখ">{{cite book | title=Women and Microcredit in Rural Bangladesh: Anthropological Study of the Rhetoric and Realities of Grameen Bank Lending | url=https://archive.org/details/womenmicrocredit0000rahm | publisher=Boulder, Colorado: Westview Press | author=Rahman, Aminur | year=(২০০১) [First published 1999] | pages=৪ | isbn=978-0-8133-3930-6}}</ref> বাংলাদেশ বেংকৰ সহায়ত এই প্ৰকল্পটো ১৯৭৯ চনত টাংগাইল জিলালৈ (ৰাজধানী ঢাকাৰ উত্তৰত) সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কেইবছৰমানৰ ভিতৰত এই প্ৰকল্পৰ সেৱা বাংলাদেশৰ অন্যান্য জিলালৈও সম্প্ৰসাৰিত হয়।<ref name="খখখ"/> ==পৰিচালনা ব্যৱস্থা== ই বাংলাদেশ বেংকত তালিকাভুক্ত নহয়। বাংলাদেশৰ ৫টা অতালিকাভুক্ত বেংকৰ ভিতৰত ই অন্যতম। ==পুঁজিৰ ব্যৱস্থা== "বেংকটোৱে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা ধন লাভ কৰিছে, আৰু সময়ৰ লগে লগে মূল অৱদানকাৰীসকল স্থানান্তৰিত হৈছে।"<ref name="MorduchRole99">{{cite journal |last=Morduch |first=Jonathan |date=October 1999 |title=The role of subsidies in microfinance: evidence from the Grameen Bank |journal=Journal of Development Economics |volume=60 |issue=1 |page=240 |url=http://www.nyu.edu/projects/morduch/documents/microfinance/Role_of_Subsidies.pdf |access-date=16 January 2008 |doi=10.1016/S0304-3878(99)00042-5}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত দাতা সংস্থাসমূহে কম হাৰত মূলধনৰ শকত অংশ যোগান ধৰিছিল।<ref name="MorduchRole99"/> নব্বৈৰ দশকৰ মাজভাগত বেংকটোৱে বেছিভাগ ধন বাংলাদেশৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ পৰা লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="MorduchRole99"/> অতি শেহতীয়াকৈ গ্ৰামীন বেংকে‍ বিত্তীয় উৎস হিচাপে বণ্ড বিক্ৰী আৰম্ভ কৰিছে।<ref name="MorduchRole99"/> বণ্ডসমূহক অন্তৰ্নিহিত ৰাজসাহায্য দিয়া হয়, কিয়নো ইয়াৰ নিশ্চয়তা বাংলাদেশ চৰকাৰে দিয়ে, তথাপিও ইয়াক বেংকৰ হাৰৰ আধাৰত বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="MorduchRole99"/> ২০১৩ চনত বাংলাদেশৰ সংসদে ‘গ্ৰামীন বেংক আইন’ গৃহীত কৰে, যিয়ে গ্ৰামীণ বেংক অধ্যাদেশ, ১৯৮৩ৰ ঠাইত চৰকাৰক বেংক পৰিচালনাৰ বাবে‍ যিকোনো দিশত নিয়ম প্ৰণয়নৰ কৰ্তৃত্ব প্ৰদান কৰে।<ref name="bank_act" /> ==অনুদান== ২০১৬ চনত গ্ৰামীন আমেৰিকাই এক লাখৰ পৰা ২ লাখ ৫০ হাজাৰ ডলাৰৰ ভিতৰত অনুদান আগবঢ়াইছিল, আনহাতে গ্ৰেমীন ৰিচাৰ্চ নামৰ আন এটা গ্ৰামীণ শাখাই ক্লিণ্টন ফাউণ্ডেশ্যনক ২৫ হাজাৰৰ পৰা ৫০ হাজাৰ ডলাৰৰ ভিতৰত অনুদান আগবঢ়াইছিল। যেতিয়া মহম্মদ ইউনুছ ওপৰত বাংলাদেশত এক অলাভজনক বেংকৰ তদাৰকী সম্পৰ্কীয় বিষয়ত তদন্ত চলি আছিল আৰু বেংকৰ ব’ৰ্ডৰ পৰা পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ ক্লিণ্টন পৰিয়াললৈ এই বিষয়ত ‘সহায়ক’সকলৰ পৰা সহায় বিচাৰি লিখিছিল। অৱশেষত ইউনুছে গ্ৰামীণ বেংকৰ পৰিচালন সঞ্চালকৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Dr Yunus 'donated' to Clinton Foundation |url=https://www.dhakatribune.com/world/north-america/3855/dr-yunus-donated-to-clinton-foundation |access-date=2024-12-18 |website=Dhaka Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2011-05-13 |title=Muhammad Yunus resigns from Grameen Bank |url=https://www.thehindu.com/news/international/Muhammad-Yunus-resigns-from-Grameen-Bank/article13888828.ece |access-date=2024-12-18 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==কৃতিত্ব আৰু বঁটা== ২০০৬ চনত গ্ৰামীন বেংক আৰু মহম্মদ ইউনুছে যৌথভাৱে দৰিদ্ৰতা নিৰাময়ৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে শান্তিৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰে। তাৰ উপৰিও লাভ কৰিছে‍- # [[আগাখান স্থাপত্য পুৰস্কাৰ]]: ১৯৮৯ ([[চুইজাৰল্যাণ্ড]]) # [[কাজী মাহবুবউল্লাহ পুৰস্কাৰ]]: ১৯৯২ ([[বাংলাদেশ]]) # [[ৰাজা বোঁদৱা আন্তৰ্জাতিক উন্নয়ন পুৰস্কাৰ]] : ১৯৯৩ ([[বেলজিয়াম]]) # [[তুন আবদুল ৰাজাক]] পুৰস্কাৰ: ১৯৯৪ ([[মালয়েছিয়া]]) # [[স্বাধীনতা দিবস পুৰস্কাৰ]]: ১৯৯৪ ([[বাংলাদেশ]]) # বিশ্ব বসতি পুৰস্কাৰ: ১৯৯৭ ([[যুক্তৰাজ্য]]) # গান্ধী শান্তি পুৰস্কাৰ: ২০০০ ([[ভাৰত]]) # পিটাৰ্চবাৰ্গ পুৰস্কাৰ: ২০০৪ ([[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) # [[নোবেল শান্তি]] পুৰস্কাৰ: ২০০৬ ([[নৰৱে]]) # এম সি সি আই ঢাকাৰ শতবৰ্ষ পদক পুৰস্কাৰ:২০১৪ ([[বাংলাদেশ]]) # ইণ্টাৰন্যাশনাল ফাইন্যান্স মে‍গাজিনৰ "বেষ্ট কৰ্পোৰেট সোস্যাল ৰেসপন্সেবল বেংক পুৰস্কাৰ :২০১৪ ([[যুক্তৰাজ্য]]) # আই সি এম এ বি'ৰ বেষ্ট কৰ্পোৰেট এৱাৰ্ড পুৰস্কাৰ :২০১৪ ([[বাংলাদেশ]]) == তথ্যসূত্ৰ == fpy6fiir4h8w7g7wf5x3eon81dd7i63 0 110660 647490 631614 2026-10-25T03:32:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647490 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian industrialist (1794–1846)}} {{Infobox person | name = দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰ | image = Dwarakanath_Tagore.jpg | image_size = 200px | caption = দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰ | birth_date = ১৭৯৪ | birth_place = গোবিন্দপুৰ, [[কলকাতা]],বেংগল প্ৰেচিডেন্সি | death_date = {{death date and age|1846|8|1|1794|df=y}} | death_place = [[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]], ইউনাইটেড কিংডম | father = ৰামমনি ঠাকুৰ(জৈৱিক),ৰামলোচন ঠাকুৰ (দত্তক লোৱা) | mother = মেনকা দেৱী (জৈৱিক), অলকা সুন্দৰী দেৱী (গ্ৰহণীয়) | children = ৩, [[দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ সৈতে | occupation = উদ্যোগপতি | spouse = দিগম্বৰী দেৱী (বিবাহ ১৮১১ - ১৮৩৯) | nationality = বৃটিছ ভাৰত }} '''দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰ {{lang_en|Dwarkanath Tagore}}''' (জন্ম ১৭৯৪-১৮৪৬) ব্ৰিটিছ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে উদ্যোগ গঠন কৰা প্ৰথম ভাৰতীয় উদ্যোগপতিসকলৰ ভিতৰত এজন আছিল।<ref>https://archive.org/details/newhistoryofindi0000wolp_i0v9/page/221/mode/1up</ref> তেওঁ ৰামমনি ঠাকুৰৰ পুত্ৰ আছিল আৰু ৰামমনিৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ ৰামলোচন ঠাকুৰক দত্তক লোৱাৰ বাবে দিয়া হৈছিল। তেওঁ কলিকতাৰ ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ বংশধৰ, [[দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ পিতৃ আৰু [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ ককাদেউতাক আছিল। ==পূৰ্বপুৰুষ== দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰ কুশাৰী শাখাৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁলোকক পিৰালী ব্ৰাহ্মণ বুলি কোৱা হৈছিল। পিৰালী শব্দটো পীৰ আলীৰ পৰা আহিছে। ধাৰণা কৰা হয় যে ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ দুজন পূৰ্বপুৰুষে ইছলামৰ সৈতে একেলগে ভোজন কৰি ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। সেয়ে তেওঁলোকৰ আত্মীয়সকল হিন্দু সংগঠনৰ দ্বাৰা কলংকিত হৈছিল আৰু "পিৰালি ব্ৰাহ্মণ" নামটো পাইছিল।<ref name="Thompson_1926_12">{{citation | last1=Thompson | first1=E Jr. |year=1926 |title=Rabindranath Tagore: Poet and Dramatist |publisher=Read |isbn=1-4067-8927-5 |page=12 |quote=The [Tagores] are ''Pirili'' Brahmans [sic]; that is, outcastes, as having supposedly eaten with Musalmans in a former day. No strictly orthodox Brahman would eat or inter-marry with them. }}</ref><ref name="Dutta_1995_17-18">{{cite book |last1=Dutta |first1=K<!--rishna-->. |last2=Robinson |first2=A<!--ndrew-->. |author2-link=W. Andrew Robinson |year=1995 |title=Rabindranath Tagore: The Myriad-Minded Man |url=https://archive.org/details/rabindranathtago00dutt_0 |publisher=Saint Martin's Press |pages=[https://archive.org/details/rabindranathtago00dutt_0/page/18 17]–18 |isbn=978-0-312-14030-4<!--0312140304-->}}</ref> দ্বাৰকানাথৰ আজোককাক জয়ৰাম ঠাকুৰে এজন ব্যৱসায়ী হিচাপে আৰু চন্দননগৰত [[ফ্ৰান্স]] চৰকাৰৰ দেৱান হিচাপে এক বৃহৎ ধন উপাৰ্জন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত ব্ৰিটিছে নতুন ফৰ্ট উইলিয়াম নিৰ্মাণ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গোবিন্দপুৰৰ পৰা পাথুৰিয়াঘাটালৈ স্থানান্তৰিত হয়। তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ নীলমনী ঠাকুৰ (জন্ম ১৭২১ - মৃত্যু ১৭৯১) তেওঁৰ সৰু ভায়েক দৰ্পনাৰায়ণ ঠাকুৰৰ সৈতে বিভেদৰ পিছত তেওঁৰ পত্নী ললিতা দেৱী আৰু পুত্ৰৰ সৈতে পাথুৰিয়াঘাটাত পৈতৃক ঘৰ এৰি যোৱাৰ পিছত জোৰাসাকোৰত বসতি স্থাপন কৰে। নীলমনী ঠাকুৰে জোৰাসাকোৰ ঠাকুৰ বাৰী নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু পাচত এই পৰিয়ালটো বিখ্যাত জোৰাসাকোৰ ঠাকুৰ পৰিয়াল হিছাপে জনাজাত হৈছিল। আনহাতে দৰ্পনাৰায়ণ ঠাকুৰৰ বংশধৰসকল পাথুৰিয়াঘাটা ঠাকুৰ শাখাৰ আছিল।<ref name=f>{{cite book|author=James Wyburd Furrell|title=The Tagore Family: A Memoir|url=https://books.google.com/books?id=h3gOAAAAQAAJ&pg=PA17|accessdate=5 April 2017|year=1882|publisher=K. Paul, Trench, & Company|page=17}}</ref> ==শৈশৱকাল== নীলমনিৰ নাতি দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ জন্ম হৈছিল ১৭৯৪ চনত ৰামমনি ঠাকুৰ আৰু তেওঁৰ পত্নী মেনকা দেৱীৰ ঘৰত। জন্মৰ ঠিক পিছতে তেওঁক ৰামমনিৰ সন্তানহীন ককায়েক ৰামলোচনক ( জন্ম ১৭৫৯ - মৃত্যু ১৮০৭) দত্তক দিয়া হৈছিল। ৰামমোহন সেই সময়ৰ এজন ধনী ব্যক্তি আৰু সংগীতৰ পৃষ্ঠপোষকক আছিল। মেনকা দেৱী দ্বাৰকানাথৰ দত্তক মাতৃ আলোকা সুন্দৰী দেৱীৰ সৰু ভগ্নী আছিল।<ref>{{cite book|title=Thakurbarir Bahirmahal|author=Chitra Deb|publisher=Ananda|year=2018}}</ref> দ্বাৰকানাথে মিষ্টাৰ শ্বেৰবোৰ্ণৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৮০৭ চনত ৰামলোচন মৃত্যু হয়। সেই সময়ত দ্বাৰকানাথ ১৩ বছৰ বয়সৰ নাবালক আছিল। নাবালক দ্বাৰকানাথে বঢ়মপুৰ, উৰিষ্যাৰ সম্পত্তি, আৰু কলিকতাৰ নগৰীয় সম্পত্তিৰ জমিদাৰী চম্ভাৱলগীয়া হয়।<ref>{{Cite book |last=Kling |first=Blair B. |title=Partner in Empire: Dwarkanath Tagore and the Age of Enterprise in Eastern India |url=https://books.google.com/books?id=KVBKeqaYeVwC |year=1976 |publisher=Univ of California Press |isbn=0-520-02927-5 |page=15}}</ref> দ্বাৰকানাথে ১৮১০ চনত ১৬ বছৰ বয়সত বিদ্যালয় এৰিছিল আৰু প্ৰখ্যাত বেৰিষ্টাৰ ৰবাৰ্ট কাটলাৰ ফাৰ্গুছনৰ অধীনত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বেহৰামপুৰ আৰু [[কটক]], [[কলিকতা]] আৰু তেওঁৰ সম্পত্তি বিলাক চম্ভালিব লগীয়া হৈছিল। [[File:Portrait_of_Dwarakanath_Tagore.jpg|thumb|বেংগল ক্লাবত থকা দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ প্ৰতিকৃতি]] ==বিবাহ== ১৭ বছৰ বয়সত দ্বাৰকানাথে ১৮১১ চনত যচুৰৰ ওচৰৰ এজন জমিদাৰৰ ৯ বছৰীয়া জীয়ৰী দিগম্বৰী দেৱীক বিয়া কৰায়। তেওঁলোকৰ ৪জন পুত্ৰ আৰু ১জনী কন্যা আছিল। ইয়াৰে তিনিজন সন্তান জীৱিত আছিল -দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ (জন্ম, ১৮১৭), গিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ (জন্ম, ১৮২০ -মৃত্যু আৰু নগেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ (জন্ম,১৮২৯ - মৃত্যু,১৮৫৮)। দ্বাৰকানাথে এক অপব্যয়ী জীৱনশৈলী যাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে তেওঁৰ গোঁড়া হিন্দু পত্নীৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহিত জীৱন তিক্ততাৰে ভৰি পৰিছিল। পত্নীয়ে হিন্দু ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে তেওঁৰ আচৰণ সম্পৰ্কে পৰামৰ্শ কৰিছিল আৰু অৱশেষত তেওঁ স্বামীৰ সৈতে বাৰ্তালাপ বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। যেতিয়াই তেওঁ কোনো ঘৰুৱা বিষয়বোৰৰ বিষয়ে তেওঁৰ স্বামীৰ সৈতে কথা পাতিব লগা হৈছিল, তেওঁ পবিত্ৰ গঙ্গাৰ পানীত গা ধুইছিল। কিছু দিনৰ বাবে এনেদৰে তেওঁ এই কাম অব্যাহত ৰাখিছিল। অৱশ্যে শীতৰ ঠাণ্ডা নিশা এনেদৰে গা ধুই দিগম্বৰী জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈ পৰিছিল আৰু ১৮৩৯ চনত ৩৭ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite book|title=Thakurbarir Andarmahal|author=Chitra Deb|publisher=Ananda Publishers}}</ref> ==ব্যৱসায়িক জীৱন== [[File:Dwarakanath Thakur.jpg|thumb|দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ প্ৰতিকৃতি, প্ৰায় 1907]] দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰ এজন পশ্চিমীয়া শিক্ষিত বাঙালী ব্ৰাহ্মণ আৰু কলিকতাৰ এজন নাগৰিক নেতা আছিল যি ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে অংশীদাৰীত্বত বাণিজ্যিক উদ্যোগ- বেঙ্কিং, বীমা আৰু জাহাজ কোম্পানী স্থাপনত এক অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৮২৮ চনত তেওঁ প্ৰথম ভাৰতীয় বেংক সঞ্চালক হয়। ১৮২৯ চনত তেওঁ কলিকতাত ইউনিয়ন বেংক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেওঁ প্ৰথম এংলো-ইণ্ডিয়ান মেনেজিং এজেঞ্চী (মৰাপাট মিল, কয়লা খনি, চাহ খেতি আদি চলাই থকা ঔদ্যোগিক সংগঠনসমূহ) 'কাৰ, ঠাকুৰ এণ্ড কোম্পানী '<ref name="kulke">{{cite book |last1=Kulke |first1=Hermann |author-link1=Hermann Kulke |last2=Rothermund |first2=Dietmar |author-link2=Dietmar Rothermund |title=A History of India |url=https://books.google.com/books?id=V73N8js5ZgAC&pg=PA265 |access-date=18 September 2011 |year=2004 |orig-year=First published 1986 |edition=4th |publisher=Routledge |isbn=0-415-32920-5 |page=265}}</ref>সংগঠন কৰাত আগভাগ লৈছিল। ১৮৩২ চনত দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰে ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি, সৰ্ববৃহৎ আৰু আটাইতকৈ ধনী কয়লা খনি ৰাণীগঞ্জত এটা কয়লা খনি ক্ৰয় কৰে। <ref>{{Cite book |last=Kling |first=Blair B. |title=Partner in Empire: Dwarkanath Tagore and the Age of Enterprise in Eastern India |url=https://books.google.com/books?id=KVBKeqaYeVwC |year=1976 |publisher=Univ of California Press |isbn=0-520-02927-5 |pages=94, 101}}</ref>অৱশেষত ই বেংগল কয়লা কোম্পানীত পৰিণত হয়। দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ কোম্পানীয়ে আজিৰ পশ্চিম বংগ আৰু উৰিষ্যা ৰাজ্যসমূহকে ধৰি ভাৰত আৰু বাংলাদেশত বিয়পি থকা বৃহৎ জমিদাৰী কাম-কাজ চলাই গৈছিল। 'কাৰ, ঠাকুৰ এণ্ড কোম্পানী'য়ে চীনলৈ আফিং ৰপ্তানি কৰাতো নিয়োজিত আছিল। ==মৃত্যু== [[File:Monument of Dwarkanath Tagore at London.png|right|thumb|লণ্ডনৰ কেনচাল গ্ৰীণ চিমেট্ৰিত দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ স্মৃতিস্তম্ভ। ]] [[File:Commemoration at Kensal Green Cemetery on 11 August 2018.jpg|right|thumb|বেংগল হেৰিটেজ ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা ১১ আগষ্ট ২০১৮ তাৰিখে কেনচাল গ্ৰীণ সমাধিক্ষেত্ৰত দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰলৈ এক স্মৰণীয় অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। ]] ১৮৪৬ চনৰ ১ আগষ্টৰ সন্ধিয়া [[লণ্ডন]]ৰ ছেইণ্ট জৰ্জ হোটেলত দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।<ref name=wolpert>{{cite book |last=Wolpert |first=Stanley |author-link=Stanley Wolpert |year=2009 |orig-year=First published 1077 |title=A New History of India |url=https://archive.org/details/newhistoryofindi0000wolp_i0v9/page/221/mode/1up |edition=8th |publisher=Oxford University Press |page=221 |isbn=978-0-19-533756-3}}</ref> ৭ আগষ্টৰ 'লণ্ডন মেইল' বাতৰি কাকতত তেওঁৰ মৃত্যুবাৰ্তাত প্ৰকাশ পাইছিল: ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ ব্ৰাহ্মণ জাতিৰ পৰা অহা তেওঁৰ পৰিয়ালে এটা দীঘলীয়া আৰু সন্দেহহীন বংশানুক্ৰম প্ৰমাণ কৰিব পাৰে। কিন্তু বহুত ভাল ভিত্তিত এই আভিজাত্যৰ বাবেই আমি এতিয়া তেওঁৰ জীৱনৰ পৰ্যালোচনা নকৰোঁ। যিয়েই নহওক, তেওঁৰ দাবীবোৰ উচ্চস্থানত আছে – তেওঁ তেওঁৰ দেশৰ হিতকাৰী আছিল... ভাৰতক লাভান্বিত কৰাৰ সম্ভাৱনা থকা প্ৰতিটো ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উৎসাহত তেওঁ গুণাগুণৰ সাক্ষ্য দিছিল।<ref name="kripalani">{{cite book|last=Kripalani|first=Krishna|title=Dwarkanath Tagore, A Forgotten Pioneer: A Life|url=https://books.google.com/books?id=yoMeAAAAMAAJ|year=1981|publisher=National Book Trust, India|location=New Delhi, India|pages=246–7|isbn=978-81-237-3488-0 }}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী: উদ্যোগপতি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category}} * {{Internet Archive author}} * {{cite book |last=Islam |first=Sirajul |year=2012 |chapter=Tagore, Prince Dwarkanath |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tagore,_Prince_Dwarkanath |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703142014/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tagore%2C_Prince_Dwarkanath |archivedate=2015-07-03 |access-date=2026-06-16}} 5dm8pxku1expgg5a0napd7pts7olyl5 0 112428 647405 625647 2026-10-24T18:56:29Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:ভাৰতৰ অন্ধবিশ্বাস]]; added [[Category:অন্ধবিশ্বাস]] using [[WP:HC|HotCat]] 647405 wikitext text/x-wiki '''[[ভাৰত]]ত [[ডাইনী হত্যা]]''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে [[জনজাতি সম্প্ৰদায়]]ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> '''ডাইনী হত্যাৰ কাৰণসমূহ''' ডাইনী হত্যাৰ বিভিন্ন কাৰণ থাকিব পাৰে— *শস্য বিনষ্ট হোৱা, *আৰ্থিক সংগতিৰ অভাৱ, *গৰু-ম'হৰ মৃত্যু, *পৰিয়ালৰ সদস্যৰ ৰোগ বা মৃত্যু। এই সকলোবোৰ ঘটনাই ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ হ'ব পাৰে। কিন্তু বহু সময়ত ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ পূৰণৰ উদ্দেশ্যে অভিযোগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— *ভূমি আৰু সম্পত্তি দখল কৰা, *ব্যক্তিগত শত্ৰুতা পৰিশোধ কৰা, *যৌন প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যানৰ বাবে শাস্তি দিয়া।<ref name=":9">{{Cite web |last=Saxena |first=Swati |date=2007-07-16 |title=Recourse Rare for Witch Hunt Victims in India |url=https://womensenews.org/2007/07/recourse-rare-witch-hunt-victims-in-india/ |access-date=2023-01-03 |website=Women's eNews |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-09 |title=The Indian woman who hunts the witch hunters |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-35975360 |access-date=2023-01-03}}</ref> '''মৌলিক সমস্যাবোৰ:''' ডাইনী হত্যাৰ গভীৰ কাৰণবোৰ হৈছে— *শিক্ষাৰ অভাৱ, *সমাজৰ প্ৰাথমিক সুৰক্ষা তথা স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ।<ref name=":0" /> '''আৰ্ত মহিলাসকল''': ডাইনী চিকাৰৰ বলি হোৱা ব্যক্তিসকলৰ বৃহৎ সংখ্যকেই মহিলা, বিশেষকৈ নিম্নবৰ্ণৰ বয়স্ক অবিবাহিত মহিলাসকল। তেওঁলোক সমাজৰ পৰা ইতিমধ্যে বিচ্ছিন্ন হোৱা বাবে চুবুৰীয়াৰ দুৰ্ভাগ্যৰ বাবে তেওঁ লোককে দোষাৰোপ কৰা হয়। যদিও কম প্ৰচলিত, ডাইনীৰ অভিযোগত পুৰুষো নিপীড়িত হোৱাৰ ঘটনা ঘটে, বিশেষকৈ যিসকল ডাইনী বুলি অভিযুক্তৰ আত্মীয়।<ref name=":0" /> '''আক্ৰান্তৰ ওপৰত হোৱা হিংসা''': [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ]]ৰ (NCRB) তথ্য অনুসৰি, ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ২৫০০তকৈ অধিক লোকক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰধানভাৱে মহিলাসকলেই বলি হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Phutela |first=Apoorva |date=2022-04-06 |title=Witch Hunting Trials: A Gendered Practice Of Punishment That Continues Even Today |url=https://feminisminindia.com/2022/04/07/witch-hunting-trials-a-gendered-practice-of-punishment-that-continues-even-today/ |access-date=2023-01-25 |website=Feminism in India |language=en-GB}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |title=In Rural India, Protecting Women From Witch Hunting, and an Impending Flood |url=https://pulitzercenter.org/stories/rural-india-protecting-women-witch-hunting-and-impending-flood |access-date=2023-01-31 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last1=Alam |first1=Shamsher |last2=Raj |first2=Aditya |date=2018-02-22 |title=Witchcraft and Witch Hunting in India: An Assessment |url=https://papers.ssrn.com/abstract=3130547 |journal=[[SSRN]] |language=en |location=Rochester, NY |ssrn=3130547}}</ref> এই সংখ্যা প্ৰকৃততে অধিক হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে কিয়নো বহু সংখ্যক ঘটনা পোহৰলৈ নহাকৈ থাকে। ডাইনী অভিযোগৰ বলি হোৱা মহিলাসকল শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হ'ব লগা হয়। তীব্ৰ হিংসাত্মক ঘটনাৰ ভিতৰত থাকে-- *ধৰ্ষণ, *প্ৰহাৰ, *চাবুকেৰে পিঠিত কোবোৱা, *অঙ্গচ্ছেদন। ইয়াৰ উপৰিও মানসিক তথা সামাজিকভাবে নিম্ন উল্লিখিত নিৰ্যাতনবোৰ তেওঁলোকে ভুগিব লগীয়া হয় -- *সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্নকৰণ, *তাড়না, *নিৰ্বাসন, *[[জনসমাজত লঘু লাঞ্ছনা]]। ==ডাইনী হত্যাৰ ইতিবৃত্ত== ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা বিদ্যমান। বহু শতাব্দীৰপৰা ইয়াৰ প্ৰচলন চলি আহিছে আৰু 'ডায়ন' (ডাইনী)ৰ উল্লেখ কেইবাখনো প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থত পোৱা যায়। [[ইউৰোপ]] আৰু[[ ঔপনিৱেশিক আমেৰিকা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় আদালতসমূহৰ দ্বাৰা ডাইনী অভিযোগৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল আৰু লিখিত নথি সংৰক্ষিত আছিল। কিন্তু ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ ক্ষেত্ৰত তেনে সঠিক নথিপত্ৰ লাভ কৰা কঠিন। ভাৰতত অধিকাংশ ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা সাধাৰণ জনতাই জুম বান্ধি নিজাববীয়াকৈ বিচাৰ কৰিছিল। সেই বাবে প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক যুগৰ ডাইনী হত্যাৰ তথ্য-পাতি বা সাক্ষ্য পাবলৈ নাই। ১৭৯২ চনৰ[[ চাওঁতাল]] ডাইনী বিচাৰৰ সময়ৰ পৰাহে পৰিসংখ্যা উপলভ্য। ডাইনী চিকাৰৰ অধিকাংশ নথি ঔপনিৱেশিক যুগৰ তথ্যৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Archer, W G (1979). ''The Santals: Readings in Tribal Life.'' New Delhi: Concept Publishing Company.</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Yadav |first=Tanvi |date=2020-10-31 |title=Witch Hunting: A Form of violence against Dalit Women in India |url=https://journals.library.brandeis.edu/index.php/caste/article/view/203 |journal=Caste: A Global Journal on Social Exclusion |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=169–182 |doi=10.26812/caste.v1i2.203 |s2cid=228973839 |issn=2639-4928|doi-access=free }}</ref> ==ঔপনিৱেশিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== ===১৯শ শতিকাৰ ঘটনা:=== ১৯শ শতাব্দীৰ ঔপনিৱেশিক ভাৰতত বহু ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা নথিভুক্ত হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ কেৱল কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলতে ডাইনী অভিযোগত ১০০০ৰো অধিক মহিলাক হত্যা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। ডাইনী অভিযোগত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা সতীদাহ প্ৰথাত মৃত্যু হোৱা মহিলাতকৈ বেছি আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=":2" /> ডাইনী চিহ্নিতকৰণ সাধাৰণতে পুৰুষ তান্ত্ৰিক আৰু ধাৰ্মিক নেতাসকলে কৰিছিল। তেওঁলোকক 'বোহপা' বা 'বাঘত' নামেৰে জনা গৈছিল | গাওঁবাসী বা প্ৰধানসকলে দুৰ্ভোগৰ কাৰণ হিচাপে ডাইনী বুলি অভিযোগ কৰিলে এই বোহপাসকলে ডাইনীৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ যাদু,তান্ত্ৰিক ক্ৰিয়া, শাৰীৰিক নিৰ্যাতন আৰু হত্যাৰ সহায় লৈছিল।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Skaria |first=Ajay |date=May 1997 |title=Women, witchcraft and gratuitous violence in colonial Western India |url=https://archive.org/details/sim_past-present_1997-05_155/page/109 |journal=Past & Present |issue=155 |pages=109–141 |doi=10.1093/past/155.1.109 |via=Gale Academic Onefile}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Witch Trials in British India |url=https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |access-date=2023-01-11 |website=blogs.bl.uk |language=en |archivedate=2023-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230111010407/https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |deadurl=yes }}</ref> ===তাণ্ডৱমূলক পদ্ধতি:=== পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত এক জনপ্ৰিয় সাধাৰণ পদ্ধতি আছিল 'ডাইনী-দোলন'। এই পদ্ধতিত— *অভিযুক্ত ডাইনীৰ চকুত কেঁচা জলকীয়া ঘঁহি দিয়া হৈছিল, *তেওঁক গছত ওলোটাকৈ বান্ধি থোৱা হৈছিল, *অপৰাধ স্বীকাৰ নকৰালৈকে জুইৰ ওপৰত দোলোৱা হৈছিল।<ref name=":3" /> ১৮৮৬ চনত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা হৈছে কুংকু নামৰ এগৰাকী বৃদ্ধ মহিলাৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰ। তেওঁৰ ওপৰত এজন সৈনিকৰ পত্নীক ৰোগাক্ৰান্ত কৰাৰ অভিযোগ তোলা হৈছিল। কুংকুক উতলা তেলত হাত দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল আৰু বহু দিনলৈ দোলোৱা হৈছিল। পিছত তেওঁক মুক্তি দিয়া হৈছিল যদিও তাৰ পিছতে হত্যা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> ==ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা== ===ব্ৰিটিছ ব্যৱস্থা=== ১৮৪০ আৰু ১৮৬০ চনৰ ভিতৰত পূৰ্ব ভাৰতত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনী হত্যা বন্ধ কৰিবলৈ কেইবাটাও নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰে। এই নিষেধাজ্ঞাসমূহত গাঁও অঞ্চলত মহিলাসকলক ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ধৰ্মীয় নেতা আৰু বেজসকলক লক্ষ্য কৰা হৈছিল |ডাইনী হত্যাত গুৰুতৰ ঘটনা সংঘটিত হ’লে মৃত্যুদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তিৰ বিধান আছিল।<ref name=":3" /> ==প্ৰাথমিক প্ৰভাৱ== *নিষেধাজ্ঞাৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী হত্যাৰ সংখ্যা কমি গৈছিল। *অভিযুক্ত মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালসমূহক সহায়, ক্ষতিপূৰণ আৰু ন্যায় বিচাৰিবলৈ অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল। *বোহপাসকলক ডাইনী চিহ্নিত কৰাত আৰু নিষ্ঠুৰ শাস্তি প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /> ==ব্যৰ্থতা আৰু গোপন প্ৰচলন== *তথাপি, নতুন আইন থাকিলেও ডাইনী হত্যা অব্যাহত থাকে আৰু গোপনে কম হিংসাত্মক পদ্ধতিত চলি থাকে। *ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনীৰ বিশ্বাসসমূহৰ জনজাতীয় সমাজত থকা গভীৰ প্ৰভাৱৰ কথা সঠিকভাৱে বুজিব পৰা নাছিল। *ফলস্বৰূপে ডাইনী চিকাৰ প্ৰক্ৰিয়া গুপ্তভাৱে চলি থাকিল।<ref name=":6" /> ==নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== *ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞাই বিভিন্ন ঠাইত শত্ৰুতা আৰু প্ৰতিবাদৰ জন্ম দিছিল। *ডাইনী হত্যা কৰাৰ অভিযোগত ধৃত ব্যক্তিসকল গ্ৰাম্য সমাজৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি আছিল আৰু স্থানীয় অধিবাসীসকলৰ মতে তেওঁলোকে কেৱল অপশক্তিৰ পৰা সমাজক ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। *নিষেধাজ্ঞাৰ পাছত ডাইনী হত্যাৰ উদ্দেশ্য ভূমি গ্ৰহণ বা প্ৰতিশোধৰ পৰিসৰতকৈ বহল হৈ উঠে। *ডাইনীৰ প্ৰতি অভিযানে ঔপনিবেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ ৰূপ লয়। *বহু লোকৰ বিশ্বাস আছিল যে ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা ব্ৰিটিছসকলে ডাইনীৰ সুৰক্ষাৰ অৰ্থে জাৰি কৰিছে। সেইবাবে, ডাইনী চিকাৰ ঔপনিবেশিক শক্তিৰ প্ৰতি শত্ৰুতা প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম হৈ পৰে।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Shashank |first=Sinha |date=2007-05-12 |title=1857: Witch-hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.epw.in/journal/2007/19/commentary/1857-witch-hunts-adivasis-and-uprising-chhotanagpur.html |journal=Economic and Political Weekly |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last=Sinha |first=Shashank |date=2007 |title=Witch-Hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.jstor.org/stable/4419566 |journal=Economic and Political Weekly |volume=42 |issue=19 |pages=1672–1676 |jstor=4419566 |issn=0012-9976}}</ref> ==আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== আধুনিক ভাৰতত, বিশেষকৈ উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতৰ দুৰ্দশাগ্ৰস্ত অঞ্চলসমূহত ডাইনী হত্যা আজিও প্ৰচলিত। ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত ডাইনী হত্যাৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা নথিভুক্ত হৈছে। ২০০১ ৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত ৫৯৩গৰাকী মহিলাক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল(ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ )। [[অসম]]ৰ লগতে [[বিহাৰ]],[[ ছত্তীশগড়]], [[মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু [[ওডিশা]]তো বহু ডাইনী চিহ্নিতকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name=":9" /> .<ref name=":7">{{Cite web |title=Crime in India - All Previous Publications |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india |access-date=2022-12-20 |url-status=dead|website=ncrb.gov.in}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |last=Suresh |first=Mayur |date=6 December 2019 |title=Day Thirteen {{!}} Witch-branding in Eastern India |url=https://16daysblogathon.blog/2019/12/06/day-thirteen-witch-branding-in-eastern-india/ |access-date=31 January 2023 |website=16 Days Blogathon}}</ref> <ref name=":0" /><ref name=":1"/> ==ডাইনী হত্যাৰ তিনিটা পৰ্যায়:== *অভিযোগ: আকস্মিক মৃত্যু, পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অসুখ, ফচল বিনষ্ট বা গবাদি পশুৰ হানি‌ হ'লে ডাইনীয়ে কৰা বুলি সন্দেহৰ সৃষ্টি হোৱা দেখা যায়।<ref name=":2" /> *ঘোষণা: সামাজিকভাৱে স্বীকৃত যাদুকৰক সমাজৰ লোকসকলে লগ ধৰে। তেওঁলোকে ডাইনী চিনাক্ত কৰাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰে। *পীড়ন: ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা মহিলাক শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":1" /> *বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা (২০০০-২০২১) {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ style="text-align: left"; |বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা <ref name=" :7" /> ! '''বৰ্ষ ''' !! '''হত্যা''' |- |2000 |126<ref>{{Cite web |title=Crime in India Table Contents {{!}} National Crime Records Bureau |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india-table-addtional-table-and-chapter-contents?field_date_value%5Bvalue%5D%5Byear%5D=2000&field_select_table_title_of_crim_value=3&items_per_page=All |access-date=2023-06-05 |website=ncrb.gov.in |at=Table 13A}}</ref> |- | 2001 || 126 |- | 2002 || 151 |- | 2003 || 138 |- | 2004 || 111 |- | 2005 || 197 |- | 2006 || 186 |- | 2007 || 177 |- | 2008 || 175 |- | 2009 || 175 |- | 2010 || 178 |- | 2011 || 240 |- | 2012 || 119 |- | 2013 || 160 |- | 2014 || 156 |- | 2015 || 135 |- | 2016 || 134 |- | 2017 || 73 |- | 2018 || 62 |- | 2019 || 102<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2019 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/Table%202A.2_2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2020 || 88<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2020 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2021 || 68<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2021 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/CII-2021/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | '''Total''' || 3077 |} এই তথ্যসমূহে আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ স্থিতি আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ডাইনী হত্যা]] sdfv496sa2hr66oq9ruh5y6aorizylp 647406 647405 2026-10-24T18:56:44Z Kandarpajit Kallol 6257 647406 wikitext text/x-wiki '''[[ভাৰত]]ত [[ডাইনী হত্যা]]''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে [[জনজাতি সম্প্ৰদায়]]ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> '''ডাইনী হত্যাৰ কাৰণসমূহ''' ডাইনী হত্যাৰ বিভিন্ন কাৰণ থাকিব পাৰে— *শস্য বিনষ্ট হোৱা, *আৰ্থিক সংগতিৰ অভাৱ, *গৰু-ম'হৰ মৃত্যু, *পৰিয়ালৰ সদস্যৰ ৰোগ বা মৃত্যু। এই সকলোবোৰ ঘটনাই ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ হ'ব পাৰে। কিন্তু বহু সময়ত ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ পূৰণৰ উদ্দেশ্যে অভিযোগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— *ভূমি আৰু সম্পত্তি দখল কৰা, *ব্যক্তিগত শত্ৰুতা পৰিশোধ কৰা, *যৌন প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যানৰ বাবে শাস্তি দিয়া।<ref name=":9">{{Cite web |last=Saxena |first=Swati |date=2007-07-16 |title=Recourse Rare for Witch Hunt Victims in India |url=https://womensenews.org/2007/07/recourse-rare-witch-hunt-victims-in-india/ |access-date=2023-01-03 |website=Women's eNews |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-09 |title=The Indian woman who hunts the witch hunters |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-35975360 |access-date=2023-01-03}}</ref> '''মৌলিক সমস্যাবোৰ:''' ডাইনী হত্যাৰ গভীৰ কাৰণবোৰ হৈছে— *শিক্ষাৰ অভাৱ, *সমাজৰ প্ৰাথমিক সুৰক্ষা তথা স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ।<ref name=":0" /> '''আৰ্ত মহিলাসকল''': ডাইনী চিকাৰৰ বলি হোৱা ব্যক্তিসকলৰ বৃহৎ সংখ্যকেই মহিলা, বিশেষকৈ নিম্নবৰ্ণৰ বয়স্ক অবিবাহিত মহিলাসকল। তেওঁলোক সমাজৰ পৰা ইতিমধ্যে বিচ্ছিন্ন হোৱা বাবে চুবুৰীয়াৰ দুৰ্ভাগ্যৰ বাবে তেওঁ লোককে দোষাৰোপ কৰা হয়। যদিও কম প্ৰচলিত, ডাইনীৰ অভিযোগত পুৰুষো নিপীড়িত হোৱাৰ ঘটনা ঘটে, বিশেষকৈ যিসকল ডাইনী বুলি অভিযুক্তৰ আত্মীয়।<ref name=":0" /> '''আক্ৰান্তৰ ওপৰত হোৱা হিংসা''': [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ]]ৰ (NCRB) তথ্য অনুসৰি, ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ২৫০০তকৈ অধিক লোকক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰধানভাৱে মহিলাসকলেই বলি হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Phutela |first=Apoorva |date=2022-04-06 |title=Witch Hunting Trials: A Gendered Practice Of Punishment That Continues Even Today |url=https://feminisminindia.com/2022/04/07/witch-hunting-trials-a-gendered-practice-of-punishment-that-continues-even-today/ |access-date=2023-01-25 |website=Feminism in India |language=en-GB}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |title=In Rural India, Protecting Women From Witch Hunting, and an Impending Flood |url=https://pulitzercenter.org/stories/rural-india-protecting-women-witch-hunting-and-impending-flood |access-date=2023-01-31 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last1=Alam |first1=Shamsher |last2=Raj |first2=Aditya |date=2018-02-22 |title=Witchcraft and Witch Hunting in India: An Assessment |url=https://papers.ssrn.com/abstract=3130547 |journal=[[SSRN]] |language=en |location=Rochester, NY |ssrn=3130547}}</ref> এই সংখ্যা প্ৰকৃততে অধিক হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে কিয়নো বহু সংখ্যক ঘটনা পোহৰলৈ নহাকৈ থাকে। ডাইনী অভিযোগৰ বলি হোৱা মহিলাসকল শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হ'ব লগা হয়। তীব্ৰ হিংসাত্মক ঘটনাৰ ভিতৰত থাকে-- *ধৰ্ষণ, *প্ৰহাৰ, *চাবুকেৰে পিঠিত কোবোৱা, *অঙ্গচ্ছেদন। ইয়াৰ উপৰিও মানসিক তথা সামাজিকভাবে নিম্ন উল্লিখিত নিৰ্যাতনবোৰ তেওঁলোকে ভুগিব লগীয়া হয় -- *সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্নকৰণ, *তাড়না, *নিৰ্বাসন, *[[জনসমাজত লঘু লাঞ্ছনা]]। ==ডাইনী হত্যাৰ ইতিবৃত্ত== ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা বিদ্যমান। বহু শতাব্দীৰপৰা ইয়াৰ প্ৰচলন চলি আহিছে আৰু 'ডায়ন' (ডাইনী)ৰ উল্লেখ কেইবাখনো প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থত পোৱা যায়। [[ইউৰোপ]] আৰু[[ ঔপনিৱেশিক আমেৰিকা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় আদালতসমূহৰ দ্বাৰা ডাইনী অভিযোগৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল আৰু লিখিত নথি সংৰক্ষিত আছিল। কিন্তু ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ ক্ষেত্ৰত তেনে সঠিক নথিপত্ৰ লাভ কৰা কঠিন। ভাৰতত অধিকাংশ ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা সাধাৰণ জনতাই জুম বান্ধি নিজাববীয়াকৈ বিচাৰ কৰিছিল। সেই বাবে প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক যুগৰ ডাইনী হত্যাৰ তথ্য-পাতি বা সাক্ষ্য পাবলৈ নাই। ১৭৯২ চনৰ[[ চাওঁতাল]] ডাইনী বিচাৰৰ সময়ৰ পৰাহে পৰিসংখ্যা উপলভ্য। ডাইনী চিকাৰৰ অধিকাংশ নথি ঔপনিৱেশিক যুগৰ তথ্যৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Archer, W G (1979). ''The Santals: Readings in Tribal Life.'' New Delhi: Concept Publishing Company.</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Yadav |first=Tanvi |date=2020-10-31 |title=Witch Hunting: A Form of violence against Dalit Women in India |url=https://journals.library.brandeis.edu/index.php/caste/article/view/203 |journal=Caste: A Global Journal on Social Exclusion |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=169–182 |doi=10.26812/caste.v1i2.203 |s2cid=228973839 |issn=2639-4928|doi-access=free }}</ref> ==ঔপনিৱেশিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== ===১৯শ শতিকাৰ ঘটনা:=== ১৯শ শতাব্দীৰ ঔপনিৱেশিক ভাৰতত বহু ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা নথিভুক্ত হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ কেৱল কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলতে ডাইনী অভিযোগত ১০০০ৰো অধিক মহিলাক হত্যা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। ডাইনী অভিযোগত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা সতীদাহ প্ৰথাত মৃত্যু হোৱা মহিলাতকৈ বেছি আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=":2" /> ডাইনী চিহ্নিতকৰণ সাধাৰণতে পুৰুষ তান্ত্ৰিক আৰু ধাৰ্মিক নেতাসকলে কৰিছিল। তেওঁলোকক 'বোহপা' বা 'বাঘত' নামেৰে জনা গৈছিল | গাওঁবাসী বা প্ৰধানসকলে দুৰ্ভোগৰ কাৰণ হিচাপে ডাইনী বুলি অভিযোগ কৰিলে এই বোহপাসকলে ডাইনীৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ যাদু,তান্ত্ৰিক ক্ৰিয়া, শাৰীৰিক নিৰ্যাতন আৰু হত্যাৰ সহায় লৈছিল।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Skaria |first=Ajay |date=May 1997 |title=Women, witchcraft and gratuitous violence in colonial Western India |url=https://archive.org/details/sim_past-present_1997-05_155/page/109 |journal=Past & Present |issue=155 |pages=109–141 |doi=10.1093/past/155.1.109 |via=Gale Academic Onefile}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Witch Trials in British India |url=https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |access-date=2023-01-11 |website=blogs.bl.uk |language=en |archivedate=2023-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230111010407/https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |deadurl=yes }}</ref> ===তাণ্ডৱমূলক পদ্ধতি:=== পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত এক জনপ্ৰিয় সাধাৰণ পদ্ধতি আছিল 'ডাইনী-দোলন'। এই পদ্ধতিত— *অভিযুক্ত ডাইনীৰ চকুত কেঁচা জলকীয়া ঘঁহি দিয়া হৈছিল, *তেওঁক গছত ওলোটাকৈ বান্ধি থোৱা হৈছিল, *অপৰাধ স্বীকাৰ নকৰালৈকে জুইৰ ওপৰত দোলোৱা হৈছিল।<ref name=":3" /> ১৮৮৬ চনত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা হৈছে কুংকু নামৰ এগৰাকী বৃদ্ধ মহিলাৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰ। তেওঁৰ ওপৰত এজন সৈনিকৰ পত্নীক ৰোগাক্ৰান্ত কৰাৰ অভিযোগ তোলা হৈছিল। কুংকুক উতলা তেলত হাত দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল আৰু বহু দিনলৈ দোলোৱা হৈছিল। পিছত তেওঁক মুক্তি দিয়া হৈছিল যদিও তাৰ পিছতে হত্যা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> ==ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা== ===ব্ৰিটিছ ব্যৱস্থা=== ১৮৪০ আৰু ১৮৬০ চনৰ ভিতৰত পূৰ্ব ভাৰতত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনী হত্যা বন্ধ কৰিবলৈ কেইবাটাও নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰে। এই নিষেধাজ্ঞাসমূহত গাঁও অঞ্চলত মহিলাসকলক ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ধৰ্মীয় নেতা আৰু বেজসকলক লক্ষ্য কৰা হৈছিল |ডাইনী হত্যাত গুৰুতৰ ঘটনা সংঘটিত হ’লে মৃত্যুদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তিৰ বিধান আছিল।<ref name=":3" /> ==প্ৰাথমিক প্ৰভাৱ== *নিষেধাজ্ঞাৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী হত্যাৰ সংখ্যা কমি গৈছিল। *অভিযুক্ত মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালসমূহক সহায়, ক্ষতিপূৰণ আৰু ন্যায় বিচাৰিবলৈ অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল। *বোহপাসকলক ডাইনী চিহ্নিত কৰাত আৰু নিষ্ঠুৰ শাস্তি প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /> ==ব্যৰ্থতা আৰু গোপন প্ৰচলন== *তথাপি, নতুন আইন থাকিলেও ডাইনী হত্যা অব্যাহত থাকে আৰু গোপনে কম হিংসাত্মক পদ্ধতিত চলি থাকে। *ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনীৰ বিশ্বাসসমূহৰ জনজাতীয় সমাজত থকা গভীৰ প্ৰভাৱৰ কথা সঠিকভাৱে বুজিব পৰা নাছিল। *ফলস্বৰূপে ডাইনী চিকাৰ প্ৰক্ৰিয়া গুপ্তভাৱে চলি থাকিল।<ref name=":6" /> ==নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== *ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞাই বিভিন্ন ঠাইত শত্ৰুতা আৰু প্ৰতিবাদৰ জন্ম দিছিল। *ডাইনী হত্যা কৰাৰ অভিযোগত ধৃত ব্যক্তিসকল গ্ৰাম্য সমাজৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি আছিল আৰু স্থানীয় অধিবাসীসকলৰ মতে তেওঁলোকে কেৱল অপশক্তিৰ পৰা সমাজক ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। *নিষেধাজ্ঞাৰ পাছত ডাইনী হত্যাৰ উদ্দেশ্য ভূমি গ্ৰহণ বা প্ৰতিশোধৰ পৰিসৰতকৈ বহল হৈ উঠে। *ডাইনীৰ প্ৰতি অভিযানে ঔপনিবেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ ৰূপ লয়। *বহু লোকৰ বিশ্বাস আছিল যে ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা ব্ৰিটিছসকলে ডাইনীৰ সুৰক্ষাৰ অৰ্থে জাৰি কৰিছে। সেইবাবে, ডাইনী চিকাৰ ঔপনিবেশিক শক্তিৰ প্ৰতি শত্ৰুতা প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম হৈ পৰে।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Shashank |first=Sinha |date=2007-05-12 |title=1857: Witch-hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.epw.in/journal/2007/19/commentary/1857-witch-hunts-adivasis-and-uprising-chhotanagpur.html |journal=Economic and Political Weekly |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last=Sinha |first=Shashank |date=2007 |title=Witch-Hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.jstor.org/stable/4419566 |journal=Economic and Political Weekly |volume=42 |issue=19 |pages=1672–1676 |jstor=4419566 |issn=0012-9976}}</ref> ==আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== আধুনিক ভাৰতত, বিশেষকৈ উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতৰ দুৰ্দশাগ্ৰস্ত অঞ্চলসমূহত ডাইনী হত্যা আজিও প্ৰচলিত। ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত ডাইনী হত্যাৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা নথিভুক্ত হৈছে। ২০০১ ৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত ৫৯৩গৰাকী মহিলাক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল(ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ )। [[অসম]]ৰ লগতে [[বিহাৰ]],[[ ছত্তীশগড়]], [[মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু [[ওডিশা]]তো বহু ডাইনী চিহ্নিতকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name=":9" /> .<ref name=":7">{{Cite web |title=Crime in India - All Previous Publications |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india |access-date=2022-12-20 |url-status=dead|website=ncrb.gov.in}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |last=Suresh |first=Mayur |date=6 December 2019 |title=Day Thirteen {{!}} Witch-branding in Eastern India |url=https://16daysblogathon.blog/2019/12/06/day-thirteen-witch-branding-in-eastern-india/ |access-date=31 January 2023 |website=16 Days Blogathon}}</ref> <ref name=":0" /><ref name=":1"/> ==ডাইনী হত্যাৰ তিনিটা পৰ্যায়== *অভিযোগ: আকস্মিক মৃত্যু, পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অসুখ, ফচল বিনষ্ট বা গবাদি পশুৰ হানি‌ হ'লে ডাইনীয়ে কৰা বুলি সন্দেহৰ সৃষ্টি হোৱা দেখা যায়।<ref name=":2" /> *ঘোষণা: সামাজিকভাৱে স্বীকৃত যাদুকৰক সমাজৰ লোকসকলে লগ ধৰে। তেওঁলোকে ডাইনী চিনাক্ত কৰাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰে। *পীড়ন: ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা মহিলাক শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":1" /> *বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা (২০০০-২০২১) {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ style="text-align: left"; |বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা <ref name=" :7" /> ! '''বৰ্ষ ''' !! '''হত্যা''' |- |2000 |126<ref>{{Cite web |title=Crime in India Table Contents {{!}} National Crime Records Bureau |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india-table-addtional-table-and-chapter-contents?field_date_value%5Bvalue%5D%5Byear%5D=2000&field_select_table_title_of_crim_value=3&items_per_page=All |access-date=2023-06-05 |website=ncrb.gov.in |at=Table 13A}}</ref> |- | 2001 || 126 |- | 2002 || 151 |- | 2003 || 138 |- | 2004 || 111 |- | 2005 || 197 |- | 2006 || 186 |- | 2007 || 177 |- | 2008 || 175 |- | 2009 || 175 |- | 2010 || 178 |- | 2011 || 240 |- | 2012 || 119 |- | 2013 || 160 |- | 2014 || 156 |- | 2015 || 135 |- | 2016 || 134 |- | 2017 || 73 |- | 2018 || 62 |- | 2019 || 102<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2019 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/Table%202A.2_2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2020 || 88<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2020 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2021 || 68<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2021 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/CII-2021/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | '''Total''' || 3077 |} এই তথ্যসমূহে আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ স্থিতি আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ডাইনী হত্যা]] qy9bxsmudyhs59h6gjeuziquw3ijddq 647407 647406 2026-10-24T18:58:21Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647407 wikitext text/x-wiki '''[[ভাৰত]]ত [[ডাইনী হত্যা]]''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে [[জনজাতি সম্প্ৰদায়]]ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> ==ডাইনী হত্যাৰ কাৰণসমূহ== ডাইনী হত্যাৰ বিভিন্ন কাৰণ থাকিব পাৰে— *শস্য বিনষ্ট হোৱা, *আৰ্থিক সংগতিৰ অভাৱ, *গৰু-ম'হৰ মৃত্যু, *পৰিয়ালৰ সদস্যৰ ৰোগ বা মৃত্যু। এই সকলোবোৰ ঘটনাই ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ হ'ব পাৰে। কিন্তু বহু সময়ত ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ পূৰণৰ উদ্দেশ্যে অভিযোগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— *ভূমি আৰু সম্পত্তি দখল কৰা, *ব্যক্তিগত শত্ৰুতা পৰিশোধ কৰা, *যৌন প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যানৰ বাবে শাস্তি দিয়া।<ref name=":9">{{Cite web |last=Saxena |first=Swati |date=2007-07-16 |title=Recourse Rare for Witch Hunt Victims in India |url=https://womensenews.org/2007/07/recourse-rare-witch-hunt-victims-in-india/ |access-date=2023-01-03 |website=Women's eNews |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-09 |title=The Indian woman who hunts the witch hunters |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-35975360 |access-date=2023-01-03}}</ref> ===মৌলিক সমস্যাবোৰ=== ডাইনী হত্যাৰ গভীৰ কাৰণবোৰ হৈছে— *শিক্ষাৰ অভাৱ, *সমাজৰ প্ৰাথমিক সুৰক্ষা তথা স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ।<ref name=":0" /> ===আৰ্ত মহিলাসকল=== ডাইনী চিকাৰৰ বলি হোৱা ব্যক্তিসকলৰ বৃহৎ সংখ্যকেই মহিলা, বিশেষকৈ নিম্নবৰ্ণৰ বয়স্ক অবিবাহিত মহিলাসকল। তেওঁলোক সমাজৰ পৰা ইতিমধ্যে বিচ্ছিন্ন হোৱা বাবে চুবুৰীয়াৰ দুৰ্ভাগ্যৰ বাবে তেওঁ লোককে দোষাৰোপ কৰা হয়। যদিও কম প্ৰচলিত, ডাইনীৰ অভিযোগত পুৰুষো নিপীড়িত হোৱাৰ ঘটনা ঘটে, বিশেষকৈ যিসকল ডাইনী বুলি অভিযুক্তৰ আত্মীয়।<ref name=":0" /> ===আক্ৰান্তৰ ওপৰত হোৱা হিংসা=== [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ]]ৰ (NCRB) তথ্য অনুসৰি, ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ২৫০০তকৈ অধিক লোকক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰধানভাৱে মহিলাসকলেই বলি হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Phutela |first=Apoorva |date=2022-04-06 |title=Witch Hunting Trials: A Gendered Practice Of Punishment That Continues Even Today |url=https://feminisminindia.com/2022/04/07/witch-hunting-trials-a-gendered-practice-of-punishment-that-continues-even-today/ |access-date=2023-01-25 |website=Feminism in India |language=en-GB}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |title=In Rural India, Protecting Women From Witch Hunting, and an Impending Flood |url=https://pulitzercenter.org/stories/rural-india-protecting-women-witch-hunting-and-impending-flood |access-date=2023-01-31 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last1=Alam |first1=Shamsher |last2=Raj |first2=Aditya |date=2018-02-22 |title=Witchcraft and Witch Hunting in India: An Assessment |url=https://papers.ssrn.com/abstract=3130547 |journal=[[SSRN]] |language=en |location=Rochester, NY |ssrn=3130547}}</ref> এই সংখ্যা প্ৰকৃততে অধিক হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে কিয়নো বহু সংখ্যক ঘটনা পোহৰলৈ নহাকৈ থাকে। ডাইনী অভিযোগৰ বলি হোৱা মহিলাসকল শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হ'ব লগা হয়। তীব্ৰ হিংসাত্মক ঘটনাৰ ভিতৰত থাকে-- *ধৰ্ষণ, *প্ৰহাৰ, *চাবুকেৰে পিঠিত কোবোৱা, *অঙ্গচ্ছেদন। ইয়াৰ উপৰিও মানসিক তথা সামাজিকভাবে নিম্ন উল্লিখিত নিৰ্যাতনবোৰ তেওঁলোকে ভুগিব লগীয়া হয় - *সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্নকৰণ, *তাড়না, *নিৰ্বাসন, *[[জনসমাজত লঘু লাঞ্ছনা]]। ==ডাইনী হত্যাৰ ইতিবৃত্ত== ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা বিদ্যমান। বহু শতাব্দীৰপৰা ইয়াৰ প্ৰচলন চলি আহিছে আৰু 'ডায়ন' (ডাইনী)ৰ উল্লেখ কেইবাখনো প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থত পোৱা যায়। [[ইউৰোপ]] আৰু[[ ঔপনিৱেশিক আমেৰিকা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় আদালতসমূহৰ দ্বাৰা ডাইনী অভিযোগৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল আৰু লিখিত নথি সংৰক্ষিত আছিল। কিন্তু ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ ক্ষেত্ৰত তেনে সঠিক নথিপত্ৰ লাভ কৰা কঠিন। ভাৰতত অধিকাংশ ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা সাধাৰণ জনতাই জুম বান্ধি নিজাববীয়াকৈ বিচাৰ কৰিছিল। সেই বাবে প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক যুগৰ ডাইনী হত্যাৰ তথ্য-পাতি বা সাক্ষ্য পাবলৈ নাই। ১৭৯২ চনৰ[[ চাওঁতাল]] ডাইনী বিচাৰৰ সময়ৰ পৰাহে পৰিসংখ্যা উপলভ্য। ডাইনী চিকাৰৰ অধিকাংশ নথি ঔপনিৱেশিক যুগৰ তথ্যৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Archer, W G (1979). ''The Santals: Readings in Tribal Life.'' New Delhi: Concept Publishing Company.</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Yadav |first=Tanvi |date=2020-10-31 |title=Witch Hunting: A Form of violence against Dalit Women in India |url=https://journals.library.brandeis.edu/index.php/caste/article/view/203 |journal=Caste: A Global Journal on Social Exclusion |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=169–182 |doi=10.26812/caste.v1i2.203 |s2cid=228973839 |issn=2639-4928|doi-access=free }}</ref> ==ঔপনিৱেশিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== ===১৯শ শতিকাৰ ঘটনা:=== ১৯শ শতাব্দীৰ ঔপনিৱেশিক ভাৰতত বহু ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা নথিভুক্ত হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ কেৱল কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলতে ডাইনী অভিযোগত ১০০০ৰো অধিক মহিলাক হত্যা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। ডাইনী অভিযোগত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা সতীদাহ প্ৰথাত মৃত্যু হোৱা মহিলাতকৈ বেছি আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=":2" /> ডাইনী চিহ্নিতকৰণ সাধাৰণতে পুৰুষ তান্ত্ৰিক আৰু ধাৰ্মিক নেতাসকলে কৰিছিল। তেওঁলোকক 'বোহপা' বা 'বাঘত' নামেৰে জনা গৈছিল | গাওঁবাসী বা প্ৰধানসকলে দুৰ্ভোগৰ কাৰণ হিচাপে ডাইনী বুলি অভিযোগ কৰিলে এই বোহপাসকলে ডাইনীৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ যাদু,তান্ত্ৰিক ক্ৰিয়া, শাৰীৰিক নিৰ্যাতন আৰু হত্যাৰ সহায় লৈছিল।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Skaria |first=Ajay |date=May 1997 |title=Women, witchcraft and gratuitous violence in colonial Western India |url=https://archive.org/details/sim_past-present_1997-05_155/page/109 |journal=Past & Present |issue=155 |pages=109–141 |doi=10.1093/past/155.1.109 |via=Gale Academic Onefile}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Witch Trials in British India |url=https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |access-date=2023-01-11 |website=blogs.bl.uk |language=en |archivedate=2023-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230111010407/https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |deadurl=yes }}</ref> ===তাণ্ডৱমূলক পদ্ধতি:=== পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত এক জনপ্ৰিয় সাধাৰণ পদ্ধতি আছিল 'ডাইনী-দোলন'। এই পদ্ধতিত— *অভিযুক্ত ডাইনীৰ চকুত কেঁচা জলকীয়া ঘঁহি দিয়া হৈছিল, *তেওঁক গছত ওলোটাকৈ বান্ধি থোৱা হৈছিল, *অপৰাধ স্বীকাৰ নকৰালৈকে জুইৰ ওপৰত দোলোৱা হৈছিল।<ref name=":3" /> ১৮৮৬ চনত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা হৈছে কুংকু নামৰ এগৰাকী বৃদ্ধ মহিলাৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰ। তেওঁৰ ওপৰত এজন সৈনিকৰ পত্নীক ৰোগাক্ৰান্ত কৰাৰ অভিযোগ তোলা হৈছিল। কুংকুক উতলা তেলত হাত দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল আৰু বহু দিনলৈ দোলোৱা হৈছিল। পিছত তেওঁক মুক্তি দিয়া হৈছিল যদিও তাৰ পিছতে হত্যা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> ==ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা== ===ব্ৰিটিছ ব্যৱস্থা=== ১৮৪০ আৰু ১৮৬০ চনৰ ভিতৰত পূৰ্ব ভাৰতত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনী হত্যা বন্ধ কৰিবলৈ কেইবাটাও নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰে। এই নিষেধাজ্ঞাসমূহত গাঁও অঞ্চলত মহিলাসকলক ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ধৰ্মীয় নেতা আৰু বেজসকলক লক্ষ্য কৰা হৈছিল |ডাইনী হত্যাত গুৰুতৰ ঘটনা সংঘটিত হ’লে মৃত্যুদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তিৰ বিধান আছিল।<ref name=":3" /> ==প্ৰাথমিক প্ৰভাৱ== *নিষেধাজ্ঞাৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী হত্যাৰ সংখ্যা কমি গৈছিল। *অভিযুক্ত মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালসমূহক সহায়, ক্ষতিপূৰণ আৰু ন্যায় বিচাৰিবলৈ অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল। *বোহপাসকলক ডাইনী চিহ্নিত কৰাত আৰু নিষ্ঠুৰ শাস্তি প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /> ==ব্যৰ্থতা আৰু গোপন প্ৰচলন== *তথাপি, নতুন আইন থাকিলেও ডাইনী হত্যা অব্যাহত থাকে আৰু গোপনে কম হিংসাত্মক পদ্ধতিত চলি থাকে। *ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনীৰ বিশ্বাসসমূহৰ জনজাতীয় সমাজত থকা গভীৰ প্ৰভাৱৰ কথা সঠিকভাৱে বুজিব পৰা নাছিল। *ফলস্বৰূপে ডাইনী চিকাৰ প্ৰক্ৰিয়া গুপ্তভাৱে চলি থাকিল।<ref name=":6" /> ==নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== *ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞাই বিভিন্ন ঠাইত শত্ৰুতা আৰু প্ৰতিবাদৰ জন্ম দিছিল। *ডাইনী হত্যা কৰাৰ অভিযোগত ধৃত ব্যক্তিসকল গ্ৰাম্য সমাজৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি আছিল আৰু স্থানীয় অধিবাসীসকলৰ মতে তেওঁলোকে কেৱল অপশক্তিৰ পৰা সমাজক ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। *নিষেধাজ্ঞাৰ পাছত ডাইনী হত্যাৰ উদ্দেশ্য ভূমি গ্ৰহণ বা প্ৰতিশোধৰ পৰিসৰতকৈ বহল হৈ উঠে। *ডাইনীৰ প্ৰতি অভিযানে ঔপনিবেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ ৰূপ লয়। *বহু লোকৰ বিশ্বাস আছিল যে ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা ব্ৰিটিছসকলে ডাইনীৰ সুৰক্ষাৰ অৰ্থে জাৰি কৰিছে। সেইবাবে, ডাইনী চিকাৰ ঔপনিবেশিক শক্তিৰ প্ৰতি শত্ৰুতা প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম হৈ পৰে।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Shashank |first=Sinha |date=2007-05-12 |title=1857: Witch-hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.epw.in/journal/2007/19/commentary/1857-witch-hunts-adivasis-and-uprising-chhotanagpur.html |journal=Economic and Political Weekly |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last=Sinha |first=Shashank |date=2007 |title=Witch-Hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.jstor.org/stable/4419566 |journal=Economic and Political Weekly |volume=42 |issue=19 |pages=1672–1676 |jstor=4419566 |issn=0012-9976}}</ref> ==আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== আধুনিক ভাৰতত, বিশেষকৈ উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতৰ দুৰ্দশাগ্ৰস্ত অঞ্চলসমূহত ডাইনী হত্যা আজিও প্ৰচলিত। ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত ডাইনী হত্যাৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা নথিভুক্ত হৈছে। ২০০১ ৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত ৫৯৩গৰাকী মহিলাক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল(ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ )। [[অসম]]ৰ লগতে [[বিহাৰ]],[[ ছত্তীশগড়]], [[মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু [[ওডিশা]]তো বহু ডাইনী চিহ্নিতকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name=":9" /> .<ref name=":7">{{Cite web |title=Crime in India - All Previous Publications |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india |access-date=2022-12-20 |url-status=dead|website=ncrb.gov.in}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |last=Suresh |first=Mayur |date=6 December 2019 |title=Day Thirteen {{!}} Witch-branding in Eastern India |url=https://16daysblogathon.blog/2019/12/06/day-thirteen-witch-branding-in-eastern-india/ |access-date=31 January 2023 |website=16 Days Blogathon}}</ref> <ref name=":0" /><ref name=":1"/> ==ডাইনী হত্যাৰ তিনিটা পৰ্যায়== *অভিযোগ: আকস্মিক মৃত্যু, পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অসুখ, ফচল বিনষ্ট বা গবাদি পশুৰ হানি‌ হ'লে ডাইনীয়ে কৰা বুলি সন্দেহৰ সৃষ্টি হোৱা দেখা যায়।<ref name=":2" /> *ঘোষণা: সামাজিকভাৱে স্বীকৃত যাদুকৰক সমাজৰ লোকসকলে লগ ধৰে। তেওঁলোকে ডাইনী চিনাক্ত কৰাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰে। *পীড়ন: ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা মহিলাক শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":1" /> *বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা (২০০০-২০২১) {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ style="text-align: left"; |বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা <ref name=" :7" /> ! '''বৰ্ষ ''' !! '''হত্যা''' |- |2000 |126<ref>{{Cite web |title=Crime in India Table Contents {{!}} National Crime Records Bureau |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india-table-addtional-table-and-chapter-contents?field_date_value%5Bvalue%5D%5Byear%5D=2000&field_select_table_title_of_crim_value=3&items_per_page=All |access-date=2023-06-05 |website=ncrb.gov.in |at=Table 13A}}</ref> |- | 2001 || 126 |- | 2002 || 151 |- | 2003 || 138 |- | 2004 || 111 |- | 2005 || 197 |- | 2006 || 186 |- | 2007 || 177 |- | 2008 || 175 |- | 2009 || 175 |- | 2010 || 178 |- | 2011 || 240 |- | 2012 || 119 |- | 2013 || 160 |- | 2014 || 156 |- | 2015 || 135 |- | 2016 || 134 |- | 2017 || 73 |- | 2018 || 62 |- | 2019 || 102<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2019 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/Table%202A.2_2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2020 || 88<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2020 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2021 || 68<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2021 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/CII-2021/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | '''Total''' || 3077 |} এই তথ্যসমূহে আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ স্থিতি আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ডাইনী হত্যা]] lblryoy9epdokm4z76abhluuuudm9ep 647408 647407 2026-10-24T18:58:43Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647408 wikitext text/x-wiki '''[[ভাৰত]]ত [[ডাইনী হত্যা]]''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে [[ডাইনী]] হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে [[জনজাতি সম্প্ৰদায়]]ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> ==ডাইনী হত্যাৰ কাৰণসমূহ== ডাইনী হত্যাৰ বিভিন্ন কাৰণ থাকিব পাৰে— *শস্য বিনষ্ট হোৱা, *আৰ্থিক সংগতিৰ অভাৱ, *গৰু-ম'হৰ মৃত্যু, *পৰিয়ালৰ সদস্যৰ ৰোগ বা মৃত্যু। এই সকলোবোৰ ঘটনাই ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ হ'ব পাৰে। কিন্তু বহু সময়ত ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ পূৰণৰ উদ্দেশ্যে অভিযোগ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— *ভূমি আৰু সম্পত্তি দখল কৰা, *ব্যক্তিগত শত্ৰুতা পৰিশোধ কৰা, *যৌন প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যানৰ বাবে শাস্তি দিয়া।<ref name=":9">{{Cite web |last=Saxena |first=Swati |date=2007-07-16 |title=Recourse Rare for Witch Hunt Victims in India |url=https://womensenews.org/2007/07/recourse-rare-witch-hunt-victims-in-india/ |access-date=2023-01-03 |website=Women's eNews |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-09 |title=The Indian woman who hunts the witch hunters |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-35975360 |access-date=2023-01-03}}</ref> ===মৌলিক সমস্যাবোৰ=== ডাইনী হত্যাৰ গভীৰ কাৰণবোৰ হৈছে— *শিক্ষাৰ অভাৱ, *সমাজৰ প্ৰাথমিক সুৰক্ষা তথা স্বাস্থ্য সেৱাৰ অভাৱ।<ref name=":0" /> ===আৰ্ত মহিলাসকল=== ডাইনী চিকাৰৰ বলি হোৱা ব্যক্তিসকলৰ বৃহৎ সংখ্যকেই মহিলা, বিশেষকৈ নিম্নবৰ্ণৰ বয়স্ক অবিবাহিত মহিলাসকল। তেওঁলোক সমাজৰ পৰা ইতিমধ্যে বিচ্ছিন্ন হোৱা বাবে চুবুৰীয়াৰ দুৰ্ভাগ্যৰ বাবে তেওঁ লোককে দোষাৰোপ কৰা হয়। যদিও কম প্ৰচলিত, ডাইনীৰ অভিযোগত পুৰুষো নিপীড়িত হোৱাৰ ঘটনা ঘটে, বিশেষকৈ যিসকল ডাইনী বুলি অভিযুক্তৰ আত্মীয়।<ref name=":0" /> ===আক্ৰান্তৰ ওপৰত হোৱা হিংসা=== [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ]]ৰ (NCRB) তথ্য অনুসৰি, ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত ২৫০০তকৈ অধিক লোকক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াত প্ৰধানভাৱে মহিলাসকলেই বলি হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Phutela |first=Apoorva |date=2022-04-06 |title=Witch Hunting Trials: A Gendered Practice Of Punishment That Continues Even Today |url=https://feminisminindia.com/2022/04/07/witch-hunting-trials-a-gendered-practice-of-punishment-that-continues-even-today/ |access-date=2023-01-25 |website=Feminism in India |language=en-GB}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |title=In Rural India, Protecting Women From Witch Hunting, and an Impending Flood |url=https://pulitzercenter.org/stories/rural-india-protecting-women-witch-hunting-and-impending-flood |access-date=2023-01-31 |website=Pulitzer Center |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last1=Alam |first1=Shamsher |last2=Raj |first2=Aditya |date=2018-02-22 |title=Witchcraft and Witch Hunting in India: An Assessment |url=https://papers.ssrn.com/abstract=3130547 |journal=[[SSRN]] |language=en |location=Rochester, NY |ssrn=3130547}}</ref> এই সংখ্যা প্ৰকৃততে অধিক হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে কিয়নো বহু সংখ্যক ঘটনা পোহৰলৈ নহাকৈ থাকে। ডাইনী অভিযোগৰ বলি হোৱা মহিলাসকল শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হ'ব লগা হয়। তীব্ৰ হিংসাত্মক ঘটনাৰ ভিতৰত থাকে-- *ধৰ্ষণ, *প্ৰহাৰ, *চাবুকেৰে পিঠিত কোবোৱা, *অঙ্গচ্ছেদন। ইয়াৰ উপৰিও মানসিক তথা সামাজিকভাবে নিম্ন উল্লিখিত নিৰ্যাতনবোৰ তেওঁলোকে ভুগিব লগীয়া হয় - *সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্নকৰণ, *তাড়না, *নিৰ্বাসন, *[[জনসমাজত লঘু লাঞ্ছনা]]। ==ডাইনী হত্যাৰ ইতিবৃত্ত== ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা বিদ্যমান। বহু শতাব্দীৰপৰা ইয়াৰ প্ৰচলন চলি আহিছে আৰু 'ডায়ন' (ডাইনী)ৰ উল্লেখ কেইবাখনো প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থত পোৱা যায়। [[ইউৰোপ]] আৰু[[ ঔপনিৱেশিক আমেৰিকা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় আদালতসমূহৰ দ্বাৰা ডাইনী অভিযোগৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল আৰু লিখিত নথি সংৰক্ষিত আছিল। কিন্তু ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ ক্ষেত্ৰত তেনে সঠিক নথিপত্ৰ লাভ কৰা কঠিন। ভাৰতত অধিকাংশ ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা সাধাৰণ জনতাই জুম বান্ধি নিজাববীয়াকৈ বিচাৰ কৰিছিল। সেই বাবে প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক যুগৰ ডাইনী হত্যাৰ তথ্য-পাতি বা সাক্ষ্য পাবলৈ নাই। ১৭৯২ চনৰ[[ চাওঁতাল]] ডাইনী বিচাৰৰ সময়ৰ পৰাহে পৰিসংখ্যা উপলভ্য। ডাইনী চিকাৰৰ অধিকাংশ নথি ঔপনিৱেশিক যুগৰ তথ্যৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Archer, W G (1979). ''The Santals: Readings in Tribal Life.'' New Delhi: Concept Publishing Company.</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Yadav |first=Tanvi |date=2020-10-31 |title=Witch Hunting: A Form of violence against Dalit Women in India |url=https://journals.library.brandeis.edu/index.php/caste/article/view/203 |journal=Caste: A Global Journal on Social Exclusion |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=169–182 |doi=10.26812/caste.v1i2.203 |s2cid=228973839 |issn=2639-4928|doi-access=free }}</ref> ==ঔপনিৱেশিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== ===১৯শ শতিকাৰ ঘটনা:=== ১৯শ শতাব্দীৰ ঔপনিৱেশিক ভাৰতত বহু ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা নথিভুক্ত হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ কেৱল কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলতে ডাইনী অভিযোগত ১০০০ৰো অধিক মহিলাক হত্যা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। ডাইনী অভিযোগত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা সতীদাহ প্ৰথাত মৃত্যু হোৱা মহিলাতকৈ বেছি আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref name=":2" /> ডাইনী চিহ্নিতকৰণ সাধাৰণতে পুৰুষ তান্ত্ৰিক আৰু ধাৰ্মিক নেতাসকলে কৰিছিল। তেওঁলোকক 'বোহপা' বা 'বাঘত' নামেৰে জনা গৈছিল | গাওঁবাসী বা প্ৰধানসকলে দুৰ্ভোগৰ কাৰণ হিচাপে ডাইনী বুলি অভিযোগ কৰিলে এই বোহপাসকলে ডাইনীৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ যাদু,তান্ত্ৰিক ক্ৰিয়া, শাৰীৰিক নিৰ্যাতন আৰু হত্যাৰ সহায় লৈছিল।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Skaria |first=Ajay |date=May 1997 |title=Women, witchcraft and gratuitous violence in colonial Western India |url=https://archive.org/details/sim_past-present_1997-05_155/page/109 |journal=Past & Present |issue=155 |pages=109–141 |doi=10.1093/past/155.1.109 |via=Gale Academic Onefile}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Witch Trials in British India |url=https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |access-date=2023-01-11 |website=blogs.bl.uk |language=en |archivedate=2023-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230111010407/https://blogs.bl.uk/untoldlives/2020/03/witch-trials-in-british-india-1.html |deadurl=yes }}</ref> ===তাণ্ডৱমূলক পদ্ধতি:=== পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচলিত এক জনপ্ৰিয় সাধাৰণ পদ্ধতি আছিল 'ডাইনী-দোলন'। এই পদ্ধতিত— *অভিযুক্ত ডাইনীৰ চকুত কেঁচা জলকীয়া ঘঁহি দিয়া হৈছিল, *তেওঁক গছত ওলোটাকৈ বান্ধি থোৱা হৈছিল, *অপৰাধ স্বীকাৰ নকৰালৈকে জুইৰ ওপৰত দোলোৱা হৈছিল।<ref name=":3" /> ১৮৮৬ চনত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা হৈছে কুংকু নামৰ এগৰাকী বৃদ্ধ মহিলাৰ ওপৰত কৰা অত্যাচাৰ। তেওঁৰ ওপৰত এজন সৈনিকৰ পত্নীক ৰোগাক্ৰান্ত কৰাৰ অভিযোগ তোলা হৈছিল। কুংকুক উতলা তেলত হাত দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল আৰু বহু দিনলৈ দোলোৱা হৈছিল। পিছত তেওঁক মুক্তি দিয়া হৈছিল যদিও তাৰ পিছতে হত্যা কৰা হৈছিল।<ref name=":4" /> ==ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা== ===ব্ৰিটিছ ব্যৱস্থা=== ১৮৪০ আৰু ১৮৬০ চনৰ ভিতৰত পূৰ্ব ভাৰতত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনী হত্যা বন্ধ কৰিবলৈ কেইবাটাও নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰে। এই নিষেধাজ্ঞাসমূহত গাঁও অঞ্চলত মহিলাসকলক ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ধৰ্মীয় নেতা আৰু বেজসকলক লক্ষ্য কৰা হৈছিল |ডাইনী হত্যাত গুৰুতৰ ঘটনা সংঘটিত হ’লে মৃত্যুদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তিৰ বিধান আছিল।<ref name=":3" /> ==প্ৰাথমিক প্ৰভাৱ== *নিষেধাজ্ঞাৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী হত্যাৰ সংখ্যা কমি গৈছিল। *অভিযুক্ত মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালসমূহক সহায়, ক্ষতিপূৰণ আৰু ন্যায় বিচাৰিবলৈ অধিক সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছিল। *বোহপাসকলক ডাইনী চিহ্নিত কৰাত আৰু নিষ্ঠুৰ শাস্তি প্ৰদান কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /> ==ব্যৰ্থতা আৰু গোপন প্ৰচলন== *তথাপি, নতুন আইন থাকিলেও ডাইনী হত্যা অব্যাহত থাকে আৰু গোপনে কম হিংসাত্মক পদ্ধতিত চলি থাকে। *ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই ডাইনীৰ বিশ্বাসসমূহৰ জনজাতীয় সমাজত থকা গভীৰ প্ৰভাৱৰ কথা সঠিকভাৱে বুজিব পৰা নাছিল। *ফলস্বৰূপে ডাইনী চিকাৰ প্ৰক্ৰিয়া গুপ্তভাৱে চলি থাকিল।<ref name=":6" /> ==নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== *ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞাই বিভিন্ন ঠাইত শত্ৰুতা আৰু প্ৰতিবাদৰ জন্ম দিছিল। *ডাইনী হত্যা কৰাৰ অভিযোগত ধৃত ব্যক্তিসকল গ্ৰাম্য সমাজৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তি আছিল আৰু স্থানীয় অধিবাসীসকলৰ মতে তেওঁলোকে কেৱল অপশক্তিৰ পৰা সমাজক ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। *নিষেধাজ্ঞাৰ পাছত ডাইনী হত্যাৰ উদ্দেশ্য ভূমি গ্ৰহণ বা প্ৰতিশোধৰ পৰিসৰতকৈ বহল হৈ উঠে। *ডাইনীৰ প্ৰতি অভিযানে ঔপনিবেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ ৰূপ লয়। *বহু লোকৰ বিশ্বাস আছিল যে ডাইনী হত্যাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা ব্ৰিটিছসকলে ডাইনীৰ সুৰক্ষাৰ অৰ্থে জাৰি কৰিছে। সেইবাবে, ডাইনী চিকাৰ ঔপনিবেশিক শক্তিৰ প্ৰতি শত্ৰুতা প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম হৈ পৰে।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Shashank |first=Sinha |date=2007-05-12 |title=1857: Witch-hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.epw.in/journal/2007/19/commentary/1857-witch-hunts-adivasis-and-uprising-chhotanagpur.html |journal=Economic and Political Weekly |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last=Sinha |first=Shashank |date=2007 |title=Witch-Hunts, Adivasis, and the Uprising in Chhotanagpur |url=https://www.jstor.org/stable/4419566 |journal=Economic and Political Weekly |volume=42 |issue=19 |pages=1672–1676 |jstor=4419566 |issn=0012-9976}}</ref> ==আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যা== আধুনিক ভাৰতত, বিশেষকৈ উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতৰ দুৰ্দশাগ্ৰস্ত অঞ্চলসমূহত ডাইনী হত্যা আজিও প্ৰচলিত। ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত ডাইনী হত্যাৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা নথিভুক্ত হৈছে। ২০০১ ৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত ৫৯৩গৰাকী মহিলাক ডাইনী সন্দেহত হত্যা কৰা হৈছিল(ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ তথ্য দপ্তৰ )। [[অসম]]ৰ লগতে [[বিহাৰ]],[[ ছত্তীশগড়]], [[মধ্যপ্ৰদেশ]] আৰু [[ওডিশা]]তো বহু ডাইনী চিহ্নিতকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name=":9" /> .<ref name=":7">{{Cite web |title=Crime in India - All Previous Publications |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india |access-date=2022-12-20 |url-status=dead|website=ncrb.gov.in}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |last=Suresh |first=Mayur |date=6 December 2019 |title=Day Thirteen {{!}} Witch-branding in Eastern India |url=https://16daysblogathon.blog/2019/12/06/day-thirteen-witch-branding-in-eastern-india/ |access-date=31 January 2023 |website=16 Days Blogathon}}</ref> <ref name=":0" /><ref name=":1"/> ==ডাইনী হত্যাৰ তিনিটা পৰ্যায়== *অভিযোগ: আকস্মিক মৃত্যু, পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অসুখ, ফচল বিনষ্ট বা গবাদি পশুৰ হানি‌ হ'লে ডাইনীয়ে কৰা বুলি সন্দেহৰ সৃষ্টি হোৱা দেখা যায়।<ref name=":2" /> *ঘোষণা: সামাজিকভাৱে স্বীকৃত যাদুকৰক সমাজৰ লোকসকলে লগ ধৰে। তেওঁলোকে ডাইনী চিনাক্ত কৰাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰে। *পীড়ন: ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা মহিলাক শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":1" /> *বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা (২০০০-২০২১) {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ style="text-align: left"; |বৰ্ষ অনুসৰি হত্যাৰ সংখ্যা <ref name=" :7" /> ! '''বৰ্ষ ''' !! '''হত্যা''' |- |2000 |126<ref>{{Cite web |title=Crime in India Table Contents {{!}} National Crime Records Bureau |url=https://ncrb.gov.in/en/crime-in-india-table-addtional-table-and-chapter-contents?field_date_value%5Bvalue%5D%5Byear%5D=2000&field_select_table_title_of_crim_value=3&items_per_page=All |access-date=2023-06-05 |website=ncrb.gov.in |at=Table 13A}}</ref> |- | 2001 || 126 |- | 2002 || 151 |- | 2003 || 138 |- | 2004 || 111 |- | 2005 || 197 |- | 2006 || 186 |- | 2007 || 177 |- | 2008 || 175 |- | 2009 || 175 |- | 2010 || 178 |- | 2011 || 240 |- | 2012 || 119 |- | 2013 || 160 |- | 2014 || 156 |- | 2015 || 135 |- | 2016 || 134 |- | 2017 || 73 |- | 2018 || 62 |- | 2019 || 102<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2019 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/Table%202A.2_2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2020 || 88<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2020 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/crime_in_india_table_additional_table_chapter_reports/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | 2021 || 68<ref>{{Cite web |title=Motives of Murder 2021 |url=https://ncrb.gov.in/sites/default/files/CII-2021/TABLE%202A.2.pdf |website=[[National Crime Records Bureau]]}}</ref> |- | '''Total''' || 3077 |} এই তথ্যসমূহে আধুনিক ভাৰতত ডাইনী হত্যাৰ স্থিতি আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ডাইনী হত্যা]] fyuze0w2banpxhh6rbluamehvozpcz3 0 115419 647459 572209 2026-10-24T23:18:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647459 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian businessman}} {{Use dmy dates|date=January 2019}} {{Use Indian English|date=January 2019}} {{Infobox person | name = জেচি পাল | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{birth date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ভাৰতীয় | children = ১ | other_names = | known_for = ''নো মানি মাৰ্কেটিং''ৰ লেখক,<ref name="forbes29oct09nmm">{{cite web|title=10 Reasons to Read Jessie Paul's No Money Marketing|url=http://business.in.com/article/appraisals/10-reasons-to-read-jessie-pauls-no-money-marketing/6072/1|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031084536/http://business.in.com/article/appraisals/10-reasons-to-read-jessie-pauls-no-money-marketing/6072/1|url-status=dead|archive-date=31 October 2009|work=[[Forbes]]|accessdate=23 July 2010|author=Vivek Kamath|date=29 October 2009|archivedate=31 October 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091031084536/http://business.in.com/article/appraisals/10-reasons-to-read-jessie-pauls-no-money-marketing/6072/1|deadurl=yes}}</ref><br/> [[উইপ্ৰ']]ৰ প্ৰাক্তন চিএমঅ'।<ref>{{cite web|title=Zomato sandwiched between Delhi and Bengaluru|url=http://www.afaqs.com/news/story/40897_Zomato-sandwiched-between-Delhi-and-Bengaluru|publisher=afaqs|access-date=7 July 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133310/http://www.afaqs.com/news/story/40897_Zomato-sandwiched-between-Delhi-and-Bengaluru|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304133310/http://www.afaqs.com/news/story/40897_Zomato-sandwiched-between-Delhi-and-Bengaluru|deadurl=yes}}</ref> | education = [[আই আই এম কলিকতা]] | employer = | organization = | notable_works = | occupation = লেখক, বজাৰকৰ্তা, মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া,<ref>{{cite news|title=It ends with the user|url=http://www.thehindubusinessline.com/catalyst/it-ends-with-the-user/article6639832.ece|publisher=The Hindu Business Line}}</ref><ref>{{cite news|title=Awards given for excellence in real estate marketing|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/awards-given-for-excellence-in-real-estate-marketing/article4839291.ece|work=[[The Hindu]]}}</ref> বিপণন পৰামৰ্শদাতা | years_active = | title = | term = | predecessor = | successor = | boards = | spouse = | partner = | parents = | relations = | awards = | website = }} '''জেচি পাল''' ({{lang-en|Jessie Paul}}) এগৰাকী ভাৰতীয় বিপণনকাৰী, বিপণন পৰামৰ্শদাতা প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া, ৰাজহুৱা বক্তা, আৰু লেখক।<ref>{{Cite news|title=Amazon gives big ad push to Kindle|url=http://www.livemint.com/Money/pJp31I0FME6Bfa4sfCAYJM/Amazon-gives-big-ad-push-to-Kindle.html|publisher=The Mint}}</ref><ref name="et10nov09jp" /> তেওঁ তেওঁ উইপ্ৰ' আই টি বিজনেছৰ মুখ্য বিপণন বিষয়া আৰু ইনফোচিছৰ গ্ল'বেল ব্ৰেণ্ড মেনেজাৰ আছিল।।<ref name="et10nov09jp">{{Cite web|title=Wipro's CMO Jessie Paul quits to start own venture|url=http://economictimes.indiatimes.com/Corporate-Announcement/Jessie-Paul-quits-Wipro-to-start-own-venture/articleshow/5213972.cms|work=[[The Economic Times]]|publisher=[[The Times Group]]|accessdate=23 July 2010|last=Shelley Singh|date=10 Nov 2009}}</ref><ref>{{Cite news|title=The future of marketing|url=http://www.thehindubusinessline.com/catalyst/the-future-of-marketing/article2432791.ece|publisher=The Hindu Business Line}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shilpa Phadnis|title=Vice-chairman TK Kurien to leave Wipro this month|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/vice-chairman-tk-kurien-to-leave-wipro-this-month/articleshow/56728655.cms|work=[[The Times of India]]|date=23 January 2017}}</ref><ref>{{Cite news|title=Techies all and loving it|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/techies-all-and-loving-it/article1512066.ece|work=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite news|title=What's in a name? E-lot, they say|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/Whats-in-a-name-E-lot-they-say/articleshow/46629205.cms|work=[[The Times of India]]}}</ref> পাল এছকিউএছ ইণ্ডিয়া বিএফএছআই লিমিটেড, এক্সপ্লিঅ' ছলিউচন, বাজাজ কনজিউমাৰ কেয়াৰ, ৰয়েল অৰ্কিড হোটেল, ক্ৰেডিটএক্সেছ গ্ৰামীনৰ এজন অকাৰ্যবাহী সঞ্চালক।<ref>{{Cite web|title=SQS India BFSI - Board of Directors|url=http://www.sqs-bfsi.com/investors/board-of-directors.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180128172302/http://www.sqs-bfsi.com/investors/board-of-directors.php|archivedate=28 January 2018|access-date=25 February 2025|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Companies » Company Overview » Expleo Solutions Ltd|url=https://www.business-standard.com/company/expleo-solutions-33432/info|publisher=[[Business Standard]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/cover-story/ceos-biz-honchos-offer-tips-to-get-back-into-the-game/articleshow/75281828.cms}}</ref><ref>{{Cite web|title=Regenta & Royal Orchid Hotels - Board of Directors|url=https://www.royalorchidhotels.com/royal-orchid-group}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/market-data/quotes/IN/XNSE/ROHLTD/company-people/executive-profile/136059478}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/creditaccess-grameen-ltd/stocksupdate/companyid-31253.cms}}</ref> == শিক্ষা আৰু ব্যক্তিগত জীৱন == তেওঁ দিল্লীৰ কনভেণ্টত শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ছিডনীত ২য়ৰ পৰা ৫ম শ্ৰেণীলৈকে কৰিছিল আৰু তামিলনাডুৰ জন্ম গাঁও নাচৰতত থকা অল গাৰ্লছ স্কুলৰ পৰা স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.kidskintha.com/cutting-through-clutter-and-raising-the-bar-meet-jessie-paul/|title=Cutting Through Clutter And Raising the Bar - Meet Jessie Paul|date=2016-03-31|work=Kidskintha|language=en-US|accessdate=2019-08-27|archivedate=27 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190827153822/https://www.kidskintha.com/cutting-through-clutter-and-raising-the-bar-meet-jessie-paul/|deadurl=yes}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=99yCpqaupNcC&q=jessie+paul+schooling&pg=PT24|title=Breaking Barriers|last=Krishnan|first1=Janaki|date=2013|publisher=Jaico Publishing House|isbn=9788184953954|language=en}}</ref> পালে কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু তিৰুচিৰাপল্লীৰ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজিৰ পৰা অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী আৰু ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট কলিকতাৰ পৰা বিপণনত এম বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|title=Jessie Paul, Managing Director, Paul Writer|url=http://www.nasscom.in/sites/default/files/Speakers/Jessie_Paul.pdf|publisher=[[NASSCOM]]|accessdate=19 February 2017|archivedate=20 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170220172255/http://www.nasscom.in/sites/default/files/Speakers/Jessie_Paul.pdf}}</ref><ref name="Bloomberg">{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=22583671&privcapId=209503804&previousCapId=209503804&previousTitle=Gaglers,%20Inc.|title=Executive profile&nbsp;— Jessie Paul|work=Bloomberg|accessdate=13 January 2017}}</ref><ref name=":1"/> পাল বিবাহিত, এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে আৰু ভাৰতৰ বেংগালুৰুত বাস কৰে। == কেৰিয়াৰ == এন আই টিৰ পৰা স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ টেকন’লজি ডিজাইন ফাৰ্ম টাটা এলক্সচিত প্ৰশিক্ষক আৰু বিক্ৰী সহায়ক দলৰ অংশ হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name=":1"/> পালে প্ৰায় ১৫ বছৰ ধৰি অ’ এণ্ড এম, ইনফ’ছিছ আৰু আইগেটকে ধৰি কোম্পানীত কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/wipros-cmo-jessie-paul-quits-to-start-own-venture/articleshow/5213972.cms|title=Wipro's CMO Jessie Paul quits to start own venture|last=Singh|first=Shelley|date=2009-11-10|work=The Economic Times|access-date=2019-08-27}}</ref> ১৯৯৮ চনত পালে ইনফ’ছিছত গ্ল’বেল ব্ৰেণ্ড মেনেজাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ ভূমিকাৰ ভিতৰত আছিল কোম্পানীটোৰ বিপণন দল আৰু ৱাৰ্টন ইনফ'ছিছ বিজনেছ ট্ৰান্সফৰ্মেচন এৱাৰ্ডৰ দৰে ফিল্ড মাৰ্কেটিং কাৰ্যসূচীৰ নেতৃত্ব দিয়া, য'ত তেওঁ এংকৰ কৰিছিল। তেওঁৰ সময়ত ইনফ'চিছে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত আইটি চাৰ্ভিচেছ মাৰ্কেটিং এছ'চিয়েশ্যনৰ হীৰা বঁটাও লাভ কৰিছিল। ১৯৯৯ চনত ইনফ'ছিছৰ আমেৰিকান ডিপ'জিটৰী শ্বেয়াৰছৰ নাছডাক তালিকাত জড়িত থকা দলৰো তেওঁ অংশ আছিল।<ref name=":1"/> পালে ইনফ’ছিছ এৰি ২০০৩ চনত এটা ষ্টাৰ্ট-আপ বেক-অফিচ ফাৰ্ম কুইণ্টেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যনৰ গ্ল’বেল মাৰ্কেটিং হেড হিচাপে যোগদান কৰে। কুইণ্টাণ্টক অতি সোনকালেই আইগেট কৰ্পৰ দ্বাৰা অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল য'ত তেওঁ দুবছৰ ধৰি কাম কৰিছিল।<ref name=":1"/> ২০০৫ চনত পাল মুখ্য বিপণন বিষয়া হয় আৰু উইপ্ৰ’ত ৫০ জনীয়া এটা দলৰ নেতৃত্ব দিয়ে।<ref name="ciol10nov09">{{Cite web|url=http://www.ciol.com/News/Executive-Track/News-Reports/Wipros-CMO-Jessie-Paul-steps-down/101109127510/0/|title=Wipro's CMO Jessie Paul steps down|last=Akanksha Prasad|date=10 November 2009|publisher=CyberMedia India Online Ltd., CIOL|accessdate=23 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406044035/http://www.ciol.com/News/Executive-Track/News-Reports/Wipros-CMO-Jessie-Paul-steps-down/101109127510/0/|archivedate=6 April 2012}}</ref> ২০০৯ চনত পালে উইপ্ৰ’ টেকন’লজিছ এৰি নিজাকৈ এটা উদ্যোগ পল ৰাইটাৰ ষ্ট্ৰেটেজিক এডভাইজাৰী আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/brand-equity/can-cocofly-crack-the-paper-boat-problem/articleshow/56889875.cms}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://bloncampus.thehindubusinessline.com/placement-prep/frameworks-have-been-super-handy/article32774096.ece}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jessie Paul: Creating An Indian B2B Community|url=http://www.womensweb.in/articles/interview-with-jessie-paul/}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পালক ভাৰতৰ তথ্য প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত অন্যতম প্ৰভাৱশালী মহিলা হিচাপে ধৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=No Money Marketing Jessie Paul >About the Author|work=Tata Mcgraw Hill|url=http://www.tatamcgrawhill.com/html/9780070152700.html|accessdate=23 July 2010}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.digitalvidya.com/blog/expert/jessie-paul/|dead-url=2018-01-20|language=en-US}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:একবিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] 2gh8s4npqb4ki670cdlmfox2g69k1dc 0 115747 647514 483922 2026-10-25T05:07:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647514 wikitext text/x-wiki নীলা ইব্ৰাহিমী ({{lang-en|Nila Ibrahimi}}. জন্ম ২০০৬ বা ২০০৭) আফগানিস্তানৰ এগৰাকী জনগোষ্ঠীয় হাজাৰা আফগান কিশোৰী কৰ্মী৷ তেওঁ মহিলাৰ অধিকাৰৰ পোষকতা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Whiteman |first=Hilary |date=2024-11-19 |title=Afghan girl who encouraged others to sing wins children's peace prize |url=https://www.cnn.com/2024/11/19/asia/afghanistan-childrens-peace-prize-2024-intl-hnk/index.html |access-date=2024-11-22 |website=CNN |language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত আফগানিস্তানে ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধৰ ছোৱালী আৰু মহিলাক ৰাজহুৱাভাৱে গান গোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত ইব্ৰাহিমীয়ে এটা প্ৰতিবাদী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰি অনলাইনত প্ৰকাশ কৰে৷ গীতটো ভাইৰেল হৈ পৰে আৰু শ্ৰোতা-দৰ্শকৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে।<ref name=":0" />সেই বছৰৰ শেষৰ ফালে তালিবানে দেশখন পুনৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ পিছত তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়াল পাকিস্তানলৈ আৰু তাৰ পিছত কানাডালৈ পলায়ন কৰে। পাকিস্তানত থকাৰ সময়ত ইব্ৰাহিমীয়ে ৩০ বাৰ্ডছ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে কাম কৰি ২০০ গৰাকী ছোৱালীক আফগানিস্তানৰ পৰা উলিয়াই আনিবলৈ ধন সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name=":0" /> কানাডাত ইব্ৰাহীমী আৰু তেওঁৰ ভ্ৰাতৃয়ে ''হাৰ ষ্ট'ৰী'' নামৰ এটা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে যিয়ে আফগান ছোৱালীৰ কাহিনী ভাগ-বতৰা কৰা আৰু তেওঁলোকৰ সন্মুখীন হোৱা সমস্যাসমূহৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":0" /> ২০২৪ চনৰ ১৯ ​​নৱেম্বৰত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শান্তি বঁটা<ref>{{Cite web |date=2024-11-19 |title=Afghan teen, Nila Ibrahimi (17), wins International Children's Peace Prize 2024 fighting for girls' and women's rights in Afghanistan |url=https://www.kidsrights.org/news/afghan-teen-nila-ibrahimi-17-wins-international-childrens-peace-prize-2024-fighting-for-girls-and-womens-rights-in-afghanistan/ |access-date=2024-11-22 |website=KidsRights Foundation |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241120102354/https://www.kidsrights.org/news/afghan-teen-nila-ibrahimi-17-wins-international-childrens-peace-prize-2024-fighting-for-girls-and-womens-rights-in-afghanistan/ |archivedate=2024-11-20 |deadurl=yes}}</ref> লাভ কৰে, যিটো বঁটা জলবায়ু কৰ্মী [[গ্ৰেটা থুন্‌বাৰি|গ্ৰেটা থানবাৰ্গ]] আৰু [[মালালা ইউছুফজাই]]কে ধৰি বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলেও লাভ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite web |last=Croft |first=Alex |date=2024-11-20 |title=Singing teenager who gave Afghan women a voice wins Children's Peace Prize |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/nila-ibrahimi-afghanistan-international-childrens-peace-prize-b2649917.html |access-date=2024-11-22 |website=The Independent |language=en-GB}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আফগান মহিলা সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] c6jvo1ut5l6xwn83m8r3khe00nkluzd 0 117824 647467 528992 2026-10-25T00:34:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647467 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}'''ড'ল'ৰেছ এলিজাবেথ "লোলা" চাভেজ ডি আৰ্মিজো''' ({{Lang-en|Dolores Chávez de Armijo}}(ইংৰাজী: ১৮৫৮ চনত নিউ মেক্সিকোৰ আলবাকুৱেৰকত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১৯২৯ চনত নিউ মেক্সিকোৰ চান্টা ফেত মৃত্যু) নিউ মেক্সিকোৰ এগৰাকী ৰাজ্যিক পুথিভঁড়ালী আছিল।<ref name="newmexicomercury1">{{cite web |url=http://newmexicomercury.com/blog/comments/luminous_women_of_new_mexico_history_lola_chavez |title=Luminous Women of New Mexico History: Dolores "Lola" Chavez de Armijo |publisher=New Mexico Mercury |date=2013-07-08 |accessdate=2013-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053958/http://newmexicomercury.com/blog/comments/luminous_women_of_new_mexico_history_lola_chavez |archive-date=2013-09-21 |url-status=live |archivedate=2013-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921053958/http://newmexicomercury.com/blog/comments/luminous_women_of_new_mexico_history_lola_chavez |deadurl=yes }}</ref> ১৯১২ চনত নিউ মেক্সিকোৰ গৱৰ্ণৰ উইলিয়াম চি মেকড'নাল্ডে দাবী কৰে যে নিউ মেক্সিকোৰ সংবিধান আৰু আইন অনুসৰি মহিলাসকল পদবী লাভ কৰিবলৈ অযোগ্য৷ সেইবাবে আদালতৰ আদেশ ব্যৱহাৰ কৰি ড'ল'ৰেছৰ ঠাইত নিযুক্তি দিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="newmexicomercury1"/><ref name="Hmdb.org">{{cite web |url=http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=45333 |title=Doña Dolores "Lola" Chávez de Armijo Marker |publisher=Hmdb.org |date=2011-07-31 |accessdate=2013-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919024519/http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=45333 |archive-date=2013-09-19 |url-status=live |archivedate=2013-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130919024519/http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=45333 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nmwomensforum.com/images/NewMexicoHistoricWomenMarkers.pdf |title=New Mexico Historic Women Marker Initiative |publisher=Nmwomensforum.com |accessdate=2013-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053538/http://www.nmwomensforum.com/images/NewMexicoHistoricWomenMarkers.pdf |archive-date=2013-09-21 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921053538/http://www.nmwomensforum.com/images/NewMexicoHistoricWomenMarkers.pdf |archivedate=2013-09-21 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ তাইৰ ঠাইত এজন পুৰুষ বন্ধুক নিযুক্তি দিব বিচাৰিছিল যাৰ ওচৰত তেওঁৰ ৰাজনৈতিক অনুগ্ৰহৰ ঋণী আছিল।<ref name="newmexicomercury1"/>ইয়াৰ উত্তৰত ডলৰেছে নিউ মেক্সিকো উচ্চতম ন্যায়ালয়ত গোচৰ তৰে (ষ্টেট বনাম ডি আৰ্মিজো ১৯১৪-এনএমএছচি-০২১)৷ আদালতে তেওঁৰ পক্ষত ৰায় দিয়ে, তেওঁক নিজৰ পদবী ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়ে আৰু পৰৱৰ্তী আইন প্ৰণয়নে মহিলাসকলক নিউ মেক্সিকোত নিযুক্ত পদবী গ্ৰহণ কৰাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে।<ref name="newmexicomercury1"/><ref name="Hmdb.org"/> ড'ল'ৰেছ আছিল নিউ মেক্সিকোত ৰাজ্যজুৰি সেৱা আগবঢ়োৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আৰু প্ৰথম হিস্পানিক মহিলা।<ref>{{cite web |url=http://newmexicomercury.com/blog/comments/luminous_women_of_new_mexico_history_lola_chavez#sthash.WKKSQHOo.dpuf |title=Luminous Women of New Mexico History: Dolores "Lola" Chavez de Armijo |publisher=New Mexico Mercury |date=2013-07-08 |accessdate=2013-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053958/http://newmexicomercury.com/blog/comments/luminous_women_of_new_mexico_history_lola_chavez#sthash.WKKSQHOo.dpuf |archive-date=2013-09-21 |url-status=live |archivedate=2013-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921053958/http://newmexicomercury.com/blog/comments/luminous_women_of_new_mexico_history_lola_chavez#sthash.WKKSQHOo.dpuf |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ পিতৃ জোচে ফ্ৰান্সিস্কো চাভেছ আছিল নিউ মেক্সিকো টেৰিটৰীৰ ৰিপাব্লিকান ৰাজনৈতিক নেতা। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] k2l4tu0d8rqsdsb5l648rmyldp5q1hp 0 117899 647504 502122 2026-10-25T04:45:25Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 647504 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |title=অগ্ৰমহিষী |spouse=[[অশোক]] (m. 237 BCE) |image=Asoka's Queen.jpg |succession=[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য|মগধ]]ৰ [[সম্ৰাজ্যী পত্নী]]]। |predecessor=[[আসন্ধিমিত্ৰ]] |successor= |death_date=c. 260 BC – c. 250 BC{{citation needed|date=January 2023}} |date of death=235 BC{{citation needed |date=January 2023}} |house=[[মৌৰ্য]]}} '''তিষ্যৰক্ষ''' (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা) তৃতীয় মৌৰ্য সম্ৰাট [[সম্ৰাট অশোক|অশোকৰ]] পঞ্চম আৰু শেষ পত্নী আছিল। ''অশোকবাদৰ'' মতে, অশোকৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী কুনালাক অন্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তাই দায়ী আছিল।<ref name="John1989">{{Cite book|last=John S. Strong|author-link=John S. Strong|title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna|url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232|access-date=30 October 2012|year=1989|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0616-0|page=18}}</ref> অশোকে [[বোধি বৃক্ষ|বোধি-গছক]] দিয়া মনোযোগত তাইৰ বৰ ঈৰ্ষা হৈছিল, আৰু বিষাক্ত কাঁইটৰ সহায়ত ইয়াক হত্যা কৰাইছিল।<ref>{{Cite web|publisher=[[Mahavamsa]], chap. 20, 4f.|url=http://lakdiva.org/mahavamsa/chap020.html|title=CHAPTER XX_The Nibbana Of The Thera}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == তিষ্যৰক্ষৰ জন্ম সম্ভৱতঃ গান্ধাৰত হৈছিল আৰু অশোকৰ মুখ্য সম্ৰাজ্ঞী আসন্ধিমিত্ৰৰ প্ৰিয় দাসী আছিল আৰু তেওঁৰ মালিকৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ [[পাটলিপুত্ৰ|পাটলিপুত্ৰলৈ]] গৈ এগৰাকী মহান নৃত্যশিল্পী হৈ অশোকক নিজৰ নৃত্য আৰু সৌন্দৰ্য্যৰে মোহিত কৰিছিল। === কুণাল === অশোকৰ পুত্ৰ কুণালক মৌৰ্য সম্ৰাট হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল যদিও তিষ্যৰক্ষই নিজৰ পুত্ৰক সিংহাসনত বহাব বিচাৰিছিল। সেয়ে তাই ষড়যন্ত্ৰ কৰি কুণালক অন্ধ কৰিছিল। == জীৱনী == ''মহা মাত্য'' ৰাধাগুপ্ত (মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ তেতিয়াৰ মহান মন্ত্ৰী) নেতৃত্বাধীন চন্দ্ৰগুপ্ত সভাই যেতিয়া কুনালে [[তক্ষশিলা]]ৰ বিদ্ৰোহক বশ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি যাব বুলি সিদ্ধান্ত ল’লে, তেতিয়া তিষ্যৰক্ষই এক ষড়যন্ত্ৰৰ কল্পনা কৰিলে। কুণালৰ বিজয়ৰ পিছত এই ষড়যন্ত্ৰ সফল হয়। কাহিনী অনুসৰি অশোকে তক্ষশীলাৰ ৰাজ্যপালৰ পৰা দুটা অতি মূল্যৱান মণি বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল যিবোৰ নিজৰ ধৰণৰ আটাইতকৈ অস্বাভাৱিক বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। তিষ্যৰক্ষই লিখা চিঠিখনৰ নিৰ্ণায়ক ভাষাটো অশোকে পঠিয়াইছিল যিজনে লুকাই থকা অৰ্থ বুজি নাপালে আৰু সেয়েহে কুণালক বুজাব নোৱাৰিলে। অৱশ্যে কুণালে লগে লগে লুকাই থকা অৰ্থটো বুজি পালে, কিন্তু পিতৃৰ প্ৰতি থকা প্ৰেম আৰু মগধৰ প্ৰতি থকা আনুগত্যৰ বাবে, তেওঁ নিজৰ চকু দুটা আঁতৰাবলৈ বাধ্য হোৱা যেন অনুভৱ কৰিলে।<ref>{{Cite news|url=http://nationalviews.com/samrat-ashoka-wives-devi-kaurwaki-sons-facts|title=Know Everything about Samrat Ashoka and His Five Wives|date=2015-09-12|work=National Views|access-date=2018-03-03|language=en-GB}}</ref> তাৰ পাছত দুয়ো চকুৱে পাটলিপুত্ৰৰ মগধৰ দৰবাৰলৈ পঠিয়াই দিলে। অশোকে নিজৰ দোষটো উপলব্ধি কৰিলে যদিও তেতিয়ালৈকে বহু দেৰি হৈ গ’ল। লগে লগে ৰাধাগুপ্তই তিষ্যৰক্ষক ফাঁচীৰ নিৰ্দেশ দিলে। অৱশ্যে এই খবৰটো গম পাই তিষ্যৰক্ষই আত্মহত্যা কৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে। == বোধিবৃক্ষৰ বিনাশ == বোধ গয়াৰ বোধিবৃক্ষ বিনাশৰ ঘটনাটো তিষ্যৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত বুলি কোৱা হয়। 'অশোকাৱদান'ত কোৱা হৈছে যে, তেওঁ এজন মাতঙ্গ জাদুকৰী ভাড়াত লৈ বোধিবৃক্ষক অভিশাপ দিবলৈ লৈছিল, কিয়নো তেওঁ ভুলতে ধাৰণা কৰিছিল যে এই গছজোপাই অশোকৰ মন জয় কৰি লৈছে, যেনেহে কোনো নাৰী। পিছত নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি, তেওঁ এই কাৰ্যৰ সংশোধন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।{{sfn|Sarao|2020|p=63}} 'দিৱ্যাৱদান'ত কোৱা হৈছে যে তেওঁ অশোকৰ গছটোৰ প্ৰতি থকা ভক্তিত ঈৰ্ষান্বিত হৈ গছটো বিষ খুৱাবলৈ আদেশ দিছিল।{{sfn|Sarao|2020|p=143}} 'মহাবংস'ত এই বিষ প্ৰয়োগৰ কথা স্বীকাৰ কৰা হৈছে, যদিও গছটো পাছত পুনৰুজ্জীৱিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Thapar|1958|p=198}} == মৃত্যু == তিষ্যৰক্ষাৰ অন্তিম ভাগৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য নাছিল। অধিকাংশ কাহিনীত অশোকৰ শেষ দিনসমূহৰ পিছত তেওঁৰ বিষয়ে কিবা উল্লেখ নাই।{{sfn|Mookerji|1972|p=192}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:সম্ৰাট অশোকৰ পত্নী]] [[শ্ৰেণী:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] qxawzw51xtqz3c68hp2glnjprylu4a6 0 118184 647455 499232 2026-10-24T22:58:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647455 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = জুডি বাৰী | image = JudiBari.jpg | caption = | birth_name = জুদিথ বিয়েট্ৰিছ বাৰী | birth_date = {{birth date|1949|11|7}} | birth_place = ছিলভাৰ স্প্ৰিং, মেৰিলেণ্ড, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = {{death date and age|1997|3|2|1949|11|7}} | death_place = উইলিটছ, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা | resting_place = | known_for = পৰিৱেশ, শ্ৰম আৰু সামাজিক ন্যায় নেতৃত্ব | alma_mater = মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = আৰ্থ ফাৰ্ষ্ট! সংগঠক | spouse = মাইক ছুইনি | children = ২ | mother = ৰুথ আৰনছন বাৰী | father = Arthur Bari | relatives = জিনা কোলাটা, মাৰ্থা বাৰী | website = [http://www.judibari.org www.judibari.org] | footnotes = }} '''জুডিথ বিয়েট্ৰিছ বাৰী''' ({{Lang-en|Judith Beatrice Bari}}; ৭ নৱেম্বৰ, ১৯৪৯ – ২ মাৰ্চ, ১৯৯৭)এগৰাকী আমেৰিকান পৰিৱেশবিদ, নাৰীবাদী আৰু শ্ৰমিক নেত্ৰী আছিল যি মূলতঃ উত্তৰ কেলিফৰ্ণিয়াত সক্ৰিয় আছিল।<ref>{{cite web|author=Steve Ongerth|title=Redwood Uprising, Chapter 25|url=https://www.judibari.info/book/25|access-date=2025-03-17|archivedate=2020-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200402200731/https://www.judibari.info/book/25|deadurl=yes}}</ref> ১৯৮০ আৰু নব্বৈৰ দশকত 'আৰ্থ ফাৰ্ষ্ট!' মেণ্ডোচিনো কাউণ্টি আৰু আনুসংগিক অঞ্চলৰ প্ৰাচীন ৰেডউড অৰণ্যত কাঠ কটাৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলাইছিল৷ ১৯৯০ চনৰ ২৪ মে'ত কেলিফৰ্ণিয়াৰ অকলেণ্ডত<ref name="immunity2-3">{{cite news|author=Wilken, Claudia|title=Bari et al. v. Doyle et al.|date=October 15, 1997|url=http://www.judibari.org/Immunity_decision.html|work=Decision and Order, pp. 2-3|publisher=United States District Court for the Northern District of California|access-date=June 17, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061024/http://www.judibari.org/Immunity_decision.html|archive-date=March 4, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304061024/http://www.judibari.org/Immunity_decision.html|archivedate=March 4, 2016|deadurl=yes}}</ref> বাৰীয়ে তেওঁৰ গাড়ীৰ আসনৰ তলত পাইপ বোমা বিস্ফোৰণ ঘটাত গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। সামান্য আঘাতপ্ৰাপ্ত সহকৰ্মী ডেৰিল চেৰ্ণীৰ সৈতে তেওঁ গাড়ী চলাই আছিল। সন্ত্ৰাসবাদী উদ্দেশ্যত বোমা কঢ়িয়াই নিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি এফ বি আইৰ সহায়ত অকলেণ্ড আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। সেই অভিযোগসমূহ বাতিল হোৱাৰ বিপৰীতে ১৯৯১ চনত এই যুটিয়ে বোমা বিস্ফোৰণৰ তদন্তৰ সময়ত নাগৰিক অধিকাৰ উলংঘা কৰাৰ বাবে অকলেণ্ড আৰক্ষী বিভাগ আৰু এফ বি আইৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ দাখিল কৰে। ২০০২ চনত গোচৰটো বিচাৰলৈ যোৱাৰ সময়ত বিচাৰকে তেওঁলোকৰ পক্ষত সন্ধান পাইছিল। ১৯৯৭ চনত [[কৰ্কট ৰোগ|কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ বাৰীৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৯৯ চনত ব্যুৰো অৱ লেণ্ড মেনেজমেণ্টৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত হেডৱাটাৰ্ছ ফৰেষ্ট ৰিজাৰ্ভ (H.R. 2107, Title V. Sec.501.<ref>[http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/F?c105:8:./temp/~mdbsbbPBHM:e220726: Library of Congress, text of H.R. 2107, Title V Priority Land Acquisitions, Land Exchangs, and Maintenance]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) স্থাপনৰ বাবে এখন বিধেয়ক গৃহীত কৰা হয়। এইটোৱে মিশ্ৰিত পুৰণি-বৃদ্ধ আৰু পূৰ্বতে চপোৱা অৰণ্যৰ সুৰক্ষা লাভ কৰে। এইটো বাৰীয়ে বহুদিনৰ পৰা সমৰ্থন কৰি অহা এটা প্ৰকল্প আছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] 08dmjm6h6dd9gazq61s5oxcml3917l6 0 120019 647442 616508 2026-10-24T20:43:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647442 wikitext text/x-wiki {{Infobox academic | honorific_prefix = <!-- see [[MOS:CREDENTIAL]] and [[MOS:HONORIFIC]] --> | name = চেনাইট ফিচেহা | honorific_suffix = | image = Senait Fisseha.jpg | image_size = | alt = | caption = | native_name = ሰናይት ፍሰሃ | native_name_lang = am | birth_name = চেনাইট ফিচেহা | birth_place = আদিছ আদাবা, ইথিঅ'পিয়া<ref name=":1">{{Cite news |title=SENAIT FISSEHA (M.D) |url=https://www.awib.org.et/woe-2017/woe-2016/item/983-senait-fisseha-m-d.html |url-status=live |access-date=2018-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112182326/http://www.awib.org.et/woe-2017/woe-2016/item/983-senait-fisseha-m-d.html |archive-date=2018-11-12 |archivedate=2019-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190427012101/http://www.awib.org.et/woe-2017/woe-2016/item/983-senait-fisseha-m-d.html |deadurl=yes }}</ref> | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | region = | nationality = | citizenship = | residence = | other_names = | occupation = | period = | known_for = | home_town = | title = | boards = প্ৰতিষ্ঠাপক, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰজনন স্বাস্থ্য প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ (CIRHT)<ref>{{cite web |url=https://uofmhealthblogs.org/womens/ethiopian-born-doctor-mother-of-4-leads-mission-to-save-womens-lives-in-developing-world/17948/ |title=Ethiopian-born doctor, mother of 4, leads mission to save women's lives in developing world |author=<!--Not stated--> |date=8 Oct 2014 |website=uofMhealthblogs.org |publisher=Regents of the [[University of Michigan]] |access-date=21 Jan 2019 |quote= |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122144901/https://uofmhealthblogs.org/womens/ethiopian-born-doctor-mother-of-4-leads-mission-to-save-womens-lives-in-developing-world/17948/ |archive-date=22 January 2019 |url-status=live }}</ref><!--board or similar positions extraneous to main occupation--> | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | website = | education = | alma_mater = <!--will often consist of the linked name of the last-attended higher education institution--> | thesis_title = | doctoral_advisor = | academic_advisors = | influences = <!--must be referenced from a third party source--> | signature = | signature_alt = | signature_size = | footnotes = }} '''চেনাইট ফিচেহা''' ({{Lang-en|Senait Fisseha}}) এগৰাকী [[ইথিঅ’পিয়াৰ নাৰী|ইথিঅ'পিয়ান]]-আমেৰিকীয় চিকিৎসক, অধিবক্তা আৰু [[প্ৰসূতি]]-[[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ]]। তেওঁ মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত এণ্ডক্ৰাইন'লজীত বিশেষজ্ঞতা লাভ কৰে আৰু চাউদাৰ্ণ ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা জুৰিছ ডাক্তৰ লাভ কৰে।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Lane |first=Richard |date=October 19, 2019 |title=Senait Fisseha: empowering women through reproductive health |url=https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)32308-6 |journal=The Lancet |volume=394 |issue=10207 |pages=1405 |doi=10.1016/S0140-6736(19)32308-6 |pmid=31631846 |s2cid=204758741}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ চুজান থম্পছন বাফেট ফাউণ্ডেশ্যনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীৰ উপ-সভানেত্ৰী। [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|কভিড-১৯]] মহামাৰীৰ সময়ত আফ্ৰিকান নেতা আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে কাম কৰি তেওঁ বিশ্বব্যাপী সমতাৰ সমৰ্থক হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Commission Advisors |url=https://oneill.law.georgetown.edu/projects/the-oneill-lancet-commission-on-racism-structural-discrimination-and-global-health/commission-advisors/ |access-date=2023-10-18 |website=O'Neill |language=en-US |archivedate=2023-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231019132207/https://oneill.law.georgetown.edu/projects/the-oneill-lancet-commission-on-racism-structural-discrimination-and-global-health/commission-advisors/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-08-09 |title=Africa: Progress for Women and Girls Is Essential Amid Covid-19 – Dr. Senait Fisseha |language=en |work=allAfrica.com |url=https://allafrica.com/stories/202008090050.html |access-date=2023-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231019132209/https://allafrica.com/stories/202008090050.html |archivedate=2023-10-19 |deadurl=yes}}</ref>ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৬-১৭ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ৰ প্ৰথম আফ্ৰিকান সঞ্চালক প্ৰধান টেড্ৰ'ছ আধানমৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ অধ্যক্ষতা কৰে।<ref name=":4">{{Citation |last1=Bali |first1=Sulzhan |title=Interview with Senait Fisseha, Clinical Professor of Obstetrics and Gynecology, University of Michigan Medical School, and Director of International Programs at the Susan T. Buffett Foundation |date=2022 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-030-84498-1_23 |work=Women and Global Health Leadership: Power and Transformation |pages=235–242 |editor-last=Morgan |editor-first=Rosemary |access-date=2023-10-18 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-030-84498-1_23 |isbn=978-3-030-84498-1 |last2=Dhatt |first2=Roopa |s2cid=247005731 |editor2-last=Hawkins |editor2-first=Kate |editor3-last=Dhatt |editor3-first=Roopa |editor4-last=Manzoor |editor4-first=Mehr}}</ref> == শিক্ষা == ইথিঅ'পিয়াৰ আদিছ আবাবাত ফিছেহাৰ জন্ম হৈছিল। তেখেতে টিকুৰ আনবেছা (ব্লেক লায়ন মেডিকেল স্কুল)ত কিছু সময়ৰ বাবে অধ্যয়ন কৰে আৰু তাৰ পিছত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], ৰোজাৰী কলেজ (বৰ্তমান ডমিনিকান বিশ্ববিদ্যালয়)লৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাৰ পৰাই তেওঁ বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":5">{{Cite web|title=Dr.Senait Fisseha Awarded the Membership of Royal College of Obstetrician and Gynaecologists (RCOG)|url=https://www.addisinsight.net/2019/01/31/dr-senait-fisseha-awarded-the-membership-of-royal-college-of-obstetrician-and-gynaecologists-rcog/|last=Insight|first=Addis|date=2019-01-31|website=Addis Insight|language=en-US|access-date=2020-05-14|archive-date=2019-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203095518/http://www.addisinsight.net/2019/01/31/dr-senait-fisseha-awarded-the-membership-of-royal-college-of-obstetrician-and-gynaecologists-rcog/|url-status=dead}}</ref> পিছলৈ চেনাইটে দক্ষিণ ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয়ত যৌথ জুৰিছ ডাক্তৰ (জে.ডি.)/ডক্টৰ অৱ মেডিচিন (এম.ডি.) কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে য'ত তেওঁ সন্মানেৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে<ref name=":2">{{Citation|last=Mihret Lema|title=Who Is Who Senait Fisseha an associate professor of obstetrics and gynecology|date=2014-10-11|url=https://www.youtube.com/watch?v=A7KtwSFdsfg|access-date=2018-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111004156/https://www.youtube.com/watch?v=A7KtwSFdsfg|url-status=live|archive-date=2020-01-11}}</ref> আৰু আলফা ওমেগা আলফা অনাৰ ছ'চাইটিত অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref name=":5" />তেওঁ প্ৰসূতি আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান]]ত ৰেচিডেন্সি চূড়ান্ত কৰে আৰু মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চিকিৎসা কেন্দ্ৰত প্ৰজনন এণ্ডক্ৰাইন'লজী আৰু বন্ধ্যাত্বত ফেল'শ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=":9">{{Cite web|title=Senait Fisseha|url=https://new.ethioamericandoctors.com/profile/senait-fisseha-md/|access-date=2023-10-18|website=EADG|language=en-US|archivedate=2023-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231019132209/https://new.ethioamericandoctors.com/profile/senait-fisseha-md/|deadurl=yes}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ফিচেহাই ২০১৪ চনত মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত চেণ্টাৰ ফৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল প্ৰজনন স্বাস্থ্য প্ৰশিক্ষণ (CIRHT) স্থাপন কৰে আৰু ২০১৫ চনলৈকে তেওঁ ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালিকা হৈ থাকে।<ref name=":11">{{Cite web|date=2017-02-08|title=Expanding Women's Health Care in Ethiopia|url=https://www.michiganmedicine.org/health-lab/empowering-local-doctors-expand-womens-health-care-ethiopia|access-date=2023-10-18|website=www.michiganmedicine.org|language=en}}</ref> ইউনিভাৰ্চিটি অৱ মিচিগান অধ্যাপক আৰু উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানৰ অধ্যাপকসকলৰ বাবে সহযোগিতামূলক মঞ্চ হিচাপে কাম কৰিবলৈ চিআইআৰএইচটি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল য'ত ৰিপ'ৰ্ট কৰা মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ অধিক।<ref name=":6">{{Cite web|title=CIRHT Founder Dr. Senait Fisseha honored with University of Michigan Bicentennial Alumni Award|url=http://cirht.med.umich.edu/2017/12/20/cirht-founder-dr-senait-fisseha-honored-with-university-of-michigan-bicentennial-alumni-award/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180912162703/http://cirht.med.umich.edu/2017/12/20/cirht-founder-dr-senait-fisseha-honored-with-university-of-michigan-bicentennial-alumni-award/|archive-date=2018-09-12|access-date=2018-11-28|publisher=Center for International Reproductive Health Training}}</ref> ফিচেহাৰ নিষ্ঠাই মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস পোৱাত অৰিহণা যোগাইছে। তদুপৰি ইথিঅ'পিয়াত মিচু নামৰ এটা উদ্ভাৱনীমূলক আৰু প্ৰগতিশীল পৰিয়াল পৰিকল্পনা আৰু [[প্ৰজনন|প্ৰজনন স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ]] স্থাপন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref>{{Cite web|last=admin|date=2017-07-01|title=MICHU: Serving Women's Quality Reproductive Health Need|url=https://awibethiopia.org/pinnacle/michu-serving-womens-quality-reproductive-health-need/|access-date=2023-10-18|website=AWiB Ethiopia|language=en-US|archivedate=2023-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231019132210/https://awibethiopia.org/pinnacle/michu-serving-womens-quality-reproductive-health-need/|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] [[শ্ৰেণী:অধিবক্তা]] [[শ্ৰেণী:ইথিঅ'পিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইথিঅ’পিয়াৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] 4tl53qxhu6ywro6051rq8dyemv6av7d 2 121841 647495 646868 2026-10-25T04:35:21Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অন্যান্য */ 647495 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== === মগধ === #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[বৃহত্তৰ মগধ]] — [[:en:Greater Magadha|Greater Magadha]] #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]] #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[মগধৰ পিঠিপতিসকল]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]] #[[মগধৰ সহদেৱ]] — [[:en:Sahadeva of Magadha|Sahadeva of Magadha]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] === মগধৰ ৰাজবংশসমূহ === #[[মগধৰ ৰাজবংশসমূহ]] — [[:en:Dynasties of Magadha|Dynasties of Magadha]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[কণ্ব ৰাজবংশ]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] === হৰ্যংক ৰাজবংশ === #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[অজাতশত্ৰু]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[কোশল দেৱী]] — [[:en:Kosala Devi|Kosala Devi]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[ৰাজকুমাৰী বজিৰা]] — [[:en:Princess Vajira|Princess Vajira]] === কণ্ব ৰাজবংশ === #[[কণ্ব ৰাজবংশ]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]] #[[বাসুদেৱ কণ্ব]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]] === মৌৰ্য ৰাজবংশ === #[[মৌৰ্য ৰাজবংশ]] — [[:en:Mauryan dynasty|Mauryan dynasty]] #[[অশোক]] — [[:en:Ashoka|Ashoka]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তিষ্যৰক্ষিতা]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] === নন্দ ৰাজবংশ === #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[ধননন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] n0dhmoa0x0jn0er6xaovgi25hnq0lm7 647497 647495 2026-10-25T04:37:52Z Kandarpajit Kallol 6257 647497 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] === মগধৰ ৰাজবংশসমূহ === #[[মগধৰ ৰাজবংশসমূহ]] — [[:en:Dynasties of Magadha|Dynasties of Magadha]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[কণ্ব ৰাজবংশ]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] === হৰ্যংক ৰাজবংশ === #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[অজাতশত্ৰু]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[কোশল দেৱী]] — [[:en:Kosala Devi|Kosala Devi]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[ৰাজকুমাৰী বজিৰা]] — [[:en:Princess Vajira|Princess Vajira]] === কণ্ব ৰাজবংশ === #[[কণ্ব ৰাজবংশ]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]] #[[বাসুদেৱ কণ্ব]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]] === মৌৰ্য ৰাজবংশ === #[[মৌৰ্য ৰাজবংশ]] — [[:en:Mauryan dynasty|Mauryan dynasty]] #[[অশোক]] — [[:en:Ashoka|Ashoka]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তিষ্যৰক্ষিতা]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] === নন্দ ৰাজবংশ === #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[ধননন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] sewtbsy2vh4hobskiyw5mr39vpcuxre 647498 647497 2026-10-25T04:39:06Z Kandarpajit Kallol 6257 647498 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] === হৰ্যংক ৰাজবংশ === #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[অজাতশত্ৰু]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[কোশল দেৱী]] — [[:en:Kosala Devi|Kosala Devi]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[ৰাজকুমাৰী বজিৰা]] — [[:en:Princess Vajira|Princess Vajira]] === কণ্ব ৰাজবংশ === #[[কণ্ব ৰাজবংশ]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]] #[[বাসুদেৱ কণ্ব]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]] === মৌৰ্য ৰাজবংশ === #[[মৌৰ্য ৰাজবংশ]] — [[:en:Mauryan dynasty|Mauryan dynasty]] #[[অশোক]] — [[:en:Ashoka|Ashoka]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তিষ্যৰক্ষিতা]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] === নন্দ ৰাজবংশ === #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[ধননন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] 7779chesxri8fblrn3sikxzghbnfbp2 647499 647498 2026-10-25T04:39:24Z Kandarpajit Kallol 6257 647499 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] === হৰ্যংক ৰাজবংশ === #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[অজাতশত্ৰু]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[কোশল দেৱী]] — [[:en:Kosala Devi|Kosala Devi]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[ৰাজকুমাৰী বজিৰা]] — [[:en:Princess Vajira|Princess Vajira]] === কণ্ব ৰাজবংশ === #[[কণ্ব ৰাজবংশ]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]] #[[বাসুদেৱ কণ্ব]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]] === মৌৰ্য ৰাজবংশ === #[[মৌৰ্য ৰাজবংশ]] — [[:en:Mauryan dynasty|Mauryan dynasty]] #[[অশোক]] — [[:en:Ashoka|Ashoka]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তিষ্যৰক্ষিতা]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] === নন্দ ৰাজবংশ === #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[ধননন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] 5f31kd3sskf4ogcwpp6fjuc7gia1uil 647502 647499 2026-10-25T04:42:37Z Kandarpajit Kallol 6257 647502 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বাসুদেৱ কাণ্ব]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]] === মৌৰ্য ৰাজবংশ === #[[মৌৰ্য ৰাজবংশ]] — [[:en:Mauryan dynasty|Mauryan dynasty]] #[[অশোক]] — [[:en:Ashoka|Ashoka]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তিষ্যৰক্ষিতা]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] === নন্দ ৰাজবংশ === #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[ধননন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] bqwa3iqa9d0vn9cez5bui8rogjjt7xn 647505 647502 2026-10-25T04:47:14Z Kandarpajit Kallol 6257 /* মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা */ 647505 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] === নন্দ ৰাজবংশ === #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[ধননন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] pnanxx0l6mnrbzg46itgghqwcjnsu9v 647506 647505 2026-10-25T04:48:14Z Kandarpajit Kallol 6257 647506 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বীতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] === শৈশুনাগ ৰাজবংশ === #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] 6idpwf39dd98sf55ej8xrg4qil97yed 647507 647506 2026-10-25T04:49:45Z Kandarpajit Kallol 6257 647507 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] === শুংগ ৰাজবংশ === #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[ভাগভদ্ৰ]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]] #[[দেৱভূতি]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] hmlmzifxqctnufflxa3ky8itqsjl1ad 647510 647507 2026-10-25T04:52:32Z Kandarpajit Kallol 6257 647510 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মগধ সংমণ্ডল === #[[মগধ সংমণ্ডল]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[অৰৱল জিলা]] — [[:en:Arwal district|Arwal district]] #[[ঔৰংগাবাদ জিলা, বিহাৰ]] — [[:en:Aurangabad district, Bihar|Aurangabad district, Bihar]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] 6sk13mide6lpm1oz3mejwn1se9qnptj 647513 647510 2026-10-25T04:55:59Z Kandarpajit Kallol 6257 647513 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==মগধ-মগহীৰ সৈতে জড়িত প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধৰ তালিকা== #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] === মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য === #[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Maurya Empire|Maurya Empire]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কলিংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্ৰাহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] === মগধৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল === #[[মগধৰ ব্যক্তিসকল]] — [[:en:People from Magadha|People from Magadha]] #[[অংগুলিমাল]] — [[:en:Aṅgulimāla|Aṅgulimāla]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বাৎস্যায়ন]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] === মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহ === #[[মগধৰ সৈতে জড়িত যুদ্ধসমূহৰ তালিকা]] — [[:en:Wars involving Magadha|Wars involving Magadha]] #[[অৱন্তী-মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ-অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ-বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] === মগহী লোক === #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahi people|Magahi people]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] === মগহী ভাষা === #[[মগহী ভাষা]] — [[:en:Magahi language|Magahi language]] #[[বিহাৰী-উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়]] — [[:en:Bihari-U.P. diaspora|Bihari-U.P. diaspora]] #[[অশোকৰ শিলালিপিসমূহ]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]] #[[জয়নাথ পতি]] — [[:en:Jaynath Pati|Jaynath Pati]] #[[মগধ]] — [[:en:Magadha|Magadha]] #[[মাগধী প্ৰাকৃত]] — [[:en:Magadhi Prakrit|Magadhi Prakrit]] #[[পালি ত্ৰিপিটক]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]] #[[ফুল বাহাদুৰ]] — [[:en:Phool Bahadur|Phool Bahadur]] ===মগধ বিভাগ=== #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] 0eb33tzrwmuuy1gu0nc1qxusq1da7ua 647531 647513 2026-10-25T05:34:56Z Kandarpajit Kallol 6257 647531 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikiscare_Halloween_editathon Wikiscare Halloween editathon] ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- css59gne885i3uoow13x18gn5z778r3 0 123524 647591 642761 2026-10-25T10:23:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647591 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical intervention | Name = বায়’প্সি | Image = Brain biopsy under stereotaxy.jpg | Caption = ব্ৰেইন বায়’প্সি | ICD10 = 0?D???X (without force),<br>0?B???X (with force) | ICD9 = | MeshID = D001706 | MedlinePlus = 003416 | OPS301 = {{OPS301|1-40...1-49}} (without incision)<br>{{OPS301|1-50...1-58}} (with incision) | OtherCodes = | }} '''বায়’প্সি''' ({{lang-en|biopsy}}) সাধাৰণতে অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ, ইণ্টাৰভেন্‌চনেল ৰেডিঅ’লজিষ্ট বা ইণ্টাৰভেন্‌চনেল হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞই কৰা ৰোগীৰ এক চিকিৎসা পৰীক্ষা। এই প্ৰক্ৰিয়াত কোনো ৰোগৰ উপস্থিতি বা পৰিসৰ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ শৰীৰৰ নমুনা কোষ বা কলা পৰীক্ষাৰ বাবে নিষ্কাশন কৰা হয়। তাৰ পিছত কলাটোক স্থিৰ কৰা হয়, পানীমুক্ত কৰা হয়, এম্বেড কৰা হয়, ভাগ কৰা হয়, দাগ দিয়া হয় আৰু মাউণ্ট কৰা হয়<ref>Xianghong Li ''[https://cco.amegroups.com/article/view/5182/6746 Pitfalls in the pathological diagnosis of lymphoma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220920172654/https://cco.amegroups.com/article/view/5182/6746 |date=2022-09-20 }}''</ref> আৰু তাৰ পিছত ইয়াক সাধাৰণতে পেথ’লজিষ্টৰ দ্বাৰা মাইক্ৰ’স্কোপৰ সহায়ত পৰীক্ষা কৰা হয়; ইয়াক ৰাসায়নিকভাৱেও বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যেতিয়া এটা সম্পূৰ্ণ গোট বা সন্দেহজনক অংশ আঁতৰাই পেলোৱা হয়, তেতিয়া এই পদ্ধতিক এক্সচিচনেল বায়’প্সি বোলা হয়। ইনচিচনেল বায়’প্সি বা ক’ৰ বায়’প্সিত অস্বাভাৱিক কলাৰ এটা অংশৰ নমুনা লোৱা হয় আৰু গোটেই ঘাঁ বা টিউমাৰটো আঁতৰোৱাৰ চেষ্টা কৰা নহয়। যেতিয়া কলা বা তৰল পদাৰ্থৰ নমুনা এটা বেজীৰে এনেদৰে আঁতৰাই পেলোৱা হয় যে কলাৰ সজ্জা সংৰক্ষণ নকৰাকৈ কোষবোৰ ল'ব পাৰি, তেতিয়া এই পদ্ধতিক বেজীৰ এস্পিৰেচন বায়’প্সি বোলা হয়। বায়’প্সি সাধাৰণতে সম্ভাৱ্য কেন্সাৰ বা প্ৰদাহজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে সুক্ষ্ম নিৰীক্ষণৰ বাবে কৰা হয়। ==ইতিহাস== আৰবৰ চিকিৎসক আবুলকাচিছে (১০১৩–১১০৭) আটাইতকৈ পুৰণি নিদানমূলক বায়’প্সিৰ ভিতৰত এটা প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁ বেজী ব্যৱহাৰ কৰি [[থাইৰয়ড]] পাংচাৰ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত বহু ধৰণৰ গইটাৰৰ বৈশিষ্ট্য নিৰ্ণয় কৰিছিল।<ref>{{cite journal|vauthors=Anderson JB, Webb AJ|year=1987|title=Fine-needle aspiration biopsy and the diagnosis of thyroid cancer|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-surgery_1987-04_74_4/page/292|journal=The British Journal of Surgery|volume=74|issue=4|pages=292–296|doi=10.1002/bjs.1800740422|pmid=3580805|s2cid=45618809}}</ref><ref>Anderson & Webb (1987) cite Abulcasim Chalaf Ben Abbas El-Zahrawi. Altasrif Vol 30. Translated by Geradus Cremonensis in the 12th century. Bibliotheque Nationale, f. lat 2127. </ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বায়’প্সি শব্দটোৱে গ্ৰীক শব্দ βίος bios, "জীৱন", আৰু ὄψις opsis, "এটা দৃশ্য" প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=biopsy "biopsy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229143610/http://www.etymonline.com/index.php?term=biopsy |date=2016-12-29 }}. ''[[Online Etymology Dictionary]]''.</ref> ফৰাচী [[ছাল]]ৰ বিশেষজ্ঞ আৰ্নেষ্ট বেছনিয়েৰে ১৮৭৯ চনত চিকিৎসা সমাজত বায়’প্সি শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{cite journal|author=Zerbino DD|year=1994|title=Biopsy: Its history, current and future outlook|journal=Likars'ka Sprava / Ministerstvo Okhorony Zdorov'ia Ukrainy|issue=3–4|pages=1–9|pmid=7975522}} </ref> ==চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ== ===কৰ্কট=== [[File:Biopsie Lunge Computertomographie BC.png|thumb|কম্পিউটাৰ ট’ম’গ্ৰাফীৰ নিৰ্দেশনাত হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগৰ সন্দেহযুক্ত ক্ষেত্ৰত হাওঁফাওঁৰ বায়’প্সি।]] [[কৰ্কট ৰোগ]]ৰ সন্দেহ হ’লে বিভিন্ন ধৰণৰ বায়’প্সি কৌশল প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি। এক্সচিচনেল বায়’প্সি হ’ল এটা সম্পূৰ্ণ ঘাঁ আঁতৰোৱাৰ প্ৰয়াস। যেতিয়া নমুনাটোৰ মূল্যায়ন কৰা হয়, তেতিয়া নিদানৰ উপৰিও, ঘাঁটোৰ চাৰিওফালে জড়িত নোহোৱা কলাৰ পৰিমাণ, নমুনাটোৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰান্ত পৰীক্ষা কৰা হয়, চোৱা হয় বায়’প্সি কৰা অংশৰ বাহিৰলৈ ৰোগ বিয়পি পৰিছে নেকি। “ক্লিয়েৰ মাৰ্জিন’’ বা “নিগেটিভ মাৰ্জিন’’ৰ অৰ্থ হ’ল বায়’প্সিৰ নমুনাৰ পৰীক্ষাত কোনো ৰোগ পোৱা নগ’ল। “পজিটিভ মাৰ্জিন’’ৰ অৰ্থ হ’ল ৰোগ পোৱা গৈছে, আৰু ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বহল পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন হ'ব পাৰে।{{cn}} যেতিয়া বিভিন্ন কাৰণত অক্ষত অৱস্থাত আঁতৰোৱাৰ ইংগিত দিয়া নহয়, তেতিয়া ছিদ্ৰযুক্ত বায়’প্সিত কলাৰ এটা অংশ ল’ব পাৰি। কিছুমান ক্ষেত্ৰত নমুনা এটা “চিকুটি’’ লোৱা যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা নমুনা সংগ্ৰহ কৰিব পাৰি। বিভিন্ন আকাৰৰ বেজীয়ে লুমেনত কলা সংগ্ৰহ কৰিব পাৰে (কোৰ বায়’প্সি)। সৰু ব্যাসৰ বেজীয়ে কোষ আৰু কোষৰ থুপ সংগ্ৰহ কৰে, মিহি বেজীৰ এস্পিৰেচন আশাব্যঞ্জক বায়’প্সি।<ref>Sausville, Edward A. and Longo, Dan L. "Principles of Cancer Treatment: Surgery, Chemotherapy, and Biologic Therapy", ''[[Harrison's Principles of Internal Medicine]]'', 16th Ed. Kaspar, Dennis L. et al., eds. p.446 (2005).</ref> বায়’প্সিৰ পেথ’লজিকেল পৰীক্ষাই কোনো ঘাঁ বিনাইন (মাৰাত্মকতা কম) নে মেলিগনেণ্ট (মাৰাত্মক) সেইটো নিৰ্ণয় কৰিব পাৰে, আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ কেন্সাৰৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। কেৱল ক্ষতৰ নমুনা লোৱা বায়’প্সিৰ বিপৰীতে ৰিচেকচন নামৰ ডাঙৰ এক্সচিচনেল নমুনা এটা পেথ’লজিষ্টৰ ওচৰলৈ আহিব পাৰে, সাধাৰণতে ৰোগীৰ পৰা জনা ক্ষত নিৰ্মূল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞৰ পৰা। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন পেথ’লজিষ্টে মেষ্টেক্টমীৰ নমুনা পৰীক্ষা কৰিব, যদিও পূৰ্বৰ ননএক্সচিচনেল স্তন বায়’প্সিয়ে ইতিমধ্যে [[স্তন কেন্সাৰ]]ৰ নিদান প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। সম্পূৰ্ণ মেষ্টেক্টমীৰ নমুনা পৰীক্ষা কৰিলে কেন্সাৰৰ সঠিক প্ৰকৃতি (টিউমাৰৰ উপশ্ৰেণীবিভাজন আৰু হিষ্ট'লজিকেল "গ্ৰেডিং") নিশ্চিত হয় আৰু ইয়াৰ বিস্তাৰৰ পৰিসৰ (পেথ'লজিকেল "ষ্টেজিং") প্ৰকাশ পায়। ===লিকুইড বায়’প্সি=== লিকুইড বায’প্সি দুবিধ (যিটো প্ৰকৃত বায়’প্সি নহয়, কাৰণ ইয়াত কলাৰ প্ৰয়োজন নাই; তেজৰ পৰীক্ষাৰে কৰা বায়’প্সি): চলাচল কৰা টিউমাৰ কোষ পৰীক্ষা বা কোষমুক্ত চলাচল কৰা টিউমাৰৰ ডি এন এ পৰীক্ষা।<ref name=Dawson>{{cite journal |title=Analysis of Circulating Tumor DNA to Monitor Metastatic Breast Cancer |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2013-03-28_368_13/page/1199 |vauthors=Dawson SJ, Tsui DW, Murtaza M, Biggs H, Rueda OM, Chin SF, Dunning MJ, Gale D, Forshew T, Mahler-Araujo B, Rajan S, Humphray S, Becq J, Halsall, Wallis M, Bentley D, Caldas C, Rosenfeld N |s2cid=12659213 |journal=The New England Journal of Medicine |year=2013 |volume=368 |issue=13 |pages=1199–1209 |doi=10.1056/NEJMoa1213261 |pmid=23484797|doi-access=free }}</ref> এই পদ্ধতিসমূহে কেন্সাৰৰ চিকিৎসা নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ,<ref>{{Cite journal|last1=Pachmann|first1=Katharina|last2=Camara|first2=Oumar|last3=Kohlhase|first3=Annika|last4=Rabenstein|first4=Carola|last5=Kroll|first5=Torsten|last6=Runnebaum|first6=Ingo B.|last7=Hoeffken|first7=Klaus|date=2010-08-08|title=Assessing the efficacy of targeted therapy using circulating epithelial tumor cells (CETC): the example of SERM therapy monitoring as a unique tool to individualize therapy|journal=Journal of Cancer Research and Clinical Oncology|volume=137|issue=5|pages=821–828|doi=10.1007/s00432-010-0942-4|pmid=20694797|pmc=3074080|issn=0171-5216}}</ref> উপলভ্য ঔষধসমূহ চলাচল কৰা টিউমাৰ কোষৰ বিৰুদ্ধে পৰীক্ষা কৰিবলৈ,<ref>{{Cite journal|last1=Pachmann|first1=K.|last2=Stein|first2=E.|last3=Spitz|first3=G.|last4=Schill|first4=E.|last5=Pachmann|first5=U.|date=2009-12-15|title=Chemosensitivity Testing of Circulating Epithelial Cells (CETC) in Breast Cancer Patients and Correlation to Clinical Outcome.|journal=Poster Session Abstracts|volume=69 |issue=24_Supplement |pages=2044|publisher=American Association for Cancer Research|doi=10.1158/0008-5472.sabcs-09-2044}}</ref> [[কৰ্কট ৰোগ]]ৰ মিউটেচনৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ আৰু ব্যক্তিগতকৃত চিকিৎসাৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ পুনৰাবৃত্তিমূলক বায়’প্সিৰ অনা-আক্ৰমণাত্মক বিকল্প প্ৰদান কৰে। তদুপৰি, যিহেতু কেন্সাৰ হৈছে এক বৈষম্যপূৰ্ণ জিনীয় ৰোগ আৰু এক্সচিচনেল বায়’প্সিয়ে টিউমাৰত ঘটা কিছুমান দ্ৰুত, গতিশীল জিনীয় পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত মাত্ৰ এটা স্নেপশ্বটহে প্ৰদান কৰে, তৰল বায়’প্সিয়ে কলাৰ বায়’প্সি ভিত্তিক জিন’মিক পৰীক্ষাতকৈ কিছু সুবিধা প্ৰদান কৰে।<ref name=Oxnard>{{cite journal |title=Genomic Analysis of Plasma Cell-Free DNA in Patients With Cancer |vauthors=Oxnard GR, Paweletz CP, Sholl LM |journal=JAMA Oncology |volume=3 |issue=6 |pages=740–741 |doi=10.1001/jamaoncol.2016.2835 |pmid=27541382 |date=October 7, 2016 |s2cid=205128210 |url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:32705580 |url-access=subscription |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230630054856/https://dash.harvard.edu/handle/1/32705580 |archivedate=June 30, 2023 |access-date=July 15, 2025 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও এক্সচিজনেল বায়’প্সি আক্ৰমণাত্মক, বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি আৰু টিউমাৰৰ অগ্ৰগতি আৰু মেটাষ্টেছিছৰ গতিশীলতা বুজিবলৈয়ো অকাৰ্যকৰী।<ref>{{cite journal |vauthors=Marrinucci D, Bethel K, Luttgen M, Bruce RH, Nieva J, Kuhn P | title = Circulating tumor cells from well-differentiated lung adenocarcinoma retain cytomorphologic features of primary tumor type |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-pathology-laboratory-medicine_2009-09_133_9/page/1468 | journal = Archives of Pathology & Laboratory Medicine | volume = 133 | issue = 9 | pages = 1468–71 | date = Sep 2009 | pmc = 4422331 |pmid = 19722757 | doi = 10.5858/133.9.1468 }}</ref><ref name=Lebofsky>{{cite journal |title=Circulating tumor DNA as a non-invasive substitute to metastasis biopsy for tumor genotyping and personalized medicine in a prospective trial across all tumor types |vauthors=Lebofsky R, Decraene C, Bernard V, Kamal M, Blin A, Leroy Q, Rio Frio T, Pierron G, Callens C, Bieche I, Saliou A, Madic J, Rouleau E, Bidard FC, Lantz O, Stern MH, Le Tourneau C, Pierga JY |journal=Molecular Oncology |date=Apr 2015 |pages=783–90 |doi=10.1016/j.molonc.2014.12.003 |pmid=25579085 |pmc=5528781 |volume=9|issue=4 }}</ref> টিউমাৰৰ অগ্ৰগতিৰ পৰ্যায়, চিকিৎসাৰ ফলপ্ৰসূতা আৰু কৰ্কট ৰোগৰ মেটাষ্টেছিছৰ আশংকাৰ বিষয়ে বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য প্ৰদান কৰিব পাৰি।<ref name="Nieva JJ, Kuhn P 989–998">{{cite journal |vauthors=Nieva JJ, Kuhn P | title = Fluid biopsy for solid tumors: a patient's companion for lifelong characterization of their disease | journal = Future Oncology | volume = 8 | issue = 8 | pages = 989–998 | date = Aug 8, 2012 | pmid = 22894671 | pmc = 3658625 | doi = 10.2217/fon.12.91 }}</ref> এই প্ৰযুক্তিগত বিকাশে পৰম্পৰাগত বায়’প্সিৰ পৰিৱৰ্তে বাৰে বাৰে তেজৰ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা কৰ্কট ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু পৰিচালনা কৰাটো সম্ভৱ কৰি তুলিব পাৰে।<ref name="Nieva JJ, Kuhn P 989–998" /><ref name="Nieva J 016004" /><ref>{{cite journal |vauthors=Hekimian K, Meisezahl S, Trompelt K, Rabenstein C, Pachmann K | title = Epithelial Cell Dissemination and Readhesion: Analysis of Factors Contributing to Metastasis Formation in Breast Cancer | journal = ISRN Oncology | volume = 2012 | pages = 601810 | date = 2012 | pmid = 22530147 | pmc = 3317055 | doi = 10.5402/2012/601810 | doi-access = free }}</ref><ref name="pmid15801980">{{cite journal |vauthors=Rolle A, Günzel R, Pachmann U, Willen B, Höffken K, Pachmann K | title = Increase in number of circulating disseminated epithelial cells after surgery for non-small cell lung cancer monitored by MAINTRAC(R) is a predictor for relapse: A preliminary report | journal = World J Surg Oncol | volume = 3 | issue = 1 | pages = 18 | year = 2005 | pmid = 15801980 | pmc = 1087511 | doi = 10.1186/1477-7819-3-18 | doi-access = free }}</ref> চাৰ্কুলেটিং টিউমাৰ কোষ পৰীক্ষা ইতিমধ্যে উপলব্ধ যদিও বীমাৰ অধীনত এতিয়াও মেইনট্ৰেক আৰু বহু ঔষধ কোম্পানীয়ে বিকাশৰ কাম চলি আছে। সেই পৰীক্ষাসমূহে চলাচল কৰা টিউমাৰ কোষ (CTC) বিশ্লেষণ কৰে<ref name="Nieva J 016004">{{cite journal |vauthors=Nieva J, Wendel M, Luttgen MS, Marrinucci D, Bazhenova L, Kolatkar A, Santala R, Whittenberger B, Burke J, Torrey M, Bethel K, Kuhn P | title = High-definition imaging of circulating tumor cells and associated cellular events in non-small cell lung cancer patients: a longitudinal analysis | journal = Physical Biology | volume = 9 | issue = 1 | pages = 016004 | date = Feb 2012 | pmid = 22306961 | pmc = 3388002 | doi = 10.1088/1478-3975/9/1/016004 | bibcode = 2012PhBio...9a6004N }}</ref><ref>{{cite journal|author4-link=Alberto Bardelli |vauthors=Crowley E, Di Nicolantonio F, Loupakis F, Bardelli A | s2cid = 25537784 | title = Liquid biopsy: monitoring cancer-genetics in the blood | journal = Nature Reviews Clinical Oncology | volume = 10 | issue = 8 | pages = 472–484 | date = Aug 2013 | pmid = 23836314 | doi = 10.1038/nrclinonc.2013.110 }}</ref> ব্যক্তিগত চিটিচিসমূহৰ বিশ্লেষণে প্ৰটিন প্ৰকাশ আৰু প্ৰটিন স্থানীয়কৰণ দুয়োটাৰে বাবে একক কোষ পৰ্যায়ত দেখা পোৱা উচ্চ মাত্ৰাৰ বৈষম্য প্ৰদৰ্শন কৰে<ref>{{Cite journal|last1=Carl|first1=S|last2=Camara|first2=O|last3=Plaschke-Schluetter|first3=A|last4=Kroll|first4=T|last5=Pachmann|first5=K.|date=2010-12-15|title=Abstract P3-10-37: Molecular Analysis of Single Circulating Tumor Cells for Characterization of the Targets of Systemic Breast Cancer Therapy as Chance to Individualize Therapy|journal=Poster Session Abstracts|volume=70|issue=24_Supplement|pages=P3–10–37|publisher=American Association for Cancer Research|doi=10.1158/0008-5472.sabcs10-p3-10-37}}</ref> আৰু চিটিচিসমূহে প্ৰাথমিক বায়'প্সি আৰু মেটাষ্টেটিক স্থানত দেখা পৰিৱৰ্তন দুয়োটাকে প্ৰতিফলিত কৰে।{{cn}}। কোষমুক্ত পৰিসঞ্চালন টিউমাৰ ডি এন এ (cfDNA) বিশ্লেষণৰ দ্বাৰা চলাচল কৰা টিউমাৰ কোষ পৰীক্ষাতকৈ সুবিধা আছে কাৰণ চলাচল কৰা টিউমাৰ কোষত থকা ডি এন এতকৈ প্ৰায় ১০০ গুণ বেছি কোষমুক্ত ডি এন এ থাকে।<ref name=Dawson/> এই পৰীক্ষাসমূহে টিউমাৰ-কোষৰ ডি এন এৰ খণ্ডবোৰ বিশ্লেষণ কৰে যিবোৰ টিউমাৰে অবিৰতভাৱে তেজলৈ ঢালি দিয়ে। cfDNA পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ ক্ৰমবিন্যাস পৰীক্ষা আগবঢ়োৱা কোম্পানীসমূহৰ ভিতৰত ব্যক্তিগত জিনম ডায়েগনষ্টিকছ আৰু গাৰ্ডেণ্ট হেল্থ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=Oxnard/> গাৰ্জেণ্ট হেল্থ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা ক্ৰমবিন্যাস কৰা ১৫,০০০ৰো অধিক গম্ভীৰ কৰ্কট ৰোগীৰ ফলাফলৰ শেহতীয়া প্ৰতিবেদন অনুসৰি এই পৰীক্ষাসমূহ ব্যাপক ব্যৱহাৰলৈ গতি কৰিছে যেতিয়া কলা বায়'প্সিত ডি এন এ পৰীক্ষাৰ বাবে অপৰ্যাপ্ত সামগ্ৰী থাকে বা যেতিয়া আক্ৰমণাত্মক বায়'প্সি পদ্ধতি কৰাটো নিৰাপদ নহয়।<ref name=Jenks>{{cite journal |title=Tracking Tumor Resistance: The Early Promise of "Liquid" Cancer Tests |journal=Journal of the National Cancer Institute |date=Sep 2016 |volume=108 |issue=9 |page= djw220|doi=10.1093/jnci/djw220 |pmid=27628661 |last1=Jenks |first1=Susan |doi-access=free }}</ref> ২০১৪ চনত ২৪টা প্ৰতিষ্ঠানৰ ১৫টা ভিন্ন প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত ৮৪৬ জন ৰোগীৰ তেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত শৰীৰত কৰ্কট ৰোগৰ ডি এন এৰ উপস্থিতি ধৰা পেলাব পৰা যায়। তেওঁলোকে মেটাষ্টেটিক কেন্সাৰ ৰোগীৰ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক আৰু স্থানীয় টিউমাৰ থকা প্ৰায় ৪৭ শতাংশ ৰোগীৰ তেজত টিউমাৰৰ ডি এন এ পোৱা গৈছিল। পৰীক্ষাটোৰ পৰা টিউমাৰৰ স্থান(সমূহ) বা টিউমাৰৰ বিষয়ে অন্যান্য তথ্য পোৱা নগৈছিল। এই পৰীক্ষাত ভুৱা পজিটিভ পোৱা নগ’ল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.technologyreview.com/s/529911/spotting-cancer-in-a-vial-of-blood/|title=Spotting Cancer in a Vial of Blood|last=Regalado|first=Antonio|date=August 11, 2014|website=MIT Technology Review|access-date=2016-04-23|archive-date=2020-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326074728/https://www.technologyreview.com/s/529911/spotting-cancer-in-a-vial-of-blood/|url-status=live}}</ref> অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা টিউমাৰ আঁতৰোৱা ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত মাৰাত্মক কোষ থাকিব নে নাই সেইটো মূল্যায়ন কৰিবলৈও এনে পৰীক্ষা উপযোগী হ’ব পাৰে।<ref>{{Cite journal|last1=Pachmann|first1=Katharina|last2=Dengler|first2=Robert|last3=Lobodasch|first3=Kurt|last4=Fröhlich|first4=Frank|last5=Kroll|first5=Torsten|last6=Rengsberger|first6=Matthias|last7=Schubert|first7=Rene|last8=Pachmann|first8=Ulrich|s2cid=19839081|date=2007-07-05|title=An increase in cell number at completion of therapy may develop as an indicator of early relapse|journal=Journal of Cancer Research and Clinical Oncology|volume=134|issue=1|pages=59–65|doi=10.1007/s00432-007-0248-3|pmid=17611779|issn=0171-5216}}</ref> ৩০ শতাংশলৈকে পুনৰ ৰোগ হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে কাৰণ কিছুমান টিউমাৰ কোষ থাকে।<ref>{{Cite journal|last1=Pachmann|first1=Katharina|last2=Camara|first2=Oumar|last3=Kavallaris|first3=Andreas|last4=Krauspe|first4=Sabine|last5=Malarski|first5=Nele|last6=Gajda|first6=Mieczyslaw|last7=Kroll|first7=Torsten|last8=Jörke|first8=Cornelia|last9=Hammer|first9=Ulrike|s2cid=20074388|date=2008-03-10|title=Monitoring the Response of Circulating Epithelial Tumor Cells to Adjuvant Chemotherapy in Breast Cancer Allows Detection of Patients at Risk of Early Relapse|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2008-03-10_26_8/page/1208|journal=Journal of Clinical Oncology|volume=26|issue=8|pages=1208–1215|doi=10.1200/jco.2007.13.6523|pmid=18323545|issn=0732-183X}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়নত প্ৰায় আধা ৰোগীক চিনাক্ত কৰা হৈছিল, যিসকলে পিছলৈ পুনৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল, পুনৰ ফলচ্ পজিটিভ নোহোৱাকৈ।<ref name=":0" /> আন এটা সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰ হ’ল টিউমাৰ এটাক পৰিচালিত কৰা নিৰ্দিষ্ট ডি এন এ মিউটেচনসমূহ অনুসৰণ কৰা। বহুতো নতুন কেন্সাৰ ঔষধে নিৰ্দিষ্ট আণৱিক প্ৰক্ৰিয়াক বাধা দিয়ে। এনে পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা টিউমাৰৰ সহজ চিকিৎসাৰ লক্ষ্য ল’ব পৰা যাব।<ref name=":0" /> ===প্ৰদাহজনিত অৱস্থা=== সন্দেহযুক্ত ভেছকুলাইটিছৰ বাবে প্ৰায়ে টেম্প’ৰেল ধমনীসমূহৰ বায়’প্সি কৰা হয়। প্ৰদাহজনিত আন্ত্ৰিক ৰোগত (ক্ৰ'ন ৰোগ আৰু আলচাৰেটিভ কলাইটিছ) ৰোগৰ কাৰ্যকলাপ মূল্যায়ন কৰিবলৈ আৰু মাৰাত্মক ৰোগৰ পূৰ্বে হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ সঘনাই বায়’প্সি লোৱা হয়।<ref>Friedman, S. and Blumberg, R.S. "Inflammatory Bowel Disease", ''Harrison's Principles of Internal Medicine'', 16th Ed. Kaspar, Dennis L. et al., eds. pp.1176-1789, 2005.</ref> ৰোগৰ কাৰণ অনিশ্চিত হ’লে বা ইয়াৰ পৰিসৰ বা সঠিক চৰিত্ৰ সম্পৰ্কে সন্দেহ হ’লে প্ৰায়ে ক্ষতৰ অংশৰ পৰা বায়’প্সিৰ নমুনা লোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, সাধাৰণতে বায়’প্সিৰ দ্বাৰা ভেছকুলাইটিছ ধৰা পৰে। *বৃক্কৰ ৰোগ: বৃক্কৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ পৰিৱৰ্তন নিৰ্ণয়ৰ ক্ষেত্ৰত বায়’প্সি আৰু ফ্লু’ৰেচেন্স মাইক্ৰস্কোপি মূল। ক্ৰেচেণ্টিক গ্ল’মেৰুলোনেফ্ৰাইটিছ নিৰ্ণয়ত ইমিউন’ফ্ল’ৰেচেন্সে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। *সংক্ৰামক ৰোগ: লিম্ফ ন’ড বৃদ্ধি হোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ সংক্ৰামক বা অটোইমিউন ৰোগৰ বাবে হ’ব পাৰে। *বিপাকীয় ৰোগ: কিছুমান অৱস্থাই গোটেই শৰীৰটোক প্ৰভাৱিত কৰে, কিন্তু কিছুমান ঠাইৰ বায়’প্সি নিৰ্বাচন কৰি বায়’প্সি কৰা হয় কাৰণ সেইবোৰ সহজে পোৱা যায়। এমাইল’ইড’ছিছ হৈছে এনে এক অৱস্থা য’ত অৱক্ষয়ী প্ৰ’টিন শৰীৰৰ কলাত জমা হয়। নিদান কৰিবলৈ, দাঁতৰ আলু বাছি লোৱা হয়। *প্ৰতিষ্ঠাপন: প্ৰতিষ্ঠাপিত অংগসমূহৰ বায়’প্সি কৰা হয় যাতে সেইবোৰ নাকচ কৰা হোৱা নাই বা প্ৰতিষ্ঠাপনৰ প্ৰয়োজন হোৱা ৰোগটো পুনৰ হোৱা নাই নেকি। *প্ৰজনন ক্ষমতা: পুৰুষৰ উৰ্বৰতা মূল্যায়ন আৰু সম্ভাৱ্য বন্ধ্যাত্বৰ কাৰণ জানিবলৈ অণ্ডকোষৰ বায়’প্সি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেনে- যেতিয়া শুক্ৰাণুৰ মানদণ্ড কম হয়, কিন্তু হৰম’নৰ মাত্ৰা এতিয়াও স্বাভাৱিক পৰিসৰৰ ভিতৰত থাকে।<ref>{{Cite web|url=https://www.webmd.com/cancer/what-is-orchiectomy|title=Orchiectomy: Surgery to Remove the Testicles|first=Mary Jo|last=DiLonardo|website=WebMD|access-date=2022-02-11|archive-date=2008-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012121535/http://men.webmd.com/Men-Medical-Reference/Testicular-Biopsy|url-status=live}}</ref>{{failed verification|date=January 2020}} ==বায়’প্সিৰ ক্ষেত্ৰসমূহ== {| class="wikitable" | [[হাড়]] | হাড়ৰ বায়’প্সি হ’ল হাড়ৰ নমুনা আঁতৰাই কেন্সাৰ বা সংক্ৰমণ বা অন্যান্য অস্বাভাৱিক কোষ আছে নে নাই সেইটো জানিবলৈ কৰা পদ্ধতি। হাড়ৰ বায়’প্সিত হাড়ৰ বাহিৰৰ তৰপবোৰ জড়িত হৈ থাকে, হাড়ৰ মজ্জাৰ বায়’প্সিৰ দৰে নহয়, হাড়ৰ ভিতৰৰ অংশ জড়িত। নিয়ম অনুসৰি সকলো প্ৰয়োজনীয় ইমেজিং কৰাৰ পিছত হাড়ৰ বায়’প্সি কৰিব লাগে। [[জামছিদী বেজী]]য়ে মুকলি বায়’প্সি আৰু [[মিহি বেজী]]ৰ এস্পিৰেচনৰ ঠাই লৈছে |- | [[হাড়ৰ মজ্জা]] | যিহেতু হাড়ৰ মজ্জাত ৰক্তকণিকা গঠন হয়, গতিকে কেৱল পেৰিফেৰেল তেজৰ পৰাই ৰোগ নিৰ্ণয় কৰিব নোৱাৰিলে ৰক্তকণিকাৰ অস্বাভাৱিকতা নিৰ্ণয়ৰ বাবে হাড়ৰ মজ্জাৰ বায়’প্সি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰক্তকণিকাৰ মাৰাত্মক ৰোগত (লিউকেমিয়া আৰু লিম্ফোমা) ৰোগৰ পৰ্যায় নিৰ্ধাৰণত হাড়ৰ মজ্জাৰ বায়’প্সি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই পদ্ধতিত ট্ৰেফিন ব্যৱহাৰ কৰি ট্ৰেবিকুলাৰ হাড়ৰ এটা অংশ লোৱা হয়, আৰু তাৰ পিছত সামগ্ৰী শোষণ কৰা হয়। |- |[[স্তন]] |স্তন বায়’প্সি প্ৰায়ে [[স্তন কেন্সাৰ]] মূল্যায়ন বা নিদানৰ বাবে কৰা হয় আৰু বিভিন্ন পদ্ধতি যেনে ফাইন নিডল এস্পিৰেট (FNA), কোৰ নিডল বায়'প্সি (CNB), বা অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা আঁতৰোৱা আদিৰে কৰিব পাৰি।[25]<ref>{{Cite book|title=Abeloff's clinical oncology|isbn=9781455728817|edition= Fifth|location=Philadelphia, Pennsylvania|oclc=857585932|last1 = Niederhuber|first1 = John E.|last2 = Armitage|first2 = James O.|last3 = Doroshow|first3 = James H.|last4 = Kastan|first4 = Michael B.|last5 = Tepper|first5 = Joel E.|date = 2013-09-12}}</ref> |- | এণ্ডোভাস্কুলাৰ এণ্ডোথেলিয়াল কোষ | এণ্ড'ভাস্কুলাৰ কৌশলৰ বাবে খাপ খোৱা এটা মাইক্ৰ'-৩ডি-প্ৰিণ্টেড ডিভাইচে ট্ৰেন্সক্ৰিপ্টমিক বিশ্লেষণৰ বাবে এণ্ড'থেলিয়াল কোষ সংগ্ৰহ কৰা দেখুৱায়।<ref name="SandellChirehSpyrou2022">{{cite journal | last1 = Sandell | first1 = Mikael | last2 = Chireh | first2 = Arvin | last3 = Spyrou | first3 = Argyris | last4 = Grankvist | first4 = Rikard | last5 = Al-Saadi | first5 = Jonathan | last6 = Jonsson | first6 = Stefan | last7 = van der Wijngaart | first7 = Wouter | last8 = Stemme | first8 = Göran | last9 = Holmin | first9 = Staffan | last10 = Roxhed | first10 = Niclas | title = Endovascular Device for Endothelial Cell Sampling | journal = Advanced NanoBiomed Research | date = 21 August 2022 | volume = 2 | issue = 10 | page = 2200023 | issn = 2699-9307 | eissn = 2699-9307 | doi = 10.1002/anbr.202200023 | pmid = | s2cid = 251730092 | url = | doi-access = free }}</ref> |- | [[গেষ্ট্ৰাইটিছ নলী]] | নমনীয় এণ্ড'স্কপিৰ দ্বাৰা ওপৰৰ আৰু তলৰ গেষ্ট্ৰাইটিছ নলীত প্ৰৱেশ সম্ভৱ হয়, যেনে খাদ্যনলী, পেটৰ বায়’প্সি আৰু মুখ আৰু মলদ্বাৰৰ মাজেৰে ডুৱেডেনাম, কলন আৰু টাৰ্মিনেল ইলিয়াম সাধাৰণ। এণ্ড’স্ক’পৰ জৰিয়তে বিভিন্ন ধৰণৰ বায়’প্সি যন্ত্ৰ, যেনে বায়’প্ট’ম প্ৰৱৰ্তন কৰিব পাৰি আৰু দৃশ্যমান স্থানৰ বায়’প্সি কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=r0cE-S10SKMC&q=bioptome&pg=PA396|title=Grossman's Cardiac Catheterization, Angiography, and Intervention|author-link1=Donald S. Baim|last=Baim|first=Donald S.|date=2006|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=9780781755672|language=en}}</ref> কিছুদিন আগলৈকে ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰৰ সৰহভাগেই বায়’প্সিৰ বাবে দৃশ্যমান কৰিব পৰা নাছিল। ডাবল-বেলুন "পুছ-পুল" কৌশলে সমগ্ৰ গেষ্ট্ৰাইটিছ ট্ৰেক্টৰ দৃশ্যমান আৰু বায়'প্সি কৰাৰ সুবিধা দিয়ে।<ref name="pmid17659666">{{cite journal | vauthors= Saibeni S, Rondonotti E, Iozzelli A, Spina L, Tontini GE, Cavallaro F, Ciscato C, de Franchis R, Sardanelli F, Vecchi M | title = Imaging of the small bowel in Crohn's disease: a review of old and new techniques | journal = World J. Gastroenterol. | volume = 13 | issue = 24 | pages = 3279–87 | year = 2007 | pmid = 17659666 | pmc = 4172707 | doi = 10.3748/wjg.v13.i24.3279 | doi-access = free }}</ref> ডুৱেডেনাম বা পেটৰ জৰিয়তে পেনক্ৰিয়াচৰ বেজীৰ কোৰ বায়’প্সি বা এস্পিৰেট কৰিব পাৰি।<ref name="pmid17226911">{{cite journal | vauthors= Iglesias-Garcia J, Dominguez-Munoz E, Lozano-Leon A, Abdulkader I, Larino-Noia J, Antunez J, Forteza J | title = Impact of endoscopic ultrasound-guided fine needle biopsy for diagnosis of pancreatic masses | journal = World J. Gastroenterol. | volume = 13 | issue = 2 | pages = 289–93 | year = 2007 | pmid = 17226911 | pmc = 4065960 | doi = 10.3748/wjg.v13.i2.289 | doi-access = free }}</ref> |- | [[হাঁওফাঁও]] | স্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি হাওঁফাওঁৰ বায়’প্সি বিভিন্ন ধৰণে কৰিব পাৰি। |- | [[লিভাৰ]] | হেপাটাইটিছত বেছিভাগ বায়’প্সি ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়, যিটো সাধাৰণতে অন্য উপায়েৰে হয়। বৰঞ্চ ইয়াক চিকিৎসাৰ প্ৰতি সঁহাৰি নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিটো ফাইব্ৰ’ছিছ বা শেষত চিৰ’ছিছৰ মাত্ৰা অনুসৰি প্ৰদাহ আৰু ৰোগৰ অগ্ৰগতি হ্ৰাস কৰি মূল্যায়ন কৰিব পাৰি। উইলছন ৰোগৰ ক্ষেত্ৰত চিকিৎসকে বায়’প্সি ব্যৱহাৰ কৰি পৰিমাণগত তাম্ৰ মাত্ৰা নিৰ্ণয় কৰে। |- |পেনক্ৰিয়াচৰ চিষ্ট | চিষ্টিক ক্ষতৰ এণ্ড’স্ক’পিক আল্ট্ৰাছাউণ্ড-গাইডেড ফাইন-নিডল এস্পিৰেচন (EUS-FNA), তাৰ পিছত লিকুইড চেল বিশ্লেষণ, বিনাইন, সম্ভাৱ্যভাৱে মাৰাত্মক আৰু মাৰাত্মক পেনক্ৰিয়াটিক চিষ্টৰ পাৰ্থক্য নিৰ্ণয়ৰ বাবে নিদানমূলক আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Jabbar Arike Verbeke Sadik pp. 367–375">{{cite journal | last1=Jabbar | first1=Karolina S. | last2=Arike | first2=Liisa | last3=Verbeke | first3=Caroline S. | last4=Sadik | first4=Riadh | last5=Hansson | first5=Gunnar C. | title=Highly Accurate Identification of Cystic Precursor Lesions of Pancreatic Cancer Through Targeted Mass Spectrometry: A Phase IIc Diagnostic Study | journal=Journal of Clinical Oncology | publisher=American Society of Clinical Oncology (ASCO) | volume=36 | issue=4 | date=2018-02-01 | issn=0732-183X | doi=10.1200/jco.2017.73.7288 | pages=367–375| pmid=29166170 | pmc=5805478 }}</ref><ref name="Skef McGrath 2019 pp. 944–946">{{cite journal | last1=Skef | first1=Wasseem | last2=McGrath | first2=Kevin | title=Pancreatic cyst through-the-needle biopsy: two's the charm | journal=Gastrointestinal Endoscopy | publisher=Elsevier BV | volume=90 | issue=6 | year=2019 | issn=0016-5107 | doi=10.1016/j.gie.2019.08.024 | pages=944–946| pmid=31759419 | doi-access=free }}</ref> এস্পিৰেটত কোষীয় পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ বাবে ‘থ্ৰু-দ্য-নিডল’ চাইট’লজিকেল ব্ৰাছ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।<ref name="Marques Baldaque-Silva van der Wijngaart Arnelo p. ">{{cite journal | last1=Marques | first1=Filipe | last2=Baldaque-Silva | first2=Francisco | last3=van der Wijngaart | first3=Wouter | last4=Arnelo | first4=Urban | last5=Roxhed | first5=Niclas | title=A loop-shaped minimally invasive brush for improved cytology sampling of pancreatic cysts during EUS-FNA | journal=Medical Devices & Sensors | publisher=Wiley | date=2020-12-25 | volume=4 | issn=2573-802X | doi=10.1002/mds3.10165 | page=| doi-access=free }}</ref><ref>{{Citation | vauthors=((Marques, F.)), ((Schliemann, I.)), ((Wijngaart, W. van der)), ((Arnelo, U.)), ((Roxhed, N.)), ((Baldaque-Silva, F.)) | year=2023 | title=New through-the-needle brush for pancreatic cysts assessment: a randomized control trial | journal=Igie | publisher=Elsevier BV | doi=10.1016/j.igie.2023.08.006 | s2cid=261406528 | doi-access=free }}</ref><ref name="Muniraj Aslanian 2018 pp. 2–9">{{cite journal | last1=Muniraj | first1=Thiruvengadam | last2=Aslanian | first2=Harry R. | title=Devices for endoscopic ultrasound-guided tissue acquisition | journal=Techniques in Gastrointestinal Endoscopy | publisher=Elsevier BV | volume=20 | issue=1 | year=2018 | issn=1096-2883 | doi=10.1016/j.tgie.2018.01.003 | pages=2–9}}</ref><ref name="pmid37610663">{{cite journal| author=Marques F, van der Wijngaart W, Roxhed N| title=Absorbable cyst brushes. | journal=Biomed Microdevices | year= 2023 | volume= 25 | issue= 3 | pages= 33 | pmid=37610663 | doi=10.1007/s10544-023-00674-y | pmc= 10447279}} </ref> |- | প্ৰষ্টেট | প্ৰষ্টেট বায়’প্সিৰ প্ৰকাৰসমূহ হ’ল ট্ৰেন্সৰেক্টেল বায়’প্সি, ট্ৰেন্সপেৰিনিয়েল বায়’প্সি আৰু ট্ৰেন্সইউৰেথ্ৰেল বায়’প্সি |- | [[স্নায়ুতন্ত্ৰ]] |ৰূপসমূহৰ ভিতৰত মগজুৰ বায়’প্সি, স্নায়ু বায়’প্সি, আৰু মেনিনজিয়াল বায়’প্সি আদি অন্তৰ্ভুক্ত |- | ইউৰোজেনিটেল চিষ্টেম | ৰূপসমূহৰ ভিতৰত ৰেনাল বায়’প্সি, এণ্ডোমেট্ৰিয়েল বায়’প্সি আৰু চাৰ্ভাইকেল কনাইজেচন আদি অন্তৰ্ভুক্ত |- | অন্যান্য | আন আন স্থানসমূহ হ’ল লিম্ফ ন’ড বায়’প্সি, পেশী বায়’প্সি, ছালৰ বায়’প্সি |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা পদ্ধতি]] 6je6bdapg8fx58mcdur5y7xtx995t8t 0 124155 647222 530032 2026-10-24T14:06:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647222 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft occurrence | name = ''কলম্বাছ'' | image = Aeromarine 75 Columbus flying over Bimini (NASM-SI-71-1-72).jpg | caption = বিমিনিৰ ওপৰত কলম্বাছ, ১৯২১ | alt = পাম গছৰ ওপৰত বিমানখন | occurrence_type = ভূপতিত | date = {{start date|1923|01|13|df=y}} | summary = [[ভূপতিত]] | site = হাভানাৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) উত্তৰত ফ্ল'ৰিডাৰ জলদ্বীপ | total_fatalities = ৪ | origin = কী ৱেষ্ট হাৰ্বাৰ, কী ৱেষ্ট, ফ্ল'ৰিডা, আমেৰিকা | stopover0 = | stopover1 = | destination = হাভানা, [[কিউবা]] | occupants = ৯ | passengers = ৭ | crew = ২ | fatalities = ৪ | survivors = ৫ | aircraft_type = [[এৰোমেৰিন ৭৫]] | aircraft_name = ''কলম্বাছ'' | operator = এৰোমেৰিন ৱেষ্ট ইণ্ডিজ এয়াৰৱেইজ | tail_number = | ground_fatalities = }} ১৯২৩ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত ফ্ল’ৰিডাৰ কী ৱেষ্টৰপৰা কিউবাৰ হাভানালৈ যোৱা বিমানত ইঞ্জিনৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ পিছত '''এৰোমেৰিন ৭৫ যাত্ৰীবাহী ছিপ্লেন কলম্বাছ''' ফ্ল’ৰিডা জলদ্বীপত পতিত হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=ASN Aircraft accident Aeromarine 75 registration unknown Havana, Cuba |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19230113-0 |access-date=2023-09-17 |website=aviation-safety.net}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Crash of an Aeromarine 75 off Havana: 4 killed {{!}} Bureau of Aircraft Accidents Archives |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-aeromarine-75-havana-4-killed |access-date=2023-09-17 |website=www.baaa-acro.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250424044213/https://www.baaa-acro.com/crash/crash-aeromarine-75-havana-4-killed |archivedate=2025-04-24 |deadurl=yes}}</ref> ঢৌৰ খুন্দাত পানীৰে ভৰা বিমানখন ডুব যোৱাৰ ফলত চাৰিজন যাত্ৰীৰ মৃত্যু হয়। পিছত বাকী যাত্ৰী আৰু দুজন ক্ৰুক এইচ এম ফ্লেগলাৰ নামৰ এখন পাৰ হৈ যোৱা ফেৰীৰে উদ্ধাৰ কৰে। এই দুৰ্ঘটনা আমেৰিকাৰ বিমান পৰিবহণৰ প্ৰথমটো বৃহৎ যাত্ৰীবাহী বিমান দুৰ্যোগ। বিমান পৰিচালক এৰোমেৰিন ৱেষ্ট ইণ্ডিজ এয়াৰৱেজে পিছৰ বছৰত আৰ্থিক লোকচানৰ বাবে বন্ধ কৰি দিবলগীয়া হয়।<ref>{{Cite book |last=Miller |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=tsdVQYBFdQsC&dq=aeromarine+west+indies+airways+1923&pg=PA221 |title=Miami and the Keys |date=2008-10-21 |publisher=National Geographic Books |isbn=978-1-4262-0323-7 |language=en}}</ref> ==দুৰ্ঘটনা== বিমানখনে প্ৰতিদিনে কৰাৰ দৰেই কী ৱেষ্টৰপৰা হাভানালৈ দৈনিক উৰণ আৰম্ভ কৰে।<ref name=":3">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-14 |title=Evening star. [volume] (Washington, D.C.) 1854–1972, January 14, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1923-01-14/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17 |issn=2331-9968}}</ref> কিন্তু হাভানাৰপৰা ২০ বা ২১ মাইল উত্তৰত যেতিয়া ইঞ্জিনৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়,<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-16 |title=The Omaha morning bee. [volume] (Omaha [Neb.]) 1922–1927, January 16, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn84024326/1923-01-16/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17 |issn=2578-272X}}</ref> পাইলটে এই সমস্যাটো সমাধানৰ চেষ্টা কৰিবলৈ জৰুৰীকালীনভাবে নামি আহিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-15 |title=The Cordova daily times. [volume] (Cordova, Alaska) 1914–1947, January 15, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn86072239/1923-01-15/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17 |issn=2641-4805}}</ref> যেতিয়া তেওঁ নামিবলৈ বিমানৰ আগটো পানীৰফালে ঘূৰাই দিলে, "কিবা এটা ছিগি গ'ল" আৰু বিমানখন “লুটি খাই গ’ল’’, আৰু অনিয়ন্ত্ৰিতভাৱে ডুব গ’ল।<ref name=":2">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-14 |title=San Antonio light. [volume] (San Antonio, Tex.) 1911–1993, January 14, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn85060004/1923-01-14/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17}}</ref> অঞ্চলটোৰ সাগৰীয় ৰুক্ষ পৰিস্থিতিৰ বাবে পাইলটজনে মসৃণ অৱতৰণ কৰাৰ প্ৰয়াসত কেইবাবাৰো ইফালে-সিফালে গ্লাইড কৰিছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে বিমানখনে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে "এটা ডাঙৰ ঢৌৰ ট্ৰাফ"ত অৱতৰণ কৰিলে, যিয়ে নিমিষতে যাত্ৰীবাহী কেবিনৰ মাজভাগ চেপি পেলাইছিল। কেবিনৰ ভিতৰত দুটা নিদ্ৰিত শিশু কেবিনটো চেপি পেলোৱাৰ সময়তে নিমিষতে নিহত হোৱাৰ সন্দেহ কৰা হৈছে। অনিয়ন্ত্ৰিত অৱতৰণ আৰু জলদ্বীপত উপস্থিত থকা ১০–১৫ (বা ১৫–২০) ফুটৰ ঢৌৰ বাবে বিমানখন দ্ৰুতগতিত ডুব যাবলৈ ধৰে।<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":8">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-16 |title=Atlanta tri-weekly journal. [volume] (Atlanta, Ga.) 1920-19??, January 16, 1923, Image 2 |pages=2 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn89053713/1923-01-16/ed-1/seq-2/ |access-date=2023-09-17}}</ref> বিমানখনৰ ধ্বংসাৱশেষ আংশিকভাৱে ওপঙি থকা অৱস্থাত বাকী পাঁচজন (ক্ৰু আৰু পাঁচজন যাত্ৰী দুয়োজনেই) উদ্ধাৰৰ বাবে অপেক্ষা কৰি বিমানখনৰ ওপৰলৈ ওলাই ৰৈ থাকিল। প্ৰথম অৱস্থাত আন দুজন যাত্ৰীও ওলাই আহিছিল যদিও সহায় অহাৰ আগতেই পিছলি গৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":5">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-18 |title=The Republican. [volume] (Oakland, Md.) 1877–current, January 18, 1923, Image 3 |pages=PAGE THREE |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn88065202/1923-01-18/ed-1/seq-3/ |access-date=2023-09-17}}</ref> সেই সময়ত সেই অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা এইচ এম ফ্লেগলাৰ নামৰ ফেৰীখনত থকা লোকসকলে ০.৭৫ মাইল দূৰৰপৰা দুৰ্ঘটনাটো প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, লগে লগে কেপ্তেইন জন এলবাৰীয়ে দুৰ্ঘটনাস্থলীৰফালে ঘূৰাই দিছিল আৰু ১৫০ গজ দূৰৰপৰা সাহায্য প্ৰেৰণ কৰিবলৈ এখন সৰু লাইফবোট দ্ৰুতগতিত প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref name=":5" /><ref name=":3" /><ref name=":8" /> পাঁচজন জীৱিত লোকক উদ্ধাৰ কৰা হয়, দ্ৰুতভাৱে পানীত পৰা আৰু শ্বক লগাৰ ফলত কিছুমান ঘাঁ লগাৰ বাহিৰে তেওঁলোকৰ কোনো ক্ষতি হোৱা নাছিল।<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-14 |title=The Birmingham age-herald. [volume] (Birmingham, Ala.) 1902–1950, January 14, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn85038485/1923-01-14/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17 |issn=2692-6318}}</ref> এনে হৈ থকাৰ সময়তে ফ্লেগলাৰৰ ক্ৰুৱে দুৰ্ঘটনাৰ খবৰ দিবলৈ ৰেডিঅ’গ্ৰাম পঠিয়াইছিল। সেই নিশা ফ্লেগলাৰ জাহাজখনে জীৱিতসকলক লৈ কী ৱেষ্টত উপস্থিত হয়।<ref name=":2" /> ==পৰিচাৰক আৰু যাত্ৰী== ===পৰিচাৰক=== বিমানখনৰ বাবে কলম্বাছৰ পাইলট আছিল ডব্লিউ ই (বা চি ডব্লিউ) মিলাৰ, তেওঁৰ লগত আছিল কাৰিকৰী বিশেষজ্ঞ হেৰল্ড থম্পছন। দুয়োজনেই দুৰ্ঘটনাৰপৰা ৰক্ষা পৰে।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==যাত্ৰী== দুৰ্ঘটনাটোত নিহত হোৱা চাৰিজন যাত্ৰী আছিল নিউয়ৰ্ক চহৰৰ ৩০বছৰীয়া কোটিপতি চুগাৰ প্লেণ্টাৰ এডউইন এফ এটকিন্স জুনিয়ৰ, তেওঁৰ দুজন পুত্ৰ এডউইন ছিনিয়ৰ আৰু ডেভিদ, ক্ৰমে ৫ আৰু ৩বছৰীয়া আৰু পৰিয়ালৰ গৱৰ্ণৰ গ্ৰেচ মেকড’নাল্ড।<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> আমেৰিকান চুগাৰ ৰিফাইনিং কোম্পানীটোৰ প্ৰাক্তন পৰিচালনা সমিতিৰ অধ্যক্ষৰ পুত্ৰ এটকিন্সে সেই সময়ত কিউবাত চেনিৰ ব্যাপক বিনিয়োগ কৰিছিল আৰু তাত আৰু নিউয়ৰ্ক দুয়োটাতে তেওঁ সুপৰিচিত আছিল।<ref name=":2" /><ref name=":5" /> মএডউইন ছিনিয়ৰ আৰু ডেভিদ কেবিনটো চেপি ধৰাৰ সময়ত শুই থকা অৱস্থাতে মৃত্যুমুখত পৰে আৰু উদ্ধাৰৰ বাবে অপেক্ষা কৰি থকাৰ সময়ত এডউইন জুনিয়ৰ আৰু মেকড’নাল্ডক ঢৌৱে ধ্বংসাৱশেষৰপৰা উলিয়াই লৈ যায়।<ref name=":6" />(অন্য সূত্ৰই কেৱল দাবী কৰে যে, তেওঁলোক সকলোৱে নিজৰ নিজৰ আসনত আবদ্ধ হৈ আছিল।<ref name=":0" /><ref name=":7">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-25 |title=The Calhoun chronicle. [volume] (Grantsville, W. Va.) 1883–1984, January 25, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn85059591/1923-01-25/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17 |issn=2640-1835}}</ref>) জীৱিত তিনিজন যাত্ৰী আছিল এটকিন্সৰ পত্নী, পৰিয়ালৰ নাৰ্ছ জুলিয়া হাভাৰ্টী আৰু নিউয়ৰ্কৰ ধনী বেংকাৰ/দালাল অট' আব্ৰামছ (বা আব্ৰাহামছ)।<ref name=":2" /><ref name=":7" /> এটকিন্স জুনিয়ৰ আৰু মেকড’নাল্ডক বুৰাই পেলোৱাৰ পাছত পাইলটে তেওঁলোকৰ ওপৰত ওলমি থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name=":3" /> এটকিন্সৰ পত্নীৰ বিষয়ে কোৱা হৈছিল যে, তেওঁ "অৱচেতন" অৱস্থাত আছিল আৰু কি হৈছে সেই বিষয়ে অজ্ঞাত আছিল;<ref name=":6" /> তেওঁ মাত্ৰ বষ্টনৰপৰা কিউবাত পৰিয়ালটোৰ সৈতে মিলিত হ’বলৈ আহিছিল।<ref name=":3" /> ==পিছৰ পৰিণতি== ঘটনাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে হেৰুওৱা চাৰিজন যাত্ৰীৰ মৃতদেহৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰা হয় যদিও সেই সময়ত সাগৰৰ পৰিস্থিতি আৰু অঞ্চলটোত সাগৰীয় চাৰ্কৰ ভয়ৰ বাবে উদ্ধাৰৰ আশা কম আছিল।<ref name=":3" /> মূল অনুসন্ধানৰ প্ৰচেষ্টা দুদিন পাছত বাতিল কৰা হয়, তেওঁলোকৰ মৃতদেহ কেতিয়াও উদ্ধাৰ কৰা নহ’ল যদিও তাৰ পিছৰ সপ্তাহবোৰত সৰু সৰু অনুসন্ধান চলি থাকিল।<ref name=":9">{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-16 |title=Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870–1975, January 16, 1923, Image 1 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn82014248/1923-01-16/ed-1/seq-1/ |access-date=2023-09-17}}</ref><ref name=":7" /><ref>{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-15 |title=Casper daily tribune. [volume] (Casper, Wyo.) 1916–1931, January 15, 1923, Image 5 |pages=PAGE FIVE |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn86072160/1923-01-15/ed-1/seq-5/ |access-date=2023-09-17}}</ref> বিমানখনৰ ধ্বংসাৱশেষো হেৰাই গৈছিল, কাৰণ ষ্ট্ৰেইটছত ডুব গৈছিল।<ref name=":9" /> এই দুৰ্ঘটনাত ৪০০ পাউণ্ড প্ৰথম শ্ৰেণীৰ মেইল, কী ৱেষ্টৰপৰা অহা সমগ্ৰ চালানো হেৰাই যায়।<ref name=":7" /> পাইলটে কেপ্তেইন এলবেৰী আৰু তেওঁৰ দলটোক পৰিস্থিতিৰ সময়ত আগবঢ়োৱা বীৰত্বপূৰ্ণ সহায়ৰ বাবে প্ৰশংসা কৰে।<ref name=":3" /> জীৱিত পাঁচজনক দুদিন পাছত চিকিৎসালয়ৰ পৰিচৰ্যাৰ পিছত মুকলি কৰি দিয়া হয়, লগতে মিচেছ ড° এটকিন্সক কী ৱেষ্টৰ এজন বন্ধুৰ ঘৰলৈ পঠিওৱা হয়।<ref name=":4" /> পিছৰ দিনবোৰত তেওঁৰ অৱস্থাৰ উন্নতি ঘটিছিল।<ref name=":9" /><ref>{{Cite news |last=Humanities |first=National Endowment for the |date=1923-01-16 |title=The Birmingham age-herald. [volume] (Birmingham, Ala.) 1902–1950, January 16, 1923, Image 16 |pages=16 |url=https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn85038485/1923-01-16/ed-1/seq-16/ |access-date=2023-09-17 |issn=2692-6318}}</ref> ১৯২৩ চনৰ ভিতৰত নিখুঁত সুৰক্ষা অভিলেখৰ সৈতে ২০,০০০ৰো অধিক যাত্ৰী কঢ়িয়াই নিয়াৰ পিছতো কলম্বাছৰ ক্ষতিৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক প্ৰভাৱে এৰোমেৰিনক ধ্বংস কৰিবলগীয়া হৈছিল। পিছৰ বছৰত বিমান সংস্থাটো বন্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |title=The Early Airlines You Might Not Have Heard Of |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/early-airlines-you-might-not-have-heard |access-date=2023-09-17 |website=airandspace.si.edu |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমান দুৰ্ঘটনা]] g92xw1yaqf1skynfnidd6xedrcb2z7v 0 124286 647569 531053 2026-10-25T08:10:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647569 wikitext text/x-wiki '''প্ৰিয়া কাম্বলী''' ({{lang-en|Priya Kambli}}, জন্ম ১৯৭৫) এগৰাকী প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় ফটোগ্ৰাফাৰ।<ref name="MoCPCollection">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=Priya Kambli|url=https://collections.mocp.org/mpp/kambli_priya.php|url-অৱশ্থা=live|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20240514230942/https://collections.mocp.org/mpp/kambli_priya.php|archive-date=14 May 2024|date=11 July 2024|ওয়েবসাইট=[[Museum of Contemporary Photography]]}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== কম্বলীৰ জন্ম হৈছিল ভাৰতত। বিদেশত পঢ়া-শুনা সমাপ্ত কৰে। লুইজিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়, লাফায়েটৰপৰা বি এফ এ ডিগ্ৰী আৰু হিউষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা এম এফ এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="LightWorkCollection">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=Priya Kambli - Me (Flour), 2009|url=https://collection.lightwork.org/Detail/artworks/2010.089|url-অৱশ্থা=live|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20230715014724/https://collection.lightwork.org/Detail/artworks/2010.089|archive-date=15 July 2023|date=11 July 2024|ওয়েবসাইট=[[Light Work]]}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== প্ৰিয়া কাম্বলী ২০০৯ চনত লাইট ৱৰ্কছৰ আৰ্টিষ্ট-ইন-ৰেচিডেন্স আছিল।<ref name="LightWorkCollection"/> তেওঁৰ কামসমূহ হিউষ্টনৰ মিউজিয়াম অৱ ফাইন আৰ্টছ,<ref name="MFAH">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=Priya Kambli: Kavi (Silver Chumcha)|url=https://emuseum.mfah.org/objects/105414/kavi-silver-chumcha|url-অৱশ্থা=live|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20230715014725/https://emuseum.mfah.org/objects/105414/kavi-silver-chumcha|archive-date=15 July 2023|date=11 July 2024|ওয়েবসাইট=[[Museum of Fine Arts, Houston]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230715014725/https://emuseum.mfah.org/objects/105414/kavi-silver-chumcha|archivedate=15 July 2023|access-date=8 August 2025|deadurl=yes}}</ref><ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=People - Priya Kambli - Works|url=https://emuseum.mfah.org/people/20397/priya-kambli/objects|url-অৱশ্থা=live|আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20230715014734/https://emuseum.mfah.org/people/20397/priya-kambli/objects|archive-date=15 July 2023|date=11 July 2024|ওয়েবসাইট=[[Museum of Fine Arts, Houston]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230715014734/https://emuseum.mfah.org/people/20397/priya-kambli/objects|archivedate=15 July 2023|access-date=8 August 2025|deadurl=yes}}</ref> লাইট ৱৰ্কছ,<ref name="LightWorkCollection"/> আৰু মিউজিয়াম অৱ কণ্টেম্পৰেৰী ফটোগ্ৰাফীৰ সংগ্ৰহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="MoCPCollection"/> কাম্বলী মিছৌৰীৰ ট্ৰুমেন ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ কলাৰ অধ্যাপক।<ref name="LightWorkCollection"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আলোক চিত্ৰ লওঁতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] eiq68nplko9odhwvav8o5pwm0rrzvuy 0 124356 647557 531961 2026-10-25T07:50:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647557 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ চাকী|native_name=প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ চাকী|image=Prafulla Chandra Chaki.jpg|caption=|birth_name=প্ৰফুল্ল চাকী|birth_date={{birth date|df=yes|1888|12|10}}|birth_place=বগুড়া, [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান ৰাজশাহী, [[বাংলাদেশ]])|death_date={{death date and age|df=yes|1908|05|2|1888|12|10}}|death_place=মোকামা, পাটনা, [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বিহাৰ]], [[ভাৰত]])|occupation=[[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ তালিকা|ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]|known_for=ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামত ভূমিকা|movement=[[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]|organization=[[যুগান্তৰ]]}} '''প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ চাকী''' {{IPAc-en|audio=Prafulla chaki.ogg}} ({{Lang-en|Prafulla Chandra Chaki}}) (১০ ডিচেম্বৰ ১৮৮৮ – ২ মেʼ ১৯০৮) ওৰফে '''দীনেশ চন্দ্ৰ ৰায়''', এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আছিল। তেওঁ [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা]] নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক]] বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে হত্যাৰ চেষ্টা চলোৱা যুগান্তৰ বিপ্লৱী গোটৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল। প্ৰফুল্ল আৰু [[ক্ষুদিৰাম বসু]]ৱে জিলা ন্যায়াধীশ মিষ্টাৰ ডগলাছ কিংছফৰ্ডক হত্যা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁলোকে কিংছফৰ্ডে যাত্ৰা কৰা বুলি ভবা গাড়ী এখনত বোমা নিক্ষেপ কৰিছিল, কিন্তু আচলতে তেওঁ গাড়ীখনত নাছিল আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে দুগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলাৰহে মৃত্যু হৈছিল। আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ ওলোৱাৰ সময়তে প্ৰফুল্লই আত্মহত্যা কৰিছিল। ইফালে ক্ষুদিৰামক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি মহিলা দুগৰাকীৰ হত্যাৰ গোচৰত বিচাৰ কৰি মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://indiankanoon.org/doc/1765978/|title=Calcutta High Court Khudiram Bose vs Emperor on 13 July, 1908|publisher=Indian Kanoon|accessdate=5 June 2018}}</ref><ref name="Guha1971p131">{{Cite book|last=Arun Chandra Guha|year=1971|title=First spark of revolution: the early phase of India's struggle for independence, 1900-1920|publisher=Orient Longman|page=131|oclc=254043308|quote=Khudiram was suspected and arrested there [at Waini station] ... Khudiram was tried ... was sentenced to death and hanged in the Muzaffarpur jail ... on 19 August 1908.}}</ref> [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধীয়ে]] এই হিংসাক ধিক্কাৰ দি মহিলা দুগৰাকীৰ মৃত্যুৰ বাবে অনুশোচনা কৰিছিল। তেওঁ কয় যে "এই পদ্ধতিসমূহৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় জনসাধাৰণে স্বাধীনতা লাভ নকৰে।" <ref name="Shankar1996">{{Cite book|last=Rama Hari Shankar|title=Gandhi's encounter with the Indian revolutionaries|url=https://books.google.com/books?id=F0duAAAAMAAJ|year=1996|publisher=Siddharth Publications|isbn=978-81-7220-079-4|page=48}}</ref><ref name="Jhunjhunwala2015">{{Cite book|last=Lakshiminiwas Jhunjhunwala|title=Panorama|url=https://books.google.com/books?id=NmtsCwAAQBAJ&pg=PA149|year=2015|publisher=Ocean Books Pvt. Limited|isbn=978-81-8430-312-4|page=149}}</ref><ref name="(Mahatma)1962">{{Cite book|last=Mahatma Gandhi|author-link=Mahatma Gandhi|title=Collected works|url=https://books.google.com/books?id=tz9uAAAAMAAJ|year=1962|publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India|page=223}}</ref><ref name="DasMishra1978">{{Cite book|last=Bhaskar Chandra Das|last2=G. P. Mishra|title=Gandhi in to-day's India|url=https://books.google.com/books?id=EnceAAAAMAAJ|year=1978|publisher=Ashish|page=51|isbn=9788170240464|oclc=461855455}}</ref> কিন্তু [[বাল গঙ্গাধৰ তিলক|বাল গংগাধৰ তিলকে]] তেওঁৰ ''[[কেসৰী (বাতৰিকাকত)|কেসৰী]]'' কাকতত, যুৱক দুজনক ৰক্ষা কৰি তাৎক্ষণিকভাৱে ''[[স্বৰাজ]]''ৰ আহ্বান জনাইছিল। ইয়াৰ পিছতে ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে দেশদ্ৰোহৰ অভিযোগত তিলককো গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/brunch/the-story-of-our-independence-six-years-of-jail-for-tilak/story-vC1VtfmXEj4WfMPC2qiR5J.html|date=2015-08-08|dead-url=2018-08-11}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৮৮৮ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰ তাৰিখে, তদানীন্তন [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]] (বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]])ৰ বগুড়া জিলাৰ বিহাৰ নামৰ গাঁও এখনত প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ চাকীৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chaki,_Prafulla|title=Chaki, Prafulla|work=Banglapedia|accessdate=2020-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200514200736/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chaki,_Prafulla|archivedate=2020-05-14|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল ৰাজনাৰায়ণ চাকী আৰু মাতৃৰ নাম আছিল স্বৰ্ণময়ী দেৱী। ৰাজনাৰায়ণৰ পূৰ্বপুৰুষ প্ৰাণকৃষ্ণ চাকী (তেওঁৰ ককা) চাঁচকীয়াৰ বাসিন্দা আছিল। তেওঁ পৰিয়ালটোৰ পঞ্চম সন্তান আছিল। তেওঁৰ পিতৃ ৰাজনাৰায়ণ আছিল নগৰ ৰাজ্যৰ এগৰাকী কৰ্মচাৰী। নমুজা জনদা প্ৰসাদ ইংৰাজী বিদ্যালয় নামৰ বগুড়াৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় এখনত তেওঁ প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰি তেওঁ ককায়েক প্ৰতাপ চন্দ্ৰ চাকীৰ সৈতে ৰংপুৰলৈ যায়। ককায়েক প্ৰতাপৰ শহুৰেক ৰংপুৰৰ এগৰাকী সুনামধন্য ব্যক্তি আছিল। পূব বংগৰ আইন উলংঘা কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বিক্ষোভ-কাৰ্যসূচীত অংশ লোৱাৰ বাবে তেওঁক ৰংপুৰ জিলা বিদ্যালয়ৰ নৱম শ্ৰেণীৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৰংপুৰ জাতীয় বিদ্যালয়ত যোগদান কৰিছিল যʼত তেওঁ বিপ্লৱীসকলৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি বিপ্লৱী দৰ্শনৰ বিশ্বাসী আৰু সাধক হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.istampgallery.com/prafulla-chandra-chaki/|title=Prafulla Chandra Chaki|work=istampgallery.com|date=5 December 2014|accessdate=2020-01-11}}</ref> == বিপ্লৱী কাৰ্যকলাপ == বৰিণ ঘোষে প্ৰফুল্লক [[কলিকতা|কলিকতালৈ]] আনিছিল আৰু তেওঁক যুগান্তৰ দলত নামভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰথম এচাইনমেণ্ট আছিল পূব বংগ আৰু অসমৰ নামৰ নতুন প্ৰদেশখনৰ প্ৰথম লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰ ছাৰ জোচেফ বেম্পফাইল্ড ফুলাৰ (১৮৫৪-১৯৩৫)ক হত্যা কৰা। অৱশ্যে সেই পৰিকল্পনা বাস্তৱায়িত হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পিছত [[ক্ষুদিৰাম বসু|ক্ষুদিৰাম বসুৰ]] সৈতে প্ৰফুল্লাক [[বিহাৰ|বিহাৰৰ]] মুজাফ্ফৰপুৰৰ দণ্ডাধীশ কিংছফৰ্ডক হত্যা কৰাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। কলিকতাৰ মুখ্য প্ৰাদেশিক দণ্ডাধীশ হিচাপে পূৰ্বৰ কাৰ্যকালত কিংছফৰ্ডে বংগৰ যুৱ ৰাজনৈতিক কৰ্মীসকলৰ ওপৰত কঠোৰ আৰু নিষ্ঠুৰ শাস্তি প্ৰদানৰ বাবে অ-জনপ্ৰিয় আছিল। এনে শ্ৰমিকসকলক শাৰীৰিক শাস্তি প্ৰদানৰ বাবেও তেওঁ বিখ্যাত আছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ হত্যাৰ পৰিকল্পনা কৰা হয় আৰু এই কাম সম্পন্ন কৰিবলৈ চাকী আৰু বসুক বাছনি কৰি মুজাফ্ফৰপুৰলৈ পঠিওৱা হয়।<ref name="Chaturvedi2007">{{Cite book|last=Ritu Chaturvedi|title=Bihar Through the Ages|url=https://books.google.com/books?id=Cn9AcbAL0m4C&pg=PA340|year=2007|publisher=Sarup & Sons|isbn=978-81-7625-798-5|page=340}}</ref> এই অভিযানত প্ৰফুল্লই দীনেশ চন্দ্ৰ সত্যজিৎৰ ভুৱা নাম লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Hitendra Patel|year=2008|title=Khudiram Bose: Revolutionary Extraordinaire|url=https://archive.org/details/khudiramboserevo00hite/page/43/mode/1up|publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting|page=43|isbn=978-81-230-1539-2}}</ref> == মুজাফ্ফৰপুৰ হত্যাকাণ্ড == ক্ষুদিৰাম আৰু প্ৰফুল্লই কিংছফৰ্ডৰ সাধাৰণ গতিবিধি চাই তেওঁক হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা যুগুত কৰিছিল। ১৯০৮ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলৰ সন্ধিয়া তেওঁলোক দুয়োৱে ইউৰোপীয় ক্লাবৰ গেটৰ সন্মুখত কিংছফৰ্ডৰ গাড়ীখন আহিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিল। গেটৰপৰা এখন বাহন ওলাই অহাত তেওঁলোকে গাড়ীখনলৈ উদ্দেশ্যে কৰি বোমা নিক্ষেপ কৰিছিল। তেওঁলোকে গাড়ীখন ভুলকৈ চিনাক্তকৰণ কৰিছিল, কিয়নো গাড়ীখনত স্থানীয় কংগ্ৰেছী সদস্য এগৰাকীৰ পত্নী আৰু তেওঁৰ কন্যা আছিল। দুয়োজনেই বোমাত নিহত হয় আৰু বিপ্লৱীসকল পলায়ন কৰে।<ref name="Chaturvedi2007"/> == অনুসন্ধান আৰু আত্মহত্যা == প্ৰফুল্ল আৰু ক্ষুদিৰামে পলায়নৰ বাবে পৃথক পৃথক পথ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Chaturvedi2007"/> একেটা দমতে যাত্ৰা কৰা নন্দলাল বন্দ্যোপাধ্যায় নামৰ এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াই প্ৰফুল্লৰ ওপৰত সন্দেহ বাঢ়ি আহি মোকামা ৰেলৱে ষ্টেচনৰ প্লেটফৰ্মত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু প্ৰফুল্লই নিজৰ ৰিভলভাৰ ব্যৱহাৰ কৰি নিজকে গুলীয়াই আত্মহত্যা কৰে।<ref>{{Cite book|last=Arun Chandra Guha|year=1971|title=First spark of revolution: the early phase of India's struggle for independence, 1900-1920|publisher=Orient Longman|page=131|oclc=254043308|quote=A Bengali police officer, Nandalal Banerji was also travelling in the same compartment ... Nandalal suspected Prafulla and tried to arrest him. But Prafulla was quite alert; he put his revolver under his own chin and pulled the trigger ... This happened on the Mokama station platform on 2nd May, 1908.}}</ref> তেওঁৰ মূৰটো শৰীৰৰপৰা দ্বিখণ্ডিত কৰি কলিকতালৈ পঠিওৱা হয় যাতে ক্ষুদিৰামে চিনাক্ত কৰিব পাৰে আৰু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে বন্দী হয়।<ref name="Chaturvedi2007" /> [[চিত্ৰ:Martyr_Prafulla_Chaki,_Samadhi_ceremony_(front).jpg|thumb|শ্বহীদ প্ৰফুল্ল চাকী, সমাধি অনুষ্ঠান (সমুখ)]] [[চিত্ৰ:Martyr_Prafulla_Chaki,_Samadhi_ceremony_(leftside).jpg|thumb|শ্বহীদ প্ৰফুল্ল চাকী, সমাধি অনুষ্ঠান ( বাঁওফালে)]] পিছত ক্ষুদিৰামক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ফাঁচি দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাৰ পিছতে শ্ৰীশ পাল আৰু ৰনেন গাংগুলী নামৰ দুগৰাকী যুৱ বিপ্লৱীয়ে পৰিদৰ্শক নন্দলালক হত্যা কৰে।<ref>{{Cite book|title=Sansad Bangali Charitavidhan (Bengali)|last=Subodh ch. Sengupta & Anjali Basu|first1=Vol - I|publisher=Sahitya Sansad|year=2002|isbn=978-81-85626-65-9|place=Kolkata|pages=541}}</ref> তেওঁলোকৰ আত্মীয় [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগৰ]] উত্তৰ দিনাজপুৰ আৰু দক্ষিণ দিনাজপুৰত থাকে। প্ৰতাপ চন্দ চাকীৰ প্ৰপৌত্ৰ সুব্ৰত চাকিৰ ঘৰ [[কলিকতা]]ত। == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Cite book|last=Mozammel|first1=Md. Muktadir Arif|year=2012|chapter=Chaki, Prafulla|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chaki,_Prafulla|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250225060035/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chaki%2C_Prafulla|archivedate=2025-02-25|access-date=2025-08-12}} * [https://web.archive.org/web/20130616013537/http://muktadhara.net/antibritish.html Muktadhara article] {{ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন}} {{Indian Revolutionary Movement}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} {{DEFAULTSORT:প্ৰফুল্ল চাকী}} [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] 6hgy6ra28aexscgg27bz42n7mylrif0 0 124414 647492 644935 2026-10-25T03:59:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647492 wikitext text/x-wiki '''ধৰ্ষণৰ পৰিসংখ্যা''' ({{Lang-en|Rape statistics}}) বুলিলে [[ধৰ্ষণ]] আৰু যৌন আক্ৰমণৰ বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ পৰিসংখ্যাক বুজোৱা হয়। এনে পৰিসংখ্যা সাধাৰণতে শিল্পোন্নত দেশসমূহত উপলব্ধ থাকে আৰু গোটেই বিশ্বত ইয়াক নথিভুক্ত কৰা হয়। ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞাৰ অসংগতি, অভিযোগ দাখিল, নথিভুক্তকৰণ, অপৰাধ প্ৰমাণ আৰু শাস্তি প্ৰদানৰ হাৰত ভিন্নতাৰ ফলত বিতৰ্কমূলক পৰিসংখ্যাগত বৈষম্য সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু বহু ধৰ্ষণৰ পৰিসংখ্যা অবিশ্বস্তু বা বিভ্ৰান্তিকাৰী বুলি অভিযোগ উত্থাপন হ’ব পাৰে।<ref name="Gordon2002">{{cite book|author=L. P. Gordon|title=Violence Against Women|url=https://books.google.com/books?id=rmXf-lSuqcgC|year=2002|publisher=Nova Publishers|isbn=978-1-59033-455-3|pages=[https://books.google.com/books?id=rmXf-lSuqcgC&pg=PA4 4–6]}}</ref><ref name=TCJ /> কিছুমান ন্যায়িক ক্ষেত্ৰত, পৰিসংখ্যাত কেৱল পুৰুষে মহিলাক ধৰ্ষণ কৰা ঘটনাসমূহক সামৰি লোৱা হয়।<ref name=TCJ>{{cite web|url=http://www.cjonline.com/stories/080804/loc_crimestats.shtml |title=Statistics can be misleading |publisher=CJOnline.com |date=8 August 2004 |access-date=2013-12-04}}</ref> কিছুমান ন্যায়িক ক্ষেত্ৰত আনক জোৰপূৰ্বক যৌন সম্পৰ্ক কৰিবলৈ বাধ্য কৰাকো ধৰ্ষণ বুলি গণ্য নকৰে, যাৰ ফলত ধৰ্ষণৰ পৰিসংখ্যাৰ বিষয়ে অধিক বিতৰ্ক সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite journal|title=The Sexual Victimisation of Men in America: New Data Challenge Old Assumptions|date=13 May 2014|url=http://dx.doi.org/10.2105/AJPH.2014.301946|journal=American Journal of Public Health|doi=10.2105/AJPH.2014.301946 |last1=Stemple |first1=Lara |last2=Meyer |first2=Ilan H. |volume=104 |issue=6 |pages=e19–e26 |pmid=24825225 |pmc=4062022 }}</ref> কিছুমান দেশত পত্নীৰ লগত বলপূৰ্বক যৌন সম্পৰ্কক ধৰ্ষণ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা নহয়।<ref>{{cite book |last1=Gangoli |first1=Geetanjali |title=SIX Controlling women's sexuality: rape law in India |chapter=Controlling women's sexuality |date=2011 |publisher=Bristol University Press |page=104 |doi=10.2307/j.ctt9qgkd6.9 |jstor=j.ctt9qgkd6.9}}</ref> অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত ধৰ্ষণ হৈছে এটা নথিভুক্ত নোহোৱা অপৰাধ। ধৰ্ষণৰ ঘটনা নথিভুক্ত নকৰাৰ কাৰণ দেশভেদে ভিন্ন হয়। ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে — প্ৰতিশোধৰ ভয়, অপৰাধ সংঘটিত হ’ল নে নাই বা অপৰাধীক ক্ষতি কৰিবলৈ উদ্দেশ্য আছিল নে নাই এইবিষয়ে সন্দেহ, এই কথা জনাবলৈ অনিচ্ছা, অপৰাধীক বিপদত পেলাবলৈ অনিচ্ছা, বিচাৰৰ ভয় (যেনে বিবাহপূৰ্ব যৌন সম্পৰ্কবিৰোধী আইন), আৰু স্থানীয় আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাৰ ওপৰত সন্দেহ।<ref>{{cite journal|title=Female Victims Of Sexual Violence, 1994-2010|date=7 March 2013|url=http://www.bjs.gov/index.cfm?ty=pbdetail&iid=4594|access-date=26 August 2016}}</ref><ref>{{cite journal|title=Drug-facilitated, Incapacitated, and Forcible Rape: A National Study|journal=Medical University of South Carolina National Crime Victims Research and Treatment CTR|date=February 2007|pages=70}}</ref> চৰকাৰী উৎসৰপৰা সংগৃহীত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ|সংযুক্ত ৰাষ্ট্ৰৰ]] এটা পৰিসংখ্যাগত প্ৰতিৱেদনত দেখুওৱা হৈছে যে প্ৰতি বছৰে আঢ়ৈ লাখতকৈও অধিক ধৰ্ষণ বা ধৰ্ষণৰ চেষ্টা কৰাৰ ঘটনা আৰক্ষীৰ ওচৰত নথিভুক্ত কৰা হয়। প্ৰতিৱেদনটোৱে ৬৫খন দেশৰ তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/Eighth-United-Nations-Survey-on-Crime-Trends-and-the-Operations-of-Criminal-Justice-Systems.html|title=Eighth United Nations Survey on Crime Trends and the Operations of Criminal Justice Systems |publisher=Unodc.org |date=31 March 2005 |access-date=2013-12-04}}</ref> ==গৱেষণা== [[File:UNODC Rape statistics 2014-2023.svg|thumb|upright=1.2|জাতিসংঘৰ মাদক আৰু অপৰাধ বিষয়ক কাৰ্যালয়‌ (UNODC)ত জমা দিয়া শেষ বছৰৰ প্ৰতিৱেদনৰ ভিত্তিত প্ৰতি ১,০০,০০০ জনসংখ্যাত ধৰ্ষণৰ হাৰ<ref name="f967"/> {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#240011|৫০ৰ ওপৰত}} {{legend|#66000f|৩০ৰপৰা ৫০}} {{legend|#a8261f|১৫ৰপৰা ৩০}} {{legend|#da820f|৫ৰপৰা ১৫}} {{Col-break}} {{legend|#fad45d|৩ৰপৰা ৫}} {{legend|#f9f8bb|৩ৰ তলত}} {{legend|#c0c0c0|তথ্য নাই}} {{Col-end}} ]] [[File:Comprehensive Scale of Rape (2018) - LRW-SCALE-11.svg|thumb|upright=1.2|২০১৮ চনত মহিলাৰ ওপৰত ধৰ্ষণৰ বিষয়ত এটা যৌথ সূচকৰ বিশ্ব মানচিত্ৰ, WomanStats Project-ৰ তথ্য। {{legend|#ffffff|এই সমাজত ধৰ্ষণ এটা প্ৰধান সমস্যা নহয়}} {{legend|#fef0d9|এই সমাজত ধৰ্ষণ এটা সমস্যা}} {{legend|#fdcc8a|এই সমাজত ধৰ্ষণ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা}} {{legend|#fc8d59|এই সমাজত ধৰ্ষণ এটা প্ৰধান সমস্যা}} {{legend|#d7301f|এই সমাজত ধৰ্ষণ স্থানীয়ভাৱে বিস্তৃত}} {{legend|#c4c4c4|তথ্য নাই}}]] এতিয়ালৈকে অধিকাংশ ধৰ্ষণ-সংক্ৰান্ত গৱেষণা আৰু প্ৰতিৱেদন পুৰুষ-মহিলা ধৰ্ষণৰ সীমাত সীমাবদ্ধ। পুৰুষ-পুৰুষ আৰু মহিলা-পুৰুষ ধৰ্ষণৰ ওপৰত গৱেষণা আৰম্ভ হৈছে। কিন্তু লেচবিয়ান ধৰ্ষণ বা মহিলাই মহিলাক কৰা ধৰ্ষণৰ ওপৰত প্ৰায় কোনো গৱেষণা হোৱা নাই, যদিও কিছুমান ন্যায়িক ক্ষেত্ৰত মহিলাসকলক ধৰ্ষণৰ অভিযোগত দোষী ঘোষণা কৰিব পৰা যায়। কিছু গ্ৰন্থত, যেনে ডা° ক্লেয়াৰ এম. ৰেনজেট্টিৰ ''Violent Betrayal: Partner Abuse in Lesbian Relationships'',<ref>Renzetti, Claire M. ''[https://archive.org/details/violentbetrayalp00renz Violent Betrayal: Partner Abuse in Lesbian Relationships]''. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 1992, {{ISBN|0-8039-3888-8}}.</ref> জনিছ ৰিষ্টক লিখিত ''No More Secrets: Violence in Lesbian Relationships'',<ref>Ristock, Janice. ''[https://books.google.com/books?id=s00oU23jgPMC&q=No+More+Secrets:+Violence+in+Lesbian+Relationships No More Secrets: Violence in Lesbian Relationships]''. New York: Routledge, 2002, {{ISBN|0-415-92946-6}}.</ref> আৰু লৰি বি. গিৰশিকৰ ''Woman-to-Woman Sexual Violence: Does She Call It Rape?''<ref>Girshick, Lori B. ''[https://books.google.com/books?id=nHg40DDZWjAC Woman-to-Woman Sexual Violence: Does She Call It Rape?] (The Northeastern Series on Gender, Crime, and the Law)''. Boston: Northeastern University Press, 2000, {{ISBN|1-55553-527-5}}.</ref> আদি গ্ৰন্থত মহিলাৰদ্বাৰা মহিলাৰ ওপৰত কৰা ধৰ্ষণৰ বিষয়টো আলোচিত হৈছে। ==দেশ অনুসৰি== এই তালিকাখনে যোৱা উপলব্ধ বছৰৰ বাবে দেশ অনুসৰি প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাৰ্ষিক ধৰ্ষণৰ ৰেকৰ্ড কৰা সংখ্যা সূচায়।<ref name="f967">{{cite web | title=United Nations Office on Drugs and Crime, crime-violent-offences | url=https://dataunodc.un.org/crime-violent-offences | access-date=18 May 2025}}</ref> প্ৰতিটো প্ৰৱেশ সেই দেশৰ ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ বিশ্বতে বহু পৰিমাণে ভিন্ন। ইয়াত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই যে ৰেকৰ্ড কৰা মানে ৰিপ'ৰ্ট কৰা, বিচাৰলৈ অনা বা দোষী সাব্যস্ত কৰা। ইয়াত ধৰ্ষণৰ এনে গোচৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই যিবোৰ ৰিপ'ৰ্ট নোহোৱা বা ৰেকৰ্ড নোহোৱাকৈ থাকে।<ref name=autogenerated1 /><ref name=undata>{{cite web|url=http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/statistics/crime/CTS12_Sexual_violence.xls |title=UNODC - United Nations Office on Drugs and Crime - Statistics : Crime : Sexual Violence (see second tab of spreadsheet) |publisher=Unodc.org |access-date=2013-12-04}}</ref> বিকল্প অনুমানে বৃহৎ পাৰ্থক্য দেখুৱাব পাৰে, যেনে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত বছৰি প্ৰায় পাঁচ লাখ ধৰ্ষণ হয়,<ref>{{cite web|url=http://www.irinnews.org/report/84909/south-africa-one-in-four-men-rape |title=SOUTH AFRICA: One in four men rape |publisher=Irinnews.org |date=18 June 2009 |access-date=2013-12-03}}</ref> বা ইজিপ্তত বছৰি বিছ হাজাৰতকৈ অধিক ধৰ্ষণ হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.rainn.org/africa/egypt |title=Egypt Updated 20 June |publisher=Rainn.com |access-date=2022-12-04|date=26 April 2022 }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! দেশ!! প্ৰতি এক লাখৰ বিপৰীতে ৰিপ'ৰ্ট হোৱা হাৰ!! বছৰ |- | [[আলবেনিয়া]] || ১.৮ || ২০২৩ |- | [[আলজেৰিয়া]] || ১.৬ || ২০২৩ |- | [[এণ্ডোৰা]] || ০.০ || ২০১৯ |- | [[এণ্টিগুয়া আৰু বাৰবুডা]] || ৪২.৯ || ২০২৩ |- | [[আৰ্জেণ্টিনা]] || ১৪.০ || ২০২৩ |- | [[আৰ্মেনিয়া]] || ২.৮ || ২০২৩ |- | [[অষ্ট্ৰিয়া]] || ২৫.৫ || ২০২৩ |- | [[আজাৰবাইজান]] || ০.২ || ২০২১ |- | [[বাহামাছ]] || ১৩.৮ || ২০২২ |- | [[বাহৰেইন]] || ৩.২ || ২০০৮ |- | [[বাংলাদেশ]] || ৮.০ || ২০০৬ |- | [[বাৰ্বাডোছ]] || ১৪.৫ || ২০২২ |- | [[বেলাৰুছ]] || ১.২ || ২০১৯ |- | [[বেলজিয়াম]] || ৩৭.৬ || ২০২৩ |- | [[বেলিজ]] || ৬.০ || ২০২২ |- | [[বেনিন]] || ৫.২ || ২০১৭ |- | [[বাৰ্মুডা]] || ০.০ || ২০১৪ |- | [[ভূটান]] || ৬.৯ || ২০২০ |- | [[বলিভিয়া]] || ৩৬.১ || ২০২৩ |- | [[বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা]] || ১.১ || ২০২৩ |- | [[বটছৱানা]] || ৯৬.৩ || ২০২০ |- | [[ব্ৰাজিল]] || ২২.৯ || ২০২০ |- | [[ব্ৰুনাই দাৰুছালাম]] || ৭.৭ || ২০০৬ |- | [[বুলগেৰিয়া]] || ১.১ || ২০২৩ |- | [[বুৰুণ্ডি]] || ১০.৬ || ২০১৪ |- | [[কাবো ভাৰ্ডে]] || ২০.৭ || ২০১৫ |- | [[কেমেৰুণ]] || ১.১ || ২০২১ |- | [[কানাডা]] || ১.৪ || ২০১২ |- | [[চিলি]] || ২১.৯ || ২০২৩ |- | [[কলম্বিয়া]] || ৩৮.৫ || ২০২৩ |- | [[কোষ্টা ৰিকা]] || ৫০.১ || ২০২৩ |- | [[ক্ৰ'ৱেচিয়া]] || ১০.৮ || ২০২৩ |- | [[চাইপ্ৰাছ]] || ৩.০ || ২০২৩ |- | [[চেক গণৰাজ্য]] || ১৬.২ || ২০২৩ |- | [[ডেনমাৰ্ক]] || ৩৯.৯ || ২০২৩ |- | [[ডমিনিকা]] || ১৩.৫ || ২০২২ |- | [[ডমিনিকান ৰিপাব্লিক]] || ১১.৮ || ২০২৩ |- | [[ইকুৱেডৰ]] || ৩৩.১ || ২০২৩ |- | [[মিচৰ]] || ০.১ || ২০১১ |- | [[এল ছালভাডৰ]] || ৪৩.৬ || ২০২২ |- | [[ইংলেণ্ড]] আৰু [[ৱেলছ]] || ১১৭.৩ || ২০২২ |- | [[ইষ্টোনিয়া]] || ১৪.০ || ২০২৩ |- | [[এশ্বাতিনি]] || ৭৫.২ || ২০২১ |- | [[ফিনলেণ্ড]] || ৪২.৫ || ২০২৩ |- | [[ফ্ৰান্স]] || ৬২.৭ || ২০২৩ |- | [[জৰ্জিয়া]] || ৩.১ || ২০১৯ |- | [[জাৰ্মানী]] || ১৫.৫ || ২০২৩ |- | [[ঘানা]] || ১.৩ || ২০২১ |- | [[গ্ৰীচ]] || ২.৯ || ২০২৩ |- | [[গ্ৰেনাডা]] || ১০১.৬ || ২০২৩ |- | [[গুৱেটামালা]] || ৩৩.২ || ২০২৩ |- | [[গিনি]] || ১.০ || ২০০৭ |- | [[গায়ানা]] || ২৪.১ || ২০২৩ |- | [[হাইটি]] || ২.২ || ২০১৮ |- | [[হণ্ডুৰাছ]] || ১৬.৯ || ২০২৩ |- | [[হংকং]] || ০.৯ || ২০২৩ |- | [[হাংগেৰী]] || ৫.৫ || ২০২৩ |- | [[আইছলেণ্ড]] || ৪৫.৪ || ২০২৩ |- | [[ভাৰত]] || ২.৬ || ২০১৩ |- | [[ইণ্ডোনেছিয়া]] || ০.৫ || ২০২২ |- | [[ইৰাক]] (মধ্য) || ২.৫ || ২০২১ |- | [[আয়াৰলেণ্ড]] || ১৯.৩ || ২০২৩ |- | [[ইজৰাইল]] || ১৫.৫ || ২০২৩ |- | [[জামাইকা]] || ১৬.৯ || ২০২৩ |- | [[জাপান]] || ২.২ || ২০২৩ |- | [[জৰ্ডান]] || ১.৬ || ২০২১ |- | [[কাজাখাস্তান]] || ৭.১ || ২০১৭ |- | [[কেনিয়া]] || ১.৫ || ২০২২ |- | [[ক'ছ'ভ']] || ৫.৭ || ২০২১ |- | [[কুৱেইট]] || ৪.৩ || ২০০৯ |- | [[কিৰ্গিস্তান]] || ৭.৩ || ২০২০ |- | [[লাটভিয়া]] || ১৫.০ || ২০২৩ |- | [[লেবানন]] || ০.০ || ২০২৩ |- | [[লেচোথো]] || ৮৯.৭ || ২০০৯ |- | [[লিচেনষ্টাইন]] || ১২.৬ || ২০২৩ |- | [[লিথুৱেনিয়া]] || ৩.২ || ২০২৩ |- | [[লাক্সেমবাৰ্গ]] || ২২.০ || ২০২৩ |- | [[মাকাউ]] || ৩.০ || ২০২২ |- | [[মাদাগাস্কাৰ]] || ১.৩ || ২০১৫ |- | [[মালয়েছিয়া]] || ৪.৮ || ২০২৩ |- | [[মালদ্বীপ]] || ১.৩ || ২০১৭ |- | [[মাল্টা]] || ১১.৮ || ২০২৩ |- | [[মৰিচাছ]] || ২.৮ || ২০২১ |- | [[মেক্সিকো]] || ১৯.০ || ২০২৩ |- | [[মলদোভা]] || ৯.৪ || ২০২৩ |- | [[মনাকো]] || ১৩.৪ || ২০১৬ |- | [[মংগোলিয়া]] || ১৬.৪ || ২০২৩ |- | [[মণ্টেনেগ্ৰো]] || ২.৪ || ২০২৩ |- | [[মৰক্কো]] || ২.৭ || ২০২৩ |- | [[মোজাম্বিক]] || ০.২ || ২০০৯ |- | [[ম্যানমাৰ]] || ১.৩ || ২০২৩ |- | [[নামিবিয়া]] || ৪৩.০ || ২০২১ |- | [[নেপাল]] || ৪.২ || ২০১৬ |- | [[নেদাৰলেণ্ড]] || ১৩.৩ || ২০২৩ |- | [[নিউজিলেণ্ড]] || ৫৮.৬ || ২০২৩ |- | [[নিকাৰাগুয়া]] || ১৫.০ || ২০১৯ |- | [[নাইজেৰিয়া]] || ০.৪ || ২০১৩ |- | [[উত্তৰ মেচিডোনিয়া]] || ১.৮ || ২০২৩ |- | [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] || ৬৩.০ || ২০২৩ |- | [[নৰৱে]] || ৪২.১ || ২০২৩ |- | [[ওমান]] || ০.০ || ২০১৮ |- | [[পাকিস্তান]] || ২.৪ || ২০২৩ |- | [[পেলেষ্টাইন]] || ০.২ || ২০২৩ |- | [[পানামা]] || ৭৬.৩ || ২০২২ |- | [[পেৰাগুয়ে]] || ১৮.৬ || ২০২৩ |- | [[পেৰু]] || ৩১.১ || ২০২২ |- | [[ফিলিপাইনছ]] || ১.২ || ২০২৩ |- | [[পোলেণ্ড]] || ১.৩ || ২০২৩ |- | [[পৰ্তুগাল]] || ৪.৭ || ২০২৩ |- | [[পুয়েৰ্টো ৰিকো]] || ৭.১ || ২০২২ |- | [[কাটাৰ]] || ০.৭ || ২০২১ |- | [[ৰোমানিয়া]] || ১৩.৯ || ২০২৩ |- | [[ৰাছিয়া]] || ৫.৮ || ২০২০ |- | [[ৰুৱাণ্ডা]] || ২.৪ || ২০১৩ |- | [[চেণ্ট কিটছ আৰু নেভিছ]] || ৪৯.২ || ২০২২ |- | [[চেণ্ট লুচিয়া]] || ১০.৬ || ২০২৩ |- | [[চৌদি আৰব]] || ০.১ || ২০১৯ |- | [[স্কটলেণ্ড]] || ৪৩.৬ || ২০২৩ |- | [[চেনেগাল]] || ০.৫ || ২০১৬ |- | [[ছাৰ্বিয়া]] || ১.৩ || ২০২৩ |- | [[ছিয়েৰা লিয়ন]] || ১.৩ || ২০০৮ |- | [[ছিংগাপুৰ]] || ৭.৫ || ২০২৩ |- | [[শ্লোভাকিয়া]] || ১.৮ || ২০২৩ |- | [[স্লোভেনিয়া]] || ১২.২ || ২০২৩ |- | [[সলমন দ্বীপপুঞ্জ]] || ১১.০ || ২০০৮ |- | [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] || ৬৯.৫ || ২০১৭ |- | [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] || ১৩.৩ || ২০০৪ |- | [[স্পেইন]] || ১০.২ || ২০২৩ |- | [[শ্ৰীলংকা]] || ৭.৯ || ২০১৯ |- | [[চেণ্ট ভিনচেণ্ট আৰু গ্ৰেনাডিনছ]] || ৩০.৪ || ২০২২ |- | [[চুডান]] || ৩.৫ || ২০০৮ |- | [[চুৰিনাম]] || ৪৯.৯ || ২০২৩ |- | [[ছুইডেন]] || ৮৪.৪ || ২০২৩ |- | [[চুইজাৰলেণ্ড]] || ৯.৫ || ২০২৩ |- | [[ছিৰিয়া]] || ০.১ || ২০১৮ |- | [[চাও টমে আৰু প্ৰিন্সিপ]] || ১.৬ || ২০১১ |- | [[তাজিকিস্তান]] || ০.৩ || ২০২০ |- | [[তাঞ্জানিয়া]] || ১১.২ || ২০১৫ |- | [[থাইলেণ্ড]] || ৫.৬ || ২০২৩ |- | [[ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগো]] || ৬.২ || ২০২০ |- | [[তুৰ্কী]] || ১৫.৪ || ২০১৪ |- | [[তুৰ্কমেনিস্তান]] || ০.৫ || ২০০৬ |- | [[উগাণ্ডা]] || ৩.৩ || ২০১৭ |- | [[ইউক্ৰেইন]] || ০.৮ || ২০২০ |- | [[সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী]] || ০.৫ || ২০২২ |- | [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || ৪১.৪ || ২০২২ |- | [[উৰুগুৱে]] || ৬.১ || ২০২৩ |- | [[উজবেকিস্তান]] || ০.৬ || ২০২১ |- | [[ভেটিকান চহৰ]] || ০.০ || ২০২৩ |- | [[ভেনিজুৱেলা]] || ২.৫ || ২০১৮ |- | [[য়েমেন]] || ০.৭ || ২০০৯ |- | [[জিম্বাবুয়ে]] || ৩৩.২ || ২০২৩ |} ==দেশ অনুসৰি নীতি আৰু পৰিসংখ্যা== ===[[আফগানিস্তান]]=== আফগানিস্তানত ধৰ্ষণ এনে এটা অপৰাধ যিটো আইনীভাৱে বিচাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু কাৰ্যক্ষেত্ৰত ইয়াৰ ৰিপ'ৰ্ট অতি কমেইহে হয়, কাৰণ মহিলাসকলে ৰিপ’ৰ্ট কৰিলে ইয়াৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া অপৰিসীম বিপদ। ২০১১ চনত আফগানিস্তানে আন্তৰ্জাতিক বাতৰিৰ সন্দৰ্ভত আন্তৰ্জাতিক বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল, যিগৰাকী মহিলাক এজন পুৰুষে ধৰ্ষণ কৰিছিল, ব্যভিচাৰৰ বাবে কাৰাগাৰত ভৰ্তি হৈছিল, জেলত সন্তান জন্ম দিছিল আৰু তাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰপতি হামিদ কাৰ্জায়ে ক্ষমা কৰিছিল আৰু শেষত ধৰ্ষণ কৰা মানুহজনক বিয়া কৰাইছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16179236 |title=Jailed Afghanistan rape victim Gulnaz is freed |work=BBC News |date=14 December 2011 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.channel4.com/news/gulnaz-afghan-rape-afghanistan-adultery-karzai |title=Gulnaz: the Afghan woman forced to marry her rapist - Channel 4 News |publisher=Channel4.com |date=20 June 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref> ২০১২ চনত আফগানিস্তানত ২৪০টা হত্যাৰ আৰু ১৬০টা ধৰ্ষণৰ গোচৰ ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল যদিও দুয়োটা অপৰাধৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.khaama.com/240-cases-of-honor-killing-recorded-in-afghanistan-aihrc-2177 |title=240 cases of honor killing recorded in Afghanistan |newspaper=The Khaama Press News Agency |publisher=Khaama.com |access-date=2013-12-03|date=9 June 2013 |last1=Zada |first1=Ahmad Shah Ghani }}</ref><ref>{{cite web|url=http://latinbusinesstoday.com/2013/06/aihrc-400-rape-honor-killings-registered-in-afghanistan-in-2-years/ |title=AIHRC: 400 rape, honor killings registered in Afghanistan in 2 years |work=Latin Business Today |date=10 June 2013 |access-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214224858/http://latinbusinesstoday.com/2013/06/aihrc-400-rape-honor-killings-registered-in-afghanistan-in-2-years/|archive-date=2015-02-14}}</ref> ২০১৩ চনত পূব গাজনীত এজন লোকে এগৰাকী মহিলাক আক্ৰমণ কৰি ধৰ্ষণৰ চেষ্টা কৰে আৰু ফলত মহিলাগৰাকীৰ আত্মীয়ই মহিলাগৰাকী আৰু ধৰ্ষক দুয়োকে হত্যা কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.khaama.com/honor-killing-afghan-man-and-woman-killed-in-ghazni-1254 |title=Honor killing: Afghan man and woman killed in Ghazni|newspaper=The Khaama Press News Agency|publisher=Khaama.com |access-date=2013-12-03|date=16 January 2013}}</ref> ২০১৩ চনত নিৰাপত্তা বাহিনীয়েও দেশত শিশুক ধৰ্ষণ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.theamericanconservative.com/routine-child-rape-by-afghan-police/ |title=Routine Child Rape by Afghan Police |work=The American Conservative |date=10 July 2013 |access-date=2013-07-10}}</ref> ===[[আলজেৰিয়া]]=== দণ্ডবিধিৰ ৩৩৬ নং অনুচ্ছেদত ধৰ্ষণ শাস্তিযোগ্য অপৰাধ বুলি উল্লেখ আছে, কিন্তু ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা দিয়া হোৱা নাই, কিয়নো এইটো আদালতৰ ওপৰত এৰি দিয়া হৈছে। আলজেৰিয়াৰ আইনত ধৰ্ষণৰ স্পষ্ট সংজ্ঞাৰ অভাৱৰ বাবে মহিলাসকলে এই কাৰ্য্যৰ বিষয়ে জনোৱা আৰু আইনী প্ৰতিকাৰ বিচৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=26096&baseHREF=country&baseHREFId=115|archive-url=https://archive.today/20140318212446/http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=26096&baseHREF=country&baseHREFId=115|url-status=dead|title=The Secretary General's database on violence against women|date=18 March 2014|archive-date=18 March 2014|access-date=14 August 2025|archivedate=18 March 2014|archiveurl=https://archive.today/20140318212446/http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=26096&baseHREF=country&baseHREFId=115|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=11844&LangID=E|title=OHCHR -|website=www.ohchr.org}}</ref><ref name="amnesty.org.au">[https://www.amnesty.org.au/news/comments/22931/ Algerian authorities must investigate and prosecute attacks against women – Amnesty International Australia<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903140432/http://www.amnesty.org.au/news/comments/22931/ |date=3 September 2011 }}</ref> আলজেৰিয়া যুদ্ধৰ সময়ত ফৰাচী সৈন্যই আলজেৰিয়ানসকলৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্যাতন আৰু ধৰ্ষণৰ কাৰ্য্যত লিপ্ত হোৱাৰ অভিযোগ নিৰন্তৰ হৈ আহিছে।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1108014.stm |work=BBC News |title=France confronts Algeria torture claims |date=9 January 2001}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1671064.stm |work=BBC News |title=Algerian 'war victim' compensated |date=22 November 2001}}</ref> ===[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]=== ভিক্টোৰিয়া, কুইন্সলেণ্ড, দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু তাছমেনিয়াত অসন্মতিসূচক যৌন প্ৰৱেশক "ধৰ্ষণ" বুলি কোৱা হয়; নিউ চাউথ ৱেলছত "যৌন নিৰ্যাতন"; ACT আৰু উত্তৰ টেৰিটৰীত "সন্মতি অবিহনে যৌন সম্পৰ্ক"; পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াত "সন্মতি অবিহনে যৌন অনুপ্ৰৱেশ" – এই সকলোবোৰ অপৰাধ লিংগ নিৰপেক্ষ আৰু বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আইনসমূহ ইংৰাজী কমন আইন ধৰ্ষণৰ অপৰাধৰপৰাই বিকশিত হৈছে যদিও ক্ৰমান্বয়ে বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সলনি হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://www.alrc.gov.au/publications/25.%20Sexual%20Offences/%E2%80%98rape%E2%80%99-penetrative-sexual-offence |title='Rape': the penetrative sexual offence |publisher=ALRC |access-date=2013-12-03 |date=11 November 2010 |archive-date=3 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403171833/https://www.alrc.gov.au/publications/25.%20Sexual%20Offences/%E2%80%98rape%E2%80%99-penetrative-sexual-offence |url-status=dead |archivedate=3 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403171833/https://www.alrc.gov.au/publications/25.%20Sexual%20Offences/%E2%80%98rape%E2%80%99-penetrative-sexual-offence |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alrc.gov.au/publications/24.%20Sexual%20Assault%20and%20Family%20Violence/history-activism-and-legal-change |title=History of activism and legal change |publisher=ALRC |access-date=2013-12-03 |date=10 November 2010 |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921183511/http://www.alrc.gov.au/publications/24.%20Sexual%20Assault%20and%20Family%20Violence/history-activism-and-legal-change |url-status=dead |archivedate=21 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921183511/http://www.alrc.gov.au/publications/24.%20Sexual%20Assault%20and%20Family%20Violence/history-activism-and-legal-change |deadurl=yes }}</ref> ===[[বাংলাদেশ]]=== বাংলাদেশে ধৰ্ষণৰ তদন্তত "দুই আঙুলিৰ পৰীক্ষা" ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে। এই পৰীক্ষাত ধৰ্ষণৰ ৰিপ'ৰ্ট দিয়া মহিলাসকলৰ শাৰীৰিক পৰীক্ষা কৰা হয়, য'ত চিকিৎসকে মহিলাগৰাকীৰ যোনিত দুটা আঙুলি সুমুৱাই মহিলাগৰাকী "যৌনতাৰ অভ্যাস" আছে নে নাই সেইটো নিৰ্ণয় কৰে। এই পৰীক্ষাৰ উৎপত্তি ১৮৭২ চনৰপৰাই দেশখনৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগৰ আইনসমূহৰপৰাই হৈছে। ইয়াৰ ফলত বহু মহিলাই ধৰ্ষণৰ খবৰ দিবলৈ বাধা দিয়ে। চিকিৎসক, অধিবক্তা, আৰক্ষী, মহিলা অধিকাৰ কৰ্মীকে ধৰি ১০০ জনতকৈ অধিক বিশেষজ্ঞই ২০১৩ চনত এক যৌথ বিবৃতিত স্বাক্ষৰ কৰি তেওঁলোকে "নিম্নতামূলক" বুলি অভিহিত কৰা এই পৰীক্ষাটো বিলুপ্ত কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছিল, কিয়নো ইয়াৰদ্বাৰা "অপৰাধ প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে প্ৰাসংগিক কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।" <ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/world/bangladesh-activists-urge-ban-on-rape-victim-finger-test-326175 |title=Bangladesh activists urge ban on rape victim 'finger test' |publisher=NDTV.com |date=4 February 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/2013/02/05/world/asia/rape-exam-india/index.html |title=Activists: Get rid of 'degrading' parts of India's sexual assault exam |publisher=CNN.com |access-date=2013-12-03 |date=6 February 2013}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১২ এপ্ৰিলত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে "দুই আঙুলিৰ পৰীক্ষা" নিষিদ্ধ কৰে এই ভিত্তিত যে পৰীক্ষাসমূহৰ কোনো বৈজ্ঞানিক যোগ্যতা বা প্ৰমাণিক মূল্য নাই।<ref>{{Cite web|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/court/2018/04/12/high-court-bans-two-finger-tests-rape/|title=High Court bans 'two finger tests' for rape {{!}} Dhaka Tribune|website=www.dhakatribune.com|language=en-US|access-date=2018-04-29|date=12 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/2018/04/12/hc-bans-use-of-two-finger-test-bio-manual-test-during-examinations-of-rape-victims|title=HC bans use of 'two-finger test', 'bio-manual test' during examinations of rape victims|website=cess-date=}}</ref> ২০১০ চনৰপৰা ২০১৩ চনৰ ভিতৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পুৰুষ আৰু হিংসাৰ ওপৰত বহু দেশীয় অধ্যয়নত বাংলাদেশৰ গ্ৰাম্য আৰু চহৰীয়া পুৰুষক সোধা হৈছিল যে তেওঁলোকে জীৱনৰ যিকোনো সময়তে এগৰাকী মহিলাক যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছে নেকি? বাংলাদেশৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ ১৪.১% পুৰুষ আৰু চহৰ বাংলাদেশৰ ৯.৫% পুৰুষে হয় বুলি কয় (১০% গড়)। বাংলাদেশৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ ২.৭% আৰু চহৰ বাংলাদেশৰ ০.৫% (৬/১২৫২) পুৰুষে বিগত এটা বছৰত ধৰ্ষণ কৰিছিল। বাংলাদেশৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ৪১.৪% ধৰ্ষণকাৰীয়ে এবাৰতকৈ অধিক অপৰাধ কৰিছিল, ৩.৭% ধৰ্ষণকাৰীয়ে চাৰিজন বা তাতকৈ অধিক ভুক্তভোগী আছিল আৰু ৪০% ধৰ্ষণকাৰীয়ে প্ৰথমে কিশোৰ অৱস্থাত ধৰ্ষণ কৰিছিল। ৮২% গ্ৰাম্য বাংলাদেশী আৰু ৭৯% চহৰীয়া বাংলাদেশী পুৰুষে ধৰ্ষণৰ কাৰণ হিচাপে প্ৰাপ্যতাক উল্লেখ কৰিছে। ধৰ্ষণ কৰা নগৰীয়া বাংলাদেশী পুৰুষৰ ৬১.২% লোকে পিছত নিজকে দোষী বা চিন্তিত অনুভৱ কৰা নাছিল, আৰু ৯৫.১% লোকে কোনো আইনী পৰিণতিৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল। বাংলাদেশৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ ৩.৭% পুৰুষে আন এজন পুৰুষক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ৮৯.২% চহৰীয়া বাংলাদেশী পুৰুষে এই বক্তব্যত সন্মত হয় "যদি কোনো মহিলাই শাৰীৰিকভাৱে প্ৰতিশোধ নকৰে, তেন্তে সেয়া ধৰ্ষণ নহয়।" <ref name="unwomen-asiapacific.org">{{cite web |url=http://www.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/womens_empowerment/RBAP-Gender-2013-P4P-VAW-Report.pdf |title=Why Do Some Men Use Violence Against Women and How Can We Prevent It? |publisher=UNDP, UNFPA, UN Women and UNV |year=2013 |access-date=26 December 2018 |archive-date=22 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122125852/http://www.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/womens_empowerment/RBAP-Gender-2013-P4P-VAW-Report.pdf |url-status=dead }}<!-- also at https://books.google.com/books?id=ZhGutAEACAAJ --></ref> ===বেলজিয়াম=== বেলজিয়ামৰ দণ্ডবিধিৰ ৩৭৫ নং অনুচ্ছেদৰ সংজ্ঞা অনুসৰি সন্মতিহীন যিকোনো ধৰণৰ আৰু যিকোনো উপায়েৰে কৰা যৌন অনুপ্ৰৱেশক ধৰ্ষণ হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়।<ref name="ReferenceB">{{cite web|url=http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=10080&baseHREF=country&baseHREFId=213|archive-url=https://web.archive.org/web/20140318212005/http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=10080&baseHREF=country&baseHREFId=213|url-status=dead|archive-date=18 March 2014|title=The Secretary General's database on violence against women|date=18 March 2014|access-date=18 March 2017}}</ref><ref>[http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/loi_a1.pl?DETAIL=1867060801%2FF&caller=list&row_id=1&numero=2&rech=4&cn=1867060801&table_name=LOI&nm=1867060850&la=F&dt=CODE+PENAL&language=fr&fr=f&choix1=ET&choix2=ET&fromtab=loi_all&trier=promulgation&chercher=t&sql=dt+contains++%27CODE%27%26+%27PENAL%27and+actif+%3D+%27Y%27&tri=dd+AS+RANK+&imgcn.x=41&imgcn.y=12 Loi – Wet<!-- Bot generated title -->]</ref> এই আইনৰ অধীনত বৈবাহিক ধৰ্ষণো অবৈধ। ===বেলিজ=== ১৯৯৯ চনৰ সংশোধিত আইন অনুসৰি বেলিজত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=s68A(1) of the Criminal Code 1999|url=http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=10088&baseHREF=country&baseHREFId=220|archive-url=https://web.archive.org/web/20140318104015/http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=10088&baseHREF=country&baseHREFId=220|url-status=dead|archive-date=18 March 2014|work=The UN Secretary General's Database on Violence Against Women|publisher=UN Women|access-date=18 March 2014|archivedate=18 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318104015/http://sgdatabase.unwomen.org/searchDetail.action?measureId=10088&baseHREF=country&baseHREFId=220|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=CRIMINAL CODE CHAPTER 101 |url=http://www.oas.org/juridico/mla/en/blz/en_blz-int-text-cc.pdf |publisher=Government of Belize |access-date=10 October 2018 |date=31 December 2000}}</ref> বেলিজ আৰক্ষী বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি ২০১৩ চনত দেশখনত ২৬টা ধৰ্ষণৰ গোচৰ পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news|title=Crime And Violence Statistics Released By Police For 2013|url=http://www.ctv3belizenews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4110:crime-and-violence-statistics-released-by-police-for-2013&catid=44:education&Itemid=112|access-date=18 March 2014|date=9 January 2014|publisher=CTV3|archive-date=18 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140318093008/http://www.ctv3belizenews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4110:crime-and-violence-statistics-released-by-police-for-2013&catid=44:education&Itemid=112|url-status=dead|archivedate=18 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318093008/http://www.ctv3belizenews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4110:crime-and-violence-statistics-released-by-police-for-2013&catid=44:education&Itemid=112|deadurl=yes}}</ref> ===বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা=== বছনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত ধৰ্ষণৰ প্ৰচলন আছিল। ১৯৯৩ চনত ইউৰোপীয় সম্প্ৰদায়ৰ এটা আয়োগে অনুমান কৰিছিল যে প্ৰায় ২০ হাজাৰ মহিলা ধৰ্ষিত হৈছে, আনহাতে বছনিয়া চৰকাৰে এই সংখ্যা ৫০ হাজাৰ বুলি কৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/683846.stm |title=EUROPE &#124; Bosnian rape camp trial opens |work=BBC News |date=20 March 2000 |access-date=2013-12-03}}</ref> ===[[বৎচোৱানা]]=== ২০০৯ চনৰ এক তথ্য অনুসৰি ১৩–২৪বছৰীয়া ১২৪৪ গৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত ৪.৯% মহিলাই জীৱনকালত ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা বুলি কয়।<ref>{{cite journal|title= Sexual violence and its health consequences for female children in Swaziland: a cluster survey study| pmid=19428100 | doi=10.1016/S0140-6736(09)60247-6 | volume=373| issue=9679 | journal=Lancet| pages=1966–72 | last1 = Reza | first1 = A | last2 = Breiding | first2 = MJ | last3 = Gulaid | first3 = J | last4 = Mercy | first4 = JA | last5 = Blanton | first5 = C | last6 = Mthethwa | first6 = Z | last7 = Bamrah | first7 = S | last8 = Dahlberg | first8 = LL | last9 = Anderson | first9 = M| year=2009 | s2cid=27933619 | url=https://zenodo.org/record/1259811 | type=Submitted manuscript }}</ref> ২০১১ চনৰ এক অধ্যয়নত ৬৫৪ গৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত ১০.৩% মহিলাই তেওঁলোকৰ জীৱনকালত ধৰ্ষণ হোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite journal|title=Prevalence and Correlates of Forced Sex Perpetration and Victimization in Botswana and Swaziland |date=31 October 2010 |pmc=3093262 |pmid=21493950 |doi=10.2105/AJPH.2010.300060 |volume=101 |issue=6 |journal=Am J Public Health |pages=1068–74 | last1 = Tsai | first1 = AC | last2 = Leiter | first2 = K | last3 = Heisler | first3 = M | last4 = Iacopino | first4 = V | last5 = Wolfe | first5 = W | last6 = Shannon | first6 = K | last7 = Phaladze | first7 = N | last8 = Hlanze | first8 = Z | last9 = Weiser | first9 = SD}}</ref> ===[[ব্ৰাজিল]]=== ব্ৰাজিলত ধৰ্ষণৰ বিষয়ে “আতংকজনকভাৱে কম ৰিপ’ৰ্ট কৰা হৈছে” আৰু দেশখনৰ ছয়কুৰিখন ৰাজ্য আৰু ফেডাৰেল জিলাৰ মাজত ধৰ্ষণৰ হাৰ তুলনা কৰিবলৈ কোনো সঠিক তথ্য নাই।<ref name=f_ortiz>{{cite web |last=Ortiz |first=Fabiola |title=Rape in Brazil Still an Invisible Crime |url=http://www.ipsnews.net/2013/06/rape-in-brazil-still-an-invisible-crime/ |location=Rio de Janeiro, Brazil |publisher=Inter Press Service News Agency |date=24 June 2013|access-date=13 February 2019}}</ref> ৰিঅ'ৰ অসামৰিক আৰক্ষীয়ে কয় যে ২০১৩ চনৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত ১,৮২২টা ধৰ্ষণ সংঘটিত হৈছিল, আনহাতে এই অপৰাধৰ বাবে মাত্ৰ ৭০ জন ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। সাধাৰণতে ভুক্তভোগীসকল আছিল মূলতঃ কৃষ্ণাংগ মহিলা, যাৰ বয়স ২০ৰপৰা ৩০ বছৰৰ ভিতৰত।<ref name=f_ortiz /> ===[[ম্যানমাৰ]]=== ২০১২ চনত হিউমেন ৰাইটছ ৱাচৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি বাৰ্মিজ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে ৰোহিংগীয়া মুছলমানৰ বিৰুদ্ধে হত্যা, ধৰ্ষণ, গণগ্ৰেপ্তাৰ আদি সংঘটিত কৰিছে।<ref>{{cite journal|url=https://www.hrw.org/reports/2012/08/01/government-could-have-stopped|title=The Government Could Have Stopped This|date=31 July 2012|website=HRW.org|access-date=18 March 2017}}</ref> ===বুৰুণ্ডি=== ২০০৯ চনত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ যথেষ্ট প্ৰতীকী শাস্তি মাত্ৰ ৮ দিনৰ কাৰাদণ্ড আৰু ১০.০০০ৰপৰা ৫০.০০০ Fbu জৰিমনা বিহা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oenz.de/fileadmin/users/oenz/PDF/Berichte_OENZ/UPR_BURUNDI_submission_by_OENZ_2012.pdf |title=Joint NGO Submission : UPR on Burundi 15th Session 20134 |publisher=Oenz.de |access-date=2013-12-03 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114730/http://www.oenz.de/fileadmin/users/oenz/PDF/Berichte_OENZ/UPR_BURUNDI_submission_by_OENZ_2012.pdf |url-status=dead |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402114730/http://www.oenz.de/fileadmin/users/oenz/PDF/Berichte_OENZ/UPR_BURUNDI_submission_by_OENZ_2012.pdf |deadurl=yes }}</ref> এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ এক প্ৰতিৱেদনত দেখা গৈছে যে বুৰুণ্ডিত ধৰ্ষণৰ ৰিপ'ৰ্ট অতি কম, গোচৰ চলোৱাটো খুব কমেইহে হয়, কিয়নো ভুক্তভোগীসকলে প্ৰবল সামাজিক কলংক আৰু প্ৰতিশোধৰ উচ্চ আশংকাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{cite web |url=http://m.es.amnesty.org/uploads/media/Burundi_SVAW_report_-_No_protection_from_rape_in_war_and_peace.pdf |title=Burundi : No protection from rape in war and peace |publisher=M.es.amnesty.org |access-date=2013-12-03 |archive-date=17 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217213531/http://m.es.amnesty.org/uploads/media/Burundi_SVAW_report_-_No_protection_from_rape_in_war_and_peace.pdf |url-status=dead |archivedate=2013-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217213531/http://m.es.amnesty.org/uploads/media/Burundi_SVAW_report_-_No_protection_from_rape_in_war_and_peace.pdf |deadurl=yes }}</ref> ===[[কম্বোডিয়া]]=== কম্বোডিয়াত স্থানীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এন জি অ' সমূহে ধৰ্ষণ সাধাৰণ বুলি অনুমান কৰিছে,<ref>{{cite web|url=https://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2009/eap/135988.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324180847/http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2009/eap/135988.htm |url-status=dead |archive-date=24 March 2010 |title=2009 Human Rights Report: Cambodia|publisher=State.gov |date=11 March 2010 |access-date=2010-12-31}}</ref> কিন্তু এই আক্ৰমণৰ অতি কমসংখ্যকহে কেতিয়াবা কৰ্তৃপক্ষক জনোৱা হয়, কাৰণ যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱাৰ লগত জড়িত সামাজিক কলংক, আৰু বিশেষকৈ [[বিবাহ|বিবাহৰ]] পূৰ্বে [[কুমাৰীত্ব]] হেৰুৱাৰ বাবে (এইটো কেনেকৈ হ'ল সেয়া নিৰ্বিশেষে)।<ref>{{cite web|url=http://www.radioaustralia.net.au/connectasia/stories/201003/s2840482.htm |title=Connect Asia:Story:Amnesty calls on Cambodian government to act on rape |publisher=Radio Australia |date=9 March 2010 |access-date=2010-12-31}}</ref> ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰৰপৰা ২০০৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহলৈকে আৰক্ষীয়ে ধৰ্ষণ, ধৰ্ষণৰ চেষ্টা আৰু যৌন নিৰ্যাতনৰ ৪৬৮টা গোচৰ ৰেকৰ্ড কৰিছিল, যিটো পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত ২.৪ শতাংশ বৃদ্ধি।<ref>{{cite web|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=50602 |title=CAMBODIA: Rape Victims Need Better Protection from New Penal Code |publisher=Ipsnews.net |date=9 March 2010 |access-date=2010-12-31}}</ref> ''Breaking the Silence – Sexual Violence in Cambodia'' হৈছে এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলে প্ৰস্তুত কৰা আৰু ২০১০ চনত প্ৰকাশ কৰা এটা প্ৰতিৱেদন, যিয়ে কম্বোডিয়াত যৌন হিংসাৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনত দেখা গৈছে যে, যিবোৰ ধৰ্ষণৰ সংখ্যা কম বুলি ৰিপৰ্ট কৰা হয়, সেইবোৰৰ ভিতৰত এটা অতি সাধাৰণ সঁহাৰি হ’ল আইন প্ৰয়োগকাৰী বিষয়াসকলে, [[আদালত|আদালতৰ]] কৰ্মচাৰী আৰু আৰক্ষীসহ, ভুক্তভোগী আৰু অপৰাধী (বা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ) মাজত আদালতৰ বাহিৰৰ ‘চুক্তি’ৰ ব্যৱস্থা কৰা, য’ত ধৰ্ষণকাৰীয়ে ধনৰ ৰাশি দিয়ে যিটো কৰ্তৃপক্ষ আৰু ভুক্তভোগী (আৰু তাইৰ পৰিয়ালৰ) মাজত ভাগ কৰা হয়, তাৰ পিছত ভুক্তভোগীয়ে যিকোনো অপৰাধমূলক অভিযোগ উলিয়াবলগীয়া হয়, আৰু ৰাজহুৱা অভিযুক্তসকলে গোচৰটো বন্ধ কৰি দিয়ে। ধৰ্ষণৰ তদন্ত হ’লে অভিযোগকাৰীয়ে সাধাৰণতে কৰ্তৃপক্ষক অতিৰিক্ত আইনী ধন দিব বুলি আশা কৰা হয়, যাতে আদালতে গোচৰটোৰ তদন্ত কৰে, নহ’লে অগ্ৰগতি লেহেমীয়া হয়, আৰু যিকোনো কাম হ’বলৈ দুবছৰতকৈও অধিক সময় লাগিব পাৰে। বিচাৰৰ পূৰ্বৰ সময়ছোৱাত অপৰাধীৰ দোষমুক্ত বা অভিযোগ হ্ৰাস কৰিবলৈ অপৰাধীৰ পৰিয়ালে উৎকোচ দিয়াৰ আশংকা সদায় থাকে।<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa23/001/2010/en/ |title=BREAKING THE SILENCE — SEXUAL VIOLENCE IN CAMBODIA |format=PDF |access-date=2010-12-31}}</ref> [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ|ৰাষ্ট্ৰসংঘই]] ২০১৩ চনত এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ ছখন দেশত মহিলাৰ ওপৰত হোৱা হিংসাৰ বিষয়ে কৰা এক অধ্যয়নৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰিছিল। ২০.৪% কম্বোডিয়ান পুৰুষে কয় যে তেওঁলোকে জীৱনকালত এগৰাকী মহিলাক ধৰ্ষণ কৰিছিল আৰু ১১.৩% পুৰুষে যোৱা এটা বছৰত ধৰ্ষণ কৰিছে। ৩.৩% লোকে কোনো এটা সময়ত আন এজন পুৰুষক ধৰ্ষণ কৰিছিল আৰু ২৩% লোকে দলবদ্ধ ধৰ্ষণত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যিটো জৰীপ কৰা ৯টা অঞ্চলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক শতাংশ। কম্বোডিয়া আছিল একমাত্ৰ অঞ্চল য’ত দলবদ্ধ ধৰ্ষণেই আছিল অসংগী ধৰ্ষণৰ আটাইতকৈ বেছি ৰিপ’ৰ্ট। ৪৫% লোকে উত্তৰ দিছিল যে যৌন প্ৰাপ্যতাই তেওঁলোকৰ মহিলাক ধৰ্ষণ কৰাৰ উদ্দেশ্য আৰু ৪২% লোকে কয় যে তেওঁলোকে এগৰাকী মহিলাক শাস্তি দিবলৈ ধৰ্ষণ কৰিছিল। ১১.৭% ধৰ্ষণকাৰীয়ে ৪ বা তাতকৈ অধিক মহিলাক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ৫২% লোকে প্ৰথমে কিশোৰ অৱস্থাত ধৰ্ষণ কৰিছিল আৰু ১৫.৮% লোকে প্ৰথমে ১৫ বছৰৰ তলৰ বয়সত ধৰ্ষণ কৰিছিল। ৪৪.৫% ধৰ্ষণকাৰীয়ে কোনো আইনী পৰিণতিৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল।<ref>{{cite web |url=http://asia-pacific.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/womens_empowerment/RBAP-Gender-2013-P4P-VAW-Report.pdf |title=Why Do Some Men Use Violence Against Women and How Can We Prevent It? |publisher=Asia-pacific.undp.org |access-date=2013-12-03 |archive-date=28 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131128154215/http://asia-pacific.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/womens_empowerment/RBAP-Gender-2013-P4P-VAW-Report.pdf |url-status=dead |archivedate=2013-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131128154215/http://asia-pacific.undp.org/content/dam/rbap/docs/Research%20%26%20Publications/womens_empowerment/RBAP-Gender-2013-P4P-VAW-Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ===[[কানাডা]]=== যৌন হিংসাৰ ওপৰত সঘনাই উল্লেখ কৰা গৱেষণাটো ১৯৯২ চনত ষ্টেটিষ্টিকছ কানাডাই কৰিছিল, য’ত ১২,৩০০ মহিলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰেণ্ডম নমুনা জড়িত আছিল (জনছন আৰু চেকো, ১৯৯৫)। গৱেষণাত দেখা গৈছে যে প্ৰতি তিনিগৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত এগৰাকীতকৈ অধিক মহিলাই যৌন নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু মাত্ৰ ৬% যৌন নিৰ্যাতনৰ কথাহে আৰক্ষীক জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite journal | last1 = Johnson | first1 = H. | last2 = Sacco | first2 = V. | year = 1995 | title = Researching violence against women: Statistics Canada's national study | journal = Canadian Journal of Criminology | volume = 37 | issue = 3| pages=281–304| doi = 10.3138/cjcrim.37.3.281 }}</ref> ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ জাষ্টিচ ইনষ্টিটিউটৰ মতে, প্ৰতি ১৭ গৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত এগৰাকী মহিলা ধৰ্ষণ হয়, ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা ৬২% লোক শাৰীৰিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়, ৯% লোকক প্ৰহাৰ কৰা হয় বা বিকৃত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.assaultcare.ca/index.php?option=com_content&view=article&id=49&Itemid=58 |title=Statistics of Sexual Assault in Canada |publisher=Rape Victims Support Network |access-date=2013-12-03}}</ref> ===[[চীন]]=== ২০১০ চনৰপৰা ২০১৩ চনৰ ভিতৰত [[এছিয়া]] আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত পুৰুষ আৰু হিংসাৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বহু দেশৰ অধ্যয়নত চীনৰ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ পুৰুষক সুধিছিল যে তেওঁলোকে কেতিয়াবা এগৰাকী মহিলাক যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছে নেকি? ২২.২% লোকে হয় বুলি ক’লে। যোৱা এটা বছৰত ৯.৩% লোকে তেনে কৰিছিল। ধৰ্ষণ কৰা ৫৫% পুৰুষে এবাৰতকৈ অধিক আৰু ২৩.২% পুৰুষে এগৰাকীতকৈ অধিক মহিলাক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ৮৬% লোকে যৌন প্ৰাপ্যক নিজৰ উদ্দেশ্য হিচাপে উল্লেখ কৰিছে, ৫৭% লোকে মজা বা বিৰক্তিৰ বাবে আৰু ৪৬% লোকে খং বা শাস্তিৰ বাবে ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয়। আৰু ইয়াৰে ৪৭% লোকে ফলত শাস্তি, ভাবুকি বা হিংসাৰ পৰিণতিৰ কথা কোৱাৰ পিছতো ৭২.৪% লোকে আইনী পৰিণতিৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল। ১.৭% লোকে আন এজন পুৰুষক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ২.২% লোকে দলবদ্ধ ধৰ্ষণত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ধৰ্ষণ কৰা ২৫% লোকে প্ৰথমে কিশোৰ অৱস্থাত ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয়, যিটো অধ্যয়নত সৰ্বনিম্ন শতাংশ। আৰু যদিও সমীক্ষাত অংশগ্ৰহণ কৰা মাত্ৰ ১১.৮% পুৰুষ আৰু ১০.২% মহিলাই সাধাৰণতে ভুক্তভোগীক দোষাৰোপ কৰাত অনুমোদন জনাইছে, ৫৩.৭% আৰু ৫৩.৫% প্ৰত্যেকেই এই বক্তব্যৰ সৈতে একমত হৈছিল যে "যদি এগৰাকী মহিলাই শাৰীৰিকভাৱে প্ৰতিৰোধ নকৰে, তেন্তে সেয়া ধৰ্ষণ নহয়।" <ref name="unwomen-asiapacific.org"/> আমেৰিকাৰ বিদেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ মতে, ২০০৭ চনত চীনত ৩১,৮৩৩টা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.uschina.usc.edu/w_usci/showarticle.aspx?articleID=13037&AspxAutoDetectCookieSupport=1 |title=Rape in China, University of Southern California |date=7 May 2009 |publisher=Uschina.usc.edu |access-date=2013-12-03}}</ref> ===কলম্বিয়া=== কলম্বিয়াত হোৱা সশস্ত্ৰ সংঘাতৰ ফলত মহিলাৰ ওপৰত যৌন হিংসা বৃদ্ধি পাইছে; আৰু কলম্বিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই ধৰ্ষণৰ অভিযোগৰ তদন্তত ব্যৰ্থ হোৱাৰ লগতে দেশখনত যৌন আক্ৰমণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/news/colombian-authorities-fail-stop-or-punish-sexual-violence-against-women-2012-10-04 |title=Colombian authorities fail to stop or punish sexual violence against women |publisher=Amnesty International |access-date=2013-12-03}}</ref> ১৯৯৬ চনত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="omct.org">{{cite web|url=http://www.omct.org/files/2004/07/2409/eng_2003_04_colombia.pdf |title=Violence against Women in Colombia |publisher=Omct.org |access-date=2013-12-03}}</ref> অভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত মহিলাসকলৰ মাজত ধৰ্ষণ অতি সাধাৰণ: এই মহিলাসকলৰ প্ৰতি পাঁচগৰাকীৰ ভিতৰত এগৰাকীক ধৰ্ষণ কৰা বুলি খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name="omct.org"/> ===কংগো গণতান্ত্ৰিক ৰিপাব্লিক=== [[File:DRC raped women.jpg|thumb|কংগো গণতান্ত্ৰিক ৰিপাব্লিকত যৌন হিংসাৰ বলি হোৱা লোকৰ বৈঠক]] পূব কংগোত ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন হিংসাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আৰু তীব্ৰতাক বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/08/AR2007090801194.html|title=Prevalence of Rape in E.Congo Described as Worst in World |newspaper=The Washington Post |date=9 September 2007|access-date=2010-12-31 |first=Stephanie |last=McCrummen}}</ref> অনুমান কৰা হৈছে যে আজিৰ তাৰিখত কংগো গণতান্ত্ৰিক ৰিপাব্লিকত ২ লাখ পৰ্যন্ত ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোক জীয়াই আছে।<ref name="film.guardian.co.uk">{{cite news|author=Kira Cochrane|url=http://film.guardian.co.uk/features/featurepages/0,,2279021,00.html |title=Kira Cochrane talks to filmmaker Lisa F Jackson on her documentary about rape in the Congo |publisher=Film.guardian.co.uk |date= 9 May 2008|access-date=2010-12-31|location=London}}</ref><ref name="pbs.org">{{cite web |url=https://www.pbs.org/pov/pov2007/lumo/special_ensler.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080110221137/http://www.pbs.org/pov/pov2007/lumo/special_ensler.html |url-status=dead |archive-date=10 January 2008 |title=A Conversation with Eve Ensler: Femicide in the Congo |publisher=Pbs.org |access-date=2010-12-31 |archivedate=2009-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090424100759/http://www.pbs.org/pov/pov2007/lumo/special_ensler.html |deadurl=yes }}</ref> এটা নতুন অধ্যয়নত কোৱা হৈছে যে কংগো গণতান্ত্ৰিক ৰিপাব্লিকত বছৰি ৪ লাখতকৈ অধিক মহিলা ধৰ্ষণ কৰা হয়।<ref>"[https://www.independent.co.uk/news/world/africa/400000-rapes-in-congo-in-one-year-2283102.html 400,000 rapes in Congo in one year] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222110758/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/400000-rapes-in-congo-in-one-year-2283102.html |date=2015-12-22 }}". The Independent. 12 May 2011.</ref> ===[[ডেনমাৰ্ক]]=== যদিও বছৰি ডেনিছ আৰক্ষীক মাত্ৰ প্ৰায় ৫০০টা ধৰ্ষণৰ খবৰ দিয়া হয়, কেইবাটাও অধ্যয়নে অনুমান কৰিছে যে সকলো ধৰ্ষণৰ ভিতৰত মাত্ৰ এটা সৰু সংখ্যালঘুহে প্ৰকৃততে ৰিপ'ৰ্ট কৰা হয় আৰু প্ৰতি পাঁচটা ধৰ্ষণৰ ভিতৰত মাত্ৰ এটা ধৰ্ষণৰ ফলতহে আদালতত দোষী সাব্যস্ত হয়।<ref>{{cite web|title=Tal og fakta om voldtægt|url=http://www.amnesty.dk/side/tal-og-fakta-om-voldtaegt|publisher=[[Amnesty International]]|access-date=13 October 2014|language=da|archive-date=18 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018040601/http://www.amnesty.dk/side/tal-og-fakta-om-voldtaegt|url-status=dead|archivedate=18 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018040601/http://www.amnesty.dk/side/tal-og-fakta-om-voldtaegt|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Voldtægt|url=http://www.dkr.dk/voldt%C3%A6gt-0|publisher=Danish Crime Prevention Council|access-date=13 October 2014|language=da|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026122634/http://www.dkr.dk/voldt%C3%A6gt-0|archive-date=26 October 2014|archivedate=26 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026122634/http://www.dkr.dk/voldt%C3%A6gt-0|deadurl=yes}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ইউৰোপীয় সংঘৰ মৌলিক অধিকাৰ সংস্থাই ২০১৪ চনত প্ৰকাশ কৰা এক অধ্যয়ন অনুসৰি [[ইউৰোপ|ইউৰোপত]] মহিলাৰ বিৰুদ্ধে শাৰীৰিক আৰু যৌন হিংসাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ হাৰ সৰ্বাধিক।<ref>{{cite web|title=A third of women in EU have suffered 'sexual violence'|url=http://www.france24.com/en/20140305-one-third-women-eu-victims-sexual-violence-crime-rape/|publisher=[[France 24]]|access-date=13 October 2014|date=5 March 2014}}</ref><ref name="EU-study">{{cite web|title=Violence against women: an EU-wide survey|url=http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2014-vaw-survey-main-results_en.pdf|publisher=[[European Union Agency for Fundamental Rights]]|access-date=14 May 2014|pages=28–30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140307224554/http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2014-vaw-survey-main-results_en.pdf|archive-date=7 March 2014}}</ref> ===ইষ্ট টিমৰ=== ২০১০ চনত ইষ্ট টিমৰত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অবৈধ কৰি তোলা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_179323.pdf |title=Law Against Domestic Violence |publisher=[[International Labour Organization]] |access-date=2013-12-03}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘই দাবী কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াই ইষ্ট টিমৰ দখল কৰাৰ সময়ত হাজাৰ হাজাৰ পূব টিমৰ মহিলা ধৰ্ষণ কৰা হৈছিল আৰু ধৰ্ষণক [[ইণ্ডোনেছিয়া|ইণ্ডোনেছিয়াৰ]] সেনাই যুদ্ধৰ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আয়োগে কয় যে: "ধৰ্ষণ, যৌন দাসত্ব আৰু যৌন হিংসা আছিল স্বাধীনতা সমৰ্থকসকলৰ ওপৰত সন্ত্ৰাস, শক্তিহীনতা আৰু আশাহীনতাৰ গভীৰ অভিজ্ঞতা জগাই তুলিবলৈ ডিজাইন কৰা অভিযানৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি।" <ref>{{cite web|url=http://gsp.yale.edu/sites/default/files/files/UN%20verdict%20on%20East%20Timor.pdf |title=UN verdict on East Timor |publisher=Yale.edu |date=19 January 2006 |access-date=2013-12-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528141816/http://gsp.yale.edu/sites/default/files/files/UN%20verdict%20on%20East%20Timor.pdf |archive-date=28 May 2015}}</ref> ===[[ইজিপ্ত]]=== ইজিপ্তত বৈবাহিক ধৰ্ষণ কোনো অপৰাধ নহয়।<ref>{{cite web |url=http://globalwebpost.com/farooqm/study_res/islam/gender/norman_rape.pdf |title=Democracy and Development : Challenges for the Islamic World |publisher=Globalwebpost.com |access-date=2013-12-03 |archive-date=17 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017013601/http://globalwebpost.com/farooqm/study_res/islam/gender/norman_rape.pdf |url-status=dead |archivedate=2013-10-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017013601/http://globalwebpost.com/farooqm/study_res/islam/gender/norman_rape.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইজিপ্তত ধৰ্ষণৰ খবৰ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাসকলে সাধাৰণতে ভয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.irinnews.org/report/76827/egypt-are-attitudes-to-rape-beginning-to-change |title=EGYPT: Are attitudes to rape beginning to change? |publisher=Irinnews.org |date=19 February 2008 |access-date=2013-12-03}}</ref> ২০১৩-১৩ চনৰ ইজিপ্তৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত, ৰাজহুৱাভাৱে ধৰ্ষণ সংঘটিত কৰা হৈছে। ২০১৩ চনৰ ৩ জুলাইত চাৰিদিনত তাহৰিৰ চৌহদত প্ৰায় ৯১ গৰাকী মহিলাক ধৰ্ষণ আৰু যৌন নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। কিছুমান হিচাপ অনুসৰি এই সংখ্যা আছিল প্ৰায় ১৬৯ জন।<ref>{{cite news |url=http://www.rappler.com/world/32942-women-raped-egypt-protests-human-rights |title=At least 169 women raped at Egypt protests |work=Rappler.com |access-date=2013-12-03}}</ref> ===ইথিওপিয়া=== ইথিওপিয়াত ধৰ্ষণ এক অতি গুৰুতৰ সমস্যা,<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/did-west-ignore-rape-charges-related-ethiopia-land-211839133.html|archive-url=https://archive.today/20130729134751/http://news.yahoo.com/did-west-ignore-rape-charges-related-ethiopia-land-211839133.html|url-status=dead|title=Did West ignore rape charges related to Ethiopia land grab? - Yahoo! …|date=29 July 2013|archive-date=29 July 2013}}</ref> আৰু অপহৰণৰদ্বাৰা বিবাহৰ প্ৰথাৰ বাবে দেশখন কুখ্যাত, ইথিওপিয়াত এই প্ৰথাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক।<ref>{{cite news|last=Henshaw |first=Amber |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4763185.stm |title=Ethiopian girls fear forced marriage |work=BBC News |date=14 May 2006 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite news|last=Ross |first=Will |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13681053 |title=Ethiopian girls fight child marriages |work=BBC News |date=7 June 2011 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.popcouncil.org/pdfs/briefingsheets/ETHIOPIA.pdf |title=Child Marriage Briefing : Ethiopia |publisher=Popcouncil.org |access-date=2013-12-03 |archive-date=9 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809133219/http://www.popcouncil.org/pdfs/briefingsheets/ETHIOPIA.pdf |url-status=dead |archivedate=2011-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809133219/http://www.popcouncil.org/pdfs/briefingsheets/ETHIOPIA.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pathfinder.org/publications-tools/pdfs/Causes-and-Consequesnces-of-Early-Marriage-in-the-Amhara-Region-of-Ethiopia.pdf |title=Report on Causes and Consequences of Early Marriage in Amhara Region |publisher=Pathfinder.org |access-date=2013-12-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323124732/http://www.pathfinder.org/publications-tools/pdfs/Causes-and-Consequesnces-of-Early-Marriage-in-the-Amhara-Region-of-Ethiopia.pdf |archive-date=23 March 2013 |archivedate=2013-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130323124732/http://www.pathfinder.org/publications-tools/pdfs/Causes-and-Consequesnces-of-Early-Marriage-in-the-Amhara-Region-of-Ethiopia.pdf |deadurl=yes }}</ref> ===ফিনলেণ্ড=== ফিনলেণ্ডত যৌন অপৰাধৰ আইনী নিয়মসমূহ সংশোধন কৰা হয় আৰু এই আইনখন ১ জানুৱাৰী ১৯৯৯ চনৰপৰা কাৰ্যকৰী হয়। ফিনলেণ্ডত ২০১৩ চনত ৯৮০টা ধৰ্ষণৰ ৰিপৰ্ট কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Petosten ja maksuvälinepetosten määrä lisääntyi vuonna 2013|url=http://www.stat.fi/til/polrik/2013/04/polrik_2013_04_2014-01-17_tie_001_fi.html|publisher=Statistics Finland|access-date=13 October 2014|language=fi|date=1 January 2014}}</ref> ===[[ফ্ৰান্স]]=== ফ্ৰান্সৰ অপৰাধ সংহিতাৰ ২২২-২৩ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি যিকোনো ধৰণৰ বলপূৰ্বক যৌন অনুপ্ৰৱেশৰ কাৰ্য্যকে ধৰ্ষণ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do; jsessionid=3199A092657C0E24B4F431E0EFEFA28F.tpdjo14v_1?idSectionTA=LEGISCTA000006181753&cidTexte=LEGITEXT000006070719&dateTexte=20140605|title=Code pénal - Legifrance|work=legifrance.gouv.fr|access-date=18 March 2017}}</ref> ===[[জাৰ্মানী]]=== জাৰ্মানীত সন্মতিৰ বয়স ১৪ বছৰ, যদিও ১৮ বছৰ বয়সলৈকে কিছুমান সীমাবদ্ধতা আছে<ref name="gesetze-im-internet.de"/> ===ঘানা=== ঘানাবাসীৰ ওপৰত কৰা এক সমীক্ষাত ৮% মহিলাই তেওঁলোকৰ জীৱনকালত কোনো পুৰুষে ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয় আৰু ৫% পুৰুষে পত্নী বা প্ৰেমিকাক ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয়।<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/womenwatch/daw/egm/vaw-stat-2005/docs/expert-papers/Ardayfio.pdf |title=Violence against women: a statistical overview, challenges and gaps in data collection and methodology and approaches for overcoming them |access-date=2013-12-03}}</ref> ===আইচলেণ্ড=== আইচলেণ্ডত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা দণ্ডবিধিৰ ১৯৪ নং অনুচ্ছেদৰদ্বাৰা দিয়া হৈছে য'ত কোৱা হৈছে: "যিকোনো ব্যক্তিয়ে হিংসা, ভাবুকি বা অন্যান্য অবৈধ জোৰ-জবৰদস্তিৰদ্বাৰা কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক বা অন্যান্য যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে, তেওঁ ধৰ্ষণৰ দোষী হ'ব আৰু তেওঁক ন্যূনতম ১ বছৰ আৰু সৰ্বাধিক ১৬ বছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ বাবে কাৰাদণ্ড দিয়া হ'ব। ===[[ভাৰত]]=== {{মূল|ভাৰতত ধৰ্ষণ}} নেচনেল ক্ৰাইম ৰেকৰ্ডছ ব্যুৰোৰ ২০২১ চনৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি সমগ্ৰ দেশতে ৩১,৬৭৭টা ধৰ্ষণৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন হৈছে, অৰ্থাৎ দৈনিক গড়ে ৮৬টা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে, যিটো ২০২০ চনৰ তুলনাত ২৮,০৪৬টা গোচৰ বৃদ্ধি পাইছে। আনহাতে ২০১৯ চনত ৩২,০৩৩টা গোচৰ পঞ্জীয়ন হৈছিল।<ref>{{cite news |title=India lodged average 86 rapes daily, 49 offences against women per hour in 2021: NCRB data |url=https://www.thehindu.com/news/national/india-lodged-average-86-rapes-daily-49-offences-against-women-per-hour-in-2021-government-data/article65833488.ece |access-date=2022-09-02 |work=[[The Hindu]] |date=2022-08-31}}</ref> ২০২১ চনৰ মুঠ ৩১,৬৭৭টা ধৰ্ষণৰ গোচৰৰ ভিতৰত ২৮,১৪৭ (প্ৰায় ৮৯%) ধৰ্ষণ ভুক্তভোগীৰ চিনাকি ব্যক্তিয়ে সংঘটিত কৰিছে। যিসকল ভুক্তভোগী নাবালক বা বৈধ বয়স ১৮ বছৰৰ তলৰ, তেওঁলোকৰ অংশ ১০%।<ref name="the-wire-rape-ncrb-2021">{{cite news |title=Nearly 20% Increase in Rapes Across India in 2021, Rajasthan Had Highest Cases: NCRB |url=https://thewire.in/government/crimes-against-women-rape-cases-india-2021-ncrb-data |access-date=2022-09-02 |work=The Wire |date=2022-08-30}}</ref> ===[[ইণ্ডোনেছিয়া]]=== ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সমীক্ষা অনুসৰি ইণ্ডোনেছিয়াৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত এগৰাকী মহিলা/মহিলাৰ প্ৰতি আজীৱন ধৰ্ষণৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ ১৯.৫% আৰু দলবদ্ধ ধৰ্ষণৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আছিল ৭%। যেতিয়া ধৰ্ষণকাৰীক তেওঁলোকৰ শেষৰটো অসংগী ধৰ্ষণ কিয় কৰিছিল বুলি সোধা হৈছিল, তেতিয়া তিনিটা অঞ্চলৰ ৭৬.৫% পুৰুষে গড়ে যৌন প্ৰাপ্যতা, ৫৫.২% মনোৰঞ্জন বিচৰা আৰু ২৯.৭% ক্ৰোধ/শাস্তিৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="unwomen-asiapacific.org"/> ===[[ইটালী]]=== বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্দ্ধত ইটালীৰ কিছুমান অঞ্চলত ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা নাৰীক ধৰ্ষণকাৰীৰ সৈতে বিয়া হ'বলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল, বা ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা নাৰীক বিয়া কৰাবলৈ ধৰ্ষণকাৰীক বাধ্য কৰোৱা হৈছিল। ১৯৮১ চনত ধৰ্ষণকাৰীয়ে নিজৰ ভুক্তভোগীক বিয়া কৰাই নিজৰ অপৰাধ নিৰ্বাপিত কৰিব পৰা আইনৰ অনুচ্ছেদ বাতিল কৰা হয়। ===[[জাপান]]=== জাপানত জাপানৰ দণ্ডবিধিৰ ১৭৭ নং অনুচ্ছেদত ধৰ্ষণক বলপূৰ্বক যৌন সম্পৰ্কৰ অপৰাধ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংস্থাই জাপানত ধৰ্ষণৰ পৰিসংখ্যা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.npa.go.jp/publications/statistics/sousa/statistics.html |title=犯罪統計 |language=ja |publisher=警察庁 |accessdate = 2022-10-20}}</ref> ===জৰ্ডান=== জৰ্ডানৰ আইন অনুসৰি ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা ২৯২ নং অনুচ্ছেদৰদ্বাৰা দিয়া হৈছে, য'ত লিখা আছে: "যি কোনোৱে পত্নীৰ সন্মতি অবিহনে পত্নীৰ বাহিৰে আন কোনো মহিলাৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে—সেয়া জোৰ-জবৰদস্তি, ভাবুকি, প্ৰতাৰণা বা প্ৰৱঞ্চনাৰদ্বাৰা হওক—তেওঁক ১৫ বছৰতকৈ বেছি কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ শাস্তি দিয়া হয়।" ইউএনঅ’ডিচিৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০০৬ চনত আৰক্ষীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা ধৰ্ষণৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ প্ৰতি এক লাখ লোকৰ বিপৰীতে ১.৯ আছিল।<ref name="unodc1" /> ===লাটভিয়া=== ২০০৮ চনত ইউএনঅ'ডিচিৰ তথ্য অনুসৰি লাটভিয়া আৰক্ষীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা ধৰ্ষণৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ প্ৰতি এক লাখ লোকৰ ভিতৰত ৪.৪।<ref name="unodc1" /> ===[[লেবানন]]=== ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ধৰ্ষণকাৰীয়ে ভুক্তভোগীক বিয়া কৰাই কাৰাগাৰৰপৰা হাত সাৰিবলৈ দিয়া অনুচ্ছেদটো বিলুপ্ত কৰা হয়।<ref>D.K. [http://nna-leb.gov.lb/en/show-news/75356/Justice-Parliamentary-Committee-abrogates-Article-522-of-Criminal-Code "Justice Parliamentary Committee abrogates Article 522 of Criminal Code"] National News Agency. Lebanese Ministry of Information 15 February 2017. Accessed 21 February 2017.</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা ১৫ বছৰৰ তলৰ ছোৱালীৰ ওপৰত যৌন নিৰ্যাতন চলোৱা ধৰ্ষণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে শাস্তি শক্তিশালী কৰিবলৈ দণ্ডবিধিৰ অন্যান্য অনুচ্ছেদসমূহ সংশোধন কৰা হৈছে।<ref>Merhi, Nada [https://www.lorientlejour.com/article/1035651/projet-dabrogation-de-larticle-522-reactions-mitigees-de-la-societe-civile.html "Projet d’abrogation de l’article 522 : réactions mitigées de la société civile"] L’Orient-Le Jour 17 February 2017. Accessed 3 March 2017.</ref> ===লেচোথো=== ধৰ্ষণ হ'ল লেচোথোৰ অন্যতম মূল সামাজিক বিষয়। UNODC-ৰ মতে, ২০০৮ চনত লেচোথোত আৰক্ষীয়ে লিপিবদ্ধ কৰা ধৰ্ষণৰ ঘটনা যিকোনো দেশৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক আছিল।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/Crime-statistics/Sexual_violence_sv_against_children_and_rape.xls |title=Crime Statistics : Sexual Violence Against Children and Rape |publisher=Unodc.org |access-date=2013-12-04}}</ref> ১,০৪৯ গৰাকী মহিলাৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত ৩৩% মহিলাই কয় যে তেওঁলোকক ১৮ বছৰ বয়সলৈকে ধৰ্ষণ কৰা হৈছে। ৬৬% ক্ষেত্ৰত ধৰ্ষণকাৰীজন প্ৰেমিক আছিল।<ref>{{cite web |url=https://apha.confex.com/apha/133am/techprogram/paper_114115.htm |title=Magnitude of sexual violence in Lesotho |publisher=Apha.confex.com |date=12 December 2005 |access-date=2013-12-03 |archivedate=2013-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029201559/https://apha.confex.com/apha/133am/techprogram/paper_114115.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ Demographic and Health Surveys-ৰ সমীক্ষাত ১৫.৭% পুৰুষে কয় যে স্বামীয়ে পত্নীৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে তেওঁক আঘাত কৰা বা মাৰপিট কৰাটো ন্যায়সঙ্গত, আৰু ১৬% পুৰুষে কয় যে স্বামীয়ে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ বল প্ৰয়োগ কৰাটো ন্যায়সঙ্গত।<ref>{{cite web|url=http://www.measuredhs.com/pubs/pdf/FR241/FR241%5BNEW_completeHHQst_3March2012%5D.pdf |title=Lesotho : Demographic and Health Survey 2009 |publisher=Measuredhs.com |access-date=2013-12-04}}</ref> লেচোথোত [[HIV/AIDS|এইচ আই ভি/এইডছ]] এক অতি গুৰুতৰ সমস্যা, ১৫ৰপৰা ৪৯ বছৰ বয়সৰ ২৩.১% প্ৰাপ্তবয়স্কই ইয়াৰ সৈতে জীয়াই থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/regionscountries/countries/lesotho/ |title=Lesotho |publisher=Unaids.org |access-date=2013-12-03}}</ref> এটা অধ্যয়নত গৱেষকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "লেচোথোত এইচ আই ভিৰ উচ্চ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি, কাৰ্যসূচীসমূহে মহিলাসকলৰ যৌনতাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ অধিকাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে।" <ref>{{cite journal|title= Sexual violence in Lesotho|date=12 August 2013 |pmid=17209284 |volume=37 |issue=4 |journal=Stud Fam Plann |pages=269–80 |last1=Brown |first1=L |last2=Thurman |first2=T |last3=Bloem |first3=J |last4=Kendall |first4=C|doi=10.1111/j.1728-4465.2006.00105.x }}</ref> ===[[লিবিয়া]]=== লিবিয়াত ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকসকলক প্ৰায়ে নিজৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ক ‘অসন্মান’ কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়, আৰু সন্মানজনক হত্যাকে ধৰি গুৰুতৰ হিংসাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।<ref name="bbc.co.uk">{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13760895 |work=BBC News |title=Libya rape victims 'face honour killings'}}</ref> ===[[মেক্সিকো]]=== মেক্সিকোত ফেডাৰেল আইন আছে, লগতে ৰাজ্যিক আইনও আছে। নব্বৈৰ দশকৰপৰা মেক্সিকান আইনসমূহ যথেষ্ট আধুনিকীকৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.latinamericanstudies.org/mexico/rape.htm |title=Mexican lawmakers review rape law |publisher=Latinamericanstudies.org |date=19 September 2001 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.un.org/spanish/News/story.asp?NewsID=5773#.UjNZlX9edO4 |title=Centro de Noticias de la ONU - México: UNIFEM aplaude tipificación como delito de violación dentro del matrimonio |publisher=Un.org |access-date=2013-12-03|date=17 November 2005 }}</ref><ref name="nytimes.com">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/11/17/international/americas/17mexico.html?_r=0|title=Mexican Court Says Sex Attack by a Husband Is Still a Rape|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=2013-12-04|first1=Elisabeth|last1=Malkin|first2=Ginger|last2=Thompson|date=17 November 2005}}</ref> শেহতীয়াকৈ মেক্সিকোত কেথলিক প্ৰতিষ্ঠানত শিশু যৌন নিৰ্যাতনৰ কেলেংকাৰীয়ে জুৰুলা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jHFt_Rut8_u89I1UBLUuadghpzPw?hl=en |title=AFP: Mexico Catholic Church seeks child sex abuse pardon |date=13 April 2010 |access-date=2013-12-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130145034/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jHFt_Rut8_u89I1UBLUuadghpzPw?hl=en |archive-date=30 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ipsnews.net/2013/07/activists-demand-justice-for-victims-of-clerical-sex-abuse-in-mexico/ |title=Activists Demand Justice for Victims of Clerical Sex Abuse in Mexico - Inter Press Service |date=25 July 2013 |publisher=Ipsnews.net |access-date=2013-12-03}}</ref> ২০১৩ চনত আকাপুলকোত ছয়গৰাকী স্পেনিছ পৰ্যটক মহিলাৰ ওপৰত হোৱা হিংসাত্মক দলবদ্ধ ধৰ্ষণৰ ফলত মেক্সিকো পৰ্যটকৰ বাবে কিমান সুৰক্ষিত সেই বিষয়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-21350187 |title=Mexico hunts Acapulco Spanish tourist rape gang |work=BBC News |date=6 February 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref> ===[[নেদাৰলেণ্ড]]=== নেদাৰলেণ্ডৰ ধৰ্ষণৰ আইনত কোৱা হৈছে যে: "যিজন ব্যক্তিয়ে হিংসাত্মক কাৰ্য্য বা আন কাৰ্য্যৰদ্বাৰা বা হিংসাৰ ভাবুকি বা আন কাৰ্য্যৰ ভাবুকিৰদ্বাৰা কোনো ব্যক্তিক শৰীৰৰ যৌন প্ৰৱেশকে ধৰি বা অন্তৰ্ভুক্ত কাৰ্য্যৰ অধীনত থাকিবলৈ বাধ্য কৰে, তেওঁ ধৰ্ষণৰ দোষী আৰু বাৰ বছৰৰ অধিক নহয় কাৰাদণ্ড বা পঞ্চম শ্ৰেণীৰ জৰিমনা ভৰিব লাগিব।" <ref>{{cite web|url=http://www.wetboek-online.nl/wet/Wetboek%20van%20Strafrecht.html#1824 |title=Wetboek van Strafrecht |publisher=Wetboek-online.nl |access-date=2014-02-03}}</ref> ‘ধৰ্ষণ’ৰ অপৰাধৰ উপৰি অন্যান্য যৌন অপৰাধো আছে। ১৯৯১ চনত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অবৈধ কৰি তোলা হৈছিল; সেই তাৰিখৰ আগতে ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা দিয়া হৈছিল যে পুৰুষে হিংসা বা ভাবুকি দি মহিলাক বিবাহৰ বাহিৰত যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল।<ref>http://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/rem/2012/1/ReM_2212-2508_2012_002_001_005.pdf {{dead link|date=April 2015}}</ref> ইউৰোপীয় সংঘৰ মৌলিক অধিকাৰ সংস্থাই ২০১৪ চনত প্ৰকাশ কৰা এক অধ্যয়ন অনুসৰি ইউৰোপত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে শাৰীৰিক আৰু যৌন হিংসাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ হাৰ চতুৰ্থ স্থানত আছিল, ৪৫% মহিলাই এনে হিংসাৰ সন্মুখীন হৈছে, যিটো ইউৰোপীয় গড় ৩৩%তকৈ বহু ওপৰত।<ref>{{cite web|url=http://www.iamexpat.nl/read-and-discuss/expat-page/news/dutch-women-assaulted-per-cent-statistics|title=45 per cent of Dutch women have been assaulted|last=Wedia|access-date=2025-08-14|archivedate=2015-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324230924/http://www.iamexpat.nl/read-and-discuss/expat-page/news/dutch-women-assaulted-per-cent-statistics|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2014-vaw-survey-main-results_en.pdf |title=Violence against women: an EU-wide survey |access-date=2014-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307224554/http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2014-vaw-survey-main-results_en.pdf |archive-date=7 March 2014 }}</ref> ২০২০ চনত দৈনিক কাকত আলগেমীন ডাগব্লাডৰ তদন্তত প্ৰকাশ পাইছে যে ২০১৭ চনৰপৰা কোনো ন্যায়াধীশে কেতিয়াও ডাচ ধৰ্ষণৰ গোচৰত সৰ্বোচ্চ ১২ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিধান কৰা নাই। সৰ্বোচ্চ শাস্তি আছিল ছবছৰ, সৰ্বনিম্ন ২১ দিন। গড়ে এজন ধৰ্ষণকাৰীক এবছৰ পাঁচ মাহৰ কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.ad.nl/binnenland/zelden-rechtszaak-na-verkrachting~a7b27ec1/ |title=Zelden rechtszaak na verkrachting |access-date=2020-10-14 }}</ref> ===নিকাৰাগুৱা=== ২০১২ চনত নিকাৰাগুৱাই ৭৭৯ নং মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ বিৰুদ্ধে অবিচ্ছেদ্য আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনে মহিলাৰ ওপৰত হোৱা বহুতো হিংসাৰ কাৰ্য্যক অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰে, যেনে ঘৰুৱা হিংসা, য’ত বৈবাহিক ধৰ্ষণো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Ley No. 779 |url=http://legislacion.asamblea.gob.ni/SILEG/Iniciativas.nsf/0/8f45bac34395458c062578320075bde4/$FILE/Ley%20No.%20779%20Ley%20Integral%20contra%20la%20Violencia.pdf |publisher=El Presidente de la República de Nicaragua |access-date=10 October 2018}}</ref> ===[[নাইজেৰিয়া]]=== এমনেেষ্টি ইণ্টাৰনেচনেলৰ মতে, নাইজেৰিয়াত মহিলাসকলক আৰক্ষীয়ে ৰাজহুৱা ঠাইত, থানালৈ লৈ যোৱা সময়ত বা জেলত থকা পুৰুষ বন্দীক ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত ধৰ্ষণ আৰু অন্য যৌন নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন কৰাৰ ঘটনা ঘটিছে, আৰু কেতিয়াবা-কেতিয়াবা স্বীকাৰোক্তি বা তথ্য উলিয়াবলৈ যৌন হিংসা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/documents/afr44/005/2014/en/ |access-date=22 May 2014 |title=Torture in Nigeria: In summary }}</ref> নাইজেৰিয়াৰ ইবাদান পলিটেকনিকৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে শিক্ষাৰ্থীৰ জীৱনকালত ১.৭% (পুৰুষৰ ২.৫% আৰু মহিলাৰ ১.১%) ধৰ্ষণ কৰিছিল আৰু ২.৭% (পুৰুষৰ ৫.৩% আৰু মহিলাৰ ০.৯%) ধৰ্ষণৰ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ajol.info/index.php/ajrh/article/viewFile/83689/73709 |title=Prevalence and Factors Associated with Perpetration on Non-Consensual Sex among Students of a Tertiary Institution in Ibadan, Nigeria |access-date=2013-12-04}}</ref> এছোথ ইষ্ট নাইজেৰিয়াৰ এবনি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ২৯৫ গৰাকী মহিলা শিক্ষাৰ্থীৰ ভিতৰত ৩৬.৭%-ই অন্তত এবাৰ যৌন নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভিতৰত ৩২.৪% (মুঠ নমুনাৰ ১০.৮%) ধৰ্ষিত হৈছিল।<ref>{{Cite journal|url=http://www.ajol.info/index.php/jcmphc/article/view/84665 |title=Prevalence of sexual harassment/victimization of female students in Ebonyi State University Abakaliki, southeast Nigeria &#124; Ogbonnaya &#124; Journal of Community Medicine and Primary Health Care |journal=Journal of Community Medicine and Primary Health Care |volume=23 |issue=1–2 |pages=55–67 |date=21 January 2013 |access-date=2013-12-03|last1=Emma-Echiegu |first1=N. B. |last2=Ogbonnaya |first2=C. E. |last3=Ogbonnaya |first3=L. U. }}</ref> ওয়ো ষ্টেটৰ বিদ্যালয়সমূহৰ ১২-১৯ বছৰ বয়সীয়া সামান্য/মধ্যম মানসিক অক্ষমতা থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু স্বাভাৱিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ যৌন আচৰণ তুলনা কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে যৌনত অভিজ্ঞ মানসিক অক্ষমতা থকা মহিলাৰ ৬৮.৩%-ৰ ধৰ্ষণৰ ইতিহাস আছে, যি স্বাভাৱিক মহিলাৰ ২.৯%-ৰ সৈতে তুলনীয়।<ref>{{cite journal|title=Differences in HIV knowledge and sexual practices of learners with intellectual disabilities and non-disabled learners in Nigeria |pmc=3568677 | pmid=23394898 |volume=16 |year=2013 |journal=J Int AIDS Soc |pages=17331 | last1 = Aderemi | first1 = TJ | last2 = Pillay | first2 = BJ | last3 = Esterhuizen | first3 = TM |issue=1 | doi=10.7448/ias.16.1.17331}}</ref> ২০০৭-২০১১ চনৰ ভিতৰত ইলে-ইফেৰ ৭৬ গৰাকী যৌন নিৰ্যাতিত ভুক্তভোগীৰ চিকিৎসা নথি বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে ৭৬.১%-ই আক্ৰমণৰ ২৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰত চিকিৎসালয়ত সহায় বিচাৰিছিল, কিন্তু ৰেপ কিট প্ৰচলন নোহোৱাত কোনো ন্যায়-চৰিত্ৰৰ প্ৰমাণ সংগ্ৰহ কৰা হোৱা নাছিল।<ref name="Badejoko_Nigeria">{{cite journal|last1=Badejoko|first1=Olusegun|last2=Anyabolu|first2=Henry|last3=Badejoko|first3=Bolaji|last4=Ijarotimi|first4=Adebimpe|last5=Kuti|first5=Oluwafemi|last6=Adejuyigbe|first6=Ebunoluwa|title=Sexual assault in Ile-Ife, Nigeria|journal=Nigerian Medical Journal|date=2014|volume=55|issue=3|pages=254–259|doi=10.4103/0300-1652.132065|pmid=25013260|pmc=4089057 |doi-access=free }}</ref> ২০১৩ চনত নাইজেৰিয়াৰ ছয়টা ৰাজনৈতিক অঞ্চলৰ ৫৮৫ গৰাকী বয়স্ক লোকৰ মাজত কৰা এক মতামত গৱেষণাত ৩৪% লোকে ধৰ্ষণৰ মুখ্য কাৰণ হিচাপে ‘অশ্লীল পোছাক’ ক’লে আৰু ২৯% লোকে ব্যক্তিগতভাৱে কোনো ভুক্তভোগীক জানে বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://noi-polls.com/index.php?s_id=3&p_id=220&p_pt=1&parent=11#.Umw8R_mTh-d |title=Welcome to NOI-Polls |publisher=Noi-polls.com |access-date=2013-12-03 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204752/http://noi-polls.com/index.php?s_id=3&p_id=220&p_pt=1&parent=11#.Umw8R_mTh-d |url-status=dead |archivedate=2013-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029204752/http://noi-polls.com/index.php?s_id=3&p_id=220&p_pt=1&parent=11#.Umw8R_mTh-d |deadurl=yes }}</ref> ===[[উত্তৰ কোৰিয়া]]=== উত্তৰ কোৰিয়াত যৌন হিংসা সম্পৰ্কীয় পৰিস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো অতি কঠিন কাৰণ উত্তৰ কোৰিয়া কৰ্তৃপক্ষই বিদেশী তদন্তকাৰীক দেশখনত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিবলৈ অনিচ্ছুক।<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa24/010/2013/en/ |date=2013 |access-date=22 May 2014 |title=North Korea: New satellite images show continued investment in the infrastructure of repression }}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা পেনেলে কয় যে ৰাজনৈতিক শিবিৰত বন্দী জনসংখ্যাক পদ্ধতিগতভাৱে নিঃশেষ কৰা, নিৰ্যাতন, ধৰ্ষণ, বলপূৰ্বক গৰ্ভপাত আৰু অনাহাৰৰ বলি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-26223180|title=UN North Korea report main findings|journal=BBC News|date=17 February 2014|access-date=18 March 2017}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি এই শিবিৰসমূহৰ মহিলাসকলক পদ্ধতিগতভাৱে প্ৰহৰীৰদ্বাৰা ধৰ্ষণ কৰি চীনত মানৱ সৰবৰাহকাৰীৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.euronews.com/2014/02/17/north-korea-s-gulag-horrors-condemned-by-un|title=North Korea's gulag horrors condemned by UN|date=17 February 2014|work=EuroNews.com|access-date=18 March 2017|archive-date=5 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805025813/http://www.euronews.com/2014/02/17/north-korea-s-gulag-horrors-condemned-by-un|url-status=dead|archivedate=5 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170805025813/http://www.euronews.com/2014/02/17/north-korea-s-gulag-horrors-condemned-by-un|deadurl=yes}}</ref> ===নৰৱে=== ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত প্ৰকাশ পোৱা এটা নতুন প্ৰতিৱেদনত দেখা গৈছে যে সমীক্ষাত অংশগ্ৰহণ কৰা ২২ শতাংশ মহিলাই তেওঁলোকক ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয়।<ref>{{cite web|url=https://www.vg.no/nyheter/innenriks/i/abKO1d/ny-rapport-en-av-fem-norske-kvinner-har-blitt-voldtatt |title=Ny rapport: Én av fem norske kvinner har blitt voldtatt |publisher=VG | date=February 2023 |access-date=28 February 2023 |language=no }}</ref> ===[[পাকিস্তান]]=== পাকিস্তানত ধৰ্ষণ উল্লেখযোগ্য, আৰু শেহতীয়া সময়ত ইয়াৰ বৃদ্ধি অব্যাহত আছে। এটা ক্ষেত্ৰত এগৰাকী কিশোৰীক জীৱিত অৱস্থাত জ্বলাই দিয়া হৈছিল, কিয়নো তাই ধৰ্ষণৰ প্ৰতিহত কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/world/pakistan/Pakistani-girl-burnt-alive-for-resisting-rape/articleshow/21306571.cms |title=Pakistani girl burnt alive for resisting rape - The Times of India |publisher=Timesofindia.IndiaTimes.com |access-date=3 December 2013}}</ref> ২০১৫ চনত পাকিস্তানৰ ইতিহাসত শিশু নিৰ্যাতনৰ এক বৃহৎ অপৰাধৰ আৱিষ্কাৰ হৈছিল। প্ৰায় ২৮০ জনক ধৰ্ষণ কৰি চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই ধৰ্ষণকাৰী কিছুমানে এই ভিডিঅ’ ক্লিপবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি সেই শিশুসকলৰ পিতৃ-মাতৃক ব্লেকমেইল কৰিছিল। ভুক্তভোগীৰ অধিকাংশই আছিল ১৪ বছৰৰ তলৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.dw.com/en/massive-child-abuse-scandal-unveiled-in-pakistan/a-18636820|title=Massive child abuse scandal unveiled in Pakistan - News - DW.COM - 09.08.2015|first=Deutsche Welle|last=(www.dw.com)|work=DW.com|access-date=18 March 2017}}</ref> ===পাপুয়া নিউ গিনি=== পাপুয়া নিউ গিনিত যৌন হিংসাৰ হাৰ অতি উচ্চ, যিটো অতি পুৰুষ প্ৰধান সংস্কৃতি আৰু দৈনন্দিন জীৱনত হিংসাক অতি গ্ৰহণযোগ্য সংস্কৃতিৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2013/09/130914-rape-asia-pacific-un-men-violence-women/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130916011153/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/09/130914-rape-asia-pacific-un-men-violence-women/ |url-status=dead |archive-date=16 September 2013 |title=UN Study Looks at High Rate of Rape |publisher=News.nationalgeographic.com |date=14 September 2013 |access-date=3 December 2013 |archivedate=16 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130916011153/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/09/130914-rape-asia-pacific-un-men-violence-women/ |deadurl=yes}}</ref> ২০০৩ চনত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধমূলক বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="unwomen-asiapacific.org"/> ১৯৯৩ চনত পিএনজি ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ৰিচাৰ্চৰ এক সমীক্ষা অনুসৰি পাপুয়া নিউগিনিৰ প্ৰায় ৫৫% মহিলাই ধৰ্ষণৰ বলি হৈছে।<ref>{{cite web |title= Key Statistics |url= http://www.rugbyleagueagainstviolence.org/wp-content/uploads/2013/06/Key-Statistics.pdf |access-date= 12 November 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20141112095030/http://www.rugbyleagueagainstviolence.org/wp-content/uploads/2013/06/Key-Statistics.pdf |archive-date= 12 November 2014 |archivedate= 12 November 2014 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20141112095030/http://www.rugbyleagueagainstviolence.org/wp-content/uploads/2013/06/Key-Statistics.pdf |deadurl= yes }}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বহু দেশৰ পুৰুষ আৰু হিংসাৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে বৌগেইনভিল দ্বীপৰ ৬২% পুৰুষে এগৰাকী মহিলাক ধৰ্ষণ কৰিছে আৰু ৭.৬% পুৰুষে এজন পুৰুষক ধৰ্ষণ কৰিছে। ১৪% লোকে দলবদ্ধ ধৰ্ষণত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ৭% লোকে কয় যে তেওঁলোকক আন এজন পুৰুষে ধৰ্ষণ কৰিছে। সংগী ধৰ্ষণতকৈ অসংগী ধৰ্ষণ বেছিকৈ সংঘটিত হৈছিল। ধৰ্ষণৰ কথা কোৱা ৬৯.৩% পুৰুষে এবাৰতকৈ অধিক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ১৫.৫% লোকে চাৰিগৰাকী বা তাতকৈ অধিক মহিলা বা ছোৱালীক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ৭১% লোকে ধৰ্ষণৰ আঁৰৰ প্ৰেৰণা যৌন প্ৰাপ্য বুলি কয়, ৬৩% লোকে মনোৰঞ্জনৰ বাবে ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয়, আৰু ৫০% লোকে খঙত বা মহিলাক শাস্তি দিবলৈ ধৰ্ষণ কৰা বুলি কয়। ৫২.২% লোকে নিজৰ অপৰাধৰ বাবে কাৰাগাৰত ভৰ্তি হৈছিল। জৰীপ কৰা ৯টা অঞ্চলৰ ভিতৰত এইটোৱেই আছিল কাৰাদণ্ডৰ হাৰ সৰ্বাধিক।<ref name="unwomen-asiapacific.org"/> ===[[কাটাৰ]]=== কাটাৰত [[মধ্যপ্ৰাচ্য|মধ্যপ্ৰাচ্যৰ]] বেছিভাগ দেশৰ দৰে, বিবাহৰ বাহিৰত যৌন সম্পৰ্ক অবৈধ। ধৰ্ষণ বা যৌন হিংসাৰ ৰিপ'ৰ্ট দিয়া মহিলাসকলৰ বিৰুদ্ধে "অবৈধ সম্পৰ্ক"ৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ আশংকা থাকে।<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/news/qatar-un-review-crucial-reforms-needed-protect-women-and-migrant-workers-2014-05-07|title=Qatar UN review: Crucial reforms needed to protect women and migrant workers|work=Amnesty.org|access-date=18 March 2017}}</ref> এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলে ৰিপ'ৰ্ট কৰিছে যে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ যৌন নিৰ্যাতনৰ আশংকা অতি বেছি।<ref>{{cite web |title=MY SLEEP IS MY BREAK |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde22/004/2014/en/ |access-date=22 May 2014 }}</ref> ২০১২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে কমিটীয়ে "প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকৰ শাৰীৰিক নিৰ্যাতন, যৌন হিংসা, ধৰ্ষণ আৰু ধৰ্ষণৰ চেষ্টাৰ অসংখ্য অভিযোগ" উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bettercarenetwork.org/violence/search/closeup.asp?infoID=28271|title=Welcome to the Better Care Network! - Better Care Network|work=BetterCareNetwork.org|access-date=18 March 2017|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923184051/http://www.bettercarenetwork.org/violence/search/closeup.asp?infoID=28271|url-status=dead|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923184051/http://www.bettercarenetwork.org/violence/search/closeup.asp?infoID=28271|deadurl=yes}}</ref> ===ৰুৱাণ্ডা=== ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অনুমান অনুসৰি ১৯৯৪ চনত ৰুৱাণ্ডাত হোৱা গণহত্যাৰ সময়ত এক লাখৰপৰা আঢ়ৈ লাখলৈকে মহিলা ধৰ্ষিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/preventgenocide/rwanda/about/bgsexualviolence.shtml |title=Background Information on Sexual Violence used as a Tool of War - Outreach Programme on the Rwanda Genocide and the United Nations |publisher=Un.org |access-date=2013-12-03}}</ref> ধৰ্ষণক যুদ্ধৰ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু এই ধৰ্ষণৰপৰা জন্ম হোৱা অসংখ্য সন্তান আছে।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/8768943.stm |title=Newsnight - Rwanda's children of rape |work=BBC News |date=30 June 2010 |access-date=2013-12-03}}</ref> ধৰ্ষিত হোৱা বহু মহিলা [[এইডছ|এইচ আই ভি/এইডছত]] আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/panorama/3586409.stm |title=Programmes &#124; Panorama &#124; Rwanda: 10 quick facts |work=BBC News |date=2 April 2004 |access-date=2013-12-03}}</ref> ২০০৯ চনত ৰুৱাণ্ডাই এখন আইন গ্ৰহণ কৰে যিয়ে দেশখনৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref>{{cite web |title=Rwanda: Law No. 59/2008 of 2008 on Prevention and Punishment of Gender-Based Violence |url=http://www.refworld.org/docid/4a3f88812.html |website=Refworld |publisher=United Nations High Commissioner for Refugees |access-date=4 June 2018 |language=en |date=10 September 2008}}</ref> ===[[চৌদি আৰব]]=== চৌদি আৰবত সাধাৰণ অপৰাধৰ হাৰ আমেৰিকাতকৈ ১০০ গুণ কম। ১৯৮১ চনত বলপূৰ্বক ধৰ্ষণৰ হাৰ আছিল এক লাখৰ ভিতৰত ০.৩৩। বদৰ-এল-দিন আলীয়ে কৈছে যে ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে চৌদি আৰবৰ সংস্কৃতিৰ এক সমন্বয়ৰ অৱস্থা, য’ত সকলোৱে আপোচবিহীনভাৱে একে মূল্যবোধৰ অংশীদাৰ।<ref>{{Cite journal|last=ALI|first=BADR-EL-DIN|date=1985-01-01|title=Islamic Law And Crime: The Case Of Saudi Arabia|journal=International Journal of Comparative and Applied Criminal Justice|volume=9|issue=1–2|pages=45–57|doi=10.1080/01924036.1985.9688820|issn=0192-4036}}</ref> === [[ছোমালিয়া]] === ২০১২ চনত, ছোমালিয়াত প্ৰতিৱেদন কৰা ধৰ্ষণৰ হাৰ ২%-ৰপৰা ১৩%-লৈ আছিল।<ref name="Shdrt">{{cite web|title=Somalia Human Development Report 2012|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/reports/242/somalia_report_2012.pdf|publisher=UNDP|access-date=20 February 2014}}</ref> যৌন আক্ৰমণৰ সৰ্বাধিক ঘটনাই দক্ষিণ ছোমালিয়াৰ বিদ্ৰোহৰ প্ৰসংগত সংঘটিত হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মতে, ২০১২ চনত আইডিপি শিবিৰসমূহত অন্তত ২,৯২৪টা ধৰ্ষণৰ ঘটনা ঘটিছিল। ভুক্তভোগীৰ এক তৃতীয়াংশৰ বয়স ১৮ বছৰৰ তলত আছিল।<ref>{{cite web|title=Rape and sexual violence in Somalia - An ongoing epidemic |url=https://www.amnesty.org/en/documents/afr52/009/2013/en/ |publisher=Amnesty International |access-date=25 June 2014 }}</ref> সমস্যাটো সমাধান কৰিবলৈ, ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰপৰা কেন্দ্ৰীয় কৰ্তৃপক্ষই লিংগ-ভিত্তিক হিংসা তদন্ত আৰু প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ বিশেষ অপৰাধ ইউনিট গঠন কৰাৰ লগতে যৌন আক্ৰমণৰ বলি হোৱাসকলৰ বাবে পৃথক ক্লিনিক নিৰ্মাণৰ প্ৰক্ৰিয়াত আছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ন্যায়ব্যৱস্থা, সুৰক্ষা আৰু আৰক্ষী বাহিনীয়ে একেলগে বেলেগকৈ লিংগ-সম্পৰ্কীয় প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল যি বৃহৎ সংস্কাৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা অংশ আছিল।<ref name="Sphaswffftrotmv">{{cite news|title=Somalia President Hassan applauds Somali women for fighting for the rights of the most vulnerable|url=http://horseedmedia.net/2013/12/04/somalia-president-hassan-applauds-somali-women-fighting-rights-vulnerable/|access-date=20 February 2014|newspaper=Horseed Media|date=4 December 2013}}</ref> ২০১৪ চনৰ জুন মাহত, ছোমালি চৰকাৰে স্থানীয় নাগৰিক সমাজ গোটৰ সৈতে একেলগে যৌন হিংসাৰ বিৰুদ্ধে ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যপদ্ধতি আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Prsgwulogs">{{cite news |title=Press Release: Somali Government welcomes UK's leadership on Global Summit to End Sexual Violence in Conflict and given particular attention to Somalia |url=http://goobjoog.com/en/index.php?option=com_content&view=article&id=2704:press-release-somali-government-welcomes-uk-s-leadership-on-global-summit-to-end-sexual-violence-in-conflict-and-given-particular-attention-to-somalia&catid=124:local-news&Itemid=653 |archive-url=https://archive.today/20140622195116/http://goobjoog.com/en/index.php?option=com_content&view=article&id=2704:press-release-somali-government-welcomes-uk-s-leadership-on-global-summit-to-end-sexual-violence-in-conflict-and-given-particular-attention-to-somalia&catid=124:local-news&Itemid=653 |url-status=dead |archive-date=22 June 2014 |access-date=22 June 2014 |agency=Goobjoog |date=10 June 2014 |archivedate=22 June 2014 |archiveurl=https://archive.today/20140622195116/http://goobjoog.com/en/index.php?option=com_content&view=article&id=2704:press-release-somali-government-welcomes-uk-s-leadership-on-global-summit-to-end-sexual-violence-in-conflict-and-given-particular-attention-to-somalia&catid=124:local-news&Itemid=653 |deadurl=yes }}</ref> ===[[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]=== [[File:Listening to girls in Zambia (8220719638).jpg|thumb|upright=1.2|শেহতীয়াকৈ জাম্বিয়াৰ লুছাকাত স্কুলীয়া ছোৱালীৰ ওপৰত কৰা এক সমীক্ষাত ৫৩% য়ে জনাইছে যে তেওঁলোকৰ স্কুলৰ ছোৱালী যৌন নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হৈছে। ]] "দক্ষিণ আফ্ৰিকাত ধৰ্ষণ ইমানেই সাধাৰণ যে ইয়াৰ বাতৰিটো প্ৰায়েই নহয়। স্থানীয় বাতৰি কাকতৰ ভিতৰৰ পৃষ্ঠাত বৃদ্ধা মহিলা আৰু কেঁচুৱাৰ ধৰ্ষণৰ ৰূপৰেখা চাৰি শাৰীৰ গল্পত উল্লেখ কৰা হৈছে, কিন্তু বেছিভাগ যৌন নিৰ্যাতনে কোনো জনসাধাৰণৰ মনোযোগ নাপায়।" <ref name=star>{{cite news| url=https://www.thestar.com/news/world/2013/02/11/south_africa_gang_rape_a_symbol_of_nations_problem.html | title=South Africa gang rape a symbol of nation's problem| first=Erin| last=Conway-Smith| date=11 February 2013| access-date=12 March 2013| newspaper=GlobalPost| publisher=Toronto Star Newspapers Ltd}}</ref> ২০১৬ চনত আৰক্ষীয়ে ৩৯,৮২৮টা ধৰ্ষণ ৰেকৰ্ড কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে ধৰ্ষণৰ হাৰ ৭১.৩।<ref name="South Africa">{{cite web |title=Crime situation in South Africa 1 April 2016 – 31 March 2017 |url=https://www.saps.gov.za/services/final_crime_stats_presentation_24_october_2017.pdf |publisher=South African Police Service |access-date=10 October 2018 |archivedate=28 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171028112642/https://www.saps.gov.za/services/final_crime_stats_presentation_24_october_2017.pdf |deadurl=yes }}{{full citation needed|date=October 2018}}</ref> ===দক্ষিণ চুদান=== দক্ষিণ চুদানত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাই; ধৰ্ষণৰ আইনখনে ইয়াক ইয়াৰ সংজ্ঞাৰপৰা বাদ দিছে যে "এই ধাৰাটোৰ অৰ্থ অনুসৰি বিবাহিত দম্পতীৰ যৌন সম্পৰ্ক ধৰ্ষণ নহয়।" (ধাৰা ২৪৭)।<ref>{{cite web|url=http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/Laws--Legislation--Policies/mainColumnParagraphs/0/content_files/file12/15.pdf |title=Child marriage |publisher=Goss-online.org |access-date=2013-12-03 |url-status=dead |archive-url=https://swap.stanford.edu/20130912135220/http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/Laws--Legislation--Policies/mainColumnParagraphs/0/content_files/file12/15.pdf |archive-date=12 September 2013 }}</ref> দক্ষিণ চুদানত বাল্যবিবাহ সাধাৰণ কথা, আৰু ইয়াৰ ফলত প্ৰায়ে শিশু যৌন নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2013/06/14/q-child-marriage-and-violations-girls-rights |title=Q & A: Child Marriage and Violations of Girls' Rights &#124; Human Rights Watch |publisher=Hrw.org |date=14 June 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2013/06/13/south-sudan-ending-child-marriage-will-require-comprehensive-approach |title=In South Sudan, Ending Child Marriage Will Require a Comprehensive Approach &#124; Human Rights Watch |publisher=Hrw.org |date=13 June 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref> ধৰ্ষণৰ আইনত সন্মতিৰ বয়স ১৮ বছৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে যদিও বিবাহৰ ভিতৰত এই কথা প্ৰযোজ্য নহয়। ফৌজদাৰী আইনখনে অন্যান্য আচৰণৰ লগতে ব্যভিচাৰ আৰু সমকামিতাক অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/Laws--Legislation--Policies/mainColumnParagraphs/0/content_files/file12/15.pdf |title=The Penal Code Act, 2008 |publisher=Goss-online.org |access-date=2013-12-04 |url-status=dead |archive-url=https://swap.stanford.edu/20130912135220/http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/Laws--Legislation--Policies/mainColumnParagraphs/0/content_files/file12/15.pdf |archive-date=12 September 2013 }}</ref> ===[[দক্ষিণ কোৰিয়া]]=== শেহতীয়া বছৰবোৰত ৰাষ্ট্ৰপতি পাৰ্ক গেউন-হাইৰ নিৰ্দেশত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ যৌন অপৰাধ আইনসমূহ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ৰিপ'ৰ্টৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৫ চনত বিদেশীৰ বিৰুদ্ধে যৌন নিৰ্যাতনৰ বাতৰি ২০০৮ চনৰ তুলনাত ৪০% বৃদ্ধি পাইছে। শেহতীয়াকৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে প্ৰতিৱেদন, আশংকা, বিচাৰ আদি সকলো বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite web|title = South Korea 2015 Crime and Safety Report|url = https://www.osac.gov/pages/ContentReportDetails.aspx?cid=17513|website = www.osac.gov|access-date = 18 October 2015}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কিন্তু সমাজত নাৰীৰ স্থানৰ পৰম্পৰাগত দৃষ্টিভংগীৰ বাবে ভুক্তভোগীয়ে প্ৰায়ে কলংক অনুভৱ কৰে আৰু যদিও ধৰ্ষণৰ দোষী সাব্যস্ত হ'লে অপৰাধীক সাত বছৰৰপৰা আজীৱন কাৰাদণ্ডৰ শাস্তি দিয়া হ'ব পাৰে, দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ ফলত কাৰাদণ্ডৰ শাস্তি খুব কমেইহে হয়।<ref>{{Cite news|title = South Korea Struggles to Confront Stigma of Sexual Assaults|url = https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304682504579154571193810410|newspaper = Wall Street Journal|access-date = 18 October 2015|issn = 0099-9660|first = Jason|last = Strother}}</ref><ref>{{Cite web|title = Raped and alone in a foreign land|url = http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130423001036|website = www.koreaherald.com|access-date = 18 October 2015|date = 23 April 2013}}</ref> ===[[শ্ৰীলংকা]]=== শ্ৰীলংকাত শেহতীয়াকৈ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে যে গৃহ-যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পিছতো শ্ৰীলংকাৰ নিৰাপত্তা বাহিনীৰদ্বাৰা ধৰ্ষণ আৰু নিৰ্যাতন বছৰ বছৰ ধৰি অব্যাহত আছে।<ref>{{cite news|last=Harrison |first=Frances |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24849699 |title='Tamils still being raped and tortured' in Sri Lanka |work=BBC News |date=9 November 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref> শ্ৰীলংকাত এটা গড় ধৰ্ষণৰ গোচৰৰ সমাধান হ'বলৈ ৬ৰপৰা ১২ বছৰ সময় লাগে।<ref>{{cite web|author=Foreign & Commonwealth Office |url=https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-speech-preventing-sexual-violence-in-sri-lanka |title=Foreign Secretary speech: Preventing sexual violence in Sri Lanka - Press releases |publisher=GOV.UK |date=13 November 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পুৰুষ আৰু হিংসাৰ ওপৰত কৰা বহু দেশৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে শ্ৰীলংকাৰ পুৰুষৰ নমুনাৰ ১৪.৫% লোকে জীৱনৰ কোনো এটা সময়ত ধৰ্ষণ কৰিছিল। যোৱা এটা বছৰত ৪.৯% লোকে ধৰ্ষণ কৰিছিল। ২.৭% লোকে আন এজন পুৰুষক ধৰ্ষণ কৰিছিল। ১.৬% লোকে দলবদ্ধ ধৰ্ষণত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ধৰ্ষণ কৰা ৯৬.৫% পুৰুষে কোনো আইনী পৰিণতিৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল। ৬৫.৮% লোকে পিছত চিন্তিত বা দোষী অনুভৱ কৰা নাছিল। ৬৪.৯% ধৰ্ষণকাৰীয়ে এবাৰতকৈ অধিক ধৰ্ষণ কৰিছিল, আৰু ১১.১% ধৰ্ষণকাৰীয়ে চাৰিগৰাকী বা তাতকৈ অধিক ছোৱালী বা মহিলাক ধৰ্ষণ কৰিছিল।<ref name="unwomen-asiapacific.org"/> ===[[চুদান]]=== ধৰ্ষণৰ আইনত কোৱা হৈছে যে: "যি কোনো ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ সন্মতি অবিহনে ব্যভিচাৰ বা ছ'ড'মিৰদ্বাৰা যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে, তেওঁক ধৰ্ষণৰ অপৰাধ কৰা বুলি গণ্য কৰা হ'ব।" <ref name="redress.org">{{cite web |title=REFORMING SUDAN'S LEGISLATION ON RAPE AND SEXUAL VIOLENCE |url=http://www.redress.org/downloads/country-reports/Position%20Paper%20Rape%205%20SEPT%2008%20_3_.pdf |website=REDRESS |access-date=10 October 2018 |date=September 2008}}</ref> দাৰফুৰত ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য ধৰণৰ যৌন হিংসাক বৃহৎ পৰিসৰত যুদ্ধৰ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/afr54/076/2004/en/ |access-date=18 March 2014 |title=Sudan, Darfur: Rape as a weapon of war }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3549325.stm |work=BBC News |title=Mass rape atrocity in west Sudan |date=19 March 2004}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7333844.stm |work=BBC News |first=James |last=Read |title=Darfur women still face rape risk |date=7 April 2008}}</ref> ===ছুইডেন=== [[File:Rape rate per 100,000 - country comparison - United Nations 2012.svg|right|thumb|300px|নিৰ্বাচিত দেশসমূহৰ ৰিপৰ্ট কৰা ধৰ্ষণৰ হাৰৰ তুলনা, ২০১২]] ছুইডেনৰ নেচনেল কাউন্সিল ফৰ ক্ৰাইম প্ৰিভেনচন (Brå)ৰ মতে ২০১২ চনত ছুইডেনত প্ৰতি এক লাখ জনসংখ্যাৰ বিপৰীতে ৬৬টা ধৰ্ষণৰ ৰিপৰ্ট পোৱা গৈছিল। ===[[ছিৰিয়া]]=== ছিৰিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ সৈতে যুদ্ধ ধৰ্ষণৰ উচ্চ প্ৰাদুৰ্ভাৱ জড়িত হৈ আছে, যাৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলক তেওঁলোকৰ আত্মীয় আৰু সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা কলংকিত কৰা হৈছে, আৰু পাছলৈ হত্যা, বলপূৰ্বক বিবাহ, আৰু বাল্যবিবাহৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.trust.org/item/20131204182854-8hegf/|title=Syrian war causing 'honour killings', child marriages - doctor|work=Trust.org|access-date=18 March 2017|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227185441/http://www.trust.org/item/20131204182854-8hegf/|url-status=dead|archivedate=27 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227185441/http://www.trust.org/item/20131204182854-8hegf/|deadurl=yes}}</ref> ইউৰো মেডিটেৰেনিয়ান হিউমেন ৰাইটছ নেটৱৰ্ক (EMHRN)ৰ মতে, সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰপৰা প্ৰায় ৬,০০০ মহিলা ধৰ্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-25100122|title=Syria conflict: Women 'targets of abuse and torture'|journal=BBC News|date=26 November 2013|access-date=18 March 2017}}</ref><ref>{{cite web |last1=Nasar |first1=Sema |title=Violence against Women, Bleeding Wound in the Syrian Conflict |url=http://www.euromedrights.org/eng/wp-content/uploads/2013/11/Doc-report-VAW-Syria.pdf |publisher=Euro-Mediterranean Human Rights Network |access-date=10 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328000723/http://www.euromedrights.org/eng/wp-content/uploads/2013/11/Doc-report-VAW-Syria.pdf |archive-date=28 March 2014 |date=November 2013 |archivedate=28 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228085327/http://www.euromedrights.org/eng/wp-content/uploads/2013/11/Doc-report-VAW-Syria.pdf |deadurl=yes }}</ref> ===[[তাঞ্জানিয়া]]=== ১২ বা ততোধিক বয়সৰ ১০০৪ জন মহিলাৰ ওপৰত কৰা এটা সমীক্ষাত, ২০% মহিলাই নিজৰ জীৱনত ধাৰাবাহিকভাৱে ধৰ্ষিত হোৱাৰ কথা জনাইছিল। তাৰে কেৱল ১০% মহিলাই ঘটনাটো আৰক্ষীক জনাইছিল। ৯২.৪% ঘটনাত ধৰ্ষণকাৰী আৰু ধৰ্ষিতৰ পৰিচিত উল্লেখ আছিল। নগৰ বা উপনগৰ এলেকাত বসবাস কৰা মহিলাৰ ধৰ্ষণৰ হাৰত কোনো পৰিসংখ্যাগত গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য নাছিল। নমুনাৰ ৭% মহিলাই যোৱা দুবছৰৰ ভিতৰত ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা বুলি জনাইছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.bioline.org.br/request?rh04048 |title=Bioline International Official Site (site up-dated regularly) |publisher=Bioline.org.br |date=29 November 2013 |access-date=2013-12-03 |archivedate=2013-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102210006/http://www.bioline.org.br/request?rh04048 |deadurl=yes }}</ref> ===[[তুৰস্ক]]=== ২০১৩ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানে কুৰ্দি সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন পি কে কেৰ কৰ্মীসকলে তুৰ্কী চৰকাৰে মতানৈক্য দমন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা কয়দীসকলৰ ওপৰত ব্যাপক যৌন নিৰ্যাতনৰ দাবীৰ বিষয়ে বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|author=Meral Duzgun|date=10 June 2013|url=https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2013/jun/10/turkey-history-sexual-violence |title=Turkey: a history of sexual violence |journal=The Guardian |access-date=3 December 2013}}</ref> ===[[যুক্তৰাজ্য]]=== ২০০০ চনৰ ব্ৰিটিছ ক্ৰাইম চাৰ্ভেত দেখা গৈছে যে ১৯৯৯ চনত [[ইংলেণ্ড]] আৰু ৱেলছত ৬১,০০০ মহিলা ধৰ্ষণ কৰা হৈছিল। এইটোও ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে প্ৰায় ৭৫৪,০০০ মহিলা, ১৬ বছৰৰ ওপৰৰ, তেওঁলোকৰ জীৱনত অন্ততঃ এবাৰ ধৰ্ষণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite journal|last1=Myhill|first1=Andy|last2=Allen|first2=Jonathan|date=2002|title=Rape and sexual assault of women: The extent and nature of the problem: Home Office research study 237|url=http://dx.doi.org/10.1037/e454842008-001|access-date=2021-05-30|website=PsycEXTRA Dataset|doi=10.1037/e454842008-001|url-access=subscription}}</ref> ২০০১ চনত বিচিএছ ( ব্ৰিটিছ ক্ৰাইম চাৰ্ভে )-এ ইয়াৰ আগৰ বছৰত ১৬ বছৰৰ ওপৰৰ ৪৭,০০০ মহিলাক ধৰ্ষণ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে।<ref>{{Cite journal|last1=Walby|first1=Sylvia|last2=Allen|first2=Jonathan|date=2004|title=Domestic Violence, Sexual Assault And Stalking: Findings from The British Crime Survey|url=http://dx.doi.org/10.1037/e649462007-001|access-date=2021-05-30|website=PsycEXTRA Dataset|doi=10.1037/e649462007-001|url-access=subscription}}</ref> ===[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]=== [[File:Rapes per 1000 people 1973-2003.jpg|right|thumb|300px|আমেৰিকাত প্ৰতি ১০০০ লোকৰ বিপৰীতে ধৰ্ষণৰ হাৰ, ১৯৭৩–২০০৩]] ২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু প্ৰতিৰোধ কেন্দ্ৰই (CDC) লক্ষ্য কৰিছিল যে আমেৰিকাৰ "প্ৰায় ২০% মহিলাই" জীৱনৰ কোনোবা এটা সময়ত ধৰ্ষণ বা ধৰ্ষণৰ চেষ্টাৰ সন্মুখীন হৈছিল। ইয়াৰে এক তৃতীয়াংশতকৈ অধিক ভুক্তভোগীক ১৮ বছৰ বয়সৰ আগতেই ধৰ্ষণ কৰা হৈছিল।<ref name="CDC">{{cite news |date=15 December 2011 |title=Nearly 97% of women in the US are raped or suffer attempted rape at some point in their lives, a US study says. |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-16192494 |access-date=15 December 2011 |newspaper=BBC World}}</ref><ref name="NISVS2010">{{cite web |title=National Intimate Partner and Sexual Violence Survey 2010 Summary Report |url=https://www.cdc.gov/violenceprevention/pdf/nisvs_report2010-a.pdf |access-date=16 August 2016 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention}}</ref> ===[[য়েমেন]]=== য়েমেনৰ আইনত বৈবাহিক ধৰ্ষণক স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই আৰু বিবাহৰ বাবে ন্যূনতম বয়সৰ কথাও নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই। বাল্য-বিবাহ আৰু বিবাহৰ ভিতৰত শিশু ধৰ্ষণৰ বিষয়সমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খবৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে আইনগত পৰিৱৰ্তনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-24083127 |title=Yemeni minister seeks law to end child marriage |work=BBC News |date=13 September 2013 |access-date=2013-12-03}}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক স্বামীৰ হিংসাত্মক ধৰ্ষণৰ ফলত কমবয়সীয়া ছোৱালীৰ মৃত্যুৰ লগতে প্ৰসৱৰ সময়ত মৃত্যুৰ খবৰ আহিছে।<ref>{{cite news|author=Mohammed Jamjoom|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/04/09/yemen.child.bride.death/index.html?hpt=Sbin |title=Yemeni child bride dies of internal bleeding |publisher=CNN.com |access-date=2013-12-03 |date=9 April 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.news.com.au/newstest2/archive-old-assets/yemeni-child-bride-dies-of-bleeding-after-intercourse/story-e6frfkyi-1225851585843 |title=Yemeni child bride dies of bleeding after intercourse |work=News.com.au |date=8 April 2010 |access-date=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131028090014/http://www.news.com.au/newstest2/archive-old-assets/yemeni-child-bride-dies-of-bleeding-after-intercourse/story-e6frfkyi-1225851585843 |archivedate=2013-10-28 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|author=Mohammed Jamjoom|url=http://edition.cnn.com/2009/HEALTH/09/14/yemen.childbirth.death/index.html |title=Yemeni girl, 12, dies in painful childbirth |publisher=CNN.com |date=14 September 2009 |access-date=2013-12-03}}</ref><ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/2013/09/15/world/meast/yemen-child-bride/index.html |title=Yemen minister on child marriage: Enough is enough |publisher=CNN.com |access-date=2013-12-03 |date=16 September 2013}}</ref> হিউমেন ৰাইটছ ৱাচে কয় যে "শিশু বিবাহ আৰু বলপূৰ্বক বিবাহ ব্যাপকভাৱে চলি আছে, ইয়াৰ ফলত কণমানি ছোৱালীক ঘৰুৱা হিংসা আৰু মাতৃৰ মৃত্যুৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হয় আৰু তেওঁলোকৰ শিক্ষা ছেদ কৰা হয়।" <ref>{{cite book|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-yemen |title=World Report 2012: Yemen &#124; |publisher=Human Rights Watch |access-date=2013-12-03|date=22 January 2012 }}</ref> ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} * [[ধৰ্ষণ]] * [[ভাৰতত ধৰ্ষণ]] * [[বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত ধৰ্ষণ]] * [[অভিসাৰ ধৰ্ষণ]] * [[মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা]] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/সাঁচ:মহিলাৰ_বিৰুদ্ধে_হিংসা মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা (সাঁচ)] * [[ইভ-টিজিং]] * [[কুমাৰী শুদ্ধিকৰণ জনবিশ্বাস]] * [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাৰ যৌন নিৰ্যাতন (প্ৰতিৰোধ, নিষেধাজ্ঞা আৰু প্ৰতিকাৰ) আইন, ২০১৩|কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাৰ যৌন নিৰ্যাতন আইন]] * [[ধিং দলবদ্ধ ধৰ্ষণ কাণ্ড]] * [[ভাচাটি গণ ধৰ্ষণ]] * [[ফুলমনি দাসী ধৰ্ষণ গোচৰ]] * [[শক্তি মিল দলবদ্ধ ধৰ্ষণ]] * [[২০১২ দিল্লীৰ দলবদ্ধ ধৰ্ষণ আৰু হত্যা]] * [[২০২৪ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ ঘটনা]] * [[:en:Crime statistics|Crime statistics]] * [[:en:Estimates of sexual violence|Estimates of sexual violence]] {{Div col end}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist | refs = <ref name="NYTimes Kristof 2004-09-29"> {{cite news |last=Kristof |first=Nicholas D. |date=29 September 2004 |title=Sentenced to Be Raped |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2004/09/29/opinion/29kris.html |access-date=25 July 2012 }} </ref> <ref name="Greenberg"> {{cite book |last=Greenberg |first=Jerrold S. |date=10 March 2010 |author2=Clint E. Bruess |author3=Sarah C. Conklin |chapter=Marital Rape |title=Exploring the Dimensions of Human Sexuality |edition=4th revised |publisher=Jones and Bartlett |isbn=978-0-7637-7660-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5Sy8PJZGyWUC&q=Greenberg,+Exploring+the+Dimensions+of+Human+Sexuality }} </ref> <ref name="BBC 2005-06-28"> {{cite news |work=BBC News |date=28 June 2005 |title=Pakistan rape acquittals rejected |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4629457.stm }} </ref> <ref name="NYTimes Masood 2009-03-09"> {{cite news |last=Masood |first=Salman |date=17 March 2009 |title=Pakistani Woman Who Shattered Stigma of Rape Is Married |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2009/03/18/world/asia/18mukhtar.html |access-date=25 July 2012 }} </ref> <ref name="UN 2006-05-06"> {{cite web |date=2 May 2006 |title=Pakistani rape survivor turned education crusader honoured at UN |publisher=United Nations |work=UN News Centre |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=18322&Cr=Mukhtar&Cr1=Mai |access-date=25 July 2012 }} </ref> }} ==অধিক পঢ়ক== * Macdonalds, J. (2007). Rape. In ''The World Book Encyclopedia''. United States of America: World Book Inc. * {{cite web | title=What is rape and sexual assault? | website=Metropolitan Police UK | url=https://www.met.police.uk/advice/advice-and-information/rsa/rape-and-sexual-assault/what-is-rape-and-sexual-assault/ | quote=the legal definition of rape is when a person intentionally penetrates another's vagina, anus or mouth with a penis, without the other person's consent. | access-date=10 Dec 2024}} * Rape (2007). In ''The New Encyclopædia Britannica'' (Vol. 9). Chicago, Il.: Britannica. * Howard, Angela & Kavenik Francis. (2000). ''Handbook of American Women's History''. CA: Sage Publications Inc. * [http://www.disastercenter.com/crime/Ranking%20of%20States%20Rate%20of%20Rape%20--%20Per%20Capita.html Ranking of US States by Rate of Rape -- Per Capita -- Compiled From FBI UCR ] ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20041024015252/https://www.fbi.gov//ucr/ucr.htm FBI's Uniform Crime Reports] * [http://www.bjs.gov/content/pub/pdf/fvsv9410.pdf Female Victims of Sexual Violence, 1994-2010] Bureau of Justice Statistics * [http://rainn.org/statistics Statistics from RAINN] * [https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/10/26/were-75-percent-of-liberian-women-and-girls-raped-no-so-why-is-the-un-repeating-that-misleading-statistic/ Were 75 percent of Liberian women and girls raped? No. So why is the U.N. repeating that misleading 'statistic'?] {{সাঁচ:মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা}} [[শ্ৰেণী:অপৰাধ]] o5qf7bolyhh4b094kp1q8gl92c3gm3u 0 125428 647263 645683 2026-10-24T15:33:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647263 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = | name = কালাপাহাৰ | honorific_suffix = | image = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = কালাপাহাড় | native_name_lang = বাঙালী | birth_name = | other_name = କଲାପାହାଡ଼ | nickname = | birth_date = <!--{{birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{birth date|YYYY|MM|DD}} if dead--> | birth_place = [[ভূৰিশ্ৰেষ্ঠ]] বা [[বৰেন্দ্ৰ]] (বৰ্তমান [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]) | disappeared_date = | disappeared_place = | death_date = ১২ জুলাই ১৫৭৬ | death_place = [[ৰাজমহল]] | death_cause = [[যুদ্ধ]] | placeofburial = [[সম্বলপুৰ]] | placeofburial_label = | placeofburial_coordinates = <!--{{coord|LAT|LONG|display=inline,title}}--> | allegiance = [[বংগৰ চুলতানী শাসন]] | branch = | branch_label = <!--"Branch" or "Service"--> | serviceyears = ১৫৬৭-১৫৭৬ | serviceyears_label = | rank = | rank_label = | servicenumber = | unit = | commands = | known_for = | battles = {{collapsible list|title = {{nobold|''See list''}}|{{tree list}} * Bengal–Koch war (1567) * [[Bengal Sultanate conquest of Orissa|Bengali conquest of Orissa (1567–68)]] * [[Mughal conquest of Bengal|Bengal (1572–76)]] ** [[Battle of Rajmahal|Rajmahal (1576)]]{{KIA}} {{tree list/end}} }} | battles_label = | awards = | memorials = | alma_mater = | spouse = <!--{{marriage|name|start date|end date}}; add spouse if reliably sourced--> | children = | relations = | laterwork = | signature = | signature_size = | signature_alt = | website = <!--{{URL|example.com}}--> | module = }} '''কালা পাহাৰ''' (মৃত্যু ১২ জুলাই ১৫৭৬) বা কালাপাহাড় [[কাৰাণী বংশ]]ৰ বংগৰ চুলতানৰ শাসনাধীন ৰাজ্যৰ এজন বঙালী মুছলমান জেনেৰেল।<ref>{{Cite book |last=Panda |first=Shishir Kumar |url=https://books.google.com/books?id=72luAAAAMAAJ |title=Political and Cultural History of Orissa |date=1999 |publisher=New Age International |isbn=978-81-224-1197-3 |language=en |access-date=2023-12-02 |archive-date=2023-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918103813/https://books.google.com/books?id=72luAAAAMAAJ |url-status=live }}</ref> ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা একেলগে টুকুৰা-টুকুৰকৈ কৰা পৰম্পৰাগত আখ্যান অনুসৰি,<ref>{{Cite book |last=Kalita |first=Bharat Chandra |url=https://books.google.com/books?id=lU5uAAAAMAAJ |title=Military Activities in Medieval Assam |date=1988 |publisher=Daya Publishing House |isbn=978-81-7035-047-7 |pages=48 |language=en |quote="In retaliation the Bengal governor Sulaiman Kararani engaged his General Kalapahaṛ, a Hindu Brahmin converted to Islam, to teach a lesson to the Koch king." |access-date=2023-12-26 |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206163703/https://books.google.com/books?id=lU5uAAAAMAAJ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Panda |first=Namita |date= |title=Experts trace Kalapahad's footprints |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/experts-trace-kalapahad-s-footprints/cid/1503869 |access-date=2025-05-22 |work=The Telegraph Online}}</ref> কালা পাহাৰ [[ভুৰিশ্ৰেষ্ঠ]] বা [[বাৰেন্দ্ৰ]]ৰ এজন বঙালী ব্ৰাহ্মণ আছিল, যি চুলতানৰ ৰাজ্যৰ সামৰিক সেনাপতি আছিল আৰু চুলতান চুলাইমান খান কাৰাণীৰ কন্যাৰ প্ৰেমত পৰিছিল। তেওঁ তেওঁক লাভ কৰিবলৈ হ’লে কালা পাহাৰক ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল(বা ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলে তেওঁক প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল) আৰু বংগৰ শাসকীয় মুছলমান অভিজাত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত নিজৰ স্থান দৃঢ় কৰি তুলিছিল; এই ধৰ্মান্তৰকৰণ প্ৰায়ে তেওঁৰ নাম সলনিৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকে কালাচান্দ ৰায়/ৰাজীবলোচন ভাদুৰীৰপৰা "মহম্মদ ফাৰ্মুলি"লৈ।{{cn}} ==ইতিহাসৰ তথ্য== কালাপাহাৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা ধাৰণা আৰু কিংবদন্তিসমূহ তেওঁৰ অস্তিত্বৰ তিনি শতিকাৰ পাছত ১৯ শতিকাতহে প্ৰচাৰ হৈছিল। ভুৱনেশ্বৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্কাইভৰ অভিলেখ কেন্দ্ৰৰ সহকাৰী সঞ্চালক লালাতেণ্ডু দাস মহপাত্ৰই ইতিহাস লিপিক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে: "কালাপাহাৰৰ উৎপত্তি বিভ্ৰান্তিকৰ, কাৰণ এলাহাবাদী কালাপাহাৰৰ উল্লেখ থকা ব্ৰিটিছ সংগ্ৰহালয়ত এখন পাৰ্চী পাণ্ডুলিপি আছে, আনহাতে ১৬০০ চনৰ এখন ওড়িয়া পাণ্ডুলিপিত ''ইল্লাহদা''ত কালাপাহাৰৰ উল্লেখ আছে।" ==সামৰিক অভিযান== চুলতান চুলাইমানে তেওঁৰ পুত্ৰ "বায়াজিদ আৰু জেনেৰেল কালাপাহাৰ ওৰফে ৰাজু"ৰ নেতৃত্বত নিজৰ চুলতানত্ব সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে ওড়িশা জয় কৰিবলৈ নিজৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল। মুকুন্দদেৱ ৰজাক পৰাজিত কৰি হত্যা কৰিলে। সেনাপতি কলাপাহাৰে ৰাজ্যখনৰ ভিতৰলৈ এটা দলক নেতৃত্ব দি ৰাজ্যখন লুণ্ঠন কৰিছিল।<ref name=":0"/> কমতাপুৰ সৈন্যৰ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]] চুলতানে আক্ৰমণ কৰাৰ পাছতো সফলতাৰে যুদ্ধ কৰিছিল; নৰনাৰায়ণৰ ভাতৃ সামৰিক সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ক কাৰাগাৰত ভৰোৱা হয় আৰু ৰাজধানী [[গোসাঁনীমাৰী]] দখল কৰা হয়।<ref name=":0">{{cite book |last=Ahmed |first=ABM Shamsuddin |year=2012 |chapter=Sulaiman Karrani |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sulaiman_Karrani |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |access-date=2016-07-25 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306032031/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sulaiman_Karrani |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306032031/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sulaiman_Karrani |archivedate=2016-03-06 }}</ref> কিন্তু মোগল সেনাবাহিনীৰ আক্ৰমণৰ আশংকাত (যিহেতু নৰনাৰায়ণে নামমাত্ৰ [[আকবৰ]]ক নিজৰ অধিপতি হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল) চুলতান চুলাইমানে কালাপাহাৰীক আঁতৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে আৰু যথাৰ্থ অৱস্থা পুনৰ ঘূৰাই আনে।<ref name=":0"/> ১৫৭৫ চনত চুলতানৰ পুত্ৰ [[বায়াজিদ]]ক বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰা হয়। কালাপাহাৰে [[দাউদ কাৰাণী]]ৰ চাৰিওফালে সমবেত হয় যি বংগ চুলতানীৰ সিংহাসনত বহিছিল যদিও ১৫৭৬ চনৰ জুলাই মাহত ৰাজমহলৰ যুদ্ধত পৰাস্ত হৈছিল।<ref name="daud">{{cite book|last=Ahmed|first=ABM Shamsuddin|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Daud_Khan_Karrani|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Daud Khan Karrani|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|access-date=2018-08-24|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703124359/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Daud_Khan_Karrani|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703124359/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Daud_Khan_Karrani|archivedate=2015-07-03}}</ref> এই যুদ্ধত কালাপাহাৰক নিহত কৰা হয় আৰু পিছলৈ সম্বলপুৰত সমাধিস্থ কৰা হয়।{{Citation needed|date=August 2025}} ==উত্তৰাধিকাৰ== তেওঁৰ সামৰিক অভিযানৰ সময়ত একাধিক হিন্দু মন্দিৰ অপৱিত্ৰ আৰু ধ্বংস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ কৰা কামৰ বাবে পূব আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ হিন্দু জনসংখ্যাৰ মাজত কালাপাহাৰ শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে ধ্বংসকাৰী বা মূৰ্তিধ্বংসকাৰী,<ref>{{Cite web |title=Search Result For কালাপাহা {{!}} Bengali to English |url=https://accessibledictionary.gov.bd/bengali-to-english/?q=%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE |access-date=2025-06-21 |website=accessibledictionary.gov.bd}}</ref> বিশেষকৈ পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰ, [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ]], জলপাইগুৰিৰ জলপেশ মন্দিৰ, হাজোৰ মন্দিৰ, আৰু অভিযোগ অনুসৰি ধৰ্মীয় ভিত্তিত গুৱাহাটীৰ [[কামাখ্যা মন্দিৰ]]। কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁ তামলুকৰ বৰগাভিমাৰ মন্দিৰ আৰু সম্বলপুৰৰ [[সমলেশ্বৰী মন্দিৰ]]টোও কাঢ়ি নিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও অলৌকিক কাৰণৰ বাবে বিফল হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Biswal |first=Sarat Chandra |date=June 2018 |title=Sri Jagannath and Kalapahad |url=https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2018/Jun-July/engpdf/91-94.pdf |journal=Gov. Of Odisha |issn=0970-8669 |access-date=2025-09-20 |archivedate=2025-10-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251027135416/https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/2018/Jun-July/engpdf/91-94.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে এ আই ইউ ডি এফৰ নেতা বদৰুদ্দিন আজমলক কলাপাহাৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanherald.com/video/national/rahul-baba-is-on-assam-visit-as-a-tourist-amit-shah-in-chirang-968720.html|work=Deccan Herald|title=Rahul Baba is on Assam visit as a tourist: Amit Shah in Chirang|date=31 March 2021|access-date=14 November 2021|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114172912/https://www.deccanherald.com/video/national/rahul-baba-is-on-assam-visit-as-a-tourist-amit-shah-in-chirang-968720.html|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক চৰিত্ৰ]] 4d5ylg760yd7gy1rvodokprgltefjke 0 125762 647517 541657 2026-10-25T05:18:56Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 647517 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = কলিংগ যুদ্ধ | partof = মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ বিজয় | image = [[File:Chandragupta Maurya Empire.png|210px]] | caption = [[Kalinga (historical region)|কলিংগ]](বংগ উপসাগৰৰ কাষতে) আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য (নীলা) অশোক দ্য গ্ৰেটৰ আক্ৰমণৰ পূৰ্বে|date {{circa|261 BCE}}, in the 8th year of [[Ashoka]]'s coronation of 268 BCE<ref name=BA30/> | place = [[Kalinga (historical kingdom)|কলিংগ]] | territory = মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে যুক্ত [[Kalinga (historical kingdom)|কলিংগ]] | result = মৌৰ্য বিজয়<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/AtlasOfAncientWorldsDKPublishing2009 |title=Atlas Of Ancient Worlds |date=2009 |publisher=[[DK Publishing]], 375 Hudson Street, New York |isbn=978-0-7566-4512-0 |pages=55 |language=English |quote=The third Mauyran king was Ashoka the Great (ruled 268-232 BCE). In about 265 BCE, Ashoka conquered the kingdom of Kalinga.}}</ref> | combatant1 = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | combatant2 = [[Kalinga (historical kingdom)|কলিংগ]] | commander1 = [[অশোক]]<ref>{{Cite book |last=Stephen |first=Becky |url=http://archive.org/details/india0000step |title=India |date=2010 |publisher=North Babylon Public Library|others=Internet Archive |isbn=978-1-85733-525-5 |pages=20 |quote=Ashoka the Great, born in 304 BCE, was emperor of all of the Indian subcontinent or nearly all. His decision to extend his rule to the unconquered kingdom of Kalinga on the Bay of Bengal brought about a conversion of the man and his empire.}}</ref> | commander2 = Unknown | strength1 = Unknown | strength2 = Unknown | casualties1 = Unknown | casualties2 = ১ লাখ কলিংগ সৈনিকৰ মৃত্যু, ১ লাখ ৫০ হাজাৰ বিতাড়িত (অশোকৰ পৰিসংখ্যা)<ref>[[Ashoka]] ({{reign|268|231}} BCE), ''[[Edicts of Ashoka]]'', [[Ashoka's Major Rock Edict|Major Rock Edict]] 13.</ref><ref>[[Radhakumud Mookerji]] (1988). ''Chandragupta Maurya and His Times''. [[Motilal Banarsidass]] Publ. {{ISBN|81-208-0405-8}}.</ref> | casualties3 = আঢ়ৈ লাখ হত্যা <ref> https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA252 </ref> | conflict_native_name = କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ | native_name_lang = or }} '''কলিংগ যুদ্ধ''' (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত সমাপ্ত হোৱা)<ref name=" BA30">Le Huu Phuoc, Buddhist Architecture, Grafikol 2009, p.30</ref> প্ৰাচীন ভাৰতত মহান অশোকৰ অধীনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য আৰু বৰ্তমানৰ ওড়িশা ৰাজ্য আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ উত্তৰ অংশত পূব উপকূলত অৱস্থিত স্বতন্ত্ৰ সামন্তীয় ৰাজ্য কলিংগৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Ringmar |first=Erik |url=http://archive.org/details/oapen-20.500.12657-24805 |page=53|title=History of International Relations - A Non-European Perspective |date=2019 |language=English |quote=Above all, the spectacular bloodshed which took place at the battle of Kalinga in 260 BCE, in which, reputedly, no fewer than a quarter of a million soldiers died, made him change his ways. Remorseful and disgusted with his previous way of life,..Ashoka the Great, 268-232 BCE, renounced violence, converted to Buddhism, and started a number of projects to improve the lot of the poor, the aged and the widowed.}}</ref> অনুমান কৰা হৈছে যে দয়া নদীৰ পাৰত অৱস্থিত [[ধৌলি]]ৰ ধৌলি পাহাৰত এই যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। কলিংগ যুদ্ধ ভাৰতৰ ইতিহাসৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু মাৰাত্মক যুদ্ধ আছিল।<ref name="WorldAtlas 2016">{{cite web | title=Greatest Battles In The History Of India | website=WorldAtlas | date=2016-09-19 | url=https://www.worldatlas.com/articles/greatest-battles-in-the-history-of-india.html | access-date=2019-06-28}}</ref> অশোকে সিংহাসনত বহাৰ পিছত এইটোৱেই একমাত্ৰ ডাঙৰ যুদ্ধ, আৰু মৌৰ্য সম্ৰাট চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰপৰা আৰম্ভ হোৱা প্ৰাচীন ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য নিৰ্মাণ আৰু সামৰিক বিজয়ৰ সামৰণি পৰে।<ref name=" Raychaudhuri 2006 p. 268">{{cite book | last=Raychaudhuri | first=H. | title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty | publisher=Cosmo Publications | year=2006 | isbn=978-81-307-0291-9 | url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA252 | accessdate=2019-06-27 | page=268,305}}</ref> এই যুদ্ধত প্ৰায় ২ লাখ ৫০ হাজাৰ লোকৰ প্ৰাণহানি হয়।<ref name=" Raychaudhuri 2006 p. 268"/> ==পটভূমি== ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ বিশেষজ্ঞ সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিংগ জনপদে প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book|author=Sudāmā Miśra|title=Janapada state in ancient India|url=https://books.google.com/books?id=Dua1AAAAIAAJ|year=1973|publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana}}</ref> কলিংগ আক্ৰমণৰ কাৰণ আছিল শান্তি অনা আৰু ক্ষমতাৰ লাভ। কলিংগ আছিল শান্তিপ্ৰিয় আৰু কলাত্মকভাৱে দক্ষ লোকেৰে গঠিত এক সমৃদ্ধিশালী অঞ্চল। কলিংগৰ উত্তৰ অংশ উৎকল (উত্তৰ-উত্তৰ, কল-কলিংগ) নামেৰে জনাজাত আছিল, তেওঁলোকে এই অঞ্চলৰপৰা প্ৰথমে নৌসেনা ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু বাণিজ্যৰ বাবে সাগৰৰ পাৰত দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ যাত্ৰা কৰিছিল। সেই কাৰণে কলিংগই কেইবাটাও বন্দৰ আৰু দক্ষ নৌসেনা গঢ়ি তুলিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কলিংগৰ সংস্কৃতি আছিল জনজাতীয় ধৰ্ম, শ্ৰমণ (অৰ্থাৎ বৌদ্ধ, জৈন, অজিবিক আদি) আৰু ব্ৰাহ্মণ ধৰ্মৰ শান্তিপূৰ্ণভাৱে সহ-অৱস্থানৰ মিশ্ৰণ।<ref name="Ramesh Prasad Mohapatra 1986 Page 10">[[Ramesh Prasad Mohapatra]](1986) Page 10. ''Military History of Orissa''. Cosmo Publications, New Delhi {{ISBN|81-7020-282-5}}</ref> কলিংগ নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল যিয়ে তেওঁলোকৰ ৰাজধানী মগধৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২১ চনত নন্দ সাম্ৰাজ্য পতনলৈকে এই অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।<ref>(Raychaudhuri & Mukherjee 1996, pp. 204-209, pp. 270–271)</ref> অশোকৰ ককাক চন্দ্ৰগুপ্তই সম্ভৱতঃ কলিংগ জয় কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল যদিও তেওঁ বিফল হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Nagendra |first=Jaya S. |url=http://archive.org/details/indiaatglance0000nage |title=India at a glance |date=2013 |publisher=Delhi : Kalpaz Publications |others=Internet Archive |isbn=978-81-7835-935-9 |pages=87 |quote=Chandragupta’s son Bindusara expanded the kingdom Turkestan down to modern Mysore and comprised most of the northern India and the Deccan. Only Kalinga remained independent.}}</ref> অশোকে সম্ৰাট হিচাপে নিজকে নিৰাপদে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগে লগে কলিংগ জয় কৰি বিশাল মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাৰ কামত নিয়োজিত হয়।<ref name="Ramesh Prasad Mohapatra 1986 Page 10" /> কিছুমান পণ্ডিতে কলিংগ মৌৰ্যসকলৰ বাবে কৌশলগত ভাবুকি আছিল বুলি যুক্তি আগবঢ়ায়। ইয়াৰ ফলত মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰ আৰু মধ্য ভাৰত উপদ্বীপৰ সম্পত্তিৰ মাজত যোগাযোগ ব্যাহত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। বংগোপসাগৰত বাণিজ্যৰ বাবেও কলিংগই উপকূল ৰেখা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।<ref name=" Roy 2015 p.15 ">{{cite book | last=Roy | first=K. | title=Military Manpower, Armies and Warfare in South Asia | publisher=Taylor & Francis | series=Warfare, Society and Culture | year=2015 | isbn=978-1-317-32128-6 | url=https://books.google.com/books?id=q5JECgAAQBAJ | access-date=2019-06-28 | page=15}}</ref> ==যুদ্ধৰ গতিপথ== {{Cquote|ভাৰতৰ ইতিহাসৰ কোনো যুদ্ধই অশোকৰ কলিংগ যুদ্ধৰ দৰে তীব্ৰতৰ বাবে বা ফলাফলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ নাছিল। মানৱ ইতিহাসৰ বুৰঞ্জীত কোনো যুদ্ধ নাই, যি বিজয়ীৰ হৃদয়ক এই যুদ্ধৰ দৰে অবাধ নিষ্ঠুৰতাৰপৰা আদৰ্শ ধৰ্মপৰায়ণতালৈ সলনি কৰি দিছে। ইয়াৰ অগভীৰ গৰ্ভৰপৰাই পৃথিৱীৰ ইতিহাসে হয়তো কেইখনমান যুদ্ধহে বিচাৰি পাব, যিবোৰ হয়তো এই যুদ্ধৰ সমান কিন্তু ইয়াতকৈ ডাঙৰ বুলি পৰিগণিত যুদ্ধ এখনো নাই। মানৱ জাতিৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস সঁচাকৈয়ে যুদ্ধৰ ইতিহাস আৰু কোনো যুদ্ধই কলিংগ যুদ্ধৰ দৰে সমগ্ৰ যুদ্ধবিধ্বস্তু মানৱ জাতিৰ শান্তিৰ বাবে ইমান সফল অভিযানেৰে শেষ হোৱা নাই। <br>— ৰমেশ প্ৰসাদ মহপাত্ৰ, ওড়িশাৰ সামৰিক ইতিহাস।<ref>[[Ramesh Prasad Mohapatra]] (1986) Page 12. ''Military History of Odisha''. Cosmo Publications, New Delhi {{ISBN|81-7020-282-5}}</ref>}} অশোকৰ ৰাজত্বকালৰ অষ্টম বছৰত তেওঁৰ নিজৰ ইডিক্টছ অৱ অশোকৰ মতে, সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ চনত যুদ্ধ সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref name=BA30/> পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত সিংহাসনৰ বাবে ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত অশোকে কলিংগ জয় কৰাত সফল হৈছিল – কিন্তু সেই বৰ্বৰতাৰ পৰিণতিয়েই যুদ্ধৰ প্ৰতি অশোকৰ দৃষ্টিভংগী সলনি কৰি পুনৰ কেতিয়াও বিজয় যুদ্ধ নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি লৈছিল। চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দৰবাৰৰ গ্ৰীক ইতিহাসবিদ মেগাস্থিনিছৰ মতে কলিংগৰ শাসকৰ পদাতিক, অশ্বাৰোহী আৰু হাতীৰে গঠিত শক্তিশালী সৈন্যবাহিনী আছিল।<ref>{{Cite book|last=Sequeira|first=Dolly E.|title=Total History and Civics|publisher=Morning Star|year=2020|location=Delhi|pages=45, 46}}</ref> ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ববিদ দিলীপ কে চক্ৰৱৰ্তীৰ মতে মৌৰ্য সেনাই সৰগুজা হৈ কলিংগলৈ গৈছিল, যিটো পথেৰে পিছলৈ সমুদ্ৰগুপ্তই কলিংগৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলাইছিল।<ref>{{Cite book |last=Chakrabarty |first=Dilip K. |url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&pg=PA46 |title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties |date=2010-10-18 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-908832-4 |pages=42–43 |language=en |quote=The march of the Mauryan army through Sarguja and the hilly jungle which separates it from Chhattisgarh, and finally through the forests of Dandakaranya to the Kalinga coast. Of course, this reconstruction of the march of the Mauryan army from Pataliputra to the Kalinga coast is hypothetical but logical and probable in view of the fact that a few centuries later, Samudragupta of Magadha followed the same route to march to the Kalinga coast.}}</ref> ==পৰিণতি== অশোকে এই ৰক্তপাত দেখিছিল আৰু অনুভৱ কৰিছিল যে এই ধ্বংসৰ কাৰণ তেওঁ।<ref name="Roy 2015 p. 16">{{cite book | last=Roy | first=K. | title=Military Manpower, Armies and Warfare in South Asia | publisher=Taylor & Francis | series=Warfare, Society and Culture | year=2015 | isbn=978-1-317-32128-6 | url=https://books.google.com/books?id=q5JECgAAQBAJ | access-date=2019-06-28 | page=16}}</ref> {{Cquote|দেৱতাৰ প্ৰিয় ৰজা প্ৰিয়দৰ্শী (অশোক) ৰাজ অভিষেকৰ আঠ বছৰৰ পাছত কলিংগবাসীক জয় কৰিছিল। এক লাখ পঞ্চাশ হাজাৰ লোকক বিতাড়িত কৰা হ’ল, এক লাখ লোকক হত্যা কৰা হ’ল আৰু আৰু বহুতৰে মৃত্যু হ’ল (অন্য কাৰণত)। কলিংগ জয় কৰাৰ পাছত ঈশ্বৰৰ প্ৰিয়জনে ধৰ্মৰ প্ৰতি প্ৰবল প্ৰৱণতা, ধৰ্মৰ প্ৰতি প্ৰেম আৰু ধৰ্মৰ শিক্ষাৰ প্ৰতি অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰিলে। এতিয়া দেৱতাৰ প্ৰিয়জনে কলিংগবাসীক জয় কৰাৰ বাবে গভীৰ অনুশোচনা অনুভৱ কৰিছে। <br>— অশোক, শিলা লিপি নং ১৩<ref>{{cite book|last1=Allen|first1=Charles|title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor|date=2012|publisher=Little, Brown Book Group|isbn=9781408703885|page=82|url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&pg=PT82|access-date=1 May 2018|language=en}}</ref>]}} কলিংগ যুদ্ধৰ প্ৰতি অশোকৰ মনোভাব অশোকৰ আদেশত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। কলিংগ যুদ্ধই ইতিমধ্যে বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী অশোকক জীৱনৰ বাকী সময়খিনি অহিংসা (অহিংসা) আৰু ধৰ্ম-বিজয় (ধৰ্মৰদ্বাৰা বিজয়)ৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিছিল। কলিংগ বিজয়ৰ পিছত অশোকে সাম্ৰাজ্যৰ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ অন্ত পেলাই ৪০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ আপেক্ষিক শান্তি, সম্প্ৰীতি আৰু সমৃদ্ধিৰ যুগ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book |last=Narayan |first=Shovana |url=http://archive.org/details/dancelegacyofpat00nara |title=Dance legacy of Patliputra |date=1999 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India |others=Public Resource |isbn=978-81-230-0699-4 |pages=2 |quote=Commenting upon the achievements of Ashoka the Great, historian Radha Kamal Mukerji says “not only did Emperor Asoka achieve the consolidation of a vast Indian empire based on a unified Indian culture, but he also spread the message of universal peace and concord to the independent Dravidian countries and to the Greek rulers of Asia”.}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধ]] [[শ্ৰেণী:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] 8yx6nq3mel2bvkwr8itfdgtktnw9p7p 0 126070 647500 614374 2026-10-25T04:40:31Z Kandarpajit Kallol 6257 647500 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | image = Indian Museum Sculpture - Ajatasattu worships the Buddha %289217704485%29.jpg | caption = অজাতশত্ৰুৱে বুদ্ধক পূজা কৰে, ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয় [[কলিকতা]] [[ভাৰহুত]] স্তুপৰপৰা সংগ্ৰহ। | death_date = 460 BCE<ref name="Sharma">[https://books.google.com/books?id=giwpDwAAQBAJ&pg=PT158 India's Ancient Past], by R.S. Sharma</ref> or c. 373 BCE<ref name=Sarao/><ref name="auto1">[https://books.google.com/books?id=0IquM4BrJ4YC&dq=ajatashatru&pg=PT92 India: A History. Revised and Updated], by John Keay</ref> | dynasty = হাৰিয়াংকা বংশ | succession = মগধৰ ৰজা | reign = {{circa|492|460 BCE}}<ref> https://books.google.com/books?id=giwpDwAAQBAJ&pg=PT158 </ref> or {{circa|405|373 BCE}}<ref> https://doi.org/10.1177%2F037698360303000201 </ref><ref> https://api.semanticscholar.org/CorpusID:141897826 </ref> | predecessor = [[বিম্বসাৰ]]https://api.semanticscholar.org/CorpusID:141897826 | successor = [[Udayin|Udayabhadra]] | religion = [[জৈন]], [[বৌদ্ধধৰ্ম]] | father = বিম্বিসাৰ | mother = ৰাণী চেলানা, শাসক চেটকাৰ কন্যা <ref name="auto2">{{cite book|last=Rapson|first=Edward James|title=The Cambridge History of India|year=1955|publisher=CUP Archive|page=183}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |title=[Solved] Who was the mother of Ajatashatru, the king of Magadha? |url=https://testbook.com/question-answer/who-was-the-mother-of-ajatashatru-the-king-of-mag--5dbc00c3f60d5d4453ecd0f4 |access-date=2022-08-09 |website=Testbook}}</ref> ([[Jainism]]) <br> Queen [[Kosala Devi|Kosala Devī]] ([[Buddhism]]) | succession1 = চম্পা বা চম্পাপুৰীৰ শাসক | reign1 =? – c.492 or c.405 BCE | spouse = * ৰাজকুমাৰী বাজিৰা * পদ্মাৱতী * ধৰিনী * সুভদ্ৰা | issue = উদয়িন বা উদয়াভদ্ৰ }} '''অজাতশত্ৰু''' ({{lang_en|Ajatashatru}} বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ পালি ভাষাত অজাতশত্তু (পালি: Ajātasattu]) আৰু সংস্কৃত ভাষাত অজাতশত্ৰু (সংস্কৃত: Ajātaśatru) বা জৈন পৰম্পৰাত কুণিকা আৰু কুনিয়া) খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৯২ৰপৰা ৪৬০ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল, বা প্ৰায় ৪০৫ৰ পৰা... ৩৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব। অজাতশত্ৰু পূব ভাৰতৰ হাৰিয়াংকা বংশৰ মগধৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰজা আছিল। অজাতশত্ৰু বিম্বিসাৰ ৰজাৰ পুত্ৰ [[মহাবীৰ]] আৰু [[গৌতম বুদ্ধ]] উভয়ৰে সমসাময়িক আছিল। তেওঁ বলপূৰ্বকভাৱে পিতৃৰপৰা মগধৰাজ্য দখল কৰি বন্দী কৰি ৰাখিলে। লিচ্চাভিসকলৰ নেতৃত্বত বজ্জিকা লীগৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি বৈশালী গণৰাজ্য জয় কৰে। অজাতশত্ৰুৰদ্বাৰা এখন গাঁও দুৰ্গ গঠন কৰি পাটলিপুত্ৰ নগৰ গঠন হৈছিল। অজাতশত্ৰুৱে বিজয় আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ নীতি মানি চলিছিল। কোছালৰ ৰজাকে ধৰি চুবুৰীয়া প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলক পৰাস্ত কৰিছিল; তেওঁৰ ভাতৃসকলে তেওঁৰ লগত বিৰোধিতা কৰি বিম্বিসাৰক যৌতুক হিচাপে দিয়া কাশীলৈ যায় আৰু মগধ আৰু কোশলৰ মাজত যুদ্ধৰ সৃষ্টি কৰে। অজাতশত্ৰুৱে [[কাশী]] দখল কৰি সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহ দখল কৰে। অজাতশত্ৰুৰ অধীনত মগধ উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ==জন্ম== অজাতশত্ৰুক যাক কুনিকা বুলিও জনা যায়। দেউতাকৰ নাম আছিল বিম্বিসাৰ।{{sfn|Dundas|2002|p=36}} চৰকাৰী সংগ্ৰহালয়, মথুৰাৰ প্ৰাচীন শিলালিপিত তেওঁক বৈদেহী পুত্ৰ অজাতশত্ৰু কুনিকা "বৈদেহীৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু কুনিকা" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অজাতশত্ৰুৰ কাহিনী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ত্ৰিপিটক আৰু জৈন আগমত পোৱা যায়। অজাতশত্ৰুৰ জন্মৰ বিৱৰণী দুয়োটা পৰম্পৰাতে কম-বেছি পৰিমাণে মিল আছে। জৈন ধৰ্মৰ মতে অজাতশত্ৰুৰ জন্ম হৈছিল ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী চেল্লনাৰ ঘৰত। <ref name="auto2"/><ref>{{Cite web |title=Bimbisara |url=https://www.worldhistory.org/Bimbisara/ |access-date=2022-08-09 |website=World History Encyclopedia |language=en}}</ref><ref name="auto"/> বৌদ্ধ পৰম্পৰাত অজাতশত্ৰুৰ জন্ম বিম্বিসাৰ আৰু কোশাল দেৱীৰ ঘৰত হোৱা বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। মন কৰিবলগীয়া যে দুয়োগৰাকী ৰাণীক দুয়োখন পৰম্পৰাতে "বৈদেহী" বুলি কোৱা হৈছিল। জৈন ''নিৰৱলীকা সূত্ৰ''ৰ মতে, গৰ্ভাৱস্থাত ৰাণী চেল্লনাৰ স্বামীৰ হৃদয়ৰ ভজা মাংস খাবলৈ আৰু সুৰা খোৱাৰ প্ৰবল ইচ্ছা হৈছিল। ইফালে অতি বুদ্ধিমান ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী নন্দৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ অভয়কুমাৰে হৃদয়ৰ দৰে বনৰীয়া ফল ভাজি ৰাণীক খাবলৈ দিলে। ৰাণীয়ে খাইছিল আৰু পিছলৈ এনে আসুৰিক ইচ্ছা থকাৰ বাবে লাজ পাইছিল আৰু তেওঁ আশংকা কৰিছিল যে সন্তানটো ডাঙৰ হৈ পৰিয়ালৰ বাবে মাৰাত্মক বুলি প্ৰমাণিত হ’ব পাৰে। সেয়ে সন্তান জন্ম হোৱাৰ কেইমাহমানৰ পিছত ৰাণীয়ে তেওঁক ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা শিশুপুত্ৰক পেলাই দিলে। যেতিয়া শিশুটি জাবৰ পেলোৱা ঠাইৰ ওচৰত পৰি আছিল, তেতিয়া এটা কুকুৰে তাৰ সৰু আঙুলিটো কামুৰিলে। ৰজা বিম্বিসাৰে শিশুটিক বাহিৰলৈ পেলোৱাৰ কথা গম পাই বাহিৰলৈ দৌৰি আহি শিশুটিক তুলি লৈ তাৰ তেজ ওলোৱা সৰু আঙুলিটো মুখত ভৰাই তেজ ওলোৱা বন্ধ হোৱালৈকে চুহি খাই থাকিল আৰু ভাল নোহোৱালৈকে দিনে দিনে এইদৰেই কৰি থাকিল। শিশুটিৰ সৰু আঙুলিটো ঘাঁ হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''কুনিকা'' "ঘাঁ হোৱা আঙুলি" বুলি নামেৰেও মতা হৈছিল। পিছলৈ তেওঁৰ নাম ''অশোকচন্দ'' ৰখা হয়।<ref>Jain Aagam Uvavai Sutra chapter: Kunika</ref> [[বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় "অথকথা"ত উপৰ্যুক্ত কাহিনীটো প্ৰায় একেই, মাথোঁ কোছালদেৱীয়ে বিম্বিচাৰৰ বাহুৰপৰা তেজ পান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল; ৰজাই তাইক বাধ্য কৰাইছিল আৰু পিছলৈ যেতিয়া শিশুটিক জাবৰ পেলোৱা ঠাইৰ ওচৰত পেলাই দিয়া হৈছিল, তেতিয়া সংক্ৰমণৰ বাবে তেওঁৰ সৰু আঙুলিটোত ফোঁহা হৈছিল আৰু ৰজাই সেইটো চুহি খাইছিল আৰু এবাৰ চুপি থাকোঁতে ফোঁহাটো ৰজাৰ মুখৰ ভিতৰত ফাটি গৈছিল। যদিও সন্তানৰ প্ৰতি থকা মৰমৰ বাবে তেওঁ পূজখিনি থু হিচাপে পেলোৱা নাছিল। বৰঞ্চ গিলি পেলাইছিল। ==বৈশালীৰ ওপৰত যুদ্ধ আৰু জয়== খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৮৪–৪৬৮ চনৰ ভিতৰত অজাতশত্ৰু আৰু লিচ্চৱীৰ মাজত হোৱা কাজিয়াৰ ফলত পিছৰজনৰ পৰাজয় হয়। {{sfn|Upinder Singh|2016|p=272}} {{multiple image | align = right | caption_align = center | direction =vertical | total_width=250 | image2 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg | caption2 = অজাতশত্ৰুৱে বজ্জিকা লীগ আৰু মৰিয়া জয় কৰাৰ পাছত পূব গংগা সমভূমিৰ মানচিত্ৰ | image3 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's conquest of Kosala.jpg | caption3 = অজাতাশত্ৰুৱে কোশল জয় কৰাৰ পিছৰ পূব গংগা সমভূমি | footer= }} ==জৈন কিংবদন্তি== এবাৰ অজাতশত্ৰুৰ পত্নী ৰাণী পদ্মৱতী সন্ধিয়া নিজৰ বেলকনিত বহি আছিল। সেই সময়তে তেওঁ দেখিলে যে হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰাৰ পত্নীসহ হাতী "সেচনাকা"ৰ ওপৰত বহি আছে আৰু এগৰাকী পত্নীয়ে পিন্ধিছে ১৮টা ঐশ্বৰিক হাৰ। তেনেতে তলৰ বাৰীৰপৰা এগৰাকী দাসীয়ে কথা পাতি থকা শুনিলে। "ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত সুখ ভোগ কৰে হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰহে দেখোন। ৰজাই নহয়।" এই কথা শুনি পদ্মৱতীয়ে ভাবিলে "মোৰ হাতত দুয়োটা মণি নাথাকিলে ৰাজ্যৰ কি কাম?" গতিকে, সেই নিশাই পদ্মাৱতীয়ে তাইৰ ভাবনা অজাতশত্ৰুৰ লগত আলোচনা কৰি নিজৰ দাবীত অত্যধিক জোৰদাৰ হৈ পৰিল। অজাতশত্ৰুৱে অৱশেষত মান্তি হৈ দুয়োজন ভাতৃলৈ হাতী আৰু হাৰটো তেওঁক দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে, যিটো তেওঁৰ দুয়োজন ভাতৃয়ে এই উপহাৰবোৰ তেওঁলোকৰ মৰমৰ পিতৃয়ে দিয়া বুলি অস্বীকাৰ কৰিলে গতিকে তেওঁলোকে দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। অজাতশত্ৰুৱে তিনিবাৰ অনুৰোধ কৰিছিল যদিও তিনিবাৰো একে উত্তৰ পাইছিল। এই কথাই তেওঁক অতিশয় বিৰক্ত কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ নিজৰ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ পঠিয়াইছিল। ইফালে হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰসকলে এটা সুযোগ দেখি পলায়ন কৰি মাতৃৰফালৰপৰা দাদা চেতকৰ ওচৰলৈ পলায়ন কৰে যি বৈশালী গণৰাজ্যৰ মহাৰাজ্যৰ (বজ্জী/লিচ্চাভি জনগোষ্ঠী) ৰজা আছিল। অজাতশত্ৰুৰ বাবে এয়াই যথেষ্ট আছিল। তেওঁ নিজৰ আঢ়ৈ ভাতৃ কলকুমাৰসকলক (১০ কলাকুমাৰ, ৰজা বিম্বিচাৰ আৰু ১০ কলি ৰাণী কালি, সুকালী, মহাকালী আদি)ক নিজৰ সৈন্যবাহিনীক নিজৰ সৈন্যৰ সৈতে একত্ৰিত কৰিবলৈ মাতিছিল, যিহেতু অজাতশত্ৰুৰ সকলোৱে জানে যে বৈশালী গণৰাজ্য অতীতত সদায় অজেয় হৈ আছিল আৰু তেওঁ অকলেই ইয়াক পৰাস্ত কৰিব নোৱাৰিব। প্ৰতিখন কলাকুমাৰাই ৩০০০ ঘোঁৰা, ৩০০০ হাতী, ৩০০০ ৰথ আৰু ৩০০০০ পদাতিক সৈন্য প্ৰত্যেকেই আনিছিল। আনহাতে, চেতকে নাতি অজাতশত্ৰুৰ লগত যুঁজিবলৈ নিজৰ মিত্ৰসকলক (৯ মল্ল, ৯ জন লিচ্ভী আৰু কাছি-কোশালৰ ১৮ জন ৰজা) আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। এই আটাইকেইজন ৰজাই ৩০০০ ঘোঁৰা, ৩০০০ হাতী, ৩০০০ ৰথ আৰু ৩০০০ টকাকৈ পদাতিক সৈন্য লৈ আহিছিল। এইদৰে সকলো মিলি ৫৭০০০ হাতী, ৫৭০০০ ৰথ, ৫৭০০০ ঘোঁৰা আৰু ৫৭০০০০০ পদাতিক সৈন্য আছিল। যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। ৰজা চেটক [[মহাবীৰ]]ৰ ভক্তি অনুগামী আছিল আৰু যুদ্ধত প্ৰতিদিনে এটাতকৈ অধিক কাঁড় নিক্ষেপ নকৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা আছিল। চেতকৰ লক্ষ্য যে নিখুঁত আৰু তেওঁৰ কাঁড়বোৰ ভুলহীন বুলি সকলোৱে জানিছিল। তেওঁৰ প্ৰথম কাঁড়ে অজাতশত্ৰুৰ সেনাপতি এজন কলাকুমাৰক হত্যা কৰে। একেৰাহে ৯ দিনত বাকী নটা কলাকুমাৰক চেতকে হত্যা কৰিলে। পুত্ৰৰ মৃত্যুত গভীৰ শোকত ভাগি পৰা কালি ৰাণীসকলক মহাবীৰৰ পৱিত্ৰ ক্ৰমত সন্ন্যাসী হিচাপে দীক্ষা দিয়া হয়। অজাতশত্ৰুৱে পৰাজয়ৰ দিশে আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ তিনিদিন তপস্যা কৰি শক্ৰেন্দ্ৰ আৰু চৰমেন্দ্ৰ (বিভিন্ন স্বৰ্গৰ ইন্দ্ৰ)ক প্ৰাৰ্থনা কৰে, যিসকলে তাৰ পিছত তেওঁক যুদ্ধত সহায় কৰে। চেতকৰ লক্ষ্যস্থিৰ কাঁড়ৰপৰা ৰক্ষা কৰিলে। যুদ্ধখন অতি ভয়াবহ হৈ পৰিল আৰু ইন্দ্ৰৰ ঐশ্বৰিক প্ৰভাৱত অজাতশত্ৰুৰ লোকে নিক্ষেপ কৰা শিলগুটি, খেৰ, পাতবোৰো চেতকৰ সৈন্যৰ ওপৰত শিলৰ দৰে পৰি যোৱা বুলি কোৱা হয়। এইদৰে এই অস্ত্ৰৰ নাম "মহাশিলকান্তক" ৰখা হ'ল, অৰ্থাৎ যি অস্ত্ৰৰ যোগেদি এক লাখতকৈ অধিক (এক লাখ) লোকৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত ইন্দ্ৰসকলে অজাতশত্ৰুক দোল খাই থকা ডালযুক্ত গদা থকা এটা বিশাল, স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে গতিশীল ৰথ, (আৰু কোৱা হয় যে চাৰ্মেন্দ্ৰ নিজেই চলাইছিল)। ৰথখনে যুদ্ধক্ষেত্ৰত লাখ লাখ সৈনিকক চেপি ধৰি ঘূৰি ফুৰিছিল। এই যুদ্ধৰথৰ নাম আছিল "ৰথা-মুছালা।" এই যুদ্ধত চেতক পৰাজিত হয়। কিন্তু, চেতকৰ লগে লগে বাকীবোৰেও বৈশালীৰ নগৰৰ দেৱালৰ ভিতৰত আশ্ৰয় লৈ মূল দুৱাৰখন বন্ধ কৰি দিলে। বৈশালীৰ চাৰিওফালে থকা দেৱালবোৰ ইমানেই মজপুত আছিল যে অজাতশত্ৰুৱে সেইবোৰ ভাঙিব নোৱাৰিলে। বহু দিন পাৰ হৈ গ’ল, অজাতশত্ৰু ক্ৰোধিত হৈ পুনৰ ইন্দ্ৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, কিন্তু এইবাৰ ইন্দ্ৰই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। কিন্তু অজাতশত্ৰুক এগৰাকী অৰ্ধদেৱীৰ এজন বক্তব্যই জনাইছিল "'শ্ৰমণ (সন্ন্যাসী) কুলভালক'ৰ বিয়া হ'লে বৈশালী জয় কৰিব পাৰি।" অজাতশত্ৰুৱে সন্ন্যাসী কুলভালকৰ বিষয়ে সোধা-পোছা কৰি ভক্ত অনুগামীৰ বেশত বেশ্যা "মগধিকা"ক মাতি পঠিয়ালে। পতিত মহিলাগৰাকীয়ে সন্ন্যাসীজনক নিজৰফালে প্ৰলোভিত কৰি শেষত, সন্ন্যাসীয়ে সন্ন্যাসীত্ব ত্যাগ কৰি তাইক বিয়া কৰালে। পাছলৈ মগধিকে অজাতশত্ৰুৰ আদেশত জ্যোতিষীৰ বেশ পিন্ধি বৈশালীত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ কুলভালক মন-মগজু বেলেগ কৰি পেলালে। অতি কষ্টৰে তেওঁ বৈশালীত প্ৰৱেশ কৰিলেই গম পালে যে "মুনিসুব্ৰত"ৰ বাবে উৎসৰ্গিত "চৈত্য" (বেদী)দ্বাৰা নগৰখন ৰক্ষা কৰা হৈছে। কুলভালাকে তেতিয়া মানুহক ক’বলৈ ধৰিলে যে এই বেদীৰ বাবেই চহৰখনে দুৰ্ভাগ্যৰ মাজেৰে ভোগ কৰিবলগীয়া হৈছে। লোকসকলে বেদীটোক তাৰ ভেটিৰপৰাই উভালি পেলালে। কুলৱালাকে সংকেত দিলে আৰু পূৰ্বৰ ব্যৱস্থা অনুসৰি অজাতশত্ৰুৱে নগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। এইটোৱেই আছিল শেষ আক্ৰমণ। বৈশালী অজাতশত্ৰুৱে জয় কৰে। অজাতশত্ৰুৰ সৈন্যই সজোৱা লোহাৰ দণ্ড আৰু জুইৰে এটা গাঁতত পৰি সেচনাকা হাতীটোৰ মৃত্যু হয়। পিছলৈ হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰসকলক মহাবীৰৰ পৱিত্ৰ ক্ৰমত সন্ন্যাসী হিচাপে দীক্ষা দিয়া হয়। চেতকে "ছাল’লেকহ্ন" (মৃত্যুৰ পৰ্যন্ত উপবাস) অভ্যাস কৰিছিল। অজাতশত্ৰুৱে কেৱল বৈশালিয়েই নহয় কাছি-কোশালকো জয় কৰিছিল। ==বৌদ্ধ কিংবদন্তি== [[গংগা]] নদীৰ পাৰৰ এখন গাঁৱৰ ওচৰত এটা হীৰাৰ খনি আছিল। অজাতশত্ৰু আৰু বজ্জীৰ লিচ্চৱীৰ মাজত হীৰাৰ অংশ সমান হ’ব বুলি চুক্তি কৰা হৈছিল। কিন্তু নিৰ্মল অলসতাৰ বাবে অজাতশত্ৰুৱে নিজৰ অংশ সংগ্ৰহ কৰিব নোৱাৰিলে আৰু বেছিভাগ হীৰা লিচ্ছাৱীসকলে লৈ গ’ল। সময়ৰ লগে লগে অৱশেষত অজাতশত্ৰুৱে বিৰক্ত হৈ তাৰ বাবে কিবা এটা কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। যিহেতু তেওঁ ভাবিছিল যে সমগ্ৰ বৈশালীৰ কনফেডাৰেচনৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াটো প্ৰায় অসম্ভৱ হ’ব পাৰে, সেয়েহে তেওঁ ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে শক্তিশালী বজ্জীসকলক নিৰ্মূল কৰি পেলোৱা আৰু তেওঁলোকক নিঃশেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। বৈশালী কিয় ইমান অজেয় হ’ব লাগে বুলি সুধিবলৈ তেওঁ নিজৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভাস্কৰক বুদ্ধৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; যাৰ বাবে বুদ্ধই সাতটা কাৰণ দিছিল। সেইবিলাক আছিল: বজ্জীসকলে সদায় সভা-সমিতি, তেওঁলোকৰ অনুশাসিত আচৰণ, বয়োজ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান, মহিলাৰ প্ৰতি সন্মান, কন্যাক বলপূৰ্বকভাৱে বিয়া কৰাব নোৱাৰা, আৰ্হতসকলক আধ্যাত্মিক সুৰক্ষা দিয়া আৰু শেষত, মূল কাৰণ আছিল চৈত্য (বেদী), যিটো চহৰৰ ভিতৰত আছিল। এনেদৰে অজাতশত্ৰুৱে মুখ্যমন্ত্ৰী ভাস্কৰৰ সহায়ত বজ্জীসকলক বিভাজিত কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু ভিতৰৰ চৈত্যবোৰো ভাঙি পেলায়। এই যুদ্ধৰ সময়ত অজাতশত্ৰুৱে দুয়োফালে দোল খাই থকা গদা আৰু ব্লেড থকা চেঁচা ৰথ ব্যৱহাৰ কৰি তাৰদ্বাৰা চহৰখন আক্ৰমণ কৰি জয় কৰে। [[File:Rajgir - Bimbisar Jail.jpg|alt=Bimbisara jail where king Bimbisara kept in custody by his own son king Ajatashatru|thumb| বিম্বিসাৰৰ কাৰাগাৰ য'ত ৰজা বিম্বিসাৰক তেওঁৰ নিজৰেই পুত্ৰ ৰজা অজাতশত্ৰুই জিম্মাত ৰাখিছিল। ]] ==ৰাজধানী== পিতৃৰ মৃত্যুৰ বাবে অজাতশত্ৰুৱে ৰাজধানী ৰাজগৃহৰপৰা চম্পালৈ স্থানান্তৰ কৰে। {{sfn|Natubhai Shah|2004|p=42}} ==পৰিয়াল== ==জৈনধৰ্মীয় কিংবদন্তি== "নিৰয়াৱলীয়া সুত" মতে অজাতশত্ৰুৰ জন্ম হৈছিল ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী চেল্লনাৰ ঘৰত। চেল্লনা বৈশালীৰ ৰজা চেটকৰ কন্যা আছিল। আনহাতে চেতক মহাবীৰৰ মাতৃ ৰাণী ত্ৰিছালাৰ ভাতৃ আছিল। অজাতশত্ৰুৰ আঠগৰাকী পত্নী আছিল। ==বৌদ্ধধৰ্মীয় কিংবদন্তি== "দীঘ নিকায়া"ৰ মতে অজাতশত্ৰুৰ জন্ম হৈছিল ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী কোশল দেৱীৰ ঘৰত। "মহা-কোশলা"আছিল কোশলৰ ৰজাৰ কন্যা আৰু পিছলৈ সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱা প্ৰসেনজিতৰ ভগ্নী আছিল। অজাতশত্ৰুৰ ৫০০ গৰাকী পত্নী আছিল যদিও প্ৰধান পত্নী আছিল ৰাজকুমাৰী বাজিৰা। {{sfn|Upinder Singh|2016|p=271}} [[কাশী]] নগৰখন বিম্বিসাৰক যৌতুক হিচাপে দিছিল মহা-কোশলে। বিম্বিসাৰৰ হত্যাৰ পিছত প্ৰসেনজিতে চহৰখন পুনৰ দখল কৰে। ইয়াৰ ফলত অজাতশত্ৰু আৰু প্ৰসেনজিতৰ মাজত যুদ্ধ হয়। শান্তি চুক্তিত যুদ্ধৰ অন্ত পৰে, তাৰফলত প্ৰসেনাজিতে তেওঁৰ কন্যা বাজিৰাক বিয়া কৰায়। পাছলৈ অজাতশত্ৰুৰ উদয়াভদ্দ বা উদয়াভদ্ৰ নামেৰে এটি পুত্ৰ জন্ম হয়। ==মৃত্যু== বৌদ্ধধমীয় "দীঘলীয়া কালক্ৰম"ত লিপিবদ্ধ অনুযায়ী অজাতশত্ৰুৰ মৃত্যুৰ বিৱৰণী গ.  ৪৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব বুলি কোৱা হৈছে। {{circa|461 BCE}}.{{sfn|Thapar |1990|p=56}} জৈন আৰু বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ মাজত তেওঁৰ মৃত্যুৰ বিৱৰণী বহু পৰিমাণে পৃথক। আন কিছুমান বিৱৰণীয়ে প্ৰায় এশ বছৰৰ পিছৰফালে তেওঁৰ মৃত্যু হোৱা বছৰ বুলি আঙুলিয়াই দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] jxb4whaafr4ffa9bzbfw3eagfdcwube 647501 647500 2026-10-25T04:40:48Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647501 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | image = Indian Museum Sculpture - Ajatasattu worships the Buddha %289217704485%29.jpg | caption = অজাতশত্ৰুৱে বুদ্ধক পূজা কৰে, ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয় [[কলিকতা]] [[ভাৰহুত]] স্তুপৰপৰা সংগ্ৰহ। | death_date = 460 BCE<ref name="Sharma">[https://books.google.com/books?id=giwpDwAAQBAJ&pg=PT158 India's Ancient Past], by R.S. Sharma</ref> or c. 373 BCE<ref name=Sarao/><ref name="auto1">[https://books.google.com/books?id=0IquM4BrJ4YC&dq=ajatashatru&pg=PT92 India: A History. Revised and Updated], by John Keay</ref> | dynasty = হাৰিয়াংকা বংশ | succession = মগধৰ ৰজা | reign = {{circa|492|460 BCE}}<ref> https://books.google.com/books?id=giwpDwAAQBAJ&pg=PT158 </ref> or {{circa|405|373 BCE}}<ref> https://doi.org/10.1177%2F037698360303000201 </ref><ref> https://api.semanticscholar.org/CorpusID:141897826 </ref> | predecessor = [[বিম্বসাৰ]]https://api.semanticscholar.org/CorpusID:141897826 | successor = [[Udayin|Udayabhadra]] | religion = [[জৈন]], [[বৌদ্ধধৰ্ম]] | father = বিম্বিসাৰ | mother = ৰাণী চেলানা, শাসক চেটকাৰ কন্যা <ref name="auto2">{{cite book|last=Rapson|first=Edward James|title=The Cambridge History of India|year=1955|publisher=CUP Archive|page=183}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |title=[Solved] Who was the mother of Ajatashatru, the king of Magadha? |url=https://testbook.com/question-answer/who-was-the-mother-of-ajatashatru-the-king-of-mag--5dbc00c3f60d5d4453ecd0f4 |access-date=2022-08-09 |website=Testbook}}</ref> ([[Jainism]]) <br> Queen [[Kosala Devi|Kosala Devī]] ([[Buddhism]]) | succession1 = চম্পা বা চম্পাপুৰীৰ শাসক | reign1 =? – c.492 or c.405 BCE | spouse = * ৰাজকুমাৰী বাজিৰা * পদ্মাৱতী * ধৰিনী * সুভদ্ৰা | issue = উদয়িন বা উদয়াভদ্ৰ }} '''অজাতশত্ৰু''' ({{lang_en|Ajatashatru}} বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ পালি ভাষাত অজাতশত্তু (পালি: Ajātasattu]) আৰু সংস্কৃত ভাষাত অজাতশত্ৰু (সংস্কৃত: Ajātaśatru) বা জৈন পৰম্পৰাত কুণিকা আৰু কুনিয়া) খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৯২ৰপৰা ৪৬০ চনলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল, বা প্ৰায় ৪০৫ৰ পৰা... ৩৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব। অজাতশত্ৰু পূব ভাৰতৰ হাৰিয়াংকা বংশৰ মগধৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰজা আছিল। অজাতশত্ৰু বিম্বিসাৰ ৰজাৰ পুত্ৰ [[মহাবীৰ]] আৰু [[গৌতম বুদ্ধ]] উভয়ৰে সমসাময়িক আছিল। তেওঁ বলপূৰ্বকভাৱে পিতৃৰপৰা মগধৰাজ্য দখল কৰি বন্দী কৰি ৰাখিলে। লিচ্চাভিসকলৰ নেতৃত্বত বজ্জিকা লীগৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি বৈশালী গণৰাজ্য জয় কৰে। অজাতশত্ৰুৰদ্বাৰা এখন গাঁও দুৰ্গ গঠন কৰি পাটলিপুত্ৰ নগৰ গঠন হৈছিল। অজাতশত্ৰুৱে বিজয় আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ নীতি মানি চলিছিল। কোছালৰ ৰজাকে ধৰি চুবুৰীয়া প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলক পৰাস্ত কৰিছিল; তেওঁৰ ভাতৃসকলে তেওঁৰ লগত বিৰোধিতা কৰি বিম্বিসাৰক যৌতুক হিচাপে দিয়া কাশীলৈ যায় আৰু মগধ আৰু কোশলৰ মাজত যুদ্ধৰ সৃষ্টি কৰে। অজাতশত্ৰুৱে [[কাশী]] দখল কৰি সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহ দখল কৰে। অজাতশত্ৰুৰ অধীনত মগধ উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয়। ==জন্ম== অজাতশত্ৰুক যাক কুনিকা বুলিও জনা যায়। দেউতাকৰ নাম আছিল বিম্বিসাৰ।{{sfn|Dundas|2002|p=36}} চৰকাৰী সংগ্ৰহালয়, মথুৰাৰ প্ৰাচীন শিলালিপিত তেওঁক বৈদেহী পুত্ৰ অজাতশত্ৰু কুনিকা "বৈদেহীৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু কুনিকা" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অজাতশত্ৰুৰ কাহিনী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ত্ৰিপিটক আৰু জৈন আগমত পোৱা যায়। অজাতশত্ৰুৰ জন্মৰ বিৱৰণী দুয়োটা পৰম্পৰাতে কম-বেছি পৰিমাণে মিল আছে। জৈন ধৰ্মৰ মতে অজাতশত্ৰুৰ জন্ম হৈছিল ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী চেল্লনাৰ ঘৰত। <ref name="auto2"/><ref>{{Cite web |title=Bimbisara |url=https://www.worldhistory.org/Bimbisara/ |access-date=2022-08-09 |website=World History Encyclopedia |language=en}}</ref><ref name="auto"/> বৌদ্ধ পৰম্পৰাত অজাতশত্ৰুৰ জন্ম বিম্বিসাৰ আৰু কোশাল দেৱীৰ ঘৰত হোৱা বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। মন কৰিবলগীয়া যে দুয়োগৰাকী ৰাণীক দুয়োখন পৰম্পৰাতে "বৈদেহী" বুলি কোৱা হৈছিল। জৈন ''নিৰৱলীকা সূত্ৰ''ৰ মতে, গৰ্ভাৱস্থাত ৰাণী চেল্লনাৰ স্বামীৰ হৃদয়ৰ ভজা মাংস খাবলৈ আৰু সুৰা খোৱাৰ প্ৰবল ইচ্ছা হৈছিল। ইফালে অতি বুদ্ধিমান ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী নন্দৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ অভয়কুমাৰে হৃদয়ৰ দৰে বনৰীয়া ফল ভাজি ৰাণীক খাবলৈ দিলে। ৰাণীয়ে খাইছিল আৰু পিছলৈ এনে আসুৰিক ইচ্ছা থকাৰ বাবে লাজ পাইছিল আৰু তেওঁ আশংকা কৰিছিল যে সন্তানটো ডাঙৰ হৈ পৰিয়ালৰ বাবে মাৰাত্মক বুলি প্ৰমাণিত হ’ব পাৰে। সেয়ে সন্তান জন্ম হোৱাৰ কেইমাহমানৰ পিছত ৰাণীয়ে তেওঁক ৰাজপ্ৰাসাদৰপৰা শিশুপুত্ৰক পেলাই দিলে। যেতিয়া শিশুটি জাবৰ পেলোৱা ঠাইৰ ওচৰত পৰি আছিল, তেতিয়া এটা কুকুৰে তাৰ সৰু আঙুলিটো কামুৰিলে। ৰজা বিম্বিসাৰে শিশুটিক বাহিৰলৈ পেলোৱাৰ কথা গম পাই বাহিৰলৈ দৌৰি আহি শিশুটিক তুলি লৈ তাৰ তেজ ওলোৱা সৰু আঙুলিটো মুখত ভৰাই তেজ ওলোৱা বন্ধ হোৱালৈকে চুহি খাই থাকিল আৰু ভাল নোহোৱালৈকে দিনে দিনে এইদৰেই কৰি থাকিল। শিশুটিৰ সৰু আঙুলিটো ঘাঁ হোৱাৰ বাবে তেওঁক ''কুনিকা'' "ঘাঁ হোৱা আঙুলি" বুলি নামেৰেও মতা হৈছিল। পিছলৈ তেওঁৰ নাম ''অশোকচন্দ'' ৰখা হয়।<ref>Jain Aagam Uvavai Sutra chapter: Kunika</ref> [[বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় "অথকথা"ত উপৰ্যুক্ত কাহিনীটো প্ৰায় একেই, মাথোঁ কোছালদেৱীয়ে বিম্বিচাৰৰ বাহুৰপৰা তেজ পান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল; ৰজাই তাইক বাধ্য কৰাইছিল আৰু পিছলৈ যেতিয়া শিশুটিক জাবৰ পেলোৱা ঠাইৰ ওচৰত পেলাই দিয়া হৈছিল, তেতিয়া সংক্ৰমণৰ বাবে তেওঁৰ সৰু আঙুলিটোত ফোঁহা হৈছিল আৰু ৰজাই সেইটো চুহি খাইছিল আৰু এবাৰ চুপি থাকোঁতে ফোঁহাটো ৰজাৰ মুখৰ ভিতৰত ফাটি গৈছিল। যদিও সন্তানৰ প্ৰতি থকা মৰমৰ বাবে তেওঁ পূজখিনি থু হিচাপে পেলোৱা নাছিল। বৰঞ্চ গিলি পেলাইছিল। ==বৈশালীৰ ওপৰত যুদ্ধ আৰু জয়== খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৮৪–৪৬৮ চনৰ ভিতৰত অজাতশত্ৰু আৰু লিচ্চৱীৰ মাজত হোৱা কাজিয়াৰ ফলত পিছৰজনৰ পৰাজয় হয়। {{sfn|Upinder Singh|2016|p=272}} {{multiple image | align = right | caption_align = center | direction =vertical | total_width=250 | image2 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg | caption2 = অজাতশত্ৰুৱে বজ্জিকা লীগ আৰু মৰিয়া জয় কৰাৰ পাছত পূব গংগা সমভূমিৰ মানচিত্ৰ | image3 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's conquest of Kosala.jpg | caption3 = অজাতাশত্ৰুৱে কোশল জয় কৰাৰ পিছৰ পূব গংগা সমভূমি | footer= }} ==জৈন কিংবদন্তি== এবাৰ অজাতশত্ৰুৰ পত্নী ৰাণী পদ্মৱতী সন্ধিয়া নিজৰ বেলকনিত বহি আছিল। সেই সময়তে তেওঁ দেখিলে যে হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰাৰ পত্নীসহ হাতী "সেচনাকা"ৰ ওপৰত বহি আছে আৰু এগৰাকী পত্নীয়ে পিন্ধিছে ১৮টা ঐশ্বৰিক হাৰ। তেনেতে তলৰ বাৰীৰপৰা এগৰাকী দাসীয়ে কথা পাতি থকা শুনিলে। "ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত সুখ ভোগ কৰে হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰহে দেখোন। ৰজাই নহয়।" এই কথা শুনি পদ্মৱতীয়ে ভাবিলে "মোৰ হাতত দুয়োটা মণি নাথাকিলে ৰাজ্যৰ কি কাম?" গতিকে, সেই নিশাই পদ্মাৱতীয়ে তাইৰ ভাবনা অজাতশত্ৰুৰ লগত আলোচনা কৰি নিজৰ দাবীত অত্যধিক জোৰদাৰ হৈ পৰিল। অজাতশত্ৰুৱে অৱশেষত মান্তি হৈ দুয়োজন ভাতৃলৈ হাতী আৰু হাৰটো তেওঁক দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে, যিটো তেওঁৰ দুয়োজন ভাতৃয়ে এই উপহাৰবোৰ তেওঁলোকৰ মৰমৰ পিতৃয়ে দিয়া বুলি অস্বীকাৰ কৰিলে গতিকে তেওঁলোকে দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। অজাতশত্ৰুৱে তিনিবাৰ অনুৰোধ কৰিছিল যদিও তিনিবাৰো একে উত্তৰ পাইছিল। এই কথাই তেওঁক অতিশয় বিৰক্ত কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ নিজৰ লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ পঠিয়াইছিল। ইফালে হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰসকলে এটা সুযোগ দেখি পলায়ন কৰি মাতৃৰফালৰপৰা দাদা চেতকৰ ওচৰলৈ পলায়ন কৰে যি বৈশালী গণৰাজ্যৰ মহাৰাজ্যৰ (বজ্জী/লিচ্চাভি জনগোষ্ঠী) ৰজা আছিল। অজাতশত্ৰুৰ বাবে এয়াই যথেষ্ট আছিল। তেওঁ নিজৰ আঢ়ৈ ভাতৃ কলকুমাৰসকলক (১০ কলাকুমাৰ, ৰজা বিম্বিচাৰ আৰু ১০ কলি ৰাণী কালি, সুকালী, মহাকালী আদি)ক নিজৰ সৈন্যবাহিনীক নিজৰ সৈন্যৰ সৈতে একত্ৰিত কৰিবলৈ মাতিছিল, যিহেতু অজাতশত্ৰুৰ সকলোৱে জানে যে বৈশালী গণৰাজ্য অতীতত সদায় অজেয় হৈ আছিল আৰু তেওঁ অকলেই ইয়াক পৰাস্ত কৰিব নোৱাৰিব। প্ৰতিখন কলাকুমাৰাই ৩০০০ ঘোঁৰা, ৩০০০ হাতী, ৩০০০ ৰথ আৰু ৩০০০০ পদাতিক সৈন্য প্ৰত্যেকেই আনিছিল। আনহাতে, চেতকে নাতি অজাতশত্ৰুৰ লগত যুঁজিবলৈ নিজৰ মিত্ৰসকলক (৯ মল্ল, ৯ জন লিচ্ভী আৰু কাছি-কোশালৰ ১৮ জন ৰজা) আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। এই আটাইকেইজন ৰজাই ৩০০০ ঘোঁৰা, ৩০০০ হাতী, ৩০০০ ৰথ আৰু ৩০০০ টকাকৈ পদাতিক সৈন্য লৈ আহিছিল। এইদৰে সকলো মিলি ৫৭০০০ হাতী, ৫৭০০০ ৰথ, ৫৭০০০ ঘোঁৰা আৰু ৫৭০০০০০ পদাতিক সৈন্য আছিল। যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। ৰজা চেটক [[মহাবীৰ]]ৰ ভক্তি অনুগামী আছিল আৰু যুদ্ধত প্ৰতিদিনে এটাতকৈ অধিক কাঁড় নিক্ষেপ নকৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা আছিল। চেতকৰ লক্ষ্য যে নিখুঁত আৰু তেওঁৰ কাঁড়বোৰ ভুলহীন বুলি সকলোৱে জানিছিল। তেওঁৰ প্ৰথম কাঁড়ে অজাতশত্ৰুৰ সেনাপতি এজন কলাকুমাৰক হত্যা কৰে। একেৰাহে ৯ দিনত বাকী নটা কলাকুমাৰক চেতকে হত্যা কৰিলে। পুত্ৰৰ মৃত্যুত গভীৰ শোকত ভাগি পৰা কালি ৰাণীসকলক মহাবীৰৰ পৱিত্ৰ ক্ৰমত সন্ন্যাসী হিচাপে দীক্ষা দিয়া হয়। অজাতশত্ৰুৱে পৰাজয়ৰ দিশে আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ তিনিদিন তপস্যা কৰি শক্ৰেন্দ্ৰ আৰু চৰমেন্দ্ৰ (বিভিন্ন স্বৰ্গৰ ইন্দ্ৰ)ক প্ৰাৰ্থনা কৰে, যিসকলে তাৰ পিছত তেওঁক যুদ্ধত সহায় কৰে। চেতকৰ লক্ষ্যস্থিৰ কাঁড়ৰপৰা ৰক্ষা কৰিলে। যুদ্ধখন অতি ভয়াবহ হৈ পৰিল আৰু ইন্দ্ৰৰ ঐশ্বৰিক প্ৰভাৱত অজাতশত্ৰুৰ লোকে নিক্ষেপ কৰা শিলগুটি, খেৰ, পাতবোৰো চেতকৰ সৈন্যৰ ওপৰত শিলৰ দৰে পৰি যোৱা বুলি কোৱা হয়। এইদৰে এই অস্ত্ৰৰ নাম "মহাশিলকান্তক" ৰখা হ'ল, অৰ্থাৎ যি অস্ত্ৰৰ যোগেদি এক লাখতকৈ অধিক (এক লাখ) লোকৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত ইন্দ্ৰসকলে অজাতশত্ৰুক দোল খাই থকা ডালযুক্ত গদা থকা এটা বিশাল, স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে গতিশীল ৰথ, (আৰু কোৱা হয় যে চাৰ্মেন্দ্ৰ নিজেই চলাইছিল)। ৰথখনে যুদ্ধক্ষেত্ৰত লাখ লাখ সৈনিকক চেপি ধৰি ঘূৰি ফুৰিছিল। এই যুদ্ধৰথৰ নাম আছিল "ৰথা-মুছালা।" এই যুদ্ধত চেতক পৰাজিত হয়। কিন্তু, চেতকৰ লগে লগে বাকীবোৰেও বৈশালীৰ নগৰৰ দেৱালৰ ভিতৰত আশ্ৰয় লৈ মূল দুৱাৰখন বন্ধ কৰি দিলে। বৈশালীৰ চাৰিওফালে থকা দেৱালবোৰ ইমানেই মজপুত আছিল যে অজাতশত্ৰুৱে সেইবোৰ ভাঙিব নোৱাৰিলে। বহু দিন পাৰ হৈ গ’ল, অজাতশত্ৰু ক্ৰোধিত হৈ পুনৰ ইন্দ্ৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, কিন্তু এইবাৰ ইন্দ্ৰই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। কিন্তু অজাতশত্ৰুক এগৰাকী অৰ্ধদেৱীৰ এজন বক্তব্যই জনাইছিল "'শ্ৰমণ (সন্ন্যাসী) কুলভালক'ৰ বিয়া হ'লে বৈশালী জয় কৰিব পাৰি।" অজাতশত্ৰুৱে সন্ন্যাসী কুলভালকৰ বিষয়ে সোধা-পোছা কৰি ভক্ত অনুগামীৰ বেশত বেশ্যা "মগধিকা"ক মাতি পঠিয়ালে। পতিত মহিলাগৰাকীয়ে সন্ন্যাসীজনক নিজৰফালে প্ৰলোভিত কৰি শেষত, সন্ন্যাসীয়ে সন্ন্যাসীত্ব ত্যাগ কৰি তাইক বিয়া কৰালে। পাছলৈ মগধিকে অজাতশত্ৰুৰ আদেশত জ্যোতিষীৰ বেশ পিন্ধি বৈশালীত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ কুলভালক মন-মগজু বেলেগ কৰি পেলালে। অতি কষ্টৰে তেওঁ বৈশালীত প্ৰৱেশ কৰিলেই গম পালে যে "মুনিসুব্ৰত"ৰ বাবে উৎসৰ্গিত "চৈত্য" (বেদী)দ্বাৰা নগৰখন ৰক্ষা কৰা হৈছে। কুলভালাকে তেতিয়া মানুহক ক’বলৈ ধৰিলে যে এই বেদীৰ বাবেই চহৰখনে দুৰ্ভাগ্যৰ মাজেৰে ভোগ কৰিবলগীয়া হৈছে। লোকসকলে বেদীটোক তাৰ ভেটিৰপৰাই উভালি পেলালে। কুলৱালাকে সংকেত দিলে আৰু পূৰ্বৰ ব্যৱস্থা অনুসৰি অজাতশত্ৰুৱে নগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। এইটোৱেই আছিল শেষ আক্ৰমণ। বৈশালী অজাতশত্ৰুৱে জয় কৰে। অজাতশত্ৰুৰ সৈন্যই সজোৱা লোহাৰ দণ্ড আৰু জুইৰে এটা গাঁতত পৰি সেচনাকা হাতীটোৰ মৃত্যু হয়। পিছলৈ হাল্লা আৰু বিহল্ল কুমাৰসকলক মহাবীৰৰ পৱিত্ৰ ক্ৰমত সন্ন্যাসী হিচাপে দীক্ষা দিয়া হয়। চেতকে "ছাল’লেকহ্ন" (মৃত্যুৰ পৰ্যন্ত উপবাস) অভ্যাস কৰিছিল। অজাতশত্ৰুৱে কেৱল বৈশালিয়েই নহয় কাছি-কোশালকো জয় কৰিছিল। ==বৌদ্ধ কিংবদন্তি== [[গংগা]] নদীৰ পাৰৰ এখন গাঁৱৰ ওচৰত এটা হীৰাৰ খনি আছিল। অজাতশত্ৰু আৰু বজ্জীৰ লিচ্চৱীৰ মাজত হীৰাৰ অংশ সমান হ’ব বুলি চুক্তি কৰা হৈছিল। কিন্তু নিৰ্মল অলসতাৰ বাবে অজাতশত্ৰুৱে নিজৰ অংশ সংগ্ৰহ কৰিব নোৱাৰিলে আৰু বেছিভাগ হীৰা লিচ্ছাৱীসকলে লৈ গ’ল। সময়ৰ লগে লগে অৱশেষত অজাতশত্ৰুৱে বিৰক্ত হৈ তাৰ বাবে কিবা এটা কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। যিহেতু তেওঁ ভাবিছিল যে সমগ্ৰ বৈশালীৰ কনফেডাৰেচনৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াটো প্ৰায় অসম্ভৱ হ’ব পাৰে, সেয়েহে তেওঁ ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে শক্তিশালী বজ্জীসকলক নিৰ্মূল কৰি পেলোৱা আৰু তেওঁলোকক নিঃশেষ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। বৈশালী কিয় ইমান অজেয় হ’ব লাগে বুলি সুধিবলৈ তেওঁ নিজৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ভাস্কৰক বুদ্ধৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; যাৰ বাবে বুদ্ধই সাতটা কাৰণ দিছিল। সেইবিলাক আছিল: বজ্জীসকলে সদায় সভা-সমিতি, তেওঁলোকৰ অনুশাসিত আচৰণ, বয়োজ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান, মহিলাৰ প্ৰতি সন্মান, কন্যাক বলপূৰ্বকভাৱে বিয়া কৰাব নোৱাৰা, আৰ্হতসকলক আধ্যাত্মিক সুৰক্ষা দিয়া আৰু শেষত, মূল কাৰণ আছিল চৈত্য (বেদী), যিটো চহৰৰ ভিতৰত আছিল। এনেদৰে অজাতশত্ৰুৱে মুখ্যমন্ত্ৰী ভাস্কৰৰ সহায়ত বজ্জীসকলক বিভাজিত কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু ভিতৰৰ চৈত্যবোৰো ভাঙি পেলায়। এই যুদ্ধৰ সময়ত অজাতশত্ৰুৱে দুয়োফালে দোল খাই থকা গদা আৰু ব্লেড থকা চেঁচা ৰথ ব্যৱহাৰ কৰি তাৰদ্বাৰা চহৰখন আক্ৰমণ কৰি জয় কৰে। [[File:Rajgir - Bimbisar Jail.jpg|alt=Bimbisara jail where king Bimbisara kept in custody by his own son king Ajatashatru|thumb| বিম্বিসাৰৰ কাৰাগাৰ য'ত ৰজা বিম্বিসাৰক তেওঁৰ নিজৰেই পুত্ৰ ৰজা অজাতশত্ৰুই জিম্মাত ৰাখিছিল। ]] ==ৰাজধানী== পিতৃৰ মৃত্যুৰ বাবে অজাতশত্ৰুৱে ৰাজধানী ৰাজগৃহৰপৰা চম্পালৈ স্থানান্তৰ কৰে। {{sfn|Natubhai Shah|2004|p=42}} ==পৰিয়াল== ==জৈনধৰ্মীয় কিংবদন্তি== "নিৰয়াৱলীয়া সুত" মতে অজাতশত্ৰুৰ জন্ম হৈছিল ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী চেল্লনাৰ ঘৰত। চেল্লনা বৈশালীৰ ৰজা চেটকৰ কন্যা আছিল। আনহাতে চেতক মহাবীৰৰ মাতৃ ৰাণী ত্ৰিছালাৰ ভাতৃ আছিল। অজাতশত্ৰুৰ আঠগৰাকী পত্নী আছিল। ==বৌদ্ধধৰ্মীয় কিংবদন্তি== "দীঘ নিকায়া"ৰ মতে অজাতশত্ৰুৰ জন্ম হৈছিল ৰজা বিম্বিসাৰ আৰু ৰাণী কোশল দেৱীৰ ঘৰত। "মহা-কোশলা"আছিল কোশলৰ ৰজাৰ কন্যা আৰু পিছলৈ সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱা প্ৰসেনজিতৰ ভগ্নী আছিল। অজাতশত্ৰুৰ ৫০০ গৰাকী পত্নী আছিল যদিও প্ৰধান পত্নী আছিল ৰাজকুমাৰী বাজিৰা। {{sfn|Upinder Singh|2016|p=271}} [[কাশী]] নগৰখন বিম্বিসাৰক যৌতুক হিচাপে দিছিল মহা-কোশলে। বিম্বিসাৰৰ হত্যাৰ পিছত প্ৰসেনজিতে চহৰখন পুনৰ দখল কৰে। ইয়াৰ ফলত অজাতশত্ৰু আৰু প্ৰসেনজিতৰ মাজত যুদ্ধ হয়। শান্তি চুক্তিত যুদ্ধৰ অন্ত পৰে, তাৰফলত প্ৰসেনাজিতে তেওঁৰ কন্যা বাজিৰাক বিয়া কৰায়। পাছলৈ অজাতশত্ৰুৰ উদয়াভদ্দ বা উদয়াভদ্ৰ নামেৰে এটি পুত্ৰ জন্ম হয়। ==মৃত্যু== বৌদ্ধধমীয় "দীঘলীয়া কালক্ৰম"ত লিপিবদ্ধ অনুযায়ী অজাতশত্ৰুৰ মৃত্যুৰ বিৱৰণী গ.  ৪৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব বুলি কোৱা হৈছে। {{circa|461 BCE}}.{{sfn|Thapar |1990|p=56}} জৈন আৰু বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ মাজত তেওঁৰ মৃত্যুৰ বিৱৰণী বহু পৰিমাণে পৃথক। আন কিছুমান বিৱৰণীয়ে প্ৰায় এশ বছৰৰ পিছৰফালে তেওঁৰ মৃত্যু হোৱা বছৰ বুলি আঙুলিয়াই দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] ogw98wsz38x43pk4ny3gynnfsz58xy8 0 126118 647323 557589 2026-10-24T17:20:46Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647323 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = মগধ সাম্ৰাজ্য | common_name = मगध | era = [[भारत में लौह युग|लौह युग]] | government_type = [[কৌটিল্যৰ অৰ্থশাস্ত্ৰ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = वैदिक सभ्यता | flag_p1 = | s1 = नंद वंश | flag_s1 = | image_coat = | image_map = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_map_caption = 500 ईसा पूर्व की अवधि में मगध और अन्य [[महाजनपद]] | image_map2 = Magadha Expansion 1.gif | image_map2_caption = मगध राजवंशों का प्रादेशिक विस्तार | capital = [[ৰাজগীৰ]] (গিৰিব্ৰজ), <br/>পাছলৈ [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ[[পাটনা]]) | common_languages = [[संस्कृत]] (मुख्य) <br/>[[मागधी]] | religion = [[हिंदू धर्म]]<br/>[[बौद्ध धर्म]]<br/>[[जैन धर्म]] | currency = | title_leader = [[सम्राट]] (मुख्य) | leader1 = [[बिम्बिसार]] | year_leader1 = ल. 544–492 ईसा पूर्व | leader2 = [[अजातशत्रु (मगध का राजा)|अजातशत्रु]] | year_leader2 = ल. 492–460 ईसा पूर्व | leader3 = [[उदायिभद्र]] | year_leader3 = ल. 460–444 ईसा पूर्व | leader4 = [[हर्यक वंश|नागदसक]] | year_leader4 = ल. 437–413 ईसा पूर्व | leader5 = [[शिशुनाग]] | year_leader5 = ल. 413–395 ईसा पूर्व | leader6 = [[कालाशोक]] | year_leader6 = ल. 395–367 ईसा पूर्व | leader7 = [[महानन्द]] | year_leader7 = ल. 349–345 ईसा पूर्व | today = [[भारत]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | life_span = ल. 1100 – ल. 345 ईसा पूर्व (प्राचीन मगध महाजनपद)<br/> ल. 345 ईसा पूर्व – 1200 इस्वी (मगध सम्राज्य) }} [[চিত্ৰ:Magadha.GIF|right|thumb|300px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতাব্দীত,মগধ ৰাজ্যৰ অনুমাণিক আয়তন]] '''মগধ''' ({{lang_en|Magadha}}) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ পূব [[গংগা]] সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। [[ জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ বিকাশত মগধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল <ref name="Keown2004">{{cite book|author=Damien Keown|title=A Dictionary of Buddhism|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1054?rskey=6R59Bf&result=1 |date=26 August 2004|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-157917-2|page=163}}</ref> আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ মূল অংশ গঠন কৰিছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩২০–১৮৫)। ''' ===ভৌগোলিক পৰিৱেশ=== মগধ মহাজনপদৰ সীমা উত্তৰে [[গংগা]]ৰপৰা দক্ষিণে [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]]লৈকে, পূবে চম্পাৰপৰা পশ্চিমে সোণ নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। দক্ষিণ [[বিহাৰ]]ত অৱস্থিত এইখন অৱশেষত উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী মহাজনপদ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মগধৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী আছিল ৰাজগৃহ। মগধ পাঁচখন পাহাৰেৰে আগুৰি থকা এখন চহৰ আছিল। পিছলৈ পাটলিপুত্ৰত মগধৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়। মগধ ৰাজ্যই তেতিয়াৰ শক্তিশালী কোশল, বৎস, অৱন্তী ৰাজ্যসমূহ নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰে। <ref>{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |date=1953 |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty |pages=110–118 |publisher=[[University of Calcutta]] }}</ref> এইদৰে মগধৰ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এক সংযুক্ত ভাৰতলৈ পৰিণত হ’ল। অতীজৰেপৰা মগধ ৰাজনৈতিক উত্থান, পতন, সামাজিক-ধৰ্মীয় জাগৰণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। মগধ আছিল বুদ্ধৰ সমসাময়িক এক শক্তিশালী আৰু সংগঠিত ৰাজতন্ত্ৰ। সময়ৰ লগে লগে মগধৰ বিকাশ অব্যাহত থাকিল, আৰু ইয়াৰ ইতিহাস (ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বিকাশৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে) সমগ্ৰ দেশৰ ইতিহাস হৈ পৰিল। ===ইতিহাস=== অথৰ্ববেদত (৫.২২) (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১২০০-৯০০)ত অংগ, গান্ধাৰ আৰু মুজাৱতৰ সৈতে মগধসকলক কুৰু-পাঞ্চালৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত অবৈদিক জনজাতি হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Michael Witzel (1987), "On the localisation of Vedic texts and schools (Materials on Vedic Śākhās, 7)" in G. Pollet (ed.), ''India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650''</ref> ===কিকটা ৰাজ্য=== কিছুমান পণ্ডিতে কিকটা জনগোষ্ঠীক—[[ঋগ্বেদ]] (৩.৫৩.১৪)ত কিকটাৰ শাসক প্ৰমগণ্ডক মগধৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰিছে, কাৰণ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত কিকটাক মগধৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t6TVLlPvuMAC&pg=PA159|title=Vedic Index of Names and Subjects|last1=Macdonell|first1=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1995|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9788120813328|language=en}}</ref>অথৰ্ববেদত মগধসকলৰ দৰে ঋগবেদত কিকটাসকলক ব্ৰাহ্মণ্যবাদী ভাৰতৰ সীমান্তত বাস কৰা শত্ৰু জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছে, যিসকলে বৈদিক ৰীতি-নীতি নকৰিছিল, কিন্তু উইটজেলে যুক্তি দিছে যে কিকটাসকলক মগধৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাটো "ভুল স্থানত" কৰা হৈছে, যেনেকৈ ঋগবেদত "তেওঁলোকৰ কিকটা ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণে থকা বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।" কুৰুক্ষেত্ৰ, পূব [[ৰাজস্থান]] বা পশ্চিম [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ত, আৰু মগধ ঋগবেদৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ বাহিৰত।" <ref name="Witzel1995">M. Witzel. "[https://books.google.com/books?id=OZ0gAAAAQBAJ&pg=PA333 Rigvedic history: poets, chieftains, and polities]," in ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity.'' ed. G. Erdosy (Walter de Gruyer, 1995), p. 333</ref> ===বৃহদ্ৰথ বংশ=== পুৰাণৰ কিংবদন্তি অনুসৰি বৃহদ্ৰথ বংশটোৱেই আছিল মগধত শাসন কৰা প্ৰথম বংশ। <ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&dq=legendary&pg=PT24}}</ref> ===মহাজনপদ ( ৬ ৰপৰা ৪ তম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)=== [[File:Cyclopian wall, Rajgir. (5457385482) (cropped).jpg |thumb|right| [[Cyclopean Wall of Rajgir]] which encircled the former capital of Magadha, Rajgir. Among the oldest pieces of cyclopean masonry in the world]] ===দ্বিতীয় নগৰায়ন=== দ্বিতীয় নগৰায়নৰ বেছিভাগেই বৃহত্তৰ মগধত ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াতেই [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ উত্থান ঘটিছিল।{{sfn|Bronkhorst|2007|loc=p.4: Bronkhorst ''"It is also in this area that a number of religious and spiritual movements arose, most famous among them Buddhism and Jainism."''}} ===হাৰিয়াংক বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩)=== মগধৰ আদিম শাসকসকলৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য কমেইহে পোৱা যায়। [বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় [[পালি]] কেনন, [[জৈন]] আগম আৰু [[হিন্দু]] [[পুৰাণ]] আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কথা [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]তো উল্লেখ আছে। জৈন আৰু বৌদ্ধ উৎসৰ ভিত্তিত দেখা যায় যে মগধত প্ৰায় ১৩০ বছৰ হাৰিয়াংক বংশই শাসন কৰিছিল (৫৪৩ চনৰপৰা ৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে)। <ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=Some Unknown Facts About Bimbisāra |journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |jstor=44145194}}</ref> যদিও সময় অনিশ্চিত আৰু যথেষ্ট পিছৰো হ'ব পাৰে। মগধৰ দুজন উল্লেখযোগ্য হাৰিয়াংক বংশ শাসক আছিল [[বিম্বিসাৰ]] (শ্ৰেনিক নামেৰেও জনাজাত) আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু (কুনিক নামেৰেও পৰিচিত)। এই দুগৰাকী শাসকক [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সাহিত্যত বুদ্ধ আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ সমসাময়িক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পিছলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ জয় কৰা [[নন্দ বংশ]]ৰ (প্ৰায় ৩৪৫ – প্ৰায় ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰতিষ্ঠাপক মহাপদ্ম নন্দই মগধৰ সিংহাসন দখল কৰে। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নন্দ বংশক উৎখাত কৰে। মহাপদ্ম নন্দৰ আগৰ ৰজাৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু মগধৰ সঠিক কালক্ৰম সম্পৰ্কে বহু অনিশ্চয়তা আছে । বিভিন্ন প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিৱৰণী (যি সকলোবোৰ যুগটোৰ বহু শতিকাৰ পিছত লিখা হৈছিল) আৰু এই গ্ৰন্থবিলাকত বহু কথাত ইটোৱে সিটোৰ পাৰস্পৰিক বিৰোধী মন্তব্য দেখা যায় । তদুপৰি কিছুমান পণ্ডিতে পছন্দ কৰা "দীঘলীয়া কালক্ৰম" আৰু বিপৰীতমুখী "চমু কালক্ৰম" আছে আৰু এই বিষয়ে [[বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ অনিশ্চিত কালক্ৰমৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। <ref name="Bechert">{{cite book|last=Bechert|first=Heinz|author-link=Heinz Bechert|title=When Did the Buddha Live?: The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|url=https://books.google.com/books?id=ImnYAAAAMAAJ&pg=PA129|year=1995|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=978-81-7030-469-2|page=129}}</ref> ===বিস্তাৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩-খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮)=== ====শিশুনাগ বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫)==== ===নন্দ বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২)=== ===মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৮৫)=== ===শুংগ সাম্ৰাজ্য (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৮৫–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৩)=== ===কান্ব বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৩–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮)=== ===বহিঃৰাজ্য (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮-খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৪০)=== ===মিত্ৰ বংশ (কোছাম্বি) ( খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা - খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকা)=== ===মহামেঘবাহন বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয়-তৃতীয় শতিকা)=== === গুপ্ত সাম্ৰাজ্য (প্ৰায় ২৪০–প্ৰায় ৫৭৯)=== ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] <references /> [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] lwox99pznolym3jy83f9ihh9pwk40pj 647326 647323 2026-10-24T17:24:54Z Kandarpajit Kallol 6257 647326 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = মগধ সাম্ৰাজ্য | common_name = মগধ | era = [[ভাৰতৰ লৌহ যুগ|লৌহ যুগ]] | government_type = [[কৌটিল্যৰ অৰ্থশাস্ত্ৰ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = বৈদিক সভ্যতা | flag_p1 = | s1 = নন্দ বংশ | flag_s1 = | image_coat = | image_map = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_map_caption = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ সময়ছোৱাত মগধ আৰু অন্যান্য [[মহাজনপদ]] | image_map2 = Magadha Expansion 1.gif | image_map2_caption = মগধৰ ৰাজবংশসমূহৰ আঞ্চলিক বিস্তাৰ | capital = [[ৰাজগীৰ]] (গিৰিব্ৰজ), <br/>পৰৱৰ্তী সময়ত [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পাটনা]]) | common_languages = [[সংস্কৃত]] (প্ৰধান) <br/>[[মাগধী ভাষা|মাগধী]] | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]<br/>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]<br/>[[জৈন ধৰ্ম]] | currency = | title_leader = [[সম্ৰাট]] (প্ৰধান) | leader1 = [[বিম্বিসাৰ]] | year_leader1 = প্ৰায় ৫৪৪–৪৯২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader2 = [[অজাতশত্ৰু]] | year_leader2 = প্ৰায় ৪৯২–৪৬০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader3 = [[উদয়িন]] | year_leader3 = প্ৰায় ৪৬০–৪৪৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader4 = [[হৰ্যক বংশ|নাগদশক]] | year_leader4 = প্ৰায় ৪৩৭–৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader5 = [[শিশুনাগ]] | year_leader5 = প্ৰায় ৪১৩–৩৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader6 = [[কালাশোক]] | year_leader6 = প্ৰায় ৩৯৫–৩৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader7 = [[মহানন্দ]] | year_leader7 = প্ৰায় ৩৪৯–৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | life_span = প্ৰায় ১১০০–প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদ)<br/>প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব–১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (মগধ সাম্ৰাজ্য) }} [[চিত্ৰ:Magadha.GIF|right|thumb|300px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতাব্দীত,মগধ ৰাজ্যৰ অনুমাণিক আয়তন]] '''মগধ''' ({{lang_en|Magadha}}) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ পূব [[গংগা]] সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। [[ জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ বিকাশত মগধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল <ref name="Keown2004">{{cite book|author=Damien Keown|title=A Dictionary of Buddhism|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1054?rskey=6R59Bf&result=1 |date=26 August 2004|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-157917-2|page=163}}</ref> আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ মূল অংশ গঠন কৰিছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩২০–১৮৫)। ''' ==ভৌগোলিক পৰিৱেশ== মগধ মহাজনপদৰ সীমা উত্তৰে [[গংগা]]ৰপৰা দক্ষিণে [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]]লৈকে, পূবে চম্পাৰপৰা পশ্চিমে সোণ নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। দক্ষিণ [[বিহাৰ]]ত অৱস্থিত এইখন অৱশেষত উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী মহাজনপদ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মগধৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী আছিল ৰাজগৃহ। মগধ পাঁচখন পাহাৰেৰে আগুৰি থকা এখন চহৰ আছিল। পিছলৈ পাটলিপুত্ৰত মগধৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়। মগধ ৰাজ্যই তেতিয়াৰ শক্তিশালী কোশল, বৎস, অৱন্তী ৰাজ্যসমূহ নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰে। <ref>{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |date=1953 |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty |pages=110–118 |publisher=[[University of Calcutta]] }}</ref> এইদৰে মগধৰ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এক সংযুক্ত ভাৰতলৈ পৰিণত হ’ল। অতীজৰেপৰা মগধ ৰাজনৈতিক উত্থান, পতন, সামাজিক-ধৰ্মীয় জাগৰণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। মগধ আছিল বুদ্ধৰ সমসাময়িক এক শক্তিশালী আৰু সংগঠিত ৰাজতন্ত্ৰ। সময়ৰ লগে লগে মগধৰ বিকাশ অব্যাহত থাকিল, আৰু ইয়াৰ ইতিহাস (ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বিকাশৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে) সমগ্ৰ দেশৰ ইতিহাস হৈ পৰিল। ==ইতিহাস== অথৰ্ববেদত (৫.২২) (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১২০০-৯০০)ত অংগ, গান্ধাৰ আৰু মুজাৱতৰ সৈতে মগধসকলক কুৰু-পাঞ্চালৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত অবৈদিক জনজাতি হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Michael Witzel (1987), "On the localisation of Vedic texts and schools (Materials on Vedic Śākhās, 7)" in G. Pollet (ed.), ''India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650''</ref> ==কিকটা ৰাজ্য== কিছুমান পণ্ডিতে কিকটা জনগোষ্ঠীক—[[ঋগ্বেদ]] (৩.৫৩.১৪)ত কিকটাৰ শাসক প্ৰমগণ্ডক মগধৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰিছে, কাৰণ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত কিকটাক মগধৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t6TVLlPvuMAC&pg=PA159|title=Vedic Index of Names and Subjects|last1=Macdonell|first1=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1995|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9788120813328|language=en}}</ref>অথৰ্ববেদত মগধসকলৰ দৰে ঋগবেদত কিকটাসকলক ব্ৰাহ্মণ্যবাদী ভাৰতৰ সীমান্তত বাস কৰা শত্ৰু জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছে, যিসকলে বৈদিক ৰীতি-নীতি নকৰিছিল, কিন্তু উইটজেলে যুক্তি দিছে যে কিকটাসকলক মগধৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাটো "ভুল স্থানত" কৰা হৈছে, যেনেকৈ ঋগবেদত "তেওঁলোকৰ কিকটা ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণে থকা বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।" কুৰুক্ষেত্ৰ, পূব [[ৰাজস্থান]] বা পশ্চিম [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ত, আৰু মগধ ঋগবেদৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ বাহিৰত।" <ref name="Witzel1995">M. Witzel. "[https://books.google.com/books?id=OZ0gAAAAQBAJ&pg=PA333 Rigvedic history: poets, chieftains, and polities]," in ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity.'' ed. G. Erdosy (Walter de Gruyer, 1995), p. 333</ref> ==বৃহদ্ৰথ বংশ== পুৰাণৰ কিংবদন্তি অনুসৰি বৃহদ্ৰথ বংশটোৱেই আছিল মগধত শাসন কৰা প্ৰথম বংশ। <ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&dq=legendary&pg=PT24}}</ref> ==মহাজনপদ ( ৬ ৰপৰা ৪ তম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)== [[File:Cyclopian wall, Rajgir. (5457385482) (cropped).jpg |thumb|right| [[Cyclopean Wall of Rajgir]] which encircled the former capital of Magadha, Rajgir. Among the oldest pieces of cyclopean masonry in the world]] ==দ্বিতীয় নগৰায়ন== দ্বিতীয় নগৰায়নৰ বেছিভাগেই বৃহত্তৰ মগধত ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াতেই [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ উত্থান ঘটিছিল।{{sfn|Bronkhorst|2007|loc=p.4: Bronkhorst ''"It is also in this area that a number of religious and spiritual movements arose, most famous among them Buddhism and Jainism."''}} ==হাৰিয়াংক বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩)== মগধৰ আদিম শাসকসকলৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য কমেইহে পোৱা যায়। [বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় [[পালি]] কেনন, [[জৈন]] আগম আৰু [[হিন্দু]] [[পুৰাণ]] আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কথা [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]তো উল্লেখ আছে। জৈন আৰু বৌদ্ধ উৎসৰ ভিত্তিত দেখা যায় যে মগধত প্ৰায় ১৩০ বছৰ হাৰিয়াংক বংশই শাসন কৰিছিল (৫৪৩ চনৰপৰা ৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে)। <ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=Some Unknown Facts About Bimbisāra |journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |jstor=44145194}}</ref> যদিও সময় অনিশ্চিত আৰু যথেষ্ট পিছৰো হ'ব পাৰে। মগধৰ দুজন উল্লেখযোগ্য হাৰিয়াংক বংশ শাসক আছিল [[বিম্বিসাৰ]] (শ্ৰেনিক নামেৰেও জনাজাত) আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু (কুনিক নামেৰেও পৰিচিত)। এই দুগৰাকী শাসকক [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সাহিত্যত বুদ্ধ আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ সমসাময়িক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পিছলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ জয় কৰা [[নন্দ বংশ]]ৰ (প্ৰায় ৩৪৫ – প্ৰায় ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰতিষ্ঠাপক মহাপদ্ম নন্দই মগধৰ সিংহাসন দখল কৰে। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নন্দ বংশক উৎখাত কৰে। মহাপদ্ম নন্দৰ আগৰ ৰজাৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু মগধৰ সঠিক কালক্ৰম সম্পৰ্কে বহু অনিশ্চয়তা আছে । বিভিন্ন প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিৱৰণী (যি সকলোবোৰ যুগটোৰ বহু শতিকাৰ পিছত লিখা হৈছিল) আৰু এই গ্ৰন্থবিলাকত বহু কথাত ইটোৱে সিটোৰ পাৰস্পৰিক বিৰোধী মন্তব্য দেখা যায় । তদুপৰি কিছুমান পণ্ডিতে পছন্দ কৰা "দীঘলীয়া কালক্ৰম" আৰু বিপৰীতমুখী "চমু কালক্ৰম" আছে আৰু এই বিষয়ে [[বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ অনিশ্চিত কালক্ৰমৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। <ref name="Bechert">{{cite book|last=Bechert|first=Heinz|author-link=Heinz Bechert|title=When Did the Buddha Live?: The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|url=https://books.google.com/books?id=ImnYAAAAMAAJ&pg=PA129|year=1995|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=978-81-7030-469-2|page=129}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] tfdskc9wh5tablxzepqlxfru8z0bj1j 647327 647326 2026-10-24T17:25:49Z Kandarpajit Kallol 6257 647327 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = মগধ সাম্ৰাজ্য | common_name = মগধ | era = [[ভাৰতৰ লৌহ যুগ|লৌহ যুগ]] | government_type = [[কৌটিল্যৰ অৰ্থশাস্ত্ৰ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = বৈদিক সভ্যতা | flag_p1 = | s1 = নন্দ বংশ | flag_s1 = | image_coat = | image_map = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_map_caption = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ সময়ছোৱাত মগধ আৰু অন্যান্য [[মহাজনপদ]] | image_map2 = Magadha Expansion 1.gif | image_map2_caption = মগধৰ ৰাজবংশসমূহৰ আঞ্চলিক বিস্তাৰ | capital = [[ৰাজগীৰ]] (গিৰিব্ৰজ), <br/>পৰৱৰ্তী সময়ত [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পাটনা]]) | common_languages = [[সংস্কৃত]] (প্ৰধান) <br/>[[মাগধী ভাষা|মাগধী]] | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]<br/>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]<br/>[[জৈন ধৰ্ম]] | currency = | title_leader = [[সম্ৰাট]] (প্ৰধান) | leader1 = [[বিম্বিসাৰ]] | year_leader1 = প্ৰায় ৫৪৪–৪৯২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader2 = [[অজাতশত্ৰু]] | year_leader2 = প্ৰায় ৪৯২–৪৬০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader3 = [[উদয়িন]] | year_leader3 = প্ৰায় ৪৬০–৪৪৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader4 = [[হৰ্যক বংশ|নাগদশক]] | year_leader4 = প্ৰায় ৪৩৭–৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader5 = [[শিশুনাগ]] | year_leader5 = প্ৰায় ৪১৩–৩৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader6 = [[কালাশোক]] | year_leader6 = প্ৰায় ৩৯৫–৩৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader7 = [[মহানন্দ]] | year_leader7 = প্ৰায় ৩৪৯–৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | life_span = প্ৰায় ১১০০–প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদ)<br/>প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব–১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (মগধ সাম্ৰাজ্য) }} [[চিত্ৰ:Magadha.GIF|right|thumb|300px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতাব্দীত,মগধ ৰাজ্যৰ অনুমাণিক আয়তন]] '''মগধ''' ({{lang_en|Magadha}}) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ পূব [[গংগা]] সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। [[ জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ বিকাশত মগধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল <ref name="Keown2004">{{cite book|author=Damien Keown|title=A Dictionary of Buddhism|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1054?rskey=6R59Bf&result=1 |date=26 August 2004|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-157917-2|page=163}}</ref> আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ মূল অংশ গঠন কৰিছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩২০–১৮৫)। ''' ==ভৌগোলিক পৰিৱেশ== মগধ মহাজনপদৰ সীমা উত্তৰে [[গংগা]]ৰপৰা দক্ষিণে [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]]লৈকে, পূবে চম্পাৰপৰা পশ্চিমে সোণ নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। দক্ষিণ [[বিহাৰ]]ত অৱস্থিত এইখন অৱশেষত উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী মহাজনপদ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মগধৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী আছিল ৰাজগৃহ। মগধ পাঁচখন পাহাৰেৰে আগুৰি থকা এখন চহৰ আছিল। পিছলৈ পাটলিপুত্ৰত মগধৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়। মগধ ৰাজ্যই তেতিয়াৰ শক্তিশালী কোশল, বৎস, অৱন্তী ৰাজ্যসমূহ নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰে। <ref>{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |date=1953 |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty |pages=110–118 |publisher=[[University of Calcutta]] }}</ref> এইদৰে মগধৰ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এক সংযুক্ত ভাৰতলৈ পৰিণত হ’ল। অতীজৰেপৰা মগধ ৰাজনৈতিক উত্থান, পতন, সামাজিক-ধৰ্মীয় জাগৰণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। মগধ আছিল বুদ্ধৰ সমসাময়িক এক শক্তিশালী আৰু সংগঠিত ৰাজতন্ত্ৰ। সময়ৰ লগে লগে মগধৰ বিকাশ অব্যাহত থাকিল, আৰু ইয়াৰ ইতিহাস (ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বিকাশৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে) সমগ্ৰ দেশৰ ইতিহাস হৈ পৰিল। ==ইতিহাস== অথৰ্ববেদত (৫.২২) (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১২০০-৯০০)ত অংগ, গান্ধাৰ আৰু মুজাৱতৰ সৈতে মগধসকলক কুৰু-পাঞ্চালৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত অবৈদিক জনজাতি হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Michael Witzel (1987), "On the localisation of Vedic texts and schools (Materials on Vedic Śākhās, 7)" in G. Pollet (ed.), ''India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650''</ref> ==কিকটা ৰাজ্য== কিছুমান পণ্ডিতে কিকটা জনগোষ্ঠীক—[[ঋগ্বেদ]] (৩.৫৩.১৪)ত কিকটাৰ শাসক প্ৰমগণ্ডক মগধৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰিছে, কাৰণ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত কিকটাক মগধৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t6TVLlPvuMAC&pg=PA159|title=Vedic Index of Names and Subjects|last1=Macdonell|first1=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1995|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9788120813328|language=en}}</ref>অথৰ্ববেদত মগধসকলৰ দৰে ঋগবেদত কিকটাসকলক ব্ৰাহ্মণ্যবাদী ভাৰতৰ সীমান্তত বাস কৰা শত্ৰু জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছে, যিসকলে বৈদিক ৰীতি-নীতি নকৰিছিল, কিন্তু উইটজেলে যুক্তি দিছে যে কিকটাসকলক মগধৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাটো "ভুল স্থানত" কৰা হৈছে, যেনেকৈ ঋগবেদত "তেওঁলোকৰ কিকটা ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণে থকা বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।" কুৰুক্ষেত্ৰ, পূব [[ৰাজস্থান]] বা পশ্চিম [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ত, আৰু মগধ ঋগবেদৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ বাহিৰত।" <ref name="Witzel1995">M. Witzel. "[https://books.google.com/books?id=OZ0gAAAAQBAJ&pg=PA333 Rigvedic history: poets, chieftains, and polities]," in ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity.'' ed. G. Erdosy (Walter de Gruyer, 1995), p. 333</ref> ==বৃহদ্ৰথ বংশ== পুৰাণৰ কিংবদন্তি অনুসৰি বৃহদ্ৰথ বংশটোৱেই আছিল মগধত শাসন কৰা প্ৰথম বংশ। <ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&dq=legendary&pg=PT24}}</ref> ==মহাজনপদ ( ৬ ৰপৰা ৪ তম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)== [[File:Cyclopian wall, Rajgir. (5457385482) (cropped).jpg |thumb|right| [[Cyclopean Wall of Rajgir]] which encircled the former capital of Magadha, Rajgir. Among the oldest pieces of cyclopean masonry in the world]] ==দ্বিতীয় নগৰায়ন== দ্বিতীয় নগৰায়নৰ বেছিভাগেই বৃহত্তৰ মগধত ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াতেই [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ উত্থান ঘটিছিল।{{sfn|Bronkhorst|2007|loc=p.4: Bronkhorst ''"It is also in this area that a number of religious and spiritual movements arose, most famous among them Buddhism and Jainism."''}} ==হাৰিয়াংক বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩)== মগধৰ আদিম শাসকসকলৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য কমেইহে পোৱা যায়। [[বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় [[পালি]] কেনন, [[জৈন]] আগম আৰু [[হিন্দু]] [[পুৰাণ]] আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কথা [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]তো উল্লেখ আছে। জৈন আৰু বৌদ্ধ উৎসৰ ভিত্তিত দেখা যায় যে মগধত প্ৰায় ১৩০ বছৰ হাৰিয়াংক বংশই শাসন কৰিছিল (৫৪৩ চনৰপৰা ৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে)। <ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=Some Unknown Facts About Bimbisāra |journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |jstor=44145194}}</ref> যদিও সময় অনিশ্চিত আৰু যথেষ্ট পিছৰো হ'ব পাৰে। মগধৰ দুজন উল্লেখযোগ্য হাৰিয়াংক বংশ শাসক আছিল [[বিম্বিসাৰ]] (শ্ৰেনিক নামেৰেও জনাজাত) আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু (কুনিক নামেৰেও পৰিচিত)। এই দুগৰাকী শাসকক [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সাহিত্যত বুদ্ধ আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ সমসাময়িক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পিছলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ জয় কৰা [[নন্দ বংশ]]ৰ (প্ৰায় ৩৪৫ – প্ৰায় ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰতিষ্ঠাপক মহাপদ্ম নন্দই মগধৰ সিংহাসন দখল কৰে। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নন্দ বংশক উৎখাত কৰে। মহাপদ্ম নন্দৰ আগৰ ৰজাৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু মগধৰ সঠিক কালক্ৰম সম্পৰ্কে বহু অনিশ্চয়তা আছে । বিভিন্ন প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিৱৰণী (যি সকলোবোৰ যুগটোৰ বহু শতিকাৰ পিছত লিখা হৈছিল) আৰু এই গ্ৰন্থবিলাকত বহু কথাত ইটোৱে সিটোৰ পাৰস্পৰিক বিৰোধী মন্তব্য দেখা যায় । তদুপৰি কিছুমান পণ্ডিতে পছন্দ কৰা "দীঘলীয়া কালক্ৰম" আৰু বিপৰীতমুখী "চমু কালক্ৰম" আছে আৰু এই বিষয়ে [[বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ অনিশ্চিত কালক্ৰমৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। <ref name="Bechert">{{cite book|last=Bechert|first=Heinz|author-link=Heinz Bechert|title=When Did the Buddha Live?: The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|url=https://books.google.com/books?id=ImnYAAAAMAAJ&pg=PA129|year=1995|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=978-81-7030-469-2|page=129}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] mk1n8g03e7v64qiaa0mvuyyuywpelka 647328 647327 2026-10-24T17:26:05Z Kandarpajit Kallol 6257 647328 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = মগধ সাম্ৰাজ্য | common_name = মগধ | era = [[ভাৰতৰ লৌহ যুগ|লৌহ যুগ]] | government_type = [[কৌটিল্যৰ অৰ্থশাস্ত্ৰ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = বৈদিক সভ্যতা | flag_p1 = | s1 = নন্দ বংশ | flag_s1 = | image_coat = | image_map = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_map_caption = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ সময়ছোৱাত মগধ আৰু অন্যান্য [[মহাজনপদ]] | image_map2 = Magadha Expansion 1.gif | image_map2_caption = মগধৰ ৰাজবংশসমূহৰ আঞ্চলিক বিস্তাৰ | capital = [[ৰাজগীৰ]] (গিৰিব্ৰজ), <br/>পৰৱৰ্তী সময়ত [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পাটনা]]) | common_languages = [[সংস্কৃত]] (প্ৰধান) <br/>[[মাগধী ভাষা|মাগধী]] | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]<br/>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]<br/>[[জৈন ধৰ্ম]] | currency = | title_leader = [[সম্ৰাট]] (প্ৰধান) | leader1 = [[বিম্বিসাৰ]] | year_leader1 = প্ৰায় ৫৪৪–৪৯২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader2 = [[অজাতশত্ৰু]] | year_leader2 = প্ৰায় ৪৯২–৪৬০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader3 = [[উদয়িন]] | year_leader3 = প্ৰায় ৪৬০–৪৪৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader4 = [[হৰ্যক বংশ|নাগদশক]] | year_leader4 = প্ৰায় ৪৩৭–৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader5 = [[শিশুনাগ]] | year_leader5 = প্ৰায় ৪১৩–৩৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader6 = [[কালাশোক]] | year_leader6 = প্ৰায় ৩৯৫–৩৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader7 = [[মহানন্দ]] | year_leader7 = প্ৰায় ৩৪৯–৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | life_span = প্ৰায় ১১০০–প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদ)<br/>প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব–১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (মগধ সাম্ৰাজ্য) }} [[চিত্ৰ:Magadha.GIF|right|thumb|300px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতাব্দীত,মগধ ৰাজ্যৰ অনুমাণিক আয়তন]] '''মগধ''' ({{lang_en|Magadha}}) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ পূব [[গংগা]] সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। [[ জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ বিকাশত মগধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল <ref name="Keown2004">{{cite book|author=Damien Keown|title=A Dictionary of Buddhism|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1054?rskey=6R59Bf&result=1 |date=26 August 2004|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-157917-2|page=163}}</ref> আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ মূল অংশ গঠন কৰিছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩২০–১৮৫)। ''' ==ভৌগোলিক পৰিৱেশ== মগধ মহাজনপদৰ সীমা উত্তৰে [[গংগা]]ৰপৰা দক্ষিণে [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]]লৈকে, পূবে চম্পাৰপৰা পশ্চিমে সোণ নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। দক্ষিণ [[বিহাৰ]]ত অৱস্থিত এইখন অৱশেষত উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী মহাজনপদ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মগধৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী আছিল ৰাজগৃহ। মগধ পাঁচখন পাহাৰেৰে আগুৰি থকা এখন চহৰ আছিল। পিছলৈ পাটলিপুত্ৰত মগধৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়। মগধ ৰাজ্যই তেতিয়াৰ শক্তিশালী কোশল, বৎস, অৱন্তী ৰাজ্যসমূহ নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰে। <ref>{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |date=1953 |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty |pages=110–118 |publisher=[[University of Calcutta]] }}</ref> এইদৰে মগধৰ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এক সংযুক্ত ভাৰতলৈ পৰিণত হ’ল। অতীজৰেপৰা মগধ ৰাজনৈতিক উত্থান, পতন, সামাজিক-ধৰ্মীয় জাগৰণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। মগধ আছিল বুদ্ধৰ সমসাময়িক এক শক্তিশালী আৰু সংগঠিত ৰাজতন্ত্ৰ। সময়ৰ লগে লগে মগধৰ বিকাশ অব্যাহত থাকিল, আৰু ইয়াৰ ইতিহাস (ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বিকাশৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে) সমগ্ৰ দেশৰ ইতিহাস হৈ পৰিল। ==ইতিহাস== অথৰ্ববেদত (৫.২২) (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১২০০-৯০০)ত অংগ, গান্ধাৰ আৰু মুজাৱতৰ সৈতে মগধসকলক কুৰু-পাঞ্চালৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত অবৈদিক জনজাতি হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Michael Witzel (1987), "On the localisation of Vedic texts and schools (Materials on Vedic Śākhās, 7)" in G. Pollet (ed.), ''India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650''</ref> ==কিকটা ৰাজ্য== কিছুমান পণ্ডিতে কিকটা জনগোষ্ঠীক—[[ঋগ্বেদ]] (৩.৫৩.১৪)ত কিকটাৰ শাসক প্ৰমগণ্ডক মগধৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰিছে, কাৰণ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত কিকটাক মগধৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t6TVLlPvuMAC&pg=PA159|title=Vedic Index of Names and Subjects|last1=Macdonell|first1=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1995|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9788120813328|language=en}}</ref>অথৰ্ববেদত মগধসকলৰ দৰে ঋগবেদত কিকটাসকলক ব্ৰাহ্মণ্যবাদী ভাৰতৰ সীমান্তত বাস কৰা শত্ৰু জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছে, যিসকলে বৈদিক ৰীতি-নীতি নকৰিছিল, কিন্তু উইটজেলে যুক্তি দিছে যে কিকটাসকলক মগধৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাটো "ভুল স্থানত" কৰা হৈছে, যেনেকৈ ঋগবেদত "তেওঁলোকৰ কিকটা ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণে থকা বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।" কুৰুক্ষেত্ৰ, পূব [[ৰাজস্থান]] বা পশ্চিম [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ত, আৰু মগধ ঋগবেদৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ বাহিৰত।" <ref name="Witzel1995">M. Witzel. "[https://books.google.com/books?id=OZ0gAAAAQBAJ&pg=PA333 Rigvedic history: poets, chieftains, and polities]," in ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity.'' ed. G. Erdosy (Walter de Gruyer, 1995), p. 333</ref> ==বৃহদ্ৰথ বংশ== পুৰাণৰ কিংবদন্তি অনুসৰি বৃহদ্ৰথ বংশটোৱেই আছিল মগধত শাসন কৰা প্ৰথম বংশ। <ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&dq=legendary&pg=PT24}}</ref> ==মহাজনপদ ( ৬ ৰপৰা ৪ তম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)== [[File:Cyclopian wall, Rajgir. (5457385482) (cropped).jpg |thumb|right| [[Cyclopean Wall of Rajgir]] which encircled the former capital of Magadha, Rajgir. Among the oldest pieces of cyclopean masonry in the world]] ==দ্বিতীয় নগৰায়ন== দ্বিতীয় নগৰায়নৰ বেছিভাগেই বৃহত্তৰ মগধত ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াতেই [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ উত্থান ঘটিছিল।{{sfn|Bronkhorst|2007|loc=p.4: Bronkhorst ''"It is also in this area that a number of religious and spiritual movements arose, most famous among them Buddhism and Jainism."''}} ==হাৰিয়াংক বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩)== মগধৰ আদিম শাসকসকলৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য কমেইহে পোৱা যায়। [[বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় [[পালি]] কেনন, [[জৈন]] আগম আৰু [[হিন্দু]] [[পুৰাণ]] আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কথা [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]তো উল্লেখ আছে। জৈন আৰু বৌদ্ধ উৎসৰ ভিত্তিত দেখা যায় যে মগধত প্ৰায় ১৩০ বছৰ হাৰিয়াংক বংশই শাসন কৰিছিল (৫৪৩ চনৰপৰা ৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে)। <ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=Some Unknown Facts About Bimbisāra |journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |jstor=44145194}}</ref> যদিও সময় অনিশ্চিত আৰু যথেষ্ট পিছৰো হ'ব পাৰে। মগধৰ দুজন উল্লেখযোগ্য হাৰিয়াংক বংশ শাসক আছিল [[বিম্বিসাৰ]] (শ্ৰেনিক নামেৰেও জনাজাত) আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু (কুনিক নামেৰেও পৰিচিত)। এই দুগৰাকী শাসকক [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সাহিত্যত বুদ্ধ আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ সমসাময়িক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পিছলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ জয় কৰা [[নন্দ বংশ]]ৰ (প্ৰায় ৩৪৫ – প্ৰায় ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰতিষ্ঠাপক মহাপদ্ম নন্দই মগধৰ সিংহাসন দখল কৰে। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নন্দ বংশক উৎখাত কৰে। মহাপদ্ম নন্দৰ আগৰ ৰজাৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু মগধৰ সঠিক কালক্ৰম সম্পৰ্কে বহু অনিশ্চয়তা আছে । বিভিন্ন প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিৱৰণী (যি সকলোবোৰ যুগটোৰ বহু শতিকাৰ পিছত লিখা হৈছিল) আৰু এই গ্ৰন্থবিলাকত বহু কথাত ইটোৱে সিটোৰ পাৰস্পৰিক বিৰোধী মন্তব্য দেখা যায়। তদুপৰি কিছুমান পণ্ডিতে পছন্দ কৰা "দীঘলীয়া কালক্ৰম" আৰু বিপৰীতমুখী "চমু কালক্ৰম" আছে আৰু এই বিষয়ে [[বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ অনিশ্চিত কালক্ৰমৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। <ref name="Bechert">{{cite book|last=Bechert|first=Heinz|author-link=Heinz Bechert|title=When Did the Buddha Live?: The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|url=https://books.google.com/books?id=ImnYAAAAMAAJ&pg=PA129|year=1995|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=978-81-7030-469-2|page=129}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] hmv6rtj0z1bkp7wt2swvcfb08dh6ikg 647329 647328 2026-10-24T17:27:02Z Kandarpajit Kallol 6257 647329 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = মগধ সাম্ৰাজ্য | common_name = মগধ | era = [[ভাৰতৰ লৌহ যুগ|লৌহ যুগ]] | government_type = [[কৌটিল্যৰ অৰ্থশাস্ত্ৰ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = বৈদিক সভ্যতা | flag_p1 = | s1 = নন্দ বংশ | flag_s1 = | image_coat = | image_map = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_map_caption = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ সময়ছোৱাত মগধ আৰু অন্যান্য [[মহাজনপদ]] | image_map2 = Magadha Expansion 1.gif | image_map2_caption = মগধৰ ৰাজবংশসমূহৰ আঞ্চলিক বিস্তাৰ | capital = [[ৰাজগীৰ]] (গিৰিব্ৰজ), <br/>পৰৱৰ্তী সময়ত [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পাটনা]]) | common_languages = [[সংস্কৃত]] (প্ৰধান) <br/>[[মাগধী ভাষা|মাগধী]] | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]<br/>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]<br/>[[জৈন ধৰ্ম]] | currency = | title_leader = [[সম্ৰাট]] (প্ৰধান) | leader1 = [[বিম্বিসাৰ]] | year_leader1 = প্ৰায় ৫৪৪–৪৯২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader2 = [[অজাতশত্ৰু]] | year_leader2 = প্ৰায় ৪৯২–৪৬০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader3 = [[উদয়িন]] | year_leader3 = প্ৰায় ৪৬০–৪৪৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader4 = [[হৰ্যক বংশ|নাগদশক]] | year_leader4 = প্ৰায় ৪৩৭–৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader5 = [[শিশুনাগ]] | year_leader5 = প্ৰায় ৪১৩–৩৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader6 = [[কালাশোক]] | year_leader6 = প্ৰায় ৩৯৫–৩৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader7 = [[মহানন্দ]] | year_leader7 = প্ৰায় ৩৪৯–৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | life_span = প্ৰায় ১১০০–প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদ)<br/>প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব–১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (মগধ সাম্ৰাজ্য) }} [[চিত্ৰ:Magadha.GIF|right|thumb|300px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতাব্দীত,মগধ ৰাজ্যৰ অনুমাণিক আয়তন]] '''মগধ''' ({{lang_en|Magadha}}) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ পূব [[গংগা]] সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। [[ জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ বিকাশত মগধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল <ref name="Keown2004">{{cite book|author=Damien Keown|title=A Dictionary of Buddhism|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1054?rskey=6R59Bf&result=1 |date=26 August 2004|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-157917-2|page=163}}</ref> আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ মূল অংশ গঠন কৰিছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩২০–১৮৫)। ''' ==ভৌগোলিক পৰিৱেশ== মগধ মহাজনপদৰ সীমা উত্তৰে [[গংগা]]ৰপৰা দক্ষিণে [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]]লৈকে, পূবে চম্পাৰপৰা পশ্চিমে সোণ নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। দক্ষিণ [[বিহাৰ]]ত অৱস্থিত এইখন অৱশেষত উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী মহাজনপদ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মগধৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী আছিল ৰাজগৃহ। মগধ পাঁচখন পাহাৰেৰে আগুৰি থকা এখন চহৰ আছিল। পিছলৈ পাটলিপুত্ৰত মগধৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়। মগধ ৰাজ্যই তেতিয়াৰ শক্তিশালী কোশল, বৎস, অৱন্তী ৰাজ্যসমূহ নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰে। <ref>{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |date=1953 |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty |pages=110–118 |publisher=[[University of Calcutta]] }}</ref> এইদৰে মগধৰ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এক সংযুক্ত ভাৰতলৈ পৰিণত হ’ল। অতীজৰেপৰা মগধ ৰাজনৈতিক উত্থান, পতন, সামাজিক-ধৰ্মীয় জাগৰণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। মগধ আছিল বুদ্ধৰ সমসাময়িক এক শক্তিশালী আৰু সংগঠিত ৰাজতন্ত্ৰ। সময়ৰ লগে লগে মগধৰ বিকাশ অব্যাহত থাকিল, আৰু ইয়াৰ ইতিহাস (ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বিকাশৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে) সমগ্ৰ দেশৰ ইতিহাস হৈ পৰিল। ==ইতিহাস== অথৰ্ববেদত (৫.২২) (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১২০০-৯০০)ত অংগ, গান্ধাৰ আৰু মুজাৱতৰ সৈতে মগধসকলক কুৰু-পাঞ্চালৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত অবৈদিক জনজাতি হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Michael Witzel (1987), "On the localisation of Vedic texts and schools (Materials on Vedic Śākhās, 7)" in G. Pollet (ed.), ''India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650''</ref> ===কিকটা ৰাজ্য=== কিছুমান পণ্ডিতে কিকটা জনগোষ্ঠীক—[[ঋগ্বেদ]] (৩.৫৩.১৪)ত কিকটাৰ শাসক প্ৰমগণ্ডক মগধৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰিছে, কাৰণ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত কিকটাক মগধৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t6TVLlPvuMAC&pg=PA159|title=Vedic Index of Names and Subjects|last1=Macdonell|first1=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1995|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9788120813328|language=en}}</ref>অথৰ্ববেদত মগধসকলৰ দৰে ঋগবেদত কিকটাসকলক ব্ৰাহ্মণ্যবাদী ভাৰতৰ সীমান্তত বাস কৰা শত্ৰু জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছে, যিসকলে বৈদিক ৰীতি-নীতি নকৰিছিল, কিন্তু উইটজেলে যুক্তি দিছে যে কিকটাসকলক মগধৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাটো "ভুল স্থানত" কৰা হৈছে, যেনেকৈ ঋগবেদত "তেওঁলোকৰ কিকটা ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণে থকা বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।" কুৰুক্ষেত্ৰ, পূব [[ৰাজস্থান]] বা পশ্চিম [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ত, আৰু মগধ ঋগবেদৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ বাহিৰত।" <ref name="Witzel1995">M. Witzel. "[https://books.google.com/books?id=OZ0gAAAAQBAJ&pg=PA333 Rigvedic history: poets, chieftains, and polities]," in ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity.'' ed. G. Erdosy (Walter de Gruyer, 1995), p. 333</ref> ===বৃহদ্ৰথ বংশ=== পুৰাণৰ কিংবদন্তি অনুসৰি বৃহদ্ৰথ বংশটোৱেই আছিল মগধত শাসন কৰা প্ৰথম বংশ। <ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&dq=legendary&pg=PT24}}</ref> ===মহাজনপদ ( ৬ ৰপৰা ৪ তম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)=== [[File:Cyclopian wall, Rajgir. (5457385482) (cropped).jpg |thumb|right| [[Cyclopean Wall of Rajgir]] which encircled the former capital of Magadha, Rajgir. Among the oldest pieces of cyclopean masonry in the world]] ===দ্বিতীয় নগৰায়ন=== দ্বিতীয় নগৰায়নৰ বেছিভাগেই বৃহত্তৰ মগধত ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াতেই [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ উত্থান ঘটিছিল।{{sfn|Bronkhorst|2007|loc=p.4: Bronkhorst ''"It is also in this area that a number of religious and spiritual movements arose, most famous among them Buddhism and Jainism."''}} ===হাৰিয়াংক বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩)=== মগধৰ আদিম শাসকসকলৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য কমেইহে পোৱা যায়। [[বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় [[পালি]] কেনন, [[জৈন]] আগম আৰু [[হিন্দু]] [[পুৰাণ]] আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কথা [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]তো উল্লেখ আছে। জৈন আৰু বৌদ্ধ উৎসৰ ভিত্তিত দেখা যায় যে মগধত প্ৰায় ১৩০ বছৰ হাৰিয়াংক বংশই শাসন কৰিছিল (৫৪৩ চনৰপৰা ৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে)। <ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=Some Unknown Facts About Bimbisāra |journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |jstor=44145194}}</ref> যদিও সময় অনিশ্চিত আৰু যথেষ্ট পিছৰো হ'ব পাৰে। মগধৰ দুজন উল্লেখযোগ্য হাৰিয়াংক বংশ শাসক আছিল [[বিম্বিসাৰ]] (শ্ৰেনিক নামেৰেও জনাজাত) আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু (কুনিক নামেৰেও পৰিচিত)। এই দুগৰাকী শাসকক [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সাহিত্যত বুদ্ধ আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ সমসাময়িক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পিছলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ জয় কৰা [[নন্দ বংশ]]ৰ (প্ৰায় ৩৪৫ – প্ৰায় ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰতিষ্ঠাপক মহাপদ্ম নন্দই মগধৰ সিংহাসন দখল কৰে। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নন্দ বংশক উৎখাত কৰে। মহাপদ্ম নন্দৰ আগৰ ৰজাৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু মগধৰ সঠিক কালক্ৰম সম্পৰ্কে বহু অনিশ্চয়তা আছে। বিভিন্ন প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিৱৰণী (যি সকলোবোৰ যুগটোৰ বহু শতিকাৰ পিছত লিখা হৈছিল) আৰু এই গ্ৰন্থবিলাকত বহু কথাত ইটোৱে সিটোৰ পাৰস্পৰিক বিৰোধী মন্তব্য দেখা যায়। তদুপৰি কিছুমান পণ্ডিতে পছন্দ কৰা "দীঘলীয়া কালক্ৰম" আৰু বিপৰীতমুখী "চমু কালক্ৰম" আছে আৰু এই বিষয়ে [[বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ অনিশ্চিত কালক্ৰমৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। <ref name="Bechert">{{cite book|last=Bechert|first=Heinz|author-link=Heinz Bechert|title=When Did the Buddha Live?: The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|url=https://books.google.com/books?id=ImnYAAAAMAAJ&pg=PA129|year=1995|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=978-81-7030-469-2|page=129}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] lbici6od9vl4396uhj7e8mfgyp98m3u 647330 647329 2026-10-24T17:28:11Z Kandarpajit Kallol 6257 647330 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = | conventional_long_name = মগধ সাম্ৰাজ্য | common_name = মগধ | era = [[ভাৰতৰ লৌহ যুগ|লৌহ যুগ]] | government_type = [[কৌটিল্যৰ অৰ্থশাস্ত্ৰ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = বৈদিক সভ্যতা | flag_p1 = | s1 = নন্দ বংশ | flag_s1 = | image_coat = | image_map = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_map_caption = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ সময়ছোৱাত মগধ আৰু অন্যান্য [[মহাজনপদ]] | image_map2 = Magadha Expansion 1.gif | image_map2_caption = মগধৰ ৰাজবংশসমূহৰ আঞ্চলিক বিস্তাৰ | capital = [[ৰাজগীৰ]] (গিৰিব্ৰজ), <br/>পৰৱৰ্তী সময়ত [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পাটনা]]) | common_languages = [[সংস্কৃত]] (প্ৰধান) <br/>[[মাগধী ভাষা|মাগধী]] | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]<br/>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]<br/>[[জৈন ধৰ্ম]] | currency = | title_leader = [[সম্ৰাট]] (প্ৰধান) | leader1 = [[বিম্বিসাৰ]] | year_leader1 = প্ৰায় ৫৪৪–৪৯২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader2 = [[অজাতশত্ৰু]] | year_leader2 = প্ৰায় ৪৯২–৪৬০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader3 = [[উদয়িন]] | year_leader3 = প্ৰায় ৪৬০–৪৪৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader4 = [[হৰ্যক বংশ|নাগদশক]] | year_leader4 = প্ৰায় ৪৩৭–৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader5 = [[শিশুনাগ]] | year_leader5 = প্ৰায় ৪১৩–৩৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader6 = [[কালাশোক]] | year_leader6 = প্ৰায় ৩৯৫–৩৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | leader7 = [[মহানন্দ]] | year_leader7 = প্ৰায় ৩৪৯–৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | today = [[ভাৰত]] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | life_span = প্ৰায় ১১০০–প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব (প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদ)<br/>প্ৰায় ৩৪৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব–১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (মগধ সাম্ৰাজ্য) }} [[চিত্ৰ:Magadha.GIF|right|thumb|300px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতাব্দীত,মগধ ৰাজ্যৰ অনুমাণিক আয়তন]] '''মগধ''' ({{lang_en|Magadha}}) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ পূব [[গংগা]] সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। [[ জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ বিকাশত মগধে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল <ref name="Keown2004">{{cite book|author=Damien Keown|title=A Dictionary of Buddhism|url= https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1054?rskey=6R59Bf&result=1 |date=26 August 2004|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-157917-2|page=163}}</ref> আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ মূল অংশ গঠন কৰিছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৩২০–১৮৫)। ''' ==ভৌগোলিক পৰিৱেশ== মগধ মহাজনপদৰ সীমা উত্তৰে [[গংগা]]ৰপৰা দক্ষিণে [[বিন্ধ্যা পৰ্বত]]লৈকে, পূবে চম্পাৰপৰা পশ্চিমে সোণ নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। দক্ষিণ [[বিহাৰ]]ত অৱস্থিত এইখন অৱশেষত উত্তৰ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী মহাজনপদ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মগধৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী আছিল ৰাজগৃহ। মগধ পাঁচখন পাহাৰেৰে আগুৰি থকা এখন চহৰ আছিল। পিছলৈ পাটলিপুত্ৰত মগধৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়। মগধ ৰাজ্যই তেতিয়াৰ শক্তিশালী কোশল, বৎস, অৱন্তী ৰাজ্যসমূহ নিজৰ লগত সংলগ্ন কৰে। <ref>{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |date=1953 |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty |pages=110–118 |publisher=[[University of Calcutta]] }}</ref> এইদৰে মগধৰ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এক সংযুক্ত ভাৰতলৈ পৰিণত হ’ল। অতীজৰেপৰা মগধ ৰাজনৈতিক উত্থান, পতন, সামাজিক-ধৰ্মীয় জাগৰণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। মগধ আছিল বুদ্ধৰ সমসাময়িক এক শক্তিশালী আৰু সংগঠিত ৰাজতন্ত্ৰ। সময়ৰ লগে লগে মগধৰ বিকাশ অব্যাহত থাকিল, আৰু ইয়াৰ ইতিহাস (ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বিকাশৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে) সমগ্ৰ দেশৰ ইতিহাস হৈ পৰিল। ==ইতিহাস== অথৰ্ববেদত (৫.২২) (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১২০০-৯০০)ত অংগ, গান্ধাৰ আৰু মুজাৱতৰ সৈতে মগধসকলক কুৰু-পাঞ্চালৰ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত অবৈদিক জনজাতি হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Michael Witzel (1987), "On the localisation of Vedic texts and schools (Materials on Vedic Śākhās, 7)" in G. Pollet (ed.), ''India and the Ancient world. History, Trade and Culture before A.D. 650''</ref> ===কিকটা ৰাজ্য=== কিছুমান পণ্ডিতে কিকটা জনগোষ্ঠীক—[[ঋগ্বেদ]] (৩.৫৩.১৪)ত কিকটাৰ শাসক প্ৰমগণ্ডক মগধৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰিছে, কাৰণ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত কিকটাক মগধৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t6TVLlPvuMAC&pg=PA159|title=Vedic Index of Names and Subjects|last1=Macdonell|first1=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1995|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|isbn=9788120813328|language=en}}</ref>অথৰ্ববেদত মগধসকলৰ দৰে ঋগবেদত কিকটাসকলক ব্ৰাহ্মণ্যবাদী ভাৰতৰ সীমান্তত বাস কৰা শত্ৰু জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছে, যিসকলে বৈদিক ৰীতি-নীতি নকৰিছিল, কিন্তু উইটজেলে যুক্তি দিছে যে কিকটাসকলক মগধৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাটো "ভুল স্থানত" কৰা হৈছে, যেনেকৈ ঋগবেদত "তেওঁলোকৰ কিকটা ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণে থকা বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।" কুৰুক্ষেত্ৰ, পূব [[ৰাজস্থান]] বা পশ্চিম [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ত, আৰু মগধ ঋগবেদৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ বাহিৰত।" <ref name="Witzel1995">M. Witzel. "[https://books.google.com/books?id=OZ0gAAAAQBAJ&pg=PA333 Rigvedic history: poets, chieftains, and polities]," in ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity.'' ed. G. Erdosy (Walter de Gruyer, 1995), p. 333</ref> ===বৃহদ্ৰথ বংশ=== পুৰাণৰ কিংবদন্তি অনুসৰি বৃহদ্ৰথ বংশটোৱেই আছিল মগধত শাসন কৰা প্ৰথম বংশ। <ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&dq=legendary&pg=PT24}}</ref> ===মহাজনপদ ( ৬ ৰপৰা ৪ তম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)=== [[File:Cyclopian wall, Rajgir. (5457385482) (cropped).jpg |thumb|right| [[Cyclopean Wall of Rajgir]] which encircled the former capital of Magadha, Rajgir. Among the oldest pieces of cyclopean masonry in the world]] ===দ্বিতীয় নগৰায়ন=== দ্বিতীয় নগৰায়নৰ বেছিভাগেই বৃহত্তৰ মগধত ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াতেই [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মৰ উত্থান ঘটিছিল।{{sfn|Bronkhorst|2007|loc=p.4: Bronkhorst ''"It is also in this area that a number of religious and spiritual movements arose, most famous among them Buddhism and Jainism."''}} ===হাৰিয়াংক বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩)=== মগধৰ আদিম শাসকসকলৰ বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য কমেইহে পোৱা যায়। [[বৌদ্ধ]]ধৰ্মীয় [[পালি]] কেনন, [[জৈন]] আগম আৰু [[হিন্দু]] [[পুৰাণ]] আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কথা [[ৰামায়ণ]] আৰু [[মহাভাৰত]]তো উল্লেখ আছে। জৈন আৰু বৌদ্ধ উৎসৰ ভিত্তিত দেখা যায় যে মগধত প্ৰায় ১৩০ বছৰ হাৰিয়াংক বংশই শাসন কৰিছিল (৫৪৩ চনৰপৰা ৪১৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে)। <ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=Some Unknown Facts About Bimbisāra |journal=Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |jstor=44145194}}</ref> যদিও সময় অনিশ্চিত আৰু যথেষ্ট পিছৰো হ'ব পাৰে। মগধৰ দুজন উল্লেখযোগ্য হাৰিয়াংক বংশ শাসক আছিল [[বিম্বিসাৰ]] (শ্ৰেনিক নামেৰেও জনাজাত) আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু (কুনিক নামেৰেও পৰিচিত)। এই দুগৰাকী শাসকক [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সাহিত্যত বুদ্ধ আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ সমসাময়িক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পিছলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বহু অংশ জয় কৰা [[নন্দ বংশ]]ৰ (প্ৰায় ৩৪৫ – প্ৰায় ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰতিষ্ঠাপক মহাপদ্ম নন্দই মগধৰ সিংহাসন দখল কৰে। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নন্দ বংশক উৎখাত কৰে। মহাপদ্ম নন্দৰ আগৰ ৰজাৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু মগধৰ সঠিক কালক্ৰম সম্পৰ্কে বহু অনিশ্চয়তা আছে। বিভিন্ন প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিৱৰণী (যি সকলোবোৰ যুগটোৰ বহু শতিকাৰ পিছত লিখা হৈছিল) আৰু এই গ্ৰন্থবিলাকত বহু কথাত ইটোৱে সিটোৰ পাৰস্পৰিক বিৰোধী মন্তব্য দেখা যায়। তদুপৰি কিছুমান পণ্ডিতে পছন্দ কৰা "দীঘলীয়া কালক্ৰম" আৰু বিপৰীতমুখী "চমু কালক্ৰম" আছে আৰু এই বিষয়ে [[বুদ্ধ]] আৰু [[মহাবীৰ]]ৰ অনিশ্চিত কালক্ৰমৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত। <ref name="Bechert">{{cite book|last=Bechert|first=Heinz|author-link=Heinz Bechert|title=When Did the Buddha Live?: The Controversy on the Dating of the Historical Buddha|url=https://books.google.com/books?id=ImnYAAAAMAAJ&pg=PA129|year=1995|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=978-81-7030-469-2|page=129}}</ref> ===বিস্তাৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩-খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮)=== ====শিশুনাগ বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪১৩–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫)==== ===নন্দ বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২)=== ===মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৮৫)=== ===শুংগ সাম্ৰাজ্য (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৮৫–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৩)=== ===কান্ব বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৩–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮)=== ===বহিঃৰাজ্য (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮-খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৪০)=== ===মিত্ৰ বংশ (কোছাম্বি) ( খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা - খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকা)=== ===মহামেঘবাহন বংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয়-তৃতীয় শতিকা)=== === গুপ্ত সাম্ৰাজ্য (প্ৰায় ২৪০–প্ৰায় ৫৭৯)=== ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] ngzf77z60ycywuzvs62tsr471wtyqtc 0 126899 647451 549754 2026-10-24T22:08:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647451 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial art | image = Boli Khela, Pohela Boishakh (2014) (19204236770).jpg | imagecaption = | imagesize = | name = বলী খেলা | aka = | focus = প্ৰতিপক্ষক আঘাত কৰা | hardness = সম্পূৰ্ণ আঘাত | country = [[চিত্ৰ:Flag of Bangladesh.svg|20px]] [[বাংলাদেশ]] | creator = | famous_pract = দিদাৰুল আলম, মৰ্মৰ সিং | parenthood = ঐতিহাসিক | olympic = নহয় }} '''জব্বাৰৰ বলীখেল''' বা বলী খেল<ref name=lapedia>{{cite book |last=Haque |first=Mahbubul |year=2012 |chapter=Bali Khela |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bali_Khela |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251207023221/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bali_Khela |archivedate=2025-12-07 |access-date=2025-11-08}}</ref> এক বিশেষ ধৰণৰ কুস্তি খেল। ই [[বাংলাদেশ]]ৰ [[চট্টগ্ৰাম]] অঞ্চলত অতি জনপ্ৰিয়। চট্টগ্ৰামৰ লালদিঘী খেলপথাৰত প্ৰতিবছৰে ব’হাগৰ ১২ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হয়।<ref>বাংলাদেশেৰ খেলা-ধূলা, ৰশীদ হায়দাৰ, বাংলা একাডেমী</ref> এই খেলাত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক বলী বোলা হয়। চট্টগ্ৰামৰ আঞ্চলিক ভাষাত ই কুস্তি বলীখেল নামে পৰিচিত। ১৯০৯ চনত চট্টগ্ৰামৰ বদৰপাতি এলেকাৰ ধনাঢ্য ব্যৱসায়ী আব্দুল জব্বাৰ সদাগৰ এই প্ৰতিযোগিতাৰ আৰম্ভণি কৰিছিল।<ref name="test">[http://ns.bdnews24.com/bangla/details.php?id=192328&cid=2 জব্বাৰেৰ বলীতে নতুন চ্যাম্পিয়ন অলি ]{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{অকাৰ্যকৰ সংযোগ|তাৰিখ=ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৯ |bot=InternetArchiveBot |ঠিক কৰাৰ প্ৰচেষ্টা=yes }}</ref> সেয়ে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই প্ৰতিযোগিতা জব্বাৰৰ বলী খেল নামে পৰিচিত হৈ পৰে। জব্বাৰৰ বলীখেলক কেন্দ্ৰ কৰি লালদিঘী খেলপথাৰৰ আশে-পাশে প্ৰায় তিন কিলোমিটাৰজুৰি “বৈশাখী মেলা’’ৰ আয়োজন কৰা হয়। ই চট্টগ্ৰামৰ সৰ্ববৃহৎ ব’হাগী মেলা। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== চট্টগ্ৰামত প্ৰচলিত বাংলা ভাষাৰ ''বলী'' মানে মল্লযুঁজাৰু<ref name=daily-sun.com>{{cite news |title=Jobbarer Boli Khela begins April 25 |url=http://www.daily-sun.com/details_yes_22-04-2013_Jobbarer-Boli-Khela-begins-April-25_475_1_10_1_5.html |newspaper=Daily Sun |location=Dhaka |date=22 April 2013 |access-date=8 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103163020/http://www.daily-sun.com/details_yes_22-04-2013_Jobbarer-Boli-Khela-begins-April-25_475_1_10_1_5.html |archive-date=3 November 2013 |df=dmy-all |archivedate=3 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103163020/http://www.daily-sun.com/details_yes_22-04-2013_Jobbarer-Boli-Khela-begins-April-25_475_1_10_1_5.html |deadurl=yes }}</ref> বা এজন শক্তিশালী ব্যক্তি, আনহাতে খেলাৰ অৰ্থ হৈছে খেল। গতিকে, বলী খেলৰ অৰ্থ হৈছে শক্তিশালী ব্যক্তিৰ খেল।<ref name=lapedia/> ==ইতিহাস== যোৱা ১৯ শতিকাত কাদেৰ বক্সোৱে বলী খেলৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ঘৰৰ মালিক আৰু চট্টগ্ৰাম জিলাৰ মাদাৰ্ছা ইউনিয়নৰ অন্তৰ্গত সাতকনিয়া উপজিলাৰ বাসিন্দা আছিল তেওঁ। খবৰ অনুসৰি ১৮৭৯ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰৰ প্ৰথম মাহত তেওঁ ভাড়াতীয়াৰপৰা বাবদ ধন সংগ্ৰহ কৰি খেলৰ খেলৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত বঙালী পঞ্জিকাৰ প্ৰথম মাহ বৈশাখৰ ৭ তাৰিখে [[মক্কাৰ বলী খেল]] নামেৰে নামকৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০ শতিকাৰ চট্টগ্ৰামৰ এজন ব্যৱসায়ী আব্দুল জব্বৰ সদাগৰে ১৯০৭ চনৰ খেলত খেলৰ আয়োজন কৰিছিল, যাতে যুৱক-যুৱতীসকলক ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ উদ্দীপিত কৰিব পৰা এক খেলৰ অনুশীলন কৰে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ শেষৰপৰা এই ক্ৰীড়াৰ প্ৰতি ব্যাপক আকৰ্ষণ আৰম্ভ হৈছিল যদিও দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ শেষত ই কমি আহিছিল।<ref name="independent">{{cite news |last=Zaman |first=Jaki |title=Jabbarer Boli Khela: Better Than WWE |url=http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299:jabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175:weekend-independent&Itemid=213 |newspaper=The Independent |location=Dhaka |date=10 May 2013 |access-date=8 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104225255/http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299%3Ajabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175%3Aweekend-independent&Itemid=213 |archive-date=4 November 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref name="thedailystar.net">{{cite news |title=Jabbarer Boli Khela tomorrow |url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/jabbarer-boli-khela-tomorrow/ |newspaper=The Daily Star |date=24 April 2013 |access-date=8 June 2013}}</ref> ২০২০ আৰু ২০২১ চনত ক’ভিদ মহামাৰীৰ পৰিস্থিতিৰ বাবে এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল। দুবছৰৰ পাছত ২০২২ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত ২০২৩ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত চট্টগ্ৰামত ঐতিহাসিক জব্বাৰৰ বলী খেলা নামৰ পৰম্পৰাগত মল্লযুঁজৰ ১১৩সংখ্যক সংস্কৰণ আৰু তাৰ পিছত ১১৪সংখ্যক সংস্কৰণ অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="tbsnews.net">{{cite news |title=Jabbarer Boli Khela on 25 April |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/jabbarer-boli-khela-25-april-612938 |newspaper=The Business Standard |date=7 April 2023 |access-date=26 October 2023}}</ref> ==অংশগ্ৰহণ== খেলৰ বাবে ক্ৰীড়ামঞ্চখন হয় বৃত্তাকাৰ বা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আকৃতিৰ, ইয়াৰ বহল কমেও চৈধ্যৰ পৰা বিশ ফুট হ’ব লাগে। খেলত আধুনিক মেট ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বলী মল্লযুঁজাৰুসকলে মাটিৰ মজিয়াত প্ৰশিক্ষণ লয় আৰু প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে। বালিচহীয়া মল্লযুঁজৰ খেলপথাৰত মেচ আৰম্ভ হৈছিল।<ref name=archive.thedailystar>{{cite news |title=Didar, Marma Singh Tripura joint champions |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=33825 |newspaper=The Daily Star |date=26 April 2008 |access-date=12 September 2013 |archivedate=3 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103092622/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=33825 |deadurl=yes }}</ref> প্ৰতি বছৰে বলী খেলে নতুনকৈ অংশগ্ৰহণকাৰী আৰু অনুৰাগীক আকৰ্ষণ কৰে কাৰণ এই ক্ৰীড়াৰ নিৰ্মল আনন্দ স্থানীয় অনুৰাগীসকলৰ বাবেই আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নহয় বৰঞ্চ বাংলাদেশলৈ অহা পৰ্যটকসকলকো এটা ৰোমাঞ্চকৰ আৰু অনন্য অনুষ্ঠানৰ আভাস পোৱাৰ সুযোগ আনি দিয়ে।<ref name=thedailystar.net /> ==নিয়মসমূহ== খেলবিধ বিয়লিৰ ভাগত অনুষ্ঠিত হয় আৰু 'ডাবৰ' (এবিধ লোকঢোল) আৰু 'ছানাই' (লোক বাঁহী)ৰ সংগীতেৰে উৎসৱমুখৰ আমেজেৰে অনুষ্ঠানটোৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name=thedailystar>{{cite news |last1=Chakraborty |first1=Pranabesh |last2=Chowdhury |first2=Tymur Jahan |title=Grocer Oli new champ |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=231654 |newspaper=The Daily Star |date=26 April 2012 |access-date=11 September 2013 |archivedate=3 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103092531/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=231654 |deadurl=yes }}</ref> প্ৰতিখন খেল প্ৰায় ২৫–৩০ মিনিটৰ হয় কিন্তু যদি দুয়োজন প্ৰতিযোগীয়ে একমত হয় তেন্তে চূড়ান্ত খেলৰ সময় ১০–১৫ মিনিটলৈকে বৃদ্ধি কৰিব পাৰি।<ref name=archive.thedailystar/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:খেল]] [[শ্ৰেণী:লোক-খেল]] 3o6fg5be3dn66tog88qzatda1hndctr 0 126977 647450 561880 2026-10-24T21:59:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647450 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = জগন্নাথ হল | native_name = {{lang|bn|জগন্নাথ হল}} | image_name = Jagannath Hall, Dhaka University 07 (cropped).jpg | image_size = | caption = জগন্নাথ হলৰ তোৰণ | city = [[ঢাকা]] | country = [[বাংলাদেশ]] | coor = {{Coord|23.729088|90.394242|region:BD_type:landmark|display=inline,title}} | established = ১৯২১ | students = ২৪৯২ | affiliations = ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ঢাকা | provost = দেৱাশিস পাল | website = [http://www.du.ac.bd/home/hall_admin/hjh Official site] }} [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়|ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] '''জগন্নাথ হল''' বৌদ্ধ, খ্ৰীষ্টান, হিন্দুকে ধৰি ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে নিৰ্মিত এটা আৱাসগৃহ। ১৯২১ চনত বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰপৰাই নিৰ্মিত তিনিটা মূল আৱাসগৃহৰ ভিতৰত ই অন্যতম, আৰু ইয়াক অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজসমূহৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই আৱাসগৃহ, সভাকক্ষ, ডাইনিং ৰুম, এটা প্ৰাৰ্থনা হল, বাগিছা, আৰু ক্ৰীড়াৰ সুবিধাসমূহকে ধৰি অট্টালিকাৰ এটা জটিল বিন্যাস। হলটোৰ প্ৰায় ২০০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত আধা বাসগৃহত থাকে, আৰু আধা কলেজৰ সৈতে জড়িত অ-আৱাসিক ছাত্ৰ। বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কেইবাজনো অধ্যাপকে হলটোত হাউচ টিউটৰ আৰু প্ৰভষ্টৰ পদত অধিষ্ঠিত। <ref name="JHAAC 1">{{Cite web|url=http://jhaac.ca/jagannathhall.html|publisher=Jagannath Hall Alumni Association of Canada|accessdate=1 January 2014|title=Jagannath Hall}}</ref> ১৯৭১ চনত পাকিস্তান সেনাই এই ছাত্ৰাবাসৰ হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠ ৩০০ৰো অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক হত্যা কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Jahan|first1=Rounaq|editor1-last=Totten|editor1-first=Samuel|editor2-last=Parsons|editor2-first=William S.|chapter=Genocide in Bangladesh|title=Century of Genocide|url=https://sai.columbia.edu/sites/default/files/content/docs/1971%20Genocide%20in%20Bangladesh.pdf|year=1995|publisher=Routledge|isbn=}}</ref> == গঠনসমূহ == হলটোত চাৰিটা আৱাসিক ভৱন আছে: * গোবিন্দ চন্দ্ৰ দেৱ ভৱন * ৰবীন্দ্ৰ ভৱন * সোণতোষ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য ভৱন (নতুন ভৱন) * অক্টোবৰ স্মৃতিসৌধ (অক্টোবৰ স্মৃতি ভৱন) <ref>{{Cite news|date=16 October 2011|title=Jagannath Hall tragedy day observed|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206685|newspaper=The Daily Star|accessdate=1 January 2014|archivedate=4 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104014839/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206685}}</ref> * জ্যোতিৰ্ময় গুহাঠাকুৰ্তা ভৱন == ইতিহাস == === প্ৰতিষ্ঠা === পূৰ্বতে পিতৃ জগন্নাথ সাহাৰ নামেৰে জগন্নাথ মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা [[:en:Saturia, Manikganj|মাণিকগঞ্জৰ সতুৰীয়াত]] বলিয়াটীৰ জমিদাৰ কিসোৰিলাল ৰয় চৌধুৰীয়েও ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই হলটো প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে জড়িত আছিল। <ref name="JHAAC">{{Cite web|url=http://jhaac.ca/jagannathhall.html|publisher=Jagannath Hall Alumni Association of Canada|accessdate=1 January 2014|title=Jagannath Hall}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://jhaac.ca/jagannathhall.html "Jagannath Hall"]. Jagannath Hall Alumni Association of Canada<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 January</span> 2014</span>.</cite></ref> সেই সময়ত চহৰখনত থকা উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান দুখন [[:en:Dhaka College|ঢাকা কলেজ]], চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিগত পুঁজিৰে চলি থকা জগন্নাথ কলেজৰ একত্ৰীকৰণ হিচাপে ১৯২১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। <ref name="Banglapedia2">{{Cite book|last=Harun-or-Rashid|first1=Mirja|year=2012|chapter=Jagannath College|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jagannath_College|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251203102910/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Jagannath_College|archivedate=2025-12-03|access-date=2025-11-09}}</ref> ভাৰতীয় বিধান পৰিষদৰ জগন্নাথ মহাবিদ্যালয় আইন (১৯২০ চনৰ ষোড়শ নং আইন)ৰদ্বাৰা সেই মহাবিদ্যালয়খনৰ নাম সলনি কৰি জগন্নাথ ইণ্টাৰমিডিয়েট কলেজ বুলি ৰখা হয় আৰু পিছৰ বছৰত দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বৰ্ষৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী (মুঠ ৩০৩)সকলক ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়লৈ বদলি কৰা হয়, লগতে বহুতো শিক্ষক আৰু সা-সঁজুলি যেনে পুথিভঁৰালৰ কিতাপ আদিও স্থানান্তৰিত কতা হয়। তাৰ পিছত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দুটা আৱাসগৃহৰ নামকৰণ কৰা হয় অৰিহণা যোগোৱা মহাবিদ্যালয়সমূহৰ নামেৰে: জগন্নাথ হল আৰু ঢাকা হল। <ref name="Banglapedia2" /> এই হলৰ প্ৰথম প্ৰভষ্ট আছিল অধ্যাপক নৰেশ চন্দ্ৰ সেনগুপ্ত, তেওঁ ১৯২১ চনৰপৰা <ref>{{Cite web|url=http://jhaa.org.bd/hall-provosts.html|title=Hall Provosts|publisher=Jagannath Hall Alumni Association, Dhaka University|accessdate=1 January 2014|archivedate=4 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104074302/http://jhaa.org.bd/hall-provosts.html}}</ref> কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল অধ্যাপক জ্যোতিৰ্ময় গুহাঠাকুৰ্তা। === বিধানসভা ভৱন === ১৯৪৭ চনৰ ২০ জুনত [[:en:Bengal Legislative Assembly (1937—1947)|বংগ বিধানসভাৰ]] ১৪১ গৰাকী পূব বঙালী বিধায়কে বংগ বিভাজনৰ সন্দৰ্ভত ভোটদান কৰে, ১০৭ জন বিধায়কে বংগ বিভাজন হ’লে পাকিস্তানৰ [[:en:Constituent Assembly of Pakistan|সংবিধান সভাত]] যোগদান কৰাৰ সমৰ্থন কৰে। <ref>{{Cite book|last=Bose|first1=Sugata|title=Agrarian Bengal: Economy, Social Structure and Politics|url=https://books.google.com/books?id=fxXInQEACAAJ|year=1986|publisher=Cambridge University Press|page=230|isbn=978-0-521-30448-1}}</ref> অসমৰ চিলেট অঞ্চলে পূব বংগত যোগদান কৰিবলৈ গণভোটত ভোটদান কৰে। [[:en:Dominion of Pakistan|পাকিস্তানৰ ডমিনিয়ন]] গঠনৰ পিছত সেই ১৪১ জন বিধায়কে অসম বিধানসভাৰ চিলেটৰ বিধায়কৰ উপৰি [[:en:East Bengal Legislative Assembly|পূব বংগ বিধানসভা]] গঠন কৰে। [[:en:Muslim League (Pakistan)|মুছলিম লীগৰ]] [[খোৱাজা নাজিমুদ্দিন|ছাৰ খোৱাজা নাজিমুদ্দিন]] প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। তেওঁৰ পিছত ১৯৪৮ চনত [[নৌৰ আল আমিন|নুৰুল আমিন]] ৰাজপাটত বহে। এই সভাখন জগন্নাথ প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত হৈছিল। <ref>{{Cite book|title=The All Pakistan Legal Decisions|url=https://books.google.com/books?id=NAg-AQAAIAAJ|year=1949|publisher=The All-Pakistan Legal Decisions|page=6}}</ref> === অপাৰেচন চাৰ্চলাইটৰ সময়ত গণহত্যা === [[চিত্ৰ:Martyr's_Grave_In_Front_of_Jagannath_Hall_(DU).JPG|thumb|১৯৭১ চনৰ শ্বহীদসকলৰ কবৰ, জগন্নাথ হলৰ সন্মুখত]] ১৯৭১ চনৰ ২৫ মাৰ্চৰ মাজনিশাৰ পিছত পাকিস্তানী সেনাই বুদ্ধিজীৱীৰ বিৰুদ্ধে গণহত্যাৰ অভিযান (অপাৰেচন চাৰ্চলাইট) ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় এলেকাত সংঘটিত হয়। এই কাৰ্য্যৰ বিৰুদ্ধে জগন্নাথ হলটোক ৰক্ষা কৰিব পৰা নগ’ল। সেই নিশা বহু আৱাসিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰী আততায়ীৰ হাতত নিহত হয়। প্ৰাক্তন আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰভষ্ট অধ্যাপক জ্যোতিৰ্ময় গুহাঠাকুৰা আৰু অধ্যাপক গোবিন্দ চন্দ্ৰ দেৱকো সচিবালয় পথত থকা তেওঁলোকৰ এপাৰ্টমেণ্টত হত্যা কৰা হয়। পাকিস্তানী সেনাই হলটো ঘেৰি ধৰি জ্বলাই দি নিৰ্বিচাৰে গুলীচালনা কৰাৰ ফলত ৩০০ৰো অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মৃত্যু হয়। === ১৯৮৫ চনত জগন্নাথ হলৰ ট্ৰেজেডী === [[চিত্ৰ:October_Smriti_Bhawan,_Jagannath_Hall,University_of_Dhaka.jpg|thumb|অক্টোবৰ স্মৃতি ভৱন (অক্টোবৰ স্মাৰক ভৱন)]] [[চিত্ৰ:Jagannath_Hall_Auditorium_1947.jpg|left|thumb|জগন্নাথ হল বিধানসভা ভৱন]] ১৯৮৫ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত জগন্নাথ হলৰ প্ৰাচীন সমাৱেশ ভৱনৰ চাল ভাঙি এক মৰ্মান্তিক দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হয়। ইয়াৰ ফলত ৩৯ জন লোক, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, কৰ্মচাৰী আৰু অতিথিৰ মৃত্যু হয়। তেতিয়াৰপৰাই এই দিনটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাবে শোকৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত এই ভৱনটোক আৱাসিক ভৱন হিচাপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ নাম ৰখা হয় অক্টোবৰৰ স্মৃতিসৌধ। <ref>{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-254039|title=Jagannath Hall tragedy remembered|date=2012-10-16|work=The Daily Star|language=en|accessdate=2019-10-17}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/bangladesh/2005/10/13/jagannath-hall-tragedy-oct-15|title=Jagannath Hall tragedy Oct 15|work=bdnews24.com|accessdate=2019-10-17}}</ref> == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়া == * [https://www.eibela.com/mobile/article/শতবৰ্ষী-জগন্নাথ-হলেৰ-সংক্ষিপ্ত-ইতিহাস- শতবাৰ্ষী জগীত হলেৰে সংগ্ৰামী]{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{In lang|bn}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] 59g8az1cqf9jp169lv0239a44jviykk 0 127143 647587 591113 2026-10-25T09:55:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647587 wikitext text/x-wiki [[File:বাংলার উপভাষাসমূহ.png|thumb]] '''[[বাংলা ভাষা|বাংলা ভাষাৰ]] উপভাষাসমূহ''' ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষা-পৰিবাৰৰ পূৰ্বাঞ্চলীয় ইণ্ডো-আৰ্য ভাষাসমূহৰ অংশ। '''ৰাঢ়ী''' (নদিয়া, কুষ্টিয়া, [[কলকাতা]], হাওৰা, হুগলি, পূব বৰ্ধমান, [[মুৰ্শিদাবাদ]] জিলাৰ লগতে দক্ষিণবঙ্গ), '''বৰেন্দ্ৰী''' (মালদহ, [[মুৰ্শিদাবাদ|মুৰ্শিদাবাদৰ]] জঙ্গিপুৰ মহকুমা, ৰাজশাহী বিভাগ, দিনাজপুৰসহ উত্তৰ-পশ্চিম বাংলা), '''ঝাড়খণ্ডী''' (বাঁকুড়া, পুৰুলিয়া, বীৰভূমসহ [[ঝাড়খণ্ড|ঝাড়খণ্ডৰ]] কিছু অংশ), '''মেদিনীপুৰী''' (ঝাড়গ্ৰাম, পশ্চিম মেদিনীপুৰ,) '''কাঁথি''' (পূব মেদিনীপুৰ আৰু দক্ষিণ ২৪ পৰগনা জিলাৰ কাকদ্বীপ মহকুমা), '''[[ৰংপুৰী ভাষা|ৰংপুৰী]]''' (ৰংপুৰৰ পূৰ্বাঞ্চল) আৰু বঙালী উপভাষাগুচ্ছ অৰ্থাৎ '''ঢাকা-বিক্ৰমপুৰী''' (ঢাকা অঞ্চল), '''বৰিশালী''' (বৰিশাল অঞ্চল), '''ঢাকাইয়া কুট্টি''' (পুৰণি [[ঢাকা|ঢাকাৰ]] কিছু অঞ্চল), '''নোৱাখাইল্লা'''' (নোৱাখালী অঞ্চল), '''জেছৰ-খুলনাইয়া''' (জেছৰ আৰু খুলনা অঞ্চল), '''ময়মনসিংহীয়''' (ময়মনসিংহ অঞ্চল), '''[[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলেটি]]''' (ছিলেটৰ পূৰ্বাঞ্চল), '''[[চাঁটগাঁইয়া ভাষা|চাঁটগাঁইয়া]]''' (চট্টগ্ৰাম অঞ্চল) আৰু '''সুন্দৰবনী''' (চব্বিছ পৰগনা আৰু সাতক্ষীৰা অঞ্চল) [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|'''ৰংপুৰী''']] (ৰংপুৰ সংমণ্ডলৰ পূব অংশ) হৈছে [[পশ্চিমবঙ্গ]] আৰু [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] প্ৰধান কথ্য বাংলা উপভাষা। এই বাংলা উপভাষাসমূহ প্ৰতিবেশী বাংলা উপভাষাৰ লগত পাৰস্পৰিকভাবে যথেষ্ট বোধগম্য। ==শ্ৰেণীবিভাজন== [[সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়]] আৰু সুকুমাৰ সেনে বাংলা ভাষাৰ উপভাষাসমূহক [[ধ্বনিতত্ত্ব]], ৰূপতত্ত্ব আৰু উচ্চাৰণৰ ভিত্তিত ছয় ভাগত ভাগ কৰিছে। সেয়া হ'ল:<ref name="IJL2001">{{cite journal |last=Bandyopadhyay |first=Anita |year=2001 |title=Problems of Phonetic Transcription in Bengali |url=https://books.google.com/books?id=0yxhAAAAMAAJ&q=Rarhi |journal=Praci-Bhasha-Vijnan Indian Journal of Linguistics |volume=20 |page=79 |oclc=2256120 |quote=We all know that there are 4 or 5 dialects of the Bengali language. These are, according to Professor Suniti Kumar Chatterji and Sukumar Sen - Rarhi, Barendra, Kamarupi, Banga and Jharkhandi as added by Dr. S. Sen.}} NB Barendra refers to Varendri</ref><ref>{{Cite book |last=Sen |first=Sukumar |url=https://www.google.co.in/books/edition/Bh%C4%81sh%C4%81ra_itibr%CC%A5tta/26Sl1RT4NpEC?hl=bn |title=Bhāshāra itibr̥tta |date=1993 |publisher=Ānanda Pābaliśārsa |isbn=978-81-7215-123-2 |pages=148-150 |language=bn}}</ref><ref name=":0">{{cite web |title=ভাষা ও সংস্কৃতি |url=http://munshiganjup.satkhira.gov.bd/pages/static-pages/6980ee69a31054345f1ce431 |website=Munshiganj Union Parishad |access-date=8 March 2026}}</ref> # '''পূব বাংলা'''/'''বঙালী উপভাষা''': বাংলা ভাষাৰ আটাইতকৈ বহুল ব্যৱহৃত উপভাষা। ই খুলনা, বৰিশাল, [[ঢাকা]], ময়মনসিংহ, ছিলেট আৰু কুমিল্লা বিভাগৰ লগতে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]] ৰাজ্যতো প্ৰচলিত। ইয়াক প্ৰায়ে একক গোট হিচাপে গ্ৰহণ কৰা নহয়, কিয়নো খুলনা অঞ্চলৰ উপভাষাসমূহ মধ্যবঙ্গীয়া উপভাষাৰ ওচৰৰ। মধ্য, উত্তৰ-মধ্য আৰু দক্ষিণ বাংলাদেশৰ উপভাষাসমূহ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলেটী]] আৰু [[চাঁটগাঁইয়া ভাষা|চাঁটগাঁইয়া]] উপভাষাৰ সৈতে বহু ভিন্ন। # '''মধ্য বাংলা'''/'''ৰাঢ়ী উপভাষা''': [[ভাৰত]]ৰ দক্ষিণ [[পশ্চিমবঙ্গ]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম [[বাংলাদেশ]]ৰ বৃহৎ অংশত প্ৰচলিত। প্ৰায় ২০ শতাংশ বাংলা ভাষীয়ে এই উপভাষাত কথা কয়। ই মূলতঃ প্ৰচলিত বিভাগৰ পূৰ্ণাংশত, খুলনা বিভাগৰ উত্তৰভাগত, বৰ্ধমান বিভাগৰ দক্ষিণভাগত আৰু [[মুৰ্শিদাবাদ]]ৰ বৃহৎ অংশত ব্যৱহাৰ হয়। # '''উত্তৰ-মধ্য বাংলা'''/'''বৰেন্দ্ৰী উপভাষা''': এই উপভাষা ৰাজশাহী আৰু ৰংপুৰ বিভাগৰ পশ্চিম আৰু দক্ষিণভাগ আৰু [[ভাৰত]]ৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]]ৰ মালদহ বিভাগত প্ৰচলিত (ই পূৰ্বত বাৰেন্দ্ৰ বা বৰিন্দ অঞ্চল হিচাপে জনাজাত)। ইয়াৰ কিছু ব্যৱহাৰ [[বিহাৰ]]ৰ মলদহ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান গাঁৱতো দেখা যায়। # '''দক্ষিণ বাংলা'''/'''সুন্দৰবনী উপভাষা''': পশ্চিমবংগ আৰু বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰপতি বিভাগ আৰু খুলনা সংমণ্ডলত কোৱা হয়। ইয়াৰ বঙালী আৰু ৰাঢ়ী উপভাষাৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে। # '''পশ্চিম বাংলা'''/'''মানভূমী উপভাষা''': ই বাংলা ভাষাৰ পশ্চিমতম অঞ্চলসমূহত প্ৰচলিত, য'ত মেদিনীপুৰ বিভাগৰ সম্পূৰ্ণাংশ, বৰ্ধমান বিভাগৰ উত্তৰাংশ, লগতে [[ঝাৰখণ্ড]]ৰ সান্থাল পৰগনা আৰু কোলহান বিভাগত কথিত '''ঝাৰখণ্ডী''' উপভাষাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |last=Nag |first=Oishmaya Sen |date=1 August 2017 |title=What Languages Are Spoken In Bangladesh? |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-bangladesh.html |website=WorldAtlas}}</ref> # '''সুদূৰ-উত্তৰ বাংলা'''/'''ৰংপুৰী উপভাষা''': [[বাংলাদেশ]]ৰ পূৰ্ব ৰংপুৰ বিভাগ, [[ভাৰত]]ৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]]ৰ জলপাইগুৰি বিভাগ, লগতে [[অসম]]ৰ অবিভক্ত [[গোৱালপাৰা]] জিলা, [[বিহাৰ]]ৰ কিষানগঞ্জ আৰু [[নেপাল]]ৰ কোশী প্ৰদেশৰ কিছুমান অঞ্চলত কথিত। আন কিছুমান ভাষাবিদে এই পাঁচটাৰ উপৰিও কেইবাটাও সুকীয়া উপভাষাৰ নাম উল্লেখ কৰিছে। সেয়া হ'ল: '''সুন্দৰবনী উপভাষা''', '''মোদিনীপুৰী বাংলা উপভাষা''' আদি। ইয়াৰ উপৰিও [[চাঁটগাঁইয়া ভাষা|চাঁটগাঁইয়া]], [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলেটী]] আৰু [[ৰংপুৰী ভাষা|ৰংপুৰী]] উপভাষাই বৰ্তমান পৃথক ভাষাৰ দাবী জনোৱা পৰিলক্ষিত হয়। == কথিত আৰু সাহিত্যিক ৰূপ == অন্য বহু ইণ্ডো-আৰ্য ভাষাৰ তুলনাত বাংলা ভাষাত লিখিত (আনুষ্ঠানিক) ভাষা আৰু কথিত (লোক) ভাষাৰ মাজত শক্তিশালী দ্বিভাষিকতা (diglossia) দেখা যায়। লিখনশৈলীত শব্দসম্ভাৰ আৰু বাক্যগঠন অনুসৰি দুইধৰণৰ ধাৰা বিকশিত হৈছে:<ref name="daniul">{{cite book |last=Huq |first=Mohammad Daniul |year=2012 |chapter=Chalita Bhasa |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chalita_Bhasa |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171124032528/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chalita_Bhasa |archivedate=2017-11-24 |access-date=2025-11-14}}</ref><ref name="daniul1">{{cite book |last=Huq |first=Mohammad Daniul |year=2012 |chapter=Sadhu Bhasa |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sadhu_Bhasa |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180627005539/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sadhu_Bhasa |archivedate=2018-06-27 |access-date=2025-11-14}}</ref> # ''সাধুভাষা'' (সাধুভাষা): এই লিখিত ভাষাখনত দীঘল ক্ৰিয়া-প্ৰত্যয় আৰু অধিক সংস্কৃত-মূলৰ (তৎসম) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয় (‘সাধু’ = পৱিত্ৰ, ‘ভাষা’ = ভাষা)। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত ''[[জন গণ মন]]'' (লেখক: [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গান ''[[বন্দে মাতৰম্‌]]'' (লেখক: [[বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]) সাধুভাষাত ৰচিত। আধুনিক লিখনীতে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ ক্ষয় হোৱাৰ দিশে। # ''চলতিভাষা'' বা ''চলিতভাষা'': লিখিত বাংলা ভাষাৰ এটা শৈলী যিটো অধিক কথ্যধাৰাৰ ওচৰত। ঊনবিংশ শতিকাৰ অন্তিমভাগত পিয়াৰী চন্দ্ৰ মিত্ৰ (''আলালেৰ ঘৰে দুলাল'', ১৮৫৭)<ref name="alal">{{cite book |last=Huq |first=Mohammad Daniul |year=2012 |chapter=Alaler Gharer Dulal |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Alaler_Gharer_Dulal |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180627005550/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Alaler_Gharer_Dulal |archivedate=2018-06-27 |access-date=2025-11-14}}</ref> আৰু প্ৰমথ চৌধুৰীৰ (''সবুজপত্ৰ'', ১৯১৪) লিখনশৈলীৰ জৰিয়তে ইয়াৰ শ্ৰোতা বৃদ্ধি পায়। পৰৱৰ্তী সময়ত [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ বহুসংখ্যক সাহিত্যিক ৰচনাতো এই ধাৰা প্ৰচলিত হয়। ইয়াৰ মূল আধাৰ শান্তিপুৰ আৰু শিলাইদহ অঞ্চলত কথিত উপভাষা; বাংলাদেশত ইয়াক ‘‘কুষ্টিয়া মান’’ আৰু পশ্চিমবংগত ‘‘নদীয়া উপভাষা’’ বুলি জনা যায়।<ref name="morshed">{{cite book |last=Morshed |first=Abul Kalam Manjoor |year=2012 |chapter=Dialect |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dialect |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> কথিত বাংলাত লিখিত বাংলাৰ তুলনাত বহুত অধিক বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। সংবাদবাচন, ভাষণ, ঘোষণা, বক্তৃতা আদি আনুষ্ঠানিক পৰিসৰত ব্যৱহৃত কথিত ভাষাটো চলতিভাষাৰ ওপৰতে আধাৰিত। এই কথ্য মানৰ লগতে বিভিন্ন কথ্য উপভাষা বা ''আঞ্চলিক বাংলা'' (আঞ্চলিক বাংলা) ব্যৱহৃত হয়। অধিকাংশ বাংলা-ভাষী ব্যক্তিয়ে একাধিক উপভাষাত দক্ষ — সাধাৰণতে চলতিভাষাৰ লগতে এক বা একাধিক আঞ্চলিক উপভাষা আৰু গাঁও বা অঞ্চল-বিশেষ ''গ্ৰাম্য বাংলা'' (গ্ৰাম্য বাংলা) বুজিও ক'ব পাৰি। অবাংলাভাষীৰ বাবে এই উপভাষাসমূহ শুনাত বা দেখি বহুত ভিন্ন যেন লাগিলেও, ভেদাভেদৰ মূল ক্ষেত্ৰ উচ্চাৰণ আৰু শব্দসম্ভাৰ; ব্যাকৰণগত ভিন্নতা তুলনামূলক কম। শুধুমাত্ৰ কিছুমান পূবাঞ্চলীয়া উপভাষাত ব্যাকৰণগত লিংগ-বিভাজন যোগ হোৱা বাবে কিছু ব্যতিক্ৰম দেখা যায়। বহু উপভাষাত সাধুভাষাৰ উপাদানো সঞ্চিত আছে, যি উনবিংশ শতিকালৰ আগলৈকে লিখিত মান আছিল। বাংলা উপভাষাসমূহৰ তুলনা ভাষাটোৰ প্ৰাচীন ৰূপ বুজিবলৈ সহায় কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ অন্তিম আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ বাংলা মানীকৰণৰ সময়ত সাংস্কৃতিক অভিজাতসকল মূলতঃ [[ঢাকা]], [[কলকাতা]], হুগলি, হাওৰা, ২৪ পৰগনা, নদীয়া আৰু কুষ্টিয়া অঞ্চলৰ আছিল। সমসাময়িক পশ্চিমবঙ্গ আৰু বাংলাদেশ উভয়তে গ্ৰহণ কৰা মানভাষাটো পশ্চিম-মধ্য বাংলা উপভাষাৰ ওপৰত আধাৰিত। শিক্ষাৰ দুটা শতিকাৰ প্ৰসাৰ এবং মাধ্যমসমূহৰদ্বাৰা ভাষাটোৰ মান্যকৰণ ঘটা সত্ত্বেও, আঞ্চলিক বৈচিত্ৰ্য বহুলতা, আৰু বহু বক্তাই নিজৰ সমাজ-ভৌগোলিক উপভাষাৰ লগতে মাধ্যমত ব্যৱহৃত মান উপভাষাতো সমানভাবে অভ্যস্ত। ==আঞ্চলিক উপভাষাৰ পাৰ্থক্য== বাংলা ভাষাৰ উপভাষাৰ পাৰ্থক্য তিনিটা ৰূপত প্ৰকাশ পায়: প্ৰামাণিক উপভাষা বনাম আঞ্চলিক উপভাষা, সাহিত্যিক ভাষা বনাম কথিত ভাষা, আৰু আভিধানিক (শব্দভাণ্ডাৰ) ভিন্নতা। সাধাৰণতে ভাষাটো কোৱা জিলাখনৰ পৰাই উপভাষাসমূহৰ নাম উৎপত্তি হয়। দক্ষিণ এছিয়াৰ বাংলা ভাষী অঞ্চলসমূহত ভাষাটোৰ মানক ৰূপত বিশেষ তাৰতম্য দেখা নাযায় যদিও কথিত বাংলা ভাষাৰ আঞ্চলিক তাৰতম্যই এটা উপভাষাৰ ধাৰাবাহিকতা গঠন কৰে। বেছিভাগেই মাত্ৰ কেইমাইলৰ দূৰত্বত বাক্যৰ ভিন্নতা থাকে আৰু ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ই সুকীয়া ৰূপ লয়। বঙালী হিন্দুসকলে সংস্কৃত বাংলা ভাষাত কথা কোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে (সাধু ভাষাৰ এটা অৱশিষ্ট), বঙালী মুছলমানসকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পাৰ্চি-আৰবী শব্দভাণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰে আৰু বঙালী খ্ৰীষ্টানসকলে নিজৰ মহলত জড়িত হ’লে খ্ৰীষ্টান বাংলা ভাষাত কথা-বতৰা পাতে। ==আৰু চাওক== *[[বাংলা শব্দভাণ্ডাৰ]] ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://books.google.com/books/about/Bengali_and_Other_Related_Dialects_of_So.html?id=lRRYBHQvXdsC Book – Bengali and Other Related Dialects of South Assam] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:উপভাষা]] pvwin4peho5fxu7p6gq528gqd7jixkl 0 127371 647392 562995 2026-10-24T18:46:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647392 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = গোলাম মোস্তাফা | image = GolamMostofaPic.jpg | native_name = গোলাম মোস্তফা | native_name_lang = bn | birth_date = {{circa|1897}} | birth_place = [[Manoharpur Union, Shailkupa|মনোহৰপুৰ]], [[Bengal Presidency|বঙ্গ]], [[British Raj|ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া]] | death_date = {{death date and age|1964|10|13|1897|df=y}} | death_place = [[পুছ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়ান (১৮৯৭-১৯৪৭)<br/>পাকিস্তানী (১৯৪৭-1964) | children = ৭ ([[মুস্তাফা মনোৱাৰ]] সহ।) | father = Golam Rabbani |relatives=[[ফৰিদা মজিদ]] (নাতিনী) <br>[[নাফিছ বিন জাফৰ]] (প্ৰপৌত্ৰ) }} '''গোলাম মোস্তাফা''' ({{lang-en|Golam Mostofa}}; জন্ম: ১৮৯৭ - মৃত্যু: ১৩ অক্টোবৰ ১৯৬৪) এগৰাকী বাঙালী লেখক আৰু কবি। == জন্ম আৰু পৰিয়াল == ১৮৯৭ চনত যশোৰ জিলাৰ ঝিনাইদহ মহকুমাৰ শৈলকুপা থানাৰ অন্তৰ্গত মনোহৰপুৰ গাঁৱত গোলাম মুস্তাফাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ কাজী গোলাম ৰাব্বাণী আৰু আজোককাক কাজী গোলাম সৰৱাৰ। তেওঁলোক সাহিত্যপ্ৰেমী হোৱাৰ লগতে‍ পাৰ্চী আৰু আৰৱী ভাষাৰ সুপণ্ডিত আছিল। তেওঁৰ তিনি পুত্ৰৰ ভিতৰত ডাঙৰ পুত্ৰ প্ৰখ্যাত শিক্ষক মুস্তাফা আব্দুল আজিজে দীৰ্ঘদিন ধৰি কেডেট কলেজত (ৰাজশ্বাহী কেডেট কলেজ আৰু বিভিন্ন কেডেট কলেজত) অধ্যাপনা কৰিছিল। দ্বিতীয় পুত্ৰ বিখ্যাত পুতলা আৰু চিত্ৰশিল্পী মুস্তাফা মনোৱাৰ আৰু শেহতীয়াকৈ অস্কাৰ বিজয়ী বাংলাদেশী নাফিছ বিন জাফৰ তেওঁৰ নাতি।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url = http://www.dhakatribune.com/long-form/2013/dec/07/oscar-winner-our-own|title = An Oscar winner of our own|date = December 8, 2013|ওয়েবসাইট = [[ঢাকা ট্ৰিবিউন]]|publisher = |last = |first = |date = মে ১৮, ২০১৫|archive-date = জুলাই ১, ২০১৫|আৰ্কাইভেৰ-url = https://web.archive.org/web/20150701000524/http://www.dhakatribune.com/long-form/2013/dec/07/oscar-winner-our-own|url-অৱশ্থা = অকাৰ্যকৰ}}</ref><ref name=":4">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|language=bn|title=বৰেণ্য: কবি গোলাম মোস্তফা|url=https://www.jugantor.com/todays-paper/tutorials/300176/বৰেণ্য-কবি-গোলাম-মোস্তফা|date=2022-05-09|ওয়েবসাইট=Jugantor}}</ref> == শৈক্ষিক জীৱন == গোলাম মোস্তাফাৰ শৈক্ষিক জীৱনৰ আৰম্ভণি হৈছিল চাৰি বছৰ বয়সতে‍ তেওঁৰ ঘৰত আৰু কাষৰীয়া ডামুকদিয়া গাঁৱৰ স্কুলত। কিছুদিন পাছত ফাজিলপুৰ গাঁৱৰ স্কুলত ভৰ্তি হয়। এই বিদ্যালয়ত দুবছৰ পঢ়াৰ পাছত শৈলকুপা উচ্চ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত ভৰ্তি হয়। ১৯১৪ চনত এই বিদ্যালয়ৰপৰা সুখ্যাতিৰে মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯১৬ চনত দৌলতপুৰ বি এল কলেজৰপৰা আই এ আৰু ১৯১৮ চনত কলকাতাৰ ৰিপন কলেজৰপৰা বি এ পাছ কৰে। পাছলৈ অৰ্থাৎ ১৯২২ চনত ডেভিদ হেয়াৰ ট্ৰেইনিং কলেজৰপৰা বি টি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":2">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|last=দিগন্ত|first=Daily Nayadiganta-নয়া|language=bn|title=গোলাম মোস্তফা তাৰ সাহিত্য সাধনা|url=https://www.dailynayadiganta.com/diganta-shahitto/534021/-গোলাম-মোস্তফা-তাৰ-সাহিত্য-সাধনা|date=2022-05-08|ওয়েবসাইট=Daily Nayadiganta (নয়া দিগন্ত) : Most Popular Bangla Newspaper}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == পেছাদাৰী জীৱন == ১৯২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত বেৰাকপুৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত সহকাৰী শিক্ষক হিচাপে গোলাম মোস্তফাৰ শিক্ষক জীৱন আৰম্ভ হয়। ১৯২৪ চনত তেওঁ বেৰাকপুৰ হাইস্কুলৰপৰা কলিকতা হেয়াৰ স্কুললৈ বদলি হয়। বহুদিন ইয়াত শিক্ষকতা কৰাৰ পাছত তেওঁক কলিকতা মাদ্ৰাছালৈ বদলি কৰা হয়। তাৰপৰাই ১৯৩৫ চনত বালিগঞ্জ চৰকাৰী ডিমনেষ্ট্ৰেশন হাইস্কুললৈ বদলি হৈ সহকাৰী প্ৰধান শিক্ষক পদলৈ উন্নীত হয় আৰু কেইবছৰমান পাছত সেই বিদ্যালয়ত প্ৰধান শিক্ষকৰ পদ লাভ কৰে। তেৱেই এই বিদ্যালয়ৰ প্ৰথম মুছলমান প্ৰধান শিক্ষক। ১৯৪০ চনত বাঁকুড়া জিলা বিদ্যালয়লৈ বদলি হয়। শিক্ষকতা কালত বিভিন্ন বিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰাৰ পাছত ১৯৪৬ চনত ফৰিদপুৰ জিলা বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। সুদীৰ্ঘ ত্ৰিছ বছৰ শিক্ষকতা কৰাৰ পাছত ১৯৫০ চনত চাকৰিৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। == সাহিত্য কৰ্ম == ১৯১৩ চনত অষ্টম শ্ৰেণীত পঢ়ি থকাৰ সময়ত ‘সাপ্তাহিক মোহাম্মাদী’ত ‘আন্দ্ৰিয়ানোপল উদ্ধাৰ’ শীৰ্ষক কবিতা এটা প্ৰকাশ কৰি তেওঁ সাহিত্য জগতত প্ৰৱেশ কৰে।<ref name=":2" /> মুছলমান জাগৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক কবি গোলাম মোস্তফাৰ অৱদান বাংলা সাহিত্যৰ এক বিৰল উদাহৰণ। এই কবিৰ সাহিত্য প্ৰতিভাৰ বিকাশ ঘটিছিল স্কুলীয়া জীৱনত। অনুবাদক হিচাপেও কবি গোলাম মোস্তফাৰ এক বিশেষ সুনাম আছে। তেওঁ আৰৱী আৰু উৰ্দু সাহিত্যৰপৰা গ্ৰন্থ অনুবাদ কৰি বাংলা সাহিত্যক সমৃদ্ধ কৰিছিল। ‘ইখোৱানুছ ছাফা’, ‘মুছাদ্দাছ-ই-হালি’, ‘কালাম-ই-ইকবাল’, ‘ছিকৱা’ আৰু ‘আল-কুৰান’ তেওঁৰ অনুবাদ গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ চিন্তা আৰু যুক্তিৰ ওপৰত আন কেইবাখনো গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। 'ইছলাম ও কমিউনিজম', 'ইছলামে জেহাদ', ‘আমাৰ চিন্তাধাৰা’ এইবোৰ তেওঁৰ গভীৰ বৌদ্ধিক জ্ঞানৰ ফল। কবি গোলাম মোস্তফাৰ ‘বিশ্বনবী’ এক সফল সৃষ্টি। যদিও এই অমৰ গ্ৰন্থখন গদ্যত ৰচিত, সেই গদ্য কবিতাৰ দৰেই ছন্দময় আৰু মধুৰ। গ্ৰন্থখন হজৰত মহম্মদৰ এক সাৰ্থক জীৱন চৰিত।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url = http://bn.banglapedia.org/index.php?title=মোস্তফা,_গোলাম|title = মোস্তফা, গোলাম|date = 2012|ওয়েবসাইট = বাংলাপিডিয়া|publisher = বাংলাপিডিয়া|last = ইসলাম|first = শহিদুল|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160404124832/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%AE%E0%A7%8B%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%AB%E0%A6%BE,_%E0%A6%97%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AE|archivedate = 2016-04-04|access-date = 2025-11-17|deadurl = yes}}</ref> সংগীতৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰতিভাৰ পৰিচয় পোৱা যায়৷ গায়ক আৰু গীতিকাৰ হিচাপে তেওঁ বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। বিশেষকৈ ইছলামিক গীত, গজল আৰু মিলাদ মাহফিলৰ বিখ্যাত ‘কিয়ামবানী’ (নবীলৈ আহ্বান) ৰচনা কৰাত তেওঁ অনন্য আছিল। তেওঁৰ বহু গীত আব্বাছ উদ্দিনৰ কণ্ঠতো ৰেকৰ্ডিং কৰা হৈছিল। লগতে তেওঁ নিজৰ কণ্ঠতো বহুকেইটা গীত ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল। == মৃত্যু == বাংলা সাহিত্যৰ সাধক কবি গোলাম মোস্তাফাই জীৱনৰ শেষৰ কেইটামান বছৰ ঢাকাৰ শান্তিনগৰৰ নিজৰ ঘৰত (মোস্তাফা মঞ্জিল) কটাইছিল। বহুদিন অসুস্থতাত ভুগি থকা কবিগৰাকীয়ে ১৯৬৪ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত ঢাকা মেডিকেল কলেজ হাস্পতালত শেষ-নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।<ref name=":0">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|url = http://www.thefinancialexpress-bd.com/2014/10/14/60867/print|title = Poet Golam Mustafa's ancestral house in ruins: 50th death anniversary observed |date = 14 October 2014|date = 12 December 2014 |ওয়েবসাইট = The Financial Express|publisher = |last = |first = }}</ref><ref name=":1">{{ওয়েব উদ্ধৃতি | url = http://www.thedailystar.net/grabbers-claim-poets-home-27530 |title = Grabbers claim poet's home |date = 8 June 2014 |date = 12 December 2014 | ওয়েবসাইট = |publisher = দ্য ডেইলি ষ্টাৰ | শেষাংশ = |first = }}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == szmbghnamz86lg5hrfc219zvnm9d8nt 0 127390 647520 646759 2026-10-25T05:23:07Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647520 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography |religion = [[Buddhism]] |name = আংগুলিমাল |image = [[File:The Buddha teaches Angulimala.jpg|frameless|upright=1.2]] |caption = অংগুলিমালে গৌতম বুদ্ধক খেদি ফুৰিছে। |alias = অহিংসক, গাগ্গা মন্তনিপুট্ট |dharma name = |birth_date = |birth_place = [[Savatthi|শ্ৰাৱস্তি]], [[Magadha (Mahajanapada)|মগধ]] বা [[Anga|অংগ]] |death_date = |death_place = |school = |lineage = |title = |location = |education = [[তক্ষশীলা]] |teacher = [[বুদ্ধ]] |reincarnation of = |predecessor = |successor = |students = |spouse = |partner = |children = |website = }} '''আংগুলিমাল''' (আক্ষৰিক অৰ্থ: 'আঙুলিৰ হাৰ'){{sfn|Gombrich|2006|p=135 n.1}}<ref name="Buswell 2013">{{cite book|last1=Buswell|first1=Robert E. Jr.|author1-link=Robert Buswell Jr.|last2=Lopez|first2=Donald S. Jr.|author2-link=Donald S. Lopez Jr.|title=Princeton Dictionary of Buddhism|date=2013|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-15786-3|chapter-url=http://www.daophatngaynay.com/vn/files/file-nen/Princeton_Dictionary_of_Buddhism_890707662.pdf|chapter=Aṅgulimāla}}</ref> বৌদ্ধ ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব, বিশেষকৈ থেৰাভাদা পৰম্পৰাৰ ভিতৰত। বৌদ্ধ ধৰ্ম সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ পাছত সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈ যোৱা নিৰ্দয় ডকাইত হিচাপে চিত্ৰিত আংগুলিমালক বুদ্ধৰ শিক্ষাৰ মুক্তিদায়ক শক্তি আৰু বুদ্ধ জ্ঞানৰ শিক্ষক হিচাপে উৎকৃষ্ট উদাহৰণ বুলি ধৰা দেখা যায়। আংগুলিমালক বৌদ্ধসকলে প্ৰসৱৰ "পৃষ্ঠপোষক সাধু" হিচাপে গণ্য কৰে আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ইয়াক উৰ্বৰতাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আংগুলিমালৰ কাহিনী পালি, সংস্কৃত, তিব্বতী আৰু চীনা ভাষাৰ অসংখ্য উৎসত পোৱা যায়। আংগুলিমালৰ জন্ম অহিংসক। শ্ৰাৱস্তিত এজন বুদ্ধিমান যুৱক হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল হয় আৰু গুৰুৰ প্ৰিয় ছাত্ৰ হৈ পৰে। অৱশ্যে ঈৰ্ষাত সহপাঠী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে তেওঁক শিক্ষকৰ বিৰুদ্ধে থিয় কৰায়। আংগুলিমালৰপৰা মুক্তি পোৱাৰ প্ৰয়াসত শিক্ষকে তেওঁক পঢ়া-শুনা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ মানুহৰ হাজাৰটা আঙুলি বিচাৰি মাৰাত্মক অভিযানত পঠিয়াই দিয়ে। এই অভিযান সম্পন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আংগুলিমাল এজন নিষ্ঠুৰ ডকাইত হৈ পৰে, যাৰ ফলত বহুতৰ মৃত্যু হয় আৰু সমগ্ৰ গাঁৱৰ মানুহ পলায়ন কৰে। অৱশেষত ইয়াৰ ফলত ৰজা পাচেনাদিয়ে, হত্যাকাৰীক ধৰিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়ায়। ইফালে আংগুলিমালৰ মাকে হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও পুত্ৰই তেওঁকো হত্যাৰ চেষ্টা কৰে। বুদ্ধই অৱশ্যে ইয়াক ৰোধ কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু নিজৰ শক্তি আৰু শিক্ষাৰ সহায়ত আংগুলিমালক সঠিক পথলৈ লৈ যায়। আংগুলিমাল বুদ্ধৰ অনুগামী হৈ পৰে আৰু ৰজা আৰু আন লোকক আচৰিত কৰি তেওঁৰ নিৰ্দেশনাত সন্ন্যাসী হয়। গাঁৱৰ মানুহে এতিয়াও আংগুলিমালৰ ওপৰত খং কৰে যদিও আংগুলিমালে সত্যৰ কাৰ্য্যৰ জৰিয়তে এগৰাকী মাতৃক প্ৰসৱৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰাত অৱস্থা কিছু উন্নত হয়। পণ্ডিতসকলে তত্ত্ব আগবঢ়াইছে যে, আংগুলিমাল ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ আগতে হয়তো হিংসুক দলৰ অংশ আছিল। ভাৰতবিজ্ঞানী ৰিচাৰ্ড গমব্ৰিচে তেওঁক তন্ত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰূপৰ অনুগামী বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে যদিও এই দাবীক কেইবাজনো পণ্ডিতে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে।[3][4] বৌদ্ধসকলে আংগুলিমালক আধ্যাত্মিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰে আৰু তেওঁৰ কাহিনীটোক এনে এক শিক্ষা হিচাপে গণ্য কৰে যে সকলোৱে নিজৰ জীৱনটো ভালৰ দিশত সলনি কৰিব পাৰে, আনকি কম সম্ভাৱনাপূৰ্ণ লোকেও। ইয়াৰ ফলত ব্ৰিটেইনৰ চৰকাৰী বৌদ্ধ কাৰাগাৰৰ চেপলেন্সীয়ে তেওঁৰ নামেৰে তেওঁলোকৰ সংস্থাটোৰ নামকৰণ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হয়। তদুপৰি ন্যায় আৰু পুনৰ্বাসনৰ বিদ্বান আলোচনাত আংগুলিমালৰ কাহিনীৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ধৰ্মতত্ত্ববিদ জন থম্পছনে ইয়াক নৈতিক সংঘাতৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ এক উত্তম উদাহৰণ আৰু নৈতিকতাপূৰ্ণ জীৱন-যাপনৰ চেষ্টা হিচাপে লয়। আংগুলিমাল চিনেমা আৰু সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু হৈ আহিছে, একে নামৰ এখন থাই চিনেমাই তেওঁক প্ৰাচীন উৎস অনুসৰণ কৰি চিত্ৰিত কৰিছে আৰু সতীশ কুমাৰৰ ''দ্য বুদ্ধ এণ্ড দ্য টেৰৰিষ্ট'' নামৰ কিতাপখনে বিশ্বজুৰি হিংসাৰ যুদ্ধৰ প্ৰতি অহিংস সঁহাৰি হিচাপে কাহিনীটোক অভিযোজিত কৰিছে। ==পাঠ্য উৎস আৰু এপিগ্ৰাফিক তথ্য== আংগুলিমালৰ কাহিনী [[থেৰাবাদ]] পৰম্পৰাত আটাইতকৈ বেছি পোৱা যায়।{{sfn|Thompson|2015|p=161}} [[পালি ভাষা]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক কথাসমূহৰ দুখন গ্ৰন্থত আংগুলিমালৰ বুদ্ধৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাক্ষাৎকাৰ আৰু তেওঁৰ ধৰ্মান্তৰকৰণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত কাহিনীটোৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংস্কৰণটো উপস্থাপন কৰা হৈছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।{{sfn|Gombrich|2006|p=137}}{{sfn|Thompson|2015|p=162}}{{refn|group=টোকা|ইয়াৰ তুলনাত ১৯৯৪ চনত পণ্ডিতসকলে বুদ্ধৰ জীৱনৰ তাৰিখ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত বুলি কয়।<ref>{{cite book|last=Norman |first=K.R. |author-link=K.R. Norman |title=A Philological Approach to Buddhism: The Bukkyō Dendō Kyōkai Lectures |url=https://ahandfulofleaves.files.wordpress.com/2011/11/a-philological-approach-to-buddhism_norman_tbf_1997.pdf |year=1994 |publisher=[[School of Oriental and African Studies]], [[University of London]] |page=39 }}</ref>}} প্ৰথমটো হৈছে [[থেৰাগাথা]], সম্ভৱতঃ দুয়োটাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি,{{sfn|Thompson|2015|p=161}} আৰু দ্বিতীয়টো হৈছে [[মজ্জিম নিকায়]]ৰ আংগুলিমাল সুত্ত।{{sfn|Wilson|2016|p=285}} দুয়োখনতে আংগুলিমালৰ বুদ্ধৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰৰ চমু বৰ্ণনা দিয়া আছে আৰু পিছলৈ কাহিনীটোত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা পটভূমিৰ তথ্যৰ বহুখিনি উল্লেখ কৰা হোৱা নাই (যেনে আংগুলিমাল এজন শিক্ষকৰ বচনত আবদ্ধ থকা)।{{sfn|Wilson|2016|p=288}}{{sfn|Thompson|2015|p=161}} পালি গ্ৰন্থৰ উপৰি সংস্কৃতৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তিব্বতী আৰু চীনা গ্ৰন্থতো আংগুলিমালাৰ জীৱনৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।{{sfn|Wilson|2016|p=288}}{{sfn|Thompson|2015|p=162}} প্ৰাথমিক মুলাছাৰ্বস্তিভাদ ধাৰাৰ সংযুক্তগম নামৰ সংস্কৃত সংকলনটো, প্ৰাৰম্ভিক সৰ্বস্তিবাদ আৰু কাশ্যপীয়া ধাৰাৰদ্বাৰা দুখন চীনা গ্ৰন্থত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ–৫ম শতিকাত) কাহিনীটো অনুবাদ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত কাহিনীৰ সংস্কৰণো সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।{{sfn|Zin|2005|page=707}}{{sfn|Thompson|2015|p=162}}{{sfn|Analayo|2008|p=135}} মহাসংঘীক ধাৰাৰ সংস্কৃত একত্তৰা আগমৰপৰা চীনা ভাষাত অনুবাদ কৰা এটা গ্ৰন্থও জনা যায়। ইয়াৰ উপৰি আংগুলিমালৰ বিষয়ে আন তিনিখন চীনা গ্ৰন্থও পোৱা গৈছে, যিবোৰৰ উৎপত্তি অজ্ঞাত যদিও প্ৰথম তিনিখন চীনা গ্ৰন্থৰপৰা পৃথক।{{sfn |Bareau |1986 |page=655 }} এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ উপৰি পিছৰ অনুবাদসমূহো আছে, যিবোৰ [[বুদ্ধঘোষ]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকা) বুলি কোৱা মজ্জিমা নিকায়ৰ টীকা আৰু [[ধম্মপাল]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকা) বুলি কোৱা থেৰাগাথাৰ টীকাত পোৱা যায়।{{sfn|Wilson|2016|p=288}} এই দুই ধাৰাবাহিক ইটোৱে সিটোৰপৰা স্বাধীন যেন নালাগে: ধম্মপালে বুদ্ধঘোষৰ নকল বা নিবিড়ভাৱে ৰূপান্তৰ কৰা যেন লাগে, যদিও কিছুমান অসামঞ্জস্যৰ ব্যাখ্যা যোগ কৰিছে।{{sfn|Gombrich|2006|p=137}}{{sfn|Thompson|2015|p=162}} আংগুলিমালৰ জীৱনৰ আদিম বিৱৰণীত আংগুলিমালৰ নিৰ্ভীক হিংসা আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে বুদ্ধৰ শান্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। পিছৰ বিৱৰণীসমূহে বৌদ্ধ মতবাদৰ সৈতে মিল নোহোৱা যিকোনো কথা অধিক বিশদভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু স্পষ্ট কৰাৰ চেষ্টা কৰে।{{sfn|Thompson|2017|page=176}} উদাহৰণস্বৰূপে, এটা সমস্যা যিয়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে, সেয়া হ'ল হত্যাকাৰীৰপৰা জ্ঞানপ্ৰাপ্ত শিষ্যলৈ হঠাতে ৰূপান্তৰিত হোৱা—পৰৱৰ্তী বিৱৰণীসমূহে এই কথা ব্যাখ্যা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।{{sfn |Bareau |1986 |page=654 }} পিছৰ বিৱৰণীসমূহত অধিক অলৌকিকতাও সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে, আৰু বহুতো আখ্যানমূলক বিৱৰণৰ সৈতে ই কাহিনীটোৰ মূল কথাবোৰক ছাঁ পেলোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে।{{sfn|Analayo|2008|p=147}} প্ৰাথমিক পালি কথাসমূহত (পালি: সুত্ত) আংগুলিমালৰ কাৰ্যৰ বাবে কেৱল নিষ্ঠুৰতাৰ বাহিৰে আন কোনো উদ্দেশ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাই।{{sfn|Gombrich|2006|p=136}} পিছৰ গ্ৰন্থসমূহে পিছৰ ধাৰাভাষ্যকাৰসকলে আংগুলিমালৰ চৰিত্ৰটোক "পুনৰুদ্ধাৰ" কৰাৰ প্ৰচেষ্টাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত তেওঁক এজন দুষ্ট হত্যাকাৰী হিচাপে নহয়, পৰিস্থিতিৰ আবদ্ধ হৈ থকা মৌলিকভাৱে ভাল মানুহ হিচাপে দেখা দিব পাৰে।{{sfn|Gombrich|2006|p=141}}{{sfn|Kosuta|2017|p=36}} কথা আৰু পদ্যৰ উপৰি জাতক কাহিনী, [[মিলিন্দপান্হা]] আৰু মঠৰ শাখাৰ কিছু অংশ আংগুলিমালৰ বিষয়ে লিখা আছে, লগতে পিছৰ মহাবংশৰ বুৰঞ্জীও আছে।{{sfn|Thompson|2015|pp=161–2}} আংগুলিমালৰ জীৱনৰ সৈতে জড়িত আন ভাষাৰ পিছৰ গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''সতক'' নামৰ [[অৱদান গ্ৰন্থ]]{{sfn|Malalasekera|1960}} আৰু লগতে পৰৱৰ্তী সময়ত জ্ঞানী আৰু মূৰ্খৰ ওপৰত বক্তৃতা নামৰ কাহিনীৰ সংকলনও আছে, যিটো তিব্বতী আৰু চীনা ভাষাত বিদ্যমান।{{sfn|Analayo|2008|p=140}} চীনা তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ ভ্ৰমণৰ বিৱৰণীতো আংগুলিমালৰ বিষয়ে চমুকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Brancaccio|1999|page=105}} আংগুলিমালৰ জীৱনৰ বৰ্ণনাৰ উপৰিও আংগুলিমালীয়া সূত্ৰ নামৰ ''মহাযান কথা'' আছে, যাক গৌতম বুদ্ধই আংগুলিমালক সম্বোধন কৰিছে। [[বুদ্ধ প্ৰকৃতি]]ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা বক্তৃতাৰ এটা গোট তথাগতগৰ্ভ সূত্ৰৰ ভিতৰত এইখন অন্যতম।<ref name="Buswell 2013" />{{sfn|Thompson|2015|p=164}} চীনা গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা একে নামৰ আন এখন সূত্ৰ আছে, যিটো সূত্ৰ মদ্যপানৰ বিৰুদ্ধে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্থিতি ৰক্ষা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই গ্ৰন্থখন অৱশ্যে পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite journal |last1=Wang-Toutain |first1=Françoise |title=Pas de boissons alcoolisées, pas de viande : une particularité du bouddhisme chinois vue à travers les manuscrits de Dunhuang |trans-title=No alcoholic beverages, no meat: one particular characteristic of Chinese Buddhism, seen through the manuscripts of Dunhuang |journal=[[Cahiers d'Extrême-Asie]] |date=1999 |volume=11 |issue=1 |pages=101{{en dash}}102, 105, 112{{en dash}}115 |doi=10.3406/asie.1999.1151 |language=fr |url=http://www.persee.fr/docAsPDF/asie_0766-1177_1999_num_11_1_1151.pdf |access-date=2021-03-16 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201122939/https://www.persee.fr/docAsPDF/asie_0766-1177_1999_num_11_1_1151.pdf |url-status=dead |archivedate=2023-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230201122939/https://www.persee.fr/docAsPDF/asie_0766-1177_1999_num_11_1_1151.pdf |deadurl=yes }}</ref> পাঠ্য প্ৰমাণৰ উপৰিও প্ৰাৰম্ভিক এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণো পোৱা গৈছে। আংগুলিমালাৰ চিত্ৰ অংকন কৰা আদিম ৰিলিফসমূহৰ ভিতৰত এটা প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ।{{sfn|Zin|2005|p=709}} ==কাহিনী== ===পূৰ্বৰ অৱতাৰবোৰ=== গ্ৰন্থসমূহত আংগুলিমালে বুদ্ধ গৌতমক লগ পোৱাৰ পূৰ্বে পূৰ্বৰ অৱতাৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে। এই জীৱনত তেওঁ যক্ষলৈ পৰিণত হোৱা নৰভোজী ৰজা (পালি: যক্ষ, এক প্ৰকাৰৰ দানৱ; সংস্কৃত: যক্ষ),{{sfn|Wilson|2016|p=286}}{{sfn|Barrett|2004|page=180}} [[সৌদাস]] নামেৰে জন্মগ্ৰহণ কৰাৰ কথা কিছুমান গ্ৰন্থত আছে।{{sfn|Zin |2005|page=706}} এটা মৃত কেঁচুৱাৰ মাংস পৰিৱেশন কৰি সৌদাসে মানুহৰ মাংস খোৱাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠে। যেতিয়া তেওঁ আৰু অধিক বিচাৰে, তেতিয়া তেওঁৰ প্ৰজাসকলে নিজৰ সন্তানৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু তেওঁক নিজৰ ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠিয়ায়।{{sfn|Barrett|2004|page=181}}{{refn|group=টোকা|মৃত কেঁচুৱা খোৱাৰ বিষয়ে লিখা অংশটো কাহিনীটোৰ এটা চীনা সংস্কৰণতহে পোৱা যায়, আৰু হয়তো ৫ম শতিকাৰ চীনত এনে প্ৰথাক সমালোচনা কৰিবলৈ যোগ কৰা হৈছে।{{sfn|Barrett|2004|page=181}}}} দানৱলৈ পৰিণত হৈ সৌদাসে এজন দেৱতাক লগ পায়, যিয়ে প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে যে সৌদাসে আন এশ ৰজাক বলি দিলে ৰজাৰ মৰ্যাদা উদ্ধাৰ কৰিব পাৰিব।{{sfn|Barrett|2004|page=180}} ৯৯ জন ৰজাক হত্যা কৰি [[সুতসোম]] নামৰ এজন ৰজাই সৌদাসৰ মন সলনি কৰি ধৰ্মপৰায়ণ মানুহ কৰি দিয়ে আৰু তেওঁ সকলো হিংসা ত্যাগ কৰে। গ্ৰন্থসমূহত সুতসোমক বুদ্ধৰ পূৰ্বৰ অৱতাৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে,{{sfn|Barrett|2004|page=180}}{{sfn|Zin |2005|page=706}} আৰু সৌদাসক আংগুলিমালৰ পূৰ্বৰ অৱতাৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Wilkens|first1=Jens|title=Studien Zur Alttürkischen Daśakarmapathāvadānamālā (2): Die Legende Vom Menschenfresser Kalmāṣapāda|trans-title=Studies of the Old Turkish Daśakarmapathāvadānamālā (2): The Legend of the Man-eater Kalmāṣapāda|language=de|journal=[[Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae]]|date=2004|volume=57|issue=2|page=169|doi=10.1556/AOrient.57.2004.2.1|jstor=23658630}}</ref> একোত্তৰ আগমৰ মতে অৱশ্যে পূৰ্বৰ অৱতাৰত আংগুলিমাল এজন যুৱৰাজ, যাৰ শৌৰ্য আৰু বীৰ্যই তেওঁৰ শত্ৰুক বিৰক্ত কৰে। যেতিয়া তেওঁৰ শত্ৰুৱে তেওঁক হত্যা কৰে, তেতিয়া তেওঁ মৃত্যুৰ ঠিক আগতেই প্ৰতিজ্ঞা কৰে যে তেওঁ নিজৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল’ব পাৰে, আৰু এজন প্ৰভুৰ নিৰ্দেশনাত ভৱিষ্যতৰ জীৱনত নিৰ্বাণ লাভ কৰিব পাৰে। এই সংস্কৰণত আংগুলিমালৰ হত্যাকাণ্ডক অতীত জীৱনত তেওঁৰ ওপৰত কৰা বেয়া কামৰ পৰিণতি হিচাপে ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা হৈছে আৰু তেওঁৰ বলি হোৱা লোকসকলেও এসময়ত আংগুলিমালক কৰা ব্যৱহাৰৰ দৰেই দশা লাভ কৰে।{{sfn |Bareau |1986 |pp=656{{en dash}}7}} ===যৌৱন=== [[File:Double-Headed Eagle Stupa at Sirkap 08.jpg|তক্ষশীলাৰ অৱশিষ্ট, বৰ্তমান পাকিস্তানত|thumb|alt=Ruins]] বেছিভাগ গ্ৰন্থতে আংগুলিমালৰ জন্ম সাৱঠিত (শ্ৰাৱস্তী),{{sfn|Zin |2005|page=706}}{{refn|group=টোকা|প্ৰাচীন চীনা গ্ৰন্থৰ দুখনত মগধ বা অংগত অংগুলিমালৰ জন্ম হৈছে। ৰজা পাচেনাদিৰ কোনো অৱতাৰণা নাই।{{sfn|Zin|2005|page=707}}{{sfn |Bareau |1986 |page=655 }}}}, জাতিত গৰ্গ বংশৰ ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), তেওঁৰ পিতৃ ভগৱ কোশল ৰজাৰ পাৰিষদ আৰু মাতৃক মন্তানী বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Malalasekera|1960}} ধাৰাবাহিক গ্ৰন্থ অনুসৰি শিশুটিৰ জন্মৰ সময়ত দেখা শংকাই (অস্ত্ৰৰ জিলিকণি আৰু আকাশত "ধূমকেতু সদৃশ নক্ষত্ৰমণ্ডল"ৰ আবিৰ্ভাৱ){{sfn|Malalasekera|1960}} ইংগিত দিয়ে যে শিশুটিৰ ভাগ্যত ডকাইত হোৱাৰ বিধান আছে।{{sfn|Wilson|2016|p=286}}{{sfn|Gombrich|2006|p=138}} পিতৃয়ে ৰজাৰ বাবে শংকাৰ ব্যাখ্যা কৰি থাকোঁতে ৰজাই সুধিলে যে, শিশুটি অকলশৰীয়া ডকাইত হ’ব নে ডকাইতৰ চৰ্দাৰ হ’ব। যেতিয়া ভগৱে উত্তৰ দিয়ে যে, তেওঁ এজন অকলশৰীয়া ডকাইত হ'ব, তেতিয়া ৰজাই তেওঁক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়ে।{{sfn|Gombrich|2006|p=138}} বুদ্ধঘোষে বৰ্ণনা কৰিছে যে, পিতৃয়ে শিশুটিৰ নাম অহিংসক ৰাখিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'নিৰাপদ'।{{sfn|Malalasekera|1960}} এইটো অহিংসা (অহিংসা) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, কাৰণ তেওঁৰ জন্মৰ সময়ত কোনোৱেই আঘাত নাপায়, বেয়া শংকাৰ সত্ত্বেও।<ref name="Buswell 2013" /> ধম্মপালৰ টীকাত কোৱা হৈছে যে চিন্তিত ৰজাই প্ৰথমতে তেওঁক হিংসক ('ক্ষতিকাৰক') নাম দিছিল যদিও পিছলৈ নামটো সলনি কৰা হৈছে।{{sfn|Malalasekera|1960}} ডাঙৰ হৈ অহিংসক সুদৰ্শন, বুদ্ধিমান আৰু সৎ স্বভাৱৰ ল’ৰা হৈ পৰিল।{{sfn|Wilson|2016|p=286}}{{sfn|Zin |2005|page=707}} মাক-দেউতাকে তেওঁক এজন সুপৰিচিত শিক্ষকৰ ওচৰত পঢ়িবলৈ তক্ষশীলালৈ পঠিয়াই দিয়ে। তাতে তেওঁ শিক্ষকৰ ঘৰত বিশেষ সুবিধা ভোগ কৰি পঢ়া-শুনাত পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাই শিক্ষকৰ প্ৰিয় ছাত্ৰ হৈ পৰে। কিন্তু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে অহিংসকৰ দ্ৰুত অগ্ৰগতিৰ বাবে ঈৰ্ষা বাঢ়ি যায় আৰু তেওঁৰ গুৰুক তেওঁৰ বিৰুদ্ধে কথা লগাই দিয়াৰ উপায় বিচাৰে।{{sfn|Malalasekera|1960}} সেই উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে অহিংসকে গুৰু পত্নীৰ সৈতে অধিক মিলামিছা কৰা বুলি কথা উলিয়ালে।{{sfn|Wilson|2016|p=286}} অহিংসকক পোনপটীয়াকৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ অনিচ্ছুক বা অক্ষম,{{refn|group=টোকা|ধৰ্মপালে অহিংসকক "সাতটা হাতীৰ দৰে শক্তিশালী" বুলি উল্লেখ কৰিছে, আনহাতে আন এখন গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে, শিক্ষক চিন্তিত যে, যদি তেওঁ কোনো ছাত্ৰক হত্যা কৰা বুলি ধৰা পৰে তেন্তে তেওঁৰ সুনাম ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ব।{{sfn|Zin |2005|page=708}}{{sfn|Gombrich|2006|pp=138–9}}}} শিক্ষকে কয় যে, অহিংসকৰ প্ৰকৃত ব্ৰাহ্মণ হিচাপে প্ৰশিক্ষণ প্ৰায় সম্পূৰ্ণ হৈছে, কিন্তু তেওঁ এজন শিক্ষকক পৰম্পৰামতে আগবঢ়োৱা দক্ষিণা দিব লাগিব আৰু তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ শাস্তি প্ৰদান কৰিব। এই ভয়ংকৰ পুৰস্কাৰ বিচৰাৰ দ্বাৰা আংগুলিমালক হত্যা কৰা হ'ব বুলি ভাবি শিক্ষকে প্ৰত্যেকটো বেলেগ মানুহৰ পৰা হাজাৰটা আঙুলি লাগে বুলি দাবী কৰে।{{sfn|Malalasekera|1960}}{{sfn|Zin |2005|page=707}}{{refn|group=টোকা|কাহিনীটোৰ কিছুমান সংস্কৰণত এশ আঙুলিৰ কথা উল্লেখ আছে, আন কিছুমানত হাজাৰৰ কথা উল্লেখ আছে।{{sfn|Zin |2005|page=708}}{{sfn|Analayo|2008|p=141}} ধম্মপালে কৈছে যে, আংগুলিমালে সোঁহাতৰ পৰা হাজাৰটা আঙুলি আনিব লগা হৈছিল,{{sfn|Gombrich|2006|p=139}} ২০০ জন লোকক হত্যা কৰিলে এই কাম সম্ভৱ হ'ব পাৰে বুলি আপাত দৃষ্টিত অজ্ঞাত,{{sfn|Gombrich|2006|p=139}} বা ইতিমধ্যে মৃত মানুহৰ পৰা আঙুলি লৈ।{{sfn|Thompson|2017|p=176}} আনহাতে বুদ্ধঘোষে কৈছে যে, আংগুলিমালক "হাজাৰ ভৰি মাৰিব" বুলি কোৱা হৈছে, আৰু সঠিক গণনা ৰখাৰ সহায়ক হিচাপেহে আঙুলিবোৰ গোটাই লয়।{{sfn|Gombrich|2006|p=142}}}} বুদ্ধঘোষৰ মতে, অহিংসকে এই কথাত আপত্তি কৰি কয় যে, তেওঁ শান্তিপূৰ্ণ পৰিয়ালৰ পৰা আহিছে, কিন্তু শেষত শিক্ষকে তেওঁক সেইটোৱে লাগিব বুলি কয়।{{sfn|Gombrich|2006|p=139}} কিন্তু আন সংস্কৰণ অনুসৰি অহিংসকে শিক্ষকৰ আদেশৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ নকৰে।{{sfn|Wilson|2016|p=286}} আন এটা গল্প সংস্কৰণত শিক্ষকৰ পত্নীয়ে অহিংসকক ভুলাবলৈ চেষ্টা কৰে। যেতিয়া অহিংসকে তেওঁৰ আবেদন নাকচ কৰে, তেতিয়া গুৰুপত্নী ক্ষোভিত হয় আৰু গুৰুক কয় যে অহিংসকে তেওঁক প্ৰেম প্ৰস্তাৱ দিছে। পিছলৈয়ো কাহিনীটো একেদৰেই চলি আছে।<ref name="Buswell 2013" />{{sfn|Zin |2005|page=707}} ===ডকাইত হিচাপে জীৱন=== [[File:Ongkhuliman_(1962,_p_18).jpg|thumb|left|অহিংসক আংগুলিমাল নামেৰে এজন ঘাইপথৰ ডকাইত হৈ পৰে, হেম ভেজাকৰ্ণৰ চিত্ৰকল্প]] গুৰুৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি আংগুলিমালে ঘাইপথত ৰৈ থকা ঘাতক হৈ পৰে। জালিনী নামৰ অৰণ্য এখনৰ শিলৰ ওপৰত বহি অপেক্ষা কৰে য'ৰ পৰা তেওঁ মানুহক পাৰ হৈ যোৱা দেখিব পাৰে আৰু তেওঁ সেই যাত্ৰীসকলক হত্যা কৰে বা আঘাত কৰে।<ref>{{cite book|last1=Lamotte|first1=Etienne|author-link1=Etienne Lamotte|title=History of Indian Buddhism: From the Origins to the Saka Era|url=https://archive.org/details/historyofindianb0000lamo|date=1988|publisher=[[Université catholique de Louvain]], Institut orientaliste|isbn=906831100X|page=[https://archive.org/details/historyofindianb0000lamo/page/22 22]}}</ref>{{sfn|Malalasekera|1960}} তেওঁৰ এই কাৰ্যৰ বাবে অতি সোনকালেই তেওঁ কুখ্যাত হৈ পৰে।{{sfn|Wiltshire |1984|page=91}} যেতিয়া ৰাইজে সেই ৰাস্তা এৰাই চলিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, তেতিয়া গাঁৱে-ভূঞে সোমাই মানুহক ঘৰৰ পৰা টানি টানি হত্যা কৰে। গোটেই গাঁওবোৰ পৰিত্যক্ত হৈ পৰিল।{{sfn|Malalasekera|1960}}{{sfn|Gombrich|2006|p=139}} কিন্তু তেওঁ কেতিয়াও নিজৰ ভুক্তভোগীৰ পৰা কাপোৰ বা মণি-মুকুতা লোৱা নাই, কেৱল আঙুলিহে লয়।{{sfn|Gombrich|2006|p=139}} তেওঁ আক্ৰমণ কৰা নিৰ্যাতিতৰ সংখ্যাৰ হিচাপ ৰাখিবলৈ আঙুলিবোৰ ৰছীৰে মালা সাজি বান্ধি গছত ওলোমাই ৰাখে। কিন্তু চৰাইয়ে আঙুলিৰ পৰা মাংস খাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁ আঙুলিবোৰ মালা হিচাপে পিন্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এইদৰে তেওঁক আংগুলিমাল বুলি জনা যায়, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'আঙুলিৰ হাৰ'।<ref name="Buswell 2013" />{{sfn|Gombrich|2006|p=139}} কিছুমান চিত্ৰত তেওঁক হাৰতকৈ আঙুলিৰে মূৰত পোছাক পিন্ধা বুলি চিত্ৰিত কৰা হৈছে।{{sfn|Brancaccio|1999|pp=108–12}} ===বুদ্ধৰ সৈতে সাক্ষাৎ=== [[File:054 Angulimala cannot Catch up with Buddha who ordains him and he becomes an Arahant (9270708415).jpg|thumb|থাইলেণ্ডৰ হাটয়াইৰ চেডি ট্ৰাইফপ ট্ৰাইমংখন মন্দিৰত চিত্ৰকলা|upright=0.9]] গাঁৱৰ জীৱিত লোকসকলে সেই অঞ্চলৰ পৰা পলায়ন কৰে আৰু কোশলৰ ৰজা পাচেনাদিৰ ওচৰত অভিযোগ কৰে।{{sfn|Wilson|2016|pp=293–4}}{{sfn|Gombrich|2006|p=140}} পাচেনাদিয়ে ইয়াৰ উত্তৰত ৫০০ সৈন্যৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াই আংগুলিমালক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Loy|2009|p=1246}} ইফালে আংগুলিমালৰ পিতৃ-মাতৃয়ে পাচেনাদিয়ে এজন আইন অপৰাধীক আক্ৰমণ কৰিবলৈ অহাৰ খবৰটো শুনিবলৈ পায়। যিহেতু আংগুলিমালৰ জন্ম হৈছিল কু-সংকেত লৈ, গতিকে তেওঁলোকে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে সেয়া নিশ্চয় তেওঁলোকৰ পুত্ৰই। যদিও পিতৃয়ে এই ক্ষেত্ৰত হস্তক্ষেপ নকৰাটো পছন্দ কৰে,{{refn|group=টোকা|বুদ্ধঘোষে কয় যে, তেওঁ সাহস নকৰে; আনহাতে ধম্মপালে কয় যে, তেওঁৰ মতে তেওঁৰ "এনে পুত্ৰৰ কোনো কাম নাই"।{{sfn|Gombrich|2006|p=140}}}} মাতৃ কিন্তু এই কথাত একমত নহয়।{{sfn|Wilson|2016|pp=293–4}}{{sfn|Gombrich|2006|p=140}}{{refn|group=টোকা|বৌদ্ধবিজ্ঞানী আন্দ্ৰে বেৰ’ আৰু ধৰ্মতত্ত্ববিদ জন থম্পছনে যুক্তি দিছে যে হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা মাতৃৰ পাছটো পিছলৈ মূল কাহিনীটোত যোগ কৰা হৈছে যদিও এছিয়ান অধ্যয়নৰ পণ্ডিত মনিকা জিনে লক্ষ্য কৰিছে যে মাতৃগৰাকী ইতিমধ্যে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰাৰম্ভিক শিল্পত দেখা গৈছে।{{sfn|Zin |2005|page=708}}{{sfn|Thompson|2015|p=163}}}} পুত্ৰৰ প্ৰাণৰ শংকাত তেওঁ পুত্ৰক বিচাৰি ৰজাৰ উদ্দেশ্যৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিবলৈ আৰু যত্ন ল’বলৈ ৰাওনা হয়।{{sfn|Thompson|2015|p=163}}{{sfn|Wilson|2016|p=286}} বুদ্ধই ধ্যান-দৃষ্টিৰ দ্বাৰা (পালি: abhiññā) অনুভৱ কৰে যে, আংগুলিমালে ৯৯৯ জন বাটৰুৱাক হত্যা কৰিছে, আৰু হাজাৰতম কৰিবলৈ এজন লোকক নিশ্চয় বিচাৰিছে।{{sfn|Wilson|2016|p=298 n.30}}{{refn|কিন্তু কিছুমান সংস্কৰণৰ মতে, বুদ্ধই সন্ন্যাসীৰ পৰা অংগুলিমালৰ বিষয়ে শুনা পায়, যিসকলে দান-বৰঙণিৰ বাবে ঘূৰি ফুৰে আৰু পাচেনাদিৰ ৰাজপ্ৰসাদত অভিযোগ কৰা গাঁৱৰ মানুহক দেখিছে।{{sfn |Bareau |1986 |p=656 }}|group=টোকা}} যদি সেইদিনা বুদ্ধই আংগুলিমালৰ সম্মুখীন হয়, তেন্তে আংগুলিমাল সন্ন্যাসী হ'ব আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অভিন্না লাভ কৰিব।{{sfn|Wilson|2016|p=298 n.30}} কিন্তু যদি আংগুলিমালে তাৰ পৰিৱৰ্তে মাকক হত্যা কৰে তেন্তে তেওঁ তেওঁৰ হাজাৰতম বলি হ'ব আৰু তেওঁক ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰা হ'ব,<ref name="Buswell 2013" />{{sfn|Gombrich|2006|p=140}} যিহেতু বৌদ্ধ ধৰ্মত মাতৃক হত্যা কৰাটো এজন ব্যক্তিয়ে কৰিব পৰা পাঁচটা আটাইতকৈ বেয়া কামৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।{{sfn|Kosuta|2017|pp=40–1}}{{sfn|Analayo|2008|p=146}} স্থানীয় গাঁৱৰ মানুহে নাযাবলৈ সঁকিয়াই দিয়াৰ পিছতো{{sfn|Gombrich|2006|p=136}}{{sfn|van Oosten |2008 |page=251 }} বুদ্ধই আংগুলিমালক বাধা দিবলৈ ৰাওনা হয়।{{sfn|Malalasekera|1960}}। কোশলৰ অৰণ্যৰ মাজেৰে যোৱা বাটত আংগুলিমালে প্ৰথমে মাকক দেখা পায়।<ref name="Buswell 2013" /> কাহিনীটোৰ কিছুমান সংস্কৰণ অনুসৰি, তাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে মিলনৰ মুহূৰ্ত হয়, মাতৃয়ে তেওঁৰ বাবে খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{sfn|Thompson|2017|p=183}} কিছু দ্বিধা-দ্বন্দ্বৰ অন্তত অৱশ্যে সি মাককেই নিজৰ হাজাৰতম ব্যক্তি কৰি লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিন্তু তাৰ পিছত যেতিয়া বুদ্ধও আহি পায়, তেতিয়া তেওঁ তাৰ পৰিৱৰ্তে বুদ্ধক হত্যা কৰিবলৈ ঠিৰাং কৰি লয়। তেওঁ তৰোৱালখন উলিয়াই, বুদ্ধৰ ফালে দৌৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু যদিও আংগুলিমালে যিমান পাৰে বেগেৰে দৌৰিছে, তথাপি শান্তভাৱে খোজ কাঢ়ি গৈ থকা বুদ্ধক লগ ধৰিব নোৱাৰে।<ref name="Buswell 2013" /> বুদ্ধই কিছুমান অলৌকিক সাফল্য (পালি: ইদ্ধি; সংস্কৃত: ঋদ্ধি) ব্যৱহাৰ কৰি আছে, যিয়ে আংগুলিমালক প্ৰভাৱিত কৰে:{{sfn|Wiltshire |1984|page=91}}{{sfn|Thompson|2015|p=162}} এখন গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে, এই শক্তিসমূহৰ জৰিয়তে বুদ্ধই যিখন পৃথিৱীত থিয় হৈ আছে, সেই পৃথিৱীখন সংকুচিত আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰে, যাৰ ফলত আংগুলিমালৰ দূৰত্ব বজাই ৰাখে।{{sfn|Analayo|2008|p=142}} এই কথাই আংগুলিমালক ইমানেই বিমোৰত পেলায় যে তেওঁ বুদ্ধক খোজ কঢ়াটো বন্ধ কৰিবলৈ কয়। তেতিয়া বুদ্ধই কয় যে, তেওঁ নিজেই ইতিমধ্যে খোজ কঢ়া বন্ধ কৰিছে, এতিয়া আংগুলিমালেহে বন্ধ কৰিব লাগে:<ref name="Buswell 2013" />{{sfn|Mathers|2013|page=127}} {{Cquote| আংগুলিমাল, মই থিয় হৈ আছোঁ (পালি: থিতা), সকলো সত্ত্বাৰ বাবে দণ্ড (পালি: দণ্ডা) এফালে ৰাখিছোঁ; কিন্তু আপুনি জীৱৰ ক্ষেত্ৰত অসংযত (পালি: asaññato); সেয়েহে মই থিয় হৈ আছোঁ, তুমি থিয় হৈ থকা নাই।{{sfn|Wiltshire |1984|page=91}}}} আংগুলিমালে অধিক ব্যাখ্যা বিচাৰে; তাৰ পিছত বুদ্ধই কয় যে, এজন ভাল সন্ন্যাসীয়ে নিজৰ কামনা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব লাগে।{{sfn|Thompson|2015|pp=162–3}} আংগুলিমাল বুদ্ধৰ উৎসাহভৰা মাতত আপ্লুত হয়,{{sfn|Analayo|2008|p=145}} আৰু তেওঁ কৰা কামৰ বাবে অপৰাধবোধেৰে পীড়িত হয়।{{sfn|Thompson|2017|p=177}} বুদ্ধৰ কথা শুনাৰ পিছত আংগুলিমালে নিজকে ধৰ্মান্তৰিত বুলি শ্ৰদ্ধাৰে ঘোষণা কৰে, ডকাইত হিচাপে নিজৰ জীৱন বন্ধ কৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰে আৰু বৌদ্ধ মঠ-মন্দিৰত যোগদান কৰে।{{sfn|Gombrich|2006|p=135}}{{sfn|Analayo|2008|pp=142–3}}{{sfn|van Oosten |2008 |page=252 }} তেওঁক জেতবন মঠত ভৰ্তি কৰা হয়।{{sfn|Thompson|2015|p=163}} ===সন্ন্যাসী জীৱন আৰু মৃত্যু=== [[File:Wat Pangla - 041 Angulimala (10684804324).jpg|thumb|বুদ্ধৰ সম্মুখত সন্মানেৰে বহি থকা আংগুলিমাল। দক্ষিণ থাইলেণ্ডৰ ছংখলাত ৱাট পাংলাৰ চিত্ৰকলা|upright=0.5]] ইফালে ৰজা পাচেনাদি আংগুলিমালক হত্যা কৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তেওঁ প্ৰথমে জেতবন মঠত বুদ্ধ আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ ওচৰলৈ যাবলৈ যোৱাটো বন্ধ কৰে।{{sfn |Bareau |1986 |p=655 }} তেওঁ বুদ্ধক নিজৰ কথা বুজাই কোৱাত বুদ্ধই সুধিলে যে, যদি তেওঁ এইটো আৱিষ্কাৰ কৰে যে আংগুলিমালে ঘাইপথৰ ডকাইত এজনৰ জীৱন ত্যাগ কৰি সন্ন্যাসী হৈছে তেন্তে ৰজাই কেনে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিব। ৰজাই কয় যে তেওঁ তেওঁক প্ৰণাম কৰিব আৰু তেওঁৰ মঠৰ বৃত্তিত তেওঁক নিযুক্ত হোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিব। তাৰ পিছত বুদ্ধই কয় যে আংগুলিমাল তেওঁৰ পৰা মাত্ৰ কেইফুটমান দূৰতে বহি আছে, চুলি আৰু দাড়ি কাটিছে, তেওঁ এতিয়া বৌদ্ধ শ্ৰেণীৰ এজন সদস্য। ৰজাই বিস্মিত হোৱাৰ লগতে আনন্দিত হৈ আংগুলিমালক নিজৰ বংশ আৰু মাকৰ নামেৰে সম্বোধন কৰে (পালি: গগ্গা মন্তনীপুত্ত) আৰু আংগুলিমালাক বস্ত্ৰ সামগ্ৰী দান কৰিবলৈ আগবঢ়ায়। আংগুলিমালে অৱশ্যে উপহাৰ গ্ৰহণ নকৰে, কাৰণ তেওঁ তেতিয়া তপস্বী ধৰ্ম পালন কৰি আছে।{{sfn|Malalasekera|1960}}{{sfn|Zin |2005|page=707}} শেষত ৰজাই আংগুলিমালক শাস্তি দিয়াটো বন্ধ কৰে। এই অংশটোৱে বৌদ্ধবিজ্ঞানী আন্দ্ৰে বেৰ’ৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে একমত যে বুদ্ধ আৰু সেই সময়ৰ ৰজা আৰু শাসকসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিক হস্তক্ষেপ নকৰাৰ এক অলিখিত চুক্তি আছিল।{{sfn|Thompson|2015|pp=166–7}} পিছলৈ আংগুলিমালে প্ৰসৱৰ সময়ত কঠিন প্ৰসৱকালীন যন্ত্ৰণাৰ সম্মুখীন হোৱা এগৰাকী নাৰীৰ সম্মুখীন হয়।{{refn|group=টোকা|এই অংশটো [[ত্ৰিপিটক]] ৰ সকলো সংস্কৰণতে দেখা নাযায়।{{sfn|Zin |2005|page=707}}}} আংগুলিমালে নাৰীগৰাকীৰ যন্ত্ৰণা গভীৰভাৱে অনুভৱ কৰি ইমানেই সহৃদয়তা অনুভৱ কৰে যে তেওঁ কেতিয়া ডকাইত আছিল সেই কথা পাহৰি গৈছিল।<ref name="Langenberg" />{{sfn|van Oosten |2008 |page=252 }}{{sfn |Bareau |1986 |p=656 }} তেওঁ বুদ্ধৰ ওচৰলৈ গৈ সোধে যে নাৰীগৰাকীৰ কষ্ট লাঘৱ কৰিবলৈ তেওঁ কি কৰিব পাৰে। বুদ্ধই আংগুলিমালক নাৰীৰ ওচৰলৈ গৈ ক’বলৈ কয়: {{Cquote|ভনী, জন্মাৱধি মই কেতিয়াও ইচ্ছাকৃতভাৱে কোনো জীৱক জীৱনৰ কোনো অধিকাৰৰপৰা বঞ্চিত কৰা নাই। এই সত্যৰদ্বাৰা আপুনি ভাল হওক আৰু আপোনাৰ কেঁচুৱাটোও ভাল হওক। }} তেতিয়া আংগুলিমালে বুদ্ধক ক’লে, তেওঁৰ বাবে এই কথা কোৱাটো অসত্য হ’ব, যাৰ উত্তৰত বুদ্ধই এই সংশোধিত স্তৱকটোৰে উত্তৰ দিছে: {{Cquote|ভনী, যেতিয়াৰপৰা মই সৎ হিচাপে জন্ম লৈ বাস কৰিছোঁ, তেতিয়াৰপৰাই মই কেতিয়াও ইচ্ছাকৃতভাৱে কোনো জীৱক জীৱনৰপৰা বঞ্চিত কৰিছোঁ, সেই কথা মনত নাই। এই সত্যৰদ্বাৰা আপুনি ভাল হওক আৰু আপোনাৰ কেঁচুৱাটোও ভাল হওক।<ref name="Buswell 2013" /> [জোৰ দিয়া হৈছে]}} বুদ্ধই ইয়াত আংগুলিমালক তেওঁ সন্যাসীৰ জীৱন বাছি লোৱা কথাটোৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে,<ref name="Buswell 2013" /> ইয়াক দ্বিতীয় জন্ম বুলি বৰ্ণনা কৰিছে, যিটো তেওঁৰ পূৰ্বৰ জীৱনৰ সৈতে বিপৰীতমুখী।{{sfn|Wilson|2016|p=293}}{{sfn|Gombrich|2006|p=136}} জাতিৰ অৰ্থ জন্ম, কিন্তু পালি ধাৰাবাহিকত এই শব্দটোক বংশ বা বংশ (পালি: গট্টা) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। এইদৰে ইয়াত জাতি শব্দটোৱে বুদ্ধসকলৰ বংশ অৰ্থাৎ মঠৰ সম্প্ৰদায়কো বুজায়।{{sfn|Wilson|2016|pp=297–8 n.24}} আংগুলিমালে এই "সত্য কাৰ্য্য" কৰাৰ পাছত মহিলাগৰাকীয়ে নিৰাপদে নিজৰ সন্তানক জন্ম দিয়ে। এই পদটো পিছলৈ সুৰক্ষামূলক পদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে, যাক সাধাৰণতে ''আংগুলিমালা পৰিত্ত'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book|last=Swearer|first=D.K.|year=2010|title=The Buddhist World of Southeast Asia|publisher=[[SUNY Press]]|url=http://www.ahandfulofleaves.org/documents/The%20Buddhist%20World%20of%20Southeast%20Asia_Swearer.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316090358/http://ahandfulofleaves.org/documents/The%20Buddhist%20World%20of%20Southeast%20Asia_Swearer.pdf|url-status=dead|archive-date=March 16, 2015|isbn=978-1-4384-3251-9|page=253|access-date=December 22, 2025|archivedate=June 12, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612144423/http://www.ahandfulofleaves.org/documents/The%20Buddhist%20World%20of%20Southeast%20Asia_Swearer.pdf}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|last1=Buswell|first1=Robert E. Jr.|author1-link=Robert Buswell Jr.|last2=Lopez|first2=Donald S. Jr.|author2-link=Donald S. Lopez Jr.|encyclopedia=Princeton Dictionary of Buddhism|date=2013|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-15786-3|url=http://www.daophatngaynay.com/vn/files/file-nen/Princeton_Dictionary_of_Buddhism_890707662.pdf|title=Aṅgulimāla, Paritta, Satyāvacana}}</ref> থেৰাভাদা দেশসমূহৰ গৰ্ভৱতী মহিলাসকলৰ বাবে আশীৰ্বাদ দিয়াৰ সময়ত মঠৰ লোকসকলে এই গ্ৰন্থখন পাঠ কৰে<ref>{{cite book|last1=Appleton|first1=Naomi|title=Jataka Stories in Theravada Buddhism: Narrating the Bodhisatta Path|date=2013|publisher=[[Ashgate Publishing]]|isbn=978-1-4094-8131-7|url=https://books.google.com/books?id=5f-SW_JUAZMC|page=141}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|last1=Eckel|first1=Malcolm David|author-link1=Malcolm David Eckel|editor1-last=Neville|editor1-first=Robert Cummings|editor1-link=Robert Cummings Neville|encyclopedia=Religious Truth: A Volume in the Comparative Religious Ideas|title=Epistemological Truth|date=2001|publisher=[[SUNY Press]]|location=Albany|isbn=0-7914-4777-4|url=https://books.google.com/books?id=LO3ajMpEa5YC|pages=67–8}}</ref> আৰু মঠৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংশ হিচাপে প্ৰায়ে ইয়াক মুখস্থ কৰে।{{sfn|Thompson|2017|p=183}} এইদৰে আংগুলিমালক ভক্তসকলে প্ৰসৱৰ "প্ৰতিষ্ঠানিক সাধু" হিচাপে গ্ৰহণ কৰা বহুলভাৱে দেখা পায়। আংগুলিমালক হত্যাকাৰীৰ পৰা নিৰাপদ প্ৰসৱ নিশ্চিত কৰা ব্যক্তিলৈ সলনি হোৱাটো এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তন হৈছে।{{sfn|Wilson|2016|p=285}} এই অনুষ্ঠানে আংগুলিমালক শান্তি লাভ কৰাত সহায় কৰে<ref name="Langenberg">{{cite journal|last1=Langenberg|first1=Amy Paris|title=Pregnant Words: South Asian Buddhist Tales of Fertility and Child Protection|url=https://archive.org/details/sim_history-of-religions_2013-05_52_4/page/351|journal=History of Religions|date=2013|volume=52|issue=4|page=351|doi=10.1086/669645|jstor=10.1086/669645|s2cid=164088507}}</ref>। সত্যৰ কাৰ্য সম্পাদন কৰাৰ পাছত তেওঁক "নগৰবাসীক মৃত্যুৰ পৰিৱৰ্তে জীৱন দিয়া"<ref name="Langenberg" /> দেখা যায় আৰু মানুহে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁক দান-বৰঙণিৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite encyclopedia|last1=Parkum|first1=Virginia Cohn|last2=Stultz|first2=J. Anthony|editor1-last=Queen|editor1-first=Christopher S.|encyclopedia=Engaged Buddhism in the West|date=2012|publisher=[[Wisdom Publications]]|title=The Aṅgulimāla Lineage: Buddhist Prison Ministries|isbn=978-0-86171-841-2|url=https://books.google.com/books?id=NzY6AwAAQBAJ}}</ref> [[File:Ongkhuliman (1962, p 47).jpg|thumb|আংগুলিমাল তেজে তুমৰলি মূৰ, ফটা চোলা আৰু ভঙা ভিক্ষাৰ পাত্ৰ লৈ মঠ জেতবনলৈ উভতি যায়, চিত্ৰকল্প হেম ভেজাকৰ্ণৰ।]] অৱশ্যে ক্ষোভিত কেইজনমানে পাহৰিব নোৱাৰে যে তেওঁলোকৰ আপোনজনৰ মৃত্যুৰ বাবে তেওঁ জগৰীয়া আছিল। ভিক্ষাৰ বাবে খোজ কাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত লাঠি আৰু শিলেৰে আক্ৰমণ কৰে। তেজ নিগৰা মূৰ, ফাটি যোৱা চোলা আৰু ভিক্ষাৰ ভঙা বাটি লৈ অংগুলিমালে মঠলৈ উভতি যাবলৈ সক্ষম হয়। বুদ্ধই আংগুলিমালক নিজৰ যন্ত্ৰণা সহনশীলতাৰে সহ্য কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে; তেওঁ ইংগিত দিয়ে যে আংগুলিমালে সেই কৰ্মৰ ফল লাভ কৰি আছে, যি নকৰিলে তেওঁ অন্যথাই নৰকলৈ যাবলগীয়া হ’লহেঁতেন।{{sfn|Malalasekera|1960}}<ref name="Buswell 2013" /><ref>{{cite encyclopedia|last1=Harvey|first1=Peter|editor1-last=Powers|editor1-first=John|editor2-last=Prebish|editor2-first=Charles S.|editor1-link=John Powers (academic)|encyclopedia=Destroying Mara Forever: Buddhist Ethics Essays in Honor of Damien Keown|date=2010|publisher=[[Snow Lion Publications]]|title=Buddhist Perspectives on Crime and Punishment|isbn=978-1-55939-788-9}}</ref> জ্ঞানপ্ৰাপ্ত শিষ্য হৈ আংগুলিমাল দৃঢ়মনা আৰু অটল হৈ থাকে।<ref name="Buswell 2013" /> বৌদ্ধ ধৰ্মৰ শিক্ষা অনুসৰি জ্ঞানপ্ৰাপ্ত শিষ্যসকলে কোনো নতুন কৰ্ম সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰে, কিন্তু তথাপি তেওঁলোকে এসময়ত কৰা পুৰণি কৰ্মৰ প্ৰভাৱৰ বলি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite journal|last1=Loy|first1=David R.|author-link1=David Loy|title=Awareness Bound and Unbound: Realizing the Nature of Attention|url=https://archive.org/details/sim_philosophy-east-and-west_2008-04_58_2/page/230|journal=Philosophy East and West|date=2008|volume=58|issue=2|page=230|doi=10.1353/pew.2008.0023|jstor=20109462|s2cid=411841}}</ref>{{sfn|van Oosten |2008 |page=252 }} তেওঁৰ কৰ্মৰ প্ৰভাৱ অনিবাৰ্য, আনকি বুদ্ধয়ো ইয়াৰ সংঘটনত বাধা দিব নোৱাৰে।<ref>{{cite journal|last1=Attwood|first1=Jayarava|title=Escaping the Inescapable: Changes in Buddhist Karma|journal=Journal of Buddhist Ethics|date=2014|volume=21|page=522|url=https://www.researchgate.net/publication/280568215|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505204746/https://www.researchgate.net/profile/Jayarava_Attwood/publication/280568215_Escaping_the_Inescapable_Changes_in_Buddhist_Karma/links/55ba4a8908aed621de0acc62/Escaping-the-Inescapable-Changes-in-Buddhist-Karma.pdf|archive-date=5 May 2018|url-status=live|issn=1076-9005}}</ref> মঠত আংগুলিমালক ভৰ্তি কৰাৰ পিছত বুদ্ধই এটা নিয়ম জাৰি কৰে যে এতিয়াৰ পৰা কোনো অপৰাধীক সেই ক্ৰমত সন্ন্যাসী হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নালাগে।{{sfn|Malalasekera|1960}}{{sfn|Kosuta|2017|p=42}} বুদ্ধঘোষে কৈছে যে অংগুলিমালৰ সন্ন্যাসী হোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে মৃত্যু হয়।{{sfn|Malalasekera|1960}}{{sfn|Kosuta|2017|p=42}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত সন্ন্যাসীসকলৰ মাজত আলোচনাৰ সৃষ্টি হয় যে অংগুলিমালৰ মৃত্যুৰ পিছৰ গন্তব্যস্থান কি? বুদ্ধই যেতিয়া অংগুলিমালে নিৰ্বাণ লাভ কৰিছে বুলি কয়, তেতিয়া এই কথাই কিছুমান সন্ন্যাসীক আচৰিত কৰি তোলে। তেওঁলোকে ভাবে যে ইমানবোৰ মানুহক হত্যা কৰা এজন ব্যক্তিয়ে এতিয়াই নিৰ্বাণ লাভ কৰাটো কেনেকৈ সম্ভৱ। বুদ্ধই উত্তৰ দিয়ে যে বহু বেয়া কাম কৰাৰ পিছতো এজন ব্যক্তিয়ে ভাল দিশলৈ পৰিৱৰ্তন আৰু জ্ঞান লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।{{sfn|van Oosten |2008 |pages=252{{en dash}}3 }} ==বিশ্লেষণ== ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ কিংবদন্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ভিক্ষু]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 844ybzd0olnuua9tpxjai7c33y5qf58 0 127707 647521 632248 2026-10-25T05:24:43Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647521 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = বাৎসায়ন | occupation = দাৰ্শনিক | nationality = [[ভাৰতীয়]] | subject = মানৱ জীৱনৰ যৌনতা সম্বন্ধীয় আনন্দমূলক দিশসমূহ | notableworks = ''[[কামসূত্ৰ]]'' | image = Vatsyayana - A Himalayan Boutique Resort.jpg }} '''বাৎসায়ন''' / '''বাৎস্যায়ন''' ({{lang-sa|वात्स्यायन}}) এগৰাকী প্ৰাচীন ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, যি ''[[কামসূত্ৰ]]'' ৰ ৰচয়িতা হিচাপে প্ৰসিদ্ধ।<ref>{{Cite web|date=2006-09-18|title=Art of lovemaking!|url=https://www.hindustantimes.com/india/art-of-lovemaking/story-SyAj9hL9hmZLlCBIQCEjiI.html|access-date=2021-12-30|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> তেওঁ খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় বা তৃতীয় শতাব্দীৰ সময়ছোৱাত ভাৰতত বাস কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, সম্ভৱতঃ [[পাটলিপুত্ৰ]] (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজধানী পটনা)।<ref>{{cite book |author=A.N.D. Haskar |title=Kama Sutra |url=https://archive.org/details/kamasutraguideto0000vats |year=2011 |publisher=Penguin Classics |isbn=978-0-14-310659-3 |pages=[https://archive.org/details/kamasutraguideto0000vats/page/17 17] এবং 22 (প্ৰস্তাৱনা অংশ)}}</ref> গৌতমৰ ''[[ন্যায়সূত্ৰ]]''-ৰ প্ৰাচীনতম সংৰক্ষিত ভাষ্য ''ন্যায়সূত্ৰ ভাষ্য''ৰ ৰচয়িতা “পক্ষিলস্বামিন বাৎসায়ন” আৰু [[কামসূত্ৰ]]ৰ ৰচয়িতা “বাৎসায়ন” দুগৰাকী ভিন্ন ব্যক্তি।<ref name="Banerji">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JkOAEdIsdUsC&q=paksilisa&pg=PA104|title=A Companion to Sanskrit Literature: Spanning a Period of Over Three Thousand Years, Containing Brief Accounts of Authors, Works, Characters, Technical Terms, Geographical Names, Myths, Legends and Several Appendices|first=Sures Chandra|last=Banerji|date=November 7, 1989|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=9788120800632 |access-date=2022-11-08 |pages=104–105 |via=Google Books}}</ref> বাৎসায়নৰ নাম কেতিয়াবা ভুলবশতঃ মল্লনাগৰ সৈতে একে বুলি ধাৰণা কৰা হয়। মল্লনাগ হ'ল [[অসুৰ]]সকলৰ ঋষি আৰু যাৰ সৈতে কামশাস্ত্ৰৰ পৌৰাণিক উৎস জড়িত বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Alain Daniélou, p.4. উদ্ধৃতি: "The attribution of the first name Mallanaga to Vatsyayana is due to the confusion of his role as editor of the ''Kama Sutra'' with that of the mythical creator of erotic science."</ref> ==জীৱনী== ''কামসূত্ৰ'' বাহিৰে বাৎসায়নৰ বিষয়ে অন্য কোনো উৎসত প্ৰায় একো তথ্য পোৱা নাযায়। মানৱ জীৱনৰ সূক্ষ্ম আৰু সংস্কৃত আচৰণ—যাৰ ভিতৰত লিংগিক আচৰণো অন্তৰ্ভুক্ত—এইবোৰক মানৱ-সিদ্ধিৰ এটা সাধন হিচাপে তেওঁ দেখিছিল, আৰু সেই বক্তব্যই তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''[[কামসূত্ৰ]]''ত প্ৰতিফলিত হৈছে। ''কামসূত্ৰ''ৰ উপসংহাৰত তেওঁ নিজাকৈ নিজৰ বিষয়ে এইদৰে লিখিছে— <blockquote>বভ্ৰব্য আৰু অন্যান্য প্ৰাচীন লেখকৰ কৃতিসমূহ পঢ়ি-বিচাৰি, তেওঁলোকৰ দিয়া বিধিসমূহৰ অৰ্থ সুদীৰ্ঘ চিন্তা-ভাবনা কৰি, পৱিত্ৰ শাস্ত্ৰৰ উপদেশ অনুসৰি, বিশ্বমানৱৰ কল্যাণৰ উদ্দেশ্যে এই গ্ৰন্থখন বাত্স্যায়নে ৰচনা কৰিলে, যেতিয়া তেওঁ বেনাৰাছত এটা ধৰ্ম-শিক্ষাৰ্থীৰ জীৱন-যাপন কৰি দেবতাস্মৰণত নিযুক্ত আছিল। এই গ্ৰন্থক কেৱল ইচ্ছা-বাসনা পূৰণৰ উপকৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিব। এই শাস্ত্ৰৰ সত্য নীতি সম্বন্ধে যিজন অৱগত, আৰু যিয়ে নিজৰ ধৰ্ম (পুণ্য), অৰ্থ (পাৰ্থিৱ সম্পদ) আৰু কাম (আনন্দ) ৰক্ষা কৰে, লগতে সমাজৰ আচাৰ-প্ৰথাক মানে—সেইব্যক্তিয়ে নিশ্চয় নিজৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰিব। সংক্ষেপে, যিজন বুদ্ধিমান ব্যক্তি ধৰ্ম আৰু অৰ্থৰ লগতে কামকো সমানভাৱে গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু নিজৰ বাসনাৰ দাস নহয়, সেইজনে সকলো কামত সফলতা লাভ কৰে।</blockquote> কিছুমানৰ ধাৰণা অনুসাৰে তেওঁ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰপৰা ষষ্ঠ শতিকালৈ কোনো এখন সময়ছোৱাত বাস কৰিছিল, আৰু সেই যুক্তিসমূহ হ’ল—তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে কুন্তল ৰাজ্যৰ ৰাজা শাতকৰ্ণি শাতাৱাহনে তেওঁৰ পত্নী মালয়েৱতীক ‘‘কটাৰী’’ অস্ত্ৰৰে প্ৰেমৰ উত্তেজনাত আঘাত কৰি হত্যা কৰিছিল। এই ঘটনাটো বাৎসায়নে বৰ্ণনা কৰিছে যাতে মানুহে কামোত্তেজনাৰ সময়ত নাৰী-প্ৰহাৰৰ দৰে প্ৰাচীন কুচিন্তা-প্ৰথাৰ বিপদ বুজিব পাৰে।<ref>Burton, Richard, and Forster Fitzgerald Arbuthnot. ''The Kama Sutra of Vatsyayana''. Edited by William George Archer. (Kama Shastra Society of London and Benares, 1883), 11. [https://www.hongfarm.com/farm/wp-content/uploads/kamasutra-1.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216014615/http://www.hongfarm.com/farm/wp-content/uploads/kamasutra-1.pdf |date=2023-12-16 }}</ref> কুন্তলৰ এই ৰজাক এই ঘটনাৰ আধাৰত সেই সময়ছোৱাত বাস কৰিলে বুলি ধাৰণা কৰা হয়, সেয়েহে বাৎসায়নক তেওঁৰ পিছত বাস কৰিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। আনহাতে, অন্য এজন গ্ৰন্থকাৰ [[বৰাহমিহিৰ|বৰাহমিহিৰে]] তেওঁৰ ‘‘বৃহৎসংহিতা’’ৰ অষ্টাদশ অধিকৃতিত কাম-শাস্ত্ৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে আৰু সেই আলোচনাত বাৎসায়নৰপৰা বহুলভাৱে উদ্ধৃতি লোৱা হৈছে বুলি প্ৰত্যক্ষ হয়। কিছুমানৰ মতে বৰাহমিহিৰ ষষ্ঠ শতিকাত বাস কৰিছিল, সেয়ে বাত্স্যায়নে তেওঁৰ গ্ৰন্থ ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই ৰচনা কৰিছে বুলি বহুতৰে বিশ্বাস। ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Internet Archive author |sname=Vātsyāyana |sopt=w}} * {{Librivox author |id=1248}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস== * Fosse, Lars Martin, ''The Kamasutra''. YogaVidya.com, Woodstock NY, 2012 * Doniger, Wendy & Kakar, Sudhir, ''Vatsyayana's Kamasutra''. Oxford University Press, USA, 2009 [[শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষি-মুনি]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃত গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:মানৱ যৌনতা]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 8c37oywohijgiq1fdqnxnyei2t6h9w8 0 128167 647334 557613 2026-10-24T17:29:54Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647334 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = কান্ব বংশ | title_leader = [[List of monarchs of Magadha#House of Kanva|Emperor]] | leader1 = [[Vasudeva Kanva]] (first) | leader2 = [[Bhumimitra]] (second) | leader3 = Susarman (last) | year_leader1 = 73–64 BCE | year_leader2 = 64-50 BCE | year_leader3 = 38–28 BCE | common_name = Kanva dynasty | year_start = 73 BCE | year_end = 28 BCE | capital = [[পাটলিপুত্ৰ]] আৰু [[বিদিশা]] | government_type = ৰাজতন্ত্ৰ | p1 = Shunga dynasty | s1 = Principality of Pataliputra | flag_s1 = Principality of Patialputra Map.jpg | s2 = Satavahana dynasty | s3 = | s4 = | image_map = India in 50 bc.jpg | image_map_caption = Kanvayana shown with other petty kingdoms of that time, along with the large kingdoms of the [[Satavahana dynasty|Satavahanas]] and [[Indo-Scythians]]. | religion = [[Hinduism]] | common_languages = [[Sanskrit]] | today = }} '''কান্ব বংশ''' বা কানৱা বংশ মগধৰ ব্ৰাহ্মণ শাসকৰ বংশ আছিল, যিটো [[বাসুদেৱ কান্ব]]ই পূৰ্বৰ [[শুংগ বংশ]]ক ওফৰাই পেলোৱাৰ পাছত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৩ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮ চনলৈকে শাসন কৰিছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=I6jzBgAAQBAJ&dq INDIAN HISTORY by Dr. Sanjeevkumar Tandle, Page 150]</ref>{{sfn|Raychaudhuri|2006|p=333}} যদিও পৌৰাণিক সাহিত্যই কান্বসকলে [[পাটলিপুত্ৰ]]ৰ শুংগসকলৰ পূৰ্বৰ ৰাজধানী, পূব ভাৰতৰ [[মগধ]]ৰপৰা শাসন কৰিছিল বুলি ইংগিত দিয়ে, তেওঁলোকৰ মুদ্ৰাসমূহ মূলতঃ মধ্য ভাৰতৰ বিদিশা অঞ্চল আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে পোৱা যায়,<ref>Bhandare, Shailendra. "Numismatics and History: The Maurya-Gupta Interlude in the Gangetic Plain." in [https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC ''Between the Empires: Society in India, 300 to 400,''] ed. Patrick Olivelle (2006), pp.91–92</ref> যিটো পিছৰ [[শুংগ বংশ|শুংগ শাসক]]সকলৰ ৰাজধানীও আছিল।<ref>Bhandare (2006), pp.71, 79</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭৩ চনত বাসুদেৱ কান্ৱৰদ্বাৰা কান্ৱ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। বাসুদেৱ প্ৰথমে শুংগ সম্ৰাট [[দেৱভুতি]]ৰ মন্ত্ৰী আছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ পূৰ্বৰ সম্ৰাটক হত্যা কৰি সিংহাসন দখল কৰিছিল।<ref>{{cite book|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A. D.|author=Radhey Shyam Chaurasia|publisher=Atlantic Publishers & Dist, 2002 - India - 308 pages|page=132}}</ref> কান্ব শাসকে শুংগ বংশৰ ৰজাসকলক তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্যৰ এটা কোণত অস্পষ্টভাৱে শাসন কৰি যাবলৈ অনুমতি দিছিল। চাৰিজন কান্ৱ শাসক আছিল। পুৰাণৰ মতে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৮ চনত [[সাতবাহন ৰাজবংশ|সাতবাহন]]সকলে তেওঁলোকৰ বংশৰ অন্ত পেলাইছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC&dq History of Ancient India By Rama Shankar Tripathi, Page 189]</ref>{{sfn|Raychaudhuri|2006|p=333}} ==উৎপত্তি== কান্ব ৰজাসকল ব্ৰাহ্মণ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Rao |first1=B. V. |title=World history from early times to A D 2000 |date=1 January 2012 |publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd |isbn=978-81-207-3188-2 |page=97 |url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC&pg=PA97 |quote=Vasudeva Kanva, a Brahmin minister of the last Sunga ruler Devabhuti..}}</ref> তেওঁলোক সৌভৰী ঋষিৰ বংশধৰ আছিল। বসুদেৱ কান্বই শুংগ বংশৰ দেৱভূতিক বধ কৰি কান্ব বংশৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰে।{{sfn|Thapar|2013|p=296}} ==শাসকসকল== কান্ৱ বংশৰ প্ৰথম শাসক আছিল বসুদেৱ, যাৰ [[গোত্ৰ]]ৰ নামেৰে এই বংশৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=Archaeology of Pataliputra and Nalanda |first=Brajmohan |last=Kumar |publisher=Ramanand Vidya Bhawan, 1987 - India - 236 pages |page=26 }}</ref> তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ভূমিমিত্ৰ ৰাজপাটত বহে। পাঞ্চল ৰাজ্যৰ পৰা আৱিষ্কাৰ হৈছে কিংবদন্তি ভূমিমিত্ৰৰ মুদ্ৰা। "কান্বাস্য" কিংবদন্তি থকা তামৰ মুদ্ৰাও বিদিশাৰ পৰা পোৱা গৈছে, লগতে বৎস ৰাজ্যৰ কৌশাম্বিৰ পৰাও পোৱা গৈছে।<ref>Bajpai (2004), p.38 with footnote 4, and p.173</ref> ভূমিমিত্ৰই চৈধ্য বছৰ ৰাজত্ব কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেওঁৰ পুত্ৰ নাৰায়ণ ৰাজত্ব কৰিছিল। নাৰায়ণে বাৰ বছৰ ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সুশৰমান যি কান্ব বংশৰ শেষ ৰজা আছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=_SbiUXtBzAsC&dq optional Indian history ancient India by Pratiyogita Darpan Editorial Team, Page 121 (The Kanvas)]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=R63ACQAAQBAJ&dq World Monarchies and Dynasties By John Middleton, Routledge Publishers, Page 486 (Kanva Dynasty)]</ref> {| class="wikitable" |+কান্ব বংশৰ শাসকৰ তালিকা ! সম্ৰাট !শাসন !শাসনকাল |- | [[বাসুদৱে কান্ব]] |খৃঃপূঃ ৭৩-৬৪ |৯ |- | ভূমিমিত্ৰ | খৃঃ পূঃ ৬৪-৫০ |১৪ |- | নাৰায়ণ | খৃঃপূঃ ৫০-৩৮ |১২ |- | শুশৰমন |খৃঃপূঃ ৩৮-২৮ |১০ |} ==উত্তৰাধিকাৰ== সাতবাহনৰ হাতত পৰাজয় আৰু কান্ব বংশৰ পতনৰ পিছত মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অন্ত পৰিল। সাতবাহন বংশৰ দ্বাৰা কান্ব বংশক পৰাজয় কৰাটো মধ্য ভাৰতৰ স্থানীয় পৰিঘটনা আছিল<ref>Bhandare (2006), pp.91–92</ref><ref name="Bajpai2004">{{cite book|author=K. D. Bajpai|title=Indian Numismatic Studies|url=https://books.google.com/books?id=chGrJUMarHoC&pg=PA39|date=October 2004|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-035-8|pages=38–39}}</ref> আৰু ঐতিহাসিক সমলৰ প্ৰমাণে প্ৰকাশ কৰে যে পিছলৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকাৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকালৈকে মগধ কৌশম্বিৰ মিত্ৰ বংশৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref name="Bajpai2004"/> [[পুৰাণ]]ত কোৱা হৈছে যে কান্ব বংশৰ শেষৰজন ৰজাক অন্ধ্ৰ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বালিপুচ্চই হত্যা কৰিছিল{{sfn|Thapar|2013|p=296}} কিন্তু ইয়াৰ সমৰ্থনত মুদ্ৰা, লিপি বা আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণৰ অভাৱ। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] dolyjwaisqocn61hp1u8qs4280avbfu 0 128170 647503 557670 2026-10-25T04:43:33Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647503 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[List of monarchs of Magadha#House of Kanva|মগধৰ সম্ৰাট]] | reign = {{circa|৭৫|৬৬ খৃঃপূঃ }} (৯বছৰ) | predecessor = [[দেৱভুতি]] | successor = [[ভূমিমিত্ৰ]]{{circa|৬৪|৫০খৃঃপূ }} (১৪বছৰ) | issue = ভূমিমিত্ৰ | dynasty = [[কান্ব বংশ]] }} '''বাসুদেৱ কান্ব''' (অনুমানিক ৭৫ৰপৰা ৬৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) [[কান্ব বংশ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>{{citation |last=Hazra |first=Rajendra Chandra |title=Studies in the Puranic Records on Hindu Rites and Customs |url=https://books.google.com/books?id=Jar4V3piCeQC |year=1987 |orig-year=1940 |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |isbn=81-208-0422-8 }}<br>- {{citation |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |title=Political History of Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC |year=2006 |publisher=Cosmo Publications |isbn=81-307-0291-6 }}</ref> আদিতে তেওঁ শেষৰজনা শুংগ শাসক [[দেৱভুতি]]ৰ [[অমাত্য]] বা মন্ত্ৰী আছিল। বাসুদেৱে শেষৰ শুংগ শাসকক হত্যা কৰি [[কান্ব বংশ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে।{{sfn|Thapar|2013|p=296}} বাণৰ [[হৰ্ষচৰিত|হৰ্ষচৰিত]]ত পৰা জনা যায় যে তেওঁ দেৱভুতিৰ মৃত্যুৰ পাছত ক্ষমতালৈ আহিছিল। তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ভূমিমিত্ৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 4 |date=7 July 2019 |publisher=Symist |url=https://books.google.com/books?id=pemgDwAAQBAJ&dq=%22Devabhuti%22+-wikipedia&pg=PA52 |language=English}}</ref> ==ক্ষমতাত আৰোহণ== তেওঁ প্ৰথমে শেষৰ শুংগ শাসক দেৱভুতিৰ [[অমাত্য]](মন্ত্ৰী) আছিল। বাসুদেৱে শেষৰ শুংগ শাসকক হত্যা কৰি [[কান্ব বংশ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে।{{sfn|Thapar|2013|p=296}} বানৰ হৰ্ষচৰিতমতে তেওঁ দেৱভুতিৰ মৃত্যুৰ পাছত ক্ষমতালৈ আহিছিল।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist"/><ref name="Symist V3">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 3 |date=3 March 2019 |publisher=Symist |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=WimLDwAAQBAJ&q=%22Devabhuti%22+-wikipedia |language=English |format=EBook}}</ref> ==ৰাজত্ব== তেওঁ বৈষ্ণৱী (ভগৱান বিষ্ণুৰ উপাসক) আছিল।<ref name="Symist V3"/> তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সংগ্ৰহ কৰা কৰসমূহৰ অধিকাংশই মন্দিৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। তেওঁ কলাৰ অন্যতম বিখ্যাত পৃষ্ঠপোষক আছিল।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=qV42xSKDftUC | title=Indian Kavya Literature|volume=2 | first=Anthony | last=Kennedy Warder | year=1989| page=114| isbn=9788120804470}}</ref><ref name="Symist"/><ref name="Symist V3"/> তেওঁৰ ৰাজত্বকালত ভাৰত-গ্ৰীকসকলে আক্ৰমণ কৰে যদিও তেওঁ নিজৰ সিংহাসন ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name="Symist V3"/> তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ভূমিমিত্ৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist"/><ref name="Symist V3"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজবংশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] ggk4ix6f3coghikf5glg0fkw6d9vx9p 0 128171 647509 557633 2026-10-25T04:51:09Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647509 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = দেৱভুতি | title = | succession = [[List of monarchs of Magadha#House of Shunga|মগধৰ সম্ৰাট]] | image = | caption = | reign = খৃঃপূঃ ৮৩-৭৫<ref name="Symist V3"/> | coronation = | full name = গুৰুপ্ৰসাদ | predecessor = [[ভগভদ্ৰ]] | successor = [[বাসুদেৱ কান্ব]] | spouse = | issue = | royal house = | dynasty = [[শুংগ বংশ]] | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | }} '''দেৱভুতি''' (আনুমানিক ৮৩ – ৭৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব), যাক দেৱভোমী বুলিও জনা যায়, প্ৰাচীন ভাৰতৰ শেষ শুংগ সম্ৰাট আছিল। তেওঁক হত্যা কৰিছিল তেওঁৰ মন্ত্ৰী [[বাসুদেৱ কান্ব]]ই। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তাৰ পিছত শুংগ বংশৰ ঠাইত পৰৱৰ্তী কান্বসকলে স্থান লাভ কৰে। ==ৰাজত্ব == পূষ্যমিত্ৰ শুংগৰ পিছত পিছৰ শুংগ সম্ৰাটসকলৰ ক্ষমতা কমি আহিছিল আৰু তেওঁলোক তেওঁলোকৰ মন্ত্ৰীৰ হাতত পুতলা হৈ পৰিছিল। [[বাণভট্ট]]ৰ [[হৰ্ষচৰিত]]ৰ মতে, তেওঁৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[বাসুদেৱ কান্ব]]ই দেৱভূতিৰ এগৰাকী দাসী মহিলাৰ কন্যাৰ সহায়ত তেওঁক হত্যা কৰিছিল, যিয়ে নিজকে সম্ৰাজ্ঞী হিচাপে বেশ ধৰিছিল।<ref name="Symist">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 4 |date=7 July 2019 |publisher=Symist |url=https://books.google.com/books?id=pemgDwAAQBAJ&dq=%22Devabhuti%22+-wikipedia&pg=PA52 |language=English}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist V3">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 3 |date=3 March 2019 |publisher=Symist |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=WimLDwAAQBAJ&q=%22Devabhuti%22+-wikipedia |language=English |format=EBook}}</ref> তেওঁ নাৰীৰ সংগ অত্যধিক আছিল{{sfn|Raychaudhuri|2006|p=333}}{{sfn|Thapar|2013|p=296}} আৰু কামনা-বাসনাত অত্যধিক লিপ্ত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="vishnu purana">{{cite book |title=The Visnu Purana: Ancient Annals of the God with Lotus Eyes |date=June 23, 2021 |publisher=ANU Press Languages |isbn=978-1760464400 |pages=56 |edition=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1sjwpmj.10 |chapter=Book Four: The Royal Dynasties|jstor=j.ctv1sjwpmj.10 }}</ref><ref>{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজবংশ]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] aj7y4j09v4wrysljud8xs24pnvnxtvm 0 128178 647508 557669 2026-10-25T04:50:47Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647508 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | reign = {{circa|114 |83 BCE}}{{cn|date=June 2020}} | title = [[Soter|ত্ৰাটৰাস]] <br> কাশীপুত্ৰ | succession = [[List of monarchs of Magadha#House of Shunga|Emperor of Magadha]] | predecessor = [[বসুমিত্ৰ]] | successor = [[দেৱভুতি]] | father = | mother = | spouse = | dynasty = [[শুংগ বংশ]] | religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | issue = | image = | caption = }} '''ভগভদ্ৰ''' আছিল এজন শুংগ সম্ৰাট, যিয়ে উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতত প্ৰায় ১১৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা ৮৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল।{{cn}} যদিও শুংগসকলৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত আছিল, তথাপি তেওঁ বিদিশাত আদালত অনুষ্ঠিত কৰা বুলি জনা গৈছিল। পুৰাণিক লিপিত থকা শুংগসকলৰ ৰাজত্বকালীন তালিকাতো ভগভদ্ৰ নামটো আছে বুলি ভবা হয়, শুংগসকলৰ পঞ্চম শাসক ভদ্ৰক নামেৰে।{{cn}} ==হেলিঅ'ডৰাছৰ শিলালিপি== মধ্য ভাৰতৰ বিদেশৰ স্থানত থকা হেলিঅ’ডৰাছ স্তম্ভলিপিৰ পৰা তেওঁৰ বিষয়ে বেছিকৈ জনা যায়, য'ত ভাৰত-গ্ৰীক ৰজা এন্টিআলচিডাছৰ পৰা তক্ষশীলাৰ দূতাবাসৰ সৈতে যোগাযোগৰ কথা লিখা হৈছে আৰু য'ত তেওঁৰ নাম বেনাৰসৰ ৰাজকুমাৰীৰ পুত্ৰ ত্ৰাণকৰ্তা কাশীপুত্ৰ ভগভদ্ৰ বুলি উল্লেখ আছে: [[Image:Coin of Antialcidas.jpg|thumb|300px|ভাৰত-গ্ৰীক ৰজা এণ্টিয়ালচিডাছেই ভগভদ্ৰলৈ দূত পঠিয়াইছিল।]] {{Quote| :''Devadevasa Va [sude]vasa Garudadhvajo ayam'' :''karito i[a] Heliodorena bhaga-'' :''vatena Diyasa putrena Takhasilakena'' :''Yonadatena agatena maharajasa'' :''Amtalikitasa upa[m]ta samkasam-rano'' :''Kasiput[r]asa [Bh]agabhadrasa tratarasa'' :''vasena [chatu]dasena rajena vadhamanasa'' }} [[Image:Sanchi2.jpg|thumb|right|300px|সাঁচীৰ স্তুপৰ কিছু সম্প্ৰসাৰণৰ কাম হয়তো ভগভদ্ৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত হৈছিল।]] এই শিলালিপিখন গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ইয়াৰ দ্বাৰা শুংগসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ চনৰ আশে-পাশে বিদিশা অঞ্চলত শাসন কৰিছিল বুলি বৈধতা প্ৰদান কৰাৰ কথা কোৱা হয়। ওচৰৰ সাঁচি স্তুপটোৰ ওপৰত কিছু কলাত্মক উপলব্ধিয়েও এই কথাৰ সমৰ্থন কৰে, যিটো শুংগৰ যুগৰ বুলি ভবা হয়। মুঠতে এই অঞ্চলত তিনিটা শংগ স্তম্ভও উদ্ধাৰ হৈছে ৷ হেলিঅ’ড’ৰছে স্থাপন কৰা গৰুড় স্তম্ভ আৰু এই স্তম্ভত লিখা শিলালিপি ভাৰতৰ ভাগৱতবাদৰ আদিম বস্তুগত প্ৰমাণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite journal|last1=Stadtner|first1=Donald|title=A Sunga Capital from Vidisa|journal=Artibus Asiae|date=1975|volume=37|issue=1/2|pages=101–104|doi=10.2307/3250214|jstor=3250214}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] b88mg4fo0vo7tei9qwrwyqivqpc1kbe 0 128234 647589 646241 2026-10-25T10:10:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647589 wikitext text/x-wiki '''বাংলাদেশৰ মৰাপাট উদ্যোগ ({{lang_en|Jute Industry in Bangladesh}})''' ভাৰত উপমহাদেশত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ উত্থানৰপৰাই [[বাংলাদেশ]]ত মৰাপাট উদ্যোগটো ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। এসময়ত দেশৰ সৰ্ববৃহৎ উদ্যোগ আৰু ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান সামগ্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হোৱা মৰাপাট উদ্যোগটো ১৯৭০ চনৰপৰা হ্ৰাস পাইছে। আন দেশসমূহে নিজাকৈ মৰাপাটৰ খেতি কৰাৰ ফলত ৰপ্তানি হ্ৰাস পাইছে, যাৰ ফলত ৰপ্তানি কৰা পাটৰ চাহিদা হ্ৰাস পাইছে আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যেনে প্লাষ্টিক আৰু শণত ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute|title=Jute|last1=Abdullah|first1=ABM|last2=Islam|first2=Md. Anwarul|date=|website=en.banglapedia.org|publisher=[[Banglapedia]]|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-08-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210821124733/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute|archivedate=2021-08-21|deadurl=yes}}</ref> ২০২১ চনলৈকে বাংলাদেশ বিশ্বজুৰি মৰপাটৰ উৎপাদনৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ, মুঠ উৎপাদনৰ ৪২ শতাংশ, আৰু মৰাপাট ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি আছে। <ref>{{Cite web |last=Islam |first=Fakhrul |date=2021-03-27 |title=Bangladesh among world’s top 10 in 13 sectors |url=https://en.prothomalo.com/business/bangladesh-among-worlds-top-10-in-13-sectors |access-date=2024-04-02 |website=[[Prothom Alo]] |language=en}}</ref> [[File:Jute Cultivation and Processing Bangladesh (5).JPG|thumb|মৰাপাটৰ আঁহ শুকুৱাই লোৱা হৈছে। ]] ==ইতিহাস== ===প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক আৰু ঔপনিৱেশিক যুগ (১৯৭১ চনৰ আগতে)=== ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগৰ আগেয়ে [[বংগ]]ত উৎপাদিত মৰাপাটৰদ্বাৰা স্থানীয় হস্ততাঁত ব্যৱহাৰ কৰি ৰছী আৰু কাপোৰ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। নেপোলিয়ন যুদ্ধৰ সময়ত (১৮০৩–১৮১৫) [[ৰাছিয়া]]ৰপৰা ব্ৰিটিছে শণৰ যোগান কমি আহিল আৰু ব্ৰিটিছ মিলসমূহপাটৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য বিকল্প হিচাপে চালে। কিন্তু বৰ্তমানৰ ব্ৰিটিছ ঔদ্যোগিক মিলসমূহত পাটৰ কাপোৰ বনোৱাটো কঠিন বুলি প্ৰমাণিত হ’ল কাৰণ ই যন্ত্ৰ-পাতিৰ বাবে অতি মোটা আছিল। বালফ’ৰ আৰু মেলভিল ফাৰ্মে পানী আৰু তিমিৰ চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰি কাপোৰখন কোমল কৰাৰ এক প্ৰক্ৰিয়া উদ্ভাৱন কৰিছিল। ১৮৩৮ চনত ডাচ নিয়ন্ত্ৰিত জাভাত চেনি বাগিছাৰ বাবে বস্তা নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ ডাণ্ডী মিলসমূহে লাভ কৰে, গতিকে মিলসমূহে বালফ’ৰ আৰু মেলভিল পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি পাটৰ বস্তা উৎপাদন কৰে। ইয়াৰ ফলত চাহিদা বৃদ্ধি হোৱাৰ লগতে বংগত উৎপাদিত পাটৰ উৎপাদন বৃদ্ধি পায়। ক্ৰিমিয়া যুদ্ধৰ পিছত (১৮৫৩–১৮৫৬) চাহিদা আৰু বৃদ্ধি পায়। <ref name="jibpd">{{cite web |last1=Islam |first1=Mufakharul |title=Jute Industry |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute_Industry |website=[[Banglapedia]] |access-date=24 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200428162005/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute_Industry |archivedate=28 April 2020 |deadurl=yes}}</ref> ১৮৫৫ চনত জৰ্জ অকলেণ্ডে তেওঁৰ বাঙালী সহযোগী শ্যামসুন্দৰ সেনৰ সৈতে মিলি হুগলী নদীৰ পাৰত ৰিশ্ৰাত প্ৰথম পাট মিল আৰম্ভ কৰে। <ref name="jibpd" /> [[আমেৰিকা]]ৰ গৃহ-যুদ্ধৰ সময়ত ইউনিয়নৰ অৱৰোধৰ ফলত কনফেডাৰেট ষ্টেটছ অৱ আমেৰিকাৰপৰা কপাহৰ যোগান বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটিছ মিলৰ সলনি কৰাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। পাট এটা ভাল পছন্দ আছিল, কাৰণ ই তুলনামূলকভাৱে কম খৰচী আছিল আৰু ইয়াক ব্ৰিটিছ উপনিৱেশৰপৰা আহৰণ কৰিব পৰা গৈছিল।<ref name="jibpd" /> ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে এইচ.চি. বাংলাদেশত পাট উদ্যোগ আৰু পাট খেতিৰ তদন্ত কৰিবলৈ এইচ চি কেৰৰ নেতৃত্বত এটা কমিছন গঠন কৰা হৈছিল। ১৮৭৭ চনত তেওঁ "A Report on the Jute Cultivation and Trade in Bengal" প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰতিৱেদনৰপৰা অনুমান কৰা হৈছিল যে বংগ অঞ্চলত বৃহৎ পৰিসৰৰ পাটৰ খেতি হয়তো ১৮৪০ চনৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute_Report,_1877|title=Jute Report, 1877|last=Ali|first=M Wazed|date=|website=[[Banglapedia]]|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-08-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250122183934/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute_Report,_1877|archivedate=2025-01-22|deadurl=yes}}</ref> ১৯ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত [[কলকাতা]]ৰ আশে-পাশে পাট মিল মুকলি হোৱাৰ ফলত শ্ৰমিকৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পালে। ১৮৮২ চনলৈকে ১৮টা মিল আছিল আৰু ১৯০১ চনলৈকে ৫১টা মিল আছিল, য’ত দহ হাজাৰৰো অধিক শ্ৰমিক নিয়োজিত হৈছিল। মিলবোৰত উৎপাদিত পাটৰ অধিকাংশই অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড আৰু আমেৰিকালৈ ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। কপাহ শিল্পৰ পিছতে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম উদ্যোগ হিচাপে পাট উদ্যোগ হৈ পৰে আৰু কলকাতা পাটৰ ব্যৱসায়ৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। বেছিভাগ কাৰখানা [[কলকাতা]] বাহিৰত আছিল আৰু বিদেশীৰ মালিকানাধীন আছিল। <ref name="jibpd" /> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মৰাপাটৰ উৎপাদন বৃদ্ধি পায় আৰু যুদ্ধৰ শেষলৈকে এই অঞ্চলত ১১১টা পাটৰ মিল আছিল। পাট উৎপাদন পূব বংগত কেন্দ্ৰীভূত আছিল, আনহাতে ১০৮টা পাট মিলৰ সকলোবোৰ পশ্চিম বংগত আছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত যেতিয়া পশ্চিম বংগ ভাৰতৰ অংগ আৰু পূব বংগ পাকিস্তানৰ অংশ হৈ পৰিল, তেতিয়া মৰাপাট উৎপাদনত অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ’ল: পূব বংগত পাটৰ মিল বাকী নাছিল। ১৯৪৭ চনৰপৰা ১৯৪৮ চনলৈকে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত মুক্ত বাণিজ্য চলিছিল, যেতিয়ালৈকে ভাৰতে পাকিস্তানক বিদেশী দেশ বুলি ঘোষণা কৰি সীমা নিয়ন্ত্ৰণ আৰোপ কৰা নাছিল। ইয়াৰ পিছত পাকিস্তানে পূব বংগত নিজাকৈ পাটৰ মিল নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। <ref name="ajm">{{cite web |title=Adamjee Jute Mill |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Adamjee_Jute_Mill |website=[[Banglapedia]] |access-date=24 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181124162154/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Adamjee_Jute_Mill |archivedate=24 November 2018 |deadurl=yes}}</ref> ভাৰত আৰু পাকিস্তানে মৰাপাটৰ উৎপাদন আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ ক্ষেত্ৰত স্বাৱলম্বী হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ পাছতো পূব আৰু পশ্চিম বংগৰ মাজত পাটৰ ব্যৱসায় অব্যাহত আছিল। ভাৰতে ঘৰুৱা খেতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, আনহাতে পাকিস্তানে ঘৰুৱা ব্যৱসায়ীসকলক পূব বংগত পাট মিল স্থাপন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰি প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। <ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Anwesha |title=Unthreading Partition: The politics of jute sharing between two Bengals |url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560 |access-date=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=29 July 2019 |language=en}}</ref> [[File:Adamjee Jute Mills Entrance 1950.gif|thumb|আদমজী মৰাপাট মিলছৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ১৯৫১ চনত পূব বংগত বাৱা পাট মিলছ লিমিটেড, আদমজী পাট মিলছ, আৰু বিজয় পাট প্ৰডাক্টছ লিমিটেড স্থাপন কৰা হয়। পাকিস্তান ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰ্থিক সহায়ত আদমজী পাট মিলছ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬০ চনলৈকে পূব বংগত পাট মিলৰ সংখ্যা ১৪টালৈ বৃদ্ধি পাইছিল, ইয়াৰে ১২টা মিলে পাকিস্তান ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰপৰা সহায় লাভ কৰিছিল। এই মিলসমূহৰ অধিকাংশই অবাঙালী লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কিছু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি হয়, আৰু বঙালী চৰকাৰে অধিক বঙালী উদ্যোগীক উৎসাহিত কৰাৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। উদ্যোগ মন্ত্ৰী আবুল কাশ্বেম খানে পূব পাকিস্তানৰ অধিক উদ্যোগীক উৎসাহিত কৰিবলৈ পাকিস্তান ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমক পশ্চিম পাকিস্তান ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগম আৰু পূব পাকিস্তান ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগম দুটা নতুন নিগমত বিভক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। <ref name="jibpd" /> ইষ্ট পাকিস্তান ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমে এটা কাৰখানা খুলিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ন্যূনতম তাঁতশালৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰি ক্ষুদ্ৰ বঙালী উদ্যোগীসকলক উৎসাহিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বঙালীৰ মালিকানাধীন পাট মিলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পালে। ১৯৭০ চনলৈকে পূব পাকিস্তানত ৭৭টা পাট মিল আছিল, য’ত ১ লাখ ৭০ হাজাৰ লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল। পূব পাকিস্তানৰপৰা পাট ৰপ্তানিৰপৰা পাকিস্তানে ৭.৭ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰি বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ পাট ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হয়। বিদেশী ৰাজহৰ পাটৰ অংশ ১৯৫২ চনত ০.২ শতাংশৰপৰা ১৯৭০ চনত ৪৬ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পায়। <ref name="jibpd" /> === উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগ (১৯৭১–বৰ্তমান) === [[File:Adamjee Jute Mills.jpg|thumb| আদমজী মৰাপাট মিলছৰ ভিতৰত যন্ত্ৰ-পাতি ]] বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ আৰু পূব পাকিস্তানৰ স্বাধীনতাৰ পিছত পশ্চিম পাকিস্তানৰ মৰাপাট মিলৰ মালিকসকলে দেশ এৰি পলায়ন কৰি নিজৰ কাৰখানা এৰি থৈ যায়। বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশ মৰাপাট ব’ৰ্ডক খালী হৈ থকা মিলসমূহ নিজৰ দায়িত্ব ল’বলৈ নিৰ্দেশ দি প্ৰশাসক নিযুক্তি দিয়ে। এই প্ৰশাসকসকলে ৰাজনৈতিক সংযোগৰ সৈতে নিযুক্তি পোৱাৰ বাবে অযোগ্য বুলি প্ৰমাণিত হ’ল। ১৯৭২ চনত চৰকাৰে বাংলাদেশৰ সংবিধানত সমাজবাদক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পাছত পাটকে ধৰি সকলো উদ্যোগ ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ। ৰাষ্ট্ৰীয়কৃত মৰাপাট মিলসমূহক বাংলাদেশ পাট মিল নিগমৰ অধীনত ৰখা হৈছিল। <ref name="jibpd" /> ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণৰ পিছত আদমজী জুট মিলছে কৰ্মচাৰীৰ অনুপস্থিতি আৰু ইউনিয়ন গোটৰ সৈতে সমস্যাকে ধৰি পৰিচালনাৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। <ref name="ajm" /> বাংলাদেশত মৰাপাটৰ দাম, ক্ৰয়-বিক্ৰয় নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্ব [[বাংলাদেশ]]ৰ মৰাপাট মিল নিগমক দিয়া হৈছিল। ১৯৭০ চনত বাংলাদেশৰ পাট মিল কৰ্পৰেশ্যনে ব্যয় বৃদ্ধি,বাংলাদেশী টাকাৰ মূল্য হ্ৰাস আৰু অভ্যন্তৰীণ দুৰ্নীতিৰ বাবে বিপুল আৰ্থিক লোকচানৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="jibpd" /> ১৯৭৩ চনত চৰকাৰে পাট সংমণ্ডল গঠন কৰি বিত্ত মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৭৬ চনত মৰাপাট সংমণ্ডল পাট মন্ত্ৰ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref name=":0" /> ১৯৯০ চনত বিশ্ব বেংকে [[বাংলাদেশ]]ক মৰাপাট উদ্যোগৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিবলৈ এটা প্ৰতিষ্ঠান নিযুক্তি দিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। ফাৰ্মখনৰ অধ্যয়ন অনুসৰি পাট উদ্যোগটোৱে স্থানীয় বেংকৰ ওচৰত ২০.৭৫ বিলিয়ন টকা ঋণী আছিল, ইয়াৰে প্ৰায় ১৩ বিলিয়ন টকা বাংলাদেশ পাট মিল নিগমৰ অধীনত চৰকাৰী পাট মিলৰ আছিল। অধ্যয়নটোত সকলো চৰকাৰী মালিকানাধীন মৰাপাট কলৰ ক্ষমতা হ্ৰাস আৰু ব্যক্তিগতকৰণৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল। এই পৰামৰ্শসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ বিশ্ব বেংকে ২৫ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰৰ ঋণ আগবঢ়াইছিল। বাংলাদেশে চাৰিটা মিল বন্ধ কৰি চৰকাৰী মিলসমূহক তেওঁলোকৰ কৰ্মশক্তি হ্ৰাস কৰিবলৈ ধন আগবঢ়ায়। এই পৰিৱৰ্তনে পাট কলৰ লোকচান হ্ৰাস কৰা নাছিল, আৰু চৰকাৰে লাভ উত্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। ব্যক্তিগত পাট কলৰ কামো কম আছিল, আৰু দুটা বন্ধ হৈ পৰিছিল। <ref name="jibpd" /> বাংলাদেশত উৎপাদিত মৰাপাটৰপৰা এতিয়া হেচিয়ান কাপোৰ, মৰাপাটৰ কাৰ্পেট, আৰু বস্তা উৎপাদন কৰা হয়। <ref>{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute_Carpet|title=Jute Carpet|last=Habibullah|first=M|date=|website=en.banglapedia.org|publisher=[[Banglapedia]]|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-08-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240617195712/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Jute_Carpet|archivedate=2024-06-17|deadurl=yes}}</ref> ==বৰ্তমানৰ অৱস্থা == ২০০২ চনত চৰকাৰে বাংলাদেশৰ সৰ্ববৃহৎ মৰাপাট মিল আদমজী মৰাপাট মিলছ বন্ধ কৰি দিয়ে। ইয়াৰ পিছতো বাকী থকা পাট কলসমূহে এতিয়াও লাভৱান হ'ব নোৱাৰে, যাৰ ফলত চৰকাৰৰ বাবে উদ্বেগ সৃষ্টি হৈছে। <ref name="jibpd" /> ২০০৬ চনলৈকে বাংলাদেশৰ ৭৮ শতাংশ পাট মিলত বাংলাদেশ চৰকাৰৰ অংশীদাৰিত্ব আছিল আৰু ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ মালিক আছিল ২৯টা মিল। <ref>{{cite book |last1=Bagchi |first1=Jayanta |title=Jute, Regional Focus |date=2006 |publisher=[[I. K. International Pvt Ltd]] |isbn=9788188237760 |page=30 |url=https://books.google.com/books?id=RTl5WM6qpfIC&q=Jute+Industry+in+Bangladesh&pg=PA30 |accessdate=25 August 2019 |language=en}}</ref> ২০১০ চনত বাংলাদেশ চৰকাৰে পাইকাৰী নিৰ্মাতা আৰু বিক্ৰেতাসকলে পাটৰ মোনাত চাউল, চেনি, ঘেঁহু, সাৰ পেক কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰিছিল। এই প্ৰয়োজনীয়তা ২০১৮ চনত পশুৰ খাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল। <ref>{{cite news |last1=Parvez |first1=Sohel |title=Govt widens reach of jute packaging law |url=https://www.thedailystar.net/news/business/advantages-of-using-jute-bags-in-bangladesh-government-widens-reach-1619488 |accessdate=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=12 August 2018 |language=en}}</ref> ২০১৮ চনত বাংলাদেশ মৰাপাট মিলছ নিগমে মৰাপাট উদ্যোগৰ বিকাশ আৰু কম খৰচী ঋণ প্ৰদানৰ বাবে পাট আৰু বস্ত্ৰ মন্ত্ৰ্যালয়ক মৰাপাট খণ্ড উন্নয়ন পুঁজি নামেৰে ১০০ বিলিয়ন টকীয়া পুঁজি গঠন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পাট উদ্যোগে প্ৰতি বছৰে বাংলাদেশৰপৰা প্ৰায় এক বিলিয়ন ডলাৰৰ মৰাপাট ৰপ্তানি কৰে। <ref>{{cite news |title=Govt plans Tk 10,000cr fund for jute sector |url=https://www.thedailystar.net/business/export/govt-plans-tk-10000cr-fund-jute-sector-1595845 |accessdate=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=27 June 2018 |language=en}}</ref> ২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত বাংলাদেশ চৰকাৰে স্থানীয় বজাৰৰ বাবে পৰ্যাপ্ত যোগান নিশ্চিত কৰিবলৈ কেঁচা বা অপ্ৰক্ৰিয়াকৃত পাটৰ ৰপ্তানিত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। বাংলাদেশ পাট সন্থাৰ দাবীৰ পিছতে ২০১৯ চনৰ জুন মাহত এই নিষেধাজ্ঞা উঠাই লোৱা হৈছিল। <ref>{{cite news |title=Govt lifts ban on export of uncut raw jute |url=https://www.thedailystar.net/business/news/govt-lifts-ban-export-uncut-raw-jute-1756357 |accessdate=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=13 June 2019 |language=en}}</ref> [[File:গ্ৰামবাংলাৰ দৃশ্য ১৯.jpg|thumb|বাংলাদেশৰ গাঁৱৰ মৰাপাট ছপোৱাৰ দৃশ্য]] জৈৱ-বিঘ্নিত আৰু বহনক্ষম প্ৰাকৃতিক কাপোৰৰ চাহিদা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে বাংলাদেশৰ ব্যক্তিগত খণ্ডই পাটৰ প্ৰতি আগ্ৰহ নবীকৰণ কৰিছে। বাংলাদেশী কোম্পানী খিউ ফেশ্বন হাউছে পাট ব্যৱহাৰ কৰি কাপোৰ আৰু জোতা প্ৰস্তুত কৰে। <ref>{{cite news |title=The Reincarnation of Jute |url=https://www.thedailystar.net/lifestyle/special-feature/the-reincarnation-jute-1576330 |accessdate=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=15 May 2018 |language=en}}</ref> ২০১৭ চনত ভাৰতে পাটৰ হেচিয়ান কাপোৰ, বেগ, আৰু সূতাৰ ওপৰত এণ্টি ডাম্পিং শুল্ক আৰোপ কৰিছিল। ২০১৯ চনত ভাৰতে পাটৰ বস্তাত প্ৰতি টনত ১২৫.২১ মাৰ্কিন ডলাৰৰ এণ্টি ডাম্পিং শুল্ক আৰোপ কৰি এণ্টি ডাম্পিং শুল্ক আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ফলত বাংলাদেশ মৰাপাট মিল এছ'চিয়েচন আৰু বাংলাদেশ পাট স্পিনাৰ এছ'চিয়েচনৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হৈছিল, কাৰণ ভাৰত বাংলাদেশী মৰাপাটৰ বাবে এক প্ৰধান গন্তব্যস্থান আছিল।<ref>{{cite news |title=India slaps anti-dumping duty on jute cloth |url=https://www.thedailystar.net/business/news/india-slaps-anti-dumping-duty-jute-cloth-1759717 |accessdate=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=20 June 2019 |language=en}}</ref> জনতা পাট মিল আৰু আকিজ পাট মিল বাংলাদেশৰ বৃহৎ ব্যক্তিগত পাট মিল দুটা।<ref>{{cite news |title=Bangladesh may lose market in diversified jute products |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh-may-lose-market-in-diversified-jute-products |accessdate=25 August 2019 |work=The Daily Star |date=26 November 2013 |language=en}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:উদ্যোগ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] 7b3c3p671hd4g5qo16c1pbwp83xh3jz 0 128267 647496 558199 2026-10-25T04:36:51Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647496 wikitext text/x-wiki '''সহদেৱ''' এজন ৰাজকুমাৰ (পাণ্ডৱ নহয়) আৰু পিছলৈ মহাভাৰত আৰু বিভিন্ন পুৰাণত উল্লেখিত ৰজা আছিল। শক্তিশালী মাগধী ৰজা [[জৰাসন্ধ]]ৰ পুত্ৰ হিচাপে পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰা হয়। ==বংশ আৰু উত্তৰাধিকাৰ== সহদেৱ মগধৰ শক্তিশালী ৰজা জৰাসন্ধৰ পুত্ৰ আছিল। মহাভাৰতৰ মতে তেওঁৰ ভগ্নী অস্তি আৰু প্ৰাপ্তিৰ বিবাহ মথুৰাৰ অত্যাচাৰী শাসক কংসৰ লগত হৈছিল। [[ভীম]]ৰ দ্বাৰা জৰাসন্ধক বধ কৰাৰ পিছত [[অৰ্জুন]] আৰু [[কৃষ্ণ]]ৰ সহায়ত সহদেৱক পাণ্ডৱ আৰু কৃষ্ণই মগধৰ সিংহাসনত বহুৱাইছিল। সহদেৱৰ এজন ভাতৃ জয়ৎসেন (বা জয়সেন) আছিল, যাৰ কিছু অধিকাৰো থাকিব পাৰে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Mani |first=Vettam |url=https://www.google.co.in/books/edition/Puranic_Encyclopedia/mvXsDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&printsec=frontcover |title=Puranic Encyclopedia: A Comprehensive Work with Special Reference to the Epic and Puranic Literature |date=2015-01-01 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0597-2 |language=en}}</ref> পুৰাণ অনুসৰি সিংহাসনত বহাৰ পিছত কৃষ্ণৰ অনুৰোধত জৰাসন্ধৰ বন্দীত্বৰ পৰা মুক্তি পোৱা ৰজাসকলৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে স্নান, সাজ-পোছাক আৰু খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। পিছলৈ ৰাজধানীৰ পৰা যোৱাৰ সময়ত তেওঁ কৃষ্ণক সন্মান জনায়।<ref name=":1">{{Cite book |last=Dikshitar |first=V. R. Ramachandra |url=https://www.google.co.in/books/edition/_/FeFjAAAAMAAJ?hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjrh7XNlJKNAxWN1DgGHfHkJsIQ7_IDegQIExAE |title=The Puraṇa Index: From Ya to H |date=1995 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |isbn=978-81-208-1276-5 |language=en}}</ref> যদিও সহদেৱক ৰজা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, তথাপি তেওঁ আপাত দৃষ্টিত মাগধী ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশহে শাসন কৰিছিল। গিৰিভৰাজা ৰাজধানী থকা পূব অঞ্চলটো দণ্ডধৰা আৰু দণ্ডা নামৰ আন দুজন শাসকৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা যেন লাগে। এই ৰজাসকলক মহাকাব্য পৰম্পৰাত পৃথকে পৃথকে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু তেওঁলোকক জৰাসন্ধৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। তেওঁলোকে জলাসন্ধা নামৰ আন এজন ৰাজকুমাৰৰ সৈতে কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৌৰৱসকলৰ লগত মিত্ৰতা কৰিছিল, আনহাতে সহদেৱে পাণ্ডৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে জৰাসন্ধৰ পতনৰ পিছত মগধৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক বিভাজন ঘটিছিল।<ref>{{Cite book |url=https://www.google.co.in/books/edition/Journal_of_the_Royal_Asiatic_Society_of/8m3NSqYfYbkC?hl=en&gbpv=1&dq=Jayatsena+sahadeva&pg=PA317&printsec=frontcover |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1908 |publisher=Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland |language=en}}</ref> পুৰাণৰ মতে সহদেৱৰ দুজন পুত্ৰ আছিল: সোম্পী (কিছুমান উৎসত সোমাধি বুলিও কোৱা হয়)<ref>Misra, V.S. (2007). ''Ancient Indian Dynasties'', Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan, {{ISBN|81-7276-413-8}}, p.290</ref> আৰু মৰ্জাস্প। ৫৮ বছৰ গিৰিভৰাজত শাসন কৰা সোম্পীৰ মাজেৰে তেওঁৰ বংশ অব্যাহত আছিল। সোম্পীৰ পুত্ৰৰ নাম আছিল শ্ৰুতাশ্ৰৱ।<ref name=":1" /> ===মহাভাৰতত ভূমিকা=== [[দ্ৰৌপদী]]ৰ স্বয়ম্বৰত সহদেৱ উপস্থিত আছিল আৰু পাণ্ডৱৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰদৰ্শন কৰা ৰজাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। তেওঁ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত তেওঁলোকৰ কাৰ্য্যক সমৰ্থন কৰিছিল, সৈন্যৰ এক অক্ষৌহিনীৰ বাহিনী আনিছিল। পাণ্ডৱ সেনাবাহিনীত তেওঁক সাতজন মহাৰথী—মহাযোদ্ধা—ৰ ভিতৰত এজন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। মহাভাৰতত উল্লেখ আছে যে যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁক দ্ৰোণে হত্যা কৰিছিল।<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 3iuccbxqjjvyb803teqid724kkitmeq 0 128268 647332 558223 2026-10-24T17:29:15Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647332 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = বৃহদ্ৰথ<br>{{Lang-sa|बृहद्रथ|label=none}} | caption = Late Vedic culture extent | image = Late_Vedic_Culture_(1100-500_BCE).png | succession = [[মগধৰ ৰজা]] | reign = 1700 &ndash; 1680 BCE (legendary) | issue = [[জৰাসন্ধ]], শশীৰেখা | predecessor = ''Position established'' | successor = [[জৰাসন্ধ]] | father = [[উপৰিচৰ বসু]] | mother = গিৰিকা | dynasty = বৃহদ্ৰথ বংশ }} '''প্ৰথম বৃহদ্ৰথ''' ([[সংস্কৃত]]- बृहद्रথ) হিন্দু সাহিত্যত প্ৰদৰ্শিত মগধৰ প্ৰাচীন কিম্বদন্তি শাসক বংশ<ref>{{cite book | last=Chakrabarty | first=D.K. | title=The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the Ancient Indian Dynasties | publisher=OUP India | year=2010 | isbn=978-0-19-908832-4 | url=https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&pg=PT24&dq=legendary}}</ref> বৃহদ্ৰথ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। তেওঁ গংগা নদীৰ পাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্য [[চেদী]]ৰ পৰা নতুনকৈ বসতি স্থাপন কৰা [[মগধ]]লৈ স্থানান্তৰ কৰি মগধ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেওঁৰ আৰু পুত্ৰ [[জৰাসন্ধ]]ৰ ৰাজত্বকালত মগধ দেশখনৰ এক প্ৰধান শক্তি হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ শশীৰেখা নামৰ কন্যা সন্তান আছিল যি [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ৰ দ্বিতীয় পত্নী আছিল। বৃহদ্ৰথ চেদিৰ কুৰু ৰজা<ref name="m">Misra, V.S. (2007). ''Ancient Indian Dynasties'', Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan, {{ISBN|81-7276-413-8}}, pp.129–36</ref> আৰু তেওঁৰ ৰাণী গিৰিকা বসুৰ (উপৰিচৰা বসু বুলিও জনাজাত) পাঁচজন পুত্ৰৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ আছিল। তেওঁৰ পিতৃ চেদীৰ শাসক আছিল আৰু বৃহদ্ৰথে চেদী ৰাজ্যৰ সীমাত মগধ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] আৰু [[পুৰাণ]]ত তেওঁৰ উল্লেখ আছে। বৃহদ্ৰথৰ নাম ঋগবেদতো পোৱা যায় (১.৩৬.১৮, দশম.৪৯.৬)।<ref>Raychaudhuri, H.C. (1972). ''Political History of Ancient India'', Calcutta: University of Calcutta, p.102</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== এই নামটোৰ ''বৃহৎ'' শব্দাংশৰ অৰ্থ ‘মহান’ বা ‘বিশাল’, আৰু ''ৰথ''ৰ অৰ্থ ‘ঘোঁৰাই টনা ৰথ’ৰ সংমিশ্ৰণ। গতিকে বৃহদ্ৰথ ([[সংস্কৃত]]- बृहद्रথ) নামটোৰ অৰ্থ "মহা/বিশাল ৰথ থকা কোনোবা" বুলি ধৰিব পাৰি। ==সাহিত্য== বৃহদ্ৰথে মগধত নিজৰ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ৰিপুঞ্জয় তেওঁৰ বংশৰ শেষৰজন আছিল, যিজনক তেওঁৰ মন্ত্ৰীয়ে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬৮২ চনত হত্যা কৰিছিল।{{sfn|Sen|1999|p=112}} সকলো [[পুৰাণ]]তে তেওঁৰ ভগ্নী আমনাক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।{{cn}} কুশাগ্ৰৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ বৃষভে (বা ঋষৱ) ৰাজত্ব কৰে। পুষ্পৱন্ত (বা পূষ্যৱন্ত বা পুণ্যৱন্ত) আছিল বৃষভৰ পুত্ৰ। পুষ্পৱন্তৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সত্যহিতাই (বা সত্যধৃত) ৰাজত্ব কৰে।{{cn}} সত্যহিতাৰ পুত্ৰ আছিল সুধনবন (বা সুধৰ্মণ, ধৰ্মত্মা, বা ধনুষ)। ধনুষৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সৰ্ব (বা উৰ্জা বা জাতু বা জাহু বা জান্টু) ৰাজত্ব কৰে। সৰ্বৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সম্ভৱ ৰাজপাটত বহে। অগ্নি পুৰাণৰ মতে সম্ভৱৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ জৰাসন্ধ,<ref>{{cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/80 80]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}</ref> মহাভাৰতত উল্লেখ কৰা বিখ্যাত যোদ্ধা ৰজা ৰাজপাটত বহে। কিন্তু আন সকলো পুৰাণ বংশাৱলী তালিকাত জান্টু আৰু জৰাসন্ধ বা সম্ভৱ আৰু [[জৰাসন্ধ]]ৰ মাজত পুনৰ বৃহদ্ৰথৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছে। জৰাসন্ধৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সহদেৱ (মগধৰ ৰজা) কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত নিহত হয়।<ref name="m"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:পৌৰাণিক কথা]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] t1kewdyvdwczn3ww0o6e6m4s2rfp2u0 0 129112 647588 603592 2026-10-25T10:04:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647588 wikitext text/x-wiki এক অসম্পূৰ্ণ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি‍ বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগতে প্ৰায় ১৬০০বিধ প্ৰজাতিৰ মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী আৰু প্ৰায় ১০০০বিধ প্ৰজাতিৰ অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণী আছে। মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ ভিতৰত আছে প্ৰায় ২২বিধ প্ৰজাতিৰ উভচৰ, ৭০৮বিধ প্ৰজাতিৰ মাছ, ১২৬বিধ প্ৰজাতিৰ সৰীসৃপ, ৬২৮বিধ প্ৰজাতিৰ চৰাই আৰু ১১৩বিধ প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী।<ref name="mmhkhan">{{cite book|title=Protected Areas of Bangladesh - A Guide to Wildlife|last=Khan|first=M. Monirul H.|year=2008|publisher=Nishorgo Program, [[Bangladesh Forest Department]]|oclc=795008978}}</ref> অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ ভিতৰত আছে ৩০বিধ প্ৰজাতিৰ এফিড, ২০বিধ প্ৰজাতিৰ মৌ, ১৭৮বিধ প্ৰজাতিৰ গুবৰুৱা, ১৩৫বিধ প্ৰজাতিৰ মাখি, ৪০০বিধ প্ৰজাতিৰ মকৰা, ১৫০বিধ প্ৰজাতিৰ লেপিডপ্টেৰা, ৫২বিধ প্ৰজাতিৰ ডেকাপড, ৩০বিধ প্ৰজাতিৰ কোপেপড, ২বিধ প্ৰজাতিৰ তৰামাছ আৰু কিছু প্ৰজাতিৰ বালি ডলাৰ, সামুদ্ৰিক কেটেলাপহু। বাংলাদেশৰ পৰিৱেশগত অৱস্থা বৈচিত্ৰ্যমজ়, দীঘলীয়া সাগৰীয় উপকূল, বহুতো নদী আৰু ইয়াৰ উপনৈ, হ্ৰদ, খাল-বিল, পুখুৰী আৰু অন্যান্য ধৰণৰ জলাশয়, নিম্নভূমিৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় প্ৰকৃতি, প্ৰায় চিৰসেউজ অৰণ্য, পাহাৰীয়া অৰণ্য চিৰসেউজ অৰণ্য, আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য, জলাশয় আৰু ওখ ঘাঁহৰ সমতল সমভূমিয়ে দেশত পোৱা প্ৰজাতিৰ বৈচিত্ৰ্য নিশ্চিত কৰে।<ref name="Eco-zones">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HT4p-7uG3cUC&dq=Fauna+of+Bangladesh&source=gbs_navlinks_s|title=Bio-ecological Zones of Bangladesh|year=2002|publisher=[[IUCN]]|isbn=9843110900}}</ref><ref name="bio-diversity">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=myxFAAAAYAAJ&q=Fauna+of+Bangladesh&dq=Fauna+of+Bangladesh&hl=en&sa=X&ei=cnOjUYyVGoj1iQfwpoCwBw&redir_esc=y|title=Bangladesh, State of Bio-diversity|last=Chowdhury, Quamrul Islam|year=2001|publisher=[[Cornell University]]|isbn=9847560129}}</ref> কিন্তু অতিমাত্ৰা জনসংখ্যা, অপৰিকল্পিত নগৰায়ন, কৃষি আৰু উদ্যোগৰ সম্প্ৰসাৰণে বাংলাদেশৰ পৰিৱেশ গাঁথনিত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে। ফলত কেইবাবিধো প্ৰজাতি বিলুপ্ত হোৱাৰ লগতে আৰু বহুতো প্ৰজাতি বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰিছে।<ref name="environment">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7E7al37aYBEC&dq=Fauna+of+Bangladesh&source=gbs_navlinks_s|title=Public interest environmental litigation in India, Pakistan, and Bangladesh|last=Razzaque, Jona|year=2004|publisher=[[Wolters Kluwer|Kluwer Law International]]|isbn=9041122141}}</ref> ==অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণী== বাংলাদেশত এতিয়ালৈকে লিপিবদ্ধ হোৱা অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণীবোৰ প্ৰায় এক হাজাৰ প্ৰজাতিৰে গঠিত। ১৮বিধ প্ৰজাতিৰ মৌমাখি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। ইহঁতৰ শ্ৰেণী হৈছে মৌমাখি, যিটো ১১বিধ প্ৰজাতিৰে গঠিত। বাকীবোৰৰ ভিতৰত ৪বিধ মৌমাখি, ২বিধ ভোমোৰা আৰু একমাত্ৰ হুলবিহীন মৌমাখিৰ প্ৰজাতি ট্ৰিগোনা ফুস্কাবালটিয়াটা।<ref name=bee>{{বাংলাপিডিয়া উদ্ধৃতি | নিবন্ধ = ভ্ৰমৰ|author =মো. আবদুল হান্নান }}</ref> ৮টা গোত্ৰৰ অন্তৰ্গত মুঠ ৩৫বিধ প্ৰজাতিৰ গুবৰুৱা আছে। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰজাতিটো হ’ল অণ্টোফেগাছ। আন ৩০বিধ প্ৰজাতিৰ পাত খোৱা স্কাৰাবিড পোৱা যায়। প্ৰায় ৯৩বিধ প্ৰজাতিৰ লেডিবাৰ্ড আছে, ইয়াৰে ৮০বিধ উপকাৰী। দেশখনত ২০বিধ প্ৰজাতিৰ জোনাকী-পৰুৱা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।<ref name=bee/> ঘৰৰ ভিতৰৰ মাখিৰ ভিতৰত হাউচফ্লাই, লেছাৰ হাউচফ্লাই, ষ্টেবল ফ্লাই, নীলা বটল ফ্লাই, সেউজীয়া বটল ফ্লাই আৰু মাংস মাখি অন্যতম৷ সাধাৰণ বাহিৰৰ মাখিৰ ভিতৰত ক’লা মাখি, হৰিণ মাখি, ঘোঁৰা মাখি, হোভাৰ মাখি, ক্ৰেন মাখি আৰু কিছুমান মাস্কোইড আদি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite book |last=Molla |first=Md Abdus Sattar |year=2012 |chapter=Fly |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Fly |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251026024531/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Fly |archivedate=2025-10-26 |access-date=2025-12-10}}</ref> বাংলাদেশত আৱিষ্কাৰ হৈছে প্ৰায় ১১৩ প্ৰজাতিৰ মহ, আটাইতকৈ সাধাৰণ গোত্ৰসমূহ হ'ল এনোফিলিছ, কিউলেক্স, ইডিছ, মানছ'নিয়া, চ'ৰ'ফ'ৰা আৰু হেমাগ'গাছ।<ref name=mosquito/> দেশখনত ১৩৪টা বংশ, আৰু ২২টা পৰিয়ালৰ অধীনত ৪০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ মকৰা পোৱা যায়। আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিয়ালটো হৈছে আৰানেইডে, ই প্ৰায় ৯০টা প্ৰজাতিৰে গঠিত।<ref name=mosquito>{{cite book |last=Huda |first=KM Nurul |year=2012 |chapter=Mosquito |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosquito |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250810192516/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosquito |archivedate=2025-08-10 |access-date=2025-12-10}}</ref> প্ৰায় ১২৪ প্ৰজাতিৰ পখিলা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ অধিকাংশ প্ৰজাতি দেশৰ উত্তৰ-পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত বাস কৰে।<ref>{{cite book |last=Ahmad |first=Monawar |year=2012 |chapter=Butterfly |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Butterfly |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260428014148/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Butterfly |archivedate=2026-04-28 |access-date=2025-12-10}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কিছু প্ৰজাতিৰ মথ আছে, সাধাৰণতে থুঁতৰিৰ মথ, স্কাৰপ'ফেগা ইনচেৰ্টুলাছ, চিলো পলিক্ৰাইছাছ, ক্নাফালোক্ৰ'চিছ মেডিনালিছ, এচাইৰা নুডালিছ, স্কাৰপ'ফেগা নিভেলা, লিউচিন'ডছ অৰ্ব'নালিছ, কৰ্চাইৰা চেফাল'নিকা, প্ল'ডিয়া ইন্টাৰপাংকটেলা আৰু ইত্যাদি অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Ahmad |first=Monawar |year=2012 |chapter=Moth |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Moth |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260427235136/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Moth |archivedate=2026-04-27 |access-date=2025-12-10}}</ref> বাংলাদেশতো বহু প্ৰজাতিৰ সতেজ আৰু সাগৰীয় পানীৰ কেঁকোৰা, মিছামাছ আৰু লবষ্টাৰৰ তথ্য পোৱা গৈছে। ৪বিধ প্ৰজাতিৰ মিঠা পানী আৰু ১১বিধ প্ৰজাতিৰ সাগৰীয় কেঁকোৰা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। উপকূলীয় অঞ্চলৰ আটাইতকৈ ব্যৱসায়িকভাৱে শোষিত প্ৰজাতিটো হ’ল স্কাইলা চেৰাটা (বোকা কেঁকোৰা)। উপকূলীয় অঞ্চলত কমেও দুটা প্ৰজাতিৰ ৰজা কেঁকোৰা পোৱা যায়। প্ৰায় ১০ প্ৰজাতিৰ মিঠা পানীৰ মিছামাছ আৰু ১৯ প্ৰজাতিৰ সাগৰীয় মিছামাছ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। বংগোপসাগৰত ছটা প্ৰজাতিৰ লবষ্টাৰ পোৱা গৈছে, পেনুলিৰাছ পলিফেগাছ আৰু থেনাছ অৰিয়েণ্টেলিছ হৈছে ব্যৱসায়িকভাৱে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দুটা প্ৰজাতি৷ ২০টা কপেপড প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ডাফনিয়া হৈছে মিঠা পানীৰ এটা সাধাৰণ প্ৰজাতি। ইয়াৰ উপৰিও দুবিধ প্ৰজাতিৰ ষ্টাৰফিছৰ তথ্য পোৱা গৈছে।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=O8AQAQAAIAAJ&q=Invertebrate%20fauna%20in%20Bangladesh | title=Where land meets the sea: a profile of the coastal zone of Bangladesh | publisher=University of California | author=Islam, M. Rafiqul | year=2004 | isbn=9840517198}}</ref><ref name="Fauna">{{cite book |last=Kabir |first=SM Humayun |year=2012 |chapter=Fauna |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Fauna |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250813095945/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Fauna |archivedate=2025-08-13 |access-date=2025-12-10}}</ref> == মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী == [[File:Ilish.JPG|right|thumb|[[ইলিছ মাছ|ইলিছ]] (''Tenualosa ilisha'') বাংলাদেশৰ জাতীয় মাছ<ref>{{cite book |last=Kabir |first=SM Humayun |year=2012 |chapter=Hilsa |chapter-url=https://banglapedia.org |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref>]] বাংলাদেশৰ মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীজগতত প্ৰায় ১,৬০০ টা প্ৰজাতি অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ ভিতৰত মাছৰ প্ৰজাতিৰ সংখ্যাই আটাইতকৈ বেছি। ৭০৮ টা মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ৪৪২ টা সাগৰীয় আৰু বাকীবোৰ নিৰ্মল পানী তথা লুণীয়া পানীৰ মাছ। সাগৰীয় মাছবোৰক ১৮ টা বৰ্গ আৰু ১২৩ টা পৰিয়ালত ভাগ কৰা হৈছে। এই প্ৰজাতিবোৰৰ ভিতৰত ৫৬ টা উপাস্থিময় মাছ আৰু ৩৮৬ টা অস্থিময় মাছ আছে। বাংলাদেশৰ ২৬৬ টা নিৰ্মল পানীৰ মাছৰ প্ৰজাতি ৬১ টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাৰ ভিতৰত চাইপ্ৰিনিডি পৰিয়ালটো সৰ্ববৃহৎ (৬১ টা প্ৰজাতি)। ইয়াৰ উপৰিও বাংলাদেশৰ নিৰ্মল পানীত ৫৫ টা প্ৰজাতিৰ কেটফিছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book | url=https://google.com | title=Understanding livelihoods dependent on inland fisheries in Bangladesh and Southeast Asia: final technical report | publisher=The WorldFish Center |author1=Sultana, P. |author2=Thompson, P. |author3=Ahmed, M. }}</ref><ref name=fish/> বাংলাদেশৰ উভচৰ প্ৰাণীৰ ভিতৰত কেৱল এনৰা বৰ্গৰ প্ৰজাতিবোৰহে অন্তৰ্ভুক্ত। ২২ টা উভচৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ৮ টা প্ৰজাতিক বিপদাপন্ন হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name=fish>{{cite book |last=Chakraborty |first=Subhash Chandra |year=2012 |chapter=Fish |chapter-url=https://banglapedia.org |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> সৰীসৃপ প্ৰজাতিৰ সংখ্যা হ’ল ১২৬ টা, য’ত ১০৯ টা বামৰ আৰু ১৭ টা সাগৰীয় প্ৰজাতি অন্তৰ্ভুক্ত। ১০৯ টা বামৰ সৰীসৃপৰ ভিতৰত ৩ টা ঘৰিয়াল জাতীয়, ২১ টা কাছ, ১৮ টা জেঠী জাতীয় আৰু ৬৭ টা সাপৰ প্ৰজাতি। সাগৰীয় সৰীসৃপৰ ভিতৰত ১২ টা সাপ আৰু ৫ টা কাছ আছে।<ref>{{cite book |last=Islam |first=Md Anwarul |year=2012 |chapter=Reptile |chapter-url=https://banglapedia.org |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> বাংলাদেশত ১৬ টা বৰ্গ আৰু ৬৭ টা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত ৬২৮ টা প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়, যাৰ ভিতৰত ২৭৬ টা পাচেৰিন বা গায়ক চৰাই। ইয়াৰ ভিতৰত ৩৮৮ টা থলুৱা প্ৰজাতি (১৭১ টা পাচেৰিনসহ) আৰু বাকী ২৪০ টা প্ৰজাতি (১০৫ টা পাচেৰিনসহ) পৰিভ্ৰমী চৰাই।<ref>{{cite book |last=Islam |first=Md Anwarul |year=2012 |chapter=Bird |chapter-url=https://banglapedia.org |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> বাংলাদেশৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত ১২ টা বৰ্গ আৰু ৩৫ টা পৰিয়ালৰ ১১০ টা বামৰ স্তন্যপায়ী প্ৰজাতি আৰু কেৱল চিটেচিয়া বৰ্গৰ তিনিটা সাগৰীয় স্তন্যপায়ী প্ৰজাতি আছে।<ref>{{cite book |last=Islam |first=Md Anwarul |year=2012 |chapter=Mammal |chapter-url=https://banglapedia.org |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> == সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টা == [[Image:Cuon.alpinus-cut.jpg|thumb|right|200px|২০১০ চনৰ আটাইতকৈ বিপদাপন্ন এছীয় শীৰ্ষ চিকাৰী প্ৰাণী ''ঢোল'' বিলুপ্তিৰ পথত। পৃথিৱীত বৰ্তমান এই প্ৰজাতিৰ ২,৫০০ তকৈও কম সদস্য আছে।]] বৰ্তমানলৈকে দেশখনৰ পৰা কেইবাটাও প্ৰাণী সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰুদ্দেশ হৈছে আৰু আন ২০১টা প্ৰজাতিৰ অস্তিত্ব বিপদাপন্ন হৈ পৰিছে। এছীয় বনৰীয়া কুকুৰ বুলিও জনাজাত ''ঢোল'' বৰ্তমান বাসস্থান আৰু চিকাৰযোগ্য প্ৰজাতিৰ অভাৱ তথা মানুহৰ উৎপীড়নৰ বাবে বিলুপ্তিৰ গৰাহত পৰিছে। বাংলাদেশৰ পৰা বিলুপ্ত হোৱা উল্লেখযোগ্য প্ৰাণীবোৰৰ ভিতৰত আছে এশিঙীয়া গঁড়, এছীয় দ্বি-শৃংগ গঁড়, বেণ্টেং, দল-হৰিণা, ভাৰতীয় কুকুৰনেচীয়া বাঘ, বনৰীয়া ম’হ আৰু সাধাৰণ মৰা চৰাই।<ref name=mmhkhan /> জনসংখ্যাৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক অংশ ডাঙৰ চহৰসমূহৰ ভিতৰত বা আশেপাশে বাস কৰে, যিয়ে কিছু পৰিমাণে বনধ্বংস সীমিত কৰাত সহায় কৰিছে। যি কি নহওক, জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ অব্যাহত থকাৰ বাবে পৰিৱেশৰ ওপৰত অধিক হেঁচা পৰিছে আৰু ইয়াৰ ফলত অসংখ্য প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থল ধ্বংস হৈছে। যদিও কেইবাটাও অঞ্চল আইনৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত, তথাপিও এই বৃদ্ধিৰ বাবে বাংলাদেশৰ বন্যপ্ৰাণীৰ এটা বৃহৎ অংশ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে। ২০১৬ চনত চট্টগাম পাৰ্বত্য জিলাৰ গ্ৰামাঞ্চলত জৰীপ চলোৱা সংৰক্ষণবিদসকলে দেশখনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে সূৰ্য-ভালুক আৰু গৌৰৰ ছবি সংগ্ৰহ কৰে। তদুপৰি, দলটোৱে হিমালয়ৰ চেৰো, এছীয় সোণালী মেকুৰী, শৰ পহু, সুগৰী পহু, চিতা মেকুৰী আৰু ঢোলৰ ছবিও বন্দী কৰে। চট্টগাম পাৰ্বত্য জিলাৰ স্থানীয় লোকসকলে সংৰক্ষণবিদসকলক আৰাকান বনৰীয়া কাছৰ এটা নতুন গোটৰ সন্ধান দিছিল। এসময়ত বিলুপ্ত হোৱা বুলি ভবা এই অতিশয় বিপদাপন্ন প্ৰজাতিটো কেৱল চুবুৰীয়া দেশ ম্যানমাৰতহে জীয়াই থকা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/radical-conservation/2016/mar/01/tiger-country-scientists-uncover-wild-surprises-in-tribal-bangladesh#img-7|title=Tiger country? Scientists uncover wild surprises in tribal Bangladesh|last=Hance|first=Jeremy|date=1 March 2016|work=The Guardian|access-date=13 May 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> অলিভ ৰিডলী সাগৰীয় কাছবোৰে বাংলাদেশৰ উপকূলত কণী পাৰে, য’ত ইহঁত সামুদ্ৰিক প্লাষ্টিক প্ৰদূষণৰ দ্বাৰা ভাবুকিৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/07/race-rescue-turtles-entangled-plastic-bangladesh-beach-200713043736541.html |title=Race to rescue turtles entangled in plastic on Bangladesh beach |work=Aljazeera |date=13 July 2020 |access-date=28 July 2020}}</ref> ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery class="center" classes="center"> File:Panthera tigris tigris.jpg|বেংগল টাইগাৰ বা ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ বাংলাদেশৰ জাতীয় প্ৰতীক File:Nagarhole Kabini Karnataka India, Leopard September 2013.jpg|বাংলাদেশৰ চট্টগাম পাৰ্বত্য জিলাত ভাৰতীয় নাহৰফুটুকী বাঘ পোৱা যায় File:Asian Elephant tusker 03.jpg|বাংলাদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বনৰীয়া ভাৰতীয় হাতী দেখিবলৈ পোৱা যায় File:Gibbon Hoolock de l'ouest.JPG|বাংলাদেশত পোৱা যায় হূলোক গিবন বা লাজুকী বান্দৰ File:SaltwaterCrocodile('Maximo').jpg|লোণাতিনীয়া ঘৰিয়াল হ’ল বৰ্তমানৰ সকলো সৰীসৃপৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ File:Spotted deer (Axis axis) male.jpg|সুন্দৰবন আৰু অন্যান্য মেংগ্ৰোভ অৰণ্যত চিতল পহু ব্যাপকভাৱে দেখা যায় File:Clouded leopard.jpg|দক্ষিণ-পূব অংশত ডাৱৰীয়া নাহৰফুটুকী (Clouded leopard) পোৱা যায় File:Python bivittatus тигровый питон.jpg|''Python reticulatus'' (জালি সাপ) পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দীঘল সাপ আৰু দীঘল সৰীসৃপ File:Ophiophagus-hannah-kaeng-krachan-national-park.jpg|ৰাজফেটি হ’ল পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দীঘল বিষধৰ সাপ<ref name="mehrtens">{{cite book |last= Mehrtens|first= John|title= Living Snakes of the World |url= https://archive.org/details/livingsnakesofwo00mehr|url-access= registration|year= 1987|publisher= Sterling |location= New York|isbn= 0-8069-6461-8}}</ref> File:Great Hornbill IMG 2015.jpg|ৰাজধনেশ (Great hornbill) File:Rose-ringed Parakeet Psittacula krameri male by Dr. Raju Kasambe DSCN8937 (3).jpg|ভাটৌ চৰাই (Rose-ringed parakeet) File:Trachypithecus pileatus.JPG|লাউৱাছৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত টুপীমূৰীয়া বান্দৰ (Capped langur) File:Leptoptilos javanicus 1.jpg|বৰটোকোলা (Lesser adjutant) File:Masked Finfoot.jpg|মেংগ্ৰোভ অৰণ্যত পোৱা এক ধুনীয় চৰাই মাস্কড ফিনফুট (Masked finfoot) File:Binturong in Overloon.jpg|বিন্তুৰং (Binturong) File:Indian Fox in a Grassland.jpg|বেংগল শিয়াল File:Flickr - don macauley - Varanus salvator.jpg|পানী গুই (Water monitor); ই কোমোডো ড্ৰেগনৰ পিছতে পৃথিৱীৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম গুই।<ref name="Wood">{{cite book | author = Wood, Gerald | title =The Guinness Book of Animal Facts and Feats| url = https://archive.org/details/guinnessbookofan00wood | url-access = registration | year = 1983 | isbn = 978-0-85112-235-9}}</ref> File:Asian Golden cat.jpg|এছীয় সোণালী মেকুৰী File:Sun Bear, Pengo.jpg|চট্টগাম পাৰ্বত্য জিলাত সূৰ্য-ভল্লুক (Sun bear) পোৱা যায় File:Male Gaur (asiatic wild ox) at Nagarahole wildlife sanctuary.jpg|গৌৰ (gaur) হ’ল আটাইতকৈ ডাঙৰ গো-জাতীয় প্ৰাণী, যিবোৰ দক্ষিণ এছিয়া আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা প্ৰাণী File:Sambar Deer 7.jpg|শৰ পহু (Sambar deer) File:Heosemys-depressa.jpg|আৰাকান বনৰীয়া কাছ (Arakan forest turtle) File:Mugger crocodile in Chittagong Zoo (04).JPG|মগৰ ঘৰিয়াল (Mugger crocodile) File:Dolphin watching from Al Bandar bay - panoramio.jpg|আল বন্দৰ উপসাগৰত ডলফিন </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== oey34cy3k83wuk6q18oe9zxjkb427t5 0 129170 647423 605701 2026-10-24T19:23:55Z CommonsDelinker 118 Removing [[:c:File:KAUN_BANEGA_CROREPATI_SEASON_11.jpg|KAUN_BANEGA_CROREPATI_SEASON_11.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c 647423 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_size = 150px | director = অৰুণ শেষকুমাৰ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/mr-amitabh-bachchan-is-kbc-says-show-director-arun-sheshkumar/article29280912.ece|title=Mr. Amitabh Bachchan is KBC, says show director Arun Sheshkumar|website=The Hindu|date=28 August 2019|last1=Rathi|first1=Vasundhara|access-date=28 July 2020|archive-date=27 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427073608/https://www.thehindu.com/entertainment/mr-amitabh-bachchan-is-kbc-says-show-director-arun-sheshkumar/article29280912.ece|url-status=live}}</ref> | presenter = [[অমিতাভ বচ্চন]] (চিজন ১-২, ৪–বৰ্তমানলৈকে)<br/>[[শ্বাহ ৰুখ খান]] (চিজন ৩) | music = কেইথ ষ্ট্ৰাচান আৰু মেথিউ ষ্ট্ৰাচান (১নং চিজনত আৰম্ভ)<br />ৰেমন কোৱালো আৰু নিক মেগনাচ(চিজন ৪ত আৰম্ভ)<br/>সাৱান দত্ত (চিজন ৫ত আৰম্ভ)<br/>[[অজয়-অতুল]] (চিজন ১১ ত আৰম্ভ)<br/>ৰোহন-বিনায়ক আৰু [[অমিতাভ বচ্চন]] (চিজন ১৫ত আৰম্ভ) | country = ভাৰত | language = হিন্দী | num_seasons = ১৭ | num_episodes = ১,৪৫৪<!-- Do not uncomment the preceding text. This field is for a number only and the date should not be visible. --> | runtime = ৩৮–৯৬মিনিট <!-- Since this article is for the whole series, the episodic-duration approximation must account for the series' entire run, and not just the contemporary/ongoing format. --> | company = {{Plainlist| * বিগ ছিনাৰ্জী (চিজন ১-১০) * কালভাৰ মেক্স এণ্টাৰটেইনমেণ্ট (চিজন ১০-১৬) * [[সিদ্ধাৰ্থ বসু]] (চিজন ১১–১৬) }} | network = ষ্টাৰ প্লাচ (১-৩ চিজন)<br />ছনি (৪-বৰ্তমানলৈকে চিজন) | first_aired = {{Start date|2000|07|03|df=yes}} | last_aired = বৰ্তমান | based_on = ''Who Wants To Be A Millionaire?'' |show_name=}} '''কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি''' ({{Lang-en|Kaun Banega Crorepati (KBC)}}) হৈছে ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ টেলিভিছন গেম শ্ব'। এই অনুষ্ঠানটো ইংৰাজী ভাষাত ''হু ৱাণ্টছ টু বি এ মিলিয়নাৰ?'' ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ ভাৰতীয় সংস্কৰণ। ভাৰতীয় অভিনেতা [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনে]] কেবিচিত উপস্থাপন, প্ৰশ্নকৰ্তা আৰু হোষ্ট হিচাপে জড়িত হৈ আছে। কেৱল তৃতীয়টো চিজনতহে [[শ্বাহৰুখ খান|শ্বাহৰুখ খানে]] উপস্থাপন কৰিছিল। <ref>{{Cite web|title=Kaun Banega Crorepati mesmerises people as STAR TV bets Rs 75 crore on Amitabh Bachchan|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20000717-kaun-banega-crorepati-mesmerises-people-as-star-tv-bets-rs-75-crore-on-amitabh-bachchan-779071-1999-11-30|website=India Today|date=30 November 1999 |access-date=9 August 2020|archive-date=2 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002162919/https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20000717-kaun-banega-crorepati-mesmerises-people-as-star-tv-bets-rs-75-crore-on-amitabh-bachchan-779071-1999-11-30|url-status=live}}</ref> ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনলৈকে প্ৰথম তিনিটা ছিজন ষ্টাৰ প্লাছত প্ৰচাৰিত হোৱা এই অনুষ্ঠানটো সমীৰ নাইৰৰ প্ৰগ্ৰেমিং দলৰদ্বাৰা নিৰ্দেশিত হৈছিল। <ref>{{Cite web|title=KBC reinvented Mr Bachchan's image|url=https://www.rediff.com/movies/special/kbc-the-first-20-years/20200708.htm|website=Rediff.com|access-date=14 August 2020|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425180714/https://www.rediff.com/movies/special/kbc-the-first-20-years/20200708.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Way We Were: A screen test for a new India|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/the-way-we-were-a-screen-test-for-a-new-india/story-ufxKFFsv5vRCa5JpTkd0BO.html|website=Hindustan Times|date=19 July 2020|access-date=28 July 2020|archive-date=4 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230804222418/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/the-way-we-were-a-screen-test-for-a-new-india/story-ufxKFFsv5vRCa5JpTkd0BO.html|url-status=live}}</ref> ২০১০ চনত চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনত প্ৰচাৰ আৰম্ভ হয় আৰু ১ম ছিজনৰপৰা দশম ছিজনলৈকে বিগ চিনাৰ্জীয়ে (সময়ৰ ভিতৰত বিভিন্ন নামেৰে) প্ৰযোজনা কৰে। এই ফৰ্মেটটো ‘হু ৱাণ্টচ্ টু বি এ মিলিয়নাৰ’ শ্ব’টোৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে। য’ত প্ৰতিযোগীসকলক বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰশ্ন সোধা হয় আৰু চাৰিটা সম্ভাৱ্য বিকল্পৰ মাজৰপৰা সঠিক উত্তৰটো বাছিবলৈ দিয়া হয়। ইয়াত জীৱন-ৰেখা (লাইফলাইন) প্ৰদান কৰা হয় যিবোৰ উত্তৰদাতাই প্ৰয়োজনবিশেষে (উত্তৰ সম্পৰ্কে অনিশ্চিত হ'লে) ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ২০১৩ চনৰ ৭ম ছিজনৰপৰা আৰম্ভ হোৱা শীৰ্ষ পুৰস্কাৰ আছিল ₹৭ কোটি। ২০২২ চনত ১৪সংখ্যক ছিজনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৭৫ বছৰ উদ্‌যাপনৰ লগত সংগতি ৰাখি এই ধনৰাশি ৭.৫ কোটিলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি == ২০০৮ চনত ডেনি বয়েলৰ অস্কাৰপ্ৰাপ্ত ছবি [[স্লামডগ মিলিয়নাৰ]] এই অনুষ্ঠানৰ ওপৰত কিছু মাত্ৰাত আধাৰিত আছিল।<ref name=":4">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2009/jan/14/amitabh-bachchan-rubbishes-slumdog-millionaire|title=Bollywood icon Amitabh Bachchan rubbishes Slumdog Millionaire|newspaper=[[The Guardian]]|date=14 January 2009|access-date=23 June 2017|archive-date=29 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170429183507/https://www.theguardian.com/film/2009/jan/14/amitabh-bachchan-rubbishes-slumdog-millionaire|url-status=live}}</ref> প্ৰকৃত আয়োজক অমিতাভ বচ্চনৰ ওপৰত শিথিলভাৱে আধাৰিত ছবিখনৰ আয়োজক হিচাপে অনিল কাপুৰে অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":4" /> কাপুৰে নিজেই এই অনুষ্ঠানৰ এটা চেলিব্ৰিটি সংস্কৰণত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite news|title=Anil Kapoor reschedules MI4 shoot for KBC|url=http://archive.indianexpress.com/news/anil-kapoor-reschedules-mi4-shoot-for-kbc/715398/|website=archive.indianexpress.com}}</ref> KBC - The Game, Vroovyদ্বাৰা বিকশিত এটা মোবাইল ভিডিঅ' গেম (Hungama আৰু Gameshastra ৰ যৌথ উদ্যোগ) শ্ব'টোৰ বাবে টাই-ইন মুক্তি হিচাপে বিকশিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=KBC - The Game|url=http://vroovy.com/Vroovywebsite/v8/kbc-the-game.html|access-date=2023-09-27|website=vroovy.com|archive-date=2 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231102053236/http://vroovy.com/Vroovywebsite/v8/kbc-the-game.html|url-status=live|archivedate=2023-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102053236/http://vroovy.com/Vroovywebsite/v8/kbc-the-game.html|deadurl=yes}}</ref> ইণ্ডিয়াগেমছ আৰু গ্লুৱে এই অনুষ্ঠানৰ আধাৰত এটা মোবাইল ভিডিঅ' গেমো মুকলি কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Kaun Banega Crorepati |url=https://phoneky.com/games/?id=j4j31272 |access-date=2023-09-30 |website=phoneky.com |language=en |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009033332/https://phoneky.com/games/?id=j4j31272 |url-status=live }}</ref> ২০১০ চনত চ’নী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনে এই অনুষ্ঠানৰ আধাৰত এখন প্ৰশ্নপুথি প্ৰকাশ কৰিছিল য’ত অমিতাভ বচ্চন আৰু তেওঁৰ স্বাক্ষৰ কিতাপৰ কভাৰত সন্নিৱিষ্ট হৈছিল, আৰু যাৰ নাম আছিল ''কৌন বানেগা কোটিপতি: ১১০ কোটি হিন্দুস্তানী''। গ্ৰন্থখনত ১০০০টা প্ৰশ্ন (১১০ কোটি হিন্দুস্তানীৰ বাবে) আছে, য'ত ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট আৰু ১২টা প্ৰশ্নৰ স্তৰ ৫,০০০ ₹ৰপৰা ১ কোটিৰ প্ৰশ্ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে।<ref>{{Cite book |last1=Basu |first1=Siddhartha |title=Kaun banega crorepati : the official book |url=https://archive.org/details/kaunbanegacrorep0000unse/page/n5/mode/2up |website=[[Internet Archive]] |date=2010 |publisher=Rupa & Company |isbn=978-81-291-1686-4 }}</ref> == শৃংখলাৰ আভাস == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! style="padding: 0 8px" rowspan="2"| শৃংখলা ! style="padding: 0 8px" rowspan="2" | খণ্ড ! colspan="2" | মূলতঃ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল |- ! style="padding: 0 8px" | প্ৰথমে প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল ! style="padding: 0 8px" | শেষবাৰৰ বাবে প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল |- |১ |৩১৫ |৩ জুলাই ২০০০ |৩১ ডিচেম্বৰ ২০০১ |- |২ |৬১ |৫ আগষ্ট ২০০৫ |৩১ জানুৱাৰী ২০০৬ |- |৩ |৫৩ |২২ জানুৱাৰী ২০০৭ |১৭ এপ্ৰিল ২০০৭ |- |৪ |৩৬ |১১ অক্টোবৰ ২০১০ |৯ ডিচেম্বৰ ২০১০ |- |৫ |৫৬ |১৫ আগষ্ট ২০১১ |১৭ নবেম্বৰ ২০১১ |- |৬ |৫৮ |৭ ছেপ্তেম্বৰ ২০১২ |২৬ জানুৱাৰী ২০১৩ |- |৭ |৩৯ |৬ ছেপ্তেম্বৰ ২০১৩ |১ ডিচেম্বৰ ২০১৩ |- |৮ |৫০ |১৮ আগষ্ট ২০১৪ |১৬ নবেম্বৰ ২০১৪ |- |৯ |৫২ |২৮ আগষ্ট ২০১৭ |৭ নবেম্বৰ ২০১৭ |- |১০ |৬১ |৩ ছেপ্তেম্বৰ ২০১৮ |২৬ নবেম্বৰ ২০১৮ |- |১১ |৭৫ |১৯ আগষ্ট ২০১৯ |২৯ নবেম্বৰ ২০১৯ |- |১২ |৮৫ |২৮ ছেপ্তেম্বৰ ২০২০ |২২ জানুৱাৰী ২০২১ |- |১৩ |৮৫ |২৩ আগষ্ট ২০২১ |১৭ ডিচেম্বৰ ২০২১ |- |১৪ |১০৬ |৭ আগষ্ট ২০২২ |৩০ ডিচেম্বৰ ২০২২ |- |১৫ |১০০ |১৪ আগষ্ট ২০২৩ |২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৩ |- |১৬ |১৫২ |১২ আগষ্ট ২০২৪ |১১ মাৰ্চ ২০২৫ |- |১৭ |১০৫ |১১ আগষ্ট ২০২৫ |২ জানুৱাৰী ২০২৬ |- |১৮ |ঘোষণা কৰা হ'ব |২০২৬ |ঘোষণা কৰা হ'ব |} === শৃংখলা ১ঃ ২০০০-২০০১ === ২০০০ চনৰ ৩ জুলাইত কেবিচিৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজক আছিল অমিতাভ বচ্চন, য'ত তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰতীয় টেলিভিছনত দেখা গৈছিল।<ref>[https://m.hindustantimes.com/india/i-m-just-one-anchor-amitabh/story-ArXaxKXD2WVWPHnCrpP07K.html "I'm just one anchor: Amitabh"]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hindustan Times. 13 August 2005.</ref>কেবিচিয়ে প্ৰথমে প্ৰতিযোগীসকলক ১ কোটি টকা জিকাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰিছিল। কেবিচিৰ ৰেটিং হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ধাৰাবাহিকখনক জুনিয়ৰ কেবিচি হিচাপে তৎক্ষণাত পুনৰ ফৰ্মেট কৰাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি ল'ৰা-ছোৱালীক প্ৰতিযোগী হিচাপে লোৱা হয় যি ২০০১ চনৰ ৬ মে'ৰপৰা প্ৰচাৰ আৰম্ভ হয়। ২০০১ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত এই শৃংখলাৰ অন্ত পৰে। প্ৰিমিয়াৰ ছিজনত এই অনুষ্ঠানটোৱে যথেষ্ট সমাদৰ লাভ কৰিছিল। এই শ্ব’টোৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া শৃংখলা।<ref>[https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k1/may/may10.htm?amp "Junior KBC has what it takes"]. Indian Television dot com. 7 May 2001. [https://web.archive.org/web/20220123100531/https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k1/may/may10.htm?amp Archived] from the original on 23 January 2022. Retrieved 9 August 2020.</ref> === শৃংখলা ২ঃ ২০০৫-২০০৬ === ২০০৫ চনৰ ৫ আগষ্টত চাৰি বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত এই অনুষ্ঠানটো পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ নাম সলনি কৰা হয় কৌন বানেগা ক্ৰৌড়পতি ২ বা কেবিচি ২। এই ছিজনত শীৰ্ষ পুৰস্কাৰৰ পৰিমাণ দুগুণ বৃদ্ধি কৰি ২ কোটি টকা কৰা হয়। ২০০৬ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত অমিতাভ বচ্চন অসুস্থ হৈ পৰাৰ পাছত ষ্টাৰ প্লাছে ইয়াৰ অন্ত পেলাইছিল। বচ্চনে নিৰ্ধাৰিত ৮৫টা খণ্ডৰ ভিতৰত ৬১টা খণ্ডৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত তেওঁ অসুস্থ হৈ পৰিছিল। তেওঁ সুস্থ হোৱাৰ পিছত ঘূৰি আহিব বুলি ঘোষণা কৰে যদিও, স্বাস্থ্যই তেওঁক বাকী ২৪টা খণ্ডৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰাত বাধা দিয়ে, তেতিয়া ষ্টাৰ টিভিয়ে নিৰ্মাণ বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/No-lifeline-Star-pulls-KBC-2-off-air/articleshow/1386080.cms "No lifeline, Star pulls KBC-2 off air"]. [[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া|The Times of India]]. 24 January 2006.</ref> === শৃংখলা ৩ঃ ২০০৭ === ষ্টাৰ টেলিভিছনে শ্বাহৰুখ খানক এই অনুষ্ঠানৰ তৃতীয় ছিজনৰ আয়োজক হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে যেতিয়া বচ্চনে অস্বীকাৰ কৰে। গ্ৰেণ্ড প্ৰাইজ তৃতীয় ছিজন ২ কোটি টকা। ২০০৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত এই অনুষ্ঠানৰ তৃতীয় ছিজন প্ৰচাৰ আৰম্ভ হয় আৰু প্ৰথম প্ৰতিযোগী প্ৰসেনজিৎ সৰকাৰ যি শেষ প্ৰতিযোগী আছিল দ্বিতীয় ছিজনৰ, অমিতাভ বচ্চনৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে দ্বিতীয় ছিজন মাজভাগত বাদ পৰে। শ্ব'টোৰ আৰম্ভণি ভাল হৈছিল যদিও আয়োজক সলনি হোৱাৰ বাবে শ্ব'টোৰ ৰেটিং যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছিল। ২০০৭ চনৰ ১৯ ​​এপ্ৰিলত বিশেষ চূড়ান্ত খণ্ডৰ সৈতে এই ছিজনৰ অন্ত পৰে। === শৃংখলা ৪ঃ ২০১০ === ডেৰ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয় এই অনুষ্ঠান, অৰ্থাৎ চতুৰ্থ ছিজন। চতুৰ্থ ছিজন ২০১০ চনৰ ১১ অক্টোবৰৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। এই ছিজনটো সপ্তাহৰ চাৰিদিন সোমবাৰৰপৰা বৃহস্পতিবাৰলৈকে সন্ধিয়া টেলিকাষ্ট কৰা হৈছিল। ছিজনটোৰ টেগলাইন আছিল "কই ভি সাৱাল ছোটা নাহি হোতা" (অনুবাদ। প্ৰতিটো প্ৰশ্নই গুৰুত্বপূৰ্ণ; আক্ষৰিক অৰ্থত: কোনো প্ৰশ্নই সৰু নহয়)। শ্ব’টো STAR Plus ৰপৰা Sony TV লৈ স্থানান্তৰিত হয়। চতুৰ্থ ছিজনৰ বাবে ডিজাইন কৰা নতুন ল’গ’টোত বছৰৰ আৰম্ভণিতে উন্মোচন কৰা নতুন ভাৰতীয় টকাৰ চিম্বল সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। চতুৰ্থ ছিজনৰ বাবে প্ৰতিযোগী ট্ৰাইআউট ২০১০ চনৰ ২ আগষ্টত নিশা ৯ বজাত IST ত আৰম্ভ হয়।<ref>[http://www.dnaindia.com/entertainment/report_amitabh-bachchan-hosted-kbc-4-to-go-on-air-from-oct-11_1418189 "Amitabh Bachchan-hosted KBC 4 to go on air from Oct 1"]. DnaIndia. [https://web.archive.org/web/20100820233215/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_amitabh-bachchan-hosted-kbc-4-to-go-on-air-from-oct-11_1418189 Archived] from the original on 20 August 2010. Retrieved 3 August 2010.</ref> এই ছিজনৰ বাবে মুঠ পুৰস্কাৰৰ ধন আছিল ১ কোটি, আৰু এটা জেকপটৰ প্ৰশ্ন আছিল ৫ কোটি। প্ৰাক্তন আয়োজক অমিতাভ বচ্চনৰ উভতি অহাৰ বাবে এই অনুষ্ঠানৰ চতুৰ্থ ছিজন অতি সফল হৈছিল। ২০১০ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত এই ছিজনৰ অন্ত পৰে।<ref>[http://entertainment.oneindia.in/television/top-stories/news/2010/kbc4-beats-bigg-boss4-131210.html "KBC 4 beats Bigg Boss 4 in its final episode"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714010039/http://entertainment.oneindia.in/television/top-stories/news/2010/kbc4-beats-bigg-boss4-131210.html |date=2012-07-14 }}. One India. Retrieved 13 December 2010.</ref> এই ছিজনটোত ইয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমকক্ষসকলৰ দৰেই শ্ব’টোৰ বিভিন্ন নিয়মৰ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল। প্ৰশ্নৰ সংখ্যা ১৫ৰপৰা ১৩লৈ হ্ৰাস কৰা হয় আৰু শ্ব'টোৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংস্কৰণৰ দৰেই প্ৰতিটো প্ৰশ্নত এটা টাইমাৰ যোগ কৰা হয়। ১ আৰু ২ নং প্ৰশ্নৰ বাবে ৩০ ছেকেণ্ডৰ সময়সীমা আৰু ৩ৰপৰা ৭ নং প্ৰশ্নৰ বাবে ৪৫ ছেকেণ্ডৰ সময়সীমা আছিল। ৮ ৰপৰা ১৩ নং প্ৰশ্নৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাছিল। ব্যৱহাৰ নকৰা যিকোনো সময় বাতিল কৰা হৈছিল আৰু সেই সময় সংৰক্ষণ কৰা হোৱা নাছিল। (চূড়ান্ত প্ৰশ্নৰ বাবে সময় সংৰক্ষণ কৰা আমেৰিকাৰ সংস্কৰণৰ দৰে নহয়)। আন দেশৰ খেলখনৰ সংস্কৰণৰ দৰেই যেতিয়াই লাইফলাইন ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেতিয়াই ঘড়ীটো বন্ধ হৈ যায় আৰু যদি সময়সীমাৰ ম্যাদ উকলি যায় তেন্তে প্ৰতিযোগীজনে তেওঁলোকৰ বৰ্তমানৰ জয়ৰ সৈতে আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য হৈছিল। এই ছিজনত "ডাবল ডিপ" আৰু "আস্ক দ্য এক্সপাৰ্ট" লাইফলাইন (মিলিয়নেয়াৰ ঘড়ীৰ ফৰ্মেটৰপৰা আমেৰিকাৰ সমকক্ষৰ দৰেই) প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। লগতে এই ছিজনৰপৰা আগতে এটা খণ্ডৰ বাবে অহা ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট প্ৰতিযোগীসকলক এতিয়া এসপ্তাহৰ বাবে থাকিবলৈ দিয়া হৈছে। ==== হট ছিট ==== এই Hot Seat সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ ১ নৱেম্বৰৰপৰা ৪ নৱেম্বৰলৈকে দীপাৱলীৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই সংস্কৰণটোৰ সকলো প্ৰতিযোগীয়ে চেলিব্ৰিটি আছিল। এই সংস্কৰণটো আছিল ঠিক [[:en:Millionaire_Hot_Seat|মিলিয়নাৰ হট ছিট]]ৰ দৰেই। ১–৫ নং প্ৰশ্নৰ বাবে ৩০ ছেকেণ্ডৰ সময় উপলব্ধ আছিল। ৬–১০ নং প্ৰশ্নৰ বাবে ৪৫ ছেকেণ্ডৰ সময় উপলব্ধ আছিল। ১১–১৫ নং প্ৰশ্নৰ বাবে ৬০ ছেকেণ্ড উপলব্ধ আছিল। ইয়াৰ মাত্ৰ এটা লাইফলাইন আছিল, তাৰ নাম আছিল পাছ। === শৃংখলা ৫ঃ ২০১১ === [[চিত্ৰ:Amitabh Bachchan KBC5 Press.jpg|thumb|কেবিচি-৫ ৰ সংবাদ-মেলত অমিতাভ বচ্চন]] ২০১১ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰতীয় স্বাধীনতা দিৱসৰদিনা প্ৰিমিয়াৰ হোৱা আৰু ২০১১ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত সমাপ্ত হোৱা পঞ্চম ছিজনৰ আয়োজক হিচাপে অমিতাভ বচ্চনে পুনৰ আয়োজন কৰে। পূৰ্বৰ ছিজনৰ তুলনাত খেলৰ এটা ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন আছিল: প্ৰতিযোগীয়ে বাছি লোৱা মাত্ৰ এটা মাইলৰ খুঁটি (পাড়াও) আছিল। ঋতুটোৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা টেগলাইন আছিল "কই ভি ইনছান ছোটা নাহি হোতা" (অনুবাদ। কোনো মানুহ সৰু নহয় আক্ষৰিক অৰ্থত: কোনো ব্যক্তি হীন নহয়)। এই ছিজনটোক সাধাৰণতে ২০১১ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অনুষ্ঠান হিচাপে চোৱা হৈছিল।<ref>[https://web.archive.org/web/20111119195618/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/KBC-5-ends-leaves-behind-poignant-memories/Article1-770946.aspx "Television KBC 5 ends, leaves behind poignant memories"]. Hindustan Times. Archived from [http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/KBC-5-ends-leaves-behind-poignant-memories/Article1-770946.aspx the original] on 19 November 2011. Retrieved 18 November 2011.</ref> এই ছিজনত "ঘৰ বেইথে জীতো জেকপট" নামৰ এটা প্লে এট হোম ছেগমেণ্টৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। এই প্ৰতিযোগিতাত ঘৰুৱা দৰ্শকে শ্ব’টোৰ সময়ত এছএমএছৰ জৰিয়তে এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ পঠিয়াব পাৰিছিল, য’ত ১ লাখ টকা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছি লোৱা বিজয়ীজনক দিয়া হৈছিল, যিয়ে জেকপটৰ প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ দি এই ধন দুগুণ বা তিনিগুণ কৰিব পাৰে। === শৃংখলা ৬ঃ ২০১২ - ২০১৩ === ছিজনটোৰ বাবে পঞ্জীয়ন (প্ৰতিযোগী ট্ৰাইআউট) ২০১২ চনৰ ২৮ মে'ৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। এই ষষ্ঠ ছিজনটো (কেবিচি ৬) অমিতাভ বচ্চনে আয়োজন কৰিছিল আৰু ২০১২ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল। এই শৃংখলা শুকুৰবাৰৰপৰা দেওবাৰে সন্ধিয়ালৈকে চনী টিভিত প্ৰচাৰিত হৈছিল। ২০১৩ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত এই ঋতুৰ অন্ত পৰে। ছিজনটোৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা টেগলাইন আছিল "Sirf Gyaan Hi Aapko Aapka Haq Dilata Hai" (জ্ঞানেই আপোনাক আপোনাৰ অধিকাৰ দিয়ে)। এই ছিজনত পূৰ্বৰ ছিজনৰ ১৩ প্ৰশ্নৰ ফৰ্মেট বজাই ৰাখিছে। এই ছিজনত কেবিচিয়ে সামাজিকভাৱে বৰ্জন কৰা লোকসকলক সুবিধা দিয়াৰ এক নতুন পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিলে, যাক "দুছৰা ম'কা" (দ্বিতীয় সুযোগ) নামেৰে জনাজাত। এই শৃংখলাৰ প্ৰথম বিশেষ দিনত এচিড নিক্ষেপৰ বলি হোৱা [[:en:Sonali_Mukherjee|সোণালী মুখাৰ্জী]]য়ে [[লাৰা দত্ত]]ৰ সৈতে সাক্ষাৎ হয়। ২০১৩ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত আন এক বিশেষ প্ৰচাৰ হৈছিল য’ত মহাদলিত মনোজ কুমাৰৰ সৈতে ভাৰতীয় অভিনেতা [[মনোজ বাজপেয়ী]]য়েও আছিল। ৬ নং ছিজনৰ বিজয়ী আছিল ছানমীত কৌৰ।<ref>[https://web.archive.org/web/20210422202622/https://auditionsdekho.com/sony-tv-kaun-banega-crorepati/ "Archived copy"]. Archived from [https://auditionsdekho.com/sony-tv-kaun-banega-crorepati/ the original] on 22 April 2021. Retrieved 26 March 2018.</ref><ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/goczAtbQhaI Ghostarchive] and the [https://web.archive.org/web/20130312210047/http://www.youtube.com/watch?v=goczAtbQhaI Wayback Machine]: [[:en:Kaun_Banega_Crorepati|"KBC 6 - Sunmeet Kaur Sawhney 5 Crore Winning Moment..."]] [[ইউটিউব|YouTube]]. 6 January 2013.</ref> === শৃংখলা ৭ঃ ২০১৩ === এই অনুষ্ঠানৰ আখৰা ২০১৩ চনৰ ২৬ জুনত আৰম্ভ হয়।<ref name=":0">[http://badhil.com/kaun-banega-crorepati-rehearsals-begin/ "'Kaun Banega Crorepati' rehearsals begin"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130628041328/http://badhil.com/kaun-banega-crorepati-rehearsals-begin/ |date=2013-06-28 }}. Badhil. Retrieved 27 June 2013.</ref> পঞ্জীয়ন আৰম্ভ হৈছিল ৮:৩০ বজাৰপৰা। ২০১৩ চনৰ ২৭ মে’ত। সপ্তম ছিজনটো (কেবিচি ৭) ও বচ্চনে আয়োজন কৰিছিল যাৰ শিৰোনাম আছিল "সীখনা বন্ধ তোহ জীতনা বন্ধ" (অনুবাদ। যদি শিক্ষণ বন্ধ হয়, জয়ী বন্ধ হয় বা সৰলভাৱে: জয়ী হ'বলৈ শিকা) শীৰ্ষক ছিজনটোৰ টেগলাইন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মুঠ পুৰস্কাৰৰ ধন ৭ কোটিলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়, আৰু প্ৰশ্নৰ সংখ্যা ১৩ৰপৰা ১৫লৈ বৃদ্ধি কৰা হয়। ২০১৩ চনৰ ৬ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ছিজন আৰম্ভ হয়। ছিজনটোত কেইটামান পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল, য’ত আছিল পাৱাৰ পাপলু নামৰ নতুন জীৱন-ৰেখা। এই লাইফলাইনে প্ৰতিযোগীক পূৰ্বৰ প্ৰশ্নত ইতিমধ্যে ব্যৱহাৰ কৰা লাইফলাইন পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল (কিন্তু বৰ্তমানৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ প্ৰতিযোগীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা লাইফলাইন নহয়)। ডাবল ডিপ আৰু বিশেষজ্ঞক সোধা বন্ধ কৰাৰ বিপৰীতে ৫০:৫০ আৰু ফ্লিপ প্ৰশ্ন (যাক "চুইচ" বা "প্ৰশ্ন সলনি" বুলিও জনা যায়) পুনৰ সজীৱ কৰা হৈছিল। ফোন-এ-ফ্ৰেণ্ড (বন্ধুলৈ দূৰভাস) ৪৫ ছেকেণ্ডলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়। জেকপট প্ৰশ্নৰ পুৰস্কাৰ ৭ কোটিলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়। কৌন বানেগা ক্ৰৌড়পতি ২০১৩ ৰ মঞ্চটো আছিল ৩৬০ ডিগ্ৰী মাল্টিমিডিয়া মঞ্চ। শেষৰ চাৰিটা প্ৰশ্ন আছিল সপ্ত কোটি চন্দুক (অনুবাদ. দ্য চেভেন ক্ৰৌড় জেকপট)ৰ এটা অংশ। ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্টৰ ব্যৱস্থাটোও সলনি কৰা হৈছিল। এটা প্ৰশ্ন খেলাৰ পৰিৱৰ্তে তিনিটা প্ৰশ্নৰ শেষত গঠন হোৱা লিডাৰ ব’ৰ্ডৰ বিজয়ীজন হট ছিটত বহি থাকে। (অৰ্থাৎ যিজন খেলুৱৈয়ে আটাইতকৈ কম সময়ৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ দিছিল)।<ref name=":0" /> === শৃংখলা ৮ঃ ২০১৪ === [[চিত্ৰ:KBC 8 2014.jpg|thumb|২০১৪ চনত [[:en:Surat|চুৰাট]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনী আৰু অধিৱেশন কেন্দ্ৰ (এছ আই ই চি চি)। ]] এই ছিজনৰ সৰ্বাধিক বিজয়ী পুৰস্কাৰো আছিল ৭ কোটি। ২০১৪ চনৰ ২২ জুলাইৰপৰা কেবিচি ৮ ৰ পঞ্জীয়ন আৰম্ভ কৰা হয় আৰু ২০১৪ চনৰ ২ আগষ্টৰপৰা চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। কিছুমান খণ্ডৰ চিত্ৰগ্ৰহণ [[:en:Raipur|ৰায়পুৰ]]ত আৰু আন কিছুমান [[গুজৰাট]]ত, [[:en:Surat|চুৰাট]]ত চৰ্চনাৰ দ্য চুৰাট ইণ্টাৰনেশ্যনেল এক্সহিবিচন এণ্ড কনভেনচন চেণ্টাৰ (SIECC)ত কৰা হৈছিল,ফটোগ্ৰাফী অশ্বিন বৰাডে কৰিছিল। এইটোৱেই আছিল প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[মুম্বাই]]ৰ বাহিৰত কেবিচিৰ চিত্ৰগ্ৰহণ। ছিজনৰ বাবে ফৰ্মেটত সৰু সৰু পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল, প্ৰশ্নৰ সংখ্যা ১৪ লৈ হ্ৰাস পাইছিল, ৫০:৫০ৰ ঠাইত ডাবল ডিপে লোৱাৰ লগতে ফ্লিপৰ ঠাইত ট্ৰিগুনি (থ্ৰী ৱাইজ মেন) লাইফলাইন লোৱা হৈছিল। ফোন-এ-ফ্ৰেণ্ডক ৩০ ছেকেণ্ডলৈ হ্ৰাস কৰা হয় আৰু মূল ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট চিষ্টেম (১ৰপৰা ৬ ছিজনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ধৰণে) পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।<ref>[http://ingujarat.net/amitabh-bachchan-surat-gujarat-shooting-kbc-2014-kaun-banega-crorepati-season-8/ "Kaun Banega Crorepati to shoot an episode in Surat!" ]. Indian Television. 25 July 2014. Archived from [http://ingujarat.net/amitabh-bachchan-surat-gujarat-shooting-kbc-2014-kaun-banega-crorepati-season-8/ the original] on 29 July 2014. Retrieved 25 July 2014.</ref> [[চিত্ৰ:KBC 8A 2014.jpg|thumb|২০১৪ চনত মঞ্চত (এল-আৰৰ পৰা) ছুৰাট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনী আৰু অধিৱেশন কেন্দ্ৰ (SIECC) আদিত্য শ্ৰীবাস্তৱ, কপিল শৰ্মা, দয়ানন্দ চেত্ৰী আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ ফটোগ্ৰাফী কৰিছিল অশ্বিন বৰাদ-সুৰতে]] ধাৰাবাহিকখনৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিমিয়াৰ খণ্ডটো ২০১৪ চনৰ ১৭ আগষ্টত (দেওবাৰ) নিশা ৮:৩০ বজাত ৩ ঘণ্টাৰ বাবে প্ৰিমিয়াৰ কৰা হয়। সোমবাৰৰপৰা বৃহস্পতিবাৰৰ সন্ধিয়ালৈকে এই ছিজনটো প্ৰচাৰিত হৈছিল। প্ৰথম অৱস্থাত ১.৫ ঘণ্টা চলি থকা এই কাৰ্যসূচী এঘণ্টালৈ হ্ৰাস পালে। ২০১৪ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত এই ছিজনটোৰ অন্ত পৰে আৰু ৯ নৱেম্বৰ আৰু ১৬ নৱেম্বৰ ২০১৪ তাৰিখে ইয়াৰ দুটা গ্ৰেণ্ড ফিনালে খণ্ড প্ৰচাৰিত হয়। গ্ৰেণ্ড প্ৰিমিয়াৰ খণ্ডটোত বিশেষ অতিথিসকল উপস্থিত আছিল: টেলিভিছন কমেডিয়ান কপিল শৰ্মা কালাৰ্ছ টিভিৰ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক কমেডী নাইটছ উইথ কপিলৰ পৰা; চনী টিভিৰ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক চিআইডিৰপৰা শিৱাজী সাতম, দয়ানন্দ চেত্ৰী আৰু আদিত্য শ্ৰীবাস্তৱ; আৰু শেষত ৰাজপুত নায়ক মহাৰানা প্ৰতাপ অৰ্থাৎ চনী টিভিৰ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ভাৰত কা বীৰ পুত্ৰৰপৰা ফৈছাল খানে – মহাৰাণা প্ৰতাপে এক তাৰকা নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। অন্যান্যৰ লগতে নীল নংকিনৰিহৰ নেতৃত্বত শ্বিলং চেম্বাৰ কোৱাৰে কেবিচি ৮ ৰ মুকলি অনুষ্ঠানত বলীউডৰ চিৰসেউজ গীতৰ মিশ্ৰণ পৰিৱেশন কৰে আৰু তাৰ পিছত দেশপ্ৰেমমূলক গীত পৰিৱেশন কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20140905234406/http://www.india-north-east.com/2014/09/Shillong-Chamber-Choir-performs-at-KBC-8.html "Shillong Chamber Choir performs at Kaun Banega Crorepati – season 8!" ]. India-North-East.com. Archived from [http://www.india-north-east.com/2014/09/Shillong-Chamber-Choir-performs-at-KBC-8.html the original] on 5 September 2014. Retrieved 2 September 2014.</ref> === শৃংখলা ৯ঃ ২০১৭ === ২ বছৰৰ ব্যৱধানৰ পিছত কেবিচি পুনৰ সম্প্ৰচাৰিত হয় আৰু বচ্চন ডাঙৰীয়াই পুনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব আৰম্ভ কৰে কাৰণ ইয়াৰ প্ৰিমিয়াৰ ২০১৭ চনৰ ২৮ আগষ্টত চনী টিভিত প্ৰচাৰিত হৈছিল। এই ছিজনৰ টেগলাইন আছিল "জৱাব দেনে কা ৱাকত আ গয়া হায়" (অনুবাদ। উত্তৰ দিয়াৰ সময় আহি পৰিছে)। সোমবাৰৰপৰা শুকুৰবাৰলৈ নিশা ৯:০০ বজাত প্ৰচাৰিত এই অনুষ্ঠানটোৰ শুকুৰবাৰৰ খণ্ডটোৰ নাম দিয়া হৈছে নই চাহ নই ৰাহ। এই ছিজনত ১৬টা প্ৰশ্নৰ ফৰ্মেট প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়, য’ত প্ৰথম ১০টা প্ৰশ্নৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হয় (প্ৰথম পাঁচটা প্ৰশ্নৰ বাবে ৪৫ ছেকেণ্ড আৰু তলৰ পাঁচটা প্ৰশ্নৰ বাবে ৬০ ছেকেণ্ড)। ডাবল ডিপৰ ঠাইত ৫০:৫০ লাইফলাইন পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় আৰু থ্ৰী ৱাইজ মেন লাইফলাইনৰ ঠাইত প্লাছ ৱান (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংস্কৰণৰ পৰা) লোৱা হয়। ফোন-এ-ফ্ৰেণ্ডে (বৰ্তমান জিঅ’ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত) ভিডিঅ’ কলৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। যদি প্ৰতিযোগীয়ে ১৬ নং প্ৰশ্নটোত উপনীত হয় (Jio Jackpot Question), তেন্তে প্ৰতিযোগীয়ে বাকী থকা জীৱন-ৰেখাবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে। ২০১৭ চনৰ ৭ নৱেম্বৰত এই অনুষ্ঠানৰ শেষৰ খণ্ডটো অভিনন্দন আভাৰ নামেৰে সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল। === শৃংখলা ১০ঃ ২০১৮ === ২০১৮ চনৰ ৬ জুনত এই অনুষ্ঠানটোৰ পঞ্জীয়ন আৰম্ভ হয় আৰু ২০১৮ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা চনী টিভিত প্ৰচাৰ আৰম্ভ হয়। দশম ছিজনৰ টেগলাইন হৈছে কাব টাক ৰ'কোগে। এই বিশেষ ছিজনত ফোন-এ-ফ্ৰেণ্ড লাইফলাইনৰ ঠাইত আস্ক দ্য এক্সপাৰ্ট লাইফলাইন স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>[https://indianexpress.com/article/entertainment/television/kaun-banega-crorepati-10-whats-new-amitabh-bachchan-5336752/lite/ "Kaun Banega Crorepati 10: What's new in Amitabh Bachchan's game show"]. [[:en:The_Indian_Express|The Indian Express.]] 4 September 2018. [https://web.archive.org/web/20180903082417/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/kaun-banega-crorepati-10-whats-new-amitabh-bachchan-5336752/lite/ Archived] from the original on 3 September 2018. Retrieved 3 September 2018.</ref> === শৃংখলা ১১ঃ ২০১৯ === ২০১৯ চনৰ ১৯ ​​আগষ্টত চ’নী টিভিত কেবিচি ১১ ছিজন প্ৰিমিয়াৰ হয়, য’ত বচ্চন ডাঙৰীয়াই দশমবাৰৰ বাবে পুনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব আৰম্ভ কৰে। সপ্তাহৰ নিশা ৯:০০ বজাৰপৰা নিশা ১০:৩০ বজালৈ,প্ৰচাৰিত হৈছিল এই অনুষ্ঠান। প্ৰতি শুকুৰবাৰে নিশা ১১ বজালৈকে কৰমবীৰ বিশেষ খণ্ড প্ৰচাৰিত হয়। এই ছিজনৰ বাবে শ্ব'টোৰ টেগলাইন আছিল " অড়ে ৰহো।" এই ছিজনত প্লাছ ৱান লাইফলাইনৰ ঠাইত সালসলনি (চুইচ) লোৱা হৈছিল,ঐচ্ছিক শ্ৰেণীৰ সৈতে প্ৰশ্ন সালসলনি কৰিব পাৰিছিল। এই ছিজনৰ অন্তিম খণ্ডটো ২০১৯ চনৰ ২৯ নৱেম্বৰত প্ৰচাৰিত হৈছিল, য’ত কৰমবীৰ বিশেষ প্ৰতিযোগী হিচাপে আছিল [[সুধা মূৰ্তি]]।<ref>[https://khabar.ndtv.com/news/television/kaun-banega-crorepati-11-new-promo-release-amitabh-bachchan-seen-with-new-style-and-new-moral-2067912 Kaun Banega Crorepati 11 new promo released with new style and new moral]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Retrieve on 11 July 2019</ref> === শৃংখলা ১২ঃ ২০২০ - ২০২১ === ২০২০ চনৰ ২ মে’ত চ’নী টিভিয়ে ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ জৰিয়তে বচ্চনক লৈ এটা চুটি ভিডিঅ’ মুকলি কৰিছিল, য’ত উল্লেখ আছিল যে ১২ ছিজনৰ অডিচন প্ৰক্ৰিয়া ৯ মে’ৰপৰা ২৩ মে’লৈ চলিব।<ref>[https://www.naidunia.com/entertainment/television-kbc-12-kaun-banega-crorepati-registration-to-start-from-9-may-know-the-process-5530904 "KBC 12 : फिर आ रहा Kaun Banega Crorepati, 9 मई से शुरू होगा रजिस्ट्रेशन, जानिए पूरी प्रोसेस"]. ''www.naidunia.com'' (in Hindi). [https://web.archive.org/web/20200510182744/https://www.naidunia.com/entertainment/television-kbc-12-kaun-banega-crorepati-registration-to-start-from-9-may-know-the-process-5530904 Archived] from the original on 10 May 2020. Retrieved 3 May 2020.</ref> [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯]] মহামাৰীৰ বাবে চিত্ৰগ্ৰহণ আৰু প্ৰচাৰ পলম হ’ল। ৭ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। বচ্চন ডাঙৰীয়াই আপডেট কৰা মঞ্চৰ প্ৰথম ৰূপ তেওঁৰ অফিচিয়েল টুইটাৰ হেণ্ডেলত পোষ্ট কৰিছিল।[48] ২৮ ছেপ্টেম্বৰত ছিজন ১২ ৰ প্ৰিমিয়াৰ প্ৰচাৰ কৰা হয়, টেগলাইন "জো ভি হো, হৰ চেটবেক কা জৱাব কামবেক সে ডু" (जो भी हो, हर सेटबेक का जवाब कमबेक से दो).<ref>[https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/3-crorepatis-till-now-why-kbc-12-seems-phenomenal-for-women-1744246-2020-11-26 "3 crorepatis till now, why KBC 12 seems phenomenal for women".] India Today. 26 November 2020. [https://web.archive.org/web/20210426110255/https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/3-crorepatis-till-now-why-kbc-12-seems-phenomenal-for-women-1744246-2020-11-26 Archived] from the original on 26 April 2021. Retrieved 26 April 2021.</ref> ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবেই ষ্টুডিঅ’ৰ দৰ্শক নোহোৱাকৈয়ে চিত্ৰগ্ৰহণ হৈছিল। ফলস্বৰূপে অডিয়ন্স প’লৰ লাইফলাইনৰ ঠাইত ভিডিঅ’ এ ফ্ৰেণ্ড লাইফলাইন স্থাপন কৰা হ’ল, যিটো ভিডিঅ’ কলৰ জৰিয়তে বা ফোন এ ফ্ৰেণ্ড লাইফলাইনৰ সৈতে একে।<ref>[https://www.exchange4media.com/media-tv-news/20-years12th-season-kaun-banega-crorepati-makes-a-comeback-on-sept-28-107784.html "20 years,12th Season: Kaun Banega Crorepati makes a comeback on Sept 28 - Exchange4media"]. Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media. 21 September 2020. [https://web.archive.org/web/20201022041655/https://www.exchange4media.com/media-tv-news/20-years12th-season-kaun-banega-crorepati-makes-a-comeback-on-sept-28-107784.html Archived] from the original on 22 October 2020. Retrieved 2 October 2020.</ref> কেবিচিৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এগৰাকী প্ৰতিযোগী (কলকাতাৰ ৰুনা সাহা) ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট খেলা নকৰাকৈয়ে হট ছিটলৈ আহিছিল, কিয়নো আন কোনো প্ৰতিযোগী বাকী নাছিল। ১১ নৱেম্বৰত নাজিয়া নাছিম এই ছিজনৰ প্ৰথম ১ কোটি বিজয়ী হয়। এই ছিজনৰ অন্তিম খণ্ডটো ২০২১ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত প্ৰচাৰিত হৈছিল।<ref>[https://indianexpress.com/article/entertainment/television/kaun-banega-crorepati-12-winner-nazia-nasim-7043893/ "It was a Slumdog Millionaire moment for me: KBC 12 winner Nazia Nasim"]. [[:en:The_Indian_Express|The Indian Express]]. Indian Express. 12 November 2020. [https://web.archive.org/web/20201112011248/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/kaun-banega-crorepati-12-winner-nazia-nasim-7043893/ Archived] from the original on 12 November 2020. Retrieved 12 November 2020.</ref> === শৃংখলা ১৩ঃ ২০২১ === শৃংখলা ১৩ ৰ বাবে পঞ্জীয়ন ১০ মে ২০২১ তাৰিখে আৰম্ভ হৈছিল। ডিজিটেল অডিছনসমূহৰ পৰিকল্পনা অব্যাহত ৰখা হৈছিল আৰু সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো চাৰিটি ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছিল: পঞ্জীয়ন, পৰীক্ষা, অনলাইন অডিছন, আৰু ব্যক্তিগত সাক্ষাৎকাৰ। শ্ব'ৰ প্ৰচাৰমূলক ভিডিঅ'সমূহৰ শিৰোনাম 'সম্মান' আছিল আৰু নিটেশ তিৱাৰী দেৱে নিৰ্দেশনা দিছিল। এইবোৰ তিনিটা ভাগত মুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু শেষ ভাগত শ্ব'ৰ সম্প্ৰচাৰৰ তাৰিখ আৰু সময় প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/nitesh-tiwari-unveils-sammaan-1st-part-of-3-part-short-film-for-kbc-13-watch-1829012-2021-07-16 "Nitesh Tiwari unveils Sammaan, 1st part of 3-part short film for KBC 13"]. [[ইণ্ডিয়া টুডে|India Today]]. 16 July 2021. [https://web.archive.org/web/20210819071951/https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/nitesh-tiwari-unveils-sammaan-1st-part-of-3-part-short-film-for-kbc-13-watch-1829012-2021-07-16 Archived] from the original on 19 August 2021. Retrieved 19 August 2021.</ref> এই অনুষ্ঠান ২৩ আগষ্টত চনি টিভি আৰু [[:en:SonyLIV|ছনিলিভ]] এপত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল। শুক্ৰবাৰৰ বিশেষ এপিছডটি 'শাণ্ডাৰ শুক্ৰবাৰ' শীৰ্ষক লাভ কৰিছিল। ষ্টুডিঅ’ দৰ্শকবৃন্দ এই ছিজনৰ বাবে উভতি আহিছিল; ফলস্বৰূপে দৰ্শক ভোট লাইফলাইন পুনঃস্থাপিত হৈছিল। যাহওক, ফাষ্টেষ্ট ফিঙ্গাৰ ফাষ্ট নোহোৱা কৰা হৈছিল আৰু ট্ৰিপল টেষ্ট প্ৰৱিষ্ট কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰতিযোগীবিলাকে তিনিটা সাধাৰণ জ্ঞান প্ৰশ্নৰ চাৰিটা বিকল্পৰ সৈতে উত্তৰ দিয়ে, শৃংখলা ৭ ৰ সংস্কৰণৰ দৰে, আৰু তিনিটাৰ সমস্তৰে আটাইতকৈ কম সময়ত উত্তৰ দিয়া প্ৰতিযোগীয়ে হট চিটলৈ আগবঢ়িছিল।<ref>[https://www.hindustantimes.com/entertainment/tv/kbc-13-returns-with-amitabh-bachchan-and-some-updates-celebrity-guests-every-friday-and-more-101629297561566.html "KBC 13 returns with Amitabh Bachchan and some updates: Celebrity guests every Friday and more"]. 18 August 2021. [https://web.archive.org/web/20210904144923/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tv/kbc-13-returns-with-amitabh-bachchan-and-some-updates-celebrity-guests-every-friday-and-more-101629297561566.html Archived] from the original on 4 September 2021. Retrieved 4 September 2021.</ref> ৩১ আগষ্টত হিমানী বুণ্ডেলা ছিজনৰ প্ৰথম ১ কোটি বিজয়ী আৰু কোটি টকা লাভ কৰা প্ৰথমজন অন্ধ প্ৰতিযোগী হিচাপে পৰিগণিত হয়। অক্টোবৰত চাহিল আদিত্য অহিৰৱাৰ ১ কোটি টকাৰ দ্বিতীয় বিজয়ী হয়। ৩ ডিচেম্বৰত সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল এই অনুষ্ঠান। শৃংখলাটোৰ অন্তিম সপ্তাহটোৰ নাম আছিল চাণ্ডাৰ চুক্ৰীয়া, আৰু চূড়ান্ত খণ্ডটো ১৭ ডিচেম্বৰত প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Cyril, Grace (17 December 2021). [https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/kbc-13-ends-today-10-best-moments-from-the-show-1888940-2021-12-17 "KBC 13 ends today. 10 best moments from the show".] [[ইণ্ডিয়া টুডে|India Today]]. [https://web.archive.org/web/20220927050246/https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/kbc-13-ends-today-10-best-moments-from-the-show-1888940-2021-12-17 Archived] from the original on 27 September 2022. Retrieved 27 September 2022.</ref> === শৃংখলা ১৪ঃ ২০২২ === ১৪ নং ছিজনৰ প্ৰথম খণ্ডটোৰ প্ৰিমিয়াৰ হয় ৭ আগষ্ট ২০২২ তাৰিখ দেওবাৰে। এই ছিজনৰ বাবে "ট্ৰিপল টেষ্ট" অব্যাহত ৰখা হয় আৰু লাইফলাইন ৪ৰপৰা ৩লৈ হ্ৰাস কৰা হয়। এই ছিজনৰ বাবে প্ৰশ্নৰ সংখ্যা ১৭ লৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৭৫সংখ্যক বছৰৰ বাবে চূড়ান্ত ধনৰাশি ৭.৫ কোটিলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়, ৫০ লাখ বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু ৭৫ লাখৰ নতুন দুৱাৰডলি সংযোজন কৰা হয় যাতে খেলুৱৈজনে ১ কোটিৰ প্ৰশ্নৰ ভুল উত্তৰ দিলে লাভ কৰিব পাৰে। ১ কোটি টকাৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ এই শৃংখলাত দুজন ব্যক্তিয়ে ভুলকৈ দিছিল। একমাত্ৰ ১ কোটি টকাৰ বিজয়ী কবিতা চাওলা।<ref>[https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/kbc-season-14-gets-its-1st-crorepati-homemaker-kavitha-chawla-wins-rs-1-cr-will-she-take-home-rs-7-5-cr/articleshow/94270127.cms "'KBC Season 14' gets its 1st crorepati! Homemaker Kavita Chawla wins Rs 1 cr, will she take home Rs 7.5 cr?"]. The Economic Times. 20 September 2022. [https://web.archive.org/web/20221201183514/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/kbc-season-14-gets-its-1st-crorepati-homemaker-kavitha-chawla-wins-rs-1-cr-will-she-take-home-rs-7-5-cr/articleshow/94270127.cms Archived] from the original on 1 December 2022. Retrieved 25 January 2023.</ref> শশ্বৱত গোৱেল হৈছে প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ প্ৰতিযোগী যিয়ে ৭.৫ কোটি টকাৰ ১৭ নং প্ৰশ্ন চেষ্টা কৰিছে। ১ কোটি টকা লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁ অতি যুক্তিসংগতভাৱে বুজাই দিছিল যে যদি তেওঁ সঠিকভাৱে ১৭ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰ সঠিককৈ দিব পাৰে তেন্তে ই ৬৫০% বৃদ্ধি কৰি ৭.৫ কোটি টকা হ’ব আৰু ভুল হলে তেওঁৰ পুৰস্কাৰ লাভৰ পৰিমাণ মাত্ৰ ২৫% হ্ৰাস পাব, পুনৰ ৭৫,০০,০০০ টকালৈ নামি যাব। গোৱেলে চূড়ান্ত প্ৰশ্নৰ ভুল উত্তৰ দিছিল আৰু ₹৭৫,০০,০০০ টকা লাভ কৰিছিল। চূড়ান্ত খণ্ডটো ২০২২ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰত প্ৰচাৰিত হৈছিল।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kaun-banega-crorepati-14-contestant-shashwat-goel-attempts-rs-7-5-crore-question-after-winning-rs-1-crore-takes-home-rs-75-lakh/articleshow/94793847.cms "Kaun Banega Crorepati 14: Contestant Shashwat Goel attempts Rs 7.5 crore question after winning Rs 1 crore; takes home Rs 75 lakh".] Archived from the original on 10 November 2022. Retrieved 25 January 2023.</ref> === শৃংখলা ১৫ঃ ২০২৩ === চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনে ২০২৩ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেবিচিৰ ১৫সংখ্যক শৃংখলা ঘোষণা কৰে। একেদিনাই পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰমোও মুকলি কৰা হয়। ২৯ এপ্ৰিল ২০২৩ তাৰিখে নিশা ৯:০০ বজাৰপৰা পঞ্জীয়ন আৰম্ভ হয়। প্ৰথম খণ্ডটো ২০২৩ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰচাৰিত হৈছিল। এটা নতুন নিয়ম প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যে যেতিয়া খেলুৱৈয়ে প্ৰথম দুৱাৰডলি অতিক্ৰম কৰিব, তেতিয়া ভাৰতৰ যিকোনো ঠাইৰপৰা অহা কোনো ব্যক্তিৰপৰা এটা প্ৰশ্ন সোধা হ'ব আৰু দৰ্শকে নিজৰ ভোটিং যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ উত্তৰ দিব; কম সময়তে শুদ্ধ উত্তৰ দিয়া দৰ্শকক পুৰস্কাৰ দিয়া হ’ব। এটা নতুন মিনি-গেম, "ছুপাৰ চন্দুক" প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়: দ্বিতীয় দুৱাৰডলি অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত খেলুৱৈসকলে ৯০ ছেকেণ্ডৰ বাবে ১০টা প্ৰশ্নৰ ৰাউণ্ডৰ ৰেপিড-ফাইয়াৰ চেষ্টা কৰে, প্ৰতিটো শুদ্ধ উত্তৰে তেওঁলোকক ১০,০০০ টকা দিয়ে। যদি তেওঁলোকে ₹৫০,০০০ বা তাতকৈ অধিক জিকিব পাৰে, তেন্তে প্ৰতিযোগীয়ে হয় ধনখিনি সুৰক্ষিত কৰিব পাৰিব নতুবা আগতে ব্যৱহাৰ কৰা জীৱন-ৰেখা এটা পুনৰুজ্জীৱিত কৰিব পাৰিব। ৫০:৫০ লাইফলাইনৰ ঠাইত ডাবল ডিপ স্থাপন কৰা হয়। ট্ৰিপল টেষ্টৰ ঠাইত ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট লোৱা হয়। ডাবল ডিপ আৰু ভিডিঅ’ কলত বন্ধুৰ সৈতে বাৰ্তা লাইফলাইনৰ ঠাইত কিডছ উইক বিশেষৰ সময়ত ফ্লিপ দ্য কুৱেচন( অনুবাদ- প্ৰশ্নৰ সাল-সলনি) আৰু আস্ক দ্য এক্সপাৰ্টৰ ( অনুবাদ- বিশেষজ্ঞক সোধা) ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। === শৃংখলা ১৬ঃ ২০২৪ === চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনে ২০২৪ চনৰ ১৬ এপ্ৰিলত কেবিচিৰ ১৬সংখ্যক শৃংখলাৰ ঘোষণা কৰে। ২৬ এপ্ৰিলৰপৰা পঞ্জীয়ন আৰম্ভ হয়। ১২ আগষ্টত এই ছিজনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল। আৰম্ভ হ’ল ‘ছুপাৰ ছাৱাল’ নামৰ এটা নতুন খণ্ড। ১০ হাজাৰ টকাৰ প্ৰথম দুৱাৰডলি অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত কোনো বিকল্প নোহোৱাকৈ এটা প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হয়। প্ৰতিযোগীয়ে বিকল্প নোহোৱাকৈ ইয়াৰ উত্তৰ দিব লাগিব। যদি উত্তৰটো শুদ্ধ হয় তেন্তে ‘Dugnaastra’ নামৰ এটা পাৱাৰ-আপ সক্ৰিয় হয়। প্ৰতিযোগীয়ে এই পাৱাৰ-আপ ৬ আৰু ১০ নং প্ৰশ্নৰ মাজত মাত্ৰ এবাৰহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। বিকল্পসমূহ উপস্থাপন কৰাৰ আগতে প্ৰতিযোগীয়ে এটা বাজাৰ টিপে। বাজাৰ টিপিলে পাৱাৰ-আপ সক্ৰিয় হয়। ই সেই বিশেষ প্ৰশ্নটোৰ বাবে পুৰস্কাৰৰ পৰিমাণ দুগুণ কৰে। যদি উত্তৰটো শুদ্ধ হয়, তেন্তে প্ৰতিযোগীয়ে একে পৰিমাণৰ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বোনাছ লাভ কৰে। প্ৰতিযোগীয়ে এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ কোনো জীৱন-ৰেখা নোহোৱাকৈ দিয়ে। পূৰ্বৰ ছিজনৰপৰা ‘ছুপাৰ ছন্দুক’ অংশটো অব্যাহত ৰখা হৈছিল। পূৰ্বৰ শৃংখলাবোৰৰ দৰে নহয়, য’ত কেবিচি ৰ একেলগে খেলা প্ৰতিযোগীসকলে প্ৰতি শুকুৰবাৰে হট ছিটত থকাৰ সুযোগ পাইছিল, এইবাৰ গোটেই সপ্তাহটো, সাধাৰণতে মাহৰ শেষৰ সপ্তাহটো কেবিচি একেলগে খেলা প্ৰতিযোগীসকলৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰা হয় আৰু ইয়াক ‘ইণ্ডিয়া চেলেঞ্জাৰ উইক’ বুলি কোৱা হয়। Fastest Finger First ৰাউণ্ডৰ শীৰ্ষ দুজন বিজয়ীয়ে ‘জল্ডি ৫’ ৰাউণ্ডৰ বাবে আহে, য’ত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হ’ব, আৰু যিয়ে প্ৰথমে বাজাৰ টিপি শুদ্ধ উত্তৰ দিয়ে তেওঁ পইণ্ট লাভ কৰে। প্ৰথমে ৫টা শুদ্ধ উত্তৰ দিয়াজন হট ছিট লাভ কৰিছিল। ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এই অনুষ্ঠানৰ ২৫বছৰীয়া জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ বাবে পুনৰ পঞ্জীয়ন মুকলি কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত শ্ব’টোৱে ২৫বছৰীয়া জয়ন্তী উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰে আৰু নতুন অংশ কাহানী জীত কি আৰম্ভ কৰে য’ত পূৰ্বৰ ছিজনৰ সকলো কোটিপতি শ্ব’টোত আহি কেবিচিয়ে তেওঁলোকৰ জীৱন কেনেকৈ সলনি কৰিলে সেই বিষয়ে কয়। চূড়ান্ত খণ্ডটো ২০২৫ চনৰ ১১ মাৰ্চত প্ৰচাৰিত হৈছিল। === শৃংখলা ১৭ঃ ২০২৫-২০২৬ === চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনে ২০২৫ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত কেবিচিৰ ১৭সংখ্যক শৃংখলাৰ ঘোষণা কৰে। ১৪ এপ্ৰিলৰপৰা পঞ্জীয়ন আৰম্ভ হয়। প্ৰথম খণ্ডটো ১১ আগষ্টত প্ৰচাৰিত হৈছিল। শৃংখলাটোৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা টেগলাইন আছিল জাহান অকল হায় ৱাহান আকাদ হায় (অনুবাদ। য’ত প্ৰজ্ঞা থাকে, তাত আত্ম-বিশ্বাস থাকে)। এই ছিজনত ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট (Fastest Finger First) ফৰ্মেট সলনি কৰা হৈছিল। ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট ৰাউণ্ডৰ শীৰ্ষ দুগৰাকী প্ৰতিযোগীয়ে ‘জল্ডি ৫’ ৰাউণ্ডৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে, য’ত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হ’ব, আৰু যিয়ে প্ৰথমে বাজাৰ টিপি শুদ্ধ উত্তৰ দিয়ে তেওঁ পইণ্ট লাভ কৰে। প্ৰথমে ৫টা শুদ্ধ উত্তৰ পোৱাজন হট ছিট লাভ কৰিছিল। বিগত ছিজনত কেবিচি প্লে এলং প্ৰতিযোগীসকলৰ বাবে ইণ্ডিয়া চেলেঞ্জাৰ উইকৰ অংশ হিচাপে এইটো প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যদিও এইবাৰ, ইয়াক সম্পূৰ্ণ ছিজনৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। কিন্তু এইটো প্ৰথম ৩ সপ্তাহৰ পিছত আঁতৰোৱা হ'ল আৰু স্বাভাৱিক বিন্যাস পুনৰ স্থাপন কৰা হ'ল। শ্ব’টোৰ ২৫বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষ্যে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দ্য হোল মানি ট্ৰি (Whole Money Tree) সলনি কৰে আৰু এতিয়া ইয়াক মহা মানি ট্ৰি (Maha Money Tree) বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে। প্ৰথম প্ৰশ্নটো এতিয়া ১০০০ ৰ পৰিৱৰ্তে ৫০০০ টকাতআছে, আৰু প্ৰথম দুৱাৰডলি অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত ১০,০০০ ৰপৰা ২৫,০০০ টকালৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে, আৰু দ্বিতীয় দুৱাৰডলি অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত ৩,২০,০০০ ৰপৰা ৫,০০,০০০ টকা লৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে। জলদি ৫ খেলা প্ৰতিযোগীসকলে ৬ নং প্ৰশ্নৰপৰা পোনপটীয়াকৈ খেলিব আৰু লগতে ২৫,০০০ টকা জয়ৰ নিশ্চয়তা থাকিব। নতুন জীৱন-ৰেখা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে, যাক সংকেত সূচক বুলি জনা যায়। এই জীৱন-ৰেখাত প্ৰতিযোগীয়ে উত্তৰৰ বিষয়ে এটা ইংগিত চাবলৈ পাব পাৰে। ডাবল ডিপ লাইফলাইন আঁতৰাই ৫০:৫০ লাইফলাইন পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হ’ল। পূৰ্বৰ ছিজনৰপৰা ছুপাৰ ছন্দুক অংশ অব্যাহত আছিল যদিও ছুপাৰ ছাৱাল আৰু দুগনাষ্ট্ৰা বন্ধ কৰা হৈছে। কেবিচিৰ এই ছিজনটো ২০২৬ চনৰ ২ জানুৱাৰীত শেষ হৈছিল। === শৃংখলা ১৮ঃ ২০২৬ === চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনে ২০২৬ চনৰ ৪ মাৰ্চত কেবিচিৰ ১৮সংখ্যক শৃংখলা ঘোষণা কৰে। == খেলৰ আভাস == === অৰ্হতা === যুক্তৰাজ্যৰ মূল ধাৰাবাহিকখনৰ দৰেই জনসাধাৰণৰ সদস্যসকলেও এটা অৰ্হতা কুইজ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল যিটো বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত প্ৰতিটো ধাৰাবাহিকৰ আৰম্ভণিতে মুকলি হৈছিল (যাক "পঞ্জীয়ন" বুলিও কোৱা হয়)। আবেদনকাৰীয়ে এটা নিৰ্দিষ্ট নম্বৰলৈ প্ৰিমিয়াম হাৰৰ এছএমএছ প্ৰেৰণ কৰিব, আৰু উত্তৰ দি এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব। প্ৰতিযোগীসকলে আন আশাবাদী প্ৰতিযোগীৰ এটা পুলৰপৰা যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ আগতে আৰু ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্টত চেটত উপস্থিত হোৱাৰ আগতে ধাৰাবাহিকভাৱে সাক্ষাৎকাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব। যোগ্য হ'বলৈ হ'লে প্ৰতিযোগীসকল ভাৰতৰ বাসিন্দা আৰু নাগৰিক আৰু কমেও ১৮ বছৰ বয়সৰ হ'ব লাগিব। প্ৰতিযোগীসকলৰ বয়স ১৮ বছৰৰ তলৰ হ’লেও (কেৱল জুনিয়ৰ বিশেষ খণ্ডত) তেওঁলোকে উপাৰ্জন কৰা পুৰস্কাৰৰ ধনক পইণ্ট বুলি কোৱা হ’ব আৰু তেওঁলোকৰ ফিক্সড ডিপ’জিটত জমা কৰা হ’ব যদিও ১৮ বছৰ বয়স অতিক্ৰম কৰিলে টকালৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব। === ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ (দ্ৰুততম আঙুলি) প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী === তাৰ পিছত নিৰ্বাচিত প্ৰতিযোগীসকলক ষ্টুডিঅ’লৈ অনা হয় Fastest Finger First খেলিবলৈ য’ত তেওঁলোকক কম সময়ৰ ভিতৰতে নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত চাৰিটা উত্তৰৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কোৱা হ’ব। ৭ম ছিজনত প্ৰতিযোগীসকলে তিনিটা প্ৰশ্ন খেলিব আৰু যিয়ে কম সময়ৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক শুদ্ধ উত্তৰ দিলে তেওঁক গৰম আসনত বহিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হ’ব। ১৩ আৰু ১৪ ছিজনত ট্ৰিপল টেষ্টে ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ কনটেষ্টৰ ঠাই লয় য’ত প্ৰতিযোগীসকলে খেলত থকাৰ দৰে চাৰিটা বিকল্পৰ সৈতে তিনিটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব লাগে। যিজনৰ কম সময়তে সৰ্বাধিক শুদ্ধ উত্তৰ পোৱা যায় (তিনিটা প্ৰশ্নৰ বাবে যোগ কৰা হয়) তেওঁ হটচিটত আহিছিল। ১৫ নং ছিজনত পুনৰ আৰম্ভ কৰা হৈছিল দ্ৰুততম আঙুলি প্ৰতিযোগিতা। ১৭ নং ছিজনত ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট ফৰ্মেট সলনি কৰা হৈছিল। ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট ৰাউণ্ডৰ শীৰ্ষ দুগৰাকী প্ৰতিযোগীয়ে ‘জাল্ডি ৫’ ৰাউণ্ডৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে, য’ত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হ’ব, আৰু যিয়ে প্ৰথমে বাজাৰ টিপি শুদ্ধ উত্তৰ দিয়ে তেওঁ পইণ্ট লাভ কৰে। ৫টা শুদ্ধ উত্তৰ পোৱা প্ৰথমজনে হটচিটত বহিল, কিন্তু এই ফৰ্মেটটো ১ম ৩ সপ্তাহৰ পিছত বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু স্বাভাৱিক ফৰ্মেট পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। === মূল খেল === ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্টৰ বিজয়ী নিৰ্ণয় কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে "হট ছিট"ত আয়োজকৰ সৈতে যোগ দি তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা ধৰণে শীৰ্ষ নগদ পুৰস্কাৰ লাভ কৰাৰ পথত বহু পছন্দৰ প্ৰশ্নৰ শৃংখলা দিবলৈ আৰম্ভ কৰিব। বাটত প্ৰতিযোগীয়ে নিজৰ জয়ৰ সৈতে খেলৰপৰা আঁতৰি যাবলৈ স্বাধীন কিন্তু যদি তেওঁলোকে কোনো প্ৰশ্ন ভুল পায়, তেন্তে তেওঁলোকে একো লৈ আঁতৰি যাব যদিহে তেওঁলোকে কোনো মাইলৰ খুঁটিৰ প্ৰশ্ন (হালধীয়া ৰঙেৰে হাইলাইট কৰা) সঠিক উত্তৰ নিদিয়ে যিয়ে কিছু জয়ৰ নিশ্চয়তা দিব। বাটত তেওঁলোকক সহায় কৰিবলৈ, ইয়াৰ সমকক্ষসকলৰ দৰেই, প্ৰতিযোগীজনৰ হাতত তেওঁলোকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে জীৱন-ৰেখাৰ এটা গোট উপলব্ধ আছিল। কোনবোৰ লাইফলাইন উপলব্ধ আছিল সেইটো ব্যৱহাৰ কৰা ফৰ্মেটৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ফাষ্টেষ্ট ফিংগাৰ ফাৰ্ষ্ট’ৰ (Fastest Finger First) বিজয়ী নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পাছত, তলৰ তালিকাত উল্লেখ কৰা ধৰণে সৰ্বোচ্চ নগদ পুৰস্কাৰ লাভৰ লক্ষ্যৰে এলানি বহু বিকল্পযুক্ত প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ প্ৰতিযোগীজন সঞ্চালকৰ সৈতে ‘হট চিট’ত (Hot Seat) বহিব। এই যাত্ৰাত প্ৰতিযোগীজনে জিকা ধনৰ সৈতে যিকোনো সময়তে খেলখন এৰি যোৱাৰ স্বাধীনতা পায়, কিন্তু যদি তেওঁ কোনো এটা প্ৰশ্নৰ ভুল উত্তৰ দিয়ে, তেন্তে তেওঁ খালী হাতে উভতিব লাগিব। অৱশ্যে, যদি তেওঁ কোনো এটা ‘মাইলষ্ট’ন’ প্ৰশ্নৰ (যিবোৰ হালধীয়া ৰঙেৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে) সঠিক উত্তৰ দি থৈছে, তেন্তে তেওঁৰ বাবে এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ধন সুনিশ্চিত হ’ব। তেওঁলোকক এই যাত্ৰাত সহায় কৰিবলৈ, ইয়াৰ অন্যান্য সংস্কৰণসমূহৰ দৰেই, প্ৰতিযোগীজনৰ বাবে কিছুমান ‘লাইফলাইন’ (lifelines) উপলব্ধ আছিল। কোনবোৰ লাইফলাইন উপলব্ধ হ’ব সেয়া ব্যৱহৃত ফৰ্মেট বা বিন্যাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। * '''অডিয়েন্স প’ল (Audience Poll/দৰ্শকৰ মতামত)''': ষ্টুডিঅ’ত উপস্থিত থকা দৰ্শকসকলে তেওঁলোকে সঠিক বুলি ভবা উত্তৰটো এটা কী-পেডৰ (keypad) জৰিয়তে ডায়েল কৰিব লাগিছিল। এই ভোটদানৰ ফলাফল প্ৰতিযোগীজনক দেখুওৱা হয়। এই লাইফলাইনটো প্ৰায় সকলোবোৰ ছিজনতে উপলব্ধ আছিল, কিন্তু ক’ভিড-১৯-ৰ নীতি-নিৰ্দেশনাৰ বাবে ষ্টুডিঅ’ত দৰ্শকৰ অনুপস্থিতিৰ হেতু ১২ নং ছিজনত ইয়াক আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত ক’ভিড-১৯-ৰ লকডাউন শিথিল হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ১৩ নং ছিজনত এই লাইফলাইনটো পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। * '''৫০:৫০ (ফিফ্টি-ফিফ্টি)''': কম্পিউটাৰে খেলখনৰপৰা দুটা ভুল উত্তৰ আঁতৰাই দিয়ে, যাৰ ফলত প্ৰতিযোগীজনৰ সন্মুখত কেৱল এটা শুদ্ধ আৰু এটা ভুল উত্তৰ বাকী ৰৈ যায়। * '''ভিডিও এ ফ্ৰেণ্ড (Phone-A-Friend/ফোন-এ-ফ্ৰেণ্ড)''': প্ৰতিযোগীজনে তেওঁলোকৰ পছন্দৰ এজন পূৰ্ব-নিৰ্বাচিত বন্ধু বা পৰিয়ালৰ সদস্যক প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিয়াত সহায় কৰিবলৈ ফোন কৰিব পাৰিছিল। সংযোগ স্থাপন হোৱাৰ পিছত, সহায় কৰোঁতা আৰু প্ৰতিযোগীজনে কথা পাতিবলৈ ৩০ ছেকেণ্ড (৭ম ছিজনত ৪৫ ছেকেণ্ড) সময় পাইছিল। ২০১৭ চনত ইয়াক ভইচ কলৰ সলনি ভিডিও কললৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ১০ম ছিজনত ‘আস্ক দ্য এক্সপাৰ্ট’ (Ask the Expert) পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ স্বাৰ্থত এই লাইফলাইনটো আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কিন্তু পিছলৈ ১২ নং ছিজনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে ‘অডিয়েন্স প’ল’ৰ বিকল্প হিচাপে ইয়াক পুনৰ ওভতাই অনা হয়। ১৩ নং ছিজনত ইয়াক দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে আঁতৰাই দিয়া হৈছিল, কিন্তু ১৪ নং ছিজনৰপৰা ইয়াক পুনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। * '''ফ্লিপ দ্য কুৱেশ্বন (Switch The Question/চুইচ)''': এই লাইফলাইনৰ জৰিয়তে বৰ্তমানৰ প্ৰশ্নটো আঁতৰাই তাৰ ঠাইত এটা নতুন প্ৰশ্ন দিয়া হৈছিল। মূল প্ৰশ্নটোত ইতিমধ্যে ব্যৱহাৰ কৰা যিকোনো লাইফলাইন ব্যৱহৃত বুলিয়েই গণ্য কৰা হৈছিল। এই সুবিধাটো ২য় ছিজনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল, ৩য় ছিজনৰ পিছত আঁতৰাই দিয়া হৈছিল আৰু ৭ম তথা ১১ নং ছিজনত পুনৰ ওভতাই অনা হৈছিল। ২য় আৰু ৩য় ছিজনত ই কেৱল ৫ম প্ৰশ্নৰ পিছতহে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা গৈছিল, আনহাতে ৭ম ছিজনত ই আৰম্ভণিৰপৰাই উপলব্ধ আছিল। ১১ নং ছিজনত, প্ৰদত্ত ১১টা বিভাগৰ ভিতৰত প্ৰতিযোগীয়ে নিৰ্বাচন কৰা এটা বিভাগৰপৰা নতুন প্ৰশ্নটো সোধা হৈছিল। ১৫ নং ছিজনত এই লাইফলাইনটো আঁতৰাই দিয়া হয় যদিও কনিষ্ঠসকলৰ বিশেষ খণ্ডত (Juniors Special Episodes) ইয়াক ‘জ্ঞানাস্ত্ৰ’ নামেৰে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * '''ডাবল ডিপ (Double Dip)''': আমেৰিকাৰ ‘ছুপাৰ মিলিয়নেয়াৰ’ত দেখুওৱাৰ দৰে, ই প্ৰতিযোগীজনক এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ দুবাৰ সুযোগ দিছিল। অৱশ্যে, এই লাইফলাইনটো ব্যৱহাৰ কৰিলে খেলখন এৰি যোৱাৰ (walk away) অধিকাৰ হেৰুৱাব লাগিছিল। প্ৰতিযোগীজনে কোনো অতিৰিক্ত লাইফলাইন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ দুবাৰ উত্তৰ দিব লাগিছিল। (তেওঁলোকে ডাবল ডিপ ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে আন লাইফলাইন ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ডাবল ডিপ চলি থকা অৱস্থাত নোৱাৰিছিল)। সময় নিৰ্ধাৰিত খেলৰ (clocked game) ক্ষেত্ৰত, টাইমাৰটো কেৱল প্ৰথমটো অনুমানৰ বাবে বন্ধ কৰা হৈছিল। যদি প্ৰথমটো অনুমান ভুল হয়, টাইমাৰটো পুনৰ চলিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। যদি প্ৰতিযোগীজনে সময়সীমাৰ ভিতৰত দ্বিতীয়টো অনুমান কৰিব নোৱাৰিছিল বা যদি সেয়া ভুল হৈছিল, তেন্তে তেওঁ নিম্নতম সুনিশ্চিত ধনৰ পৰিমাণ (যদি থাকে) লৈ খেলৰপৰা বিদায় ল’ব লাগিছিল। ১৫ নং ছিজনত ইয়াক পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। * '''এক্সপাৰ্ট এডভাইচ (Ask the Expert/বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ)''': ৪ৰ্থ ছিজনত ‘এক্সপাৰ্ট এডভাইচ’ লাইফলাইনটো উপলব্ধ লাইফলাইনৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰযোজকসকলে প্ৰতিযোগীজনক সহায় কৰিবলৈ ষ্টুডিঅ’লৈ নিৰ্দিষ্ট কিছুমান সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশেষজ্ঞক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ২০১৮ চনত ১০ম ছিজনৰ বাবে এই লাইফলাইনটো পুনৰ ওভতাই অনা হৈছিল। ১৪ নং ছিজনত এয়া বন্ধ কৰি দিয়া হয়। এই লাইফলাইনটো কনিষ্ঠসকলৰ বিশেষ খণ্ডত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * '''পাৱাৰ পাপলু''': ৭ম ছিজনত আৰম্ভ কৰা এই লাইফলাইনটোৱে প্ৰতিযোগীজনক আন কোনো প্ৰশ্নত ইতিপূৰ্বে ব্যৱহাৰ কৰা লাইফলাইন এটা পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ অনুমতি দিছিল। অৱশ্যে, বৰ্তমান চলি থকা প্ৰশ্নটোত ব্যৱহাৰ কৰা কোনো লাইফলাইন ইয়াৰ জৰিয়তে পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল। * '''ত্ৰিগুণী (আক্ষৰিক অৰ্থত ‘তিনিজন জ্ঞানী ব্যক্তি’)''': আমেৰিকাৰ সংস্কৰণটোৰ দৰেই, প্ৰযোজকসকলে প্ৰতিযোগীজনক সহায় কৰিবলৈ ষ্টুডিঅ’লৈ নিৰ্দিষ্ট কিছুমান সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশেষজ্ঞ বা চেলিব্ৰিটীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ব্যৱহাৰৰ সময়ত, এই ‘তিনিজন জ্ঞানী ব্যক্তি’ক প্ৰশ্নটো আৰু সম্ভাৱ্য বিকল্পসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ ৩০ ছেকেণ্ড সময় দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে এটা একমতত উপনীত হৈ প্ৰতিযোগীজনক উত্তৰটো জনাব পাৰে। প্ৰতিযোগীজন প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ কথা শুনিব পৰা দূৰত্বতে আছিল। সময় শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকক আলোচনা বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল আৰু খেলখন স্বাভাৱিকভাৱে চলিছিল। * '''যোড়ীদাৰ (আক্ষৰিক অৰ্থত ‘সংগী’)''': ২০১৭ চনত আৰম্ভ কৰা এই লাইফলাইনটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ‘প্লাছ ওৱান’ (Plus One) লাইফলাইনৰ দৰেই। ইয়াত ৩ জন ‘ফোন-এ-ফ্ৰেণ্ড’ থকাৰ উপৰি, প্ৰতিযোগীজনে প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াত সহায় কৰিবলৈ এজন নিৰ্দিষ্ট পৰিয়ালৰ সদস্য বা বন্ধুক লগত আনিব পাৰিছিল। (এই ব্যক্তিজনক অনুষ্ঠানটো আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বেই প্ৰতিযোগীজনে মনোনীত কৰি লয়)। * '''সংকেত সূচক''': ১৭ নং ছিজনত আৰম্ভ কৰা এই লাইফলাইনৰ জৰিয়তে প্ৰতিযোগীজনে কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰশ্নৰ উত্তৰৰ বাবে এটা ইংগিত (hint) লাভ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি, ৪ৰ্থ ছিজনৰপৰা প্ৰতিযোগীসকলে এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত এই প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিব লগা হৈছিল। প্ৰথমটো মাইলষ্ট’ন (threshold) প্ৰশ্নলৈকে (প্ৰশ্নটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰি) উত্তৰ দিবলৈ প্ৰতিযোগীসকলক ৩০ ছেকেণ্ড সময় দিয়া হৈছিল (২০১৭ চনত ইয়াক ৪৫ ছেকেণ্ডলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল)। পৰৱৰ্তী প্ৰশ্নটোৰপৰা দ্বিতীয়টো মাইলষ্ট’ন প্ৰশ্নলৈকে প্ৰতিযোগীসকলক তেওঁলোকৰ ‘চূড়ান্ত উত্তৰ’ (final answer) দিবলৈ ৬০ ছেকেণ্ড সময় দিয়া হৈছিল। প্ৰশ্নৰ অন্তিমটো গোটৰ বাবে (অৰ্থাৎ দ্বিতীয়টো মাইলষ্ট’নৰ পিছৰ প্ৰশ্নবোৰৰ বাবে) কোনো সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাছিল। লাইফলাইন ব্যৱহাৰ কৰিলে টাইমাৰটো সাময়িকভাৱে বন্ধ হৈ গৈছিল। যদি প্ৰতিযোগীজনে ‘ফ্লিপ দ্য কুৱেশ্বন’ ব্যৱহাৰ কৰে, তেন্তে টাইমাৰটো সেই প্ৰশ্নটোৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত আৰম্ভণিৰ সময়ৰপৰা পুনৰ আৰম্ভ হৈছিল। অনুষ্ঠানটোৰ বিভিন্ন ছিজনত প্ৰশ্নৰ মুঠ সংখ্যা ভিন ভিন আছিল। প্ৰশ্নৰ সংখ্যা পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ লগতে মুঠ উপলব্ধ পুৰস্কাৰৰ ধনো সলনি হৈছিল। ২০১৭ চনত কে.বি.চি.-য়ে (KBC) এটা জেকপট (Jackpot) প্ৰশ্নৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। জেকপট প্ৰশ্নটোৰ বাবে প্ৰতিযোগীসকলক তেওঁলোকৰ হাতত বাকী থকা কোনো লাইফলাইন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল। ৫ নং আৰু ৬ নং ছিজনত প্ৰতিযোগীসকলে নিজে এটা মাইলষ্ট’ন বা ‘পড়াও’ (Padao) নিৰ্বাচন কৰিব লগা হৈছিল। তেওঁলোকে খেলৰ তালিকাত থকা যিকোনো এটা প্ৰশ্ন বাছি লৈ তাক মাইলষ্ট’ন হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰিছিল; ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে যদি তেওঁলোকে সেই মাইলষ্ট’নটো অতিক্ৰম কৰে, তেন্তে তেওঁলোকৰ বাবে সেই নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ নগদ ধন সুনিশ্চিত হ’ব। নিৰ্ধাৰিত ‘পড়াও’ পোৱাৰ আগতে কোনো প্ৰশ্নৰ উত্তৰ ভুল হ’লে প্ৰতিযোগীজনে একো ধন লাভ নকৰিছিল। {| class="wikitable" width="100%" align="center" style="text-align:center; " |- ! rowspan="2" |প্ৰশ্ন নম্বৰ ! colspan="9" |ধন পৰিশোধৰ গাঁথনি<ref>{{Cite web|url=http://gameshows.ru/wiki/Kaun_Banega_Crorepati|title=Kaun Banega Crorepati|website=GameSHOWS.ru}}</ref> |- ! শৃংখলা ১ ২০০০-২০০১ ! শৃংখলা ২-৩ ২০০৫-২০০৭ ! শৃংখলা ৪ঃ ২০১০ ! শৃংখলা ৫ - ৬ ২০১১-২০১৩ ! শৃংখলা ৭<br />২০১৩ ! শৃংখলা ৮<br />২০১৪ ! শৃংখলা ৯ - ১৩, ১৫ - ১৬<br />২০১৭ - ২০২১, ২০২৩ - ২০২৫ ! শৃংখলা ১৫<br />২০২২ ! শৃংখলা ১৭<br />২০২৫ |- |'''১৭''' | – | – | – | – | – | – | – | style="background: #FFE600" |{{big|'''₹ ৭.৫&nbsp; ক্ৰৌড়'''}} | |- |'''১৬''' | – | – | – | – | – | – | style="background: #FFE600" |{{big|'''₹ ৭&nbsp; ক্ৰৌড়'''}} |₹ ১ ক্ৰৌড় | style="background: #FFE600" |{{big|'''₹ ৭&nbsp; ক্ৰৌড়'''}} |- | '''১৫''' | style="background: #FFE600" |{{big|'''&nbsp;১ ক্ৰৌড়'''}} | style="background: #FFE600" |{{big|'''&nbsp; ২ ক্ৰৌড়'''}} | – | – | style="background: #FFE600" |{{big|'''₹৭&nbsp; ক্ৰৌড়'''}} | – | ₹ ১ ক্ৰৌড় | style="background: #FFE600" |'''₹৭,৫০০,০০০''' |₹ ১ ক্ৰৌড় |- | '''১৪''' | ৫,০০০,০০০ | ১ ক্ৰৌড় | – | – | ৫ ক্ৰৌড় | style="background: #FFE600" |{{big|'''৭&nbsp; ক্ৰৌড়'''}} |৫,০০০,০০০ |₹৫,০০০,০০০ |₹৫,০০০,০০০ |- | '''১৩''' | ২,৫০০,০০০ | ৫,০০০,০০০ | style="background: #FFE600" |{{big|'''₹৫&nbsp;ক্ৰৌড়'''}} | style="background: #FFE600" |{{big|'''₹৫&nbsp;ক্ৰৌড়'''}} | ₹ ৩ ক্ৰৌড় | ₹ ৩ ক্ৰৌড় |২,৫০০,০০০ |₹২,৫০০,০০০ |₹২,৫০০,০০০ |- | '''১২''' | ১,২৫০,০০০ | ২,৫০০,০০০ | ₹ ১ ক্ৰৌড় | ₹ ১ ক্ৰৌড় | ₹ ১ ক্ৰৌড় | ₹ ১ ক্ৰৌড় |১,২৫০,০০০ |₹১,২৫০,০০০ |₹১,২৫০,০০০ |- | '''১১''' | ₹ ৬৪০,০০০ | ১,২৫০,০০০ | ৫,০০০,০০০ | ৫,০০০,০০০ | ৫,০০০,০০০ | ৫,০০০,০০০ | ₹ ৬৪০,০০০ | ₹ ৬৪০,০০০ |₹ ৭৫০,০০০ |- | '''১০''' | style="background: #FFE600" |₹ ৩২০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹ ৬৪০,০০০''' | ২,৫০০,০০০ | ২,৫০০,০০০ | ২,৫০০,০০০ | ২,৫০০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹৩২০,০০০''' | style="background: #FFE600" |'''₹৩২০,০০০''' | style="background: #FFE600" |'''₹ ৫০০,০০০''' |- | '''৯''' | ₹ ১৬০,০০০ | ₹ ৩২০,০০০ | ১,২৫০,০০০ | ১,২৫০,০০০ | ১,২৫০,০০০ | ১,২৫০,০০০ |₹ ১৬০,০০০ |₹ ১৬০,০০০ |₹ ৩০০,০০০ |- | '''৮''' | ₹ ৮০,০০০ | ₹ ১৬০,০০০ | ₹ ৬৪০,০০০ | ₹ ৬৪০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹ ৬৪০,০০০''' | ₹ ৬৪০,০০০ |₹ ৮০,০০০ |₹ ৮০,০০০ |₹ ২০০,০০০ |- | '''৭''' | ₹ ৪০,০০০ | ₹ ৮০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹৩২০,০০০''' | ₹৩২০,০০০ | ₹৩২০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹৩২০,০০০''' |₹ ৪০,০০০ |₹ ৪০,০০০ |₹ ১০০,০০০ |- | '''৬''' | ₹ ২০,০০০ | ₹ ৪০,০০০ | ₹ ১৬০,০০০ | ₹ ১৬০,০০০ | ₹ ১৬০,০০০ | ₹ ১৬০,০০০ | ₹ ২০,০০০ | ₹ ২০,০০০ | ₹ ৫০,০০০ |- | '''৫''' | style="background: #FFE600" |'''₹ ১০,০০০''' | style="background: #FFE600" |'''₹ ২০,০০০''' | ₹ ৮০,০০০ | ₹ ৮০,০০০ | ₹ ৮০,০০০ | ₹ ৮০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹10,000''' | style="background: #FFE600" |'''₹ ১০,০০০''' | style="background: #FFE600" |'''₹ ২৫,০০০''' |- | '''৪''' | ₹ ৫,০০০ | ₹ ১০,০০০ | ₹ ৪০,০০০ | ₹ ৪০,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹ ৪০,০০০''' |₹ ৪০,০০০ |₹ ৫,০০০ |₹ ৫,০০০ |₹ ২০,০০০ |- | '''৩''' | ₹ ৩,০০০ | ₹ ৫,০০০ | ₹ ২০,০০০ | ₹ ২০,০০০ | ₹ ২০,০০০ |₹ ২০,০০০ |₹ ৩,০০০ |₹ ৩,০০০ |₹ ১৫,০০০ |- | '''২''' | ₹ ২,০০০ | ₹ ৩,০০০ | style="background: #FFE600" |'''₹ ১০,০০০''' | ₹ ১০,০০০ | ₹ ১০,০০০ | style="background: #FFE600" |₹ ১০,০০০ |₹ ২,০০০ |₹ ২,০০০ |₹ ১০,০০০ |- | '''১''' | ₹ ১,০০০ | ₹ ১,০০০ | ₹ ৫,০০০ | ₹ ৫,০০০ | ₹ ৫,০০০ |₹ ৫,০০০ |₹ ১,০০০ |₹ ১,০০০ |₹ ৫,০০০ |} == শীৰ্ষ বিজয়ীসকল == === হৰ্ষবৰ্ধন নাৱাথে (১৯ অক্টোবৰ ২০০০) === হৰ্ষবৰ্ধন নাৱাথে ২০০০ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত ১ কোটি টকা জিকি কেবিচিৰ প্ৰথম শীৰ্ষ পুৰস্কাৰ বিজয়ী হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Everybody loves a winner|url=https://www.livemint.com/Leisure/Q5iWQGvRFAacSRf2W67W5O/Everybody-loves-a-winner.html|website=Live Mint|date=22 January 2009|access-date=22 July 2020|archive-date=10 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210083343/https://www.livemint.com/Leisure/Q5iWQGvRFAacSRf2W67W5O/Everybody-loves-a-winner.html|url-status=live}}</ref> {{Clear}} === বিজয় ৰাউল আৰু অৰুন্ধতী (২ মে’ ২০০১) === বিজয় ৰাউল আৰু অৰুন্ধতী প্ৰথম ছিজনত উপস্থিত হৈছিল আৰু ২০০১ চনৰ ২ মে’ত ১ কোটি টকা জিকিছিল। === ৰবি মোহন চাইনী (১৪ মে’ ২০০১) === ৰবি মোহন চাইনীয়ে ১৪ বছৰ বয়সত 'কৌন বনেগা ক্ৰোৰপতি জুনিয়ৰ'ত অংশগ্ৰহণ কৰি ২০০১ চনৰ ১৪ মে’ত ১ কোটি টকা জিকিছিল।<ref>{{Cite web|title=A crorepati at 14|url=https://m.tribuneindia.com/2001/20010701/main6.htm|website=The Tribune}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Clear}} === সুশীল কুমাৰ (২ নৱেম্বৰ ২০১১) === বিহাৰৰ এখন সৰু গাঁৱৰ সুশীল কুমাৰ পঞ্চম ছিজনৰ প্ৰথমজন প্ৰতিযোগী আছিল যিয়ে ৫ কোটি টকা জিকিছিল। কেবিচিত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ মনৰেগাৰ অধীনত কম্পিউটাৰ প্ৰশিক্ষক হিচাপে কাম কৰি মাহে মাত্ৰ ৬,০০০ টকা উপাৰ্জন কৰিছিল। এই কাৰণতে কুমাৰক বাস্তৱ জীৱনৰ "শ্লামডগ মিলিয়নাৰ" বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web| url=http://www.hindustantimes.com/india/fickle-fame-the-jobless-kbc-winner-with-little-cash/story-iWQaYHI1SSqheVa2VtYytK.html| title=Sushil Kumar wins 5 crores| work=www.hindustantimes.in| date=5 February 2015| access-date=1 November 2015| archive-date=22 October 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20151022051549/http://www.hindustantimes.com/india/fickle-fame-the-jobless-kbc-winner-with-little-cash/story-iWQaYHI1SSqheVa2VtYytK.html| url-status=live}}</ref> {{Clear}} === সানমিত কৌৰ ছাহনী (১২ জানুৱাৰী ২০১৩) === সানমিত কৌৰ ছাহনীয়ে ষষ্ঠ ছিজনত অংশ লৈ ৫ কোটি টকা জিকিছিল। তেওঁ আছিল ৫ কোটি টকা জয় কৰা দ্বিতীয়গৰাকী ব্যক্তি।<ref>{{cite web| url=http://imnj.in/news/2013/01/sunmeet-kaur-sawhney-wins-5-crore-in-kaun-banega-crorepati-6/| title=Sunmeet Kaur Sawhney wins 5 crore| work=imNJ.in| access-date=5 January 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130108211350/http://imnj.in/news/2013/01/sunmeet-kaur-sawhney-wins-5-crore-in-kaun-banega-crorepati-6/| archive-date=8 January 2013| url-status=dead| archivedate=8 January 2013| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130108211350/http://imnj.in/news/2013/01/sunmeet-kaur-sawhney-wins-5-crore-in-kaun-banega-crorepati-6/| deadurl=yes}}</ref> {{Clear}} === অচিন আৰু সাৰ্থক নাৰুলা (৯ অক্টোবৰ ২০১৪) === অচিন আৰু সাৰ্থক নাৰুলাই অষ্টম ছিজনত ৭ কোটি টকা জিকিছিল। এতিয়ালৈকে তেওঁলোকেই একমাত্ৰ ৭ কোটি টকীয়া বিজয়ী। অমিতাভ বচ্চনে "৭ কোটি!" বুলি চিঞৰা আৰু নাৰুলা ভাতৃদ্বয়ে আনন্দত জপিয়াই থকা দৃশ্যটো পৰৱৰ্তী সময়ত এক ''ইণ্টাৰনেট মিম'' হিচাপে অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল। ==নিৰ্মাণ== ===উন্নয়ন=== ১৯৯৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত সমীৰ নায়াৰ ষ্টাৰ প্লাছৰ প্ৰগ্ৰামিং হেড হোৱাৰ পিছত, জুলাই মাহত তেওঁ অঞ্চলটোৰ অষ্ট্ৰেলিয়ান প্ৰগ্ৰামিং হেড ষ্টিভ আছকিউৰ জৰিয়তে ''হু ৱাণ্টছ টু বি এ মিলিয়নাৰ?''ৰ এটা ক্লিপ দেখে আৰু এছিয়ান সংস্কৰণৰ অধিকাৰ থকা ইচিএমৰ পৰা ইয়াক নিৰ্মাণ কৰাৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web|title='Like Michael Jackson's Thriller': How 'Kaun Banega Crorepati' changed Star India's fortunes|url=https://scroll.in|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712154013/https://scroll.in|archive-date=12 July 2020|website=Scroll.in|date=10 August 2019 }}</ref> তাৰ পিছত, পূৰ্বতে ''এ কুৱেচন অৱ এনছাৰ্ছ'' অনুষ্ঠানত কাম কৰা সিদ্ধাৰ্থ বসুক তেওঁৰ কোম্পানী চিনাৰ্জী কমিউনিকেশ্যনছৰ সৈতে অনুষ্ঠানটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। সেই সময়ত অনুষ্ঠানটোৰ নাম ''কৌন বনেগা লাখপতি'' ৰখা হৈছিল আৰু সৰ্বাধিক পুৰস্কাৰৰ পৰিমাণ ১ লাখ টকা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":1" /> ২০০০ চনৰ জানুৱাৰীত নায়াৰৰ হাতত অমিতাভ বচ্চনক অনুষ্ঠানটোৰ আঁত ধৰোঁতা হিচাপে ল’বলৈ এটা সুযোগ আহে। পৰৱৰ্তী মাহত ষ্টাৰ টিভিৰ মূল প্ৰতিষ্ঠান নিউজ কৰ্পোৰেচনৰ অধ্যক্ষ ৰুপাৰ্ট মাৰ্ডকে সৰ্বাধিক পুৰস্কাৰৰ পৰিমাণ ১ কোটি টকালৈ সলনি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে আৰু সেই অনুসৰি ধাৰাবাহিকখনৰ নাম সলনি কৰি ''কৌন বনেগা ক্ৰোৰপতি'' কৰা হয়।<ref name=":2">{{Cite web|title=How Rupert Murdoch saved KBC from being merely Kaun Banega Lakhpati|url=https://yahoo.com|website=Yahoo News|access-date=23 July 2020|archive-date=23 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723103745/https://yahoo.com|url-status=live}}</ref> বচ্চনে প্ৰথমতে কিছু দ্বিধাবোধ কৰিছিল যদিও পিছলৈ ইয়াত সন্মতি জনায়। ২০০০ চনৰ জুন মাহত মুম্বাইৰ ফিল্ম চিটীত ছেট নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ২০০০ চনৰ জুলাই মাহত ধাৰাবাহিকখন আৰম্ভ কৰা হয়। সেই সময়ত চেনেলটোৰ এক আমূল পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু ইয়াক ইংৰাজী-হিন্দী দ্বিভাষিক চেনেলৰ পৰা সম্পূৰ্ণ হিন্দী ভাষাৰ চেনেললৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ===প্ৰভাৱ=== ষ্টাৰ প্লাছত তিনিটা ছিজনৰ বাবে সম্প্ৰচাৰিত হোৱা এই ধাৰাবাহিকখন আছিল প্ৰথমটো অনুষ্ঠান যিয়ে চেনেলটোৰ দৰ্শকৰ সংখ্যা এক উচ্চ পৰ্যায়লৈ লৈ গৈছিল আৰু সেই সময়ৰ অন্যতম শীৰ্ষ হিন্দী জিইচি (GEC) শ্ব’ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Will Big B be able to do for Colors what he did for Star?|url=https://livemint.com|website=Live Mint|date=7 September 2009|access-date=30 May 2020|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117101321/https://livemint.com|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনৰ ২৭ এপ্ৰিলত দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অভিনেতা আৰু ভিভিআইপি সকলৰ দ্বাৰা জিকা ধনৰ পৰিমাণ অস্বাভাৱিকভাৱে অধিক হোৱাত সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি তদন্তৰ নিৰ্দেশ দিছিল। অৱশ্যে ষ্টাৰে এই কথা অস্বীকাৰ কৰি কয় যে, ''কেবিচি-২'' সম্পূৰ্ণৰূপে দক্ষতাৰ খেল আৰু ইয়াত প্ৰতিটো প্ৰশ্নৰ বাবে বুদ্ধিবৃত্তিৰ প্ৰয়োগ অপৰিহাৰ্য। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সোনকালেই এই গোচৰটো স্থগিত ৰাখে।<ref>{{Cite web|title=SC comes to the rescue of KBC|url=https://hindustantimes.com|website=Hindustan Times|date=4 May 2007|access-date=23 July 2020|archive-date=4 January 2024|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> ২০১০ চনত তৃতীয় ছিজনৰ পিছত অনুষ্ঠানটো ষ্টাৰ প্লাছৰ পৰা চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://m.hindustantimes.com/tv/kbc-moves-to-sony/story-sbiddpEibpCakjJKtfKseM.html|title=KBC moves to Sony|website=Hindustan Times|date=11 June 2010|access-date=23 January 2020|archive-date=4 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104072932/https://www.hindustantimes.com/tv/kbc-moves-to-sony/story-sbiddpEibpCakjJKtfKseM.html|url-status=live|archivedate=4 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240104072932/https://www.hindustantimes.com/tv/kbc-moves-to-sony/story-sbiddpEibpCakjJKtfKseM.html|deadurl=yes}}</ref> ===ৰেটিং=== প্ৰথম ছিজনৰ সামগ্ৰিক গড় ৰেটিং আছিল ১৪.১ টিভিআৰ (TVR), আনহাতে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ছিজনত ক্ৰমে ১১.১ আৰু ৬.৮ টিভিআৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Bachchan magic pays again for Sony|url=https://www.rediff.com/business/report/bachchan-magic-pays-again-for-sony/20101213.htm|website=Rediff.com|access-date=23 July 2020|archive-date=23 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723140242/https://www.rediff.com/business/report/bachchan-magic-pays-again-for-sony/20101213.htm|url-status=live}}</ref> প্ৰথম ছিজনটো আৰম্ভণিৰ সপ্তাহতে ২২% দৰ্শক আৰু ৮.৯৬ টিভিআৰৰ সৈতে আৰম্ভ হৈছিল আৰু অতি সোনকালেই ২০০০ চনৰ জুলাই মাহৰ অন্তিম সপ্তাহলৈ ই ৫৪% লৈ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত ই আটাইতকৈ বেছি চোৱা টেলিভিছন কাৰ্যসূচী হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ষ্টাৰ প্লাছক শীৰ্ষস্থানলৈ লৈ যায়। লগতে ই বলিউড অভিনেতা অমিতাভ বচ্চনৰ কেৰিয়াৰকো এক নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Kaun Banega Crorepati: Star TV's megahit game show sparks off its own mania|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20000828-kaun-banega-crorepati-star-tvs-megahit-game-show-sparks-off-its-own-mania-777933-2000-08-28|website=India Today|date=28 August 2000 |access-date=23 July 2020|archive-date=23 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723100548/https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20000828-kaun-banega-crorepati-star-tvs-megahit-game-show-sparks-off-its-own-mania-777933-2000-08-28|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Amitabh Bachchan: KBC redefined the Bachchan aura, KBC 11 tagline defines actor's 50-year-long career|url=https://www.hindustantimes.com/tv/amitabh-bachchan-kbc-redefined-the-bachchan-aura-kbc-11-tagline-defines-actor-s-50-year-long-career/story-OMTcAiH7NO9aWPdOwkFGaI.html|website=Hindustan Times|date=December 2019|access-date=23 July 2020|archive-date=23 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723100544/https://www.hindustantimes.com/tv/amitabh-bachchan-kbc-redefined-the-bachchan-aura-kbc-11-tagline-defines-actor-s-50-year-long-career/story-OMTcAiH7NO9aWPdOwkFGaI.html|url-status=live}}</ref> পৰৱৰ্তী সাত দিনত ৰেটিং ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাই ৯.৫৭, ১১, ১২.৬, ১২.৪, ১২.৯, ১৩.২ আৰু ১৪.৭ টিভিআৰ হয়।<ref>{{Cite web|title=Television ratings for KBC 3 out, it's mixed bag for Shah Rukh Khan, Amitabh Bachchan|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20070226-shah-rukh-khan-hosts-kbc-3-749159-2007-02-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728100448/https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20070226-shah-rukh-khan-hosts-kbc-3-749159-2007-02-26|archive-date=28 July 2020|website=India Today |date=26 February 2007 }}</ref> ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰলৈকে প্ৰায় ১০ টিভিআৰতকৈ অধিক ৰেটিং বাহাল ৰখাৰ পিছত, ডিচেম্বৰত ই ৮–৯ টিভিআৰলৈ আৰু ২০০১ চনৰ জানুৱাৰীত ৬–৭ টিভিআৰলৈ হ্ৰাস পায়। ২০০১ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত শেষ হোৱা সপ্তাহটোত ই ৭.২ টিভিআৰ লাভ কৰিছিল, যদিও সমগ্ৰ সময়ছোৱাত ই শীৰ্ষস্থান অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>{{Cite web|title=Overkill poser for Crorepati|url=https://www.telegraphindia.com/india/overkill-poser-for-crorepati/cid/936144|website=The Telegraph|access-date=23 July 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724105956/https://www.telegraphindia.com/india/overkill-poser-for-crorepati/cid/936144|url-status=live}}</ref> সেই সময়ত ধাৰাবাহিকখনে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক ২৭.১৩ টিভিআৰ ৰেটিং লাভ কৰিছিল ২০০০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত।<ref>{{Cite web|title=Life after KBC|url=https://www.telegraphindia.com/culture/style/life-after-kbc/cid/1552212|website=The Telegraph|access-date=28 July 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728102603/https://www.telegraphindia.com/culture/style/life-after-kbc/cid/1552212|url-status=live}}</ref> দ্বিতীয় ছিজনটো মুকলিৰ দিনা ১৯.৭৫ টিভিআৰৰ সৈতে শীৰ্ষস্থানত আছিল।<ref>{{Cite web|title=Big B magic works a second time too|url=https://www.financialexpress.com/archive/big-b-magic-works-a-second-time-too/135018/|website=The Financial Express|date=27 August 2005|access-date=28 July 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728133202/https://www.financialexpress.com/archive/big-b-magic-works-a-second-time-too/135018/|url-status=live}}</ref> ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ দৰ্শকৰ বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে, প্ৰিমিয়াৰৰ সময়ত মধ্যপ্ৰদেশত সৰ্বাধিক ৩৮ টিভিআৰ ৰেটিং পোৱা গৈছিল।<ref>{{Cite web|title=When 'KBC' did a Dviteeya ... !!|url=https://www.indiantelevision.com/special/y2k5/kbc_dviteeya.htm|website=Indian Television dot com|date=12 August 2005|access-date=28 July 2020|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809073121/https://www.indiantelevision.com/special/y2k5/kbc_dviteeya.htm|url-status=live}}</ref> শ্বাহৰুখ খানে আঁত ধৰা তৃতীয় ছিজনটোৱে অমিতাভ বচ্চনে আঁত ধৰা পূৰ্বৰ ছিজনবোৰৰ তুলনাত কম ৰেটিং লাভ কৰিছিল আৰু ই ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাইছিল। ২০০৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত ছিজনটো মুকলিৰ দিনা ২৩ নিযুত দৰ্শকৰ সৈতে ১২.৩৩ টিভিআৰ লাভ কৰিছিল, আনহাতে পৰৱৰ্তী দিনবোৰত ই ১০.৪৪ আৰু ৭.৩৬ টিভিআৰলৈ হ্ৰাস পায়।<ref name=":0"/> ২৫ জানুৱাৰীত ই ৯.২৪ টিভিআৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল যদিও ষ্টাৰ প্লাছৰ পূৰ্বৰ ছিজনবোৰৰ দৰে সফলতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।<ref name=":0" /> মুকলিৰ এসপ্তাহৰ পিছত ইয়াৰ কিছু উন্নতি ঘটে আৰু সোমবাৰৰ পৰা বৃহস্পতিবাৰলৈ ক্ৰমে ৮.৮, ৯, ৮.৪ আৰু ১০ টিভিআৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|title=KBC moves up in RATe race|url=https://economictimes.indiatimes.com/companies/kbc-moves-up-in-rate-race/articleshow/1590429.cms|website=The Economic Times|last1=Krishna|first1=Sonali|access-date=27 July 2020|archive-date=29 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429072838/https://economictimes.indiatimes.com/companies/kbc-moves-up-in-rate-race/articleshow/1590429.cms|url-status=live}}</ref> চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনত সম্প্ৰচাৰ হোৱা চতুৰ্থ ছিজনটোৱে ৬.২৪ টিভিআৰৰে আৰম্ভ কৰিছিল, আনহাতে আৰম্ভণিৰ সপ্তাহত ইয়াৰ গড় আছিল ৫.২ টিভিআৰ আৰু শেষত ই প্ৰায় ৪ টিভিআৰ গড় ৰেটিং লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|title=KBC 6 gets record registrations|url=https://www.business-standard.com/article/companies/kbc-6-gets-record-registrations-112053000064_1.html|newspaper=Business Standard India|date=30 May 2012|last1=Bhat|first1=Varada|access-date=4 January 2024|archive-date=27 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230427095504/https://www.business-standard.com/article/companies/kbc-6-gets-record-registrations-112053000064_1.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Will KBC 5 repeat last season's success? |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/will-kbc-5-repeat-last-seasons-success/ |newspaper=The Indian Express |access-date=27 July 2020 |archive-date=27 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727133950/https://indianexpress.com/article/news-archive/web/will-kbc-5-repeat-last-seasons-success/ |url-status=live }}</ref> পঞ্চম ছিজনটো ৫.২ টিভিআৰৰে আৰম্ভ হৈছিল আৰু সপ্তাহটোত গড় ৪.৫২ টিভিআৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=KBC opens to highest TRPs|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/KBC-opens-to-highest-TRPs/articleshow/9661737.cms|website=The Times of India|date=19 August 2011 |access-date=27 July 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125031232/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/KBC-opens-to-highest-TRPs/articleshow/9661737.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=KBC 5 continues to pull audiences ahead of other reality shows|url=https://www.business-standard.com/article/companies/kbc-5-continues-to-pull-audiences-ahead-of-other-reality-shows-111090100001_1.html|newspaper=Business Standard India|date=September 2011|last1=Mukherjee|first1=Sharmistha|access-date=28 July 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728131149/h}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় টেলিভিছন ধাৰাবাহিক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক]] s6cac5gqak46v46z9zpnwsakavscmxe 0 129396 647516 563830 2026-10-25T05:18:22Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647516 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | name = গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড | alternate_name = উত্তৰপাঠ, সদক-ই-আজম, শ্বাহ ৰহ-ই-আজম, বাদশ্বাহী সাদক, লং ৱাক{{efn|The road was known as ''[[Uttarapatha]]'' during the [[maurya Empire|Mauryan]] period (16th Century), ''Sadak-e-Azam'' or ''Shah Rah-e-Azam'' (The Great Road) during [[Sur Empire|Suri]] period (1540-1556 CE), as ''Badshahi Sadak'' (King's Road) during [[Mughal Empire|Mughal by Sher Shah]] period and as the ''Grand Trunk Road'' or ''Long Walk'' during the [[British Raj|British]] period.<ref name="UNESCO"/>}} | cities = কক্সৰ বজাৰ, চট্টগং, ফেনী, [[ঢাকা]], ৰাজশাহী, [[কলকাতা]], সাসাৰাম, মোগলচৰৈ, [[বাৰাণসী]], প্ৰয়াগৰাজ, কানপুৰ, আগ্ৰা, আলিগড়, বুলন্দশহৰ, [[দিল্লী]], গাজিয়াবাদ, শোণিত, পানীপাট, কৰ্ণাল, আম্বালা, লুধিয়ানা, জলন্ধৰ, [[অমৃতসৰ]], [[চণ্ডীগড়]], [[লাহোৰ]], গুজৰাণৱালা, ঝেলুম, ইছলামবাগ, ৰাৱালপিণ্ডি, পেছাৱৰ, জালালাবাদ, কাবুল | image = Grand Trunk Road - Chandan Nagar - Hooghly - 2013-05-19 7311.JPG | time_period = ১৬ শতিকা–বৰ্তমান | length_km = 3655 | length_ref = <ref name="theatlantic.com"/> | length_notes = | established = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ চনৰ আগতে–বৰ্তমান | history = মৌৰ্য, সুৰ, মোগল আৰু ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য | known_for = Trading | status = বৰ্তমান কাৰ্যক্ষম | significance = ভাৰত উপমহাদেশৰ ইতিহাস আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস | direction_a = East | terminus_a = টেকনাফ, [[বাংলাদেশ]] | direction_b = West | terminus_b = কাবুল, [[আফগানিস্তান]] | photo_notes = In [[Hugli-Chuchura|Hooghly]], India }} '''গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড''' {{en| Grand Trunk Road}} (পূৰ্বতে উত্তৰপাঠ, সদক-ই-আজম, শ্বাহ ৰাহ-ই-আজম, বাদশ্বাহী সাদক, আৰু লং ৱাক নামেৰে জনাজাত)<ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |access-date=26 December 2018 |archive-date=17 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117131142/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |url-status=live }}</ref> [[এছিয়া]]ৰ অন্যতম পুৰণি আৰু দীঘলীয়া প্ৰধান পথ। কমেও ২,৫০০ বছৰ ধৰি<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531124427/https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan |date=31 May 2019 }}</ref> ই মধ্য এছিয়াক ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৈতে সংযোগ কৰি আহিছে। ই [[ম্যানমাৰ]]ৰ সীমান্তত [[বাংলাদেশ]]ৰ টেকনাফৰ পৰা<ref>{{Cite news |url=http://www.dhakatribune.com/heritage/2014/dec/31/road-empires |title=A road to empires |last=Steel |first=Tim |date=1 January 2015 |newspaper=[[Dhaka Tribune]] |access-date=19 July 2016 |archive-date=11 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160211201821/http://www.dhakatribune.com/heritage/2014/dec/31/road-empires |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Cuisine-along-G-T-Road/articleshow/48969618.cms |title=Cuisine along G T Road |last=Jhimli Mukherjee Pandey |date=15 September 2015 |newspaper=[[The Times of India]] |location=Calcutta |access-date=19 July 2016 |archive-date=5 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105084522/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Cuisine-along-G-T-Road/articleshow/48969618.cms |url-status=live }}</ref> পশ্চিমে [[আফগানিস্তান]]ৰ কাবুললৈকে প্ৰায় ৩,৬৫৫ কিলোমিটাৰ (২,২৭১ মাইল)<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 |access-date=7 March 2017 |archive-date=7 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200907054858/https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |url-status=live |last1=Tayler |first1=Jeffrey }}</ref> বাংলাদেশৰ চিট্টাগং আৰু ঢাকা, [[কলিকতা]], [[কানপুৰ]], আগ্ৰা, আলিগড়, গাজিয়াবাদ, [[দিল্লী]], অমৃতসৰ, [[চণ্ডীগড়]], [[ভাৰত]]ৰ প্ৰয়াগৰাজ, আৰু লাহোৰ, ৰাৱালপিণ্ডি, আৰু পেছাৱাৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় [[পাকিস্তান]]।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times |issn=0362-4331 |access-date=19 July 2016 |archive-date=19 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819103029/http://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |url-status=live }}</ref><ref name="UNESCO"/> এই ঘাইপথটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত উত্তৰপাথা নামৰ প্ৰাচীন পথটোৰে <ref name="Vadime"/> গংগাৰ মুখৰ পৰা ভাৰতৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তলৈকে বিস্তৃত হৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অশোকৰ অধীনত এই পথটোৰ অধিক উন্নতি সাধন কৰা হয়। পুৰণি পথটো শ্বেৰ শ্বাহ ছুৰীয়ে সোণাৰগাঁও আৰু ৰোহতাছলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> মাহমুদ শ্বাহ দুৰানীৰ দিনত এই পথটোৰ আফগান অংশ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– |id=GGKEY:GQWKH1K79D6 }}</ref><ref name="Vadime"/> ১৮৩৩ চনৰ পৰা ১৮৬০ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছৰ সময়ছোৱাত এই পথটো যথেষ্ট পৰিমাণে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[[David Arnold (historian)]]; Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages [https://books.google.com/books?id=3gk5j2u5AnUC&pg=PA106 p. 106]</ref> যুগ যুগ ধৰি এই পথটোৱে অঞ্চলটোৰ অন্যতম মূল বাণিজ্যিক পথ হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ভ্ৰমণ আৰু ডাক যোগাযোগ দুয়োটাতে সুবিধা কৰি দিছিল। গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড এতিয়াও ভাৰত উপমহাদেশৰ পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, পথৰ কিছু অংশ বহল কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1995 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |url=https://archive.org/details/grandtrunkroadpa00sing |url-access=registration |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref> এই পথটো বৰ্তমানৰ N1, Feni (চট্টগ্ৰামৰ পৰা ঢাকা), N4 আৰু N405 (ঢাকাৰ পৰা ছিৰাজগঞ্জ), N507 (Sirajganj to Natore) আৰু N6 (Natare to Rajshahi ভাৰতৰ পূৰ্ণিয়া দিশে; ৪৪ (আগ্ৰাৰ পৰা নতুন দিল্লী, পানীপাট, কৰ্ণাল, আম্বালা আৰু লুধিয়ানা হৈ জালন্ধাৰলৈ) আৰু ৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (জলন্ধাৰৰ পৰা আটৰীলৈ, ভাৰতৰ অমৃতসৰলৈ পাকিস্তানৰ লাহোৰৰ দিশে) ৱাগাহ হৈ এন-৫ (লাহোৰ, গুজৰাণৱালা, গুজৰাট, লালামুছা, খৰিয়ান, ঝেলুম, ৰাৱালপিণ্ডি, পেছাৱাৰ আৰু খাইবাৰ পাছ হৈ আফগানিস্তানৰ জালালাবাদৰ ফালে) আৰু এএইচ১ (টৰখাম-জালালাবাদৰ পৰা কাবুললৈ) আফগানিস্তানত। ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== বৌদ্ধ সাহিত্য আৰু মহাভাৰতৰ দৰে ভাৰতীয় মহাকাব্যত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ আগতেই গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোডৰ অস্তিত্বৰ কথা উল্লেখ আছে আৰু ইয়াক উত্তৰপাথা বা "উত্তৰ পথ" বুলি কোৱা হৈছিল। এই পথটোৱে ভাৰতৰ পূব অঞ্চলক মধ্য এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল, যিটো খোৰাছান পথৰ শেষ বিন্দু আছিল।<ref>{{Cite book |last=Sanjeev |first=Sanyal |url=https://books.google.com/books?id=Uv_iDQAAQBAJ |title=Land of the Seven Rivers: A Brief History of India's Geography |pages=72–73,103 |date=15 November 2012 |publisher=Penguin Random House India Private Limited |isbn=9788184756715 |language=en }}</ref> ===মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য=== ===ছুৰি আৰু মোগল সাম্ৰাজ্য=== ===ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য=== ===ভাৰত গণৰাজ্য=== ভাৰতৰ ঐতিহাসিক পথৰ কাষৰ ঠাইৰ এটা গোটক ২০১৫ চনত [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ আংশিক তালিকাত "উত্তৰাপাঠ, বাদশাহি সাদক, সদক-ই-আজম, বানহো, গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোডৰ কাষৰ স্থান" শীৰ্ষক নামেৰে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="UNESCO"/> গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোডৰ ভাৰতীয় অংশই ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৯, ১১২ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু ৪৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে মিলিত হয়। মনোবিজ্ঞানীসকলে কেতিয়াবা জিটি ৰোডৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটোক "জিটি ৰোড বেল্ট" বুলিও কয়, যাক কেতিয়াবা নিৰ্বাচনৰ প্ৰেক্ষাপটত [[গুজৰাট]] ৰোড বুলিও কোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, [[হাৰিয়ানা]]ত নিৰ্বাচনৰ সময়ত আম্বলাৰ পৰা শোনিপাটলৈকে জিটি ৰোডৰ দুয়োকাষে থকা অঞ্চলটোক ২৮টা বিধানসভা সমষ্টি থকা আৰু কোনো এটা জাতি বা সম্প্ৰদায়ৰ আধিপত্য নথকা অঞ্চলটোক "হাৰিয়ানাৰ জিটি ৰোড বেল্ট" বুলি কোৱা হয়।<ref name=GTr1>NuNu [https://www.hindustantimes.com/chandigarh/bjp-on-a-strong-footing-in-northern-districts/story-IyOgq3jDxR12VL2SYsaT3I.html BJP on a strong footing in northern districts], ''Hindustan Times'', 30 March 2016.</ref><ref name=pse1>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-assembly-elections-bjp-counts-on-strategy/articleshow/71461872.cms Haryana assembly elections: BJP counts on strategy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191105022701/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-assembly-elections-bjp-counts-on-strategy/articleshow/71461872.cms |date=5 November 2019 }}, ''The Times of India'', 6 October 2019.</ref> ===ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ পাকিস্তান=== ==চহৰৰ মাজৰ দূৰত্বৰ গাইড== গুগল মেপৰ মতে দূৰত্ব গণনা কৰা হয়। * টেকনাফ-ঢাকা-কলকাতা = ৭৭৮ কিলোমিটাৰ (৪৮৩ মাইল) * কলকাতা-বাৰানসী-দিল্লী = ১,৫৬২ কিলোমিটাৰ (৯৭১ মাইল) * দিল্লী-ৱাগাহ সীমান্ত = ৪৬২ কিলোমিটাৰ (২৮৭ মাইল) * ৱাগাহ সীমান্ত-ৰাৱালপিণ্ডি-লাণ্ডি কোটাল = ৬১৩ কিলোমিটাৰ (৩৮১ মাইল) * লেণ্ডি কোটাল-কাবুল = ২৪০ কিলোমিটাৰ (১৫০ মাইল) ==চিত্ৰ== <gallery> File:Kos minar,tirawadi,karnal.JPG|ভাৰতৰ শোণিতাত জিটি পথৰ কাষত মোগল যুগৰ কোছ মিনাৰ File:7518uttar pradesh09-ghaziabad09-grand trunk road09-1200.jpg|ভাৰতৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ত গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড File:GTRoadBarkatha.jpg|ভাৰতৰ বৰ্হীৰ ওচৰৰ জিটি ৰোড File:G.T road towards Burdwan from Hooghly 07.jpg|হুগলীৰ পৰা বুৰ্ডৱান অভিমুখে গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড File:University of Engineering and Technology on Grand Trunk Road in Lahore.jpg|পাকিস্তানৰ [[লাহোৰ]]ত জিটি ৰোড File:Gujranwala GT Road Overcast.jpg|পাকিস্তানৰ গুজৰাণৱালাৰ জিটি পথ File:Jhelum River Bridge.JPG|[[ঝেলুম নদী|জেলুম নদী]]ৰ ওপৰৰ জিটি ৰোড, পাকিস্তান File:Original GT Road between Margalla and kala Chitta.JPG|[[মাৰ্গালা পাহাৰ]]ৰ মাজেৰে [[কালা চিত্ত ৰেঞ্জ]], পাকিস্তানলৈ যোৱা মূল জিটি পথ File:Nekka Margalla.JPG|নতুনকৈ পুনৰ প্ৰান্তিককৃত জিটি ৰোড [[মাৰ্গালা হিলছ]]ৰ আটাইতকৈ পশ্চিম বিন্দুৰ পৰা [[কালা চিত্ত ৰেঞ্জ]], পাকিস্তানলৈ পাৰ হৈ গৈছে File:Gridlock on the Kabul Jalalabad Highway (5300814706).jpg|[[কাবুল–জালালাবাদ ৰোড]], আফগানিস্তান, জিটি ৰোডৰ আটাইতকৈ পশ্চিম অংশ। File:Jalalabad Road 2.jpg|আফগানিস্তানৰ কাবুল–জালালাবাদ পথৰ মাউণ্টেন পাছ </gallery> ==টোকা== {{reflist|group=টোকা}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তান]] [[শ্ৰেণী:আফগানিস্তান]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 2zn1co4r33yhoz0v3j785koo9ylrwnv 0 131365 647296 577088 2026-10-24T16:47:57Z Dipankar Das 36094 added [[Category:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]] using [[WP:HC|HotCat]] 647296 wikitext text/x-wiki '''পুৰুষ''' ([[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: पुरुष; IAST: ''Puruṣa'') [[হিন্দু দৰ্শন]]ৰ এক জটিল আৰু বহুস্তৰীয় ধাৰণা, যাৰ অৰ্থ মুখ্যতঃ পূৰ্ব [[বৈদিক কাল|বৈদিক যুগ]]ৰ পৰা [[উপনিষদ্‌|ঔপনিষদিক]] যুগলৈ, আৰু তাৰ পাছতো লাহে লাহে সলনি আৰু বিস্তাৰিত হৈ আহিছে।<ref name="amalinar">Angelika Malinar, “Hindu Cosmologies”, in Jessica Frazier (ed.), ''A Continuum Companion to Hindu Studies'', p. 67</ref> কোনো কোনো উৎসত পুৰুষ “বিশ্বমানৱ” বা “ব্ৰহ্মাণ্ডীয় সত্তা”, আন দৰ্শনত “আত্ম" বা "স্ব”, আকৌ আন দৰ্শনত “শুদ্ধ সচেতনতা” বা “সৰ্বব্যাপী চৈতন্য” আদি ভিন্ন অৰ্থত এই শব্দ ব্যৱহৃত হোৱা দেখা যায়।<ref>Encyclopædia Britannica (2013), “Purusha”</ref><ref name="kpotter">Karl Potter (2002), ''Presuppositions of India’s Philosophies'', pp. 105–109</ref> এই বহুত্বই পুৰুষ শব্দটোক কেৱল এক “সংজ্ঞা” নহয়, বৰং হিন্দু চিন্তাধাৰাৰ ভিন্ন পথসমূহক সংযোগ কৰা এক প্ৰধান সূতাৰ দৰে ধাৰণা যেন কৰি তোলে। == সাধাৰণ অৰ্থ আৰু ধাৰণাৰ বৈচিত্ৰ্য == [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ বিভিন্ন দৰ্শনৰ মাজত “পুৰুষ”ৰ সংজ্ঞা সম্পূৰ্ণ বেলেগ বেলেগ।<ref name="amalinar" /> কোনো কোনো [[হিন্দু ঈশ্বৰবাদ|ঈশ্বৰবাদী]] পৰম্পৰাত পুৰুষক একাধিক ব্যাখ্যাৰে বুজোৱা দেখা যায়। কিছু পৰম্পৰাত বুদ্ধি বা [[অহংকাৰ (ভাৰতীয় দৰ্শন)|অহংকাৰ]]কো “পুৰুষ” বোলা হয় বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="amalinar" /> সেয়ে পুৰুষ মানে কেতিয়াবা “সচেতন নীতি”, কেতিয়াবা “বিশ্বাত্মা”, কেতিয়াবা “সাক্ষী-চৈতন্য”, আৰু কেতিয়াবা “দেহত অৱস্থিত আত্মা”। উৎস আৰু পৰিপেক্ষৰ ওপৰতেই ই নিৰ্ভৰ কৰে। হিন্দু দৰ্শনত [[প্ৰকৃতি (ভাৰতীয় দৰ্শন)|প্ৰকৃতি]] (পৰিবৰ্তনশীল বস্তুগত-মানসিক জগত)ৰ পটভূমিত যি নিত্য, আকাৰহীন, অবিনাশী, আৰু সৰ্বব্যাপী নীতি বা চেতনা “সাক্ষী” হৈ থাকে, সেই দিশটোক বহু পৰম্পৰাত পুৰুষ আখ্যা দিয়া হয়।<ref name="kpotter" /> এই অৰ্থত পুৰুষ “পৰিবৰ্তনৰ মাজত অপৰিৱৰ্তন”, আৰু “ঘটনাৰ মাজত নীৰৱ সাক্ষী”, যি প্ৰকৃতিত কাৰণ-কাৰ্য, বিকাশ, পৰিবৰ্তন ঘটি থাকিবলৈ এক প্ৰকাৰৰ “চেতন-পোহৰ” যোগায় বুলি ব্যাখ্যা পোৱা যায়।<ref name="tbernard">Theos Bernard (1947), ''The Hindu Philosophy'', pp. 69–72</ref> == বৈদিক পটভূমি == বৈদিক যুগত পুৰুষ ধাৰণাটো [[হিন্দু সৃষ্টিতত্ত্ব|সৃষ্টিতত্ত্ব]]ৰ এক অন্যতম কাহিনীৰ অংশ আছিল।<ref name="kklostermair">Klaus K. Klostermair (2007), ''A Survey of Hinduism'', 3rd ed., pp. 87–88</ref> [[ঋকবেদ|ঋগ্বেদ]]ত পুৰুষক এনে এক মহাসত্তা ৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]]সকলৰ [[যজ্ঞ]]ত নিজেই আহুতি হয়, আৰু সেই যজ্ঞ-আহুতিৰ পৰা জগতৰ বিভিন্ন জীৱ-জগত, মানৱসমাজ আদিৰ সৃষ্টি হয়।<ref name="kklostermair" /> ঋগ্বেদীয় বাক্য “পুৰুষেই অতীত আৰু ভবিষ্যত সকলো” ধৰণৰ বৰ্ণনাই পুৰুষক এক বিশ্বব্যাপী আচ্ছাদিত সত্য বুলি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web|title=Rig Veda 10.90 (Puruṣa Sūkta)|url=http://www.sacred-texts.com/hin/rigveda/rv10090.htm}}</ref> === বৰ্ণ-বৰ্ণনা সন্দৰ্ভত বিতৰ্ক === ঋগ্বেদৰ “[[পুৰুষসূক্ত]]”ত পুৰুষৰ দেহৰ ভিন্ন অংশৰ পৰা সমাজৰ ভিন্ন [[বৰ্ণ ব্যৱস্থা|বৰ্ণ]] জন্ম হোৱা বুলি এক প্ৰসিদ্ধ বৰ্ণনা আছে। কিন্তু এই অংশটোক লৈ আধুনিক বিশ্লেষনত বিতৰ্ক আছে। কোনো কোনো পণ্ডিতে ভাষা-ছন্দ-শৈলীৰ ফালৰ পৰা ইয়াক বহু পলমকৈ কৰা সংযোজন বুলি সন্দেহ কৰিছে, আৰু কোনো কোনো পাণ্ডুলিপিত এই সূক্তৰ অনুপস্থিতি দেখা যায় বুলি কোৱা হয়।<ref>Colebrooke, ''Miscellaneous Essays'', Vol. 1, footnote p. 309</ref><ref>Müller (1859), ''A History of Ancient Sanskrit Literature'', pp. 570–571</ref><ref>N. Jabbar (2011), ''Historiography and Writing Postcolonial India'', pp. 149–150</ref> == উপনিষদসমূহত == [[উপনিষদ্‌|উপনিষদ]]সমূহত পুৰুষ ধাৰণাই বৈদিক "ব্ৰহ্মায়ণ্ডীয় ব্যক্তি”ৰ পৰা আঁতৰি আহি এক অধিক বিমূৰ্ত আত্ম-তত্ত্বত পৰিণত হয়।<ref name="amalinar2">Angelika Malinar, “Hindu Cosmologies”, in Jessica Frazier (ed.), ''A Continuum Companion to Hindu Studies'', p. 67</ref><ref name="kklostermair2">Klaus K. Klostermair (2007), ''A Survey of Hinduism'', 3rd ed., pp. 87–88</ref> কেতিয়াবা পুৰুষক [[ব্ৰহ্ম]]ৰ সৈতে সমাৰ্থক বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref name="amalinar2" /> এই ৰূপত পুৰুষ “শৰীৰ-মন-শ্বাস”ৰ ঊৰ্ধত, জন্ম-মৃত্যুৰ ঊৰ্ধত, আৰু বৰ্ণনাৰ ঊৰ্ধত (ভাষাৰ ঊৰ্ধত) এক নিত্য চৈতন্য। [[মুণ্ডক উপনিষদ]]ত পুৰুষক “শৰীৰহীন, বাহিৰ-ভিতৰ সকলোতে ব্যাপ্ত, জন্মহীন” আদি শব্দৰে বৰ্ণনা কৰাৰ উদ্ধৃতিও আছে।<ref name="kklostermair2" /> উপনিষদৰ পৰিকাঠামোত “প্ৰকৃতি”ক পৰিবৰ্তনশীল বস্তুগত বাস্তৱ আৰু “পুৰুষ”ক অপৰিবৰ্তনশীল নীতি বুলি বিভেদ ব্যাখ্যা আছে।<ref name="kpotter2">Karl Potter (2002), ''Presuppositions of India’s Philosophies'', pp. 105–109</ref><ref name="tbernard2">Theos Bernard (1947), ''The Hindu Philosophy'', pp. 69–72</ref> এই ভেদৰ ভিতৰতেই কাৰণ-কাৰ্য, বিকাশ, আৰু জগতৰ গতি-বিধি “কিয়” সম্ভৱ, সেই তত্ত্বগত কাৰণ কিছুমান আলোচনা কৰা হয়।<ref name="tbernard2" /> == সাংখ্য আৰু যোগ দৰ্শনত == পুৰুষ আৰু প্ৰকৃতিৰ দ্বৈত বিশ্লেষণ [[সাংখ্য দৰ্শন]]ৰ এক মূল বৈশিষ্ট্য। সাংখ্য দৰ্শনত পুৰুষ হ’ল শুদ্ধ সচেতনতা। নিষ্ক্ৰিয়, অপৰিৱৰ্তনশীল, অনাসক্ত, আৰু একাধিক বুলি ধৰা হয় পুৰুষক।<ref>John A. Grimes (1996), ''A Concise Dictionary of Indian Philosophy'', pp. 250–251</ref> সাংখ্যত জীৱন-অভিজ্ঞতা, জগত-প্ৰক্ৰিয়া আদিৰ জন্ম হয় পুৰুষ আৰু প্ৰকৃতিৰ সংযোগ-সম্পৰ্কত।<ref name="kpotter2" /> [[যোগ দৰ্শন|যোগ দৰ্শনে]]ও পুৰুষ-প্ৰকৃতি দ্বৈত বাস্তৱক কেন্দ্ৰ কৰি [[মুক্তি]]ৰ পথ বৰ্ণনা কৰে, আৰু ব্যক্তিগত পুৰুষৰ উপৰিও এক “বিশেষ পুৰুষ”, [[ঈশ্বৰ]]ৰ ধাৰণাৰ কথাও যোগসূত্ৰৰ ভাষ্য-পৰম্পৰাত উল্লিখিত।<ref>Yoga Sūtras II.24</ref> ঈশ্বৰৰ উল্লেখ এনেদৰে সাংখ্য দৰ্শনত নাই। এই বিশেষ পুৰুষৰ অস্তিত্ব সাংখ্য আৰু যোগ দৰ্শনৰ এক বিশেষ পাৰ্থক্য। দুয়ো ধাৰাই মোক্ষ বা [[কৈবল্য]]ৰ পথত “পুৰুষ-সাক্ষাৎকাৰ” বা “পুৰুষ-জ্ঞান”ক মৌলিক ধাৰণা হিচাপে গণ্য কৰে।<ref>Angelika Malinar, in Frazier (ed.), pp. 78–79</ref> == পুৰাণ আৰু বেদান্তৰ ধাৰণা == [[পুৰাণ]]সমূহত কেতিয়াবা [[বিষ্ণু]]ক “সৰ্বোচ্চ পুৰুষ” বুলি আৰু কেতিয়াবা [[শিৱ]]ক “সৰ্বোচ্চ পুৰুষ” বুলি অভিহিত কৰা পৰম্পৰা দেখা যায়।<ref>Steven Rosen (2006), ''Essential Hinduism'', p. 57</ref> [[শ্ৰীমদ্ভগৱতগীতা|ভগৱদ্গীতা]]তো “পুৰুষ” শব্দটো বহু স্থানত সৰ্বোচ্চ সত্তা বা [[ভগৱান]] অৰ্থেৰে ব্যৱহৃত হৈছে, আৰু ক্ষৰ-অক্ষৰ-উত্তমপুৰুষ আদি বিভাজনো দেখা যায়।<ref>Nicholas Sutton (2016), ''Bhagavad-Gita'', pp. 133, 157, 225</ref> [[ব্ৰহ্মসূত্ৰ]]ত “চকুত দেখাৰ ভিতৰত যি পুৰুষ” সেই “সৰ্বোচ্চ আত্মা” বুলি ব্যাখ্যা কৰা এক প্ৰসিদ্ধ সূত্ৰ-আলোচনাও আছে।<ref>Thibaut (trans.), ''The Vedānta-Sūtras'', Brahma Sūtra 1.2.13</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]] oyy3hn96env4526ifihcccy18e6cxrj 0 131384 647445 594426 2026-10-24T21:11:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647445 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ছমী আলী |native_name = سومی علی |image = Somy Ali in London.png |caption = ২০২২ চনত আলী |birth_place = [[কৰাচী]], সিন্ধ, [[পাকিস্তান]] |birth_date = {{Birth date and age|df=y|1976|03|25}} |occupation = অভিনেত্ৰী, No More Tears USA-ৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু অধ্যক্ষা<ref>Rachana Srivastava [https://timesofindia.indiatimes.com/No-More-Tears-An-NGO-to-Help-the-Abused/articleshow/7600480.cms 'No More Tears'- An NGO to Help the Abused] The Times of India (1 March 2011)</ref> |education = {{plainlist| * কানেক্টিকাট স্কুল অৱ ব্ৰডকাষ্টিং * মায়ামি বিশ্ববিদ্যালয় (এৰি গৈছিল)}} |alma_mater = {{plainlist| * নোভা ছাউথইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (BS) * নিউয়ৰ্ক ফিল্ম একাডেমী (MFA)}} |partner = [[ছলমান খান]] (১৯৯১–১৯৯৯)<ref>{{cite web |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/revealed-what-did-somy-ali-learn-from-salman-khan |title=Revealed! What did Somy Ali learn from Salman Khan?}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-somy-ali-opens-up-on-ex-beau-salman-khan-says-it-is-healthier-for-me-to-not-be-in-touch-with-him-2901247 |title=Somy Ali opens up on ex-beau Salman Khan, says 'it is healthier for me to not be in touch with him' |website=DNA India |accessdate=26 November 2022}}</ref> |party = ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টি<ref>{{Cite web |url=https://voterrecords.com/voter/6578549/somy-ali |title=Somy Ali from Miami, Florida &#124; VoterRecords.com |website=voterrecords.com |accessdate=26 November 2022}}</ref> }} '''ছমী আলী''' ([[উৰ্দু]]: سومی علی; জন্ম ২৫ মাৰ্চ ১৯৭৬)<ref name=ht1>Singh, Prashant (30 April 2012) [https://web.archive.org/web/20120502090311/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Tabloid/Salman-helps-Somy-Ali-s-charity-foundation/Article1-848302.aspx Salman helps Somy Ali's charity foundation]. ''Hindustan Times''</ref> এগৰাকী পাকিস্তানী-আমেৰিকান অভিনেত্ৰী, লেখিকা, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, মডেল আৰু সমাজকৰ্মী, যিয়ে বলিউড চলচ্চিত্ৰত কাম কৰিছে।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/exclusive-interview-somy-ali-i-was-always-a-misfit-in-the-film-industry/articleshow/80738962.cms |title=EXCLUSIVE INTERVIEW: Somy Ali: I was always a misfit in the film industry |website=The Times of India |last1=Rege |first1=Harshada}}</ref> তেওঁ ২০০৭ চনৰপৰা “ন' ম'ৰ টিয়েৰ্চ” নামৰ এটা অলাভজনক সংস্থা পৰিচালনা কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.nmtproject.org |title=No More Tears Project &#124; We're working every day to assist victims of domestic violence and human trafficking |publisher=Nmtproject.org |access-date=4 October 2011 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005070012/http://www.nomoretearsusa.org/ |archive-date=5 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111005070012/http://www.nmtproject.org/ |archivedate=5 October 2011 |deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== আলী ১৯৭৬ চনৰ ২৫ মাৰ্চ তাৰিখে [[পাকিস্তান]]ৰ সিন্ধ প্ৰদেশৰ [[কৰাচী]]ত এটা সমৃদ্ধ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="aventuramagazine.com">{{cite web |url=https://aventuramagazine.com/somy-ali-is-a-one-woman-army/ |title=Somy Ali is a One-Woman Army |date=26 January 2019}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ তেহমিনা ইৰাকী বংশোদ্ভূত আৰু পিতৃ মাদাদ আলী মাদান মূলতঃ ভাৰতৰ বোম্বেৰ। ৯ বছৰ বয়সলৈকে তেওঁ কৰাচীৰ কনভেণ্ট অৱ জিজাছ এণ্ড মেৰী বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ মাতৃ আৰু ভাতৃৰ সৈতে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ দক্ষিণ ফ্লোৰিডালৈ গুচি যায়।<ref>{{cite web |url=https://www.somyali.com/biography |title=Somy Ali :: Biography |access-date=18 June 2022 |archive-date=3 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403112539/https://www.somyali.com/biography |url-status=usurped |archivedate=3 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180403112539/https://www.somyali.com/biography |deadurl=yes }}</ref> এটা সাক্ষাৎকাৰত আলীয়ে প্ৰকাশ কৰে যে কৰাচীত বাস কৰাৰ সময়ছোৱাত ৫ আৰু ৯ বছৰ বয়সত তেওঁ গৃহকৰ্মচাৰীৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ চিকাৰ হৈছিল। দক্ষিণ ফ্লোৰিডালৈ গুচি যোৱাৰ পাছত ১৪ বছৰ বয়সত মিয়ামিত ১৭বছৰীয়া এজন ল’ৰাৰদ্বাৰা ধৰ্ষিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.peepingmoon.com/exclusive-news/news/53991/PeepingMoon-Exclusive-I-was-sexually-abused-at-the-age-of-and-was-raped-at-Somy-Ali.html |title=PeepingMoon Exclusive: I was sexually abused at the age of 5 and 9; was raped at 14 - Somy Ali |website=peepingmoon.com/ |date=11 January 2019 |accessdate=26 November 2022}}</ref><ref name="aventuramagazine.com"/> তেওঁৰ মাতৃও পাকিস্তানত গৃহ হিংসাৰ চিকাৰ হৈছিল, যি ঘটনা তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃয়ে প্ৰত্যক্ষ কৰিব লগা হৈছিল।<ref name="aventuramagazine.com"/><ref>{{cite web |url=https://www.azureazure.com/philanthropy/somy-ali-empowering-victims-abuse/ |title=Somy Ali: Empowering Victims of Abuse |date=2 November 2017}}</ref> বিদ্যালয় এৰি দিয়াৰ পাছত আলীয়ে পিতৃক বুজাই ১৬ বছৰ বয়সত ভাৰতৰ [[মুম্বাই]]লৈ যায়। কৈশোৰকালৰ প্ৰেৰণা তথা [[বলিউড]] অভিনেতা ছলমান খানে তেওঁক এই সিদ্ধান্ত ল’বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।<ref name="aventuramagazine.com"/> মুম্বাইত থাকোঁতে তেওঁ মডেলিং প্ৰকল্পত জড়িত হয় আৰু হিন্দী চলচ্চিত্ৰতো অভিনয় কৰে। ১৯৯১ চনৰপৰা ১৯৯৮ চনৰ ভিতৰত তেওঁ বলিউডৰ শীৰ্ষ অভিনেতাসকলৰ সৈতে প্ৰধান নায়িকা হিচাপে দহখন চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name=ht1/> পাছত তেওঁ ফ্লোৰিডালৈ উভতি যায় আৰু জি.ই.ডি. লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ফ্লোৰিডাৰ ডেভীত অৱস্থিত নোভা ছাউথইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ত মনোবিজ্ঞান বিষয়ত অধ্যয়ন কৰি দুবছৰৰ ভিতৰতে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="aventuramagazine.com"/> তেওঁ সাংবাদিকতা আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণতো আগ্ৰহী হয়। তাৰ পিছত তেওঁ মায়ামি বিশ্ববিদ্যালয়ত সম্প্ৰচাৰ সাংবাদিকতা, মনোবিজ্ঞান আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভৰ বাবে অধ্যয়ন কৰে। পিছলৈ তেওঁ নিউয়ৰ্ক ফিল্ম একাডেমীত অধ্যয়ন কৰি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ, পৰিচালনা, চিত্ৰনাট্য ৰচনা আৰু সম্পাদনা বিষয়ত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰকল্পসমূহৰ ভিতৰত গৰ্ভপাত, গৃহ হিংসা আৰু কিশোৰ আত্মহত্যা বিষয়ক চুটি চলচ্চিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। পিছলৈ তেওঁ ফ্লোৰিডাৰ কানেক্টিকাট স্কুল অৱ ব্ৰডকাষ্টিংত অধ্যয়ন কৰি ২০০৪ চনত সম্প্ৰচাৰ সাংবাদিকতাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰে।<ref name="bio">{{cite web |url=http://www.somyali.com/biography |title=Journalist and Model – Official Website |publisher=Somy Ali |access-date=4 October 2011 |archive-date=14 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140614154929/http://somyali.com/biography |url-status=usurped |archivedate=14 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140614154929/http://somyali.com/biography |deadurl=yes }}</ref> ==কেৰিয়াৰ== আলী দক্ষিণ এছিয়াত নাৰী অধিকাৰ বিষয়ক কামৰ সৈতে জড়িত হয়। তেওঁ ধৰ্ষণ আৰু গৃহ হিংসাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ দুখ-কষ্ট জনসাধাৰণৰ মাজত উন্মোচন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰি আহিছে। আলীয়ে ধৰ্ষণৰ ভুক্তভোগী শাজিয়া খালিদ, ছোনিয়া নাজ আৰু মুখতাৰান মাইৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ লিখিছে। আলীৰ মতে, “মোৰ লক্ষ্য হৈছে এই সকলো নাৰীক সহায় কৰা আৰু মোৰ দেশত তথা বিশ্বজুৰি প্ৰতিজন ছোৱালী/মহিলাই শিক্ষা লাভ কৰিব পাৰে আৰু তেওঁলোকৰ মৌলিক মানৱ অধিকাৰ লাভ কৰে সেয়া নিশ্চিত কৰা।” বলিউডত কৰা তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰপৰা আহৰণ হোৱা আয় আৰু তেওঁৰ আৰম্ভ কৰা টি-শাৰ্ট শৃংখলাৰ বিক্ৰীৰ আয় ২০০৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা তেওঁৰ অলাভজনক সংস্থা “ন' ম'ৰ টিয়েৰ্চ”ৰ বাবে অনুদান সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.robbscelebrityoopsfree.com/somy-ali-helps-domestic-violence-victims.html |title=Somy Ali helps domestic violence victims – Robbs Celebrity OOPs Free Celebrity News |publisher=Robbscelebrityoopsfree.com |date=28 September 2010 |access-date=4 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425044357/http://www.robbscelebrityoopsfree.com/somy-ali-helps-domestic-violence-victims.html |archive-date=25 April 2012 |url-status=dead |archivedate=25 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120425044357/http://www.robbscelebrityoopsfree.com/somy-ali-helps-domestic-violence-victims.html |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনত আলীক “ন' ম'ৰ টিয়েৰ্চ” সংস্থাৰ সৈতে কৰা কামৰ বাবে আমেৰিকান ইমিগ্ৰেচন কাউন্সিলৰপৰা “আমেৰিকান হেৰিটেজ এৱাৰ্ড” প্ৰদান কৰা হয়। ১৫ এপ্ৰিল ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰপতি জৰ্জ এইচ. ডব্লিউ. বুশে তেওঁক “দ্য ডেইলী পইণ্ট অৱ লাইট এৱাৰ্ড” প্ৰদান কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি বাৰাক ওবামাই “নেচনেল ডমেষ্টিক ভায়'লেঞ্চ মাহ – এ প্ৰক্লেমেশন”ৰ জৰিয়তে তেওঁক সন্মান জনায়। ২০১৩ চনত ছমী আলী “ল'অৰিয়েল উমেন অৱ ৱৰ্থ এৱাৰ্ড”ৰো প্ৰাপক আছিল।<ref>{{cite web |last=Landry |first=Julie |url=http://www.miamiherald.com/2011/05/15/2226069/somy-ali-honored-for-helping-immigrant.html |date=15 May 2011 |title=Somy Ali honored for helping immigrant women – Plantation |work=Miami Herald |access-date=4 October 2011}}{{Dead link|date=April 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২১ চনত আলী আৰু তেওঁৰ অলাভজনক সংস্থা “ন' ম'ৰ টিয়েৰ্চ”ক ডিস্কাভাৰী+ৰ তথ্যচিত্ৰ-ধাৰাবাহিক ''ফাইট ওৰ ফ্লাইট''ত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.distractify.com/p/somy-ali-fight-or-flight-discovery |title=Somy Ali Illustrates the Horrors of Sex Trafficking and Abuse in 'Fight or Flight' (EXCLUSIVE) |date=17 March 2022}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৯১ চনৰপৰা ১৯৯৯ চনলৈকে তেওঁ [[ছলমান খান]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Sallu-s-ex-Somy-Ali-finally-speaks-up/Article1-680772.aspx |title=Sallu's ex Somy Ali finally speaks up |date=4 April 2011 |website=Hindustan Times |access-date=13 February 2026 |archivedate=11 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711153652/http://www.hindustantimes.com/Sallu-s-ex-Somy-Ali-finally-speaks-up/Article1-680772.aspx |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৯ চনত তেওঁ দক্ষিণ ফ্লোৰিডালৈ উভতি যায়। ২০২৪ চনত তেওঁ প্ৰকাশ কৰে যে সম্পৰ্কটো অবিশ্বস্ততাৰ অভিযোগৰ বাবে শেষ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/somy-ali-claims-her-relationship-with-salman-khan-ended-due-to-his-infidelity-abuse-physically-and-verbally-abused-on-a-daily-basis-9654032/ |title=Somy Ali claims her relationship with Salman Khan ended due to his infidelity, abuse|date=5 November 2024 |publisher=Indian Express}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা== * ''কৃষণ অৱতাৰ'' (১৯৯৩), ছোনিয়া ৰাৱতৰ চৰিত্ৰত * ''অন্থ'' (১৯৯৪), প্ৰিয়াৰ চৰিত্ৰত * ''য়াৰ গদ্দাৰ'' (১৯৯৪), শশীৰ চৰিত্ৰত * ''তীসৰা কৌন?'' (১৯৯৪), প্ৰিয়ংকাৰ চৰিত্ৰত * ''আও প্যাৰ কৰে'' (১৯৯৪), ছনু ৰাইৰ চৰিত্ৰত * ''আন্দোলন'' (১৯৯৫), অনিতাৰ চৰিত্ৰত * ''মাফিয়া'' (১৯৯৬), কিৰণ পাৱাৰৰ চৰিত্ৰত * ''চুপ'' (১৯৯৭), আশা নাৰঙৰ চৰিত্ৰত ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] an2imsvmh8ysipc8mqtrpr7pp08gzlk 0 131440 647465 613454 2026-10-25T00:23:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647465 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = টেৰেছা<br/>Teresa | image = | caption = | director = পল জেভিয়াৰ | writer = পল জেভিয়াৰ | producer = WWvK<br>কিডচ-ৰাইটচ<br>ষ্টেট অৱ য়ুথ<br>ইলিয়া ইলানো | editing = ডেভ ৰামিৰেজ | music = জেৰেকো ছানচেজ নেস্পেৰছ | distributor = SOY MNL Productions | released = {{Film date|2025}} | country = ফিলিপাইনছ | language = ফিলিপাইনো }} '''টেৰেছা''' হৈছে ২০২৫ চনৰ ফিলিপাইনছৰ [[ফিলিপাইনছ]]ৰ নাটকীয় চুটি ছবি। ছবিখনৰ পৰিচালক পাউলো জেভিয়াৰ আৰু মুখ্য অভিনেত্ৰী ইলিয়া ইলানো।<ref>{{Cite web|url=https://asianjournal.com/entertainment/my-p-e-p-people-events-places/elia-ilano-to-take-lead-role-in-the-film-teresa/ |title=Elia Ilano to take lead role in the film “Teresa” — MY P.E.P. (People, Events, Places) |access-date=2026-01-06 |website=Asian Journal News |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news|last=Medina |first=Oggie|title=Elia Ilano Bibida sa Pelikulang “Teresa” |url=https://www.policefilestonite.net/2025/08/03/elia-ilano-bibida-sa-pelikulang-teresa/?fbclid=IwQ0xDSwL8M2lleHRuA2FlbQIxMQABHhw4WYdm3ilqdSYspEAnubzH9ad452KopbrzyR11eUGGkcYOhHKCopsYWs5w_aem_WVqqnIeRDjK1DQHLyB-6Zw#mdvng8uvy8w51m41lub| publisher= Police Files Tonite |date=August 3, 2025|access-date=August 3, 2025}}</ref> ষ্টেট অৱ ইউথ মেনিলাৰ টেৰেছা চুটি ছবি প্ৰকল্পটো আন্তৰ্জাতিক শিশু শান্তি বঁটাৰদ্বাৰা ইয়াৰ থিম ফাণ্ড প্ৰজেক্ট ইনিচিয়েটিভৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচিত কৰা হয় আৰু পুঁজিৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.stateofyouth.org/news/online-changemakers-book-MCYH5JH5I4DJCN7OJOG2NAC5RQSI|title=13 CHAPTERS RECEIVE FUNDING THROUGH THE INTERNATIONAL CHILDREN'S PEACE PRIZE PROJECT THEME FUND! | publisher= State of Youth |date=June 30, 2025|access-date=December 28, 2025}}</ref> ==পটভূমি== এনে এখন পৃথিৱীত, য'ত দৰিদ্ৰতা আৰু কু-সংস্কাৰৰ বাবে সপোনবোৰ প্ৰায়ে সীমিত হৈ পৰে, তেনে এখন সংগ্ৰামী চুবুৰিৰ এগৰাকী দশম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰীয়ে অভিযন্তা হোৱাৰ সপোন দেখিবলৈ সাহস কৰে। বিজ্ঞানৰ প্ৰতি প্ৰতিভাৱান আৰু আগ্ৰহী হোৱাৰ বাবে, তেওঁ লিংগভিত্তিক গতানুগতিক ধাৰণাৰ বোজাৰ সৈতে যুঁজ দিয়ে, বিশেষকৈ তেওঁৰ পৰম্পৰাগত শিক্ষক শ্ৰীযুত ৰেয়েছৰ বিৰুদ্ধে, যিয়ে জোৰ দি কয় যে অভিযান্ত্ৰিক জগতখন পুৰুষৰ বাবেহে। অনুপ্ৰাণিত আৰু অবিচলিত হৈ, তেওঁ দৃঢ় সংকল্পৰে নিজৰ পথ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, মমবাতিৰ পোহৰত ডিজাইন অংকন কৰি আৰু তেওঁক বাধা দিব বিচৰা বিশ্বাসবোৰক প্ৰত্যাহ্বান জনায়।<ref>{{cite web|url=https://mabumbe.com/movies/titles/962206/teresa#google_vignette|last=|first=|title=Teresa|publisher=Mabumbe Tanzania|date=September 1, 2025|access-date=December 30, 2025}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==উৎপাদন== ষ্টেট অৱ ইউথ মেনিলাৰ (এছ অ’ ৱাই এম এন এল প্ৰডাকচন)ৰ এই চুটি ছবিখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শান্তি বঁটা প্ৰকল্প পুঁজিৰ জৰিয়তে পুঁজিৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। টেৰেছাই তৃণমূল পৰ্যায়ত লিংগ বৈষম্যৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.kidsrights.org/news/international-childrens-peace-prize-project-fund-2/|title=INTERNATIONAL CHILDREN’S PEACE PRIZE PROJECT FUND|publisher=KidsRights.org|date=June 25, 2025|access-date=August 3, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250714145728/https://www.kidsrights.org/news/international-childrens-peace-prize-project-fund-2/|archivedate=July 14, 2025|deadurl=yes}}</ref> এই চুটি ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ যোৱা ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ চনত ফিলিপাইনছৰ নিৰ্বাচিত স্থানীয় চিনেমা হল আৰু বিদ্যালয়ত হয়।<ref>{{cite web|url=https://asianjournal.com/entertainment/my-p-e-p-people-events-places/elia-ilano-to-take-lead-role-in-the-film-teresa/|title=Elia Ilano to take lead role in the film “Teresa”| work=Asian Journal|date=August 15, 2025|access-date=August 20, 2025}}</ref> ==প্ৰশংসা== ২০২৫ চনত ছবিখনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত কেইবাটাও সন্মান লাভ কৰে। ব্ৰাজিলৰ কেম্পিনাছ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পাউলো জেভিয়াৰে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা আৰু ইলিয়া ইলানোৱে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। একে মহোৎসৱতে ছবিখন শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুটি ছবি শ্ৰেণীত সন্মানজনক উল্লেখো লাভ কৰে। তদুপৰি ছেভেন কালাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়ান ফিল্ম ফেষ্টিভেল (SCAFFF) আৰু আমাদেৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ (ভাৰত)ত ছবিখন অফিচিয়েল নিৰ্বাচন হিচাপে প্ৰদৰ্শনৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। টাম্পক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ২০২৫ত ছবিখনে তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ ছবি আৰু দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা লাভ কৰে। ==অভিনয়== *টেৰেছা এডভিনকুলাৰ চৰিত্ৰত ইলিয়া ইলানো *প্ৰধান ক্ৰুজ হিচাপে বডজি পাস্কুৱা *শ্ৰীমতী জোয়ান আলভাৰেজৰ চৰিত্ৰত আটাস্কা মাৰ্কাডো *কাৰ্লোৰ চৰিত্ৰত চাইমন ডি লেনা *মিলাৰ চৰিত্ৰত মালৌ কানজানা *মিষ্টাৰ ৰেয়েছৰ চৰিত্ৰত ৰিচাৰ্ড উবাল্ডে *হেৰীৰ চৰিত্ৰত ভিনজ এচেৰেমো *ৰাফেলৰ চৰিত্ৰত ৰোমুলো গনজাগা জুনিয়ৰ *মেৰ চৰিত্ৰত কেথ ডেম’ট’ *জেচিকাৰ চৰিত্ৰত লাইকা পেপিটো ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] m6kllxi33zqjl9yk9u06hhu2t6jyi3s 0 132092 647456 580727 2026-10-24T23:01:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647456 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = জুপকা সুভদ্ৰা | image = Jupaka Subhadra in Aazadi ka Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (03.04.2021).jpg | caption = | birth_date = | birth_place = দমৰঞ্চেপলে, ৱাৰাংগল, তেলেংগানা | alma_mater = কাকাতীয়া বিশ্ববিদ্যালয় ৱাৰাংগল | occupation = লেখক, সমাজকৰ্মী | known_for =দলিত নাৰীৰ জীৱনৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা }} '''জুপকা সুভদ্ৰা''' ({{lang-en| Joopaka and Jūpaka}}) জন্ম ১৯৬২ চন।{{Sfn|Zare|Mohammed|2013|p=78}} এগৰাকী তেলুগু দলিত সমাজ কৰ্মী, কবি আৰু সাহিত্যিক। তেওঁ ঘাইকৈ কবিতা আৰু চুটিগল্প লিখে, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ দলিত, বিশেষকৈ দলিত মহিলাসকলৰ জীৱনৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref name="Monash">{{cite web|title=Subhadra Joopka|url=http://future.arts.monash.edu/literary-commons/joopaka-subhadra/|access-date=11 October 2017}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ সচিবালয়ত কাম কৰি আছে।<ref name="Outcaste" /><ref name="Dalit Camera">{{cite web|title=Rape Caste Feminism Dalit Movement|url=http://www.dalitcamera.com/joopaka-subhadra-rape-caste-feminism-dalit-movement/|access-date=11 October 2017|archive-date=11 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011232724/http://www.dalitcamera.com/joopaka-subhadra-rape-caste-feminism-dalit-movement/|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171011232724/http://www.dalitcamera.com/joopaka-subhadra-rape-caste-feminism-dalit-movement/|archivedate=11 October 2017|deadurl=yes}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== সুভদ্ৰাৰ জন্ম হৈছিল ৱাৰংগল জিলাৰ (বৰ্তমান তেলেংগানা) দমৰঞ্চেপলেত। মুঠ ১২ জন ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেওঁ সৰু। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম নৰসিংহ আৰু মাতৃৰ নাম কনক বীৰম্মা।{{cn}} পঢ়াৰ সময়ত তেওঁ সমাজ কল্যাণমূলক হোষ্টেলত বাস কৰিছিল।<ref name="Outcaste" /> প্ৰকৃতি, সৌন্দৰ্য, বন্ধুত্ব আদি বিষয়ৰপৰা আৰম্ভ কৰি সৰুৰেপৰা সুভদ্ৰাই বিভিন্ন বিষয়ৰ কবিতা ৰচনা কৰি আহিছে। সুভদ্ৰাই তেলুগু সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ আৰু দৰ্শনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref name="Outcaste">{{cite web|title=Outcaste Interview|date=21 March 2008 |url=http://out-caste.blogspot.in/2008/03/interview-with-joopaka-subhadra.html|access-date=11 October 2017}}</ref> তেওঁ তেলেংগানাৰ কাকতীয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰী।{{cn}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ অসংখ্য ৰাজনৈতিক ৰচনা, কিতাপৰ সমালোচনা, গীত আৰু সাংবাদিকতাৰ বিভিন্ন ৰচনা লিখিছে। তেওঁৰ কামৰ জৰিয়তে তেওঁ মাট্টিপুলু (এছ চি, এছ টি, বি চি আৰু সংখ্যালঘু) মহিলা লেখিকা মঞ্চ স্থাপন কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। তেওঁ ''ভূমিকা'' নামৰ এখন সুপৰিচিত নাৰীবাদী আলোচনী<ref name="Monash" /> আৰু ''অন্ধ্ৰ জ্যোতি'', ''একলব্য,'' ''বাৰ্থ'', ''উদ্যোগ ক্ৰান্তি'' আদি আলোচনীতো একোটা স্তম্ভ অৱদান আগবঢ়াইছে।{{Sfn|Zare|Mohammed|2013|p=78}} ১৯৮৮ চনত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ সচিবালয়ত কাম আৰম্ভ কৰাৰ পাছত তেওঁ মহিলা কৰ্মচাৰীৰ বাবে এখন মহিলা সন্থা আৰম্ভ কৰে।{{cn}} ২০১৫ চনত তেওঁ স্তম্ভলেখক হিচাপে কাম কৰাৰ বাবে অপুৰুপা এৱাৰ্ডছ ফাউণ্ডেশ্যনৰপৰা ''অমৰুথালা বঁটা'' লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-telangana/award-for-novelist/article7166471.ece|title=Award for novelist|date=2015-05-03|work=The Hindu|access-date=2018-08-18|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ==কাম== সুভদ্ৰাৰ ৰচনা তেওঁৰ নিজৰ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name="Monash" /> তেওঁৰ কামৰ ভিতৰত আছে: *ৰায়ক্কা মান্যাম, দলিত জীৱনৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত চুটিগল্পৰ সংকলন।.<ref>{{Cite web|url=https://future.arts.monash.edu/literary-commons/joopaka-subhadra/|title=Subhadra Joopaka|date=2016-01-19|website=Literary Commons|language=en|access-date=2019-03-14}}</ref> *Ayyayyō dammakka (তেলেগু ভাষাত)। হায়দাৰাবাদ। ২০০৯ চনত অ’চিএলচি ৪৬৩৯৭৩২১৯। *কাইটুনাকলা দণ্ডেং (তেলেগু ভাষাত)। কৃপাকাৰ মাদিগা পনুগোটিৰ সৈতে। হায়দাৰাবাদ। ২০০৮ চনত অ’চিএলচি ৩১৩০২০৪৪৯। *Nallarēgaṭi sāllu (তেলেগু ভাষাত)। [[গগু শ্যামলা]]ৰ সৈতে। হায়দাৰাবাদ। ২০০৮ চনত অ’চিএলচি ১৭০২০৬৩৯৯। *দলিত মহিলাসকলে কৰা কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ চিত্ৰ অংকন কৰি শুদ্দি চেয়ালি। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] 782bicaim72drebkypol2zqmscetn5t 0 133417 647305 587337 2026-10-24T16:59:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647305 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = কেৰালা ফোকলোৰ একাডেমী | image = | motto = | formation = {{Start date and years ago|df=yes|1995|06|28}} | type = সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান | headquarters = চিৰাক্কল, কান্নুৰ, [[কেৰালা]], <br />{{IND}} | leader_title = অধ্যক্ষ | leader_name = অ' এচ উন্নীকৃষ্ণন | leader_title2 = উপ-অধ্যক্ষ | leader_name2 = | leader_name3 = এ ভি অজয়কুমাৰ | leader_title3 = সম্পাদক | parent_organisation = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ (কেৰালা) | website = {{url|keralafolklore.org}} }} '''কেৰালা ফোকলোৰ একাডেমী''' (Kerala Folklore Academy) হৈছে [[কেৰালা]] চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমাৰ এক স্বায়ত্বশাসিত কেন্দ্ৰ আৰু ই সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ অধীনত কাম কৰে। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ১৯৯৫ চনৰ ২৮ জুনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই কান্নুৰৰ চিৰাক্কলত অৱস্থিত।<ref name='kfa'>{{Cite web |title=About Kerala Folklore Academy |url=https://keralafolklore.org |access-date=12 November 2020 |website=KFA |archive-date=24 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123095335/https://keralafolklore.org/ |archivedate=23 January 2021 |deadurl=yes }}</ref> একাডেমীখনে লোকসংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন আৰু গৱেষণাক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ এখন ত্ৰৈমাসিক আলোচনী প্ৰকাশ কৰে আৰু কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ ওপৰত ২৫ খনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও ই কেৰালাৰ ১০০ বিধ লোককলাৰ বিষয়ে এখন গ্ৰন্থ আৰু দুখন অভিধান প্ৰকাশ কৰিছে, এখন ছাভিট্টু নাদাকামৰ ওপৰত আৰু আনখন বিয়েৰী ভাষাৰ ওপৰত।<ref name="kc">{{Cite web |title=Kerala Folklore Academy |url=http://www.keralaculture.org |access-date=12 November 2020 |website=Department of Cultural Affairs (Kerala) |archive-date=17 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117133022/http://www.keralaculture.org |url-status=live }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৫৫ চনৰ ট্ৰাভাংকোৰ কোচিন সাহিত্যিক, বৈজ্ঞানিক আৰু ধৰ্মীয় সমিতি পঞ্জীয়ন আইনৰ অধীনত গঠন কৰা হৈছিল। লোককলাৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিবলৈ আৰু সেইবোৰৰ বিকাশ, প্ৰসাৰ আৰু ধাৰাবাহিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ই ১৯৯৬ চনৰ ২০ জানুৱাৰীৰ পৰা কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name='kfa' /> ২০০৩ চনত ৰাজ্য চৰকাৰে চিৰাক্কলৰ চিৰাক্কল ৰজাসকলৰ জলপ্ৰাসাদটো একাডেমীৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হস্তান্তৰ কৰে।<ref name="kc" /> একাডেমীৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক এম প্ৰদীপ কুমাৰে কয়, "একাডেমীয়ে শেহতীয়াকৈ ইয়াৰ অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণত আমাৰ চহকী সাংস্কৃতিক heritage ৰ অংশ হিচাপে আন বিভিন্ন লোককলা চিনাক্ত কৰিছে। ''ব্ৰাহ্মণী পাট্টু'', ''চাট পাট্টু'', ''চক্ৰ পাট্টু'', ''কাদল ভাঞ্চি পাট্টু'' আৰু জনজাতীয় গীতসমূহ লোককলাত শেহতীয়াকৈ সংযোজন কৰা হৈছে। জনজাতীয় আৰু পৰম্পৰাগত গীতৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ আছে। প্ৰতিটো ‘উৰু’ৰ (এটা জনজাতীয় উপনিৱেশ) জনজাতীয় গীতবোৰ বেলেগ বেলেগ। কেৰালাত প্ৰায় ১০০০ বিধ লোককলা বিদ্যমান, যিবোৰ পুৰুষাণুক্ৰমে চলি আহিছে।"<ref>{{Cite web |last=B. S. |first=Shibu |date=22 January 2014 |title=Folk Art Forms from Far and Wide to Converge in City |url=https://www.newindianexpress.com |access-date=12 November 2020 |website=The New Indian Express |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112193711/https://www.newindianexpress.com |url-status=dead }}</ref> == বঁটাসমূহ == একাডেমীয়ে লোকসংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰখনৰ বিশিষ্ট শিল্পী আৰু বিশেষজ্ঞসকলক বঁটা আৰু ফেল’শ্বিপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Kerala Folklore Academi Awards & Fellowships 1999 – 2011 |url=http://www.keralaculture.org/kerala-folklore-academi-a-f/488 |access-date=12 November 2020 |website=Department of Cultural Affairs (Kerala) |archive-date=28 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928221131/http://www.keralaculture.org/kerala-folklore-academi-a-f/488 |url-status=live }}</ref> ফেল’শ্বিপসমূহৰ লগত নগদ ১৫,০০০ টকা আৰু সন্মানীয় পত্ৰ প্ৰদান কৰা হয়। ফোকলোৰ বঁটা আৰু ''গ্ৰন্থ বঁটা''ৰ সৈতে ৭,৫০০ টকা আৰু সন্মানীয় পত্ৰ আগবঢ়োৱা হয়। ''গুৰুপূজা'' আৰু ''যুৱপ্ৰতিভা'' বঁটা বিজয়ীসকলে ৫,০০০ টকাকৈ আৰু সন্মানীয় পত্ৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=P. |first=Sudhakaran |date=29 September 2018 |title=Kerala Folklore Akademi Fellowships, Awards announced |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-folklore-akademi-fellowships-awards-announced/articleshow/66003983.cms |access-date=12 November 2020 |website=The Times of India |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112201128/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-folklore-akademi-fellowships-awards-announced/articleshow/66003983.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=8 July 2017 |title=Folklore akademi awards announced |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/folklore-akademi-awards-announced/article19242266.ece |access-date=12 November 2020 |website=The Hindu |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112205013/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/folklore-akademi-awards-announced/article19242266.ece |url-status=live }}</ref> '''পি. কে. কালান বঁটা''' একাডেমীৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, গাডিকা শিল্পী আৰু সমাজকৰ্মী পি. কে. কালানৰ নামত ২০০৮ চনত পি. কে. কালান বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। লোককলাৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। এই বঁটাত নগদ ১,০০,০০০ টকা, এখন প্ৰমাণপত্ৰ আৰু এটা প্ৰতিমূৰ্তি থাকে।<ref name="ajith">{{Cite web |date=9 December 2015 |title=P K Kalan Award for Ajithkumar |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/dec/09/p-k-kalan-award-for-ajithkumar-853530.html |access-date=12 November 2020 |website=The New Indian Express |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112193714/https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/dec/09/P-K-Kalan-Award-for-Ajithkumar-853530.html |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:100%;" |- ! scope="col" style="width:10%;"| বছৰ ! scope="col" style="width:25%;"| প্ৰাপক ! scope="col" style="width:40%;"| কিহৰ বাবে প্ৰদান কৰা হৈছে ! scope="col" style="width:15%;"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row"| ২০০৯ |কান্না পেৰুভান্নান |থেইয়্যাম কলাৰ বাবে বিশেষ অৱদান |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=25 August 2009 |title=P.K. Kalan award for Theyyam artiste Kanna Peruvannan |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/P.K.-Kalan-award-for-Theyyam-artiste-Kanna-Peruvannan/article16876553.ece |access-date=12 November 2020 |website=The Hindu |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112184614/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/P.K.-Kalan-award-for-Theyyam-artiste-Kanna-Peruvannan/article16876553.ece |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| ২০০৯ |এম. ভি. বিষ্ণু নাম্বুথিৰী |লোকসংস্কৃতি অধ্যয়ন আৰু গৱেষণাত অৱদান |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=23 December 2009 |title=P K Kalan Award for M V Vishnu Namboothiri |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2009/dec/23/p-k-kalan-award-for-m-v-vishnu-namboothiri-115409.html |access-date=12 November 2020 |website=The New Indian Express}}</ref> |- ! scope="row"| ২০১৪ |চি. কে. আন্দি |থেইয়্যাম কলাৰ বাবে বিশেষ অৱদান |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=7 September 2016 |title=The humble 'Kuruthola' with a mighty story behind it |url=https://english.mathrubhumi.com/news/offbeat/the-humble-kuruthola-with-a-mighty-story-behind-it-english-news-1.1338847 |access-date=12 November 2020 |website=Mathrubhumi |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112185122/https://english.mathrubhumi.com/news/offbeat/the-humble-kuruthola-with-a-mighty-story-behind-it-english-news-1.1338847 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| ২০১৫ |এন. অজিত কুমাৰ |ভাষা, সাহিত্য, লোককলা, চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য কলাৰ ক্ষেত্ৰত অৱদান। |style="text-align:center;"|<ref name='ajith' /><ref>{{Cite web |date=9 December 2015 |title=P.K. Kalan Puraskaram |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/pk-kalan-puraskaram/article7963585.ece |access-date=12 November 2020 |website=The Hindu |archive-date=13 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113014016/https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/pk-kalan-puraskaram/article7963585.ece |url-status=live }}</ref> |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{official website|https://keralafolklore.org}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]] t9sz6yg9cwxq1lkrh7ji3ntd2y3xxfm 0 133954 647203 606234 2026-10-24T13:32:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647203 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এনী ৱাৰ্শ্বিং | image = Annie Wersching by Gage Skidmore.jpg | caption = ২০২২ চনত ৱাৰ্শ্বিং | birth_name = এনী ৱাৰ্শ্বিং | birth_date = {{Birth date|1977|3|28}} | birth_place = ছেইণ্ট লুইছ, মিছৌৰী, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | death_date = {{Death date and age|2023|1|29|1977|3|28}} | death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্ণিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | education = মিলিকিন ইউনিভাৰ্ছিটি (BFA) | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ১৯৯৫–২০২৩ | spouse = {{marriage|ষ্টিফেন ফুল|2009}} | children = ৩ }} '''এনী ৱাৰ্শ্বিং'''<ref>{{cite web |title=Annie Wersching Biography - Birth Name: Anne Wersching |url=https://www.tvguide.com/celebrities/annie-wersching/bio/3030400368/ |work=[[TV Guide]] |access-date=8 April 2025}}</ref> (২৮ মাৰ্চ, ১৯৭৭ – ২৯ জানুৱাৰী, ২০২৩) এগৰাকী আমেৰিকান অভিনেত্ৰী আছিল। তেওঁ টেলিভিছনৰ বিভিন্ন চৰিত্ৰৰ বাবে পৰিচিত আছিল, যেনে ''২৪''-ত ৰেনী ৱাকাৰ, ''বছ''-ত জুলিয়া ব্ৰেচাৰ, ''টাইমলেছ''-ত এমা হুইটম’ৰ, ''কেচেল''-ত ড° কেলী নেইমেন, ''ৰাণৱেজ''-ত লেছলী ডিন, ''দ্য ভেম্পায়াৰ ডায়েৰীজ''-ত লিলি ছালভাট’ৰ আৰু ''দ্য ৰুকী''-ত ৰোজালিণ্ড ডায়াৰ। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''দ্য লাষ্ট অফ আছ'' ভিডিঅ' গেমত টেছ চৰিত্ৰটোৰ কণ্ঠদান আৰু পাৰ্ফৰমেন্স-কেপচাৰৰ বাবে জনাজাত আছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৭৭ চনৰ ২৮ মাৰ্চত মিছৌৰীৰ ছেইণ্ট লুইছত ৱাৰ্শ্বিঙৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/prime-video/actor/Annie-Wersching/nm1156709/ |title=Annie Wersching: Movies, TV and Bio |website=[[Amazon Prime Video|Prime Video]] |publisher=[[Amazon (company)|Amazon]] |access-date=April 20, 2022 |archive-date=April 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420040014/https://www.amazon.com/prime-video/actor/Annie-Wersching/nm1156709/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ ছেইণ্ট লুইছৰ ক্ৰছৰোডছ কলেজ প্ৰিপাৰেটৰী স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ১৯৯৫ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="official">{{cite web |title=Annie Wersching Bio |url=http://www.anniewersching.com/home/index.php?location=bio |access-date=February 19, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208222628/http://anniewersching.com/home/index.php?location=bio |archive-date=February 8, 2009}}</ref> সৰু কালত তেওঁ আইৰিছ নৃত্যৰ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ছেইণ্ট লুইছ চেল্টিক ষ্টেপডান্সাৰ্ছ গোটৰ সদস্য আছিল।<ref name="official" /> তেওঁ মিলিকিন ইউনিভাৰ্ছিটিৰপৰা সংগীত থিয়েটাৰত স্নাতক (বি এফ এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু ১৯৯৯ চনত তাৰপৰা উত্তীৰ্ণ হৈছিল।<ref name="official" /><ref>{{cite web |url=https://millikin.edu/profile/annie-wersching |title=Annie Wersching '99 |website=Millikin.edu |date=July 23, 2020 |access-date=November 17, 2020 |archive-date=May 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523180143/https://millikin.edu/profile/annie-wersching |url-status=live |archivedate=May 23, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523180143/https://millikin.edu/profile/annie-wersching |deadurl=yes }}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৱাৰ্শ্বিঙে ''ষ্টাৰ ট্ৰেক: এণ্টাৰপ্ৰাইজ'' ধাৰাবাহিকত অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰি নিজৰ অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''এঞ্জেল'', ''চাৰ্মড'', ''ক’ল্ড কেচ'', ''কিলাৰ ইনষ্টিংক্ট'' আৰু ''ছুপাৰনেচাৰেল''-ৰ দৰে ধাৰাবাহিকত অতিথি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০০৭ চনৰ মাৰ্চৰপৰা নৱেম্বৰলৈকে তেওঁ এবিচিৰ ছোপ অপাৰেটৰ ধাৰাবাহিক ''জেনেৰেল হাস্পতাল''-ত আমেলিয়া জফে নামৰ এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ভিক্টৰী গাৰ্ডেন থিয়েটাৰ, মেৰিয়ট থিয়েটাৰ লিংকনশ্বায়াৰ আৰু উটাহ শ্বেইকছপীয়েৰিয়ান ফেষ্টিভেলৰ দৰে থিয়েটাৰতো কাম কৰিছিল।<ref name="official" /> ৱাৰ্শ্বিঙে ''২৪'' ধাৰাবাহিকৰ সপ্তম আৰু অষ্টম ছিজনত এফবিআইৰ বিশেষ এজেণ্ট ৰেনী ৱাকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last1=Smith|first1=Melodie|last2=Dealer|first2=The Plain|date=November 5, 2012|title='Touch' to hold '24' reunion; 'Skyfall' breaks U.K. box-office record; and more|url=https://www.cleveland.com/people/2012/11/foxs_touch_to_hold_24_reunion.html|access-date=February 10, 2022|website=Cleveland|archive-date=February 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210172516/https://www.cleveland.com/people/2012/11/foxs_touch_to_hold_24_reunion.html|url-status=live}}</ref> [[File:Annie Wersching 2009.jpg|thumb|upright=0.8|২০০৯ চনত ৱাৰ্শ্বিং]] ''২৪'' ধাৰাবাহিকত দুটা ছিজন কাম কৰাৰ পাছত ৱাৰ্শ্বিঙে বিভিন্ন ধাৰাবাহিকত অতিথি শিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে ''চিএছআই'', ''এনচিআইএছ'', ''ৰিজ’লি এণ্ড আইলছ'', ''হাৱাই ফাইভ-০'', ''বডী অফ প্ৰুফ'', ''ডালাছ'', ''ৰিভলিউশ্যন'', ''কেচেল'', ''ব্লু ব্লাডছ'', ''দ্য ভেম্পায়াৰ ডায়েৰীজ'' আৰু ''টাচ''। ৱাৰ্শ্বিঙে ২০০৯ চনৰ টাকো বেল অল-ষ্টাৰ লেজেণ্ডছ এণ্ড চেলিব্ৰিটি ছফ্টবল গেমত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Laymance |first=Reid |title=Official celebrity list for All-Star softball game on Sunday |url=https://www.stltoday.com/sports/baseball/professional/cardinal-beat/official-celebrity-list-for-all-star-softball-game-on-sunday/article_48a4a93f-6e13-5988-91fe-e038837cdb04.html |access-date=January 30, 2023 |website=STLtoday.com |date=July 6, 2009 |language=en |archive-date=January 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230130005700/https://www.stltoday.com/sports/baseball/professional/cardinal-beat/official-celebrity-list-for-all-star-softball-game-on-sunday/article_48a4a93f-6e13-5988-91fe-e038837cdb04.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230130005700/https://www.stltoday.com/sports/baseball/professional/cardinal-beat/official-celebrity-list-for-all-star-softball-game-on-sunday/article_48a4a93f-6e13-5988-91fe-e038837cdb04.html |archivedate=January 30, 2023 |deadurl=yes }}</ref> ২০১২ চনৰ ডিচেম্বৰত প্ৰকাশ পায় যে প্লেষ্টেচন ৩-ৰ ভিডিঅ' গেম ''দ্য লাষ্ট অফ আছ''-ত ৱাৰ্শ্বিঙে টেছ নামৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান আৰু মোচন-কেপচাৰ কৰিছিল। ২০১২ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত স্পাইক ভিডিঅ' গেম এৱাৰ্ডছত প্ৰদৰ্শিত ট্ৰেইলাৰত তেওঁৰ চৰিত্ৰটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰা হৈছিল। ২০১৪ চনত তেওঁ আমাজন প্ৰাইমৰ ক্ৰাইম শ্ব’ ''বছ''-ৰ প্ৰথম ছিজনৰ এগৰাকী নিয়মীয়া শিল্পী আছিল।<ref>{{cite web |url=https://variety.com/2015/scene/news/michael-connelly-gives-insight-into-detectives-at-amazons-bosch-premiere-1201423794/ |title=Michael Connelly Gives Insight into Detectives at Amazon's 'Bosch' Premiere |first=Marianne |last=Zumberge |website=Variety |date=February 4, 2015 |access-date=December 14, 2015 |archive-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222104100/http://variety.com/2015/scene/news/michael-connelly-gives-insight-into-detectives-at-amazons-bosch-premiere-1201423794/ |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ পুনৰ ''ষ্টাৰ ট্ৰেক'' ফ্ৰেঞ্চাইজিলৈ উভতি আহে আৰু ''ষ্টাৰ ট্ৰেক: পিকাৰ্ড''-ৰ দ্বিতীয় ছিজনত বৰ্গ কুইনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |last=Templeton |first=Molly |date=September 3, 2021 |title=Annie Wersching Will Play the Borg Queen in Star Trek: Picard |url=https://www.tor.com/2021/09/03/annie-wersching-borg-queen-star-trek-picard/ |access-date=September 3, 2021 |website=Tor.com |archive-date=September 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210903145250/https://www.tor.com/2021/09/03/annie-wersching-borg-queen-star-trek-picard/ |url-status=live }}</ref> ২০১৭ চনৰপৰা ২০১৯ চনলৈকে তেওঁ মাৰ্ভেলৰ ধাৰাবাহিক ''ৰাণৱেজ''-ত লেছলী ডিনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৯ চনৰপৰা ২০২২ চনৰ ভিতৰত তেওঁ ''দ্য ৰুকী''-ত ৰোজালিণ্ড ডায়াৰ হিচাপে এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |last1=Blanchet |first1=Brenton |title=Annie Wersching Honored by 'The Rookie' with Touching On-Screen Tribute After Her Death |url=https://people.com/tv/the-rookie-honors-annie-wersching/ |website=People.com |publisher=Dotdash Meredith |access-date=16 February 2023}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন, বেমাৰ আৰু মৃত্যু == ২০০৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৱাৰ্শ্বিঙে তেওঁলোকৰ লছ এঞ্জেলছৰ বাসগৃহত অভিনেতা তথা কৌতুক অভিনেতা ষ্টিফেন ফুলৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite web |url=https://people.com/parents/24s-annie-wersching-expecting-a-baby/ |title=''24''{{'}}s Annie Wersching Expecting a Baby |website=People |date=March 5, 2010 |access-date=November 12, 2019 |archive-date=November 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191112160750/https://people.com/parents/24s-annie-wersching-expecting-a-baby/ |url-status=live }}</ref> তেওঁলোকৰ তিনিজন পুত্ৰ সন্তান আছিল।<ref>{{cite web|date=August 9, 2010|title=Annie Wersching Welcomes Son Freddie|url=https://people.com/parents/annie-wersching-welcomes-son-freddie/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100815061840/http://celebritybabies.people.com/2010/08/09/annie-wersching-welcomes-son-freddie/|archive-date=August 15, 2010|website=People}}</ref><ref>{{cite web|date=August 8, 2013|title=Annie Wersching Welcomes Son Ozzie|url=https://people.com/parents/annie-wersching-welcomes-son-ozzie/|website=People|access-date=November 12, 2019|archive-date=November 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112160747/https://people.com/parents/annie-wersching-welcomes-son-ozzie/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|date=December 3, 2018|title='Timeless' Actress Annie Wersching Welcomes Third Child (Exclusive)|url=https://www.etonline.com/timeless-actress-annie-wersching-welcomes-third-child-exclusive-114944|website=Entertainment Tonight|access-date=December 4, 2018|archive-date=December 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181204102019/https://www.etonline.com/timeless-actress-annie-wersching-welcomes-third-child-exclusive-114944|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ মাজভাগত ৱাৰ্শ্বিঙৰ দেহত কৰ্কট ৰোগ ধৰা পৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁ এই কথাটো গোপনে ৰাখিছিল আৰু তাৰ পিছতো অভিনয় অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite web |date=January 29, 2023 |title= Annie Wersching, ''24'' actress, passes away at 45 |work=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2023/01/29/entertainment/annie-wersching-death/index.html|access-date=January 29, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |title=Annie Wersching, Who Played Borg Queen on ''Star Trek: Picard'', Dies at 45 |url=https://www.nytimes.com/2023/01/29/arts/television/annie-wersching-dead.html |access-date=January 29, 2023 |work=[[The New York Times]] |date=January 29, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=Haring |first=Bruce |date=January 29, 2023 |title=Annie Wersching Dies: Actress In ''24'', ''Bosch'' And ''Timeless'' Was 45 |url=https://deadline.com/2023/01/annie-wersching-dies-actress-in-24-bosch-and-timeless-was-45-obituary-1235243778/ |access-date=January 29, 2023 |website=Deadline |archive-date=January 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129194959/https://deadline.com/2023/01/annie-wersching-dies-actress-in-24-bosch-and-timeless-was-45-obituary-1235243778/ |url-status=live }}</ref> ২০২৩ চনৰ ২৯ জানুৱাৰীত ৪৫ বছৰ বয়সত কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত এডেনইড চিষ্টিক কাৰ্চিনোমাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web |title=Annie Wersching In ''The Last of Us'' |url=https://starsgab.com/annie-wersching-the-last-of-us/ |work=Starsgab |date=February 15, 2023 |access-date=14 October 2024 |archivedate=8 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208165200/https://starsgab.com/annie-wersching-the-last-of-us/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |last1=White |first1=Abbey |title=Annie Wersching, Actress in ''Bosch'', ''24'', ''Runaways'', Dies at 45 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/annie-wersching-dead-bosch-24-runaways-1235312384/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 29, 2023 |access-date=January 29, 2023 |archive-date=January 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129210949/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/annie-wersching-dead-bosch-24-runaways-1235312384/ |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{IMDb name}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] nfh7gxatjr70c9tw35t0a1vmwrt84b8 0 134648 647357 594096 2026-10-24T17:59:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647357 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = খনা | image = খনা - প্রচার পুস্তিকা (১৯৩৮).pdf | caption = খনা - প্ৰচাৰ পুস্তিকা (১৯৩৮) | birth_date = {{circa}} ৮ম–১২শ শতিকা | birth_place = বংগ | period = পাল সাম্ৰাজ্য | occupation = দাৰ্শনিক, গণিতজ্ঞ, কবি, জ্যোতিষী | notable_works = ''খনাৰ বচন'' }} '''খনা''' (যাক '''ডাক বা লীলাৱতী''' বুলিও জনা যায়) এগৰাকী ভাৰতীয় কবি, দাৰ্শনিক আৰু কিংবদন্তি জ্যোতিষী আছিল, যিয়ে নৱমৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় [[বাংলা ভাষা]]ত সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ বৰ্তমানৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]]ৰ উত্তৰ ২৪ পৰগণা জিলাৰ বাৰাসাতৰ দেউলীয়া গাঁৱৰ (বেৰাচাম্পাৰ ওচৰৰ চন্দ্ৰকেতুগড়) সৈতে জড়িত। তেওঁৰ দাৰ্শনিক কবিতাসমূহ ''খনাৰ বচন'' নামেৰে জনাজাত, যিবোৰ বাংলা সাহিত্যৰ প্ৰাচীনতম ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ইয়াৰ কৃষিভিত্তিক দৰ্শনৰ বাবে বিখ্যাত।<ref>http://www.infobridge.org/asp/documents/4341.doc {{dead link|date=June 2018}}</ref> তেওঁৰ চুটি দ্বিপদী বা চতুৰ্পদী পদসমূহত গভীৰ সাধাৰণ জ্ঞান প্ৰতিফলিত হয়, যেনে উদ্যোগৰ প্ৰতি থকা এই পদটো: :''থাকতে বলদ না কৰে চাষ'' :''তাৰ দুখ বাৰো মাস'' ::"যাৰ বলদ থকা সত্ত্বেও হাল নাবায়, বছৰৰ বাৰ মাহেই তেওঁৰ দুখৰ অন্ত নাথাকে।" == কিংবদন্তি == [[File:Khana-Mihir Mound - Berachampa 2012-02-24 2346.JPG|thumb|right|250px|পশ্চিমবঙ্গৰ বেৰাচাম্পাৰ চন্দ্ৰকেতুগড়ত অৱস্থিত খনা-মিহিৰ বা বৰাহ-মিহিৰৰ ঢিপি। ]] [[File:Excavated Brick Structure - Khana-Mihir Mound - Berachampa - North 24 Parganas 2015-04-11 7158.JPG|thumb|চন্দ্ৰকেতুগড়ত খনা-মিহিৰ ঢিপিৰ খনন কাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাৰ গাঁথনি। ]] খনাৰ (আন ঠাইত লীলাৱতী বুলিও নাম পোৱা যায়) কিংবদন্তিটো দক্ষিণ বংগৰ চন্দ্ৰকেতুগড়ৰ সৈতে জড়িত, য’ত ধ্বংসাৱশেষৰ মাজত খনা আৰু মিহিৰৰ নাম জড়িত এটা ঢিপি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰপৰাই সম্ভৱতঃ এই কিংবদন্তিৰ জন্ম হৈছে যে তেওঁ বিখ্যাত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু গণিতজ্ঞ বৰাহমিহিৰৰ পত্নী বা বোৱাৰী আছিল। অৱশ্যে তেওঁ কেইবা শতিকা আগতে (প্ৰায় ৫০৫ – ৫৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু উজ্জয়িনীত বাস কৰা বৰাহমিহিৰৰ পত্নী হোৱাৰ কোনো ঐতিহাসিক ভিত্তি নাই।<ref>{{Citation |title=Varāhamihira and His Times |date=1991 |work= |url=https://books.google.com/books?id=Mf0MAQAAMAAJ |access-date= |language=en|last=Shastri|first=A.M.|pages=248|publisher=Kusumanjali Prakashan}}</ref> তথাপি খনা নিজে এগৰাকী জ্যোতিষী আছিল। সকলো সম্ভাৱনা অনুসৰি খনাই বংগত জীৱন অতিবাহিত কৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি বহুতো কিংবদন্তি গঢ়ি উঠিছে। এটা কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁৰ জন্ম শ্ৰীলংকাত হৈছিল আৰু তেওঁ গণিতজ্ঞ-জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী বৰাহমিহিৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল অথবা তেওঁৰ বোৱাৰী আছিল। অৱশ্যে ভৱিষ্যদ্বাণীৰ নিখুঁততাত তেওঁ বৰাহমিহিৰক অতিক্ৰম কৰিছিল আৰু তেওঁৰ এই অসাধাৰণ প্ৰতিভাক স্তব্ধ কৰিবলৈ কোনো এক সময়ত তেওঁৰ জিভা কাটি পেলোৱা হৈছিল। এইটো এটা বিষয় যি আধুনিক বাংলা নাৰীবাদত প্ৰতিধ্বনিত হয়, যেনে মল্লিকা সেনগুপ্তৰ কবিতা ''খনাৰ গান''ত: : শুনা হে শুনা : : খনাৰ এই কাহিনী শুনা : : মধ্যযুগৰ বংগত : খনা নামৰ এগৰাকী নাৰী আছিল, মই তেওঁৰ জীৱনৰ গীত গাওঁ : প্ৰথম বাংলা মহিলা কবি : যাৰ জিভা তেওঁলোকে কটাৰীৰে কাটি পেলাইছিল : &nbsp; - মল্লিকা সেনগুপ্ত, ''আমৰা লাস্য আমৰা লৰাই''<ref>{{cite web|url=http://www.cse.iitk.ac.in/~amit/books/sengupta-2001-amra-lasya-amra.html|title=আমৰা লাস্য আমৰা লড়াই|author=Mallika Sengupta|publisher=iitk.ac.in}}</ref> শ্ৰী প্ৰভাত ৰঞ্জন চৰকাৰে তেওঁৰ বিষয়ে লিখিছে: "মহাজাগতিক সংস্থাসমূহৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দৈনন্দিন জীৱনত জ্ঞানৰ এক শাখাৰ সৃষ্টি হৈছিল। আৰু জ্ঞানৰ এই শাখাটি ইয়াৰ সকলো ফুল, পাত আৰু ডাল-পাতেৰে বাঁকুড়া বা সেনভূমৰ ৰাঢ়ীয় বৈদ্য জাতিৰ সন্তান, ৰাঢ়ৰ প্ৰিয় দুহিতা খনাই ধুনীয়াকৈ লালন-পালন কৰিছিল।" শতিকাজুৰি খনাৰ পৰামৰ্শসমূহে গ্ৰাম্য বংগত (বৰ্তমানৰ পশ্চিমবঙ্গ, বাংলাদেশ আৰু বিহাৰৰ একাংশ) আকাশবাণীৰ দৰে মৰ্যাদা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ প্ৰাচীন অসমীয়া আৰু ওড়িয়া সংস্কৰণো বিদ্যমান। "অলপ নিমখ, অলপ তিতা, আৰু পেট ভৰাৰ আগতেই সদায় খোৱা বন্ধ কৰিবা"ৰ দৰে পৰামৰ্শসমূহ কালজয়ী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khana|title=Khana|publisher=[[Banglapedia]]|author=Azhar Islam|accessdate=28 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701070106/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khana|archivedate=1 July 2015|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.saptarishisastrology.com/filedownload.php?v=7&a=y&b=y&f=48-KhannarVachan-1BW.pdf |title=Archived copy |access-date=5 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716004845/http://www.saptarishisastrology.com/filedownload.php?v=7&a=y&b=y&f=48-KhannarVachan-1BW.pdf |archive-date=16 July 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |archivedate=16 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716004845/http://www.saptarishisastrology.com/filedownload.php?v=7&a=y&b=y&f=48-KhannarVachan-1BW.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.siddhagirimuseum.org/index.php/2009031096/Varahmihir.html |title=siddhagirimuseum.org |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728021927/http://www.siddhagirimuseum.org/index.php/2009031096/Varahmihir.html |archivedate=2011-07-28 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://issuu.com/saptarishisastrologyvol7/docs/48-khannarvachan-1|title=ISSUU - 48-KhannarVachan-1 by Saptarishis Astrology|author=Saptarishis Astrology|work=Issuu|date=26 November 2009 }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://hindunationalismmuslimunity.blogspot.com/2009/08/maharaja-pratapaditya-roy-last-hindu.html |title = Hinduism in Indian Nationalism & role of Islam: Maharaja Pratapaditya Roy - Last Hindu King, Icon & Saviour of Bangabhumi|date = 14 August 2009}}</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি == ২০০৯ চনৰ ১৫ জুনত ভাৰতীয় বাংলা টেলিভিছন চেনেল জী বাংলায়ে খনাৰ জীৱনৰ আধাৰত ''খনা'' নামৰ এখন ধাৰাবাহিক সম্প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই ধাৰাবাহিকখনত তেওঁৰ জন্ম 'সিংহল'ত (শ্ৰীলংকা) হোৱা কিংবদন্তিটো অনুসৰণ কৰা হৈছিল। ২০১৯ চনত কালাৰ্ছ বাংলা চেনেলে খনাৰ বচন আৰু তেওঁৰ শহুৰেক বৰাহৰ সৈতে হোৱা সংঘাতৰ আধাৰত ''খনাৰ বচন'' নামৰ এখন নতুন ধাৰাবাহিক আৰম্ভ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{Commons category-inline|Khana (poet)}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু কবি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:বঙালী কবি]] [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষী]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] 41imd2i5le0xmru7hii1ju7nbml7jin 0 134677 647540 604243 2026-10-25T06:06:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647540 wikitext text/x-wiki '''পল্লৱী পদ্মা-উদয়''' ([[ইংৰাজী]]: Pallavi Padma-Uday) [[যুক্তৰাজ্য]]ত বসবাস কৰা এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] লেখিকা আৰু ব্যৱসায়িক ইতিহাসবিদ। তেওঁ ''অৰিচনছ ইন দ্য ডাৰ্ক'' (২০২৩) আৰু ''লোলা ইন বেলফাষ্ট'' (২০২৪) নামৰ কবিতা সংকলন দুখনৰ ৰচক। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == পদ্মা-উদয় এল.এচ.ই.-ইণ্ডিয়া স্কলাৰ হিচাপে [[লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিক্স এণ্ড পলিটিকেল চাইন্স]]ত অৰ্থনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ চেন্নাইৰ এছিয়ান কলেজ অৱ জাৰ্নালিজমৰ পৰা সাংবাদিকতাৰ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web | website=Cap Arts | title=The Monthly interviews Indian writer Pallavi Padma-Uday | date=June 2024 | url=https://www.capartscentre.com/2024/05/the-monthly-interviews-indian-writer-pallavi-padma-uday-based-in-northern-ireland-part-1-discovering-poetry-and-song-on-a-swing-under-a-guava-tree}}</ref> == কৰ্মজীৱন == এগৰাকী ব্যৱসায়িক ইতিহাসবিদ হিচাপে পদ্মা-উদয়ৰ গৱেষণাই আধুনিক ভাৰতত ব্যৱসায়িক গোটসমূহৰ বিৱৰ্তন পৰীক্ষা কৰে।<ref>{{cite web | website=Economic History Society | title=From British Rule to Boardrooms: Community in India's Corporate Economy, 1920s–1970s | date=6 October 2025 | url=https://ehs.org.uk/from-british-rule-to-boardrooms-community-in-indias-corporate-economy-1920s-1970s/}}</ref><ref>{{cite web | website=Queen's University Belfast | title=Pallavi Singh | url=https://pure.qub.ac.uk/en/persons/pallavi-singh}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পূৰ্বতে তেওঁ ভাৰতত এগৰাকী সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ''হিন্দুস্তান টাইমছ'', ''দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ'' আৰু ''মিণ্ট''ৰ দৰে প্ৰকাশনৰ বাবে ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায়ৰ বাতৰি পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{cite web | website=Mint | title=Pallavi Singh | url=https://www.livemint.com/authors/-pallavi-singh}}</ref> তেওঁ নতুন দিল্লীত নিউজ কৰ্প কোম্পানীসমূহৰ দৰ্শক নিয়োজিতকৰণ আৰু বিপণন বিভাগৰো নেতৃত্ব দিছিল। == সাহিত্যিক কৃতি == ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৰাইটাৰ্ছ ৱৰ্কশ্বপে তেওঁৰ প্ৰথম কবিতা সংকলন ''অৰিচনছ ইন দ্য ডাৰ্ক'' (Orisons in the Dark) প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web | website=Writers Workshop | title=Orisons in the Dark | date=April 2023 | url=https://www.writersworkshopindia.com/books/orisons-in-the-dark/}}</ref> এই সংকলনটো এবিপি লাইভ আৰু টিভি৯ আদি সংবাদ মাধ্যমত পৰ্যালোচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web | website=ABPLive | title=Book Excerpt: 'Orisons In The Dark' | date=24 May 2023 | url=https://news.abplive.com/books/book-excerpt-orisons-in-the-dark-by-pallavi-padma-uday-powerful-exploration-of-patriarchy-and-resilience-of-women-1604253}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়টো সংকলন ''লোলা ইন বেলফাষ্ট'' (Lola in Belfast) ২০২৪ চনৰ মে' মাহত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite web | website=Writers Workshop | title=Lola in Belfast | date=May 2024 | url=https://www.writersworkshopindia.com/books/lola-in-belfast/}}</ref> ২০২৪ চনৰ বেলফাষ্ট বুক ফেষ্টিভেলত এই গ্ৰন্থখন প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite web | website=Belfast Book Festival | title=Motherhood, Love & Identity – Pallavi Padma-Uday and Catherine Dunne | date=April 2024 | url=https://belfastbookfestival.com/whats-on/motherhood-love--identity-pallavi-padmauday-and-catherine-dunne | access-date=2026-03-22 | archivedate=2024-06-06 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240606195533/https://belfastbookfestival.com/whats-on/motherhood-love--identity-pallavi-padmauday-and-catherine-dunne | deadurl=yes }}</ref> স্ক্ৰ’ল ডট ইনত এই সংকলনটোৰ একাংশ প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite web | website=Scroll.in | title=‘Dear Adam, this night is for us’: Five poems from Pallavi Padma-Uday’s new book of poetry | url=https://scroll.in/article/1076354/dear-adam-this-night-is-for-us-five-poems-from-pallavi-padma-udays-new-book-of-poetry | date=2024 }}</ref> যুক্তৰাজ্য, আয়াৰলেণ্ড আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ বিভিন্ন সাহিত্য আলোচনীত তেওঁৰ লিখনী প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁ পোৱেট্ৰি আয়াৰলেণ্ডৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ''ট্ৰাম্পেট ১৪''-ত এটা চুটি গল্পও আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.poetryireland.ie/publications/trumpet/current-issue/ |title=Current Issue – Trumpet 14 |website=Poetry Ireland |access-date=20 March 2026 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহ নেচনেল লাইব্ৰেৰী অৱ আয়াৰলেণ্ডৰ সংগ্ৰহতো সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite web | website=National Library of Ireland | title=Padma-Uday, Pallavi | date=June 2023 | url=https://catalogue.nli.ie/Author/Home?author=Padma-Uday%2C+Pallavi%2C+author/ | access-date=2026-03-22 | archivedate=2025-01-03 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250103165549/https://catalogue.nli.ie/Author/Home?author=Padma-Uday%2C%20Pallavi%2C%20author%2F | deadurl=yes }}</ref> == সন্মান আৰু স্বীকৃতি == ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত আয়াৰলেণ্ডৰ ১২ গৰাকী প্ৰকাশিত লেখকৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত 'ইভলিউচন প্ৰগ্ৰেম ২০২৫–২০২৬'-ৰ বাবে পদ্মা-উদয়ক নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://irishwriterscentre.ie/12-writers-selected-for-irish-writers-centre-evolution-programme-2025-2026/ |title=12 writers selected for Irish Writers Centre Evolution Programme 2025-2026 |website=Irish Writers Centre |date=17 September 2025 |access-date=20 March 2026}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == * ''Orisons in the Dark''. কলকাতা: ৰাইটাৰ্ছ ৱৰ্কশ্বপ, ২০২৩। {{ISBN|978-81-961291-1-8}} * ''Lola in Belfast''. কলকাতা: ৰাইটাৰ্ছ ৱৰ্কশ্বপ, ২০২৪। {{ISBN|978-81-968192-1-7}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] t79v2nny623omppxx3pnwhd3atg5i9d 0 134704 647202 640980 2026-10-24T13:31:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647202 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = এনাষ্টাচিয়া ষ্টটস্কায়া | image = Номер Импровизация Евгений Загот, Анастасия Стоцкая и Сергей Ли (cropped).jpg | caption = | birth_name = এনাষ্টাচিয়া আলেকজেণ্ড্ৰোভনা ষ্টটস্কায়া | birth_date = {{birth date and age|1982|10|8|df=yes}} | birth_place = কিয়েভ, ইউক্ৰেইনিয়ান এছএছআৰ | genre = পপ, মিউজিকেল থিয়েটাৰ | occupation = গায়িকা, অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০০–বৰ্তমান | label = | associated_acts = ফিলিপ কিৰ্কোৰভ | website = {{URL|stotskaya.ru}} }} '''এনাষ্টাচিয়া আলেকজেণ্ড্ৰোভনা ষ্টটস্কায়া''' ({{lang-en|Anastasia Aleksandrovna Stotskaya}}; জন্ম: ৮ অক্টোবৰ ১৯৮২) এগৰাকী [[ৰাছিয়ান]] পপ গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web|url=https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-anastasiya-stockaya.html|work=Uznayvse|title=Анастасия Стоцкая, биография, новости, фото!}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == এনাষ্টাচিয়া ষ্টটস্কায়াৰ জন্ম ১৯৮২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত কিয়েভৰ এটা চিকিৎসক<ref>[http://stotskayan.narod.ru/pressa/pressa019.html Стоцкая подарки без повода не принимает]</ref> আৰু শিল্পীৰ পৰিয়ালত হৈছিল।<ref name="sekret">{{cite web |title="Секрет на миллион": Анастасия Стоцкая |url=https://www.youtube.com/watch?v=59TgnYZ-H4I |website=YouTube.com |publisher=NTV |access-date=14 December 2021}}</ref> পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই তেওঁ দেশৰ জনপ্ৰিয় শিশু সংগীত গোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল। ১৯৯২ চনলৈকে তেওঁ কিয়েভত বাস কৰিছিল,<ref name="kp.ua">{{cite web|url=http://kp.ua/daily/160107/27/|title=Анастасия Стоцкая учит украинский язык|work=Komsomolskaya Pravda}}</ref> ইয়াৰ পিছত ককায়েকৰ অভিনয় জীৱনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁ পৰিয়ালৰ সৈতে মস্কোলৈ গুচি যায়।<ref>{{cite web |last1=Sergeeva |first1=Yelizaveta |title=Анастасия Стоцкая |url=https://24smi.org/celebrity/669-anastasiia-stotskaia.html |website=24smi.org |publisher=24SMI |access-date=13 December 2021}}</ref> মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত তেওঁ ৰাছিয়ান একাডেমী অৱ থিয়েটাৰ আৰ্টছত সংগীত অভিনয়ৰ অধ্যয়নৰ বাবে নাম ভৰ্তি কৰে।<ref>{{cite web |title=Анастасия Стоцкая: «Спорт – это лучший антидепрессант» |url=https://aif.ru/culture/person/anastasiya_stockaya_sport_eto_luchshiy_antidepressant |website=aif.ru |publisher=Argumenty i Fakty |access-date=13 December 2021 |date=November 2021}}</ref> == কৰ্মজীৱন == [[File:Спектакль «Леди на день» 4.jpg|thumb|left|২০২০ চনত ''লেডী না দেন'' নাটকত ষ্টটস্কায়া। ]] ১৮ বছৰ বয়সত ষ্টটস্কায়াই পোনপ্ৰথমে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে, যেতিয়া তেওঁ 'থিয়েটাৰ অৱ দ্য মুন'-ত ''নট্ৰে-ডাম ডি পেৰিছ'' নামৰ সংগীতমূলক নাটকত ফ্লেউৰ-ডি-লিছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তাত তেওঁক ফিলিপ কিৰ্কোৰভে লক্ষ্য কৰে, যিয়ে ২০০২ চনত ষ্টটস্কায়াৰ প্ৰযোজক হিচাপে দায়িত্ব লয়।<ref name="rusradio"/> প্ৰথমে তেওঁ ষ্টটস্কায়াক ''চিকাগো'' নামৰ মিউজিকেল নাটখনৰ অডিচনলৈ আমন্ত্ৰণ জনায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ নিৰ্দেশনাত ষ্টটস্কায়াই এটা একক সংগীত প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰথমটো গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। তেওঁলোকে পাঁচ বছৰৰ বাবে এটা সহযোগিতাৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে।<ref name="cosmo">{{cite web |title=Анастасия Стоцкая: «Я никогда не хотела быть эстрадной певицей» |url=https://www.cosmo.ru/stars/interview/anastasiya-stockaya-ya-nikogda-ne-hotela-byt-estradnoy-pevicey/ |website=cosmo.ru|access-date=13 December 2021 |date=7 December 2021}}</ref> ২০০৩ চনত ষ্টটস্কায়াই যুৱ পৰিৱেশনকাৰীসকলৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতা ''নিউ ৱেভ''-ত অংশগ্ৰহণ কৰে,<ref>{{cite web |title=В Юрмале стартует "Новая волна-2003" |url=https://ria.ru/20030730/413275.html |website=ria.ru |publisher=RIA Novosti |access-date=13 December 2021 |date=2003}}</ref> য’ত তেওঁ গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=БЕРЕМЕННАЯ СТОЦКАЯ ПРИМЕРИЛА ВЫШИВАНКУ И ПОХВАСТАЛАСЬ НЕМАЛЫМ ЖИВОТИКОМ |url=https://tsn.ua/ru/glamur/beremennaya-stockaya-primerila-vyshivanku-i-pohvastalas-nemalym-zhivotikom-838988.html |website=tsn.ua |publisher=TSN |access-date=13 December 2021 |date=10 April 2017}}</ref> "কাণ্ট টেক মাই আইজ অফ ইউ" গীতটোৰ এটা কভাৰ সংস্কৰণ আৰু "ভেনি-ৰেকি" নামৰ এটা নতুন গীত পৰিৱেশন কৰি তেওঁ এই সফলতা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title="Мы с ним развлекались": Убитая горем Стоцкая разрыдалась у гроба умершего от анального разрыва Шевчука |url=https://dni.ru/showbiz/2021/1/29/470203.html |website=dni.ru |access-date=13 December 2021 |date=29 January 2021}}</ref> "ভেনি-ৰেকি" গীতটোৱে ষ্টটস্কায়াক তেওঁৰ প্ৰথম তথা একমাত্ৰ গোল্ডেন গ্ৰাম’ফোন বঁটাৰ মনোনয়ন দিছিল।<ref name="rusradio">{{cite web |title=Анастасия Стоцкая рассказала, почему Филипп Киркоров не делает тест на отцовство |url=https://rusradio.ru/news/lyudi-s-oblozhki/anastasiya-stockaya-rasskazala-pochemu-filipp-kirkorov-ne-delaet-test-na-otcovstvo |website=rusradio.ru |publisher=Russkoe Radio |access-date=14 December 2021 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই গীতটোৰে তেওঁ ''পেচনিয়া গোডা''-তো পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Анастасия Стоцкая - Вены-реки (Песня Года 2003 Финал) |url=https://www.youtube.com/watch?v=Nic5kQ0EWWc |website=YouTube.com |access-date=14 December 2021}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০০৩ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁ কিৰ্কোৰভৰ সৈতে "ভ্লুব্লিয়ননয়া দুশা" নামৰ এটা দ্বৈত গীত মুকলি কৰে। ২০০৪ চনত তেওঁ আৰু দুটা একক গীত মুকলি কৰিছিল যিবোৰে এয়াৰপ্লে চাৰ্টৰ শীৰ্ষ ২০টা গীতৰ তালিকাত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Anastasiay Stotskaay |url=https://tophit.ru/en/artist/Anastasiay_Stotskaay |website=tophit.ru |publisher=TopHit |access-date=14 December 2021 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ষ্টটস্কায়াই "শ্বেড’জ ডান্স অল এৰাউণ্ড" গীতটোৰ সৈতে ২০০৫ চনৰ ইউৰোভিছন ছং কণ্টেষ্টৰ বাবে ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰথম ছেমি ফাইনেলত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰি ফাইনেললৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে আৰু শেষত তৃতীয় স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite web |last1=InnerMedia |title=Jam & Терлеева, Стоцкая, Билан уже попали в десятку финалистов от России на Евровидение 2005 |url=https://tophit.ru/ru/news/view/show/452 |website=tophit.ru |publisher=TopHit |access-date=14 December 2021 |date=7 February 2005 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ অভিনয় আৰু টেলিভিছনৰ কামত অধিক মনোনিৱেশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ২০০৭ চনত ''চাৰ্কাছ উইথ দ্য ষ্টাৰ্ছ'' ধাৰাবাহিকত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Программа Цирк со звездами |url=https://www.1tv.com/announce/3412 |website=1tv.com |publisher=Channel One Russia |access-date=14 December 2021}}</ref> ২০১০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ তেওঁৰ নৃত্য সংগী এলেক্সি লেডেনিভৰ সৈতে ''ডান্সিং উইথ দ্য ষ্টাৰ্ছ''-ৰ ৰাছিয়ান সংস্কৰণৰ পঞ্চম ছিজনত জয়লাভ কৰে। ২০১৩ চনত তেওঁ ''ৱান টু ৱান! '' শ্ব’ত অংশ লৈ পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Объявлен победитель шоу «Один в один» |url=https://7days.ru/news/obyavlen-pobeditel-shou-odin-v-odin.htm |website=7days.ru |publisher=7Days |access-date=14 December 2021 |date=27 May 2013}}</ref> ২০১৬ চনত ষ্টটস্কায়াক সেই বছৰৰ ইউৰোভিছন ছং কণ্টেষ্টৰ এজন ৰাছিয়ান জুৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। প্ৰথম ছেমি ফাইনেলৰ জুৰী শ্ব’ৰ সময়ত ষ্টটস্কায়াই পেৰিস্কোপ এপৰ জৰিয়তে পোনপটীয়া সম্প্ৰচাৰ কৰি তেওঁৰ স্কোৰকাৰ্ড আৰু কেইবাটাও পৰিৱেশন দেখুৱাইছিল। এই ঘটনাৰ বাবে ষ্টটস্কায়াক শেষত জুৰীৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Jury |url=https://eurovision.tv/event/stockholm-2016/grand-final/jury |website=eurovision.tv |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=13 December 2021}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ষ্টটস্কায়া ২০০৮ চনলৈকে অভিনেতা আলেকছি চেকিৰিনৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছিল।<ref>{{cite web |last1=Kovalskiy |first1=Aleksey |title=Алексей Секирин |url=https://24smi.org/celebrity/4447-aleksei-sekirin.html |website=24smi |publisher=24smi.org |access-date=14 December 2021}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ এজন আৰ্মেনিয়ান ব্যৱসায়ীক বিবাহ কৰায়।<ref>{{cite web |title=АНАСТАСИЯ СТОЦКАЯ ПРЯЧЕТ МУЖА |url=https://dni.ru/showbiz/2012/10/11/241839.html |website=dni.ru |access-date=14 December 2021 |date=11 October 2012}}</ref> তেওঁলোকৰ দুটি সন্তান আছে— এজন পুত্ৰ (জন্ম ২০১১) আৰু এগৰাকী কন্যা (জন্ম ২০১৭)।<ref>{{Cite web|url=http://www.zirki.odnoboko.com/anastasiya_stotskaya_vo_vtoroy_raz_stala_mamoy|title=Анастасия Стоцкая во второй раз стала мамой|publisher=www.zirki.odnoboko.com|accessdate=8 May 2017}}</ref> ২০১৯ চনত এই দম্পতীটো পৃথকে থাকিবলৈ লয় আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{cite web |last1=Bystrov |first1=Pavel |title=Стоцкая показала фото сына, которого назвали «копией Киркорова» |url=https://www.mk.ru/social/2021/07/17/stockaya-pokazala-foto-syna-kotorogo-nazvali-kopiey-kirkorova.html |website=mk.ru |publisher=Moskovskij Komsomolets |access-date=14 December 2021 |date=17 July 2021}}</ref> ''চিক্ৰেট ফৰ এ মিলিয়ন'' নামৰ অনুষ্ঠানটোৰ এটা খণ্ডত ষ্টটস্কায়াই ফিলিপ কিৰ্কোৰভৰ সৈতে তেওঁৰ এটা অতি চুটি দিনীয়া প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref name="sekret"/> ২০০২ চনত ষ্টটস্কায়া প্ৰায় 'মস্কো থিয়েটাৰ জিম্মি সংকট'ত আবদ্ধ হৈ পৰিছিল। তেওঁ পোনপ্ৰথমে ২০০২ চনৰ ২৩ অক্টোবৰত ''চিকাগো''ৰ কামৰপৰা ছুটি লৈ ''নৰ্ড-অষ্ট'' নাটকখন চাবলৈ পৰিকল্পনা কৰিছিল, কিন্তু কিৰ্কোৰভৰ অনুৰোধত শেষ মুহূৰ্তত তেওঁ নিজৰ সিদ্ধান্ত সলনি কৰিছিল।<ref name="sekret"/><ref>{{cite web |last1=Zayakin |first1=Aleksey |title=Анастасия Стоцкая рассказала, как однажды Филипп Киркоров спас ей жизнь |url=https://teleprogramma.pro/news/1066758-anastasiya-stockaya-rasskazala-kak-odnajdy-filipp-kirkorov-spas-ey-3419/ |website=teleprogramma.pro |date=June 2019 |access-date=14 December 2021}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Анастасия Стоцкая: «Я до сих пор очень люблю Киркорова» |url=https://www.starhit.ru/novosti/anastasiya-stotskaya-ya-do-sih-por-ochen-lyublyu-kirkorova-175681/ |website=Starhit.ru |publisher=StarHit |access-date=14 December 2021 |date=1 June 2019}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20260419103038/http://stotskaya.ru/ Official website] [[শ্ৰেণী:ৰাছিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 0rd9n3ocq5py5er2cln7sf9f0wocckf 0 134894 647380 594330 2026-10-24T18:38:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647380 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!--For more information, see [[:Template:Infobox Writer/doc]].--> | name = গেব্ৰিয়েলা এম্ব্ৰ’চিঅ’ | image = Gabriella Ambrosio PR.JPG | image_size = 200 | alt = | caption = ২০০৮ত গেব্ৰিয়েলা এম্ব্ৰ’চিঅ’ | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|1954|11}} | birth_place = [[ইটালী]] | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | occupation = ইটালীৰ লেখক, সাংবাদিক, শৈক্ষিক, আৰু বিজ্ঞাপনৰ সৃষ্টিশীল পৰিচালক | language = ইটালীয়ান | education = দৰ্শনৰ ডিগ্ৰী | alma_mater = [[নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়]] | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = *Prima di Lasciarsi (novel, 2004) *"Siamo Quel che Diciamo" ("We Are What We Say") (non-fiction) *"Le Nuove Terre della Pubblicita" ("The New Advertising Lands") (non-fiction) | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = চুটিগল্প ''ষ্টিকো'' দ্য এটলাছ ৰিভিউৰ দ্বাৰা আমেৰিকাত ২০১৫ চনৰ পুছকাৰ্ট বঁটাৰ বাবে মনোনীত ফ্ৰান্সৰ চাম্বেৰীত অনুষ্ঠিত হোৱা ফেষ্টিভেল ডু প্ৰিমিয়াৰ ৰোমাঞ্চত বঁটা লাভ কৰা উপন্যাস ''প্ৰাইমা ডি লাচিয়াৰ্চি''। | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} গেব্ৰিয়েলা এম্ব্ৰ'চিঅ' ({{lang-en| Gabriella Ambrosio; জন্ম: নৱেম্বৰ ১৯৫৪}}) এগৰাকী ইটালীয় লেখিকা, সাংবাদিক,<ref>{{cite news |url=http://dialog.ihned.cz/c1-58990480-masova-komunikace-je-slabym-bodem-dnesnich-demokracii |title=Masová komunikace je slabým bodem dnešních demokracií |trans-title=Mass communication is the weak point of today's democracies |newspaper=Hospodářské noviny |date=18 December 2012 |language=cs|access-date=20 August 2014}}</ref> একাডেমিক আৰু বিজ্ঞাপন সৃষ্টিশীল পৰিচালক। তেওঁৰ ৰচনা ''Siamo Quel che Diciamo'' ("আমি যি কওঁ") আৰু ''Le Nuove Terre della Pubblicita'' ("নতুন বিজ্ঞাপন ভূমি")<ref>{{cite news |author=Lillo Perri |url=http://www.meltemieditore.it/GiornaleElementi.asp?IdGiornale=96 |title=La pubblicità cambia volto |trans-title=The changing face of advertising |newspaper=Meltemi Editore |language=it |date=27 June 2007 |access-date=20 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220064815/http://www.meltemieditore.it/GiornaleElementi.asp?IdGiornale=96 |archive-date=20 December 2014 |df=dmy |archivedate=20 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220064815/http://www.meltemieditore.it/GiornaleElementi.asp?IdGiornale=96 |deadurl=yes }} Review of ''Le nuove terre della pubblicità'' by Gabriella Ambrosio.</ref> ইটালীৰ কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰয়োজনীয় বিজ্ঞাপনৰ গ্ৰন্থ।<ref>{{cite web |language=it |url=http://docenti.unimc.it/paola.papakristo/courses/2014/13848 |title=Teoria e tecnica della comunicazione pubblicitaria — Portale Docenti |publisher=Università degli studi di Macerata |access-date=20 August 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=https://esse3web.unisa.it/unisa/ProgrammaCorso.do%3bjsessionid=F26400CCF1A8FBBE77024C956D45DAAF.jvm?CDS_ID=500171&AA_OFF_ID=2011&AD_ID=505682&AA_ORD_ID=2008&PDS_ID=10001&FAT_PART_COD=N0&DOM_PART_COD=N0 |title=Tecniche Della Comunicazione Pubblicitaria |publisher=Università degli Studi di Salerno |language=it |access-date=20 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126060731/https://esse3web.unisa.it/unisa/ProgrammaCorso.do%3bjsessionid=F26400CCF1A8FBBE77024C956D45DAAF.jvm?CDS_ID=500171&AA_OFF_ID=2011&AD_ID=505682&AA_ORD_ID=2008&PDS_ID=10001&FAT_PART_COD=N0&DOM_PART_COD=N0 |archive-date=26 January 2016 |url-status=dead |archivedate=26 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126060731/https://esse3web.unisa.it/unisa/ProgrammaCorso.do%3bjsessionid=F26400CCF1A8FBBE77024C956D45DAAF.jvm?CDS_ID=500171&AA_OFF_ID=2011&AD_ID=505682&AA_ORD_ID=2008&PDS_ID=10001&FAT_PART_COD=N0&DOM_PART_COD=N0 |deadurl=yes }}</ref> জেৰুজালেমত হোৱা আত্মঘাতী বোমা বিস্ফোৰণৰ সৈতে জড়িত তেওঁৰ প্ৰথমখন উপন্যাস ''প্ৰাইমা ডি লাচিয়াৰ্চি'' ("আমি বিদায় দিয়াৰ আগতে") হিব্ৰু আৰু আৰবীকে ধৰি কেইবাটাও ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। ==শিক্ষা আৰু আৰম্ভণিৰ কেৰিয়াৰ== নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা দৰ্শনত ডিগ্ৰী লাভ কৰি সাংবাদিক আৰু কপিৰাইটাৰ হয়। ==কেৰিয়াৰ== ১৯৯২ চনত তেওঁ বিজ্ঞাপন সংস্থা এ এম, বৰ্তমান YesIAm ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে নিজৰ সৃষ্টিশীল উৎপাদনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছে। ৰোমৰ লা চেপিয়েঞ্জা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ যোগাযোগ অধ্যাপিকাও আছিল,<ref>{{cite web |url=http://acciardi-liberacomunicazione.blogspot.it/2006_12_01_archive.html |title=Alcuni esempi di 'Guerrilla Marketing' |publisher=acciardi-liberacomunicazione |language=it |trans-title=Some examples of 'Guerrilla Marketing' |date=15 December 2006 |access-date=20 August 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://libriblog.com/le-nuove-terre-della-pubblicita/ |title=The new world of advertising |date=1 August 2010 |publisher=Libri Blog |access-date=20 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206232301/http://libriblog.com/le-nuove-terre-della-pubblicita/ |archive-date=6 December 2013 |url-status=dead }}</ref> আৰু ইটালীৰ বিজ্ঞাপন পেছাদাৰীসকলৰ সংস্থা ইটালীয় আৰ্ট ডাইৰেক্টৰ ক্লাব<ref>{{cite web |url=http://www.adci.it/GabriellaAmbrosio |title=ADCI - Members - SOCI - Gabriella Ambrosio |website=www.adci.it |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323163635/http://www.adci.it/GabriellaAmbrosio |archive-date=23 March 2013 |url-status=dead |archivedate=23 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130323163635/http://www.adci.it/GabriellaAmbrosio |deadurl=yes }}</ref>ৰ সদস্য। ===উপন্যাসখনৰ কথা=== ''প্ৰাইমা ডি লাচিয়াৰ্চি'' ("আমি বিদায় দিয়াৰ আগতে") তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাসখন জেৰুজালেমৰ কিৰিয়াট হায়োভেল চুপাৰ মাৰ্কেটত সংঘটিত বোমা বিস্ফোৰণৰ সত্য কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত, যিটো ধেইছেহ শৰণাৰ্থী শিবিৰৰ সোতৰবছৰীয়া পেলেষ্টাইনী ছোৱালী আয়াত আল-আখ্ৰাছে সংঘটিত কৰিছিল। কিতাপখনত বোমাৰুজন আৰু ভুক্তভোগীসকলৰ জীৱনৰ শেষৰ ঘণ্টাবোৰৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে – জেৰুজালেমৰ এগৰাকী সোতৰবছৰীয়া ছোৱালী আৰু সেই নিৰাপত্তাৰক্ষীজনৰ হস্তক্ষেপে সেই নিস্তাৰ-পৰ্বৰ পূৰ্বে ব্যস্ত বজাৰখনৰ বাকী লোকসকলৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিছিল। আক্ৰমণৰ দিনা ৰাতিপুৱা সাত বজাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা কাহিনীটো ভয়ংকৰ বিস্ফোৰণেৰে শেষ হয়। বিভিন্ন চৰিত্ৰৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা চালে অতি কম সময়ৰ – সাত ঘণ্টা – গ্ৰন্থখনে ইজৰাইল আৰু পেলেষ্টাইনৰ মাজৰ জটিল বাস্তৱতাক চিত্ৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>The event, festival magazine, {{cite web |url=http://www.festmag.co.uk/archive/2010/212-before_we_say_goodbye |title=Before We Say Goodbye - Edinburgh Festival guide &#124; Fest |access-date=2015-02-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228111532/https://www.festmag.co.uk/archive/2010/212-before_we_say_goodbye |archive-date=28 December 2014 |df=dmy-all |archivedate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228111532/https://www.festmag.co.uk/archive/2010/212-before_we_say_goodbye |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/childrens-books-site/2015/aug/28/banned-burned-or-simply-life-changing-what-are-the-best-dangerous-books|title=Banned, burned, or simply life changing: What are the best dangerous books?|website=[[TheGuardian.com]]|date=28 August 2015}}</ref> ২০০৪ চনত ইটালীত নিউট্ৰিমেণ্টি পাব্লিচাৰ্ছৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখনে ফ্ৰান্সৰ চাম্বেৰীত অনুষ্ঠিত হোৱা ফেষ্টিভেল ডু প্ৰিমিয়াৰ ৰোমাঞ্চত বঁটা লাভ কৰে। ২০০৮ চনত আৰবী আৰু হিব্ৰু উভয় ভাষাত কিতাপখন প্ৰকাশ কৰাটো এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আৰু ইজৰাইল আৰু পেলেষ্টাইন টেৰিটৰীত কাম কৰা ইজৰাইলী কলেজ আৰু মানৱ অধিকাৰ সংস্থাসমূহে শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে নিয়োগ কৰে।<ref name=ynet>{{cite news |author=Ronny Shaked |date=November 5, 2008 |title=Separate lives, one death |publisher=[[Ynetnews]] |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3617390,00.html |access-date=20 August 2014}}</ref><ref>{{cite news |author=Shira Stiv |date=14 January 2009 |script-title=he:להמציא מלים לפחד, גבריאלה אמברוסיו, לפני הפרידה |language=he |trans-title=Invent words to fear, Gabriella Ambrosio, Before Parting |newspaper=[[Haaretz]] |url=https://www.haaretz.co.il/literature/1.1241003 |access-date=20 August 2014}}</ref> ইয়াক ব্ৰিটেইন, অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউজিলেণ্ডত ৱাকাৰ বুকছে,<ref>[https://www.amazon.co.uk/dp/140632504X Amazon.com listing: ''Before We say Goodbye'']. Amazon.com.</ref> ফ্ৰান্সত ডেউজ হিউৰেছ এভাণ্ট ("১২ ঘণ্টাৰ আগতে") (গালিমাৰ্ড), ফিচাৰ ভাৰ্লাগে জাৰ্মানীত ডাৰ হিমেল উবেৰ জেৰুজালেম ("জেৰুজালেমৰ ওপৰৰ আকাশ") হিচাপে,<ref>[http://www.bookdepository.com/Der-Himmel-ber-Jerusalem-Gabriella-Ambrosio/9783596854714 Der Himmel über Jerusalem (Fischer Taschenbücher Allgemeine Reihe)] : Hardback : Gabriella Ambrosio, Annette Kopetzki : {{ISBN|9783596854714}}. Bookdepository.co.uk.</ref> আৰু স্পেইন,<ref>[https://www.amazon.co.uk/Antes-despedirnos-Gabriella-Ambrosio/dp/8427901380 Antes de despedirnos: Amazon.co.uk: Gabriella Ambrosio, Manel Martí: Books]. Amazon.com.</ref> তুৰস্ক,<ref>[http://www.kitapnehri.com/k/752240/ayrilmadan_once_gabriella_ambrosio.htm Ayrılmadan Önce ( Gabriella Ambrosio )]. Kitapnehri.com. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130928180152/http://www.kitapnehri.com/k/752240/ayrilmadan_once_gabriella_ambrosio.htm |date=28 September 2013 }}</ref> গ্ৰীচ, দক্ষিণ কোৰিয়া<ref>{{in lang|ko}} [http://www.kyobobook.co.kr/product/detailOnelineKor.laf?mallGb=KOR&barcode=9788927803515&linkClass=010317&ejkGb=KOR 인터넷교보문고&#93; 꿈을 키우는 세상] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927222143/http://www.kyobobook.co.kr/product/detailOnelineKor.laf?mallGb=KOR&barcode=9788927803515&linkClass=010317&ejkGb=KOR |date=27 September 2013 }}. Kyobobook.co.kr.</ref> আৰু চীনত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>The websites of the following publishers: Planeta Noguer [http://www.planeta.es/en/GB/AreasActivity/Publishing-companies/Grupo-Planeta/Noguer.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312154445/http://planeta.es/en/GB/AreasActivity/Publishing-companies/Grupo-Planeta/Noguer.htm|date=12 March 2013}}, Remzi Kitabevi [http://www.remzi.com.tr/], Joongang Books (now a division of [[Random House]]), Jeili Publishing House [https://archive.today/20130411041037/http://isbndb.com/d/publisher/jieli_publishing_house.html], Psychogios [http://www.psichogios.gr/site/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730225732/http://www.psichogios.gr/site|date=30 July 2013}}.</ref> ইয়াক ব্ৰিটেইন আৰু কানাডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত মানৱ অধিকাৰ সাহিত্যৰ উদাহৰণ হিচাপে অধ্যয়ন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://yorkpen.wordpress.com/2013/05/25/863/|title = Announcing… Reading Rights!|date = 25 May 2013}}</ref><ref>see: THE UNIVERSITY OF WESTERN ONTARIO. London. Canada. Department of English and Women's Studies. Testimony, Youth and Human Rights. Fall 2014</ref> ===কল্পকাহিনীৰ অন্যান্য ৰচনা=== তেওঁৰ চুটিগল্প ষ্টিকো ২০০৯ চনত ফ্ৰিডম গ্ৰন্থত প্ৰকাশ পায়,<ref>{{cite web |author=Tania Hershman |url=http://www.theshortreview.com/reviews/FreedomAnthology.htm |title=Freedom: Short Stories Celebrating the Universal Declaration of Human Rights |publisher=the short review |access-date=20 August 2014 |archive-date=29 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529225412/http://www.theshortreview.com/reviews/FreedomAnthology.htm |url-status=usurped }}</ref><ref>[https://www.amnesty.org.uk/books_details.asp?BookID=103 Amnesty International UK: Synopsis and Reviews of "Freedom"]. Amnesty International. (10 December 1948). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101115134816/http://www.amnesty.org.uk/books_details.asp?BookID=103 |date=15 November 2010 }}</ref><ref>[http://www.randomhouse.co.uk/editions/9781845964948 ''Freedom: Short Stories Celebrating the Universal Declaration of Human Rights'' synopsis and brief reviews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207040816/http://www.randomhouse.co.uk/editions/9781845964948 |date=7 December 2014 }}. Random House (3 September 2009).</ref> বিশ্বৰ কিছুমান আগশাৰীৰ কল্পকাহিনী লেখকে লিখা ছয়ত্ৰিছটা চুটিগল্পৰ সংকলন, প্ৰত্যেকটোৱেই মানৱ অধিকাৰৰ বিশ্বজনীন ঘোষণাৰ এটা প্ৰবন্ধৰপৰা অনুপ্ৰাণিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কানাডা, আমেৰিকা, স্পেইন, ইটালী, তুৰস্ক আৰু পোলেণ্ডত প্ৰকাশ পায়। "ষ্টিকো" নিৰ্যাতনৰপৰা মুক্তিৰ বিষয়ে আৰু ইয়াত ২০০১ চনত জি-৮ শীৰ্ষ সন্মিলনৰ সময়ত ইটালীৰ জেনোয়াত হোৱা পৰিঘটনাৰ প্ৰতিধ্বনি দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.hrctreehouse.co.uk/?s=gabriella+ambrosio |title=Gabriella ambrosio – Search Results – the blog of the Humanities Research Centre at the University of York, UK |access-date=7 December 2014 |archive-url=https://archive.today/20141207093405/http://www.hrctreehouse.co.uk/?s=gabriella+ambrosio |archive-date=7 December 2014 |url-status=dead |archivedate=7 December 2014 |archiveurl=https://archive.today/20141207093405/http://www.hrctreehouse.co.uk/?s=gabriella+ambrosio |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://prezi.com/q5znvfwdhisi/sticko-gabriella-ambrosio/ |title=Sticko- Gabriella Ambrosio by Reem Alsati on Prezi |access-date=2014-12-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303202755/https://prezi.com/q5znvfwdhisi/sticko-gabriella-ambrosio/ |archive-date=3 March 2016 |df=dmy-all }}</ref> ইয়াক ২০১৫ চনৰ আমেৰিকাত পুছকাৰ্ট বঁটাৰ বাবে মনোনীত কৰা হৈছিল দ্য এটলাছ ৰিভিউৱে।<ref>{{cite web |url=http://theatlasreview.com/tag/gabriella-ambrosio/ |title=Gabriella ambrosio « the Atlas Review |access-date=2014-12-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141205184215/http://theatlasreview.com/tag/gabriella-ambrosio/ |archive-date=5 December 2014 |df=dmy-all }}</ref> ২০২২ চনত ইটালীত প্ৰকাশিত ইল গাৰ্বুগ্লিঅ’ ডি গাৰ্লাস্কোত প্ৰেয়সী চিয়াৰা প’গীৰ হত্যাকাণ্ডৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত হোৱা আলবাৰ্টো ষ্টাছিৰ কাহিনীৰ পুনৰাবৃত্তি কৰা হৈছে, যিটো তেওঁৰ ২৩ বছৰ বয়সত আৰু তেওঁৰ বয়স ২৬ বছৰ আছিল। আদালতৰ নথি-পত্ৰৰ অধ্যয়ন আৰু প্ৰেমৰ পৰিচিত আৰু অজ্ঞাত নায়কৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰৰ আধাৰত এই কিতাপখন ৰচনা কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত উপন্যাসখনত বৰ্ণনা কৰা উপাদানসমূহৰ ভিত্তিত এই আদালতৰ গোচৰটো পুনৰ মুকলি কৰা হয়, সেয়েহে প্ৰেছে “এখন ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক কিতাপ” বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/libri/approfondimenti/2025/03/12/garlasco-i-dubbi-sul-caso-e-su-sempio-erano-gia-in-un-libro_17f87c8f-030d-4fad-8fa4-a42ed83e6e74.html | title=Garlasco, i dubbi sul caso e su Sempio erano già in un libro - Libri - Approfondimenti - Ansa.it | date=12 March 2025 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.distampa.com/garlasco-prevista-in-un-libro-la-riapertura-delle-indagini/#google_vignette | title=Garlasco: Prevista in Un Libro la Riapertura delle Indagini | date=13 March 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614091402/https://www.distampa.com/garlasco-prevista-in-un-libro-la-riapertura-delle-indagini/#google_vignette | archivedate=14 June 2025 | access-date=23 March 2026 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.iltempo.it/attualita/2025/03/12/news/garlasco-alberto-stasi-nuovo-indagato-andrea-stasi-libro-profezia-dove-nascono-i-nuovi-sospetti-41853955/ | title=Garlasco, chi aveva anticipato la svolta: "È tutto scritto". Cosa non torna nelle indagini }}</ref> ''Tu che conosci gli uomini'' উপন্যাসখনত নিজৰ যৌন পৰিচয়ৰ সন্ধানত থকা এজন কিশোৰ আৰু এগৰাকী যুৱতী বেশ্যাৰ মাজৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইটালীৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] 1gh7dfh9hd3qiepqpc4yohtg5rh7mn4 0 134973 647229 617868 2026-10-24T14:14:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647229 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ওভিয়া | image = Oviya Helen in 2018.jpg | caption = ২০১৮ চনত এক সাক্ষাৎকাৰৰ সময়ত ওভিয়া | birth_name = হেলেন নেলছন | birth_place = ত্ৰিচুৰ, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | birth_date = {{Birth date and age|1991|04|29|df=yes}}<ref name="DOB">{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/masala-why-bigg-boss-tamil-contestant-oviya-helen-is-trending-kamal-haasan-latest-breaking-news-today-392947 |title=This is why Bigg Boss Tamil contestant Oviya Helen is trending |website=Indiatvnews.com |date=24 July 2017 |access-date=13 November 2017}}</ref> | alma_mater = বিমলা কলেজ, ত্ৰিচুৰ | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|মডেল}} | years_active = ২০০৭–বৰ্তমান | known_for = {{Bulleted_list|''কালাভানি''|''কিৰাতক''|''বিগ বছ তামিল (ছিজন ১)''}} }} '''হেলেন নেলছন''' (জন্ম: ২৯ এপ্ৰিল ১৯৯১), যিজনী পেছাগতভাৱে নিজৰ মঞ্চ নাম '''ওভিয়া''' ([[ইংৰাজী]]: Oviya) নামেৰে অধিক পৰিচিত, এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী যিয়ে [[তামিল]] আৰু [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰত কাম কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেইখনমান কানাড়া আৰু তেলেগু ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ২০১০ চনত চৰকুণামৰ গ্ৰাম্য ৰোমাণ্টিক কমেডী ''কালাভানি''ৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে বিশেষ সফলতা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ পাণ্ডিৰাজৰ ''মেৰিনা'' (২০১২), ''মুদৰ কুডম'' (২০১৩) আৰু ''মাধা য়ানাই কুট্টম'' (২০১৩) আদিকে ধৰি আন কেইবাখনো ছবিত অভিনয় কৰে। ওভিয়াই সুন্দৰ চি-ৰ ''কালাকালপ্পু'' (২০১২) আৰু হৰৰ কমেডী ছবি ''য়ামিৰুক্কা ভয়ামে'' (২০১৪) ত কৰা অভিনয়ৰ জৰিয়তে বক্স অফিচত সফলতা অৰ্জন কৰিছে। ২০১৭ চনত ওভিয়াই ৰিয়েলিটি ধাৰাবাহিক ''বিগ বছ তামিল ১''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/oct/04/ms-representation-the-oviya-phenom-1666376.html |title=Ms Representation: The Oviya phenom |website=The New Indian Express |date=4 October 2017 |access-date=13 November 2017}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কেৰালাৰ ত্ৰিচুৰত হেলেন নেলছন নামেৰে ওভিয়াৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Oviya Helen: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Oviya-Helen |work=The Times of India}}</ref> তেওঁ ত্ৰিচুৰৰ বিমলা কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Oviya's flying start |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/oviyas-flying-start/articleshow/6110777.cms |work=The Times of India |date=1 July 2010}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ (২০০৭–২০০৯) === ওভিয়াই মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰন অভিনীত ''কেংগাৰু'' (২০০৭) আৰু ''পুঠিয়া মুখম'' (২০০৯) উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কলেজ ড্ৰামা ''অপূৰ্ব'' (২০০৮)ত অন্যতম মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ওভিয়াই ত্ৰিচুৰৰ বিমলা কলেজত ফাংছনেল ইংলিছত স্নাতক (BA) ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ দিশত কাম কৰি থকাৰ সময়তে পৰিচালক চৰকুণামে তেওঁক ''কালাভানি'' (২০১০) ছবিৰ বাবে যোগাযোগ কৰে। চৰকুণামে ইণ্টাৰনেটত তেওঁৰ এখন ছবি দেখি তেওঁক মুখ্য মহিলা চৰিত্ৰটোৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। প্ৰযোজকৰ কিছু দ্বিধা থকা সত্ত্বেও পৰিচালকগৰাকী নিশ্চিত আছিল যে তেওঁ এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে সঠিক অভিনেত্ৰী বিচাৰি পাইছে।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com |title=Oviya's flying start |website=The Times of India |date=July 2010 |access-date=13 November 2017}}</ref> === তামিল চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ (২০১০-২০১৬) === ''কালাভানি''ত তেওঁ বিমলৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচত ‘শ্লিপাৰ হিট’ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.tikkview.com |title=Oviya profile |publisher=tikkview.com |access-date=9 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905003035/http://www.tikkview.com/ |archivedate=5 September 2013 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com |title=Kalavani Movie Review, Trailer, & Show timings at Times of India |website=The Times of India |access-date=13 November 2017}}</ref> সমালোচকসকলে এগৰাকী গাঁৱলীয়া স্কুলীয়া ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত ওভিয়াৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে। ''হিন্দুস্তান টাইমছ''ৰ এজন সমালোচকে মন্তব্য কৰে যে "ওভিয়াৰ আশ্চৰ্যজনক প্ৰকাশভংগীয়ে তেওঁৰ কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁৰ চকুহালৰ জৰিয়তে সকলোখিনি ফুটাই তোলে।" একেদৰে ''দ্য হিন্দু''ৰ এজন পৰ্যালোচকে উল্লেখ কৰে যে "ওভিয়াক মৰম লগা দেখুৱায় আৰু তেওঁ সুন্দৰকৈ আৱেগ প্ৰকাশ কৰে, যিটো আজিকালি বিৰল।" <ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com |title=It's different |first=Bharath |last=Vijayakumar |date=14 July 2010 |access-date=13 November 2017 |newspaper=The Hindu}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com |title=Gautaman Bhaskaran's Review: Kalavani |date=29 June 2010 |website=Hindustan Times |access-date=13 November 2017}}</ref> ''কালাভানি''ৰ সফলতাৰ পিছত ওভিয়াই কেইবাখনো কম বাজেটৰ ছবিত চুক্তিবদ্ধ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল ''অমৰা'', ''ভেংগাই'', ''মুগম নী অগম নান'', ''ছেভানু'' আৰু ৰাচু মধুৰাৱনৰ ''মুথুক্কু মুথাগা'' (২০১১)। অৱশ্যে কেৱল শেষৰখন ছবিয়েহে ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com |title=Another test for Oviya |newspaper=The Times of India |date=15 October 2010 |access-date=13 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com |title=Oviya rubbishes pay hike rumours |newspaper=The Times of India |date=20 July 2010 |access-date=13 November 2017}}</ref> ''মুথুক্কু মুথাগা''ত এগৰাকী কলেজীয়া বাস্কেটবল খেলুৱৈৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰোঁতে ওভিয়াই অসুস্থতাৰ বাবে ছেটত অজ্ঞান হৈ পৰাৰ পাছতো কাম কৰি গৈছিল। অৱশ্যে ছবিখনে নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু Behindwoods.com-ৰ এজন সমালোচকে ওভিয়াৰ চৰিত্ৰটোক "বিৰক্তিকৰ" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.behindwoods.com |title=MUTHUKKU MUTHAAGA REVIEW - MUTHUKKU MUTHAAGA MOVIE REVIEW |website=Behindwoods.com |access-date=13 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com |title=Pick & choose is Oviya's mantra |newspaper=The Times of India |date=14 March 2011 |access-date=13 November 2017}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁক আন দুখন মালয়ালম ছবি ''পুথুমুখংগল'' (২০১০) আৰু ''মনুষ্যমৃগম'' (২০১১)তো দেখা গৈছিল। ''কালাভানি''ৰ কানাড়া ৰিমেক ''কিৰাতক'' (২০১১)ৰ বাবে ওভিয়াই অধিক সমালোচনাত্মক প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com |title=Review: Kirataka is a breezy entertainer |work=Rediff.com |access-date=13 November 2017}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কে এছ ৰবিকুমাৰৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী ছবি ''মনমথন আম্বু'' (২০১০)ত এটা অতিথি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল য’ত তেওঁ কমল হাছান আৰু আৰ মাধৱনৰ সৈতে কাম কৰাৰ সুযোগ পাইছিল। পৰৱৰ্তী তিনি বছৰত ওভিয়াই তামিল চলচ্চিত্ৰত কাম কৰাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে। পাণ্ডিৰাজৰ সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত ড্ৰামা ছবি ''মেৰিনা'' (২০১২)ত ওভিয়া আৰু শিৱকাৰ্তিকেয়নে এটা দম্পতীৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়িত কৰিছিল। এগৰাকী সমালোচকে তেওঁলোকৰ অভিনয়ক "সম্পূৰ্ণ উপভোগ্য আৰু হাঁহি উঠা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://m.rediff.com |title=Review: Merina is worth a watch |work=Rediff.com |access-date=13 November 2017}}</ref> একেদৰে ব্লেক কমেডী ছবি ''মুদৰ কুডম'' (২০১৪) আৰু থ্ৰিলাৰ ''মাধা য়ানাই কুট্টম'' (২০১৪)তো ওভিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি সমালোচকৰ প্ৰশংসা বুটলে।<ref>{{cite news |url=http://www.rediff.com |title=Review: Moodar Koodam is hilarious |newspaper=Rediff |access-date=13 November 2017 |last1=Saraswathi |first1=S.}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com |title=Madha Yaanai Koottam Movie Review, Trailer, & Show timings at Times of India |website=The Times of India |access-date=13 November 2017}}</ref> সুন্দৰ চি-ৰ কমেডী ছবি ''কালাকালপ্পু'' (২০১২)ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা গ্লেমাৰাছ চৰিত্ৰ ৰূপায়িত কৰে। ছবিখনে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচতো ভাল ফলাফল দেখুৱায়।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com |title=Kalakalappu: Funny business |first=Sudha |last=S |date=23 May 2012 |access-date=13 November 2017 |newspaper=The Hindu}}</ref> === বিগ বছ তামিল (২০১৭–২০১৮) === ২০১৭ চনত ওভিয়াই ষ্টাৰ বিজয় চেনেলৰ বাবে কমল হাছানে আঁত ধৰা তামিল ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব' ''বিগ বছ''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। আন প্ৰতিযোগীসকলৰ তুলনাত তেওঁৰ মোহনীয় ব্যক্তিত্ব আৰু সততাৰ বাবে তেওঁ অনুষ্ঠানটোত তৎক্ষণাত জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল। প্ৰতিযোগী বিন্দু মাধৱী, ৰাইজা উইলছন, গণেশ ভেংকটৰমনৰ সৈতে বন্ধুত্ব আৰু ছিজনৰ বিজয়ী আৰৱৰ সৈতে এক আন্তৰিক তথা একপক্ষীয় প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক উপভোগ কৰি থকাৰ সময়তে তেওঁক গায়ত্ৰী ৰঘুৰাম, নমিতা, জুলিয়ানা আৰু শক্তি বাসুদেৱনকে ধৰি অন্যান্য প্ৰতিযোগীসকলে বাৰে বাৰে লক্ষ্য কৰি লৈছিল আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই দুৰ্ব্যৱহাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ চতুৰ সঁহাৰি আৰু ইতিবাচক মনোভাৱে দৰ্শকৰ মন জয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jul/24/the-world-loves-oviya-1632575--1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170727024715/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jul/24/the-world-loves-oviya-1632575--1.html |url-status=dead |archive-date=27 July 2017 |title=The world loves Oviya |website=The New Indian Express |access-date=13 November 2017 |archivedate=27 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170727024715/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jul/24/the-world-loves-oviya-1632575--1.html |deadurl=yes }}</ref> কেইবাবাৰো উচ্ছেদৰ (eviction) সন্মুখীন হোৱা সত্ত্বেও ভোটাৰসকলে তেওঁক বাৰে বাৰে অনুষ্ঠানটোত ৰাখিছিল। আনহাতে ছচিয়েল মিডিয়াত "ওভিয়া আৰ্মী"ৰ দৰে শব্দাংশ নিয়মিতভাৱে ট্ৰেণ্ড হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ এক বৃহৎ অনুগামীগোষ্ঠীৰ সৃষ্টি হৈছিল। অনুষ্ঠানটোত তেওঁৰ আচৰণ আৰু ইতিবাচক মনোভাৱে আন চেলিব্ৰিটীসকলকো আকৰ্ষিত কৰিছিল। প্ৰিয়া আনন্দ, নিভেথা পেথুৰাজ, সতীশ আৰু কৰুণাকৰণৰ দৰে শিল্পীসকলে ছচিয়েল মিডিয়াত তেওঁক প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/now-karunakaran-joins-the-oviya-army/articleshow/59831818.cms |title=Now, Karunakaran joins the Oviya Army |website=The Times of India |date=30 July 2017 |access-date=13 November 2017}}</ref> ২০১৭ চনৰ জুলাই মাহৰ শেষৰ ফালে ওভিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা ইমান তুংগত পাইছিল যে আন এখন তামিল ছবি ''বেলুন''ৰ (২০১৭) নিৰ্মাতাসকলে "নীংগা শ্বাট আপ পান্নুংগা" শীৰ্ষক এটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি সেয়া অভিনেত্ৰীগৰাকীক উৎসৰ্গা কৰিছিল। একেদৰে আন কেইবাজনো গীতিকাৰে নিজাববীয়াকৈ "ওভিয়া এন্থিম" তৈয়াৰ কৰি অনলাইনত মুকলি কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/290817/oviya-in-demand.html |title=Oviya in demand! |date=29 August 2017 |website=Deccan Chronicle |access-date=13 November 2017}}</ref> ২০১৭ চনৰ আগষ্ট মাহৰ আৰম্ভণিতে ওভিয়াই চিকিৎসাৰ কাৰণে অনুষ্ঠানটো ত্যাগ কৰে। আৰৱৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ একপক্ষীয় প্ৰেমৰ আৱেগক লৈ তেওঁলোকৰ মাজত এসপ্তাহ ধৰি চলা সংঘাতৰ পিছত তেওঁ এই সিদ্ধান্ত লৈছিল। অনুষ্ঠানৰ পৰা বাহিৰ হোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ইচ্ছাকৃতভাৱে চুইমিং পুলত জঁপিয়াই দিছিল যাতে তেওঁৰ প্ৰস্থান অনিবাৰ্য হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত আৰক্ষীয়ে এই পদক্ষেপৰ আঁৰত কোনো সম্ভাৱ্য আত্মহত্যাৰ কোণ আছে নেকি সেই বিষয়ে চমু তদন্তও কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/bigg-boss-tamil-oviya-walks-out-of-the-show-4784618/ |title=Bigg Boss Tamil: Tamil Nadu's darling Oviya walks out of the show, leaves her Army heartbroken |date=6 August 2017 |website=The Indian Express |access-date=13 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/police-summon-actor-oviya-for-probe/article19476925.ece |title=Police summon actor Oviya for probe |date=12 August 2017 |newspaper=The Hindu |access-date=13 November 2017 }}</ref> ছচিয়েল মিডিয়াত তেওঁক 'ৱাইল্ডকাৰ্ড' প্ৰতিযোগী হিচাপে পুনৰ ঘূৰাই অনাৰ ব্যাপক দাবী উঠা সত্ত্বেও ওভিয়াই এটা ভিডিঅ' মুকলি কৰি নিশ্চিত কৰে যে বিগ বছৰ ঘৰলৈ উভতি যোৱাৰ তেওঁৰ কোনো আগ্ৰহ নাই আৰু তেওঁ এক দীঘলীয়া বিৰতি লৈ চলচ্চিত্ৰৰ সুযোগসমূহক অগ্ৰাধিকাৰ দিব। তেওঁ লগতে অনুষ্ঠানটোত শক্তি আৰু জুলিৰ তেওঁৰ প্ৰতি কৰা আচৰণৰ বাবে ৰাইজক তেওঁলোকক ক্ষমা কৰি দিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/tv/oviya-is-not-returning-to-bigg-boss-tamil-her-fans-heartbroken-watch-video/story-YVsiPtlmJ08sWgmTtrTPZM.html |title=Oviya is not returning to Bigg Boss Tamil, her fans heartbroken. Watch video |date=18 August 2017 |website=Hindustan Times |access-date=13 November 2017}}</ref> === ২০১৯- বৰ্তমান === অনুষ্ঠানটোত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে তেওঁৰ অভিনয় জীৱনটো ইতিবাচক পৰিৱৰ্তন দেখা যায়। অভিনেত্ৰীগৰাকীৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা অনুগামীসকলৰ (fan following) পৰা লাভান্বিত হ’বলৈ ''চিনি'' নামৰ এখন দীৰ্ঘদিন ধৰি বিলম্বিত হৈ থকা কম বাজেটৰ ছবিৰ নাম সলাই ''ওভিয়াভা ভিট্টা য়াৰু'' কৰা হয়। একেদৰে, ২০১২ চনৰ তেওঁৰ মালয়ালম ছবি ''মনুষ্যমৃগম''ক তামিল ভাষাত ডাব কৰি ''পুলিচ ৰাজ্যম'' নামেৰে মুক্তিৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.thenewsminute.com/article/producer-bigg-boss-oviyas-film-changes-title-oviyaava-vitta-yaaru-67775 |title=Producer of 'Bigg Boss' Oviya's film changes title to 'Oviyaava Vitta Yaaru' |date=2 September 2017 |website=Thenewsminute.com |access-date=13 November 2017}}</ref> সুন্দৰ চি, চি এছ আমুধন আৰু সন্তোষ জয়কুমাৰকে ধৰি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলে তেওঁলোকৰ ছবি ''কালাকালাপ্পু ২'', ''তামিল পাদাম ২'' আৰু ''ইৰুট্টু আৰায়িল মুৰাট্টু কুথু''ৰ চৰিত্ৰৰ বাবে অভিনেত্ৰীগৰাকীক চুক্তিবদ্ধ কৰাৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল যদিও তেওঁ সেই প্ৰস্তাৱসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰে।<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/bigg-boss-tamil-fame-oviya-signs-an-adult-comedy-4838959/ |title=Former Bigg Boss Tamil contestant Oviya signs an adult comedy? |date=11 September 2017 |website=The Indian Express |access-date=13 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/oviya-in-sundar-cs-next/articleshow/60208453.cms |title=Oviya in Sundar C's next? |website=The Times of India |date=24 August 2017 |access-date=13 November 2017}}</ref> ''বিগ বছ''ৰ জৰিয়তে লাভ কৰা খ্যাতিৰ পিছত তেওঁ ৰাঘৱ লৰেন্সৰ ''কাঞ্চনা ৩''ত অভিনয় কৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়,<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/oviya-vedhika-team-up-with-lawrencce-in-kanchana-3/articleshow/60891104.cms |title=Oviya vedhika: Oviya, Vedhika team up with Lawrencce in 'Kanchana 3' |website=[[The Times of India]] |access-date=15 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110083057/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/oviya-vedhika-team-up-with-lawrencce-in-kanchana-3/articleshow/60891104.cms |archive-date=10 January 2018 |url-status=dead}}</ref> য’ত সমালোচকসকলে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৱে "ছবিখনত বিশেষ একো পাৰ্থক্য আনিব পৰা নাই" বুলি মন্তব্য কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ মাইলৰ খুঁটি স্বৰূপ ছবি ''কালাভানী''ৰ ছিকুৱেল ''কালাভানী ২'' আৰু মহিলা-কেন্দ্ৰিক তথা বিতৰ্কিত কাহিনীৰ ছবি ''৯০ এমএল''ত অভিনয় কৰে। অৱশ্যে এই দুয়োখন ছবিয়ে নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰাৰ লগতে বক্স অফিচতো বিশেষ সফল নহ’ল।<ref>{{Cite web |url=https://newstodaynet.com/index.php/2019/03/07/90-ml-filmmaker-anita-talks-about-what-she-tried-to-tell-through-her-movie/ |title=90 ML filmmaker Anita talks about what she tried to tell through her movie |first=P. T. |last=Usha |date=7 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/why-cant-woman-express-lust-she-tree-90ml-director-anita-udeep-tnm-97714 |title='Why can't a woman express lust, is she a tree?': '90ML' director Anita Udeep to TNM |date=4 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.firstpost.com/entertainment/90-ml-director-anita-udeep-on-dealing-with-trolls-criticism-from-film-fraternity-and-simbu-oviyas-response-6213571.html |title=90 ML director Anita Udeep on dealing with trolls, criticism from film fraternity, and Simbu, Oviya's response |date=7 March 2019 |website=Firstpost}}</ref> দুবছৰৰ বিৰতিৰ পিছত ওভিয়াই বৰ্তমান যোগী বাবুৰ সৈতে ''কন্ট্ৰেক্টৰ নেচামণি'' নামৰ এখন আহিবলগীয়া কমেডী ধাৰাৰ ছবিত অভিনয় কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://m.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/sep/24/yogi-babu-oviya-team-up-for-sci-fi-comedy-26875.amp |title=Yogi Babu, Oviya team up for sci-fi comedy |date=24 September 2021 |website=cinema express.com |access-date=30 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230062901/https://m.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/sep/24/yogi-babu-oviya-team-up-for-sci-fi-comedy-26875.amp |url-status=dead |archivedate=30 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211230062901/https://m.cinemaexpress.com/tamil/news/2021/sep/24/yogi-babu-oviya-team-up-for-sci-fi-comedy-26875.amp |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Sister project links |auto=yes}} * {{IMDb name|id=4250039}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] qh0ics0zsdemdmiiudpeemntm554zrq 0 135066 647586 593547 2026-10-25T09:43:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647586 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ববী ষ্টাৰ | image = Bobbi Starr 2010.jpg | caption = ২০১০ চনত ষ্টাৰ | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|1983}} | birth_place = | death_date = | death_place = | spouse = | alma_mater = | occupation = [[পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] | height = | alias = | website = }} '''ববী ষ্টাৰ''' (জন্ম: ১৯৮৩{{r|Capuano 2011}}) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন [[পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]]। তেওঁ ২০১২ চনত 'এভিএন এৱাৰ্ড ফৰ ফিমেল পাৰফৰ্মাৰ অৱ দ্য ইয়াৰ' বঁটা লাভ কৰিছিল আৰু ২০২৬ চনত তেওঁক 'এভিএন হল অৱ ফেেম'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>https://avn.com/news/video/avn-announces-hall-of-fame-class-of-2026-180857</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছাণ্টা ক্লাৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা<ref name="Capuano 2011">{{cite web |url=http://www.shewired.com/box-office/meet-bobbi-starr-nerdalicious-girlie-fantasy-and-porn-star-interview |title=Meet Bobbi Starr, A Nerdalicious Girlie Fantasy and Porn Star: Interview |work=SheWired |last=Capuano |first=Erin P. |date=August 4, 2011 |archive-date=February 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209185409/http://www.shewired.com/box-office/meet-bobbi-starr-nerdalicious-girlie-fantasy-and-porn-star-interview |url-status=dead}}</ref> আৰু এটা উচ্চ-মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ষ্টাৰে জীৱনৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ত ঘৰতে শিক্ষা (হোমস্কুলিং) গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ সন্তৰণত জুনিয়ৰ অলিম্পিক গেমছত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, ওব' (oboe) যন্ত্ৰৰ অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ছান হোজে ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="Moreland 2015">{{cite book |last1=Moreland |first1=Rich |title=Pornography Feminism: As Powerful as She Wants to Be |date=2015 |publisher=Zero Books |location=Winchester |isbn=978-1-78279-495-0 |page= |chapter=Remember Where You Started}}</ref> তেওঁ স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ (গাইনোকলজিষ্ট) হোৱাৰ লক্ষ্যৰে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ প্ৰাৰম্ভিক পাঠ্যক্ৰম (প্ৰি-মেড) অধ্যয়ন কৰাৰ হেঁপাহ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ উদ্দেশ্য আছিল প্ৰাপ্তবয়স্ক মনোৰঞ্জন উদ্যোগৰ ভিতৰতে কাম কৰা, য'ত তেওঁ মহিলা স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞৰ অভাৱ অনুভৱ কৰিছিল।<ref name="Advertiser 2008">{{cite news |author= |date=May 22, 2008 |title=A Starr is porn at Adelaide's Sexpo |work=The Advertiser |publication-place=Adelaide |via=News.com.au |url=http://www.news.com.au/adelaidenow/story/0,22606,23737349-5012985,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080525201347/http://www.news.com.au/adelaidenow/story/0%2C22606%2C23737349-5012985%2C00.html |archive-date=May 25, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080525201347/http://www.news.com.au/adelaidenow/story/0%2C22606%2C23737349-5012985%2C00.html |archivedate=May 25, 2008 |access-date=March 24, 2026 |deadurl=yes}}</ref><ref name="Brett 2008">{{cite news |last=Brett |first=Samantha |url=http://blogs.smh.com.au/lifestyle/asksam/archives/2008/07/how_to_make_love_like_a_porn_s.html |title=How to make love like a porn star |date=July 24, 2008 |newspaper=The Sydney Morning Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20130405130638/http://blogs.smh.com.au/lifestyle/asksam/archives/2008/07/how_to_make_love_like_a_porn_s.html |archive-date=April 5, 2013 |url-status=dead}}</ref> == পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰ == ২২ বছৰ বয়সত ষ্টাৰে মূলধাৰাৰ পৰ্ণগ্ৰাফীত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে 'Kink.com'-ৰ বাবে ফেটিচ দৃশ্যত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।{{r|Moreland 2015}} ২০১১ আৰু ২০১৩ চনত ছিবিচি (CNBC) এ তেওঁক ১২ গৰাকী আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰীৰ এগৰাকী হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল।<ref name="Morris 2011">{{cite web |last=Morris |first=Chris |title=The Dirty Dozen: Porn's most popular stars |publisher=CNBC |date=January 5, 2011 |url=https://www.cnbc.com/2011/01/06/The-Dirty-Dozen:-Porns-Most-Popular-Stars.html |access-date=February 3, 2023 |archive-date=June 8, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150608085450/http://www.cnbc.com/id/40909215/The_Dirty_Dozen_Porn_s_Most_Popular_Stars?slide=12 |url-status=live}}</ref><ref name="Morris 2013">{{cite web |first=Chris |last=Morris |url=https://www.cnbc.com/id/100352810/page/8 |title=The Dirty Dozen 2013 – Porn's Most Popular Stars |publisher=CNBC |date=February 27, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160227233352/http://www.cnbc.com/2011/01/06/The-Dirty-Dozen:-Porns-Most-Popular-Stars.html?slide=8 |archive-date=February 27, 2016 |url-status=dead}}</ref> ষ্টাৰে ২০১১ চনৰপৰা প্ৰাপ্তবয়স্ক চলচ্চিত্ৰ বিতৰক 'ইভিল এঞ্জেল'ৰ বাবে ছবি পৰিচালনা কৰি আহিছে।<ref name="AVN 2011">{{cite web |author= |url=https://avn.com/business/articles/video/bobbi-starr-joins-evil-angel-directors-roster-441824.html |title=Bobbi Starr Joins Evil Angel Directors' Roster |date=July 20, 2011 |work=Adult Video News |access-date=February 3, 2023 |archive-date=February 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203103010/https://avn.com/business/articles/video/bobbi-starr-joins-evil-angel-directors-roster-441824.html |url-status=live}}</ref> ষ্টাৰ 'আমেৰিকাছ নেক্সট হট পৰ্ণ ষ্টাৰ' নামৰ ৰিয়েলিটী শ্ব'টোৰ এগৰাকী চূড়ান্ত প্ৰতিযোগী আছিল।<ref name="Adams 2007">{{cite magazine |first=Eddie |last=Eddie |title=Kirsten Price to Host 'America's Next Hot Porn Star' |url=https://avn.com/business/articles/video/kirsten-price-to-host-america-s-next-hot-porn-star-26297.html |magazine=Adult Video News |date=May 15, 2007 |access-date=February 3, 2023 |archive-date=February 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203103004/https://avn.com/business/articles/video/kirsten-price-to-host-america-s-next-hot-porn-star-26297.html |url-status=live}}</ref> তেওঁ 'পপপৰ্ণ ডট কম'ৰ বাবে ব্লগ লিখিছিল আৰু 'ফক্স মেগাজিন'ত "অ্যাডভেন্সাৰ্ছ ইন পৰ্ণি লেণ্ড" নামৰ এটা স্তম্ভ লিখিছিল। ফ্ৰেডেৰিক কমিউনিটি কলেজৰ অধ্যাপক ৰিচ ম'ৰলেণ্ডৰ পৰ্ণ উদ্যোগৰ নাৰীবাদীসকলৰ ওপৰত লিখা এখন গ্ৰন্থতো তেওঁক স্থান দিয়া হৈছিল।<ref name="Feldberg 2010">{{cite web |url=http://www.lasvegasweekly.com/news/2010/jan/10/day-life-bobbi-starr/ |title=A Day in the Life of Bobbi Starr |first=Sarah |last=Feldberg |date=January 10, 2010 |work=Las Vegas Weekly |access-date=January 13, 2010 |archive-date=April 1, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401193011/http://www.lasvegasweekly.com/news/2010/jan/10/day-life-bobbi-starr/ |url-status=live}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ষ্টাৰে কৈছে যে তেওঁ নিজৰ যৌন অভিমুখিতাক কোনো নিৰ্দিষ্ট নাম নিদিয়ে, কিন্তু নিজকে বিপৰীতকামীতাতকৈ সমকামী বুলি অধিক গণ্য কৰে।{{r|Capuano 2011}} ২০১৩ চনত ষ্টাৰে নিজৰ ব্লগত সন্তান-সম্ভৱা হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="Starr 2013">{{cite web |last=Starr |first=Bobbi |url=http://blog.bobbistarr.com/big-news/ |title=Big News!! ! |website=Blog.bobbistarr.com |date=July 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709004847/http://blog.bobbistarr.com/big-news/ |archive-date=July 9, 2013}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|2506297|Bobbi Starr}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] ggw9cgg1npagh7gr6ivsr7grwasrkdg 0 135090 647266 634869 2026-10-24T16:04:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647266 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = কীৰ্তি পাণ্ডিয়ান | image = Keerthi Pandian.jpg | caption = ২০১৯ চনত কীৰ্তি | birth_date = {{birth date and age|1992|02|18}} | birth_place = [[চেন্নাই]], [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]] | occupation = অভিনেত্ৰী, নৃত্যশিল্পী | spouse = {{marriage|অশোক চেলভান|2023}} | years_active = ২০১৫–বৰ্তমান | father = অৰুণ পাণ্ডিয়ান | relatives = ৰম্যা পাণ্ডিয়ান (খুৰাকৰ জীয়েক) | website = {{URL|keerthipandian.com}} | alma_mater = চেটিনাদ বিদ্যাশ্ৰম }} '''কীৰ্তি পাণ্ডিয়ান''' (ইংৰাজী: Keerthi Pandian; জন্ম: ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯২) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী যিয়ে মূলতঃ [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰত কাম কৰে। এগৰাকী নৃত্যশিল্পী আৰু থিয়েটাৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে চুটি কেৰিয়াৰৰ পিছত ২০১৯ চনত ''থুম্বা''ৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ পিছত গোকুলৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত চাৰ্ভাইভেল থ্ৰিলাৰ ছবি ''অন্বিৰ্কিনিয়াল''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ অভিনেতা তথা ৰাজনীতিবিদ অৰুণ পাণ্ডিয়ানৰ কন্যা আৰু অভিনেত্ৰী ৰম্যা পাণ্ডিয়ানৰ খুৰাকৰ জীয়েক। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯২ তাৰিখে তামিলনাডুৰ চেন্নাইত অভিনেতা তথা ৰাজনীতিবিদ অৰুণ পাণ্ডিয়ান আৰু তেওঁৰ পত্নী বিজয়া পাণ্ডিয়ানৰ কোলাত কীৰ্তি পাণ্ডিয়ানৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="Nettv4u">{{Cite web |title=Actress Keerthi Pandian |url=https://nettv4u.com/celebrity/tamil/movie-actress/keerthi-pandian |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910062522/https://nettv4u.com/celebrity/tamil/movie-actress/keerthi-pandian |archive-date=10 September 2021 |access-date=10 September 2021 |website=Nettv4u}}</ref> কবিতা পাণ্ডিয়ান আৰু কিৰণা পাণ্ডিয়ান নামৰ তেওঁৰ দুগৰাকী জ্যেষ্ঠ ভগ্নী আছে,<ref>{{Cite web |date=15 February 2021 |title=Helen Tamil remake titled Anbirkiniyal |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/feb/15/helen-tamil-remake-tiled-anbirkiniyal-22841.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716103008/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/feb/15/helen-tamil-remake-tiled-anbirkiniyal-22841.html |archive-date=16 July 2021 |access-date=15 October 2021 |website=Cinema Express}}</ref> আৰু তেওঁৰ ভগ্নী ৰম্যা পাণ্ডিয়ানও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web |date=4 October 2020 |title=Bigg Boss Tamil 4 contestant Ramya Pandian's profile, photos and everything you need to know |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-tamil-4-contestant-ramya-pandians-profile-photos-and-everything-you-need-to-know/articleshow/78475005.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201222114923/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-tamil-4-contestant-ramya-pandians-profile-photos-and-everything-you-need-to-know/articleshow/78475005.cms |archive-date=22 December 2020 |access-date=15 October 2021 |website=The Times of India}}</ref> কীৰ্তিয়ে [[চেন্নাই]]ৰ চেটিনাদ বিদ্যাশ্ৰমত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তাৰপৰাই স্নাতক ডিগ্ৰীও লাভ কৰিছিল।<ref name="Nettv4u" /> == কৰ্মজীৱন == স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত পাণ্ডিয়ানে বেলে আৰু চালচা নৃত্যশিল্পী হিচাপে কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ২০১৫ চনত থিয়েটাৰ অভিনয়লৈ মন মেলে। তেওঁ পিতৃৰ মালিকানাধীন চলচ্চিত্ৰ বিতৰণ কোম্পানী এ এণ্ড পি গ্ৰুপছৰ পৰিচালনা সঞ্চালক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ''চাভালে চামালি'' (২০১৫) আদি ছবিৰ বাবে কাম কৰিছিল। একে সময়তে তেওঁ ছিংগাপুৰত নিজাকৈ এটা বিতৰণ কোম্পানী চলাই আছিল।<ref>{{Cite web |date=2 March 2021 |title=Keerthi Pandian On Why It's Important To Understand The Business Of Films |url=https://www.filmcompanion.in/interviews/tamil-interview/anbirkiniyal-tamil-movie-keerthi-pandian-on-why-its-important-to-understand-the-business-of-films/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210404033027/https://www.filmcompanion.in/interviews/tamil-interview/anbirkiniyal-tamil-movie-keerthi-pandian-on-why-its-important-to-understand-the-business-of-films/ |archive-date=4 April 2021 |access-date=17 September 2021 |website=Film Companion}}</ref><ref>{{Cite web |title=On Stage |url=https://keerthipandian.com/on-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921180314/https://keerthipandian.com/on-stage/ |archive-date=21 September 2021 |access-date=15 October 2021 |website=Keerthi Pandian |archivedate=21 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210921180314/https://keerthipandian.com/on-stage/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=A&P Groups |url=https://www.indiamart.com/ap-groups/aboutus.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015103510/https://www.indiamart.com/ap-groups/aboutus.html |archive-date=15 October 2021 |access-date=15 October 2021 |website=IndiaMART |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211015103510/https://www.indiamart.com/ap-groups/aboutus.html |archivedate=15 October 2021 |deadurl=yes}}</ref> ছালৰ ৰং আৰু ওজন কম হোৱাৰ বাবে বৈষম্যৰ বলি হোৱা বাবে পাণ্ডিয়ানে আৰম্ভণিতে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালকসকলৰপৰা বিশেষ অফাৰ পোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web |date=18 June 2019 |title=Keerthi Pandian gets emotional on stage, reveals being body shamed! |url=https://www.indiaglitz.com/keerthi-pandian-emotionally-cries-in-thumbaa-pressmeet--tamil-news-238487 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920213056/https://www.indiaglitz.com/keerthi-pandian-emotionally-cries-in-thumbaa-pressmeet--tamil-news-238487 |archive-date=20 September 2021 |access-date=20 September 2021 |website=Cinema Express}}</ref><ref>{{Cite web |last=Balachandran |first=Logesh |date=18 August 2021 |title=People are more accepting of dark skin tones now: Keerthi Pandian |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/people-are-more-accepting-of-dark-skin-tones-now-keerthi-pandian/articleshow/85403250.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908094201/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/people-are-more-accepting-of-dark-skin-tones-now-keerthi-pandian/articleshow/85403250.cms |archive-date=8 September 2021 |access-date=8 September 2021 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 June 2019 |title=Keerthi Pandian reveals that she was body shamed by directors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/keerthi-pandian-reveals-that-she-was-body-shamed-by-directors/articleshow/69855299.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908094159/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/keerthi-pandian-reveals-that-she-was-body-shamed-by-directors/articleshow/69855299.cms |archive-date=8 September 2021 |access-date=8 September 2021 |website=The Times of India}}</ref> চৰিত্ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নহ’লে তেওঁ বহুতো প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল; অডিশ্যনৰ সময়ত তেওঁ নিজক কেৱল প্ৰথম নামেৰেহে পৰিচয় দিছিল যাতে অৰুণ পাণ্ডিয়ানৰ কন্যা হোৱাৰ বাবে কোনো স্বজনপ্ৰীতিৰ প্ৰশ্ন নাহে।<ref>{{Cite web |date=19 February 2019 |title=I will outshine as a performer, not just as heroine: Keerthi Pandian |url=https://newstodaynet.com/index.php/2019/02/19/i-will-outshine-as-a-performer-not-just-as-heroine-keerthi-pandian/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921014905/https://newstodaynet.com/index.php/2019/02/19/i-will-outshine-as-a-performer-not-just-as-heroine-keerthi-pandian/ |archive-date=21 September 2021 |access-date=20 September 2021 |website=News Today}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 February 2020 |title=Another dad-daughter duo to hit the silver screen |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/090220/another-dad-daughter-duo-to-hit-the-silver-screen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930131308/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/090220/another-dad-daughter-duo-to-hit-the-silver-screen.html |archive-date=30 September 2021 |access-date=15 October 2021 |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 June 2019 |title=Humans are the worst creatures on the planet: Keerthi Pandian |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2019/jun/23/we-are-the-worst-creatures-in-the-planet-keerthi-pandian-12482.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921003359/https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2019/jun/23/we-are-the-worst-creatures-in-the-planet-keerthi-pandian-12482.html |archive-date=21 September 2021 |access-date=20 September 2021 |website=Cinema Express}}</ref> পৰিচালক হৰিশ ৰামে তেওঁক ''থুম্বা'' (২০১৯) ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল; তেওঁ সন্মতি দিছিল আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰত এগৰাকী অভিনেত্ৰী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=23 June 2019 |title=Keerthi Pandian debuts in fantasy adventure |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/200219/keerthi-pandian-debuts-in-fantasy-adventure.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920213139/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/200219/keerthi-pandian-debuts-in-fantasy-adventure.html |archive-date=20 September 2021 |access-date=20 September 2021 |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{Cite web |last=S |first=Srivatsan |date=20 February 2019 |title='Thumbaa' was an instinctive yes, says Keerthi Pandian |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/keerthi-pandian-talks-about-thumbaa/article28133166.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908094157/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/keerthi-pandian-talks-about-thumbaa/article28133166.ece |archive-date=8 September 2021 |access-date=8 September 2021 |website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 February 2019 |title=Arun Pandian's daughter Keerthi makes her film debut |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/feb/18/keerthi-pandian-makes-her-film-debut-1940075.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908094157/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/feb/18/keerthi-pandian-makes-her-film-debut-1940075.html |archive-date=8 September 2021 |access-date=8 September 2021 |website=The New Indian Express |archivedate=8 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210908094157/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/feb/18/keerthi-pandian-makes-her-film-debut-1940075.html |deadurl=yes }}</ref> পাণ্ডিয়ানে পিছলৈ মালায়ালম ছবি ''হেলেন'' (২০১৯) ৰ ৰিমেক ''অন্বিৰ্কিনিয়াল'' (২০২১) ত পিতৃৰ সৈতে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |date=8 February 2020 |title=Keerthi Pandian signs her second film in Tamil |url=https://www.dtnext.in/News/Cinema/2020/02/08001612/1213875/Keerthi-Pandian-signs-her-second-film-in-Tamil.vpf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210404125047/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2020/02/08001612/1213875/Keerthi-Pandian-signs-her-second-film-in-Tamil.vpf |archive-date=4 April 2021 |access-date=8 September 2021 |website=DT Next}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 February 2021 |title=Arun Pandian and daughter Keerthi's film titled Anbirkiniyal |url=https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/02/16002505/1276198/Arun-Pandian-and-daughter-Keerthis-film-titled-Anbirkiniyal.vpf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917091811/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/02/16002505/1276198/Arun-Pandian-and-daughter-Keerthis-film-titled-Anbirkiniyal.vpf |archive-date=17 September 2021 |access-date=17 September 2021 |website=DT Next}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ''অন্বিৰ্কিনিয়াল'' ছবিত পাণ্ডিয়ানৰ ভতিজী দ্ৰিয়াই তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ সৰু কালৰ ৰূপটো ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Darshan |first=Navein |date=5 March 2021 |title=Anbirkiniyal Movie Review: A satisfying remake with an extra pinch of drama |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/tamil/2021/mar/05/anbirkiniyal-movie-review-a-satisfying-remake-with-an-extra-pinch-of-drama-23135.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20210305093920/https://www.cinemaexpress.com/reviews/tamil/2021/mar/05/anbirkiniyal-movie-review-a-satisfying-remake-with-an-extra-pinch-of-drama-23135.html |archive-date=5 March 2021 |access-date=15 September 2021 |website=Cinema Express}}</ref> ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতত প্ৰথম ক'ভিড-১৯ তলাবন্ধৰ সময়ছোৱাত পাণ্ডিয়ানে তেওঁৰ আবদ্ধ সম্পত্তিৰ ভিতৰতে খেতি-বাতি কৰা আৰু শস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধিৰ বাবে সহায় কৰাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=29 May 2021 |title=Keerthi Pandian is excited about learning a new skill in farming |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/keerthi-pandian-is-excited-about-learning-a-new-skill-in-farming/articleshow/83064494.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917091056/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/keerthi-pandian-is-excited-about-learning-a-new-skill-in-farming/articleshow/83064494.cms |archive-date=17 September 2021 |access-date=17 September 2021 |website=Cinema Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 April 2020 |title=Farming keeps 'Thumbaa' actress Keerthi Pandian busy during lockdown |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/farming-keeps-thumbaa-actress-keerthi-pandian-busy-during-lockdown/articleshow/75204300.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210908095707/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/farming-keeps-thumbaa-actress-keerthi-pandian-busy-during-lockdown/articleshow/75204300.cms |archive-date=8 September 2021 |access-date=8 September 2021 |website=The Times of India}}</ref> তেওঁ জুই খোৱা কৌশলটোও জানে।<ref>{{Cite web |date=17 December 2021 |title=Actress Keerthi Pandian performs fire eating with street performers |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/actress-keerthi-pandian-performs-fire-eating-with-street-performers-watch-video/articleshow/88339794.cms |access-date=27 January 2022 |website=The Times of India |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127153934/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/actress-keerthi-pandian-performs-fire-eating-with-street-performers-watch-video/articleshow/88339794.cms |url-status=live }}</ref> ২০২৩ চনৰ ১৩ ছেপ্টেম্বৰত তিৰুনেলভেলীত কীৰ্তি পাণ্ডিয়ানে অভিনেতা অশোক চেলভানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title=Ashok Selvan, Keerthi Pandian tie the knot in close-knit traditional ceremony. See photos |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/actors-ashok-selvan-keerthi-pandian-tie-the-knot-close-knit-traditional-ceremony-see-photos-8937686/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230914020409/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/actors-ashok-selvan-keerthi-pandian-tie-the-knot-close-knit-traditional-ceremony-see-photos-8937686/ |archive-date=14 September 2023 |access-date=14 September 2023 |website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title=Ashok Selvan and Keerthi Pandian are married. Check out dreamy first official wedding pics |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/ashok-selvan-and-keerthi-pandian-are-married-check-out-dreamy-first-official-wedding-pics-101694580625144.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230914020416/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/ashok-selvan-and-keerthi-pandian-are-married-check-out-dreamy-first-official-wedding-pics-101694580625144.html |archive-date=14 September 2023 |access-date=14 September 2023 |website=Hindustan Times}}</ref> তেওঁলোকে ''ব্লু ষ্টাৰ'' নামৰ ছবিত একেলগে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=Pa Ranjith’s next production, starring Ashok Selvan and Shanthnu, titled ‘Blue Star’ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/pa-ranjiths-next-production-starring-ashok-selvan-and-shanthnu-titled-blue-star/article66874002.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527114911/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/pa-ranjiths-next-production-starring-ashok-selvan-and-shanthnu-titled-blue-star/article66874002.ece |archive-date=27 May 2023 |access-date=15 September 2023 |website=The Hindu}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|10833354}} * [https://keerthipandian.com/ Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921144450/https://keerthipandian.com/ |date=2021-09-21 }} {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] juyst654edncmtc0abu5zplcetf4f7w 0 135380 647461 594926 2026-10-24T23:24:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647461 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = জে্নিফাৰ হকিংছ | title = মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০০৪<br />মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০০৪ | image = Jennifer Hawkins 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত হকিংছ | occupation = মডেল, ঘোষিকা | birth_place = নিউকেচেল, নিউ চাউথ ৱেলছ, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]<ref name="holmesville">{{cite news|title=The Universe Is Her Oyster |publisher=The Newcastle Herald|date=10 May 2004|first=Michael|last=Gadd}}</ref> | birth_name = জে্নিফাৰ লুইচ হকিংছ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1983|12|22}} | years_active = ২০০৩–বৰ্তমান | spouse = জেক ৱাল (বিবাহ ২০১৩) | children = ২ | height = ১৮০ চেণ্টিমিটাৰ | eye_color = নীলা | hair_color = সোণালী | competitions = মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০০৪ (বিজয়ী)<br />মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০০৪ (বিজয়ী) }} '''জে্নিফাৰ লুইচ হকিংছ-ৱাল''' ([[ইংৰাজী]]: Jennifer Louise Hawkins-Wall; জন্ম: ২২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৩) এগৰাকী [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ন টেলিভিছন ঘোষিকা, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য ৰাণী, যিয়ে ২০০৪ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ খিতাপ জয় কৰিছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০০৪ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মুকুট লাভ কৰিছিল। তেওঁ ''অষ্ট্ৰেলিয়াছ নেক্সট টপ মডেল''ৰ ঘোষিকা আছিল আৰু লাভবল ইনটিমেটছ, মাউণ্ট ফ্ৰেংকলিন লাইটলি স্পাৰ্কলিং আৰু ৰেঞ্জ ৰভাৰৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ আছিল। তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান ডিপাৰ্টমেণ্ট ষ্টোৰ মায়াৰৰ মুখ (face of the brand) আছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == হকিংছৰ জন্ম নিউ চাউথ ৱেলছৰ হোমছভিলত গেইল আৰু ৰবাৰ্টৰ ঘৰত হৈছিল।<ref name="holmesville" /> তেওাকাল নিউ চাউথ ৱেলছৰ ৱেষ্ট ৱালচেণ্ডত অৱস্থিত ৱেষ্ট ৱালচেণ্ড হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ চাৰিজন ভাই-ভনীৰ ভিতৰত এজন। হকিংছ নিউকেচেল নাইটছ ৰাগবী লীগ দল<ref>{{cite news|title=Jenny's universal appeal|publisher=Sunday Telegraph|date=16 May 2004}}</ref> আৰু হাণ্টাৰ পাইৰেটছ বাস্কেটবল দলৰ এগৰাকী চিয়াৰলিডাৰ আছিল আৰু মডেল হিচাপেও কাম কৰিছিল। মডেল হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মিছ অষ্ট্ৰেলিয়া হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Aussie charm conquers universe |publisher=The Courier Mail|date=3 June 2004|first=Julietta|last=Jameson}}</ref> হকিংছে অষ্ট্ৰেলিয়া ভ্ৰমণ কৰা এটা নৃত্য দলৰ কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ হিচাপেও কাম কৰিছিল, যিটো দল হিপ হপ আৰু বেলে নৃত্যত বিশেষজ্ঞ আছিল। == ৰাজহুৱা ছবি == জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাৰ পাছত হকিংছে পোনপ্ৰথমে বাথাৰ্ষ্ট স্কুলৰ ছাত্ৰ ডেনিয়েল ডিবলীৰ আমন্ত্ৰণ ৰক্ষা কৰি ২০০৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁৰ দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ গ্ৰেজুৱেশ্যন বলত সংগ দিবলৈ সন্মত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Miss Universe gives Daniel a formal 'yes' |work=Herald Sun |location=Australia |date=27 August 2006 |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,,20263604-661,00.html |access-date=8 September 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901040909/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0%2C%2C20263604-661%2C00.html |archive-date=1 September 2006 }}</ref> অৱশ্যে পিছলৈ তেওঁ সেই প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যান কৰে, কাৰণ তেওঁ আন দম্পতীসকলৰপৰা দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিব বিচৰা নাছিল। অৱশ্যে তেওঁ ডিবলীৰ সৈতে এটা ব্যক্তিগত ডেটত যাবলৈ সন্মত হৈছিল। == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৩ চনৰ ৪ জুনত হকিংছে আঠবছৰীয়া প্ৰেমিক জেক ৱালৰ সৈতে ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালি দ্বীপৰ এটা ৰিজৰ্টত এক চুটি অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। নিউজিলেণ্ডত ৱালে বিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱাৰ ১৮ মাহৰ পিছত এই দম্পতীটোৰ বাগদান সম্পন্ন হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Jennifer Hawkins marries Jake Wall in Bali|url=http://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/myer-model-jennifer-hawkins-marrying-jake-wall-i-bali/story-e6frfmqi-1226657273815|publisher=news.com.au|access-date=24 February 2014|archive-date=7 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107194715/http://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/myer-model-jennifer-hawkins-marrying-jake-wall-i-bali/story-e6frfmqi-1226657273815|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160107194715/http://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/myer-model-jennifer-hawkins-marrying-jake-wall-i-bali/story-e6frfmqi-1226657273815|archivedate=7 January 2016|deadurl=yes}}</ref> ২০১৯ চনৰ মে' মাহত হকিংছে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ আৰু ৱালে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তানৰ আশা কৰিছে। গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত হকিংছে তেওঁৰ সন্তান জন্মৰ সমস্যাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল আৰু ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁলোকৰ কন্যা সন্তান জন্ম হোৱাৰ কথা জনাইছিল।<ref>{{cite news|title=Jennifer Hawkins reveals secret heartbreak |newspaper=News.com.au|date=23 August 2019|url=https://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/i-almost-broke-jennifer-hawkins-reveals-secret-heartbreak/news-story/1ea689172a2408bbe6b59daeb725b88d|access-date=26 September 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২২ অক্টোবৰত হকিংছে এটি কন্যা সন্তান জন্ম হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। হকিংছ ছিডনীত বাস কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰত হকিংছে তেওঁলোকৰ দ্বিতীয় সন্তান এটি পুত্ৰ জন্ম হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|date=28 October 2021|title=Jennifer Hawkins welcomes second child, Hendrix Hawkins-Wall|url=https://www.news.com.au/lifestyle/parenting/babies/jennifer-hawkins-welcomes-second-child-hendrix-hawkinswall/news-story/8d401bca94a591204338feacd30e7eb5|access-date=7 November 2021|website=News.com.au|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons}} *{{Official website|jenniferhawkins.com.au}} *{{IMDb name|id=1696010|name=Jennifer Hawkins}} [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] fdc5u3oaspkhpaipnri90685b34iizd 0 135384 647249 594896 2026-10-24T15:15:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647249 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image = Katharina Franziska von Wattenwyl.jpg |caption = ৬৭৪ চনত ভন ৱাটেনউইলৰ থিয়ডৰ ৰুছে কৱচ পিন্ধি অইল প্ৰতিকৃতি |birth_name = |birth_date = ১৬৪৫, ডিচেম্বৰ |birth_place = [[বনমণ্ট আবে]], [[চেজাৰেক্স]], [[ভ’দ]], চুইজাৰলেণ্ড |death_date = ১৭১৪, ২১ নৱেম্বৰ |death_place = [[ভেলাংগিন দুৰ্গ]], [[ভেলাংগিন]], [[নিউচাটেলৰ ৰাজ্য]]। |spouse = {{plainlist| * আব্ৰাহাম লে ক্লাৰ্ক * চেমুৱেল পেৰেগক্স }} |children = ২ |parents = গেব্ৰিয়েল ভন ৱাটেনউইল<br>বাৰ্বাৰা ভন ৱাটেনউইল |occupation = স্পাই }} '''কাথাৰিনা ফ্ৰান্সিস্কা ভন ৱাটেনউইল''' (ডিচেম্বৰ ১৬৪৫ – ২১ নৱেম্বৰ ১৭১৪) চুইজাৰলেণ্ডৰ এজন অভিজাত আৰু চোৰাংচোৱা আছিল। নবছৰীয়া যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁ চতুৰ্দশ লুইৰ বাবে চোৰাংচোৱা হিচাপে কাম কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক কেফিগতাৰ্মত কাৰাগাৰত ভৰোৱা হৈছিল, নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল আৰু বাৰ্নৰ আদালতে চোৰাংচোৱাগিৰি আৰু উচ্চ দেশদ্ৰোহৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল। ১৬৯০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয় যদিও পৰিয়ালৰ অনুৰোধত তেওঁৰ শাস্তি আজীৱন নিৰ্বাসনলৈ হ্ৰাস কৰা হয়। ১৬৯২ চনত কাৰাগাৰৰপৰা মুক্তি পাই নিউচাটেল প্ৰিন্সিপালিটিৰ ভেলাংগিন দুৰ্গলৈ পলায়ন কৰে আৰু জীৱনৰ বাকী সময়খিনি কটায়। নিৰ্বাসনত থকাৰ সময়ত তেওঁ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ লিখিছিল যিখন তেওঁ দ্বিতীয় স্বামী চেমুৱেল পেৰেগ’ক উৎসৰ্গা কৰিছিল। ==প্ৰাথমিক জীৱন== ১৬৪৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত চেচেৰেক্সৰ বনমণ্ট এবেত কেথাৰিনা ফ্ৰান্সিস্কা ভন ৱাটেনউইলৰ জন্ম হৈছিল।<ref name= hls>{{cite web | url=https://hls-dhs-dss.ch/it/articles/017294/2014-11-11/ | title=Wattenwyl, Katharina Franziska von }}</ref> তেওঁ বাৰ্নিজ পেট্ৰিচিয়ান পৰিয়ালৰ আছিল আৰু বনমণ্ট আৰু অৰনৰ বেইলিফ গেব্ৰিয়েল ভন ৱাটেনউইল আৰু তেওঁৰ কাজিন বাৰ্বাৰা ভন ৱাটেনউইলৰ এঘাৰটা সন্তানৰ ভিতৰত সৰু আছিল।<ref name= hls/><ref name= national/> ভ'ডৰ অৰন দুৰ্গত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল যদিও তেৰ বছৰ বয়সত অনাথ হোৱাৰ পিছত বিভিন্ন আত্মীয়ৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref name= national/> ভন ৱাটেনউইল আছিল এজন নিপুণ অশ্বাৰোহী।<ref name= national/> বিছ বছৰ বয়সত তেওঁ এগৰাকী ফৰাচী সম্ভ্ৰান্ত মহিলাৰ সৈতে কাজিয়াত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পিষ্টলৰ সৈতে ঘোঁৰাত উঠি নিশাৰ সময়ত ডুৱেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়।<ref name= national/> দৰবাৰীসকলে পিষ্টলৰপৰা গোলাবাৰুদ আঁতৰাই পেলোৱাৰ কথা আৱিষ্কাৰ কৰাৰ লগে লগে তৰোৱালৰ সৈতে ডুৱেল চলি থাকিল যেতিয়ালৈকে কোনো আত্মীয়ই যুঁজখন ভাঙি দিয়া নাছিল।<ref name= national/> এই কাণ্ডৰ খবৰ অতি সোনকালেই সমগ্ৰ ইউৰোপতে বিয়পি পৰে আৰু ছুইডেনৰ ৰাণী ক্ৰীষ্টিনাই ভন ৱাটেনউইলক ছুইডেনৰ দৰবাৰত নিজৰ [[লেডী ইন-ৱেইটিং]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।<ref name= national/> ভন ৱাটেনউইলৰ পৰিয়ালে তেওঁক ৰাণী ক্ৰীষ্টিনাৰ আমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰাত বাধা দিছিল, কাৰণ ৰাণীয়ে কেথলিক ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ভন ৱাটেনউইল পৰিয়ালটো আছিল কঠোৰ প্ৰটেষ্টেণ্ট।<ref name= national/> আন এটা সময়ত ভন ৱাটেনউইলে অদম্য বুলি গণ্য কৰা ঘোঁৰা এটা আয়ত্ত কৰিছিল, যাৰ ফলত মালিকে তেওঁক এযোৰ ডাবল বেৰেল পিষ্টল উপহাৰ দিছিল।<ref name= national/> তেওঁ পিষ্টলৰ এটা ব্যৱহাৰ কৰি এজন পেলেটিনেট কাউণ্টক গুলীয়াই হত্যা কৰিছিল যিয়ে তেওঁক চিকাৰ কৰি থকাৰ সময়ত হাৰাশাস্তি কৰিছিল।<ref name= national/> ==বিবাহ== ভন ৱাটেনউইলৰ আত্মীয়ই তেওঁৰ আক্ৰমণাত্মক আচৰণৰ বাবে অশান্তি পাইছিল, তেওঁক তেওঁলোকৰ মৰ্যাদাৰ ভদ্ৰমহিলাৰ বাবে অনুপযুক্ত বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু তেওঁক বিয়া কৰাই আঁতৰাই দিব বিচাৰিছিল।<ref name= national/> ফ্ৰাইবাৰ্গৰ সম্ভ্ৰান্ত ভন ডাইচবাক পৰিয়ালৰপৰা এজন মানুহ বাছি লৈছিল যদিও তেওঁ কেথলিক হোৱাৰ বাবে তেওঁক বিয়া কৰাবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।<ref name= national/> তেওঁৰ পৰিয়ালে তেওঁক উপস্থাপন কৰা সকলো প্ৰাৰ্থীক তেওঁ নাকচ কৰিছিল যেতিয়ালৈকে তেওঁৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বাৰ্নৰ চাৰ্চ অৱ হলি গোষ্টৰ এজন প্ৰটেষ্টেণ্ট যুৱ প্ৰটেষ্টেণ্ট পাষ্টৰ আব্ৰাহাম লে ক্লাৰ্কৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা নাছিল।<ref name= national/> বাৰ্নিজ সমাজৰ বাধা-নিষেধাজ্ঞা এৰাই চলিব বিচাৰি তেওঁ স্বামীয়ে চিমে উপত্যকাৰ ডাৰ্ষ্টেটেনৰ পাষ্টৰ হিচাপে এটা পদ গ্ৰহণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে।<ref name= national>{{cite web | url=https://blog.nationalmuseum.ch/en/2018/05/the-sun-kings-lady-spy/ | title=The Sun King's lady spy | date=30 May 2018 }}</ref><ref name= hls/> স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে ১৬৭৯ চনত বিধৱা চেমুৱেল পেৰেগ'ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যিয়ে আদালতৰ কেৰাণী আৰু ভালংগিনৰ মেয়ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name= national/><ref name= hls/> দ্বিতীয় স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ এটা সন্তান আছিল: থিয়ফিল পেৰেগ’।<ref name= hfls>{{cite web | url=http://www.hfls.ch/humo-gen/family/1/F20195?main_person=I60335 | title=Historisches Familienlexikon der Schweiz - Personen | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250220194453/http://www.hfls.ch/humo-gen/family/1/F20195?main_person=I60335 | archivedate=2025-02-20 | access-date=2026-03-26 | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত্যুুদণ্ডপ্ৰাপ্ত মহিলা]] 1zal7xm5rbb0qd1fvnghbsgqruikpaa 0 135400 647464 594991 2026-10-25T00:18:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647464 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = টেগান মাৰ্টিন | image = Tegan Martin at the Myer Fashion parade 2015 (19917719504) (cropped).jpg | caption = ২০১৫ চনত মাৰ্টিন | birth_name = টেগান জাড মাৰ্টিন | birth_date = {{birth date and age|1992|09|07|df=yes}} | birth_place = নিউকাচল, নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া | occupation = মডেল, হেয়াৰড্ৰেছাৰ, সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী | years_active = ২০০৯–বৰ্তমান | height = {{height|m=1.78}} | hair_color = সোণালী | eye_color = নীলা | title = মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১৪ | competitions = {{Plainlist| *মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১১<br>(প্ৰথম ৰানাৰ-আপ) *মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১৩<br>(প্ৰথম ৰানাৰ-আপ) *মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১৪<br>(বিজেতা) *[[মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৪]]<br>(শীৰ্ষ ১০) }} }} '''টেগান জাড মাৰ্টিন''' ([[ইংৰাজী]]: Tegan Jade Martin; জন্ম: ৭ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯২) এগৰাকী অষ্ট্ৰেলিয়ান মডেল, হেয়াৰড্ৰেছাৰ আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী যিয়ে ২০১৪ চনৰ ৬ জুনত '''মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া'''ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল। তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত নিজৰ দেশ অষ্ট্ৰেলিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি শীৰ্ষ ১০ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>[https://www.newcastleherald.com.au/story/2335576/tegan-martin-wins-miss-universe-australia-2014/?cs=2373 Miss Universe Australia 2014]</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == টেগান মাৰ্টিন নিউকাচল চহৰৰ চাৰ্লছটাউন আৰু জুৱেলছত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁ চাৰ্লছটাউনৰ চেণ্ট জোচেফ প্ৰাইমেৰী স্কুল আৰু তাৰ পিছত গেটছহেডৰ চেণ্ট মেৰীছ হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১০ম শ্ৰেণীৰ পিছত তেওঁ 'পাণ্ডোৰাছ হেয়াৰ উইচাৰী'ত হেয়াৰড্ৰেছিং এপ্ৰেণ্টিছ হিচাপে কাম কৰিবলৈ স্কুল ত্যাগ কৰে। মডেলিং কেৰিয়াৰ আগবঢ়াই নিবলৈ মাৰ্টিনে যোৱা কেইবছৰমান ধৰি চিডনীত বসবাস কৰি আছে। বৰ্তমান তেওঁ স্বাস্থ্য বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰীৰ বাবে অধ্যয়ন কৰি থকাৰ লগতে এগৰাকী দক্ষ কেশ আৰু ৰূপসজ্জা শিল্পী।<ref>[http://news.ninemsn.com.au/national/2014/06/06/22/21/teagan-martin-is-miss-universe-australia Tegan Martin from NSW has been crowned Miss Universe Australia after twice finishing second in the beauty pageant] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140607230141/http://news.ninemsn.com.au/national/2014/06/06/22/21/teagan-martin-is-miss-universe-australia |date=7 June 2014 }}</ref> == কেৰিয়াৰ == === সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা === ==== মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১১ ==== মাৰ্টিনে ২০১১ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া প্ৰতিযোগিতাত নিউকাচলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি প্ৰথম ৰানাৰ-আপৰ স্থান লাভ কৰিছিল। সেই বছৰ পাৰ্থৰ চেৰী-লী বিগছে খিতাপ জয় কৰি ব্ৰাজিলৰ ছাও পাউলোত অনুষ্ঠিত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১১ ত অংশ লৈ শীৰ্ষ ১০জনৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="herald">[http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/perth-beauty-scherri-lee-biggs-crowned-miss-universe-australia/story-e6frf96x-1226090204567 Perth beauty Scherri-Lee Biggs crowned Miss Universe Australia, 8 July 2011, Herald Sun] accessed 9 July 2011</ref> ==== মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১৩ ==== ২০১৩ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া প্ৰতিযোগিতাতো মাৰ্টিনে নিউকাচলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুনৰ প্ৰথম ৰানাৰ-আপৰ স্থান লাভ কৰে। সেইবাৰ মেলবৰ্ণৰ অলিভিয়া ৱেলছে খিতাপ জয় কৰি ৰাছিয়াৰ মস্কোত অনুষ্ঠিত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৩ ত অংশ লৈছিল।<ref>{{cite news |title=University can wait for Miss Universe Australia Olivia Wells |last=Epstein |first=Jackie |url=http://article.wn.com/view/2013/07/12/University_can_wait_for_Miss_Universe_Australia_Olivia_Wells/ |newspaper=Herald Sun |date=12 July 2013 }}</ref> ==== মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১৪ ==== মাৰ্টিনে তেওঁৰ তৃতীয়টো প্ৰচেষ্টাত ২০১৪ চনত মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মুকুট জয় কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ==== মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৪ ==== মাৰ্টিনে মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৪ ত অষ্ট্ৰেলিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি শীৰ্ষ ১০জনৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত তেওঁৰ কোঠাৰ সঙ্গী আছিল মিছ ইউ.এছ.এ. নিয়া ছানচেজ, যিয়ে প্ৰথম ৰানাৰ-আপৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল। === টেলিভিছন === ==== চেলিব্ৰিটি এপ্ৰেণ্টিছ ==== ২০১৫ চনত মাৰ্টিনে 'নাইাইন নেটৱৰ্ক'ৰ ৰিয়েলিটি ধাৰাবাহিক ''দ্য চেলিব্ৰিটি এপ্ৰেণ্টিছ অষ্ট্ৰেলিয়া''ৰ চতুৰ্থ ছিজনত এজন প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশ লৈছিল।<ref>{{cite web|title=Gabi Grecko, Geoffrey Edelsten, Mel Greig sign up for Celebrity Apprentice|url=http://www.news.com.au/entertainment/tv/gabi-grecko-geoffrey-edelsten-mel-greig-sign-up-for-celebrity-apprentice/story-fn948wjf-1227449736490|date=20 July 2015|accessdate=21 July 2015|work=news.com.au|first=Melissa|last=Hoyer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721003024/http://www.news.com.au/entertainment/tv/gabi-grecko-geoffrey-edelsten-mel-greig-sign-up-for-celebrity-apprentice/story-fn948wjf-1227449736490|archivedate=21 July 2015|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ৭ম টাস্কত বাহিৰ হৈছিল যদিও নিজৰ দাতব্য সংস্থা 'দ্য চিডনী চিলড্ৰেনছ হস্পিটেল'ৰ বাবে ১,৩০,৭৮২ ডলাৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল। ==== আই এম এ চেলিব্ৰিটি ==== ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মাৰ্টিনে 'নেটৱৰ্ক টেন'ৰ ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''আই এম এ চেলিব্ৰিটি...গেট মি আউট অৱ হিয়েৰ! ''ৰ তৃতীয় ছিজনত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="Celebsrevealed">{{cite web|title=Celebrities enter the jungle|url=http://www.popsugar.com.au/celebrity/Im-Celebrity-Get-Me-Out-Here-Celebrities-2017-42937412/amp|publisher=popsugar.com.au|accessdate=30 January 2017|date=12 February 2017}}</ref> জংঘলত ৩৮ দিন থকাৰ পিছত তেওঁ নৱম স্থান লাভ কৰি বাহিৰ হয়।<ref name="6theviction">{{cite web|title=Tegan Martin has been voted off I'm A Celebrity ... Get Me Out of Here!|url=http://www.news.com.au/entertainment/tv/reality-tv/tegan-martin-has-been-voted-off-im-a-celebrity-get-me-out-of-here/news-story/a1176cf4d7272ddf4ecd7d7286edc29d|publisher=news.com.au|accessdate=5 March 2017|date=5 March 2017}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.missuniverseaustralia.com.au/ মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] ofr7ecg3iutou3ajfy1jrt86tsgyu2s 0 135427 647460 598812 2026-10-24T23:20:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647460 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = জেচিণ্টা ফ্ৰেঙ্কলিন | title = মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১০ | nationalcompetition= মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১০<br/>(বিজয়ী)<br/>মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১০<br/>(দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপ)<br/>(মিছ কনজেনেৰিলিটি) | image = Jesinta Campbell 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনৰ মে' মাহত ইনষ্টাইল বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত ফ্ৰেঙ্কলিন | birth_name = জেচিণ্টা কেম্পবেল | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1991|08|12}} | birth_place = গ’ল্ড ক’ষ্ট, কুইন্সলেণ্ড, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] | occupation = মডেল | yearsactive = ২০০৯–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|লান্স ফ্ৰেঙ্কলিন|২০১৬}} | children = ২ | height = {{height|m=1.75}}<ref>{{cite web | url=http://www.asics.com.au/partnerships/athletes/jesinta-campbell | title=Jesinta Campbell | publisher=[[Asics]] | access-date=11 December 2013 | archivedate=11 December 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131211025959/http://www.asics.com.au/partnerships/athletes/jesinta-campbell | deadurl=yes }}</ref> | eye_color = নীলা | hair_color = সোণালী}} '''জেচিণ্টা ফ্ৰেঙ্কলিন''' ([[ইংৰাজী]]: Jesinta Franklin; জন্ম: ১২ আগষ্ট ১৯৯১) এগৰাকী অষ্ট্ৰেলিয়ান মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী, যিয়ে মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১০ ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল আৰু মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১০-ত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপৰ স্থান দখল কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফ্ৰেঙ্কলিনৰ জন্ম আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল কুইন্সলেণ্ডৰ গ’ল্ড ক’ষ্টত।<ref>{{cite web|date=26 October 2020|title=Gold Coast celebrities before they were famous photos|url=https://www.goldcoastbulletin.com.au/news/gold-coast/gold-coast-photos-of-celebrities-before-they-were-famous/news-story/fca54bc769466adedc1994cf6aa53e40|access-date=16 October 2021|publisher=[[Gold Coast Bulletin]]}}</ref> তেওঁ শৈশৱত চিল্কউড স্কুলত আৰু হাইস্কুলৰ সময়ছোৱাত একুইনাছ কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{cite web|last=Strebe|first=Sacha|date=25 August 2010|title=Jesinta Campbell: reliving the journey|url=http://www.goldcoast.com.au/article/2010/08/25/250175_more-gold-coast-gig-guide.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100827211057/http://www.goldcoast.com.au/article/2010/08/25/250175_more-gold-coast-gig-guide.html|url-status=dead|archive-date=27 August 2010|access-date=10 October 2013|publisher=Gold Coast Bulletin}}</ref> == মডেলিং কেৰিয়াৰ == ২০১০ চনৰ ১৭ জুনত কুইন্সলেণ্ডক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি ফ্ৰেঙ্কলিন মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১০ ৰ মুকুট লাভ কৰে। পিছত তেওঁ ২০১০ চনৰ ২৩ আগষ্টত মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু য়েন্দি ফিলিপছ (জামাইকা) আৰু বিজয়ী জিমেনা নাভাৰেটেৰ (মেক্সিকো) পিছত দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপ হিচাপে সমাপ্ত কৰে। এই প্ৰতিযোগিতাত তেওঁক 'মিছ কনজেনেৰিলিটি' বঁটাও প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite news | url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/australias-jesinta-campbell-in-final-15-of-miss-universe-finals-in-las-vegas/story-e6frf96o-1225909371134 | title=Australia's Jesinta Campbell wins Miss Congeniality at Miss Universe finals in Las Vegas |website=[[Herald Sun]]| date=25 August 2010 | access-date=3 July 2011 }}</ref> ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ফ্ৰেঙ্কলিন ডেভিড জোনছ ডিপাৰ্টমেণ্টেল ষ্টোৰৰ এগৰাকী এম্বেচেডৰ হয়।<ref>{{Cite web|date=1 February 2016|title=Campbell announces 'huge news'|url=https://www.news.com.au/entertainment/model-jesinta-campbell-announces-huge-news-its-been-a-massive-goal-of-mine/news-story/8eb4aad03e82b30364cf8a06b0d40f85|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201226004455/https://www.news.com.au/entertainment/model-jesinta-campbell-announces-huge-news-its-been-a-massive-goal-of-mine/news-story/8eb4aad03e82b30364cf8a06b0d40f85|archive-date=26 December 2020|access-date=26 December 2020|website=News.com.au|language=en}}</ref> ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰত এই চুক্তিৰ অন্ত পৰে।<ref>{{Cite web|last=Croffey|first=Amy|date=2 February 2018|title=Jesinta Franklin: No hard feelings with David Jones after shock December split|url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/jesinta-franklin-no-hard-feelings-with-david-jones-after-shock-december-split-20180202-h0sbf6.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201226014221/https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/jesinta-franklin-no-hard-feelings-with-david-jones-after-shock-december-split-20180202-h0sbf6.html|archive-date=26 December 2020|access-date=26 December 2020|website=[[Sydney Morning Herald]]|language=en}}</ref> == মিডিয়া কেৰিয়াৰ == ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত ফ্ৰেঙ্কলিনে (জেচিণ্টা কেম্পবেল হিচাপে) তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ ''Live a Beautiful Life'' প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|last=Utting|first=Alexandria|date=30 October 2016|title=Jesinta Campbell's new venture|url=https://www.goldcoastbulletin.com.au/former-miss-universe-australia-jesinta-campbell-launches-her-first-book/news-story/40ceaedff58cadaf0edc09b72cd54ba4|access-date=25 December 2020|website=Gold Coast Bulletin|language=en}}</ref> === টেলিভিছন === ২০১০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ চেভেন নেটৱৰ্কৰ ''দ্য মৰ্নিং শ্ব’''ত মনোৰঞ্জন আৰু ফেশ্বন সম্পৰ্কীয় বিষয়ৰ অতিথি প্ৰতিবেদক হিচাপে কাম আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://www.news.com.au/entertainment/fashion/miss-universe-runner-up-jesinta-campbell-joins-channel-sevens-morning-show/story-e6frfn7i-1225914593654 |title=Miss Universe runner-up Jesinta Campbell joins Channel Seven's Morning Show |first=Rosie |last=Squires |newspaper=The Sunday Mail |location=Queensland |date=5 September 2010 |access-date=3 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100914133612/http://www.news.com.au/entertainment/fashion/miss-universe-runner-up-jesinta-campbell-joins-channel-sevens-morning-show/story-e6frfn7i-1225914593654 |archive-date=14 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100914133612/http://www.news.com.au/entertainment/fashion/miss-universe-runner-up-jesinta-campbell-joins-channel-sevens-morning-show/story-e6frfn7i-1225914593654 |archivedate=14 September 2010 |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ অক্টোবৰত তেওঁ নাইন নেটৱৰ্কৰ ''দ্য চেলিব্ৰিটি এপ্ৰেণ্টিচ অষ্ট্ৰেলিয়া''ত 'টীম ইউনিটি'ৰ এগৰাকী প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশ লয়।<ref>{{cite news | url=http://www.tvtonight.com.au/2011/11/julia-morris-wins-celebrity-apprentice-2011.html | title=Julia Morris wins Celebrity Apprentice 2011 | date=21 November 2011 | publisher=TV Tonight | first=David | last=Knox | access-date=26 November 2011}}</ref> === ৰেডিঅ' === ২০১২ চনৰ ৩ জানুৱাৰীত ফ্ৰেঙ্কলিনে হ’ট৩০ কাউণ্টডাউনত অংশ লৈছিল। ইয়াৰ পিছত ২০১২ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ মেট্টি এক্টনৰ সৈতে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে হ’ট৩০ কাউণ্টডাউনলৈ পুনৰ ঘূৰি আহে। == ব্যক্তিগত জীৱন == জেচিণ্টা ফ্ৰেঙ্কলিনে অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ লান্স ফ্ৰেঙ্কলিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। লান্স ফ্ৰেঙ্কলিনে অষ্ট্ৰেলিয়ান ফুটবল লীগ (AFL)ত হথৰ্ন হকছ আৰু চিডনী ছোৱানছৰ হৈ খেলিছিল।<ref>{{cite web|last=|first=|date=21 December 2014|title=Lance 'Buddy' Franklin and Jesinta Campbell engaged|url=http://www.smh.com.au/lifestyle/celebrity/lance-buddy-franklin-and-jesinta-campbell-engaged-20141221-12bpgs.html|access-date=|work=Sydney Morning Herald}}</ref> তেওঁলোকে ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত পৰিয়াল আৰু ঘনিষ্ঠ বন্ধু-বান্ধৱীৰ উপস্থিতিত এক ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=5 November 2016|title=Mr and Mrs Franklin|newspaper=News.com.au|url=http://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/jesinta-campbell-posts-first-picture-of-wedding-to-buddy-franklin/news-story/b6a9f650c90bddbb5f8b202ab3b64242|access-date=}}</ref> ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ফ্ৰেঙ্কলিনে তেওঁৰ প্ৰথম সন্তান আহিবলগীয়া হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{cite web|last=|first=|date=27 August 2019|title=Jesinta Campbell and AFL star husband Lance 'Buddy' Franklin announce pregnancy news|url=https://7news.com.au/sport/afl/jesinta-campbell-and-afl-star-husband-lance-buddy-franklin-announce-pregnancy-news-c-421641|access-date=|website=|publisher=[[Seven News]]}}</ref> ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁলোকৰ কন্যা তুলুলাৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2020-02-25|title=Jesinta Franklin welcomes first baby with husband Buddy, daughter Tallulah|url=https://www.news.com.au/lifestyle/parenting/babies/jesinta-franklin-gives-birth-to-first-child-with-husband-buddy/news-story/b701ba0fe8718f70f815b9089b529c3c|access-date=|newspaper=News.com.au|language=en|last1=Mazza|first1=Emilia}}</ref> ২০২০ চনৰ অক্টোবৰত ফ্ৰেঙ্কলিনে তেওঁৰ দ্বিতীয় সন্তানৰ আগমনৰ কথা জানিবলৈ দিছিল।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2020-10-30|title=Second baby on the way for Jesinta, Buddy Franklin|url=https://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/second-baby-on-the-way-for-jesinta-buddy-franklin/news-story/f0d2c63546efd0b50ed8441a9c8d420a|access-date=|newspaper=News.com.au|language=en|last1=Payne|first1=Shiloh}}</ref> ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ৰকিৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite news|date=2021-03-24|title=Lance 'Buddy' Franklin and wife Jesinta have had their second child|url=https://www.news.com.au/sport/afl/lance-buddy-franklin-and-wife-jesinta-have-had-their-second-child/news-story/f7bd13a3552e1ed7040aae352aa290d9|access-date=|newspaper=News.com.au|language=en|last1=Gould|first1=Russell}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{official website|http://www.jesinta.com.au}} *[http://imgmodels.com/model/sydney/women/17007 Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161107092525/http://imgmodels.com/model/sydney/women/17007 |date=7 November 2016 }} at [[IMG Models]] *[https://www.news.com.au/national/western-australia/jesinta-franklin-and-other-celebs-react-to-news-that-cleo-smith-has-been-found-alive/news-story/9a4557fd642dad7ce1fd9d7762e450a2 Franklin deletes Instagram post highlighting disparity in Cleo Smith's rescue] [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] cemtjwmnra6vbgg11eridh3uzb2c8rm 0 136115 647477 597628 2026-10-25T02:02:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647477 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | image = Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg | image_size = | caption = | name = ডা° তেজস্বিনী মনোগনা বি | birth_date = {{Birth date and age|1994|05|19|df=y}} | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[তেলংগানা]], [[ভাৰত]] | height = | occupation = চিকিৎসক, মডেল | education = এমবিবিএছ, ওচমানিয়া মেডিকেল কলেজ, হায়দৰাবাদ | competitions = *মিছ দিভা - ২০১৭<br>(শীৰ্ষ ৬) *মিছ ডিভাইন বিউটি ২০১৯<br>(মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া) *মিছ আৰ্থ ২০১৯<br>(স্থান লাভ কৰা নাছিল) | hair_color = ক'লা | eye_color = মুগা }} '''তেজস্বিনী মনোগনা''' ([[ইংৰাজী]]: Tejaswini Manogna; জন্ম: ১৯ মে’ ১৯৯৪) এগৰাকী ভাৰতীয় মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী।<ref>{{cite web|url=https://telanganatoday.com/tejaswini-manogna-young-achiever-brainy-beauty/amp|title=Tejaswini Manogna: This young achiever is a brainy beauty.|work=Telangana Today|date=20 September 2017}}</ref> বৃত্তিত এগৰাকী চিকিৎসক তেওঁ 'ডিভাইন মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৯' খিতাপ জয় কৰিছিল আৰু ফিলিপাইনছৰ পাৰানাক চহৰত অনুষ্ঠিত ১৯তম মিছ আৰ্থ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/cities/hyderabad/2019/sep/11/i-tick-all-the-boxes-for-the-big-win-says-hyderabad-girl-ahead-of-miss-earth-2019-finale-2031834.html|title=I tick all the boxes for the big win, says Hyderabad girl ahead of Miss Earth 2019 finale.|work=Indian Express|date=11 September 2019}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == তেজস্বিনী মনোগনাৰ জন্ম ১৯৯৪ চনত ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ তেলংগানাৰ হায়দৰাবাদ চহৰত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/dr-tejaswini-monogna-on-making-her-dreams-come-true/article29383507.ece/|title=All for the Earth: Dr Tejaswini Manogna will represent India at the Miss Earth pageant in the Philippines.|work=The Hindu|date=10 September 2019|author=Neeraja Murthy}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/beauty-pageants/miss-diva/introducing-tejaswini-manogna-yamaha-fascino-miss-diva-2017/videoshow/60491739.cms|title=Introducing Tejaswini Manogna Yamaha Fascino Miss Diva 2017.|work=The Times of India|date=13 September 2017}}</ref> তেওঁ ৰোজাৰী কনভেণ্ট হাইস্কুলত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ যুৱ শাখা নেচনেল কেডেট কৰ্পছৰ (এনচিচি) সদস্য আছিল।<ref>{{cite web|url=https://chaibisket.com/tejaswi/|title=Meet Tejaswini, A Wonder Woman Who Is A Doctor, Dancer, NCC Cadet, Model, & A Yoga Teacher!|date=1 February 2018|first=Srikanth|last=Kashetti|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230327153943/https://chaibisket.com/tejaswi/|archivedate=27 March 2023|access-date=30 March 2026|deadurl=yes}}</ref> ১৬ বছৰ বয়সতে তেওঁ ভাৰতীয় বায়ুসেনা, সেনাবাহিনী আৰু নৌসেনাৰ ১.৩ নিযুত কেডেটৰ ভিতৰত 'ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ এনচিচি কেডেট' আৰু 'শ্ৰেষ্ঠ শ্বুটাৰ' হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/140611/lifestyle-offbeat/article/bag-full-talent |title=Tejaswini Manogna: Bag full of talent. |work=The Deccan Chronicle |date=11 July 2014}}</ref> শ্ৰীলংকাত অনুষ্ঠিত দক্ষিণ এছীয় আঞ্চলিক সহযোগিতা সংস্থাৰ (ছাৰ্ক) বৈঠকত তেওঁক 'ইয়ং এচিভাৰ এৱাৰ্ড' প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="2018_Telangana_Today">{{cite web|url=https://telanganatoday.com/wonder-woman/amp|title=A wonder woman - Telangana Today|work=Telangana Today|date=24 November 2018|access-date=8 October 2019}}</ref> ২০১৭ চনত তেওঁ ওচমানিয়া মেডিকেল কলেজৰপৰা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক ডিগ্ৰী (এমবিবিএছ) লাভ কৰে।<ref name="Tejaswini_IndianExpress">{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2018/mar/21/trying-till-she-succeeds-1790595.html|title=Trying till she succeeds.|work=Indian Express|date=22 March 2018|access-date=1 October 2019}}</ref> মনোগনা ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ অন্যতম প্ৰধান ৰূপ ভাৰতনাট্যমতো প্ৰশিক্ষিত।<ref name="Tejaswini_Manogna">{{cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/hyderabad-girl-tejaswini-manogna-is-one-of-the-finalists-at-the-ms-diva-universe-contest/article19728436.ece/amp/|title=Hyderabad girl Tejaswini Manogna is one of the finalists at the Miss Diva 2017 contest.|work=The Hindu|date=21 September 2017}}</ref> দূৰদৰ্শন আৰু ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা তেওঁ এগৰাকী গ্ৰেডেড পেছাদাৰী নৃত্যশিল্পী হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name="2018_Telangana_Today" /> তেওঁ ইয়ৰ্কশায়াৰ, ফেলথাম আৰু শ্বেফিল্ডত ধাৰাবাহিকভাৱে সংগীতানুষ্ঠান আৰু কৰ্মশালা কৰিছে। তেওঁ যোগ প্ৰশিক্ষণত ডিপ্লমা লাভ কৰিছে আৰু হায়দৰাবাদত যোগ প্ৰশিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছে।<ref name="Tejaswini_IndianExpress" /> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == ২০১৭ চনত মনোগনাই মিছ দিভা - ২০১৭ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে অডিচন দিছিল আৰু প্ৰতিযোগী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="Tejaswini_Manogna"/> প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত তেওঁ 'মিছ টেলেণ্টেড' আৰু 'ডেজলাৰ ইটাৰ্না বেষ্ট মেকঅভাৰ' উপ-খিতাপ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-diva/miss-diva-2017-finale-sub-contest-winners/Tejaswini-Manogna/articleshow/61048795.cms|title=Miss Diva 2017 Finale - Sub Contest Winners|work=ETimes|date=12 October 2017|access-date=1 October 2019}}</ref> ফাইনেলত তেওঁ শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url= http://www.news18.com/news/lifestyle/shraddha-shashidhar-to-represent-india-at-miss-universe-1544851.html|title= Miss Diva 2017 : Shraddha Shashidhar to represent India at Miss Universe|date=11 October 2019|work=News18}}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৯-ৰ তেলংগানা অডিচনত অংশ লৈ ৰাজ্যিক শীৰ্ষ ৩ গৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান পায় যদিও মূল প্ৰতিযোগিতাখনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হ’ব পৰা নাছিল।<ref>{{cite web|url=https://m.beautypageants.in/miss-india/tejaswini-manognas-introduction-at-miss-india-2019-telangana-audition/videoshow/67865547.cms|title=Tejaswini Manogna's introduction at Miss India 2019 Telangana audition.|work=Indiatimes|date=6 February 2019}}</ref> সেই একে বছৰতে তেওঁ 'ডিভাইন মিছ ইণ্ডিয়া' প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০১৯ চনৰ ৩১ আগষ্টত 'কিংডম অৱ ড্ৰিমছ'ত ইয়াৰ ফাইনেল অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/miss-divine-beauty-celebrated-the-power-of-womanhood-at-the-grand-finale-event-119090200738_1.html|title=Miss Divine Beauty celebrated the power of womanhood at the Grand Finale Event|work=Asian News International (ANI)|date=2 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thegreatpageantcommunity.com/2019/09/05/miss-divine-beauty-2019-meet-the-winners/|title=Miss Divine Beauty 2019: Meet the Winners|date=5 September 2019}}</ref> পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় প্ৰকল্পৰ বাবে তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বিউটি ফৰ এ কজ' উপ-খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://telanganatoday.com/tejaswini-aims-for-the-crown/amp|title=Tejaswini aims for the crown.|work=Telangana Today|date=1 October 2019|first=Sarada|last=Gayatri}}</ref> অৱশেষত মনোগনাই মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৯ খিতাপ জয় কৰে আৰু মিছ আৰ্থ ২০১৯ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। === মিছ আৰ্থ ২০১৯ === মনোগনাই মিছ আৰ্থ ২০১৯-ত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল য’ত তেওঁ 'মিছ গ্ল’বেল চইচ' আৰু 'ইকো ট্ৰিভিয়া' বঁটা লাভ কৰিছিল। পৃথিৱী মাতৃৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই আগবঢ়োৱা ভাৰতনাট্যম প্ৰদৰ্শনৰ বাবে তেওঁক 'ৱাটাৰ গ্ৰুপ'ৰ টেলেণ্ট ৰাউণ্ডৰ বিজয়ী হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ নিজৰ গোটৰ ভিতৰত 'বেষ্ট ইন লং গাউন' প্ৰতিযোগিতাত তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৯ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাৰানাক চহৰৰ ওকাডা মানিলাত মূল অনুষ্ঠানটো অনুষ্ঠিত হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} *{{Facebook|tejaswinimanogna}} [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] 8d56sl0c4zaqpg4uc8ojo7kda95y2eb 647478 647477 2026-10-25T02:02:45Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 647478 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | image = Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg | image_size = | caption = | name = ডা° তেজস্বিনী মনোগনা বি | birth_date = {{Birth date and age|1994|05|19|df=y}} | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[তেলংগানা]], [[ভাৰত]] | height = | occupation = চিকিৎসক, মডেল | education = এমবিবিএছ, ওচমানিয়া মেডিকেল কলেজ, হায়দৰাবাদ | competitions = *মিছ দিভা - ২০১৭<br>(শীৰ্ষ ৬) *মিছ ডিভাইন বিউটি ২০১৯<br>(মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া) *মিছ আৰ্থ ২০১৯<br>(স্থান লাভ কৰা নাছিল) | hair_color = ক'লা | eye_color = মুগা }} '''তেজস্বিনী মনোগনা''' ([[ইংৰাজী]]: Tejaswini Manogna; জন্ম: ১৯ মে’ ১৯৯৪) এগৰাকী ভাৰতীয় মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী।<ref>{{cite web|url=https://telanganatoday.com/tejaswini-manogna-young-achiever-brainy-beauty/amp|title=Tejaswini Manogna: This young achiever is a brainy beauty.|work=Telangana Today|date=20 September 2017}}</ref> বৃত্তিত এগৰাকী চিকিৎসক তেওঁ 'ডিভাইন মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৯' খিতাপ জয় কৰিছিল আৰু ফিলিপাইনছৰ পাৰানাক চহৰত অনুষ্ঠিত ১৯তম মিছ আৰ্থ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2019/Sep/10/i-tick-all-the-boxes-for-the-big-win-says-hyderabad-girl-ahead-of-miss-earth-2019-finale-2031834.html|title=I tick all the boxes for the big win, says Hyderabad girl ahead of Miss Earth 2019 finale.|work=Indian Express|date=11 September 2019}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == তেজস্বিনী মনোগনাৰ জন্ম ১৯৯৪ চনত ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ তেলংগানাৰ হায়দৰাবাদ চহৰত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/dr-tejaswini-monogna-on-making-her-dreams-come-true/article29383507.ece/|title=All for the Earth: Dr Tejaswini Manogna will represent India at the Miss Earth pageant in the Philippines.|work=The Hindu|date=10 September 2019|author=Neeraja Murthy}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/beauty-pageants/miss-diva/introducing-tejaswini-manogna-yamaha-fascino-miss-diva-2017/videoshow/60491739.cms|title=Introducing Tejaswini Manogna Yamaha Fascino Miss Diva 2017.|work=The Times of India|date=13 September 2017}}</ref> তেওঁ ৰোজাৰী কনভেণ্ট হাইস্কুলত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ যুৱ শাখা নেচনেল কেডেট কৰ্পছৰ (এনচিচি) সদস্য আছিল।<ref>{{cite web|url=https://chaibisket.com/tejaswi/|title=Meet Tejaswini, A Wonder Woman Who Is A Doctor, Dancer, NCC Cadet, Model, & A Yoga Teacher!|date=1 February 2018|first=Srikanth|last=Kashetti|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230327153943/https://chaibisket.com/tejaswi/|archivedate=27 March 2023|access-date=30 March 2026|deadurl=yes}}</ref> ১৬ বছৰ বয়সতে তেওঁ ভাৰতীয় বায়ুসেনা, সেনাবাহিনী আৰু নৌসেনাৰ ১.৩ নিযুত কেডেটৰ ভিতৰত 'ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ এনচিচি কেডেট' আৰু 'শ্ৰেষ্ঠ শ্বুটাৰ' হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/amp/140611/lifestyle-offbeat/article/bag-full-talent |title=Tejaswini Manogna: Bag full of talent. |work=The Deccan Chronicle |date=11 July 2014}}</ref> শ্ৰীলংকাত অনুষ্ঠিত দক্ষিণ এছীয় আঞ্চলিক সহযোগিতা সংস্থাৰ (ছাৰ্ক) বৈঠকত তেওঁক 'ইয়ং এচিভাৰ এৱাৰ্ড' প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="2018_Telangana_Today">{{cite web|url=https://telanganatoday.com/wonder-woman/amp|title=A wonder woman - Telangana Today|work=Telangana Today|date=24 November 2018|access-date=8 October 2019}}</ref> ২০১৭ চনত তেওঁ ওচমানিয়া মেডিকেল কলেজৰপৰা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক ডিগ্ৰী (এমবিবিএছ) লাভ কৰে।<ref name="Tejaswini_IndianExpress">{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2018/mar/21/trying-till-she-succeeds-1790595.html|title=Trying till she succeeds.|work=Indian Express|date=22 March 2018|access-date=1 October 2019}}</ref> মনোগনা ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ অন্যতম প্ৰধান ৰূপ ভাৰতনাট্যমতো প্ৰশিক্ষিত।<ref name="Tejaswini_Manogna">{{cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/hyderabad-girl-tejaswini-manogna-is-one-of-the-finalists-at-the-ms-diva-universe-contest/article19728436.ece/|title=Hyderabad girl Tejaswini Manogna is one of the finalists at the Miss Diva 2017 contest.|work=The Hindu|date=21 September 2017}}</ref> দূৰদৰ্শন আৰু ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা তেওঁ এগৰাকী গ্ৰেডেড পেছাদাৰী নৃত্যশিল্পী হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref name="2018_Telangana_Today" /> তেওঁ ইয়ৰ্কশায়াৰ, ফেলথাম আৰু শ্বেফিল্ডত ধাৰাবাহিকভাৱে সংগীতানুষ্ঠান আৰু কৰ্মশালা কৰিছে। তেওঁ যোগ প্ৰশিক্ষণত ডিপ্লমা লাভ কৰিছে আৰু হায়দৰাবাদত যোগ প্ৰশিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছে।<ref name="Tejaswini_IndianExpress" /> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == ২০১৭ চনত মনোগনাই মিছ দিভা - ২০১৭ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে অডিচন দিছিল আৰু প্ৰতিযোগী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="Tejaswini_Manogna"/> প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত তেওঁ 'মিছ টেলেণ্টেড' আৰু 'ডেজলাৰ ইটাৰ্না বেষ্ট মেকঅভাৰ' উপ-খিতাপ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-diva/miss-diva-2017-finale-sub-contest-winners/Tejaswini-Manogna/articleshow/61048795.cms|title=Miss Diva 2017 Finale - Sub Contest Winners|work=ETimes|date=12 October 2017|access-date=1 October 2019}}</ref> ফাইনেলত তেওঁ শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url= http://www.news18.com/news/lifestyle/shraddha-shashidhar-to-represent-india-at-miss-universe-1544851.html|title= Miss Diva 2017 : Shraddha Shashidhar to represent India at Miss Universe|date=11 October 2019|work=News18}}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৯-ৰ তেলংগানা অডিচনত অংশ লৈ ৰাজ্যিক শীৰ্ষ ৩ গৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান পায় যদিও মূল প্ৰতিযোগিতাখনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হ’ব পৰা নাছিল।<ref>{{cite web|url=https://m.beautypageants.in/miss-india/tejaswini-manognas-introduction-at-miss-india-2019-telangana-audition/videoshow/67865547.cms|title=Tejaswini Manogna's introduction at Miss India 2019 Telangana audition.|work=Indiatimes|date=6 February 2019}}</ref> সেই একে বছৰতে তেওঁ 'ডিভাইন মিছ ইণ্ডিয়া' প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০১৯ চনৰ ৩১ আগষ্টত 'কিংডম অৱ ড্ৰিমছ'ত ইয়াৰ ফাইনেল অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/miss-divine-beauty-celebrated-the-power-of-womanhood-at-the-grand-finale-event-119090200738_1.html|title=Miss Divine Beauty celebrated the power of womanhood at the Grand Finale Event|work=Asian News International (ANI)|date=2 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://thegreatpageantcommunity.com/2019/09/05/miss-divine-beauty-2019-meet-the-winners/|title=Miss Divine Beauty 2019: Meet the Winners|date=5 September 2019}}</ref> পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় প্ৰকল্পৰ বাবে তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বিউটি ফৰ এ কজ' উপ-খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://telanganatoday.com/tejaswini-aims-for-the-crown/amp|title=Tejaswini aims for the crown.|work=Telangana Today|date=1 October 2019|first=Sarada|last=Gayatri}}</ref> অৱশেষত মনোগনাই মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৯ খিতাপ জয় কৰে আৰু মিছ আৰ্থ ২০১৯ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। === মিছ আৰ্থ ২০১৯ === মনোগনাই মিছ আৰ্থ ২০১৯-ত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল য’ত তেওঁ 'মিছ গ্ল’বেল চইচ' আৰু 'ইকো ট্ৰিভিয়া' বঁটা লাভ কৰিছিল। পৃথিৱী মাতৃৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই আগবঢ়োৱা ভাৰতনাট্যম প্ৰদৰ্শনৰ বাবে তেওঁক 'ৱাটাৰ গ্ৰুপ'ৰ টেলেণ্ট ৰাউণ্ডৰ বিজয়ী হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ নিজৰ গোটৰ ভিতৰত 'বেষ্ট ইন লং গাউন' প্ৰতিযোগিতাত তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৯ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাৰানাক চহৰৰ ওকাডা মানিলাত মূল অনুষ্ঠানটো অনুষ্ঠিত হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} *{{Facebook|tejaswinimanogna}} [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] hz8lkxgln8cc2vdpvbn6yapomyfrq0q 0 136519 647446 603333 2026-10-24T21:29:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647446 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = ছাৰা যাকেৰ | native_name = সাৰা যাকেৰ | native_name_lang = bn | image = Sara Zaker.jpg | birth_name = ছাৰা আমিন | birth_date = ২১ অক্টোবৰ<ref>{{cite web |url=https://anandabhuban.com/news/410 |script-title=bn:সাৰা যাকেৰেৰ জন্মদিন আজ |website=anandabhuban.com}}</ref> | children = ইৰেশ যাকেৰকে ধৰি ২ জন | spouse = {{marriage|আলী যাকেৰ|1975|2020}} | education = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] (এমএ) | occupation = অভিনেত্ৰী, পৰিচালক, প্ৰযোজক, উদ্যোগী, কৰ্মী | awards = }} '''ছাৰা যাকেৰ''' ({{lang-en|Sara Zaker}}; জন্মগত নাম: আমিন) এগৰাকী বাংলাদেশী থিয়েটাৰ আৰু টেলিভিছন অভিনেত্ৰী, পৰিচালক, ব্যাৱসায়িক উদ্যোগী আৰু সমাজকৰ্মী।<ref>Samuel L. Leiter, ''Encyclopedia of Asian Theatre: A-N'', page 4, Greenwood Press, 2007, {{ISBN|0-313-33530-3}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=91869|title="I am a workaholic" – Sara Zaker|work=The Daily Star|date=10 June 2009|access-date=15 August 2016}}</ref> ২০১৭ চনত বাংলাদেশ চৰকাৰে তেওঁক একুশে পদক প্ৰদান কৰে।<ref name=":0">{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/country/17-named-ekushey-padak-2017-1360108|title=17 named for Ekushey Padak 2017|date=12 February 2017|access-date=12 February 2017|newspaper=The Daily Star}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ছাৰা আমিনৰ জন্ম হৈছিল সেই সময়ৰ পাকিস্তান অধিৰাজ্যৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্ত প্ৰদেশৰ আবটাবাদত।<ref name=ipdc>{{Cite web |title=IPDC Finance’s Agraz: Seeing through lenses of Sara Zaker|url=https://www.thedailystar.net/business/organisation-news/news/ipdc-finances-agraz-seeing-through-lenses-sara-zaker-2202996 |access-date=2026-03-15 |work=The Daily Star |language=en|date=2021-10-21}}</ref> তেওঁৰ ঘৰুৱা নাম আছিল ''চিক্সি''।<ref name=jill>{{Cite news|date=2020-11-19|title=Jill of All Trades|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/cover-story/news/jill-all-trades-1997573|access-date=2026-03-15|work=The Daily Star|language=en}}</ref> তেওঁ পাকিস্তান সেনাবাহিনীৰ বিষয়া মেজৰ ছালাউদ্দিন মহম্মদ আমিন আৰু ভিকৰুণ্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ প্ৰাক্তন শিক্ষয়িত্ৰী আলিয়া আমিনৰ চাৰিজন সন্তানৰ ভিতৰত তৃতীয় আছিল।<ref name=ipdc/> ছালাউদ্দিনে সেনাবাহিনী ত্যাগ কৰাৰ পাছত ১৯৬২ চনত পৰিয়ালটো ঢাকালৈ গুচি আহে।<ref name=ipdc/> ১৯৬৫ চনত এস্কাতন গাৰ্ডেনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে ঢাকাৰ ধানমণ্ডিত এটা নতুনকৈ নিৰ্মিত ঘৰত ৯ মাহ ধৰি আছিল। ছাৰা ধানমণ্ডিৰ এখন নৃত্য বিদ্যালয় "ৰাগৰূপা"লৈ গৈছিল। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ চিকু নিহত হৈছিল।<ref name=ipdc/> ছাৰা ভিকৰুণ্নিছা নুন স্কুল আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ ছাত্ৰী আছিল।<ref name=ipdc/> তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত জৈৱ ৰসায়ন বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিবলৈ নাম ভৰ্তি কৰিছিল যদিও পিছলৈ ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=ipdc/> ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিৰ্দেশনাৰ পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে লণ্ডনলৈ যায়।<ref name=ipdc/> == কৰ্মজীৱন == === অভিনেত্ৰী === ১৯৭২ চনত মাধ্যমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছতেই ছাৰা যাকেৰে নাগৰিক নাট্য সম্প্ৰদায় নামৰ এটা থিয়েটাৰ দলত যোগদান কৰে।<ref name=ideas>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/our-theatre-need-new-ideas-1380403|title=Our theatre is in need of new ideas|date=2017-03-24|work=The Daily Star|access-date=2017-11-23|language=en}}</ref> এই দলটোৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰডাকচন ''বাকি ইতিহাস'' ১৯৭৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল। তেওঁ ''বিদগ্ধ ৰমনীকুল'', ''নিষিদ্ধ পল্লী'', ''সৎ মানুহৰ খোজে'' (১৯৭৬), ''দেৱান গাজীৰ কিচ্ছা'' আৰু ''নাম-গোত্ৰহীন: মাণ্টোৰ মেয়েক'' (২০১৪) আদি নাটকত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=ideas/> === উদ্যোগী === ১৯৯৫ চনত বজাৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰখনত যাকেৰৰ ব্যাৱসায়িক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হয়। ২০০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰপৰাই তেওঁ নয়নতৰা কমিউনিকেচনৰ প্ৰকল্প মুৰব্বী হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=106101|title=Sisimpur steps into fifth year|date=17 September 2009|work=The Daily Star|access-date=15 August 2016}}</ref> নয়নতৰা হৈছে চিচেম ষ্ট্ৰীটৰ বাংলা সংস্কৰণ ''চিচিমপুৰ'' নিৰ্মাণৰ বাবে চিচেম ৱৰ্কশ্বপ নিউয়ৰ্কৰ সহ-প্ৰযোজক। তেওঁ এছিয়াটিক ৩৬০-ৰ পৰিচালন সঞ্চালক,<ref>{{cite news|url=http://archive.thedailystar.net/campus/2006/11/01/feature_Logic.htm|title=Promo Logic 2006|author=Shamma M. Raghib|newspaper=The Daily Star|date=5 November 2006|access-date=15 August 2016|archivedate=16 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816062734/http://archive.thedailystar.net/campus/2006/11/01/feature_Logic.htm|deadurl=yes}}</ref> এছিয়াটিক ইভেণ্ট মাৰ্কেটিং লিমিটেডৰ সঞ্চালক আৰু ধ্বনি চিত্ৰ লিমিটেডৰ পৰিচালন সঞ্চালক।<ref name="jwt">{{cite web|url=http://www.asiatic360.com/amcl/people-behind-company.html|title=People Behind The Company|access-date=15 August 2016|publisher=Asiatic 360}}</ref> === কৰ্মী === * বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ সংগ্ৰহালয়ৰ ট্ৰাষ্টী বোৰ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য।<ref>{{cite book|last=Hoque|first=Mofidul|year=2012|chapter=Liberation War Museum|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Liberation_War_Museum|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230518162201/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Liberation_War_Museum|archivedate=2023-05-18|access-date=2026-03-31}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.voabangla.com/a/a-16-2006-03-24-voa9-94402549/1392052.html|title=Sara Zaker speaks about the Liberation War Museum|publisher=VOA Bangla|date=24 March 2006|access-date=15 August 2016}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ছাৰাই ১৯৭৫ চনত অভিনেতা আলী যাকেৰৰ (মৃত্যু ২০২০) সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |title=“I'm proud to be the mother of Aly's children” – Sara Zaker|url=https://www.thedailystar.net/im-proud-to-be-the-mother-of-alys-children-sara-zaker-55984 |access-date=2026-03-15 |date=2014-12-19|work=The Daily Star|language=en}}</ref> তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ইৰেশ যাকেৰ এজন অভিনেতা আৰু কন্যা শ্ৰীয়া সৰ্বজয়া এছিয়াটিক ৩৬০-ৰ এটা সহযোগী প্ৰতিষ্ঠানত কৰ্মৰত হোৱাৰ লগতে ৰেডিঅ’ এবিচি আৰু ৰেডিঅ’ স্বাধীনৰ এগৰাকী ৰেডিঅ’ ব্যক্তিত্ব হিচাপেও কাম কৰিছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/sara-zaker-“maaer-golpo”-1230535|title=Sara Zaker on "Maa'er Golpo"|date=2016-05-28|work=The Daily Star|access-date=2017-11-23|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Ten things you didn't know about SRIYA SHARBOJOYA|url=https://www.thedailystar.net/ten-things-you-didnt-know-about-sriya-sharbojoya-17523 |access-date=2026-03-15 |work=The Daily Star|language=en|date=2014-03-28}}</ref> ২০২১ চনৰ হিচাপত ছাৰাৰ ভাতৃ আলিম আমিন পিঞ্চু এজন অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত আৰু ভগ্নী সাজেদা আমিন পিক্সী এগৰাকী জনগাঁথনিবিদ; দুয়োজনেই আমেৰিকাৰ বাসিন্দা।<ref name=ipdc/><ref name=picture>{{Cite web |title=A Family Picture|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/family-picture-1400557|date=2017-05-04|access-date=2026-03-15 |work=The Daily Star|language=en}}</ref> == কৰ্মৰাজি == ; ধাৰাবাহিক নাটক * ''নক্ষত্ৰেৰ ৰাত'' * ''অয়োময''<ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/showbiz/showbiz-column/words-appreciation-behalf-asaduzzaman-noor-1268698|title=Words of appreciation on behalf of Asaduzzaman Noor|date=2016-08-13|work=The Daily Star|access-date=2017-11-23|language=en}}</ref> ; চলচ্চিত্ৰ * ''এমিলৰ গোয়েন্দা বাহিনী'' (১৯৮০) * ''নদীৰ নাম মধুমতী'' (১৯৯৬) * ''অন্তৰ্যাত্ৰা'' (২০০৬) ; প্ৰযোজিত * ''ছুঁয়ে দিলে মন'' (২০১৫) ; কণ্ঠদান * ''দ্য ৱৰ্ল্ড একৰ্ডিং টু চিচেম ষ্ট্ৰীট'' (২০০৬) == বঁটাসমূহ == * বিশিষ্ট নাট্যজন – লোকনাট্য গোষ্ঠী সন্মাননা (২০১৪)<ref>{{cite news|script-title=bn:লোকনাট্য সম্মাননা প্ৰদান|url=https://dailyjanakantha.com/index.php/entertainment/news/108162|work=Janakantha|date=1 February 2015|language=bn}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * বদৰুদ্দিন হুছেইন সোঁৱৰণী বঁটা (২০১৬)<ref>{{Cite news|url=http://en.prothom-alo.com/entertainment/news/101041/Enamul-Haque-Sara-Zaker-receive-Badruddin-Award|title=Enamul Haque, Sara Zaker receive Badruddin Award|work=Prothom Alo|access-date=2017-11-23|date=2016-04-09|archivedate=2017-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201033121/http://en.prothom-alo.com/entertainment/news/101041/Enamul-Haque-Sara-Zaker-receive-Badruddin-Award|deadurl=yes}}</ref> * একুশে পদক (২০১৭)<ref name=":0" /> * মুনীৰ চৌধুৰী বঁটা (২০২০) == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|35em}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ অভিনেত্ৰী]] 1k5xx1zuaz92b8ficczzcv7njhk57ef 0 136575 647482 615283 2026-10-25T02:39:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647482 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = DSC_5709_damitha.jpg | name = দমিথা আবেৰত্ন | caption = | birth_name = সেধাৱী মুদিয়ানসেলেজ দমিথা বুদ্ধিনী আবেৰত্ন বন্দৰা | birth_date = {{birth date and age|1975|09|14|df=y}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | death_date = | death_place = | education = সমুদ্ৰদেৱী বালিকা বিদ্যালয় <br> চেইন্ট পোলছ গাৰ্লছ স্কুল | party = সমগী জন বলৱেগয়া (২০২৩ - ২০২৪)<br> ডেম’ক্ৰেটিক নেচনেল এলায়েন্স (বৰ্তমান) | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ১৯৮৭–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|লেনিলি জনছন|2014}}<ref>{{cite web |url=http://sarasaviya.lk |title=Wedding bells for Damitha |publisher=Sarasaviya |access-date=20 October 2017 |archive-date=26 July 2014 |archive-url=https://archive.org |url-status=live }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | awards = '''সাৰসাৱিয়া শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী বঁটা''' (২০০৩)<br> '''সুমথি শ্ৰেষ্ঠ টেলিড্ৰামা অভিনেত্ৰী বঁটা''' (২০০৬) | website = [http://films.lk দমিথা আবেৰত্নৰ জীৱনী (সিংহলী চিনেমা ডাটাবেচ)] }} '''দমিথা আবেৰত্ন''' ([[ইংৰাজী]]: Damitha Abeyratne; জন্ম: ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৭৫), সম্পূৰ্ণ নাম '''সেধাৱী মুদিয়ানসেলেজ দমিথা বুদ্ধিনী আবেৰত্ন বন্দৰা''', এগৰাকী জনপ্ৰিয় [[শ্ৰীলংকা]]ন চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিড্ৰামা অভিনেত্ৰী।<ref name="damitha1">{{cite news|url=http://dailymirror.lk|title=Damitha's "Daily Mirror" Profile|publisher=Daily Mirror(Sri Lanka)|date=25 January 2005|archive-date=30 September 2007|access-date=27 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930225121/http://dailymirror.lk|url-status=live}}</ref><ref name="damitha5">{{cite news|url=https://sundayobserver.lk|title=Sarasaviya Awards:And the verdict is...|publisher=Sunday Observer (Sri Lanka)|date=29 August 2004|url-status=live|archive-url=https://archive.org|archive-date=28 April 2005}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == কেৰিয়াৰ == তেওঁ নুগেগোডাৰ সমুদ্ৰদেৱী বালিকা বিদ্যালয় আৰু মিলাগিৰিয়াৰ চেইন্ট পোলছ গাৰ্লছ স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৮৭ চনত আঠ বছৰ বয়সতে তেওঁ ''পাচি গেনা মানমালী'' নামৰ টেলিড্ৰামাখনৰ জৰিয়তে অভিনয়ত অভিষেক ঘটায় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৩ চনত আই হেৱাৱাছমৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি ''মিহাৰাকা''ত অভিনয় কৰে। অৱশ্যে ইনোকা সত্যাংগিনীৰ ২০০৩ চনৰ বোলছবি ''সুলং কিৰিলী''ৰ জৰিয়তেহে তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লাভ কৰে। এই ছবিখনে তেওঁক সাৰসাৱিয়া শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা, ছিগনিছ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা আৰু বহুতো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="damitha2">{{cite news|url=http://sundaytimes.lk|title=''Wansakkarayo'' exposes evils of politics|newspaper=The Sunday Times of Sri Lanka : Presented on the World Wide Web by the Sunday Times, Lacnet and Information Laboratories (PVT.) Ltd|publisher=TV Times(Sri Lanka)|issn=1391-0531|date=15 July 2007|archive-date=8 October 2007|access-date=27 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071008023625/http://sundaytimes.lk|url-status=live}}</ref><ref name="damitha3">{{cite news|url=http://island.lk|title=Silver glitter in dark times|publisher=The Island (Sri Lanka)|date=19 January 2005|archive-date=6 July 2018|access-date=27 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706173424/http://island.lk|url-status=live}}</ref><ref name="damitha4">{{cite news |url=http://dailynews.lk |title=Damitha reaches stardom |publisher=Daily News (Sri Lanka) |date=24 November 2004 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219182956/http://dailynews.lk |archive-date=2005-02-19 }}</ref> তেওঁ ধাৰাবাহিক ''দন্দুবাসনামানায়া'' আৰু ''মি হাৰাকা'' বোলছবিৰ নাটকীয় চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Dhamitha Abeyratne - The Sulan Kirielle|url=http://island.lk|publisher=The Island|access-date=2017-09-22|archive-date=2017-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922145309/http://island.lk|url-status=live}}</ref> আবেৰত্নই টেলিড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''সচৰা চৰণী''ৰ জৰিয়তে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল, য'ত তেওঁ প্ৰযোজক হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Sasara Sarani: Damitha's debut direction|url=http://sundaytimes.lk|publisher=The Sunday Times}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ আইটিএন-ত সম্প্ৰচাৰিত হোৱা ''বাত্তি'' টেলিড্ৰামাখনৰ শীৰ্ষক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। == গ্ৰেপ্তাৰ আৰু বিতৰ্ক == ২০১২ চনত নেথ এফ.এম. বালুমগালা ৰেডিঅ' ষ্টেচনত এজন কথিত সন্ন্যাসীৰ কেইবাটাও আপত্তিজনক টেপ প্ৰচাৰ হোৱাৰ পিছত আবেৰত্ন আৰু শ্ৰদ্ধেয় ৰুৱানৱেলে সোভিতা থেৰোৰ মাজত এক অন্তৰংগ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা পোহৰলৈ আহিছিল।<ref>{{Cite news|first=නෙත් එෆ් එම් බැලුම්ගල|title =Damitha Abeyratne reveals about Ruwanwelle Sobhitha|website =Our Lanka|author=Damitha Abeyratne Sobhitha|date =16 March 2012}}</ref> ২০১৩ চনত অভিনেত্ৰী চেমিনী ইদ্দামালগোডাই ৰান এফ.এম. ৰেডিঅ' চেনেলৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত তেওঁক মানহানি কৰাৰ অভিযোগত আবেৰত্নৰ বিৰুদ্ধে ৫০ নিযুত টকাৰ মানহানিৰ গোচৰ তৰিছিল। ২০১৪ চনত আবেৰত্নই ইদ্দামালগোডাই তেওঁক মানহানি কৰাৰ অভিযোগত ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ১০০ নিযুত টকা দাবী কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত কলম্বো জিলা আদালতত এই গোচৰটো চলিছিল।<ref>{{cite web | url=http://www.dailymirror.lk/43610/now-damitha-demands-rs-100-mn-from-semini | title=Now, Damitha demands Rs. 100 mn from Semini | publisher=Daily Mirror | access-date=25 August 2019 | archive-date=18 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190718183507/http://www.dailymirror.lk/43610/now-damitha-demands-rs-100-mn-from-semini | url-status=live }}</ref> ২০১৪ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত দুয়োপক্ষই নিজৰ দেৱানী গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰে।<ref>{{cite web | url=http://www.dailymirror.lk/breaking_news/damitha-semini-settle-their-dispute/108-53726 | title=Damitha, Semini settle their dispute | publisher=Daily Mirror | access-date=25 August 2019 | archive-date=19 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190719051812/http://www.dailymirror.lk/breaking_news/damitha-semini-settle-their-dispute/108-53726 | url-status=live }}</ref> ২০১৫ চনৰ ৫ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকান এয়াৰলাইন্সত হোৱা জালিয়াতি আৰু দুৰ্নীতিৰ অভিযোগৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁক এক ভাষ্য প্ৰদান কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল। তেওঁ গুৰুতৰ জালিয়াতি, দুৰ্নীতি আৰু ক্ষমতা তথা ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদৰ অপব্যৱহাৰৰ তদন্তৰ বাবে গঠিত ৰাষ্ট্ৰপতি তদন্ত আয়োগত (PRECIFAC) উপস্থিত হৈ এটা অনুষ্ঠানৰ খাদ্য যোগানৰ অনিয়ম সম্পৰ্কে এক ভাষ্য প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20151107/282299614047915 | title=Damitha Abeyratne gives statement to PRECIFAC | publisher=Daily Mirror | access-date=25 August 2019 | archive-date=25 August 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190825085118/https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20151107/282299614047915 | url-status=live }}</ref> ২০২২ চনত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সচিবালয়ত জোৰকৈ প্ৰৱেশ কৰা আৰু আৰক্ষীৰ কামত বাধা দিয়াৰ অভিযোগত অপৰাধ তদন্ত বিভাগে আবেৰত্নক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://lankasara.com/news/damitha-abeyratne-arrested/ | title=Damitha Abeyratne Arrested! | date=7 September 2022 | publisher=Lankasara | access-date=7 September 2022 | archive-date=7 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220907164427/https://lankasara.com/news/damitha-abeyratne-arrested/ | url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত সংগীতজ্ঞ ইৰাজ ৱীৰাৰত্নেই আবেৰত্নৰ সৈতে জড়িত এক মালিচ কেলেংকাৰী ফাদিল কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.lankaweb.com/news/items/2024/02/29/%E0%B6%AF%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B6%B8%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%A2%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%94-%E0%B6%B8/ | title=දමිතගේ කකුල් මසාජ් කරපු මටත් ඇරියා | publisher=The Iraj Show | access-date=29 February 2024 | archive-date=4 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240304133415/https://www.lankaweb.com/news/items/2024/02/29/%E0%B6%AF%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B6%B8%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%A2%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%94-%E0%B6%B8/ | url-status=live }}</ref> ইয়াৰ দুমাহৰ পিছত দক্ষিণ কোৰিয়াত চাকৰিৰ মিছা প্ৰতিশ্ৰুতি দি ৩ নিযুত টকাৰ জালিয়াতি কৰাৰ অভিযোগত আবেৰত্ন আৰু তেওঁৰ স্বামীক অপৰাধ তদন্ত বিভাগে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite web | url=https://english.newsfirst.lk/2024/04/04/activist-turned-actress-damitha-arrested-for-alleged-fraud | title=Activist-turned Actress Damitha Arrested for Alleged Fraud | publisher=News First | access-date=4 April 2022 | archive-date=8 November 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241108214026/https://english.newsfirst.lk/2024/04/04/activist-turned-actress-damitha-arrested-for-alleged-fraud | url-status=live }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=30 Damitha Abeyratne's Biography in Sinhala Cinema Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707112900/http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=30 |date=2014-07-07 }} *{{IMDb name|id=0008690|name=Damitha Abeyratne}} *[https://web.archive.org/web/20070927044031/http://www.srilankafilmcorp.com/about/ National Film Corporation of Sri Lanka - Official Website] *[http://www.sundaytimes.lk/180325/magazine/artistes-airs-their-views-in-sundara-sandawe-286994.html Artistes airs their views in ‘Sundara Sandawe’] *[http://www.sundaytimes.lk/000507/tv.html Padmasiri: Two different feilds] *[https://web.archive.org/web/20230828044424/http://webgossip.lk/%e0%b6%b8%e0%b7%9a-%e0%b7%80%e0%b7%99%e0%b6%af%e0%b7%8a%e0%b6%af%e0%b7%92-%e0%b7%84%e0%b7%94%e0%b6%9f%e0%b6%9a%e0%b7%8a-%e0%b6%85%e0%b6%ba-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b7%80-%e0%b6%91%e0%b6%9a-%e0%b6%91/ මාව එක එක අයට විවාහ කරලා දුන්නා] *[https://gossip.hirufm.lk/15394/2017/05/damitha-aberathnes-article.html Wedding of Damitha] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] nr5aoij21kk0fowvfgms80kosl4dgjm 0 136587 647545 611788 2026-10-25T06:52:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647545 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পিয়ুমি হংসমালী গোমেজ | native_name = පියුමි හංසමාලි | native_name_lang = si | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1992|11|22|df=yes}} | birth_name = পিয়ুমি হংসমালী গোমেজ | birth_place = কলম্বো, [[শ্ৰীলংকা]] | alma_mater = | occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল | education = শ্ৰী সোবিতা বিদ্যালয়, ৰাজাগিৰিয়া | years_active = ২০১১–বৰ্তমান | father = পি. নিহাল লক্ষ্মণ গোমেজ | mother = এল. বাসন্তী পেৰেৰা | children = ১ | known_for = ''ৱাচ্ছানায়ে চন্দা'' | height = ৫ ফুট ৫ ইঞ্চি }} '''পিয়ুমি হংসমালী গোমেজ''' (জন্ম: ২২ নৱেম্বৰ ১৯৯২) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ন অভিনেত্ৰী,<ref>{{Cite web |title=Actresses in Sinhala Cinema - Piyumi Hansamali |url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-piyumi-hansamali-7070.html |access-date=2021-01-31 |website=Digital Identity of Sinhala Cinema }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> দূৰদৰ্শন ব্যক্তিত্ব, সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰতিযোগী আৰু মডেল।<ref>{{Cite web |title=That news is a lie: Piumi Hansamali |url=https://www.divaina.com/sunday/index.php/visheshanga2/4513-2018-06-23-05-58-34 |access-date=2021-01-19 |website=Divaina}}</ref><ref>{{Cite web |title=Piumi Hansamali has over 1.5 million followers |url=http://news24.lk/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%B4%E0%B7%8A/%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B7%92-%E0%B7%84%E0%B6%82%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%92-%E0%B6%85%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BA/ |access-date=2021-01-19 |website=news24 |archivedate=2021-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123194748/http://news24.lk/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%B4%E0%B7%8A/%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B7%92-%E0%B7%84%E0%B6%82%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%92-%E0%B6%85%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BA/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ ''ৰিতু'' নামৰ ধাৰাবাহিকখনৰ লগতে ''ৱাচ্ছানায়ে চন্দা''<ref>{{Cite web |title=Piumi Hansamali Misogynist Attack: Police Silent |url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/piumi-hansamali-misogynist-attack-police-silent/ |access-date=2021-01-31 |website=Colombo Telegraph |archivedate=2021-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210128162323/https://www.colombotelegraph.com/index.php/piumi-hansamali-misogynist-attack-police-silent/ |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''লক্ষ্ণৌ'' আদি বোলছবিসমূহত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Lucknow Malayalam Movie |url=https://www.nowrunning.com/movie/22670/malayalam/lucknow/ |access-date=2021-01-31 |website=nowrunning.com}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == হংসমালীৰ জন্ম হৈছিল কালাপলুৱাৱাত। তেওঁ নিহাল লক্ষ্মণ গোমেজ আৰু বাসন্তী পেৰেৰাৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ দুয়োৰে বিদেশত কৰ্মৰত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Chat with Piumi |url=http://www.lankagossiproom.com/2016/02/piumi-hansamali-talk-gets-pregnant-at-17-th-age-lanka-gossip.html |access-date=2021-01-19 |website=lankagossiproom}}</ref> তেওঁ ৰাজাগিৰিয়াৰ শ্ৰী সোবিতা বিদ্যালয়ৰ পৰা শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="lankadeepa">{{Cite web |title=I am very lucky: Piumi Hansamali |url=http://www.lankadeepa.lk/latest_news/‘‘මං-හරි-ලකී’’/1-289232 |access-date=2021-01-19 |website=Lankadeepa}}</ref> ২০১১ চনত তেওঁ ৰোজান ডায়াছৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চাইড ইমেজ মডেলিং স্কুলত যোগদান কৰে।<ref name=":0" /> == কেৰিয়াৰ == হংসমালীয়ে ৰেম্প মডেলিংৰ জৰিয়তে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |title=I have my own limits: Piumi Hansamali speaks |url=https://gossip.hirufm.lk/23493/2018/05/piumi-hansamali.html |access-date=2021-01-19 |website=Hiru FM}}</ref> ২০১৪ চনত শান্তা চয়জাৰ নিৰ্দেশনাত আইটিএন-ত সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''ৰিতু''ৰ জৰিয়তে হংসমালীয়ে টেলিভিছনত অভিষেক ঘটায়। এই ধাৰাবাহিকখনত তেওঁ জনপ্ৰিয় অভিনেতা বিশ্ব কোডিকাৰাৰ বিপৰীতে নাম চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="lankadeepa" /> ধাৰাবাহিকখন জনপ্ৰিয় হোৱাৰ পাছতো ৰাজনৈতিক চাপৰ বাবে ২০১৫ চনৰ আৰম্ভণিতে ইয়াৰ সম্প্ৰচাৰ বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=ITN Rithu Teledrama banned|url=http://www.gossiplankahotnews.com/2015/01/itn-rithu-teledrama-banned.html|access-date=2021-01-19|website=gossiplankahotnews|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210128160456/http://www.gossiplankahotnews.com/2015/01/itn-rithu-teledrama-banned.html|archivedate=2021-01-28|deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত তেওঁ 'মিচেছ গ্লোব'ত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ পিছত ২০১৬ চনত মালয়েছিয়াত অনুষ্ঠিত 'মিচেছ নবেল কুইন অফ দ্য ইউনিভাৰ্চ'ত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে।<ref>{{Cite web|title=Model S.Sarnai crowned Mrs Asia Noble Queen International 2016|url=https://theubposts.com/model-s-sarnai-crowned-mrs-asia-noble-queen-international-2016/#:~:text=Sarnai%20crowned%20Mrs%20Asia%20Noble%20Queen%20International%202016,-By%20-&text=Mongolian%20model%20S.,held%20in%20Kuala%20Lumpur%2C%20Malaysia.|access-date=2021-01-19|website=Mawrata News|archivedate=2021-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202180239/https://theubposts.com/model-s-sarnai-crowned-mrs-asia-noble-queen-international-2016/#:~:text=Sarnai%20crowned%20Mrs%20Asia%20Noble%20Queen%20International%202016,-By%20-&text=Mongolian%20model%20S.,held%20in%20Kuala%20Lumpur%2C%20Malaysia.|deadurl=yes}}</ref><ref name="lankadeepa" /> ২০১৭ চনত তুৰস্কত অনুষ্ঠিত 'ফিউচাৰ ফেশ্বন ফেচচ ৱৰ্ল্ড'ত তেওঁ 'বেষ্ট মডেল ইন এছিয়া' শাখাত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Asian Best Model Piumi Hansamali |url=https://www.gossip9.co/2016/12/asian-best-model-piumi.html |access-date=2021-01-19 |website=gossip9 |archivedate=2021-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116151430/https://www.gossip9.co/2016/12/asian-best-model-piumi.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Piumi Hansamali become the best model in Asia |url=http://www.lankadeepa.lk/latest_news/ආසියාවේ-හොඳම-නිරූපිකාව-පියුමි-හංසමාලි/1-492765 |access-date=2021-01-19 |website=Lankadeepa}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০১৮ চনত উদয়কান্ত ৱৰ্ণাসূৰ্যৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত নাট্য চলচ্চিত্ৰ ''ৱাচ্ছানায়ে চন্দা''ৰ জৰিয়তে তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{Cite web |title='Wassane Sanda' now in cinema |url=http://www.sundaytimes.lk/180603/magazine/wassane-sanda-now-in-cinema-296179.html |access-date=6 September 2018 |publisher=Sunday Times}}</ref> এই ছবিখনত তেওঁ 'মিহিৰি' নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৯ চনত তেওঁক অনিল কুমাৰৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত মালয়ালম ছবি ''লক্ষ্ণৌ''ত অভিনয় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=Piumi Hansamali To Mollywood? |url=https://asianmirror.lk/entertainment/item/26444-piumi-hansamali-to-mollywood |access-date=2021-01-19 |website=Asian Mirror |archivedate=2021-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210128075354/https://asianmirror.lk/entertainment/item/26444-piumi-hansamali-to-mollywood |deadurl=yes }}</ref> এই ছবিখনত তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ নাট্যকাৰ জেকচন এন্থনীৰ সৈতে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৯২ চনত যশোদা বিমলাধৰ্মাই এখন ভাৰতীয় ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পিছত এগৰাকী শ্ৰীলংকাৰ অভিনেত্ৰীয়ে এনে স্থান লাভ কৰা এয়া দ্বিতীয়টো ঘটনা।<ref>{{Cite web |title=25 years after Yasoda, Piumi Hansamali joins Jackson to star in Indian cinema |url=https://www.gossiplankanews.com/2017/12/25-piumi-hansamali.html |access-date=2021-01-19 |website=gossiplankanews}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|nm9411085}} [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] pfr8tb629r2f6nbuuqzzv7yhr9grc61 0 136593 647246 612642 2026-10-24T15:06:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647246 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কাচুনী কাৱিন্দী ফাৰ্নাণ্ডো | native_name = කසුනි කාවින්දි | native_name_lang = si | image = | birth_name = কাচুনী কাৱিন্দী ফাৰ্নাণ্ডো | birth_date = {{Birth date and age|1992|12|05|df=yes}}<ref>{{cite web|url=http://archives.dailynews.lk/2008/12/01/fea20.asp |title=Kasuni Kavindi Fernando Biography |publisher=actor.lk |access-date=2 February 2025}}</ref> | birth_place = ৰত্নাপুৰা, [[শ্ৰীলংকা]] | education = দৃশ্য আৰু পৰিৱেশ্য কলা বিশ্ববিদ্যালয় (BA) | alma_mater = ফাৰ্গুচন হাইস্কুল, ৰত্নাপুৰা | occupation = অভিনেত্ৰী, কণ্ঠ শিল্পী, ঘোষিকা | years_active = ২০১২–বৰ্তমান | awards = শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ নাট্য মহোৎসৱ (২০১৪) }} '''কাচুনী কাৱিন্দী ফাৰ্নাণ্ডো''', যি জনপ্ৰিয়ভাৱে '''কাচুনী কাৱিন্দী''' ([[ইংৰাজী]]: Kasuni Kavindi) নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ন অভিনেত্ৰী যিয়ে মঞ্চ, দূৰদৰ্শন আৰু চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁ নিজৰ নাটকীয় অভিনয়ৰ বাবে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল আৰু ২০১৪ চনত 'ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ নাট্য মহোৎসৱ'ত ''শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী''ৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ 'ৰাজ্যিক নাট্য মহোৎসৱ' (২০১৫) আৰু 'ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ নাট্য মহোৎসৱ' (২০১৭)ত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে মনোনীত হৈছিল।<ref name=":0" /> == কেৰিয়াৰ == ফাৰ্নাণ্ডোৱে থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল, য’ত তেওঁ মঞ্চ প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে অভিনয় দক্ষতা বিকশিত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ দূৰদৰ্শন আৰু চলচ্চিত্ৰলৈ বিস্তাৰিত হয় আৰু সিংহলী টেলিড্ৰামা তথা শ্ৰীলংকাৰ চিনেমাত অভিনয় কৰে। তেওঁ ''নাদাগামকাৰায়ো'' আৰু ''থানামলভিলা কোল্লেক''কে ধৰি কেইবাখনো টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছে। তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ অৱদানৰ ভিতৰত ''উথুৰু চ্যুলাংগা'',<ref>{{Cite web |title=Art cannot be lost no matter what the plague – 'Uthuru Sulanga' Director Chamara Janaraj Peiris |url=http://www.sarasaviya.lk/2021/04/29/20312/මොන-වසංගතය-ආවත්-ආර්ට්-එක-නැති-වෙන්න-දෙන්න-බැහැ |access-date=2021-04-26 |website=Sarasaviya}}{{dead link|date=November 2025}}</ref> ''গজমান'' আৰু ''চিহিনা সমী কৰণ''ত কৰা অভিনয় উল্লেখযোগ্য।<ref name= samekarana>{{cite web | url=https://mawbima.lk/2024/05/04/අයිස්-දියවෙන-ලයිෆ්-ප්රේ/ | title=අයිස් දියවෙන ලයිෆ් ප්‍රේමය ගැන কতা কৰন | date=3 May 2024 | publisher=Sarasaviya | accessdate=1 June 2024 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> শ্ৰীলংকাৰ প্ৰথমখন থ্ৰী-ডি এনিমেটেড ছবি ''গজমান''ত তেওঁৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে তেওঁ বিশেষ স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল, য’ত তেওঁ '''মোচন কেপচাৰ পাৰফৰমেন্স'''ৰ জৰিয়তে '''পদ্মাবতী''' চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite web |title=පද්මාවතීට පණ දුන්නේ මම වුනාට හඬ දුන්නේ පබෝදා, දැන් පාරේ බැහැල යන්න බැරි තරමට ප්‍රතිචාර ලැබෙනවා-කසුනි කවින්දි (PHOTOS ) – ගගන |url=https://gagana.lk/article/kasuni-kavindi-1676997486 |access-date=2026-02-05 |website=Radio Gagana |language=si}}</ref> এই ছবিখনে শ্ৰীলংকাৰ চিনেমা জগতত দেশৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ থ্ৰী-ডি এনিমেটেড ছবি হিচাপে এক মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ অভিনয়ে মোচন কেপচাৰৰ জৰিয়তে এনিমেটেড চৰিত্ৰটোক জীৱন্ত কৰি তোলাত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2023-01-23 |title=3D movie Gajaman in theatres now! (Pics) |url=https://srilankamirror.com/entertainment/3d-movie-gajaman-in-theatres-now-pics/ |access-date=2026-02-05 |language=en-US}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == কাচুনী কাৱিন্দী ফাৰ্নাণ্ডোৰ জন্ম শ্ৰীলংকাৰ ৰত্নাপুৰাত হৈছিল। তেওঁ ৰত্নাপুৰাৰ ফাৰ্গুচন হাইস্কুলত প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ পৰিৱেশ্য কলাৰ উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু দৃশ্য আৰু পৰিৱেশ্য কলা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":0">{{Cite news |last=Athapattu |first=Induwara |date=2023-07-29 |title=Local ‘gem’ dazzling in THE international arena |url=https://ceylontoday.lk/2023/07/29/local-gem-dazzling-in-the-international-arena/ |url-status=live |access-date=2026-02-05 |work=Ceylon Today }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://watch.plex.tv/en-GB/person/kasuni-kavindi-fernando Plex – Kasuni Kavindi] * [https://en.kinorium.com/name/4632245/ Kinorium profile] * [https://nettv4u.com/celebrity/sinhala/actress/kasuni-kavindi-fernando NETTV4U biography] * [https://web.archive.org/web/20260126180959/https://www.trendnool.com/profile/kasuni-kavindi-fernando/ Trendnool profile] * [https://mabumbe.com/movies/people/1135325/kasuni-kavindi-fernando Mabumbe listing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260125022639/https://mabumbe.com/movies/people/1135325/kasuni-kavindi-fernando |date=2026-01-25 }} * [https://lk.bookmyshow.com/person/kasuni-kavindi/4023 BookMyShow listing] * {{IMDb name|9513875}} * [https://actor.lk/index.php/kasuni-kavindi-perera Actor.lk profile] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ অভিনেত্ৰী]] 07b33510p179wk2y7x2x0azcfmv7nmq 0 136849 647565 607889 2026-10-25T08:00:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647565 wikitext text/x-wiki {{Short description|Museum in Tehran, Iran}} {{Infobox museum | name = প্ৰাচীন ইৰাণৰ সংগ্ৰহালয় | native_name = {{lang|fa|موزهٔ ملی ایران}}<br />{{Transliteration|fa|''Muze-ye Melli-ye Irān''}} | native_name_lang = fa | logo = | image = Národní muzeum Íránu.jpg | image_size = 300px | caption = প্ৰাচীন ইৰাণৰ সংগ্ৰহালয় | alt = | map_type = | map_caption = | map_size = | former_name = | established = ১৯৩৭ চনত; ৮৬ বছৰ | dissolved = | location = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | coordinates = | type = পুৰাতত্ত্ব সংগ্ৰহালয় | collection = | visitors = | director = জেব্ৰাইল নোকাণ্ডেহ | president = | curator = | owner = ICHTO | architect = আন্দ্ৰে গডাৰ্ড | publictransit = | car_park = | website = [http://irannationalmuseum.ir/ irannationalmuseum.ir] | network = }} '''প্ৰাচীন ইৰাণৰ সংগ্ৰহালয় ({{lang-en|Museum of Ancient Iran}}) '''টো [[ইৰাণ]]ৰ [[তেহৰাণ]]ৰ মাছক চৌহদৰ পশ্চিম দিশত অৱস্থিত। পাহলৱী ইৰাণৰ তেতিয়াৰ শিক্ষামন্ত্ৰী আলী-আছঘৰ হিকমতৰ নিৰ্দেশত ফৰাচী স্থপতি আন্দ্ৰে গ’ডাৰ্ডে ইয়াৰ ডিজাইন কৰিছিল। ইৰাণৰ দুজন নিপুণ শিল্পী উস্তাদ মুৰাদ তাব্ৰিজী আৰু আব্বাছ আলী মেমাৰে এই ভৱনটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Sardari20"/> ১৯৩৪ চনত এই সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয় আৰু ১৯৩৭ চনত সম্পূৰ্ণ হয়, তাৰ পিছত ইয়াক জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। সংগ্ৰহালয়টোৰ বাবে ৫,৫০০ বৰ্গমিটাৰ মাটি আবণ্টন দিয়া হৈছিল, ইয়াৰে ২,৭৪৪ বৰ্গমিটাৰ মাটি সংগ্ৰহালয়টোৰ ভেটিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="kalouttour">{{cite web|url=https://kalouttour.com/iran-bastan-museum-pictorial-book/|title=Iran Bastan museum pictorial book|website=kalouttour.com|accessdate=2018-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022153503/https://kalouttour.com/iran-bastan-museum-pictorial-book/|archivedate=2018-10-22|deadurl=yes}}</ref> এই সংগ্ৰহালয়টোৱে কাষৰীয়া ইছলামিক যুগৰ সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে মিলি ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় গঠন কৰে। ==অট্টালিকাটো== প্ৰায় ১১ হাজাৰ বৰ্গমিটাৰ অঞ্চল সামৰি লোৱা এই সংগ্ৰহালয়টোৰ মূল ভৱনটো তিনিটা মহলাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ স্থপতি আন্দ্ৰে গ’ডাৰ্ডৰ লগতে মেক্সিম ছিৰ’ও আছিল [[ফৰাচী]] স্থপতি যাৰ ডিজাইন ছাছানিয়ান যুগৰ প্ৰাচীন চহৰ চিটেচিফনৰ কাছৰা প্ৰাসাদৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। <ref name="tavoosonline">{{cite web|url=http://www.tavoosonline.com/Articles/ArticleDetailEn.aspx?src=90&Page=1|website=tavoosonline.com|title=National Museum of Iran (Iran-e Bastan)|accessdate=2018-10-22|archivedate=2018-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022113430/http://www.tavoosonline.com/Articles/ArticleDetailEn.aspx?src=90&Page=1|deadurl=yes}}</ref> ১৯৩৪ চনত শিক্ষামন্ত্ৰী আলী-আছঘৰ হেকমতৰ নিৰ্দেশত এই সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়।<ref name="Sardari20"/> ইৰাণৰ তেতিয়াৰ শাসক ৰেজা শ্বাহে হেকমতৰ সংগ্ৰহালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱত সন্মতি প্ৰকাশ কৰে আৰু পূৰ্বৰ সামৰিক চৌহদৰ এটা অংশ ইয়াৰ স্থান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰে।<ref name="Sardari20"/> পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা গ'ডাৰ্ডে এই গঠনটোৰ ডিজাইন কৰিছিল যদিও তেওঁ ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দুজন ইৰাণী মাষ্টাৰ বিল্ডাৰ ওষ্টাদ মোৰাদ তাব্ৰিজী আৰু আব্বাছ আলী মেমাৰক নিযুক্তি দিছিল।<ref name="Sardari20"/> ১৯৩৭ চনত এই ভৱনটো আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়।<ref name="Sardari20"/> মূলতঃ সংগ্ৰহালয়টোৰ প্ৰথম মহলাটো ইৰাণৰ প্ৰাক-ইছলামী ইতিহাসৰ বাবে আৰু দ্বিতীয় মহলাটো ইছলামীৰ পিছৰ যুগৰ বাবে উৎসৰ্গিত আছিল। সংগ্ৰহালয়টোৰ ডিজাইনত গডাৰ্ডে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাবে অণ্ডাকাৰ ছাছানিয়ান গম্বুজযুক্ত "ইৱান" ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিটো জটিল ইটাৰ কামেৰে সজাই থোৱা আছিল।<ref name="Sardari20">{{cite journal |last1=Sardari |first1=Mohadeseh Salari |title=Andre Godard and Maxime Siroux: Disentangling the Narrative of French Colonialism and Modern Architecture in Iran |journal=Iranian Studies |date=2024 |doi=10.1017/irn.2024.10|page=20|doi-access=free }}</ref> বিশেষকৈ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ তোৰণৰ ডিজাইন বিখ্যাত "চেচেফনৰ তোৰণ"ৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল যদিও ইয়াক সৰু পৰিসৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। প্ৰতীকী নামেৰে এই অণ্ডাকাৰ তোৰণবোৰ ইৰাণৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগত বহুতো অট্টালিকাত বৃহৎ অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গডাৰ্ডে তেওঁৰ ৰচনা "নেইৰিজ মছজিদ"ত বৰ্ণনা কৰিছে যে কেনেকৈ তেওঁ ইয়াজদ আৰু চেমনানৰ ওচৰত শেহতীয়াকৈ নিৰ্মাণ কৰা ঘৰৰ মুখাৱয়ব চেচেফনৰ কথা মনত পেলাই দিয়ে; এইটোৱে আধুনিক ইৰাণত এনে স্থাপত্য শৈলী আৰু কৌশল কিমান প্ৰচলিত সেই কথা উজ্জ্বল কৰি তুলিছে। <ref name="Sardari20"/> আধুনিক নিৰ্মাণ পদ্ধতিত ঐতিহাসিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি গডাৰ্ডে একান্তভাৱে স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ ইটা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Sardari22">{{cite journal |last1=Sardari |first1=Mohadeseh Salari |title=Andre Godard and Maxime Siroux: Disentangling the Narrative of French Colonialism and Modern Architecture in Iran |journal=Iranian Studies |date=2024 |doi=10.1017/irn.2024.10|page=22|doi-access=free }}</ref> মাৰ্বলৰে সজোৱা সংগ্ৰহালয়টোৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ তোৰণখনৰ বাহিৰৰফালে ৰেজা শ্বাহৰ স্থাপত্যৰ দক্ষতা আৰু গৌৰৱৰ প্ৰশংসা কৰা কবিতা লিখা আছিল। সেই যুগৰ প্ৰখ্যাত সুখ্যাত আমিৰ আল-কোত্তাব কুৰ্দেস্তানীৰদ্বাৰা "থোলাথ" শৈলীত ৰচনা কৰা এই কবিতাটো আছিল এজন সন্মানীয় সাহিত্যিক মহম্মদ-তাকি বাহাৰ (মালেক এছ-শ্বোআৰা বাহাৰ নামেৰেও পৰিচিত)ৰ ৰচনা। ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত এই শিলালিপি আঁতৰাই তাৰ ঠাইত কোৰানৰ আয়াত লিখা হয়। গডাৰ্ডে ঘৰুৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল; তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিছিল যে কেৱল ডিছপ্লে কেছ আৰু কিছুমান ধাতুৰ উপাদানহে আমদানি কৰা হয়।<ref name="Sardari22"/> গ’ডাৰ্ডে স্থাপত্যৰ ডিজাইন চম্ভালি থকাৰ সময়তে ছিৰ’ক সংগ্ৰহালয় আৰু ইৰাণ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰাল দুয়োটাৰে বাগিছাৰ বিন্যাস তৈয়াৰ কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। কেন্দ্ৰীয় পুখুৰী আৰু ফোয়াৰাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত ইৰাণৰ বাগিছাৰ নিখুঁত জ্যামিতিৰ লগতে বাগিছাৰ সীমাত চাইপ্ৰেছ গছ ৰোপণ কৰাটোৱে ডিজাইনটোক চিহ্নিত কৰিছিল। ইতিহাসবিদ আব্বাছ আমানাত বিশ্বাস কৰে যে সেই সময়ৰ সমসাময়িক ইৰাণী ৰাজহুৱা ভৱনসমূহে প্ৰায়ে পাৰ্চী স্থাপত্য ঐতিহ্য প্ৰতিফলিত কৰিছিল।<ref name="Sardari22"/> উদাহৰণস্বৰূপে, অমানতে আঙুলিয়াই দিয়ে যে প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয় আৰু ইৰাণ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰাল দুয়োটাকে ছাছানিয়ান স্থাপত্যৰপৰা অনুপ্ৰাণিত কলাত্মক উপাদানৰে ডিজাইন কৰা হৈছিল। <ref name="Sardari22"/> কিন্তু টেলিন গ্ৰীগৰে গডাৰ্ডৰ এই পন্থাক সমালোচনা কৰি প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয়ক "পুনৰ সৃষ্টি" বুলি অভিহিত কৰে; তেওঁ এইটোও স্বীকাৰ কৰে যে ডিজাইনটোৱে পিছৰ স্থপতিসকলৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ১৯৭১ চনত হোছেইন আমানাত নিৰ্মাণ কৰা শ্বাহ্যাদ আৰ্য্যমেহৰ টাৱাৰৰ দৰে প্ৰকল্পত এই কথা স্পষ্ট, যাৰ ডিজাইনে পশ্চিম তেহৰাণৰ চিটেচিফন ভল্টৰ কথা মনত পেলাই দিয়ে।<ref name="Sardari22"/>এই সমালোচনাৰ পিছতো গ্ৰীগৰে আধুনিক ইৰাণী স্থাপত্য গঢ় দিয়াত ঐতিহাসিক প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰাত গ’ডাৰ্ডৰ ভূমিকাক স্বীকাৰ কৰে। <ref name="Sardari22"/> সংগ্ৰহালয় ভৱনটো প্ৰথমে নৃতত্ত্ববিদ্যাৰ সংগ্ৰহালয় হিচাপে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয়ত প্ৰাচীন সামগ্ৰী জমা হোৱাৰ লগে লগে সংগ্ৰহালয়টোৰ নাম সলনি কৰি ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় আৰু ইয়াৰ লগত আন এটা সংগ্ৰহালয়, ইছলামিক কলা সংগ্ৰহালয় সংযোজন কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল। অৱশেষত ১৯৯৬ চনত ইছলামিক মিউজিয়াম আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি হোৱাৰ লগে লগে প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয় আৰু ইছলামিক যুগৰ সংগ্ৰহালয়ৰ সমগ্ৰ কমপ্লেক্সটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় বুলি নামকৰণ কৰা হয়। ইছলামিক যুগৰ এই সামগ্ৰীসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয়ৰপৰা পৃথক কৰি ওচৰৰ এটা অট্টালিকালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, যিটো ১৯৫৮ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। <ref name="unesco">{{cite web|url=https://en.unesco.org/silkroad/content/national-museum-iran|title=National Museum of Iran &#124; SILK ROADS|website=en.unesco.org|accessdate=2018-10-22}}</ref><ref name="pbase">{{cite web|url=http://www.pbase.com/k_amj/tehran_museum|website=pbase.com|author=Ali Majdfar|title=ANCIENT IRAN MUSEUM Photo Gallery – PERSIA the ANCIENT IRAN |accessdate=2018-10-22}}</ref><ref>[http://www.iranreview.org/content/Documents/Iran_s_Museums.htm Iran's Museums]</ref> ==সংগ্ৰহ== হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰা সংগ্ৰহালয়টোৰ আটাইতকৈ পুৰণি অংশটো মাছাদ চহৰৰ পূব দিশৰ কাছফৰুদ অৱবাহিকাত পোৱা কোৱাৰ্টছ শিলৰদ্বাৰা হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মধ্য প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগৰপৰা ইৰাণত [[প্ৰাগ ঐতিহাসিক যুগ]]ৰ মানুহৰ উত্থানকো চিহ্নিত কৰিছে। পাইৰাইট বা প্ৰাণীৰ জীৱাশ্মৰে নিৰ্মিত আকৰ্ষণীয় সঁজুলিও পোৱা যায়; এই অৱশিষ্টসমূহ জাগ্ৰ'ছ পৰ্বতমালা আৰু মধ্য ইৰাণৰ মালভূমিৰ গুহাত পোৱা গৈছিল; যেনে বিষ্টুন আৰু খোৰামাবাদ গুহাত আৰু এতিয়া সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। <ref>{{cite web|url=https://iranroute.com/sights/43/national-museum-of-iran|title=Exploring the National Museum of Iran|website=|accessdate=2025-05-22|archivedate=2025-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250426204412/https://www.iranroute.com/sights/43/national-museum-of-iran|deadurl=yes}}</ref> ইৰাণত আধুনিক মানৱ বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰসাৰৰ লগত মিল থকা নৱপ্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগত সঁজুলিৰ ব্লেড নিৰ্মাণ কৰাটো সাধাৰণ কথা হৈ পৰিছিল। ইৰাণত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি মানুহৰ অৱশিষ্ট অৰ্থাৎ এটা দাঁত এই সময়ৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ইৰাণত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি মানৱ জীৱাশ্ম এই দাঁতটো কেৰমানশ্বাহৰ ওচৰৰ ৱেজমেহ নামৰ গুহাত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ৯বছৰীয়া শিশুৰ বুলি ধাৰণা কৰা এছিয়াৰ এই ক্ষুদ্ৰ দাঁতটোৰ বয়স ২০-২৫ হাজাৰ বছৰ আৰু গামা-ৰে স্পেকট্ৰস্কঁপি ব্যৱহাৰ কৰি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত ইৰাণত হাড়ৰ সঁজুলি নিৰ্মাণ আৰু ব্যক্তিগত অলংকাৰ যেনে লকেট, জন্তুৰ দাঁত, ফুল আদিও সাধাৰণ আছিল। এই সময়ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হ’ল লৰেষ্টান প্ৰদেশৰ ইয়াফতেহ গুহা, য’ত এটা সংগ্ৰহালয়ত এই বস্তুবোৰৰ বহুতো প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। মাজাণ্ডাৰানৰ আলী টাপ্পে গুহা আৰু ইলামৰ শ্বালম গুহাৰপৰা কম্পোজিট সঁজুলি, স্তৰীয়কৰণৰ প্ৰয়োগ, খাদ্য সংৰক্ষণ পদ্ধতিৰ উদাহৰণো সংগ্ৰহালয়টোত দেখা যায়; এই সকলোবোৰ বস্তু ৰূপান্তৰিত শিলা যুগৰ অন্তৰ্গত। [[নৱপ্ৰস্তৰ যুগ]] আৰু ৰোমানেস্ক শিল্পকলাৰ ভিতৰত হলটোত গংগে ডাৰে পাহাৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি ইৰাণী মৃৎশিল্প, চাৰাব পাহাৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি মানুহ আৰু প্ৰাণীৰ মৃৎশিল্প, আৰু কিছুমান শিলৰ সঁজুলিকে ধৰি শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। এই বস্তুবোৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম আৰু চতুৰ্থ সহস্ৰাব্দৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰপৰা আহিছে—যেনে শ্বৌছ (খোজেস্তান), ইছমাইল-আবাদ আৰু চেছমে আলী (তেহৰাণ), আৰু তালেয়াকন (ফাৰছ)। তদুপৰি ইৰাণত পোৱা তাম আৰু শিলৰ লগতে ইয়াৰপৰা তৈয়াৰী মৃৎশিল্পৰ নমুনাও এই হলটোত চিত্ৰিত কৰা দেখা যায়। সংগ্ৰহালয়ৰ হলবোৰত মেড সভ্যতাৰ শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত হয়, যিবোৰ নৌচেজান, হাছানলু, গোডিন, বাবাজান আদি প্ৰাচীন স্থানৰপৰা অনা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত লোহাৰ বস্তুৰ উৎপাদন যথেষ্ট বৃদ্ধি পালে; ইয়াৰ ভিতৰত হাছানলুৰ শিল্পকৰ্মসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ এই হলত প্ৰদৰ্শিত আটাইতকৈ বিশিষ্ট উদাহৰণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সময়ছোৱাত গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পও উৎপাদন কৰা হৈছিল; এটা উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ'ল জিৱিয়াৰপৰা গ্লেজযুক্ত শিল্পকৰ্ম, য'ত পদুম ফুলৰ দুয়োফালে দুটা ছাগলীৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। <ref>[https://www.livius.org/museum/tehran-national-museum/ Tehran, National Museum]</ref> == চিত্ৰসমূহ == <gallery> file:Iwan Muzeh melli.jpg|সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ file:Persepolis Apadana Stairways in National Museum of Iran.jpg|পাৰ্চেপলিছৰপৰা চিৰি file:Dariush in National Museum of Iran.jpg|মিচৰৰ মহান দাৰিয়াছৰ মূৰ্তি file:Persepolis Apadana column in National Museum of Iran.jpg|পাৰ্চেপলিছ file:Achaemenid Statue Sitting lion in National Museum of Iran.jpg|আচেমেনিড যুগৰ মূৰ নোহোৱা সিংহৰ মূৰ্তি file:Parthian Man (Surena) Statue in Iran-e Bastan Museum.jpg|শমি মূৰ্তি file:Parthian Princess in National Museum of Iran.jpg|এগৰাকী পাৰ্থিয়ান ৰাজকুমাৰী file:Museh Melli.jpg|সংগ্ৰহালয়ৰ ভিতৰত </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সংগ্ৰহালয়]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] nrydky8unfxj98u7i2xqu2r5ag0otsc 0 136894 647299 645097 2026-10-24T16:50:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647299 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[চিত্ৰ:BHU_Main_Gate,_Banaras_Hindu_University_enhanced.jpg|thumb|ভাৰতৰ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (১৯১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আৰু কেন্দ্ৰীয় স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত) বানাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] [[ভাৰত]]ৰ '''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়'''সমূহ হ’ল সংসদৰ আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যিবোৰ [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|শিক্ষা মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত থাকে;<ref name="Central Universities">{{Cite web|url=http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|title=Central Universities|work=mhrd.gov.in|accessdate=13 March 2012|publisher=[[Ministry of Human Resource Development (India)|Union Human Resource Development Ministry]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303143139/http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|archivedate=3 March 2012}}</ref> অৱশ্যে অন্যান্য মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা নখন বিশ্ববিদ্যালয় ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম।<ref name="Central" /> সাধাৰণতে ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ|বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগে]] (UGC) স্বীকৃতি দিয়ে, যিয়ে ''বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আইন, ১৯৫৬'' ৰ পৰা নিজৰ ক্ষমতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=UGC Act-1956|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/ugc_act.pdf|work=mhrd.gov.in/|publisher=Secretary, University Grants Commission|accessdate=31 March 2016}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ১৫ খন পেছাদাৰী পৰিষদ গঠন কৰা হয়, যিয়ে স্বীকৃতি আৰু সমন্বয়ৰ বিভিন্ন দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ugc.ac.in/page/professional-councils.aspx|title=Professional Councils|work=ugc.ac.in|accessdate=11 September 2017|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'' ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে ইয়াৰ উদ্দেশ্য, ক্ষমতা, শাসন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ১২খন নতুন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰে।<ref name="act2009">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/pdf/ACT-AND-STATUTES.pdf|title=Central Universities Act, 2009|accessdate=14 August 2016|publisher=[[Central University of Karnataka]]}}</ref> {{As of|2023|6}} ইউজিচিয়ে প্ৰকাশ কৰা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকাত ৫৬খন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Central">{{Cite web|url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|title=List of 56 Central Universities|accessdate=23 June 2023|publisher=[[University Grants Commission (India)|UGC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623124354/https://www.ugc.gov.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|archivedate=23 June 2023}}</ref>{{maplink|frame=yes|frame-width=320|frame-height=370|zoom=4|from=Locations of Indian Central Universities.map|text=Locations of Central Universities}} == ৰাজ্য অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয় == ভাৰতৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় থকা অঞ্চলটো হ’ল [[দিল্লী]] য’ত ৭খন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। [[গোৱা|গোৱাৰ]] বাহিৰে [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্যতে]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে ৷ [[কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] ভিতৰত [[দিল্লী]], জম্মু আৰু কাশ্মীৰ, [[লাডাখ]] আৰু [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰীত]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে৷ [[চিত্ৰ:Delhiuni.jpg|alt=Main building of the University of Delhi|thumb|দিল্লীৰ সাতখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]।]] {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" |+ৰাজ্য অনুসৰি কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়<br /><br /><br /><br /> আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | কেন্দ্ৰীয়<br /><br /><br /><br /> বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ |- | [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] | ৩ |- | [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | ১ |- | [[অসম]] | ২ |- | [[বিহাৰ]] | ৪ |- | [[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]] | ১ |- | [[দিল্লী]] | ৭ |- | [[গুজৰাট]] | ২ |- | [[হাৰিয়ানা]] | rowspan="2" | ১ |- | [[হিমাচল প্ৰদেশ]] |- | জম্মু-কাশ্মীৰ | ২ |- | [[ঝাৰখণ্ড]] | rowspan="4" | ১ |- | [[কৰ্ণাটক]] |- | [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] |- | [[লাডাখ]] |- | [[মধ্য প্ৰদেশ]] | ২ |- | [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | ১ |- | [[মণিপুৰ]] | ৩ |- | [[মেঘালয়]] | rowspan="8" | ১ |- | [[মিজোৰাম]] |- | [[নাগালেণ্ড]] |- | [[ওড়িশা]] |- | [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰী]] |- | [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]] |- | [[ৰাজস্থান]] |- | [[ছিক্কিম|ছিকিম]] |- | [[তামিলনাডু]] | ২ |- | [[তেলংগানা|তেলেংগানা]] | ৪ |- | [[ত্ৰিপুৰা]] | ১ |- | [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | ৬ |- | [[উত্তৰাখণ্ড]] | rowspan="2" | ১ |- | [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] |- class="sortbottom" ! মুঠ ! style="text-align:center" | ৫৭ |- |} == ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা == [[চিত্ৰ:Renovated_gate_of_Tezpur_University.png|alt=Renovated gate of Tezpur University|right|thumb|১৯৯৪ চনত স্থাপিত কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সংস্কাৰকৃত আদৰণি তোৰণ]] ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'', বা ইয়াৰ পিছত স্থাপিত বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ প্ৰতিষ্ঠা আইন লক্ষ্য কৰা হৈছে। বাকী সকলো বিশ্ববিদ্যালয় এখন নিৰ্দিষ্ট আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:left; width:75%" |+ Central universities of India ! scope="col" style="width: 25%;" |University ! scope="col" style="width: 10%;" |[[States and territories of India|State]] ! scope="col" style="width: 5%;" |Location ! scope="col" style="width: 2%;" | Centralised ! scope="col" style="width: 2%;" |Established ! scope="col" style="width: 6%;" |Specialisation ! scope="col" style="width: 4%;" class="unsortable"|Sources |- | [[Central Tribal University of Andhra Pradesh]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | rowspan="3" | [[Andhra Pradesh]] | [[Vizianagaram district|Vizianagaram]] |2019 | 2019 | General |<ref>{{cite web|title=Central Tribal University of Andhra Pradesh|url=http://ctuap.in/index.html|website=ctuap.in|access-date=22 November 2020|archivedate=30 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130042058/http://ctuap.in/index.html|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central University of Andhra Pradesh]]{{refn|group=note|name=Amendment |Established under amendments ''Central Universities (Amendment) Act, 2014'',<ref>{{cite web |title=Central University (Amendment) Act, 2014 |url=http://mgcub.ac.in/pdf/Central%20Universities%20Act%202014.pdf |publisher=[[Government of India]] |date=17 December 2014|work=[[The Gazette of India]]}}</ref> ''Central Universities (Amendment) Act, 2019'',<ref>{{cite web |title=Central Universities (Amendment) Act, 2019 |url=https://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/act%202019.pdf |publisher=[[Government of India]] |date=23 August 2019|work=[[The Gazette of India]]}}</ref> ''Central Universities (Amendment) Act, 2021''<ref>{{cite web |title=The Central Universities (Amendment) Act, 2021 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_parliament/2021/The%20Central%20Universities%20(Amendment)%20Act,%202021.pdf |access-date=23 June 2023}}</ref> and ''Central Universities (Amendment) Act, 2022''.<ref>{{cite web |title=Central Universities (Amendment) Act, 2022 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_parliament/2022/Central%20Universities%20(Amendment)%20Act,%202022.pdf |access-date=23 June 2023}}</ref>}} | [[Anantapur district|Anantapuram]] |2019 | 2019 | General |<ref name="Central University of Andhra Pradesh">{{cite web |url= http://cuap.ac.in/ |title=Central University of Andhra Pradesh |work=cuap.ac.in |access-date=21 November 2019|publisher=Central University of Andhra Pradesh}}</ref> |- | [[National Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit |Established under ''The Central Sanskrit Universities Act, 2020''<ref>{{cite news |url=http://www.sanskrit.nic.in/uploads/2020_05_09_VC/The_Central_Sanskrit_Universities_Act_2020.pdf |access-date=22 November 2020|title=Central Sanskrit Universities Act, 2020|date=25 March 2020|publisher=[[Government of India]] |work=[[The Gazette of India]]}}</ref>}} | [[Tirupati]] |2020 | 1956 | [[Sanskrit]] | <ref>{{cite web |title=Profile of National Sanskrit University |url=http://nsktu.ac.in/index.php/profile/ |publisher=National Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Rajiv Gandhi University]] | [[Arunachal Pradesh]] | [[Itanagar]] |2007 | 1985 | General |<ref name="About RGU">{{cite web |url=http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |title=About RGU |work=rgu.ac.in |access-date=26 June 2011 |publisher=[[Rajiv Gandhi University]] |archive-date=9 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |url-status=dead |archivedate=9 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Assam University]] | rowspan="2" | [[Assam]] | [[Silchar]] |1994 | 1994 | General |<ref>{{cite web |title=About Assam University |url=http://www.aus.ac.in/about/ | website = www.aus.ac.in | publisher=Assam University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Tezpur University]] | [[Tezpur]] |1994 | 1994 | General |<ref name="Welcome to Tezpur University">{{cite web |url= http://www.tezu.ernet.in/ |title=Welcome to Tezpur University |work=tezu.ernet.in |access-date=27 June 2011|publisher=[[Tezpur University]]}}</ref> |- | [[Central University of South Bihar]] | rowspan="4" | [[Bihar]] | [[Gaya, India|Gaya]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Bihar">{{cite web|url=http://www.cub.ac.in/|title=Central University of Bihar|work=cub.ac.in|access-date=28 June 2011|publisher=[[Central University of Bihar]]|archivedate=28 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628105649/http://www.cub.ac.in/|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Mahatma Gandhi Central University]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | [[Motihari]] |2016 | 2016 | General |<ref>{{cite web|title=About us – Mahatma Gandhi Central University|url=https://mgcub.ac.in/about.php|url-status=live|access-date=22 November 2020|website=www.mgcub.ac.in|publisher=Mahatma Gandhi Central University|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in:80/about.php|archive-date=3 February 2020|archivedate=3 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in/about.php|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Nalanda University]]{{refn|group=note|name=fund|Directly funded by [[Government of India]] and not by [[University Grants Commission (India)|UGC]].<ref name=Central/>}}{{refn|group=note|Established under central act ''Nalanda University Act, 2010''<ref>{{Cite web |url=http://bombayhighcourt.nic.in/libweb/actc/yearwise/2010/2010.39.pdf |title=The Nalanda University Act, 2010 |access-date=16 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104144628/http://bombayhighcourt.nic.in/libweb/actc/yearwise/2010/2010.39.pdf |archive-date=4 January 2017 |url-status=dead}}</ref>}} | [[Rajgir]] |2010 | 2010 | [[International university]] |<ref>{{cite web |title=About Nalanda University |url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/ |publisher=Nalanda University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Samastipur district|Samastipur]] |2016 | 1905 | Agriculture |<ref>{{cite web |url= https://www.rpcau.ac.in/about-pusa/ |title=About Pusa |work=rpcau.ac.in |access-date=13 January 2019|publisher=[[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]}}</ref> |- | [[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]] | [[Chhattisgarh]] | [[Bilaspur, Chhattisgarh|Bilaspur]] |2009 | 1983 | General |<ref name="Guru Ghasidas University">{{cite web|url=http://www.ggu.ac.in/|title=Guru Ghasidas University|work=ggu.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110812094959/http://www.ggu.ac.in/|archive-date=12 August 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812094959/http://www.ggu.ac.in/|archivedate=12 August 2011|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit}} | rowspan="7" | [[Delhi]] | [[New Delhi]] |2020 | 1970 | [[Sanskrit]] | <ref>{{cite web |title=About us – Central Sanskrit University |url=http://www.sanskrit.nic.in/about_us.php |website=www.sanskrit.nic.in |publisher=Central Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Indira Gandhi National Open University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[New Delhi]] |1985 | 1985 | [[Distance education]] |<ref name="ignou.ac.in">{{cite web |url=http://www.ignou.ac.in/ |title=Indira Gandhi National Open University |work=ignou.ac.in |access-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/ |archive-date=24 October 2009 |publisher=[[Indira Gandhi National Open University]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/ |archivedate=24 October 2009 |deadurl=yes}}</ref> |- | [[Jamia Millia Islamia]] | [[New Delhi]] |1988 | 1920 | General |<ref name="History of Jamia Millia Islamia">{{cite web |url=http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |title=History of Jamia Millia Islamia |work=jmi.ac.in |access-date=29 June 2011 |publisher=[[Jamia Millia Islamia]] University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |archive-date=2 July 2011 |archivedate=2 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Jawaharlal Nehru University]] | [[New Delhi]] |1969 | 1969 | General |<ref name="Jawaharlal Nehru University">{{cite web|url=http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|work=jnu.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[Jawaharlal Nehru University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702052940/http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|archive-date=2 July 2011}}</ref> |- | [[Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit}} | [[New Delhi]] |2020 | 1962 | [[Sanskrit]] | <ref>{{cite web |title=About us – Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University |url=https://www.slbsrsv.ac.in/university/about-university |website=www.slbsrsv.ac.in |publisher=Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[South Asian University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[New Delhi]] |2010 | 2010 | [[International university]] |<ref name="SAU">{{cite web |url= http://www.sau.int/about/about-sau.html |title=About the University |work=sau.int |access-date=14 August 2016|publisher=[[South Asian University]]}}</ref> |- | [[University of Delhi]] | [[New Delhi]] |1922 | 1922 | General |<ref name="About us">{{cite web|url=http://www.du.ac.in/index.php?id=10|title=About us|work=du.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[University of Delhi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516193256/http://www.du.ac.in/index.php?id=10|archive-date=16 May 2012|url-status=dead}}</ref> |- | [[Central University of Gujarat]]{{refn|group=note|name=c2009|Established by the ''Central Universities Act, 2009''<ref name=act2009/>}} | rowspan="2" | [[Gujarat]] | [[Gandhinagar]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Gujarat">{{cite web |url= http://www.cug.ac.in/ |title=Central University of Gujarat |work=cug.ac.in |access-date=29 June 2011|publisher=Central University of Gujarat}}</ref> |- | [[Gati Shakti Vishwavidyalaya]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | [[Vadodara]] | 2018 | 2022 | Transport |<ref>{{cite web |url=https://gsv.ac.in/aboutgsv/ |title=About Gati Shakti Vishwavidyalaya |work=gsv.ac.in |access-date=23 June 2023 |publisher=Gati Shakti Vishwavidyalaya |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623130531/https://gsv.ac.in/aboutgsv/ |archivedate=23 June 2023 |deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central University of Haryana]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Haryana]] | [[Mahendragarh]] | 2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Haryana">{{cite web|url=http://www.cuharyana.org/|title=Central University of Haryana|work=cuharyana.org|access-date=3 July 2011|publisher=[[Central University of Haryana]]|archivedate=28 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151228094751/http://www.cuharyana.org/|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central University of Himachal Pradesh]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Himachal Pradesh]] | [[Dharamshala, Himachal Pradesh|Dharamsala]] |2009 | 2009 | General |<ref name="cuhimachal.ac.in">{{cite web|url=http://cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|title=Central University of Himachal Pradesh|work=cuhimachal.ac.in|access-date=18 July 2011|publisher=[[Central University of Himachal Pradesh]]|archive-date=30 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|url-status=dead|archivedate=30 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central University of Jammu]]{{refn|group=note|name=c2009}} | rowspan="2" | [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]] | [[Jammu]] |2011 | 2011 | General |<ref name="Central University of Jammu">{{cite web |url= http://www.cujammu.ac.in// |title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Jammu |work=cujammu.ac.in |access-date=24 November 2013|publisher=[[Central University of Jammu]]}}</ref> |- | [[Central University of Kashmir]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Ganderbal district|Ganderbal]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Kashmir">{{cite web |url=http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Kashmir |work=cukashmir.ac.in |access-date=19 July 2011 |publisher=[[Central University of Kashmir]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |archive-date=30 August 2011 |archivedate=30 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Central University of Jharkhand]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Jharkhand]] | [[Ranchi]] |2009 | 2009 | General |<ref name="About CUJ">{{cite web |url=http://cuj.ac.in/About%20Us.html |title=About CUJ |work=cuj.ac.in |access-date=20 July 2011 |publisher=[[Central University of Jharkhand]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html |archive-date=25 June 2011 |archivedate=25 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Central University of Karnataka]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Karnataka]] | [[Gulbarga|Kalaburagi]] |2009 | 2009 | General |<ref name="About CUK">{{cite web |url=http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |title=About CUK |work=cuk.ac.in |access-date=21 July 2011 |publisher=[[Central University of Karnataka]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |archive-date=21 July 2011 |archivedate=21 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Central University of Kerala]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Kerala]] | [[Kasaragod Town|Kasaragod]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Kerala">{{cite web |url= http://www.cukerala.ac.in/about |title= Official Website of Central University of Kerala |work= cukerala.ac.in |access-date= 7 August 2011 |publisher= [[Central University of Kerala]] |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110724024947/http://www.cukerala.ac.in/about |archive-date= 24 July 2011}}</ref> |- | [[Sindhu Central University]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | [[Ladakh]] | [[Khalatse]] | 2021 | 2021 | General |<ref>{{cite press release|title=Sindhu Central University will offer 3 significant post-graduate level programs in the first Academic Year 2023-24 |url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1930614 |website=pib.gov.in |access-date=23 June 2023}}</ref> |- | [[Dr. Hari Singh Gour University]] | rowspan="2" | [[Madhya Pradesh]] | [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]] |2009 | 1946 | General |<ref name="The University Profile">{{cite web |url=http://dhsgsu.ac.in/profile.html |title=The University Profile |work=dhsgsu.ac.in |access-date=20 September 2017 |publisher=[[Dr. Hari Singh Gour University]] |archivedate=6 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806124613/http://dhsgsu.ac.in/profile.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Indira Gandhi National Tribal University]] | [[Amarkantak]] |2007 | 2007 | General |<ref name="igntu.nic.in">{{cite web|title=Indira Gandhi National Tribal University|url=http://www.igntu.ac.in/theuniversity.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902132256/http://igntu.nic.in/theuniversity.htm|archive-date=2 September 2011|access-date=29 August 2011|work=igntu.nic.in|publisher=Indira Gandhi National Tribal University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902132256/http://igntu.nic.in/theuniversity.htm|archivedate=2 September 2011|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]] | [[Maharashtra]] | [[Wardha]] |1997 | 1997 | [[Hindi]] |<ref name="hindivishwa.org">{{cite web |url= http://www.hindivishwa.org/ |title=Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya |work=hindivishwa.org |access-date=30 August 2011|publisher=[[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]]}}</ref> |- | [[Central Agricultural University]]{{refn|group=note|name=fund}} | rowspan="3" | [[Manipur]] | [[Imphal]] |1993 | 1993 | Agriculture |<ref name="Central Agricultural University">{{cite web|url=http://dare.nic.in/cau.htm|title=Central Agricultural University|work=dare.nic.in|access-date=24 July 2011|publisher=[[Central Agricultural University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721165713/http://dare.nic.in/cau.htm|archive-date=21 July 2011}}</ref> |- | [[Manipur University]] | [[Imphal]] |2005 | 1980 | General |<ref name="Manipur University">{{cite web|url=http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|title=Manipur University|work=manipuruniv.ac.in|access-date=24 July 2011|publisher=[[Manipur University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|archive-date=22 July 2011|archivedate=22 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|deadurl=yes}}</ref> |- | [[National Sports University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Imphal]] |2018 | 2018 | Sports |<ref name="National Sports University">{{cite web|url=https://www.nsu.ac.in/about-nsu|title=About NSU |work=nsu.ac.in|access-date=13 January 2019|publisher=[[National Sports University]]}}</ref> |- | [[North Eastern Hill University]] | [[Meghalaya]] | [[Shillong]] |1973 | 1973 | General |<ref name="North Eastern Hill University">{{cite web |url= http://www.nehu.ac.in/aboutus.php |title=History of North-Eastern Hill University, Shillong-22 |work=nehu.ac.in |access-date=24 July 2011|publisher=[[North Eastern Hill University]]}}</ref> |- | [[Mizoram University]] | [[Mizoram]] | [[Aizawl]] |2000 | 2000 | General |<ref name="About Mizoram University">{{cite web|title=About Mizoram University|url=https://mzu.edu.in/about-the-university/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714170441/http://www.mzu.edu.in/about%20mzu.html|archive-date=14 July 2011|access-date=24 July 2011|work=mzu.edu.in|publisher=[[Mizoram University]]}}</ref> |- | [[Nagaland University]] | [[Nagaland]] | [[Lumami]] |1994 | 1994 | General |<ref name="Nagaland University">{{cite web |url=http://www.nagauniv.org.in/ |title=Welcome to Nagaland University Home Page |work=nagauniv.org.in |access-date=30 August 2011 |publisher=[[Nagaland University]] |archivedate=2 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902034845/http://www.nagauniv.org.in/ |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Central University of Odisha]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Odisha]] | [[Koraput]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Introduction">{{cite web |url=http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |title=Introduction |work=cuorissa.org |access-date=30 August 2011 |publisher=Central University of Orissa |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |archive-date=28 May 2011 |archivedate=28 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Pondicherry University]] | [[Puducherry (union territory)|Puducherry]] | [[Pondicherry (city)|Pondicherry]] |1985 | 1985 | General |<ref name="Pondicherry University">{{cite web|title=Pondicherry University Home Page|url=https://www.pondiuni.edu.in/home|url-status=live|access-date=1 August 2011|work=pondiuni.edu.in|publisher=[[Pondicherry University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020182345/https://www.pondiuni.edu.in/home/ |archive-date=20 October 2020 }}</ref> |- | [[Central University of Punjab]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Punjab, India|Punjab]] | [[Bathinda]] |2009 | 2009 | General |<ref name="CUP Profile">{{cite web|title=CUP Profile|url=http://cup.edu.in/about_1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|archive-date=5 August 2011|access-date=3 August 2011|work=centralunipunjab.com|publisher=[[Central University of Punjab]]|archivedate=5 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central University of Rajasthan]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Rajasthan]] | [[Ajmer]] |2009 | 2009 | General |<ref name="About University">{{cite web|title=About University|url=http://www.curaj.ac.in/about-university-0|url-status=live|access-date=24 July 2011|work=curaj.ac.in|publisher=[[Central University of Rajasthan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110045357/http://www.curaj.ac.in/about-university-0 |archive-date=10 November 2021 }}</ref> |- | [[Sikkim University]] | [[Sikkim]] | [[Gangtok]] |2007 | 2007 | General |<ref name="Welcome to Sikkim University">{{cite web|url=http://www.sikkimuniversity.in/webforms/Welcome.aspx|title=Welcome to Sikkim University|access-date=9 June 2011|work=sikkimuniversity.in|archivedate=28 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628012103/http://www.sikkimuniversity.in/Webforms/Welcome.aspx|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Central University of Tamil Nadu]]{{refn|group=note|name=c2009}} | rowspan="2" | [[Tamil Nadu]] | [[Tiruvarur]] |2009 | 2009 | General |<ref name="tiruvarur.tn.nic.in">{{cite web|url=http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|title=Central University of Tamil Nadu, Thiruvarur|work=tiruvarur.tn.nic.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Central University of Tamil Nadu]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|archive-date=30 April 2010|archivedate=30 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Indian Maritime University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Chennai]] |2008 | 2008 | Marine science |<ref name="imu.tn.nic.in">{{cite web |url=http://www.imu.tn.nic.in/aboutus.html |title=About Us |work=imu.tn.nic.in |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Indian Maritime University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html |archive-date=21 July 2011 |archivedate=21 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[English and Foreign Languages University]] | rowspan="4" | [[Telangana]] | [[Hyderabad, India|Hyderabad]] |2007 | 1958 | English and foreign languages |<ref name="EFL University">{{cite web |url=http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136 |title=EFL University |work=efluniversity.ac.in |access-date=27 May 2011 |publisher=[[English and Foreign Languages University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531010126/http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136 |archive-date=31 May 2011}}</ref> |- | [[Maulana Azad National Urdu University]] | [[Hyderabad, India|Hyderabad]] |1998 | 1998 | [[Urdu]] | |- | [[University of Hyderabad]] | [[Hyderabad, India|Hyderabad]] |1974 | 1974 | General |<ref>{{cite web |title=A little bit of history |url=https://www.uohyd.ac.in/a-little-bit-of-history/ |publisher=University of Hyderabad |access-date=22 November 2020}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Sammakka Sarakka Central Tribal University]] |[[Mulugu]] |2023 |2023 |General |<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://ssctu.ac.in/ |access-date=2024-07-29 |website=Sammakka Sarakka Central Tribal University |language=en-US}}</ref> |- | [[Tripura University]] | [[Tripura]] | [[Agartala]] |1987 | 1987 | General |<ref name="About_More">{{cite web |url=http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |title=About_More |work=tripurauniv.in |access-date=28 July 2011 |publisher=[[Tripura University]] |archive-date=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |url-status=dead |archivedate=19 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Aligarh Muslim University]] | rowspan="6" | [[Uttar Pradesh]] | [[Aligarh]] |1920 | 1920 | General |<ref name="Aligarh Muslim University">{{cite web|url=http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|title=Aligarh Muslim University|work=amu.ac.in|access-date=28 July 2011|publisher=[[Aligarh Muslim University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110901221823/http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|archive-date=1 September 2011}}</ref> |- | [[University of Allahabad]] | [[Allahabad|Prayagraj]] |2005 | 1887 | General |<ref name="History">{{cite web |url= http://www.allduniv.ac.in/about.htm |title=History |work=allduniv.ac.in |access-date=28 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430144220/http://www.allduniv.ac.in/about.htm|archive-date=30 April 2008|publisher=[[Allahabad University]]}}</ref> |- | [[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]] | [[Lucknow]] |1996 | 1996 | General |<ref name="BBAU, Lucknow">{{cite web |url=http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |title=BBAU, Lucknow |work=bbauindia.org |access-date=28 July 2011 |publisher=[[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]] |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810223649/http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |archive-date=10 August 2011 |archivedate=10 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810223649/http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Banaras Hindu University]] | [[Varanasi]] |1916 | 1916 | General |<ref name="History of BHU">{{cite web|title=BHU Home Page|url=https://www.bhu.ac.in/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923184751/http://www.bhu.ac.in/history1.htm|archive-date=23 September 2015|access-date=28 July 2011|work=bhu.ac.in|publisher=[[Banaras Hindu University]]}}</ref> |- | [[Rajiv Gandhi National Aviation University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Raebareli]] |2013 | 2013 | Aviation science |<ref>{{cite web |title=About the University {{!}} RGNAU |url=https://www.rgnau.ac.in/en/about-us |website=www.rgnau.ac.in |access-date=22 November 2020 | publisher = Rajiv Gandhi National Aviation University}}</ref> |- | [[Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Jhansi]] |2014 | 2014 | Agriculture |<ref>{{cite web|title=RLBCAU History|url=http://www.rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|publisher=Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University|access-date=1 July 2017|archivedate=28 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191028121312/http://rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]] | [[Uttarakhand]] | [[Srinagar, Uttarakhand|Srinagar]] |2009 | 1973 | General |<ref name="hnbgu.ac.in">{{cite web |url=http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552 |title=Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University – HNBGU &#124; About the University |work=hnbgu.ac.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727032245/http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552 |archive-date=27 July 2011 }}</ref> |- | [[Visva-Bharati University]] | [[West Bengal]] | [[Shantiniketan]] |1951 | 1921 | General |<ref name="Heritage">{{cite web|url=http://www.visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=../Contents/Contents.htm|title=Heritage|work=visva-bharati.ac.in|access-date=1 August 2011|publisher=[[Visva-Bharati University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|archive-date=1 July 2011|archivedate=1 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|deadurl=yes}}</ref> |} ;টোকা {{Reflist|group=note}} == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.ugc.ac.in/centraluniversity.aspx Central Universities per state] {{Commons|Category:Central university (India)}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়| ]] 1wkj4c4s8w85gcpyc78ycaxyyx455hr 0 137014 647575 613612 2026-10-25T08:35:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647575 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনি | caption = ২০২২ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পৌৰাবেদীনি | native_name = پردیس پورعابدینی | native_name_lang = Fa | image = پردیس پورعابدینی.jpg | image_upright = | birth_date = {{birth date and age|2000|04|10|df=y}} | spouse = আমিৰ হোছেইন মৌচাভি | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]] | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৯–বৰ্তমান }} '''পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনি''' ([[ফাৰ্চী]]: پردیس پورعابدینی; জন্ম ১০ এপ্ৰিল ২০০০) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ''আঘাজাদেহ'' (ব্লু ব্লাড; ২০২০–২০২১) ধাৰাবাহিকত ''ৰাজিয়ে মোগাদ্দাম'' আৰু ''ফেৰেশতেহছ চিন'' (২০২৩–২০২৪) ধাৰাবাহিকত ''ফেৰেশতেহ খাদেম'' চৰিত্ৰত কৰা মুখ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দুবাৰকৈ হাফেজ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। ২০২৩ চনৰ যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ ''ঘৰিব'' (আননোন)ত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টেল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনিৰ জন্ম ২০০০ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ইৰানৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ দুগৰাকী ভগ্নী আছে আৰু তেওঁ পৰিয়ালটোৰ দ্বিতীয় সন্তান। তেওঁৰ ডাঙৰ ভগ্নী এগৰাকী চিকিৎসক। তেওঁৰ মাতৃ এগৰাকী হেয়াৰড্ৰেছাৰ আৰু পিতৃ বাবাক পৌৰাবেদীনি চ’ফাৰ কোম্পানীৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া (CEO)।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی پردیس پورعابدینی بازیگر و همسرش + زندگینامه|url=https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/بیوگرافی-بازیگران/بیوگرافی-پردیس-پورعابدینی|access-date=2021-11-26|website=نم نمک|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-28|title=بیوگرافی پردیس پورعابدینی بازیگر نقش راضیه (مانلی) در سریال آقازاده + اینستاگرام|url=https://pendarmovie.com/4480/biography-pardis-pourabedini/|access-date=2021-11-26|website=پندار مووی|language=fa-IR|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126205144/https://pendarmovie.com/4480/biography-pardis-pourabedini/|deadurl=yes}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == তেওঁ এক অজ্ঞাত তাৰিখত অভিনেতা আমিৰ হোছেইন মৌচাভিৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বিবাহৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ২৫ জুলাইত ''৬ ইন দ্য মৰ্নিং'' চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰিমিয়াৰত তেওঁলোকক প্ৰথমবাৰৰ বাবে একেলগে দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-07-26 |title=عکس {{!}} رونمایی پردیس پورعابدینی از همسرش در یک مراسم! |url=https://www.khabaronline.ir/photo/1936783/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85 |access-date=2024-09-22 |website=www.khabaronline.ir |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=عکسی از همسر پردیس پور عابدینی که پربازدید شد |url=https://namnak.com/pardis-pourabedini-husband.p94767 |access-date=2024-09-22 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922135218/https://namnak.com/pardis-pourabedini-husband.p94767 |deadurl=yes }}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০২২ | কিলিং এ ট্ৰেইটৰ | ''টুডেজ ৱেষ্ট''ৰ সাংবাদিক | মাছৌদ কিমিয়াই | কেমিঅ’ (অতিথি শিল্পী) |<ref>{{Cite web|last=Behnegarsoft.com|date=2021-01-18|title=اختصاصی "سینماایدهآل"/ پردیس پورعابدینی بازیگر جدید "خائن کشی" مسعود کیمیایی {{!}} سینماایدهآل|url=http://www.cinemaideal.ir/news/57/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|access-date=2021-11-26|website=سینماایدهآل {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینماایدهآل|language=fa|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126205142/http://www.cinemaideal.ir/news/57/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|deadurl=yes}}</ref> |- | মাদাৰলেছ | মাহৰুজ | মৰ্তেজা ফাতেমি | |<ref>{{Cite web|date=2021-09-15|title=پردیس پورعابدینی بازیگر "بیمادر" شد|url=https://www.khabaronline.ir/news/1555055/پردیس-پورعابدینی-بازیگر-بی-مادر-شد|access-date=2021-10-10|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | ২০২৩ | ঘৰিব (আননোন) | কাজল | মহম্মদ হোছেইন লাতিফি | |<ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2023-01-27 |title=اطلاعات کامل فیلم غریب |url=https://www.filimo.com/shot/141797/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8/ |access-date=2023-02-07 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207234336/https://www.filimo.com/shot/141797/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8/ |deadurl=yes }}</ref> |- | ইন দ্য ফৰ্ম অৱ লাভ | | চিয়াভাশ আছ'আদি | |<ref>{{Cite web|date=2021-03-21|title=سه بازیگر زن فیلم "غریزه" معرفی شدند|url=https://www.khabaronline.ir/news/1497654/سه-بازیگر-زن-فیلم-غریزه-معرفی-شدند|access-date=2021-10-10|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref> |- | ঘোষণা হ’বলগীয়া | গ্ৰেপ চিড্ছ | | ইব্ৰাহিম ইব্ৰাহিমিয়ান | চিত্ৰগ্ৰহণ চলি আছে |<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=پانته‌آ پناهی‌ها و پردیس پورعابدینی به «دانه‌های انگور» پیوستند |url=https://www.mehrnews.com/news/6681127/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87-%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%8... |access-date=2025-12-07 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |} === ৱেব / ওটিটি === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | প্লেটফৰ্ম ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০২০–২০২১ | আঘাজাদেহ (ব্লু ব্লাড) | ৰাজিয়ে মোগাদ্দাম / মানেলি | বেহৰাং তোফিঘী | ফিলিমো, নামাভা | মুখ্য চৰিত্ৰ; ২৯টা খণ্ড |<ref>{{Cite web|title=سریال آقازاده ،خلاصه داستان، بازیگران و تعداد قسمت ها|url=https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7|access-date=2021-11-26|website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agency|language=fa|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126210828/https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7|deadurl=yes}}</ref> |- | দ্য স্মেল অৱ ব্লাড | নিজে | ৱাহিদ ছায়েদী | ফিলিমো, নামাভা | তথ্যচিত্ৰ; ১১টা খণ্ড |<ref>{{Cite web|title=بوی خون|url=https://www.filimo.com/m/40359|access-date=2021-10-10|website=فیلیمو|language=fa|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010154107/https://www.filimo.com/m/40359|deadurl=yes}}</ref> |- ! scope=row| ২০২১ | দ্য ৰেষ্টলেছ হাৰ্ট | কথক (ন্যেৰেটৰ) | আমিৰ হোছেইন আৰ্চিন | ফিলিমো | বিশেষ অনুষ্ঠান; ১০টা খণ্ড |<ref>{{Citation|title=دل بی تاب|url=https://www.filimo.com/m/93568|language=fa|access-date=2021-10-10|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010154104/https://www.filimo.com/m/93568}}</ref> |- ! scope=row| ২০২৩–২০২৪ | ফেৰেশতেহছ চিন | ফেৰেশতেহ খাদেম | হামিদ আন্ঘা | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ; ১৮টা খণ্ড |<ref>{{Cite web |date=2023-12-02 |title=سریال گناه فرشته شهاب حسینی سریال گناه فرشته شهاب حسینی؛ زمان پخش، داستان و بازیگران |url=http://sahebkhabar.ir/news/63809898/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-12-02 |website=صاحب‌خبر |language=fa |archivedate=2025-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250121231841/https://sahebkhabar.ir/news/63809898/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref> |- | ঘোষণা হ’বলগীয়া | ৱাইট মেজিক | | আইদা পানাহান্দেহ | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ |<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال جادوی سفید آیدا پناهنده + زمان پخش |url=https://namnak.com/jadoye-sefid-serial.p95548 |access-date=2024-09-22 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922133211/https://namnak.com/jadoye-sefid-serial.p95548 |deadurl=yes }}</ref> |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | চেনেল ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row| ২০২২ | চেভেন | নিজে | মুজতবা আমিনী | আইআৰআইবি টিভি৩ (IRIB TV3) | খণ্ড° "৬.১৭" |<ref>{{Cite web |last=Behnegarsoft.com |date=2022-02-05 |title=ناگفته‌های میترا حجار و پردیس پورعابدینی درباره "بی مادر" {{!}} مردم فردا |url=https://www.mardomefarda.ir/news/3680/ناگفته-های-میترا-حجار-پردیس-پورعابدینی-درباره-بی-مادر |access-date=2022-04-27 |website=مردم فردا {{!}} اخبار اجتماعی ، تحلیلی و سیاسی |language=fa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411073133/https://www.mardomefarda.ir/news/3680/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1 |archivedate=2023-04-11 |deadurl=yes}}</ref> |} == থিয়েটাৰ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | নাট্যকাৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | মঞ্চ ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০১৯ | ইট মাইট হেপেন টু ইউ টু | | ছাঈদ নাঈমিপুৰ | মৰিয়ম বৰজেগাৰ | নোফেল লোশাতো থিয়েটাৰ | |- | ফ্ৰাইডে নুন ষ্ট’ৰী | আজাদেহ | মহম্মদ মোছাভাট | নাচিম অদবী | ছেপান্দ থিয়েটাৰ, নোফেল লোশাতো থিয়েটাৰ |<ref>{{Cite web |date=2019-06-20 |title=نمايش "قصه ظهر جمعه" با حضور مسعود کیمیایی، گلاب آدينه، لعيا زنگنه و بابک صحرایی |url=https://tribunehonar.com/?p=32737 |access-date=2022-04-27 |website=تریبون هنر |language=en |archivedate=2022-06-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628031451/https://tribunehonar.com/?p=32737 |deadurl=yes }}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == [[File:پردیس پورعابدینی در چهل و یکمین جشنواره فجر.jpg|thumb|২০২৩ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত অনুষ্ঠিত ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত 'ঘৰিব' (আননোন) চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে লাভ কৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টেল চিমৰ্ঘ বঁটাটো হাতত লৈ পৌৰাবেদীনি। ]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, প্ৰদান কৰা বৰ্ষ, বিভাগ, মনোনীত কৰ্ম আৰু মনোনয়নৰ ফলাফল |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" |ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |২০২৩ |শ্ৰেষ্ঠ মুখ্য অভিনেত্ৰী |ঘৰিব (আননোন) |{{won}} |<ref>{{Cite web |date=2023-02-10 |title=اعلام اسامی داوران و نامزدهای جشنواره فیلم فجر |url=https://www.isna.ir/news/1401112116572/اعلام-اسامی-داوران-و-نامزدهای-جشنواره-فیلم-فجر |access-date=2023-02-11 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |হাফেজ বঁটা |২০২১ | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – নাট্যধৰ্মী দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক |আঘাজাদেহ (ব্লু ব্লাড) |{{Nom}} |<ref>{{Cite web|title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟|url=https://borna.news|access-date=2021-11-14|website=خبرگزاری برنا|language=fa}}</ref> |- |২০২৪ |ফেৰেশতেহছ চিন |{{nom}} |<ref>{{Cite web |title=بازیگران و سریال‌های نامزد دریافت تندیس حافظ را بشناسید - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/6291653/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%8... |access-date=2024-11-18 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |ৰেজিষ্টেন্স আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |২০২৩ |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী |ঘৰিব (আননোন) |{{nom}} |<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=اعلام نامزدهای جشنواره فیلم مقاومت |url=https://www.isna.ir/news/1401121611922/اعلام-نامزدهای-جشنواره-فیلم-مقاومت |access-date=2023-03-13 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|13057806}} *[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=140111220011 Pardis Pourabedini]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) *[https://instagram.com/pardis.pourabedini Pardis Pourabedini] on [[Instagram]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] j4bnxesx6x8u4cuydpzwef4ea129iq2 0 137937 647275 616881 2026-10-24T16:35:02Z Atcovi 9937 mujawwad --> murattal 647275 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = ৪৪ | number-3 = ০৪৪ | name = আদ-দুখান | name-ar = الدخان | name-en = ধোঁৱা | prev_sura = [[আয-যুখৰুফ|কোৰআন ৪৩]] | next_sura = [[আল-জাছিয়া|কোৰআন ৪৫]] | Classification = [[মক্কান ছূৰা|মক্কী]] <ref>{{cite web |url=https://sunnah.com/tirmidhi:2249 |title=Chapters On Al-Fitan |website=sunnah.com |date=1 Sep 2024}}</ref> | othernames-ar = <!-- alternate Arabic names --> | othernames = | juz = ২৫ | rukus = ৩ | verses = ৫৯ | words = ৩৪৬ | letters = ১৪৩৯ | muqattaat = হা মিম حم | sajdahs = <!-- only if applicable --> | audio = Chapter 44, Ad-Dukhan (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} {{Quran}} '''আদ-দুখান''' ({{langx|ar|الدخان}}, {{Transliteration|ar|ad-dukhān}}; {{small|meaning:}} ধোঁৱা) [[কোৰআন]]ৰ ৪৪তম [[ছূৰা]] (অধ্যয়) আৰু ইয়াৰ ৫৯টা [[আয়াত]] (পদ) আছে। ''দুখান'' অৰ্থাৎ 'ধোঁৱা' শব্দটো ১০নং আয়াতত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[http://quranexplorer.com/index/Sura_044_Ad_Dukhan_SMOKE.aspx Quran sura 44]</ref> :<big>حم</big> ۝ <ref>Arabic script in Unicode symbol for a Quran verse, U+06DD, page 3, [http://www.evertype.com/standards/iso10646/pdf/09419-encode-koranic.pdf Proposal for additional Unicode characters]<br />[[George Sale]] translates حم as H. M.</ref> প্ৰথম আয়াতটো কোৰআনৰ মুকাতাআতৰ অন্যতম, কিছুমান অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে প্ৰকাশ পোৱা আখৰৰ সংমিশ্ৰণ। ৩৭ আয়াতত তুব্বা লোকসকলৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, ব্যাখ্যাকাৰীসকলে বুজাইছে যে ইয়াৰদ্বাৰা চেবাৰ লোকসকলক বুজোৱা হৈছে। বিশ্বাস কৰা বাহিনী ([[শ্বানে নুজুল|আছবাব আল-নুজুল]])ৰ সময় আৰু প্ৰসংগভিত্তিক পটভূমিৰ সন্দৰ্ভত ই পূৰ্বৰ "[[মক্কান ছূৰা|মক্কান ছূৰা]]", অৰ্থাৎ ই পিছলৈ [[মদিনা|মদীনা]]ত নহয়, [[মক্কা]]ত অৱতীৰ্ণ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ==সাৰাংশ== *'''১-৬''' মৰ্যাদা ৰাতিত নামি পঠিওৱা [[কোৰআন]] *'''৭''' [[আল্লাহ]] জীৱনৰ একমাত্ৰ উৎস *'''৮-১৫''' [[কাফিৰ|অবিশ্বাসীসকলে]] যন্ত্ৰণাদায়ক ধোঁৱাৰে সতৰ্ক কৰি দিছিল *'''১৬-৩২''' [[মুছা]]ক পেলাই দিয়াৰ বাবে [[ফেৰাউন|ফৰৌণ]] আৰু তেওঁৰ লোকসকলক ধ্বংস কৰা হ’ল *'''৩৩-৩৭''' [[মক্কা]]ৰ লোকসকলে তুব্বা লোকসকলৰ ভাগ্যৰ সৈতে সতৰ্ক কৰি দিছিল। *'''৩৮-৩৯''' [[আল্লাহ|আল্লাহে]] ধেমালিতে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড সৃষ্টি কৰা নাছিল *'''৪০-৪২''' [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিন]]টো যেতিয়া সকলোৱে তোমালোকে বীজ সিঁচা সেইখিনি চপাব *'''৪৩-৫০''' [[জাহান্নাম|নৰকত]] দুষ্টৰ অভিশাপ *'''৫১-৫৭''' [[জান্নাত]]ত সৎ লোকৰ পুৰস্কাৰ *'''৫৮''' উপদেশ হিচাপে [[আৰবী ভাষা]]ত অৱতীৰ্ণ হৈছে [[কোৰআন]]।<ref>{{cite book |last1=Wherry |first1=Elwood Morris |author1-link=Elwood Morris Wherry |title=A Complete Index to [[Sale's Text]], Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London}} {{PD-notice}}</ref> ==হাদিছ== {{Main|হাদিছ}} * মছৰুক ইবনে আজদা’ বৰ্ণিত: এদিন মই ইবনে মাছুদৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ আৰু তেওঁ ক’লে, “যেতিয়া [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্বে]] [[ইছলাম]] গ্ৰহণ কৰাত পলম কৰিছিল, তেতিয়া মই নবীক মই [[আল্লাহ]]ক অভিশাপ দিবলৈ আল্লাহক আমন্ত্ৰণ জনাইছিলো, গতিকে তেওঁলোকে এটা (আকাল) বছৰত আক্ৰান্ত হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁলোকৰ বহুতৰে [[মৃত্যু]] হৈছিল আৰু তেওঁলোকে মৃতদেহবোৰ খাইছিল আৰু আবু চুফিয়ানে [[নবী]]ৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে, ‘হে [[মুহাম্মদ]]! আপুনি মানুহক ভাল ৰখাৰ নিৰ্দেশ দিবলৈ আহিছিল।” 'তেন্তে তোমালোকক চাই থাকক সেইদিনা যে আকাশে একপ্ৰকাৰৰ ধোঁৱা উলিয়াই আনিব। ' (৪৪.১০) যেতিয়া দুৰ্ভিক্ষ আঁতৰি গ’ল, তেতিয়া জনসাধাৰণে আকৌ এবাৰ [[কাফিৰ|অবিশ্বাসী]] হিচাপে ত্যাগ কৰিলে (ছূৰা "আদ-দুখান"-৪৪ত) সেই কথাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে: 'যিদিনা আমি তোমাক শক্তিশালী দখলেৰে ধৰিম। ' (৪৪.১৬) আৰু [[বদৰৰ যুদ্ধ]]ৰদিনাও সেইটোৱেই হৈছিল।" আছবাথে মনছুৰৰ কৰ্তৃত্বৰ ওপৰত আৰু কয়, "[[আল্লাহ]]ৰ ৰাছুলে তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে আৰু সাত দিন ধৰি প্ৰচণ্ড [[বৰষুণ]] হ'ল। গতিকে মানুহে অত্যধিক বৰষুণৰ অভিযোগ কৰিলে। নবীয়ে ক'লে, 'হে আল্লাহ! (বৰষুণ হওক) আমাৰ চাৰিওফালে আৰু আমাৰ ওপৰত নহয়। ' গতিকে ডাৱৰবোৰ তেওঁৰ মূৰৰ ওপৰত বিয়পি পৰিল আৰু চৌপাশৰ ওপৰত বৰষুণ দিলে।" <ref>Translation of [[Sahih Bukhari]], Book 17: Invoking Allah for Rain (Istisqaa) Volume 2, Number 133</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/017.sbt.html#002.017.133|title=SAHIH BUKHARI, BOOK 17: Invoking Allah for Rain (Istisqaa)}}</ref> * মাছৰুক ইবনে আজদা’ বৰ্ণিত: আমি আব্দুল্লাহ বিন মাছুদৰ ওপৰত আহিলোঁ আৰু তেওঁ ক’লে, “হে মানুহবোৰ! যদি কোনোবাই কিবা এটা জানে, তেন্তে তেওঁ সেইটো ক’ব পাৰে, কিন্তু যদি তেওঁ সেইটো নাজানে, তেন্তে তেওঁ ক’ব লাগে, “আল্লাহে ভালকৈ জানে,’ কাৰণ ই এনেকুৱা এটা কথাৰ বিষয়ে ক’বলৈ জ্ঞান থকাৰ লক্ষণ যিটো কোনোবাই নাজানে, ‘আল্লাহে ভালকৈ জানে। ’ আল্লাহে তেওঁৰ নবীক ক’লে: ‘কওক (হে মহম্মদ! ) মই আপোনাৰপৰা এই (কোৰআন)ৰ বাবে কোনো মজুৰি বিচৰা নাই আৰু ময়ো অভিনয় কৰাসকলৰ ভিতৰত এজন নহয় (যি ব্যক্তিয়ে অস্তিত্বহীন বস্তুৰ অভিনয় কৰে)। (৩৮.৮৬) এতিয়া মই আপোনালোকক আদ-দুখান (ধোঁৱা)ৰ বিষয়ে ক’ম, আল্লাহৰ ৰাছুলে কোৰেইচসকলক ইছলাম গ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল, কিন্তু তেওঁলোকে সঁহাৰি পলম কৰিছিল। গতিকে তেওঁ ক’লে, “হে আল্লাহ! ইউছুফৰ সাত বছৰৰ দুৰ্ভিক্ষৰ দৰে সাত বছৰৰ দুৰ্ভিক্ষ তেওঁলোকৰ ওপৰত পঠিয়াই তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে মোক সহায় কৰা।” গতিকে আকালৰ বছৰটোৱে তেওঁলোকক আগুৰি ধৰিলে আৰু মৃত জীৱ-জন্তু আৰু ছাল খোৱালৈকে সকলো ধ্বংস হৈ গ’ল। তীব্ৰ ভোকৰ বাবেই মানুহে কল্পনা কৰিবলৈ ধৰিলে যে তেওঁলোকৰ আৰু আকাশৰ মাজত ধোঁৱা দেখা যাব। আল্লাহে ক’লে, ‘তেন্তে তোমালোকক সেইদিনালৈ চোৱা-চিতা কৰক, যিদিনা আকাশে মানুহক আবৰি ৰাখিব, স্পষ্টকৈ দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ ধোঁৱা উলিয়াই আনিব। . . এইটো যন্ত্ৰণাদায়ক যন্ত্ৰণা। ' (৪৪.১০-১১) (গতিকে তেওঁলোকে আল্লাহক আমন্ত্ৰণ কৰিলে) "হে আমাৰ প্ৰভু! আমাৰপৰা শাস্তি আঁতৰাই দিয়া সঁচাকৈয়ে আমি মুমিন।" তেওঁলোকৰ বাবে কেনেকৈ এটা (কাৰ্যকৰী) সোঁৱৰণী থাকিব পাৰে যেতিয়া এজন পাঁচনি, কথাবোৰ স্পষ্টকৈ বুজাই, ইতিমধ্যে তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ আহিছে? তেতিয়া তেওঁলোকে তেওঁৰপৰা আঁতৰি আহি কৈছিল: ‘এজন শিকাইছে (মানুহে), পাগল?’। 'আমি সঁচাকৈয়ে কিছুসময়ৰ বাবে শাস্তি আঁতৰাই দিম, কিন্তু সঁচাকৈয়ে, আপুনি (কফিৰলৈ) ঘূৰি যাব। ' (৪৪.১২-১৫) কিয়ামতৰ দিনত শাস্তি আঁতৰোৱা হ’বনে?" 'আব্দুল্লাই লগতে ক'লে, "তেওঁলোকৰপৰা কিছুসময়ৰ বাবে শাস্তি আঁতৰোৱা হ'ল কিন্তু তেওঁলোক কুফিৰলৈ ঘূৰি আহিল, গতিকে আল্লাহে বদৰৰদিনা তেওঁলোকক ধ্বংস কৰিলে। আল্লাহে ক’লে, ‘যিদিনা আমি তোমালোকক শক্তিশালী দখলেৰে ধৰিম। আমি সঁচাকৈয়ে (তেতিয়া) প্ৰতিশোধ ল’ম।" (৪৪.১৬)<ref>Translation of [[Sahih Bukhari]], Book 60:Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh)) Volume 6, Number 333</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.islamicity.com/mosque/sunnah/bukhari/060.sbt.html#006.060.333|title=SAHIH BUKHARI, BOOK 60: Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (Pbuh))}}</ref> == তথ্য == {{reflist}} ==বাহ্যিক লিংক== *{{Wikisource-inline|list= **[[s:The Meaning of the Glorious Koran (1930)/Smoke|Smoke]], 1930 translation by Muhammad Marmaduke Pickthall **[[s:The Holy Qur'an (Maulana Muhammad Ali)/44. The Drought|44. The Drought]], 1917 translation by Maulana Muhammad Ali }} *[https://quran.com/44 Quran 44], 2020 translation by [[Mustafa Khattab]] {{Al-Quran's Suras}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]] 54l5o85gucsqlk94zuam59bhxu7uq6g 0 138084 647321 645099 2026-10-24T17:20:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647321 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = কোচি<br> Kochi | native_name = കൊച്ചി | native_name_lang = iso 15919 | settlement_type = মহানগৰ | translit_lang1_info = | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kochi Skyline.jpg | caption1 = মেৰিন ড্ৰাইভ | image2 = Infopark Kochi in 2023 2.jpg | caption2 = ইনফ’পাৰ্ক | image3 = 07.10.2007 Sunset at Kochi-Fishernets.jpg | caption3 = ফৰ্ট কোচি বীচ | image4 = Hill Palace Cochin (23656703924).jpg | caption4 =হিল পেলেচ সংগ্ৰহালয় | image5 = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | caption5 = কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিনা | image6 = Queen's Way Kochi.jpg | caption6 = কুইঞ্চ ৱে | image7 = Bolgatty Palace Hotel by Augustus.jpg | caption7 = বলগেট্টি পেলেচ | image8 = INS Vikrant under construction at Cochin Shipyard.png | caption8 = কোচিন শ্বিপয়াৰ্ডত নিৰ্মাণৰত অৱস্থাত আই এন এছ বিক্ৰান্ত }} | image_flag = | image_seal = | nickname = ''আৰৱ সাগৰৰ ৰাণী''<ref>{{Cite book |last=K. C. Sivaramakrishnan |url=https://books.google.com/books?id=TJ9dMtfjMToC&pg=PA156 |title=People's Participation in Urban Governance |publisher=Concept Publishing Company |year=2006 |isbn=81-8069-326-0 |page=156 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208060832/https://books.google.com/books?id=TJ9dMtfjMToC&pg=PA156 |archive-date=8 February 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ganesh Kumar |url=https://books.google.com/books?id=DbnFSqKSVb0C&pg=PA194 |title=Modern General Knowledge |date=September 2010 |publisher=Upkar Prakashan |isbn=978-81-7482-180-5 |page=194 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160206092658/https://books.google.com/books?id=DbnFSqKSVb0C&pg=PA194 |archive-date=6 February 2016 |url-status=live}}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | pushpin_map = | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|9|55|52.3|N|76|16|02.3|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kochi&params=9_55_52.3_N_76_16_02.3_E_type:city(677381)_region:IN] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ‍্য | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name1 = {{flagicon image|Banner of Kerala.png}} [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = এৰ্নাকুলাম | subdivision_name3 = [[Founded|1 April 1958 Year]] | established_title = গঠন | established_date = ১ এপ্ৰিল ১৯৫৮<ref name="Ernakulam Portal" /> | government_type = পৌৰনিগম | governing_body = কোচি পৌৰনিগম | leader_party = [[Indian National Congress|INC]] | leader_title = মেয়ৰ | leader_name = ভি. কে. মিনিমল<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Dec/24/minimol-shiny-mathew-to-share-mayor-term|title=Minimol, Shiny Mathew to share mayor term|first=Anna|last=Jose|date=24 December 2025|website=The New Indian Express}}</ref> | leader_title1 = উপ-মেয়ৰ | leader_name1 = দীপক জয় ([[Indian National Congress|INC]])<ref name="auto2"/> | elevation_footnotes = | elevation_m = 26.02 | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Corporation Stats" /> | area_rank = | area_total_km2 = 94.88 | area_metro_km2 = 440 | area_metro_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Demographia World Urban Areas |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805030244/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |archive-date=5 August 2011 |website=demographia.com}}</ref> | population_total = 677,381 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name="Corporation Stats">{{Cite web |title=Profile of Kochi |url=https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/poverty-reduction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815024133/https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/poverty-reduction |archive-date=15 August 2018 |access-date=15 August 2018 |publisher=[[Kochi Municipal Corporation]]}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 2,119,724 | population_metro_footnotes = <ref name="Metropolitan Stats">{{Cite web |title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111215163132/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf |archive-date=15 December 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | population_demonym = {{langx|en|Kochinite, Cochini}},<ref name="Sadasivan2005">{{Cite book |last=Sadasivan |first=S.N. |date=2005 |title=Political and Administrative Integration of Princely States |publisher=Mittal Publications |isbn=9788170999683 |page=64}}</ref><ref name="Menon1977">{{Cite magazine |last=Menon |first=K.P.S. |author-link=K.P.S. Menon |date=23 January 1977 |title=My Kerala |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.99442/page/n185 |magazine=Sunday |volume=4 |issue=44 |page=31}}</ref> <br />{{langx|ml|Kochikaran (M), Kochikari (F)}} | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN (code)s]] | postal_code = 682xxx, 683xxx | area_code = [[Telephone numbers in India|+91484xxxxxxx]] | registration_plate = *KL-07 [[Ernakulam]] * KL-39 [[Thripunithura]] *KL-40 [[Perumbavoor]] * KL-41 [[Aluva]] * KL-42 [[North Paravur]] * KL-43 [[Mattancherry]] * KL-63 [[Angamaly]] | blank4_name_sec1 = [[International airport]] | blank4_info_sec1 = [[Cochin International Airport]] | blank5_name_sec1 = [[Rapid Transit]] | blank5_info_sec1 = [[Kochi Metro]] | blank_name_sec1 = Judicial Capital | blank_info_sec1 = [[High Court of Kerala]] | blank1_name_sec1 = Coastline | blank1_info_sec1 = {{convert|48|km|mi}} | blank_name_sec2 = [[GDP]](2020) | blank_info_sec2 = {{USD|15.64|year=2024}} billion <ref>{{Cite web| title=Economic review 2024 | url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2025-02/ER_2024EngVol%201.pdf_0.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20250313110355/https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2025-02/ER_2024EngVol%201.pdf_0.pdf | archive-date=2025-03-13}}</ref> | blank1_name_sec2 = Development agencies | blank1_info_sec2 = [[Greater Cochin Development Authority|GCDA]], [[Goshree Islands Development Authority|GIDA]] | website = {{official URL|https://gcda.kerala.gov.in}}. | footnotes = | demographics1_info1 = [[Malayalam]], [[English]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1028[[female| ♀]]/1000[[male| ♂]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 98.5% | blank2_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank2_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Am]] {{small|([[Köppen climate classification|Köppen]])}} | blank3_name_sec2 = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]] | blank3_info_sec2 = {{convert|3228.3|mm|in}} | blank6_name = {{nowrap|[[Official language]]}} | blank6_info = [[Malayalam]], [[English language|English]]<ref>{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911111246/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped |archive-date=11 September 2014 |website=PRS Legislative Research |access-date=19 July 2018}}</ref><ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=29 March 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> }} '''কোচি''' ({{lang-en|Kochi}}, {{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|tʃ|i}} {{respell|KOH|chee}}, {{IPA|ml|kotˈt͡ʃi|lang|Kochi R1.ogg}}) [[ভাৰত]]ৰ এখন প্ৰধান বন্দৰ নগৰ। ইয়াক আগতে কোচিন ({{lang-en| Cochin}}, {{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|tʃ|ɪ|n}} {{respell|KOH|chin}}),<ref name="Makhdoom">{{Cite book |last=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> বুলি জনা গৈছিল। এই চহৰখন মালাবাৰ উপকূলত অৱস্থিত। ইয়াৰ কাষতে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ আছে। কোচি চহৰখন কেৰালা ৰাজ্যৰ এৰ্নাকুলাম জিলাৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক অঞ্চলটোক এৰ্নাকুলাম বুলি কোৱা হয়। সেইবাবে সমগ্ৰ চহৰখনকো বহুতে এৰ্নাকুলাম বুলিয়েই জানে। ২০১১ চনৰ তথ্যমতে, কোচি পৌৰ নিগমৰ এলেকা আছিল ৯৪.৮৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ৬,৭৭,৩৮১ গৰাকী।<ref name="Corporation Stats" /> আনহাতে, বৃহত্তৰ কোচি মহানগৰীয় অঞ্চলটো ৪৪০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত। এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ২১ লাখতকৈও অধিক। ই কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু আটাইতকৈ বেছি জনসংখ্যা থকা মহানগৰ অঞ্চল। কোচি চহৰখন বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন অঞ্চলৰ এটা অংশ। <ref>{{Cite web |title=Urban Sector Kerala |url=http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323132153/http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=12 November 2012 |archivedate=23 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120323132153/http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |deadurl=yes }}</ref> ভাৰত চৰকাৰে ইয়াক দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ চহৰ হিচাপে ভাগ কৰিছে। কোচি পৌৰ নিগমে চহৰখন পৰিচালনা কৰে। এই পৌৰ সংস্থাটো ১৯৬৭ চনত গঠন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি দুটা চৰকাৰী কৰ্তৃপক্ষই চহৰখনৰ উন্নয়নৰ কাম তদাৰক কৰে। সেই দুটা হ’ল— বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ <ref>{{Cite web |title=GCDA – Greater Cochin Development Authority |url=http://www.gcdaonline.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328234500/http://www.gcdaonline.com/ |archive-date=28 March 2015 |access-date=5 April 2015}}</ref> আৰু গোশ্ৰী দ্বীপপুঞ্জ উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ। <ref>{{Cite web |title=Indian Census 2011 list of cities |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113152754/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |archive-date=13 November 2011 |access-date=5 June 2017}}</ref> কোচিক 'আৰৱ সাগৰৰ ৰাণী' বুলি কোৱা হয়। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই এই চহৰখন ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মচলা বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ মুজিৰিছ বন্দৰে ৰোমান, পাৰ্চী, আৰব আৰু চীনাসকলৰ সৈতে বাণিজ্য কৰিছিল। <ref>[http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm "Muziris, at last?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019095130/http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm |date=19 October 2021 }} R. Krishnakumar, ''www.frontline.in'' Frontline, 10–23 April 2010.</ref> ১৫০৩ চনৰপৰা ১৬৬৩ চনলৈকে পৰ্তুগীজসকলে ইয়াত 'ফৰ্ট কোচি' স্থাপন কৰিছিল। ১৬৬৩ চনত ওলন্দাজসকলে (ডাচ) ইয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণ লয়। পাছলৈ ওলন্দাজসকলে এই অঞ্চলটো ব্ৰিটেইনক এৰি দিয়ে। কোচি চহৰখন কোচিন ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। এই ৰাজ্যখন ব্ৰিটিছৰ অধীনস্থ এখন দেশীয় ৰাজ্য আছিল। আজিকালি কোচিক কেৰালাৰ আৰ্থিক <ref name="Financial Capital">{{Cite news |title=Setting a scorching pace: the metro saga |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/setting-a-scorching-pace-the-metro-saga/article18717013.ece |url-status=live |access-date=22 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164152/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/setting-a-scorching-pace-the-metro-saga/article18717013.ece |archive-date=3 March 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Check out the 10 novelties onboard Kochi Metro |url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/06/06/special-features-kochi-metro-three-coach-wonder.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023064040/http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/06/06/special-features-kochi-metro-three-coach-wonder.html |archive-date=23 October 2017 |access-date=23 October 2017 |publisher=[[Malayala Manorama]]}}</ref>, বাণিজ্যিক <ref name="Commercial Capital">{{Cite web |title=Cochin Chronicle &ndash; Introduction |url=http://www.keralatourism.org/kochi/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022033650/http://www.keralatourism.org/kochi/ |archive-date=22 October 2017 |access-date=22 October 2017 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]] |archivedate=22 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022033650/http://www.keralatourism.org/kochi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=Kochi emerging as tier-2 destination for corporates |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kochi-emerging-as-tier-2-destination-for-corporates/articleshow/57034187.cms |url-status=live |access-date=23 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023063614/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kochi-emerging-as-tier-2-destination-for-corporates/articleshow/57034187.cms |archive-date=23 October 2017}}</ref> আৰু ঔদ্যোগিক <ref>{{Cite web |title=Industrial areas in Kochi |url=http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022033715/http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |archive-date=22 October 2017 |access-date=22 October 2017 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]] |archivedate=22 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022033715/http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=LNG the answer? |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/lng-the-answer/article19699572.ece |url-status=live |access-date=23 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801065317/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lng-the-answer/article19699572.ece |archive-date=1 August 2020}}</ref> ৰাজধানী বুলি জনা যায়। কোচি দেশৰ একমাত্ৰ চহৰ য’ত ৱাটাৰ মেট্ৰ’ (পানীত চলা মেট্ৰ’) ব্যৱস্থা আছে। ইয়াক বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বৈদ্যুতিক নাও মেট্ৰ’ পৰিবহণ ব্যৱস্থা বুলি কোৱা হৈছে। <ref>{{Cite web |last=Kumar |first=V. Sajeev |date=9 January 2022 |title=Kochi becomes first city with water metro project |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/kochi-becomes-first-city-with-water-metro-project/article38202868.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227170939/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/kochi-becomes-first-city-with-water-metro-project/article38202868.ece |archive-date=27 December 2022 |access-date=27 December 2022 |website=Business Line|location=Chennai}}</ref> ইয়াৰ উপৰি কোচিয়ে কেৰালাৰ প্ৰথমটো চি-প্লেন (পানীত অৱতৰণ কৰা বিমান) সেৱাৰ সফল পৰীক্ষণ কৰিছে। <ref>{{Cite web |title=Kochi to Munnar in 25 minutes on seaplane: Expected ticket charges, booking platforms and environmental concerns |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2024/11/12/kochi-munnar-seaplane-ticket-cost-booking-luggage.html |access-date=2024-12-01 |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.ETInfra.com |title=First seaplane of Kerala took off from Kochi and landed in Idukki district - ET Infra |url=https://infra.economictimes.indiatimes.com/news/urban-transportation/first-seaplane-of-kerala-took-off-from-kochi-and-landed-in-idukki-district/115197929 |access-date=2024-12-01 |website=ETInfra.com |language=en}}</ref> কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটো সম্পূৰ্ণৰূপে সৌৰশক্তিৰে পৰিচালিত বিশ্বৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। <ref>{{Cite news |title=World's first solar-powered airport|publisher=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/av/technology-34709035 |access-date=2023-11-17}}</ref> ২০১১ চনত মেককিনজি গ্ল’বেল ইনষ্টিটিউটে এটা অধ্যয়ন কৰিছিল। সেইমতে ২০২৫ চনৰ ভিতৰত বিশ্বৰ জিডিপিলৈ ৫০% বৰঙনি যোগাব পৰা ৪৪০খন গোলকীয় চহৰৰ ভিতৰত ভাৰতৰ ২৮খন চহৰ আছিল। <ref name="Urban world: Mapping the economic power of cities">{{Cite web |title=Urban world: Mapping the economic power of cities 2011 |url=http://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/dotcom/Insights%20and%20pubs/MGI/Research/Urbanization/Urban%20world%20mapping%20economic%20power%20of%20cities/MGI_urban_world_mapping_economic_power_of_cities_full_report.ashx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130329070549/http://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/dotcom/Insights%20and%20pubs/MGI/Research/Urbanization/Urban%20world%20mapping%20economic%20power%20of%20cities/MGI_urban_world_mapping_economic_power_of_cities_full_report.ashx |archive-date=29 March 2013 |access-date=3 February 2013 |publisher=McKinsey Global Institute}}</ref> কোচি তাৰে ভিতৰত এখন চহৰ। ২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত জেএলএল (JLL) নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কোচিক ভাৰতৰ শীৰ্ষ উদীয়মান ভৱিষ্যতৰ মহানগৰ হিচাপে আখ্যা দিছিল। <ref>{{Cite news |date=1 August 2018 |title=Kochi rated as future mega city in India by JLL |work=[[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/property-/-cstruction/kochi-rated-as-future-mega-city-in-india-by-jll/articleshow/65230138.cms |url-status=live |access-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802102221/https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/property-/-cstruction/kochi-rated-as-future-mega-city-in-india-by-jll/articleshow/65230138.cms |archive-date=2 August 2018}}</ref><ref>{{Cite news |date=2 August 2018 |title=Kochi ranked topmost emerging city in country |work=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/aug/02/kochi-ranked-topmost-emerging-city-in-country-1851933.html |url-status=live |access-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802102025/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/aug/02/kochi-ranked-topmost-emerging-city-in-country-1851933.html |archive-date=2 August 2018}}</ref> কোচিৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যে ইয়াক দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে এক জনপ্ৰিয় স্থান কৰি তুলিছে। ২০১২ চনৰপৰা ইয়াত ভাৰতৰ প্ৰথম কলা দ্বিবাৰ্ষিক অনুষ্ঠান 'কোচি-মুজিৰিছ' অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। ইয়াৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিল্পী আৰু পৰ্যটকসকল আকৰ্ষিত হয়। <ref>{{Cite web |title=Facts about Kochi Biennale Foundation |url=https://www.kochimuzirisbiennale.org/about-kbf/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141031012916/http://kochimuzirisbiennale.org/about-kbf/ |archive-date=31 October 2014 |access-date=9 January 2010 |publisher=Kochi Biennale Foundation |archivedate=31 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031012916/http://kochimuzirisbiennale.org/about-kbf/ |deadurl=yes }}</ref> চতুৰ্দশ শতিকাত চীনাসকলে প্ৰৱৰ্তন কৰা '[[চীনা মাছ ধৰা জাল]]'বোৰ এই চহৰখনৰ এক প্ৰধান প্ৰতীক আৰু পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ। <ref>{{Cite news |last=Rongmei |first=Precious|title=The fast-disappearing act of Kochi's iconic Chinese Fishing Nets |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/the-fast-disappearing-act-of-kochis-iconic-chinese-fishing-nets/articleshow/102137232.cms |access-date=2023-11-17 |issn=0971-8257}}</ref> চহৰখনৰ আন আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহ হ’ল— [[মত্তনচেৰী প্ৰসাদ]], মেৰিন ড্ৰাইভ, ভেণ্ডুৰুথী দলং, চেইণ্ট ফ্ৰান্সিল গীৰ্জা আৰু মত্তনচেৰী দলং। <ref>{{Citation |title=Culture and trade thrive in Kerala's Kochi|publisher=CNN |date=2020-01-28 |url=https://www.cnn.com/videos/travel/2020/01/28/kerala-sights-and-sounds-one.cnn |access-date=2023-11-17}}</ref> কেৰালালৈ অহা সৰ্বমুঠ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটকৰ সংখ্যাৰফালৰপৰা এই চহৰখন প্ৰথম স্থানত আছে। <ref>{{Cite web |title={{sic|Destnation|nolink=y}} Wide Number of Foreign Tourists Visited Kerala During 2010 |url=http://www.keralatourism.org/destination-wise-foreign-2010.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711134819/https://www.keralatourism.org/destination-wise-foreign-2010.pdf |archive-date=11 July 2017 |access-date=22 October 2017 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]}}</ref><ref name="Tourism Statistics">{{Cite web |title=Tourist statistics – 2008 |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Tourist-Statistics2008.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602030623/http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Tourist-Statistics2008.pdf |archive-date=2 June 2010 |access-date=22 October 2010 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]}}</ref> আউতলুক ট্ৰেভেলাৰ আলোচনীৰ হৈ নীলচেন কোম্পানীয়ে এটা সমীক্ষা চলাইছিল। সেই মতে কোচি ভাৰতৰ ষষ্ঠ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্যটন থলী আছিল। <ref>{{Cite news |title=Nielsen retains top tourism destination grade for Kerala |work=[[Business Line]]|location=Chennai |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/nielsen-retains-top-tourism-destination-grade-for-kerala/article2920128.ece |url-status=live |access-date=22 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913152448/https://www.thehindubusinessline.com/companies/nielsen-retains-top-tourism-destination-grade-for-kerala/article20400896.ece1 |archive-date=13 September 2023}}</ref> ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত লনলি প্লেনেটে ২০২০ চনত ভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া বিশ্বৰ শীৰ্ষ ১০খন চহৰৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই তালিকাত কোচি সপ্তম স্থানত আছিল। <ref>{{Cite news |date=22 October 2019 |title=Kochi included in list of Lonely Planet top 10 cities for 2020; the only name from India |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |url=https://www.theweek.in/news/india/2019/10/22/lonely-planet-top-10-cities-2020-kochi-the-only-inclusion-from-india.html |url-status=live |access-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106185312/https://www.theweek.in/news/india/2019/10/22/lonely-planet-top-10-cities-2020-kochi-the-only-inclusion-from-india.html |archive-date=6 November 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=23 October 2019 |title=Kochi seventh in top 10 cities to visit in 2020: Lonely Planet |work=[[The Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2019/oct/23/kochi-seventh-in-top-10-cities-to-visit-in-2020-lonely-planet-2051543.html |url-status=live |access-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025073651/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2019/oct/23/kochi-seventh-in-top-10-cities-to-visit-in-2020-lonely-planet-2051543.html |archive-date=25 October 2019}}</ref> ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ ট্ৰেভেল আলোচনী কণ্ডে নাষ্ট ট্ৰেভেলাৰে কোচিক ২০২৪ চনত এছিয়াৰ ভিতৰত ভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ স্থান হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল। <ref>{{Cite web |title=Condé Nast Traveller rates Kochi one of the best places to go in Asia in 2024; Here's why |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2023/11/17/conde-nast-traveller-kochi-best-places-travel-2024.html |access-date=2023-11-17 |website=onmanorama.com}}</ref> ==ব্যুৎপত্তি== প্ৰাচীন কালৰ পৰ্যটক আৰু ব্যৱসায়ীসকলে কোচিক বিভিন্ন নামেৰে মাতিছিল। তেওঁলোকে ইয়াক চচিম (Cocym), চচিম (Cochym), কোচিন (Cochin) আৰু কোচি (Kochi) বুলি উল্লেখ কৰিছিল। <ref name="auto">{{Cite web |title=Facts about India |url=http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229045823/http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf |archive-date=29 December 2009 |access-date=9 January 2010 |publisher=Kochi Municipal Corporation}}</ref> কোচিনৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ে কোচিনক 'কগিন' (Kogin, {{Langx|he|קוגין}}) বুলি মাতিছিল। <ref>{{Cite web |title=Fort And Harbour |url=http://www.cghearth.com/brunton-boatyard/fort-harbour |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828215559/http://www.cghearth.com/brunton-boatyard/fort-harbour |archive-date=28 August 2012 |access-date=12 November 2012 |publisher=Cghearth.com |archivedate=28 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120828215559/http://www.cghearth.com/brunton-boatyard/fort-harbour |deadurl=yes }}</ref> এই নামটো তেওঁলোকৰ উপাসনাগৃহৰ (Synagogue) ছাব বা মোহৰত দেখিবলৈ পোৱা যায়। আৰব ব্যৱসায়ীসকলে এই ঠাইখনক 'কাশি' বুলি কৈছিল। 'তুহফাত উল মুজাহিদীন' নামৰ কিতাপত এই নামটো উল্লেখ আছে।<ref name="Makhdoom" /> 'কোচি' নামটো [[মালয়ালম ভাষা]]ৰ 'কোছু আজি' (kochu azhi) শব্দৰপৰা অহা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল 'সৰু হ্ৰদ' বা 'সৰু উপহ্ৰদ'। পোন্ধৰ শতিকাৰ [[ইটালী]]ৰ পৰ্যটক নিকোলো কণ্টি আৰু সোতৰ শতিকাৰ ফ্ৰা পাওলিনৰ মতে, এই ঠাইখনক 'কোচ্চি' বুলি কোৱা হৈছিল। ইয়াৰ কায়েল (Backwaters) বা হ্ৰদভাগক সাগৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা নদীখনৰ নামেৰেই এই নামটো ৰখা হৈছিল। পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰিটিছসকল অহাৰ পাছত 'কোচিন' নামটোৱেই চৰকাৰী নাম হৈ পৰে। ১৯৯৬ চনত চহৰখনৰ নামটো সলনি কৰা হয়। ইয়াৰ মূল মালয়ালম উচ্চাৰণৰ লগত মিলাই নামটো পুনৰ 'কোচি' কৰা হয়। চহৰৰ পৌৰ নিগমে নামৰ এই পৰিৱৰ্তনক আদালতত প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। কিন্তু আদালতে পিছত তেওঁলোকৰ এই আবেদন খাৰিজ কৰে। <ref>{{Cite web |title=C.Ramachandra Menon vs State Of Kerala on 7 February, 1990 |url=https://indiankanoon.org/doc/198782201/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721000430/https://indiankanoon.org/doc/198782201/ |archive-date=21 July 2017 |website=indiankanoon.org}}</ref> ==ইতিহাস== মুজিৰিছ নামৰ বন্দৰটো কোচিৰ অলপ উত্তৰ দিশত আছিল। বৰ্তমান ইয়াক প্ৰায়ভাগেই ত্ৰিছূৰ জিলাৰ কোডুংগালুৰ বুলি জনা যায়। এই বন্দৰটো বহু শতিকা ধৰি ভাৰতীয় মচলা বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই আৰব, যৱন (গ্ৰীক আৰু ৰোমান), ইহুদী, চিৰিয়ান আৰু চীনাসকলে এই ঠাইখনৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref name="Ernakulam Portal">{{Cite web |title=History of Ernakulam |url=http://ernakulam.nic.in/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm |archive-date=15 November 2007 |access-date=23 May 2006 |website=Ernakulam Portal |publisher=National Informatics Centre}}</ref> ১৩৪১ চনত পেৰিয়াৰ নদীৰ এক ডাঙৰ বানপানী হৈছিল। <ref>{{Cite web |title=History of Kochi Rajas |url=http://www.centreforheritagestudies.com/heritage/html/history.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214143542/http://centreforheritagestudies.com/heritage/html/history.htm |archive-date=14 February 2009 |access-date=12 March 2009 |publisher=Centre For Heritage Studies}}</ref> এই বানপানীয়ে কোডুংগালুৰৰ কাষৰ মুজিৰিছ বন্দৰটো ধ্বংস কৰি পেলায়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা কোচি এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠে। পোন্ধৰ শতিকাত চীনৰ পৰ্যটক মা হুয়ানে কোচিলৈ ফুৰিবলৈ আহিছিল। তেওঁ এডমিৰেল জেং হেৰ জাহাজ বাহিনীৰ সৈতে এই যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপত কোচিৰ বিষয়ে আটাইতকৈ পুৰণি লিখিত প্ৰমাণ পোৱা যায়। <ref name="mahuan">{{Cite book |last=[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan |title=The Overall Survey of the Ocean's Shores |publisher=[[Hakluyt Society]], White Lotus Press |others=translated by J. V. G. Mills |year=1970 |isbn=974-8496-78-3}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৪৪০ চনত ইটালীৰ পৰ্যটক নিকোলো ডা কণ্টিয়েও কোচিলৈ আহিছিল। তেওঁৰ লেখাতো কোচিৰ উল্লেখ দেখিবলৈ পোৱা যায়। <ref name="[[Niccolò di Conti]]">{{Cite web |title=Accounts of Nicolo de' Conti (ca. 1395–1469) |url=http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html |archive-date=21 February 2013 |access-date=23 May 2006 |website=Niccolò di Conti |publisher=win.tue.nl}}</ref> মধ্যযুগৰ আৰম্ভণিতে তিৰুনাভায়া নামৰ এখন যুদ্ধ হৈছিল। এই যুদ্ধৰ পিছত কেলিকটৰ জামোৰিনে পোন্নানী অঞ্চলটো নিজৰ দখললৈ নিয়ে। <ref name="askh">A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)</ref> তাৰ পিছতে পোন্নানীৰ কাষৰ পেৰুম্পাদাপুৰ শাসকজন পলাই কোডুংগালুৰলৈ গুচি যায়। পিছলৈ তেওঁলোক কোচিলৈ আহে। তেওঁলোকে তাত 'কোচিন ৰাজ্য' স্থাপন কৰে। <ref name="askh" /> যেতিয়া ভাস্কো ডা গামা কেলিকটত পদাৰ্পণ কৰিছিল, তেতিয়া কেলিকটৰ জামোৰিনে কুঞ্জালী মাৰাক্কাৰৰ সৈতে মিলি পৰ্তুগীজসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। সেই সময়ত কোচিনৰ শাসকে পৰ্তুগীজসকলৰ লগত মিত্ৰতা কৰিছিল।<ref name="askh" /> [[File:Miniature of Pedro Alvares Cabral (cropped).jpg|thumb|left|upright| ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজ পৰ্যটক পেদ্ৰ’ আলভাৰেছ কাব্ৰালে চহৰখনত পৰ্তুগীজ দুৰ্গসমূহ স্থাপন কৰিছিল। পৰ্তুগীজ ভাষাত ইয়াক ‘কোচিম’ (Cochim) বুলি কোৱা হৈছিল। এই দুৰ্গসমূহ ১৬৬৩ চনলৈকে আছিল। ]] পোন্ধৰ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালাবাৰ উপকূলত কেলিকট আৰু কোচিৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতা চলিছিল। সেইবাবে চীনৰ মিং ৰাজবংশই এই বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে কোচিক এক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। চীনাসকলৰ মাজত কোচিৰ শাসকজন 'কেয়িলি' (Keyili) নামেৰে জনাজাত আছিল। <ref name=sen16-616-7>{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.</ref> সেই সময়ত কেলিকট এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ প্ৰধান বন্দৰ-চহৰ আছিল। <ref name=sen16-616-7 /> কিন্তু কোচি লাহে লাহে ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। মিং বংশৰ পঞ্চমটো ডাঙৰ সামুদ্ৰিক যাত্ৰাৰ সময়ত এডমিৰেল জেং হেক এটা বিশেষ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। তেওঁ কোচিৰ শাসক কেয়িলিক এটা চৰকাৰী মোহৰ দিব লাগিছিল। লগতে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ এখন পাহাৰক 'ঝেনগুঅ’ ঝি শ্যান' (Zhenguo Zhi Shan) অৰ্থাৎ 'দেশ ৰক্ষা কৰা পাহাৰ' হিচাপে স্বীকৃতি দিব লাগিছিল।<ref name=sen16-616-7 /> জেং হে-ই কোচিলৈ এখন শিলৰ ফলি আনিছিল।<ref name=sen16-616-7 /> এই ফলিত স্বয়ং সম্ৰাট য়ংলে-ই লিখা এটা ঘোষণা খোদিত আছিল। যেতিয়ালৈকে কোচি মিং চীনৰ সুৰক্ষাত আছিল, তেতিয়ালৈকে কেলিকটৰ জামোৰিনে কোচি আক্ৰমণ কৰিব পৰা নাছিল। ইয়াৰ ফলত এক সামৰিক সংঘাত এৰাই চলা সম্ভৱ হৈছিল।<ref name=sen16-616-7 /> কিন্তু মিং বংশৰ এই সামুদ্ৰিক যাত্ৰাবোৰ বন্ধ হোৱাৰ পিছত কোচিৰ বাবে বেয়া দিন আহে। <ref name=sen16-616-7 /> অৱশেষত কেলিকটৰ জামোৰিনে কোচিৰ ওপৰত এটা ডাঙৰ আক্ৰমণ চলায়। পোন্ধৰ শতিকাৰ শেষৰফালে জামোৰিনে কোচি দখল কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ এজন প্ৰতিনিধিক এই বন্দৰ-চহৰখনৰ ৰজা হিচাপে বহুৱায়।<ref name=sen16-616-7 /> [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail| পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য এৰিথ্ৰিয়ান চি'ৰ নাম, সাগৰীয় পথ আৰু স্থানসমূহ (প্ৰথম শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দ)]] বহুত বুৰঞ্জীবিদৰ মতে, দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোচি ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। চেৰা ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত এই নতুন ৰাজ্যখন গঠন হৈছিল। <ref name="Corporation of Kochi">{{cite web|author=C. M. Dinesh Mani, Mayor(2000–2005)|title=Cochin|url=http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719135707/http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf|archive-date=19 July 2011|access-date=11 October 2010|work=Cochin (A Monograph)|publisher=Corporation of Kochi}}</ref> এই ৰাজ্যখনত বংশগতভাৱে শাসন চলিছিল। ইয়াত শাসন কৰা ৰাজপৰিয়ালটোক স্থানীয় ভাষাত 'পেৰুম্পাদাপু স্বৰূপম' বুলি জনা গৈছিল। মধ্যযুগৰ কেৰালা উপকূলত কোঝিকোড় (কেলিকট) বন্দৰৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক স্থান আটাইতকৈ ওপৰত আছিল। আনহাতে কান্নুৰ, কোল্লাম আৰু কোচি দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল।<ref name="Malekandathil"> এই ঠাইবোৰত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ব্যৱসায়ীসকল গোট খাইছিল। ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল কোঝিকোড়ৰ কপ্পাদত উপস্থিত হয়। ইয়াৰ লগে লগে ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজ নাৱিক পেদ্ৰ’ আলভাৰেছ কাব্ৰালে কোচিলৈ আহে। তেওঁ কোচিতেই ভাৰতৰ প্ৰথমটো ইউৰোপীয় উপনিৱেশ স্থাপন কৰে।<ref name="First European Settlement">{{cite web|publisher=University of Calgary |title=Early Voyages to the Far East |url=https://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco3.html |access-date=9 March 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301225709/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco3.html |archive-date= 1 March 2011 }}</ref> ১৫০৩ চনৰপৰা ১৬৬৩ চনলৈকে ফৰ্ট কোচি পৰ্তুগীজসকলৰ অধীনত আছিল। এই পৰ্তুগীজ শাসনকালটো স্থানীয় চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান, মুছলিম মাপিলা আৰু ইহুদীসকলৰ বাবে অতি কষ্টকৰ আছিল। কাৰণ সেই সময়ত পৰ্তুগীজ ভাৰতত ধৰ্মীয় আদালত (Inquisition) সক্ৰিয় আছিল। কেলিকটৰ জামোৰিনৰ অধীনস্থ তানিলুৰ ৰাজ্যৰ ৰজাজনে নিজৰ দল সলনি কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ জামোৰিনৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলক সহায় কৰিছিল।<ref name="askh" /> ইয়াৰ ফলত তানিলুৰ ৰাজ্যখন ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ এখন হৈ পৰে।<ref name="askh" /> তানিলুৰৰ ৰজাই কোচিকো সহায় কৰিছিল। ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ বহুতো সদস্যক ভেট্টম (তানিলুৰ) অঞ্চলৰপৰা বাছনি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ১৫০৪ চনৰ কোচিৰ যুদ্ধত তানিলুৰৰ সৈন্যসকলে কেলিকটৰ জামোৰিনৰ হৈহে যুঁজিছিল। <ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> আনহাতে তানিলুৰ অঞ্চলৰ মাপিলা ব্যৱসায়ীসকলে সদায় জামোৰিনৰ প্ৰতিয়েই আনুগত্য দেখুৱাইছিল।<ref name="Makhdoom" /> ভাৰতলৈ সাগৰীয় পথেৰে অহা প্ৰথম ইউৰোপীয় পৰ্যটক ভাস্কো ডা গামাৰ সমাধিটো কোচিতেই আছিল। তেওঁৰ মৃতদেহটো চেইণ্ট ফ্ৰান্সিল গীৰ্জাত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref name="Vasco Da Gama">{{Cite web |publisher = [[Department of Tourism (Kerala)|Department of Tourism, Kerala]] |url = http://www.keralatourism.org/kochi/st-francis-church.php |title = St. Francis Church in Ernakulam |access-date = 19 January 2018 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20180119175542/http://www.keralatourism.org/kochi/st-francis-church.php |archive-date = 19 January 2018 |archivedate = 19 January 2018 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20180119175542/http://www.keralatourism.org/kochi/st-francis-church.php |deadurl = yes }}</ref> পিছত ১৫৩৯ চনত তেওঁৰ অৱশেষ পুনৰ [[পৰ্তুগাল]]লৈ ঘূৰাই নিয়া হয়। পৰ্তুগীজসকলৰ পিছত ওলন্দাজসকলে (ডাচ) ইয়াত শাসন কৰে। তেওঁলোকে ফৰ্ট ইমানুৱেলৰ নাম সলনি কৰি 'ফৰ্ট ষ্টৰ্মচবাৰ্গ' ৰাখে। এইখিনি সময়তে কোচিৰ ৰাজপৰিয়ালে নিজৰ ৰাজধানী ত্ৰিছূৰলৈ স্থানান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোচিৰ দ্বীপসমূহৰ ওপৰত কেৱল নামমাত্ৰ অধিকাৰহে ৰাখিছিল। ১৬৬৪ চনত ওলন্দাজসকলে ফৰ্ট কোচি পৌৰসভা গঠন কৰে। এইখন সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ প্ৰথম পৌৰসভা আছিল। ১৮ শতিকাত ওলন্দাজসকল দুৰ্বল হোৱাৰ লগে লগে এই পৌৰসভাখন বন্ধ হৈ যায়। কোচিৰ বাকী থকা অংশবোৰ কোচি ৰাজ্যৰ গৱৰ্ণৰসকলে শাসন কৰিছিল। ১৭৭৩ চনৰ ভিতৰত মহীশূৰৰ শাসক হাইদৰ আলীয়ে মালাবাৰ অঞ্চল জয় কৰে। তেওঁ কোচিকো নিজৰ অধীনলৈ আনে। ইয়াৰ ফলত কোচিয়ে মহীশূৰক কৰ দিবলগীয়া হয়। এই সময়ছোৱাতে 'পালিয়াথ আছান' পৰিয়ালৰ হাতত থকা কোচিৰ বংশগত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদটোও শেষ হৈ যায়।<ref>{{cite web| url=http://ernakulam.nic.in/kochi.html| title=Kochi 'Queen of Arabian Sea'| publisher=[[National Informatics Centre]]| access-date=8 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170607151236/http://ernakulam.nic.in/kochi.html| archive-date=7 June 2017}}</ref> [[File:Planta de cochim bocarro 1635.jpg|thumb|right| ভাৰতত থকা পৰ্তুগীজ দুৰ্গসমূহৰ এক তালিকা ‘লিভ্ৰ’ ডাছ প্লাণ্টাচ ডে টডাচ আছ ফৰ্টালিজাছ’ (১৬৩৫)-ত থকা কোচিৰ মানচিত্ৰ]] ইতিমধ্যে, ওলন্দাজসকলে (ডাচ) নিজৰ দেশত যুদ্ধ হোৱাৰ ভয় কৰিছিল। সেইবাবে তেওঁলোকে ব্ৰিটেইনৰ সৈতে ১৮১৪ চনত এখন চুক্তি কৰিছিল। এই চুক্তিমতে তেওঁলোকে কোচি চহৰখন ব্ৰিটেইনক এৰি দিছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে সুমাত্ৰাৰ পূব দিশে থকা বাংকা (Bangka) নামৰ দ্বীপটো লাভ কৰিছিল। অৱশ্যে এই চুক্তি হোৱাৰ আগৰপৰাই এই অঞ্চলত ইংৰাজ লোক থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়।<ref name="charitram">{{Cite book |author=KP Padmanabha Menon. |year = 1914 |title =Kochi Rajyacharithram }}</ref> ১৮৬৬ চনত ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাখন পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়। ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন অনুসৰি ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ফৰ্ট কোচিক পৌৰসভা কৰা হৈছিল। <ref name="Ref1">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=Chronological List of Central Acts (Updated through 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=7 August 2016 |archive-date=7 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=live |archivedate=7 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327063433/https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="google.co.in">{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020|archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327063433/https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |first=Henry |last=Frowde|title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020 |archive-date=16 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124143/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ লগতে কান্নুৰ, থলাছেৰী, কোঝিকোড় আৰু পালাক্কাদকো পৌৰসভা কৰা হৈছিল। মন কৰিবলগীয়া যে ১৯৫৬ চনলৈকে ফৰ্ট কোচি মালাবাৰ জিলাৰ অংশ আছিল। ১৮৮৩ চনত এই পৌৰসভাৰ বাবে প্ৰথমখন নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৮৯৬ চনত কোচিনৰ মহাৰাজ ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশে স্থানীয় শাসন-ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ মাট্টানচেৰী আৰু এৰ্নাকুলামত টাউন কাউন্সিল (নগৰ পৰিষদ) গঠন কৰিছিল। ১৯০৭ চনত মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীৰ গৱৰ্ণৰ ছাৰ আৰ্থাৰ ল’লী আৰু তেওঁৰ ভাতৃ বেইলবী ল’লী কোচিন আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ এক চৰকাৰী ভ্ৰমণলৈ আহিছিল। এই ভ্ৰমণ ২৫ জানুৱাৰীৰপৰা ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে চলিছিল। ২৬ জানুৱাৰী দিনা তেওঁলোকক কোচিনৰ ৰজাই লগ ধৰে। ৰজাই তেওঁলোকৰ সন্মানাৰ্থে এৰ্নাকুলামত এখন চৰকাৰী নৈশভোজৰ আয়োজন কৰিছিল। <ref name=Cochin1>Sir Arthur Lawley's Photo Album, Empire and Commonwealth Museum</ref><ref name=Cochin0>The Fourth Tour of His Excellency Sir Arthur Lawley to Cochin and Travancore – 25 January to 14 February 1907. Madras Government Press.</ref><ref name=Cochin2>Letter from Lord Wenlock to his wife Constance, 29 January 1907. Hull University. Forbes Adam Archive.</ref><ref name=Cochin3>Sir Arthur Lawley, Eloquent Knight Errant, Chapter 5. Ruler of the Raj. Lady Lawley Cottage (Western Australian Red Cross) 2008 iBooks</ref> ১৮৭০-ৰ দশকত কোচি ৰাজ্যৰ ৰাজধানীখন পুনৰ সলনি কৰা হয়। এইবাৰ ৰাজধানীখন কোচিৰ কাষৰ ত্ৰিপুনিথুৰালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯১০ চনত এৰ্নাকুলামত ৰাজকীয় সচিবালয় আৰু ৰাজদৰবাৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ লগে লগে এৰ্নাকুলাম চহৰখন কোচি ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছতে দিৱানৰ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) কাৰ্যালয় আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ো এৰ্নাকুলামলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। <ref>{{cite web| url=http://highcourtofkerala.nic.in/history.html| title=History| publisher=[[National Informatics Centre]]| access-date=15 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170801131252/http://highcourtofkerala.nic.in/history.html| archive-date=1 August 2017}}</ref> [[File:Kochi Jewish Synagogue B.jpg|thumb|left|পৰদেশী নামৰ উপাসনাগৃহটো ভাৰত আৰু কমনৱেলথ অফ নেচনচ—দুয়োৰে ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি আৰু বৰ্তমানো সক্ৰিয় হৈ থকা ইহুদী উপাসনাগৃহ]] ১৯২৫ চনত জনসাধাৰণৰ হেঁচাত কোচি বিধানসভা গঠন কৰা হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰফালে এই বন্দৰৰ বাণিজ্য বহুত বাঢ়ি গৈছিল। সেইবাবে বন্দৰটোৰ উন্নয়ন কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছিল। ১৯২০ চনত মাদ্ৰাজৰ তদানীন্তন গৱৰ্ণৰ লৰ্ড উইলিংডনৰ নিৰ্দেশত বন্দৰ অভিযন্তা ৰবাৰ্ট ব্ৰিষ্ট’ক কোচিলৈ অনা হৈছিল। ২১ বছৰৰ ভিতৰত তেওঁ কোচিক ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ অন্যতম সুৰক্ষিত বন্দৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল। তাত পানী শুকুৱাই নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা বন্দৰত জাহাজবোৰ ৰাখিব পৰা হৈছিল। লগতে তাত শাৰী শাৰীকৈ ভাপচালিত ক্ৰেনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="ekm-safe">{{cite web |publisher=Government of Kerala |work=Official website of Ernakulam District |url=http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |title=Cochin Harbour and Willingdon Island |access-date=21 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061107141411/http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |archive-date=7 November 2006 |archivedate=7 November 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061107141411/http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৭ চনত যেতিয়া ভাৰতে ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল, তেতিয়া কোচিনেই আছিল নিজ ইচ্ছাত ভাৰতত যোগ দিয়া প্ৰথমখন দেশীয় ৰাজ্য।<ref name="Corporation of Kochi" /> ১৯৪৯ চনত কোচিন আৰু ট্ৰাভাংকোৰ লগ লাগি 'ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন' ৰাজ্য গঠন হৈছিল। ১৯৪৯ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈকে ট্ৰাভাংকুৰৰ ৰজাজন এই ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন ইউনিয়নৰ 'ৰাজপ্ৰমুখ' (ৰাজ্যপাল সদৃশ পদ) আছিল। পিছলৈ ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিনক মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৈতে চামিল কৰা হয়। অৱশেষত ১৯৫৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ জৰিয়তে এখন নতুন ৰাজ্য '[[কেৰালা]]' গঠন কৰা হয়। এই নতুন কেৰালা ৰাজ্যখন ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন ([[তামিলনাডু]]ৰ সৈতে চামিল হোৱা ৪টা দক্ষিণৰ তালুক এৰি), মালাবাৰ জিলা আৰু দক্ষিণ কানাড়াৰ কাছাৰগোড তালুক লগ লগাই সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="lonelyplanet">{{Cite book |author=Plunkett, R., Cannon, T., Davis, P., Greenway, P. & Harding |year = 2001 |title = Lonely Planet South India |publisher = Lonely Planet |isbn=1-86450-161-8}}</ref> ১৯৬০ চনৰ ৯ জুলাইত মাট্টানচেৰী পৰিষদে এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। সেই প্ৰস্তাৱটো চৰকাৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল। তাত ফৰ্ট কোচি, মাট্টানচেৰী আৰু এৰ্নাকুলাম পৌৰসভাক একগোট কৰি এটা পৌৰ নিগম গঠন কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছিল। চৰকাৰে এই একত্ৰীকৰণৰ সম্ভাৱনীয়তা পৰীক্ষা কৰিবলৈ এখন আয়োগ গঠন কৰি দিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনৰ ভিত্তিত কেৰালা বিধানসভাই এই পৌৰ নিগম গঠনৰ অনুমোদন দিয়ে। কেৰালা ৰাজ্য গঠন হোৱাৰ ঠিক এঘাৰ বছৰৰ পাছত, অৰ্থাৎ ১৯৬৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কোচি পৌৰ নিগমৰ জন্ম হয়। এৰ্নাকুলাম, মাট্টানচেৰী আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাৰ লগতে উইলিংডন দ্বীপ, ৪খন পঞ্চায়ত (পাল্লুৰুথী, ভেন্নালা, ভাইট্টিলা আৰু এদাপ্পাল্লী) আৰু গুণ্ডু তথা ৰামনথুৰুথ নামৰ সৰু দ্বীপ দুটা লগ লগাই এই পৌৰ নিগমটো গঠন কৰা হৈছিল। পুৰণি ট্ৰাভাংকুৰ-কোচি-মালাবাৰ অঞ্চলৰ কিছু অংশ কাটি ১৯৫৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত কোচি আৰু এৰ্নাকুলাম জিলা গঠন কৰা হৈছিল। এই জিলাখনৰ এক বৃহৎ অংশ পুৰণি কোচি ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="Ernakulam Portal"/> ১৯৯০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ভাৰতত অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ সাধন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছৰেপৰা চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ গতি বহুত খৰতকীয়া হয়। ২০০০ চনৰপৰা সেৱা খণ্ডই চহৰখনৰ অৰ্থনীতিক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে। ইয়াত তথ্য প্ৰযুক্তি (IT) আৰু বন্দৰভিত্তিক কেইবাটাও ঔদ্যোগিক উদ্যান গঢ়ি উঠে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনত ঘৰ-দুৱাৰ আৰু মাটি-বাৰী ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ এক ডাঙৰ জোৱাৰ আহে। লাহে লাহে কোচিৰ ব্যাপক বাণিজ্যিকীকৰণ ঘটে আৰু আজিৰ তাৰিখত ই কেৰালাৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="Trade & Industry in Kochi">{{cite web |publisher=Govt. of Kerala |title=Statistical data |url=http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |access-date=22 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528151219/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |archive-date=28 May 2006 |archivedate=28 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060528151219/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |deadurl=yes }}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু জলবায়ু== [[File:ThevaraDSW.jpg|thumb|800px|center|{{center| কুন্দনূৰ দলঙৰপৰা দেখা থেভাৰাৰ এক দৃশ্য}}]] ===ভৌগোলিক অৱস্থান=== কোচি ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত ৯°৫৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°১৩′ পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। ইয়াৰ পৌৰ নিগমৰ চৰকাৰী মাটি-কালি ৯৪.৮৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৩৬.৬৩ বৰ্গ মাইল)। ১৯৬৭ চনত এই চৰকাৰী সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছৰেপৰা চহৰখন ইয়াৰ বাহিৰলৈ বহুখিনি সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। <ref>{{cite web|publisher=[[Kochi Municipal Corporation]]|title=Cochin City Profile|url=https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/documents/10157/32ef97a6-beb2-45ab-b6c1-20c0759023fd|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164100/https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/documents/10157/32ef97a6-beb2-45ab-b6c1-20c0759023fd|archive-date=3 March 2018}}</ref> অৱশ্যে চহৰখনৰ চৰকাৰী সীমা এতিয়াও সলনি কৰা হোৱা নাই। চহৰখনৰ এফালে কায়েল বা হ্ৰদভাগ আছে। ই এটা উপদ্বীপৰ উত্তৰ প্ৰান্ত, কেইবাটাও দ্বীপ আৰু মূল ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশ সাঙুৰি লৈছে। <ref>{{cite web |url=http://www.jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/KOCHICDP.pdf#page=7 |publisher=[[Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission]] |title=Kochi City Development Plan |access-date=19 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803123428/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/KOCHICDP.pdf#page=7 |archive-date=3 August 2016 |archivedate=3 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803123428/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/KOCHICDP.pdf#page=7 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/CDPKochi/Executive%20Summary.htm |title=Govt of Kerala, CDP Kochi |access-date=21 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412053245/http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/CDPKochi/Executive%20Summary.htm |archive-date=12 April 2010 }}</ref> ইয়াৰ পশ্চিম দিশে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ আছে। আনহাতে পূব দিশে মূল ভূ-খণ্ডৰ নগৰীকৃত অঞ্চলসমূহ আছে। কোচিৰ বেছিভাগ অংশই সাগৰ পৃষ্ঠৰ সমান উচ্চতাত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপকূলভাগ ৪৮ কিলোমিটাৰ দীঘল। কোচিৰ পূব অংশক ঘাইকৈ এৰ্নাকুলাম বুলি জনা যায়। আনহাতে ভেণ্ডুৰুথী দলঙৰ পিছৰ পশ্চিম অংশক পশ্চিম কোচি বুলি কোৱা হয়। বৰ্তমান কোচি মহানগৰৰ সীমাৰ ভিতৰত মূল ভূ-খণ্ড এৰ্নাকুলাম আৰু ফৰ্ট কোচি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰ উপৰি উত্তৰ-পূব দিশৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল যেনে— এদাপ্পাল্লী, কালামাছেৰী, আলুভা, পেৰুম্বাভুত, অংগামালী আৰু কাক্কানাদ ইয়াৰ ভিতৰত পৰে। লগতে দক্ষিণ-পূব দিশৰ ত্ৰিপুনিথুৰা আৰু ভেম্বনাড হ্ৰদত সিঁচৰতি হৈ থকা কেইবাটাও দ্বীপো ইয়াৰ অন্তৰ্গত। ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু জিচিডিএ (GCDA)-ৰ এক বিশেষ পৰিকল্পনা আছে। সেইমতে ত্ৰিছূৰ জিলাৰ মালা আৰু কোডুংগালুৰক কোচিৰ সীমাৰ ভিতৰত আনিব খোজা হৈছে। লগতে এৰ্নাকুলাম জিলাৰ পিৰাভম আৰু কোলেনচেৰী, কট্টায়মৰ থালায়োলাপৰাম্বু আৰু ভাইকম তথা আলাপ্পুঝা জিলাৰ চেৰ্থলাকো কোচি মহানগৰৰ সীমাৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই নতুনকৈ গঠিত হ’বলগীয়া মহানগৰ অঞ্চলটো 'কোচি মহানগৰীয়া আঞ্চলিক উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ' নামৰ এটা নতুন সংস্থাৰ অধীনত দিয়া হ’ব। <ref>{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/130212/news-current-affairs/article/metro-status-kochi-soon |title=Metro status for Kochi soon |access-date=12 February 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426072151/http://www.deccanchronicle.com/130212/news-current-affairs/article/metro-status-kochi-soon |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426072151/http://www.deccanchronicle.com/130212/news-current-affairs/article/metro-status-kochi-soon |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1459708.ece|title=Kochi forward for Metro status|work=The New Indian Express|access-date=5 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418084918/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1459708.ece|archive-date=18 April 2015|archivedate=18 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418084918/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1459708.ece|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে 'দ্য হিন্দু' কাকতৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ৰাজ্য চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত এতিয়ালৈকে কোনো কঠোৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা নাই। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/metro-status-eludes-kochi-as-government-drags-its-feet/article4611185.ece | work=The Hindu | title=Metro status eludes Kochi as government drags its feet | date=13 April 2013 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20130414194234/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/metro-status-eludes-kochi-as-government-drags-its-feet/article4611185.ece | archive-date=14 April 2013 }}</ref> ইয়াৰ মাটিত পলস, টেৰিছ (ৰঙা বালিমাটি) আৰু মুগা বালি আদি পলসুৱা পদাৰ্থ পোৱা যায়। হ্ৰদ বা কায়েলৰ কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰত লুণীয়া জলাহ মাটিও দেখিবলৈ পোৱা যায়। <ref name="Corporation of Kochi" /> ইয়াত পোৱা মূল শিলা বা পাথৰবোৰ হ’ল— আৰ্কিয়ান-বেছিক ডাইক, চাৰ্নকাইট আৰু গ্নেইছ। চহৰখনৰ কেন্দ্ৰস্থলত পৰিৱেশগতভাৱে অতি স্পৰ্শকাতৰ 'মংগলাবনম পক্ষী অভয়াৰণ্য' অৱস্থিত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মেংগ্ৰ’ভ (জলাহ অঞ্চলৰ উদ্ভিদ) পোৱা যায়। লগতে এই ঠাইখন বহুতো পৰভ্ৰমী চৰাইৰ বাসস্থান। <ref>{{cite web|publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|access-date=10 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110174456/https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|archive-date=10 January 2018}}</ref> কোচিৰ পানীৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পূৰ্ণৰূপে ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা পেৰিয়াৰ আৰু মুভাট্টুপুঝা নদীৰ পানীও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পেৰিয়াৰ নদীয়ে চহৰখনৰ সমগ্ৰ উত্তৰ অংশত পানী যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/11646/9/09%20ch.2.pdf |title= Growth response of phytoplankton exposed to industrial effluents in River Periyar |publisher= [[CUSAT]] |access-date= 12 January 2018 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20180113093002/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/11646/9/09%20ch.2.pdf |archive-date= 13 January 2018 }}</ref> আনহাতে জেএনএনইউআৰএম (JnNURM) আঁচনিৰ অধীনত মুভাট্টুপুঝা নদীৰপৰা পশ্চিম অংশলৈ পানী নিয়া হয়। <ref>{{cite news |url= http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/west-kochi-water-project-to-be-commissioned-tomorrow/article19362432.ece |title= West Kochi water project to be commissioned tomorrow |newspaper= [[The Hindu]] |access-date= 12 January 2018 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20180303164152/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/west-kochi-water-project-to-be-commissioned-tomorrow/article19362432.ece |archive-date= 3 March 2018 }}</ref> ===জলবায়ু=== কোপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি কোচিত ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু দেখিবলৈ পোৱা যায়। চহৰখন বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত অৱস্থিত। লগতে ই সাগৰৰ পাৰত থকা বাবে ইয়াত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ বিশেষ তাৰতম্য নহয়। চহৰখনত আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ মধ্যমীয়াৰপৰা উচ্চ স্তৰৰ হয়। ইয়াত বাৰ্ষিক উষ্ণতা সাধাৰণতে ২৩ ৰপৰা ৩১ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ (৭৩ ৰপৰা ৮৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) ভিতৰত থাকে। ইয়াত এতিয়ালৈকে সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা ৩৬.৫ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ (৯৭.৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। আনহাতে সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা ১৬.৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ (৬১.৩ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। জুন মাহৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহে ইয়ালৈ প্ৰচুৰ বৰষুণ আনে। কাৰণ কোচি চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ বতাহৰ মুখীয়া ঢালত (Windward side) অৱস্থিত। অক্টোবৰৰপৰা ডিচেম্বৰ মাহলৈকে কোচিত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবে কম বৰষুণ হয়। এই সময়ত চহৰখন পৰ্বতৰ বতাহৰ বিপৰীত ঢালত (Leeward side) পৰে। অৱশ্যে এই বৰষুণৰ পৰিমাণো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ৩,০১৪.৯ মিলিমিটাৰ (১১৮.৭০ ইঞ্চি)। ইয়াত বছৰি গড়ে ১২৪ দিন বৰষুণ হয়। {{Weather box | location = কোচি (কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ) ১৯৯১–২০২০ | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = 37.1 | Feb record high C = 37.6 | Mar record high C = 38.1 | Apr record high C = 38.0 | May record high C = 36.8 | Jun record high C = 34.6 | Jul record high C = 33.8 | Aug record high C = 35.6 | Sep record high C = 34.1 | Oct record high C = 35.4 | Nov record high C = 35.4 | Dec record high C = 35.3 | year record high C = 38.1 | Jan high C = 33.7 | Feb high C = 34.6 | Mar high C = 34.8 | Apr high C = 34.4 | May high C = 33.2 | Jun high C = 30.7 | Jul high C = 30.0 | Aug high C = 30.2 | Sep high C = 30.9 | Oct high C = 31.8 | Nov high C = 32.6 | Dec high C = 32.9 | year high C = 32.5 | Jan low C = 20.6 | Feb low C = 21.8 | Mar low C = 23.9 | Apr low C = 24.7 | May low C = 24.5 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 23.1 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.2 | Nov low C = 22.9 | Dec low C = 21.8 | year low C = 23.1 | Jan record low C = 15.7 | Feb record low C = 14.8 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 20.1 | May record low C = 17.8 | Jun record low C = 20.0 | Jul record low C = 20.8 | Aug record low C = 20.9 | Sep record low C = 20.9 | Oct record low C = 20.6 | Nov record low C = 17.2 | Dec record low C = 15.9 | year record low C = 14.8 | rain colour = green | Jan rain mm = 1.8 | Feb rain mm = 14.5 | Mar rain mm = 39.5 | Apr rain mm = 116.0 | May rain mm = 225.4 | Jun rain mm = 595.8 | Jul rain mm = 571.0 | Aug rain mm = 458.3 | Sep rain mm = 358.8 | Oct rain mm = 343.2 | Nov rain mm = 175.9 | Dec rain mm = 53.4 | year rain mm = 2953.5 | Jan rain days = 0.3 | Feb rain days = 0.9 | Mar rain days = 2.4 | Apr rain days = 6.8 | May rain days = 10.6 | Jun rain days = 22.9 | Jul rain days = 23.6 | Aug rain days = 17.9 | Sep rain days = 16.1 | Oct rain days = 13.8 | Nov rain days = 7.4 | Dec rain days = 2.2 | year rain days = 125.0 | time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 54 | Feb humidity = 55 | Mar humidity = 61 | Apr humidity = 68 | May humidity = 71 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 80 | Aug humidity = 78 | Sep humidity = 76 | Oct humidity = 76 | Nov humidity = 72 | Dec humidity = 62 | year humidity = 69 | source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[India Meteorological Department]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref>}} {{Weather box | location = কোচি (আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথী/কোচি নৌসেনা ঘাটি) ১৯৮১–২০১০, চৰম সীমা ১৯৫১–২০১২ | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = 36.4 | Feb record high C = 35.7 | Mar record high C = 36.0 | Apr record high C = 36.5 | May record high C = 35.2 | Jun record high C = 34.2 | Jul record high C = 33.1 | Aug record high C = 32.5 | Sep record high C = 34.2 | Oct record high C = 34.6 | Nov record high C = 35.0 | Dec record high C = 35.2 | year record high C = 36.5 | Jan high C = 31.9 | Feb high C = 32.0 | Mar high C = 32.6 | Apr high C = 33.0 | May high C = 32.4 | Jun high C = 30.3 | Jul high C = 29.6 | Aug high C = 29.5 | Sep high C = 30.2 | Oct high C = 30.7 | Nov high C = 31.3 | Dec high C = 31.9 | year high C = 31.3 | Jan low C = 23.0 | Feb low C = 24.2 | Mar low C = 25.5 | Apr low C = 25.9 | May low C = 25.7 | Jun low C = 24.2 | Jul low C = 23.8 | Aug low C = 24.0 | Sep low C = 24.2 | Oct low C = 24.1 | Nov low C = 24.1 | Dec low C = 23.2 | year low C = 24.3 | Jan record low C = 16.5 | Feb record low C = 16.3 | Mar record low C = 21.6 | Apr record low C = 21.2 | May record low C = 21.1 | Jun record low C = 20.4 | Jul record low C = 17.6 | Aug record low C = 20.6 | Sep record low C = 21.1 | Oct record low C = 19.2 | Nov record low C = 19.2 | Dec record low C = 17.7 | year record low C = 16.3 | rain colour = green | Jan rain mm = 24.3 | Feb rain mm = 27.1 | Mar rain mm = 45.0 | Apr rain mm = 113.1 | May rain mm = 284.5 | Jun rain mm = 700.3 | Jul rain mm = 575.5 | Aug rain mm = 378.8 | Sep rain mm = 310.3 | Oct rain mm = 366.6 | Nov rain mm = 150.4 | Dec rain mm = 39.0 | year rain mm = 3014.9 | Jan rain days = 1.1 | Feb rain days = 1.2 | Mar rain days = 2.6 | Apr rain days = 6.9 | May rain days = 11.0 | Jun rain days = 23.0 | Jul rain days = 22.8 | Aug rain days = 19.0 | Sep rain days = 13.4 | Oct rain days = 14.2 | Nov rain days = 7.2 | Dec rain days = 1.8 | year rain days = 124.2 | time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 61 | Feb humidity = 65 | Mar humidity = 68 | Apr humidity = 70 | May humidity = 73 | Jun humidity = 82 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 79 | Oct humidity = 77 | Nov humidity = 72 | Dec humidity = 64 | year humidity = 73 | source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cochin (N.A.S) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 201–202 | access-date = 29 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M107 | access-date = 29 February 2020}}</ref> | source = | Jan uv = 11 | Feb uv = 12 | Mar uv = 12 | Apr uv = 12 | May uv = 12 | Jun uv = 12 | Jul uv = 12 | Aug uv = 12 | Sep uv = 12 | Oct uv = 12 | Nov uv = 10 | Dec uv = 10 | source 2 = Weather Atlas<ref name="Weather Atlas">{{cite web | url = https://www.weather-atlas.com/en/india/kochi-climate | title = Climate and monthly weather forecast Kochi (Cochin), India | publisher = Weather Atlas | access-date = 16 June 2022 | archive-date = 16 June 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220616115214/https://www.weather-atlas.com/en/india/kochi-climate | url-status = live | archivedate = 16 June 2022 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20220616115214/https://www.weather-atlas.com/en/india/kochi-climate | deadurl = yes }}</ref> }} ==প্ৰশাসন== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0 0 0 1em; " |- ! colspan="2" |কোচি পৌৰ নিগমৰ বিষয়াসকল<ref>{{Cite web |title=Kochi Municipal Corporation |url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/en |access-date=3 August 2022 |archive-date=30 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930083555/https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/en |url-status=live }}</ref> ! দল ! তথ্যসূত্ৰ |- |মেয়ৰ | মিনিমল কে. ভি. |[[Indian National Congress|INC]] |(নিৰ্বাচিত) ২০২৫ চনৰপৰা কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে<ref name="auto5">{{Cite news |date=2025-12-29 |title=Kochi Mayor promises corruption-free governance, to hold public hearings |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kochi-mayor-promises-corruption-free-governance-to-hold-public-hearings/article70449215.ece |access-date=2026-01-02 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |উপ-মেয়ৰ |দীপক জয় |[[Indian National Congress|INC]] |(নিৰ্বাচিত) ২০২৫ চনৰপৰা কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে<ref name="auto5"/> |- |নিগম সচিব | colspan="2" |পি. এছ. শিবু |<ref name="Kochin corporation">{{Cite web |title=Kochin corporation |url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/ |access-date=2025-07-23 |website=Kochin corporation}}</ref>(কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা নিযুক্ত) |} {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Ernakulam Town Hall.JPG | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = কোচি পৌৰ নিগমৰ নগৰ ভৱন | image2 = High Court of Kerala Building.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = চহৰখনত অৱস্থিত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয় হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ আদালত }} চহৰখন কোচি পৌৰ নিগমে পৰিচালনা কৰে। এজন মেয়ৰ (নগৰপ্ৰধান) ইয়াৰ মুৰব্বী। প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ বাবে চহৰখনক ৭৬টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰপৰা ৫ বছৰৰ বাবে পৌৰ নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হয়। <ref>{{Cite web |title=Cochin Localbody |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalN_Ernakulam_Cochin.html |access-date=2026-01-02 |website=wardmap.ksmart.live}}</ref><ref name="Corporation Wards">{{cite web|publisher=Kochi Municipal Corporation |url=http://www.corporationofcochin.net/files/DivisionMap_2010_Revised_Cochin.pdf |title=Kochi Municipal Corporation, Division Map |access-date=3 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105233225/http://www.corporationofcochin.net/files/DivisionMap_2010_Revised_Cochin.pdf |archive-date= 5 November 2010 }}</ref> আগতে কোচিন অঞ্চলত ফৰ্ট কোচি, মাট্টানচেৰী আৰু এৰ্নাকুলাম নামৰ তিনিখন পৌৰসভা আছিল। পিছলৈ এই তিনিওখনক লগ লগাই কোচিন পৌৰ নিগম গঠন কৰা হয়। এই পৌৰ নিগমৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এৰ্নাকুলামত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি ফৰ্ট কোচি, মাট্টানচেৰী, পাল্লুৰুথী, এদাপ্পাল্লী আৰু পাচালামত ইয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়সমূহ আছে। <ref>{{cite web |publisher=[[Kochi Municipal Corporation]] |url=https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/camp-office |title=Zonal Office |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165310/https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/camp-office |archive-date=11 January 2018 }}</ref> চহৰখনৰ সাধাৰণ প্ৰশাসনৰ কাম-কাজ কৰ্মচাৰী বিভাগ আৰু পৰিষদৰ স্থায়ী সমিতি শাখাই তদাৰক কৰে। পৌৰ নিগমৰ আন আন বিভাগবোৰ হ’ল— নগৰ পৰিকল্পনা, স্বাস্থ্য, অভিযান্ত্ৰিক, ৰাজহ আৰু হিচাপ বিভাগ। চহৰখনৰ জাৱৰ-জোঁথৰ নিষ্কাষণ আৰু নলা-নৰ্দমাৰ ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্বও পৌৰ নিগমে লয়। চহৰখনত দৈনিক ৬০০ টনতকৈও অধিক আৱৰ্জনা ওলায়। এই আৱৰ্জনাৰ এক বৃহৎ অংশ ব্ৰহ্মপুৰম গোটা আৱৰ্জনা প্ৰকল্পত পচাই জৈৱিক সাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। খোৱাপানী যোগানৰ বাবে পেৰিয়াৰ নদীৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোচি পৌৰ নিগমৰ জলশক্তি বিভাগৰ সহযোগত কেৰালা জল কৰ্তৃপক্ষই এই পানী যোগানৰ কামটো চম্ভালে। কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বোৰ্ডে চহৰখনত বিদ্যুৎ যোগান ধৰে।<ref name="watersource">{{Cite news |url = http://www.hindu.com/2003/09/09/stories/2003090907690300.htm |title = Private firm allowed to draw Periyar water |date = 9 September 2003 |access-date = 22 August 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20071001031905/http://www.hindu.com/2003/09/09/stories/2003090907690300.htm |archive-date = 1 October 2007 |work = [[The Hindu]] |archivedate = 24 December 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20031224010411/http://www.hindu.com/2003/09/09/stories/2003090907690300.htm |deadurl = yes }}</ref> জিচিডিএ (GCDA) আৰু জিআইডিএ (GIDA) হ’ল চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান। <ref>{{cite web |publisher=[[Greater Cochin Development Authority]] |url=http://gcda.kerala.gov.in/aboutus |title=About |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802162304/http://gcda.kerala.gov.in/aboutus |archive-date=2 August 2017 |archivedate=2 August 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170802162304/http://gcda.kerala.gov.in/aboutus |deadurl=yes }}</ref> এই প্ৰতিষ্ঠান দুটাই বৃহত্তৰ কোচিন অঞ্চলৰ উন্নয়নৰ কাম আৰম্ভ আৰু তদাৰক কৰে। ইহঁতে ঘাইকৈ চহৰখনৰ আন্তঃগাঁথনিমূলক সুবিধাবোৰৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰে। কোচি পৌৰ নিগমৰ পৰিষদখন হৈছে চহৰখনৰ আইন প্ৰণয়নকাৰী গোট। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰপৰা নিৰ্বাচিত হোৱা কাউন্সিলৰ বা পৌৰসদস্যসকলক লৈ এই পৰিষদখন গঠিত হয়। প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ মূৰে মূৰে নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে তেওঁলোকক বাছনি কৰা হয়। এই পৰিষদৰ মুৰব্বী হ’ল মেয়ৰ আৰু তেওঁক উপ-মেয়ৰে সহায় কৰে। স্থানীয় শাসন, নীতিগত সিদ্ধান্ত আৰু পৌৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব এই পৰিষদৰ ওপৰত থাকে। সচিবজন হৈছে কোচি পৌৰ নিগমৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক বিষয়া। তেওঁ প্ৰশাসন চম্ভালে আৰু পৰিষদৰ সিদ্ধান্তসমূহ কাৰ্যকৰী কৰে। <ref>{{Cite web |title=Kochin corporation |url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/ |access-date=2025-08-23 |website=Kochin corporation}}</ref> ===বিত্ত=== গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ 'চিটিফাইনেঞ্চ পৰ্টেল' (CityFinance Portal)-ত প্ৰকাশিত বিত্তীয় তথ্য অনুসৰি, ২০২২–২৩ বৰ্ষত কোচি পৌৰ নিগমে মুঠ ৪৬৭ কোটি টকা (৫৬ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰিছিল। <ref>{{cite web |title=Kochi Municipal Corporation Finance |url=https://www.cityfinance.in/municipal-data/city/kochi |publisher=CityFinance Portal, Ministry of Housing and Urban Affairs |access-date=16 March 2026}}</ref> আনহাতে এই সময়ছোৱাত মুঠ ব্যয় হৈছিল ৪২৫ কোটি টকা (৫১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ)। মুঠ ৰাজহৰ প্ৰায় ৩৪.৯ শতাংশ কৰৰপৰা আহিছিল। ইয়াৰ উপৰি পৌৰ নিগমে সেই বিত্তীয় বৰ্ষত চৰকাৰৰপৰা ২৬৮ কোটি টকা অনুদান হিচাপে লাভ কৰিছিল। ===আইন-শৃংখলা=== কোচিত কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়িক সংস্থা অৰ্থাৎ কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয় অৱস্থিত। সেইবাবে ইয়াক প্ৰায়েই কেৰালাৰ ন্যায়িক ৰাজধানী বুলি কোৱা হয়। এৰ্নাকুলাম, পানামপিল্লী নগৰ, কোচি, নৰ্থ পাৰাভুৰ আৰু কালুৰত বিভিন্ন আদালত থকা কেইবাটাও আদালত ভৱন আছে।<ref>{{Cite web | url=https://ernakulam.dcourts.gov.in/list-of-judges/ | title=District Court, Ernakulam - List of Judges | archive-url=https://web.archive.org/web/20250424130844/https://ernakulam.dcourts.gov.in/list-of-judges/ | archive-date=2025-04-24 | access-date=2026-07-25 | archivedate=2025-04-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250424130844/https://ernakulam.dcourts.gov.in/list-of-judges/ | deadurl=yes }}</ref> কোচি চহৰখন এৰ্নাকুলাম ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ মেৰিন ড্ৰাইভত এখন জিলা আদালত ভৱন আছে। এই জিলাখনৰ অধীনত এৰ্নাকুলাম চহৰত চাৰিখন চাব-অৰ্ডিনেট জাজ বা সহকাৰী দায়ৰা আদালত আছে। লগতে কোচিত এখন তেনে আদালত আছে। এৰ্নাকুলামৰ মুখ্য ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালতখন হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ ফৌজদাৰী বা অপৰাধমূলক গোচৰৰ আদালত। চহৰখনত ছয়খন প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত আছে। চিভিল বা দেৱানী গোচৰৰ বাবে এৰ্নাকুলাম চহৰত চাৰিখন আৰু কোচিত দুখন মুনচিফ আদালত আছে। ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ এই ন্যায়িক ৰাজধানীখনত কেইবাখনো বিশেষ আদালত আৰু ন্যায়াধিকৰণ আছে। <ref>{{cite web |title=Judicial Setup of Ernakulam District |url=https://ernakulam.dcourts.gov.in/judicial-setup/ |website=District Court, Ernakulam |access-date=2 January 2026 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰক্ষী প্ৰশাসনকেৰালা আৰক্ষীৰ এটা শাখা হৈছে কোচি চিটি পুলিচ (কোচি চহৰ আৰক্ষী)। এই শাখাটোৱে চহৰখনৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰে। লগতে ই অপৰাধৰ তদন্তৰ বাবেও দায়বদ্ধ। কোচি চিটি পুলিচৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰ এৰ্নাকুলাম গ্ৰাম্য আৰক্ষীৰপৰা সুকীয়া। <ref>{{Cite news |last=Praveen |first=M. P. |date=2021-03-02 |title=New sub-division brings hopes of better policing |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/new-sub-division-brings-hopes-of-better-policing/article33975088.ece |access-date=2026-01-02 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ইয়াৰ এলেকা সমগ্ৰ কোচি পৌৰ নিগম, থ্ৰীক্কাকৰা, কালামাছেৰী আৰু মৰাডু পৌৰসভা অঞ্চললৈ বিস্তৃত। ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ (IPS) এজন আৰক্ষী আয়ুক্ত (Police Commissioner) এই চহৰ আৰক্ষী বলৰ মুৰব্বী। সমগ্ৰ চহৰ আৰক্ষী বলটোক চাৰিটা উপ-শাখাত ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ অধীনত ২৮খন আৰক্ষী থানা আছে। সাধাৰণ আইন-শৃংখলা শাখাৰ উপৰি এই আৰক্ষী বলত আন কেইবাটাও বিশেষ গোট আছে। সেইবোৰ হ’ল— কোচি চহৰ যান-বাহন আৰক্ষী, ৰাজপথ আৰক্ষী, বিশেষ শাখা আৰু চি-ব্ৰাঞ্চ। লগতে ইয়াৰ ভিতৰত মাদক দ্ৰব্য নিয়ন্ত্ৰণ শাখা, বিদ্ৰোহ নিয়ন্ত্ৰণ গোট, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত আৰক্ষী, জিলা অপৰাধ নথি-পত্ৰ ব্যুৰ’, আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ আৰু এখন মহিলা আৰক্ষী থানাও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="KCP">{{cite web |publisher=Kochi City Police |url=http://kochicitypolice.org/organizational-chart.htm |title=Organisational chart |access-date=22 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060824052900/http://www.kochicitypolice.org/organizational-chart.htm |archive-date=24 August 2006 }}</ref> কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থা চিবিআই (CBI)-ৰ এটা দুৰ্নীতি প্ৰতিৰোধী শাখায়ো এই চহৰখনৰপৰা কাম-কাজ চলায়। কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ বিভিন্ন গধুৰ উদ্যোগ, বিমানবন্দৰ আৰু সাগৰীয় বন্দৰ অঞ্চলৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে চিআইএছএফ (CISF)-ৰ তিনিটা স্কোয়াড্ৰন নিয়োজিত হৈ আছে। ইয়াত এখন ডাঙৰ বন্দৰ আছে। সেইবাবে ৰাষ্ট্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থা এনআইএ (NIA), ডিআৰআই (DRI) আৰু ভাৰতীয় শুল্ক বিভাগৰ (Customs) দৰে আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ কাৰ্যালয়ো ইয়াত আছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ (NCRB)-ৰ মতে, ২০০৯ চনৰ তুলনাত ২০১০ চনত কোচিত ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ (IPC) অধীনৰ অপৰাধৰ সংখ্যা ১৯৩.৭ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত সমগ্ৰ কেৰালাৰ অপৰাধৰ হাৰ ৪২৪.১ আছিল। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article2577288.ece | work=The Hindu | first=S. Anil | last=Radhakrishnan | title=Alarming crime rate in Kochi | date=28 October 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20111031190040/http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article2577288.ece | archive-date=31 October 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20111031190040/http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article2577288.ece | archivedate=31 October 2011 | access-date=25 July 2026 | deadurl=yes }}</ref> কিন্তু কেৱল কোচি চহৰতে এই অপৰাধৰ হাৰ আছিল ১,৮৯৭.৮। অৱশ্যে চহৰখনৰ আৰক্ষী আয়ুক্তই ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰ দিছিল। তেওঁৰ মতে হত্যা আৰু অপহৰণৰ দৰে ডাঙৰ অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত চহৰখনৰ অপৰাধৰ হাৰ বহুত কম আছিল। আনকি ই ৰাজ্যখনৰ আন চহৰবোৰতকৈও পিছত আছিল। <ref name="auto1">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-city-police-set-record-straight/article2582826.ece | work=[[The Hindu]] | title=Kochi city police 'set record straight' | date=30 October 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20140518140012/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-city-police-set-record-straight/article2582826.ece | archive-date=18 May 2014 }}</ref> ===ৰাজনীতি=== কোচি চহৰখন ভাৰতীয় সংসদৰ এৰ্নাকুলাম লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |title=Assembly Constituencies – Corresponding Districts and Parliamentary Constituencies |access-date=19 October 2008 |work=Kerala |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030085443/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |archive-date=30 October 2008 }}</ref> বৰ্তমান এই লোকসভা সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা নিৰ্বাচিত সাংসদগৰাকী হৈছে [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ হিবি ইডেন। <ref>{{cite web|url=https://prsindia.org/mptrack/17-lok-sabha/hibi-eden|title=PRS Legislative Research – Find Your MP|access-date=24 August 2022|url-status=live|archive-date=24 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824141253/https://prsindia.org/mptrack/17-lok-sabha/hibi-eden}}</ref> এৰ্নাকুলাম লোকসভা সমষ্টিয়ে কেৰালা বিধানসভালৈ সাতজন সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে। এই সাতজন সদস্য ক্ৰমে এৰ্নাকুলাম, কালামাছেৰী, কোচি, পাৰাভুৰ, থ্ৰীক্কাকৰা, ত্ৰিপুনিথুৰা আৰু ভাইপিন সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়। কোচি পৌৰ নিগমৰ এলেকাৰ ভিতৰত চহৰখনক কেৰালা বিধানসভাত কোচি আৰু এৰ্নাকুলাম বিধানসভা সমষ্টিয়ে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কোচি বিধানসভা সমষ্টিৰ বিধায়ক হৈছে কে. জে. মেক্সী (চিপিআই(এম)) আৰু এৰ্নাকুলাম সমষ্টিৰ বিধায়ক হৈছে টি. জে. বিনোদ (কংগ্ৰেছ)। <ref name=":0">{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |url=http://www.niyamasabha.org/codes/mla_5.htm |access-date=2025-12-25 |website=www.niyamasabha.org}}</ref> আনহাতে থ্ৰীক্কাকৰা আৰু ত্ৰিপুনিথুৰা বিধানসভা সমষ্টিয়ে কোচি চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা ঠাইবোৰ সাঙুৰি লয়। এই দুটা সমষ্টিৰ বিধায়ক হৈছে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ উমা থমাছ আৰু কে. বাবু। <ref name=":0" /> কোচিৰ ৰাজনীতিত কেৰালাৰ দুটা প্ৰধান মিত্ৰজোঁটে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি আহিছে। সেই দুটা হ’ল— বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) আৰু সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (UDF)। চহৰখনৰ স্থানীয় শাসন কোচি পৌৰ নিগমে পৰিচালনা কৰে। নিৰ্বাচনৰ ফলাফলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই পৌৰ নিগমৰ ক্ষমতা বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) আৰু সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (UDF)-ৰ মাজত সলনি হৈ থাকে। ২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছৰ নেতৃত্বাধীন ইউডিএফ (UDF) মিত্ৰজোঁটে কোচি পৌৰ নিগমৰ ৭৬খন আসনৰ ভিতৰত ৪৭খন আসনত জয়লাভ কৰে। এই জয়ৰ পিছত ভি. কে. মিনিমোল আৰু দীপক জয় ক্ৰমে মেয়ৰ আৰু ডেপুটী মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ইয়াৰ উপৰি শ্বাইনী মেথিউ নামৰ কাউন্সিলৰগৰাকী অৱশিষ্ট কাৰ্যকালৰ বাবে পৰৱৰ্তী মেয়ৰ হ’বলৈ সাজু হৈছে। <ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Kochi to have two Mayors and Deputy Mayors in five years; first term for VK Minimol and Deepak Joy |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1669408&u=kochi-to-have-two-mayors-and-deputy-mayors-in-five-years-first-term-for-vk-minimol-as-mayor-and-deepak-joy-as-deputy-mayor |access-date=2025-12-25 |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> == অৰ্থনীতি== কোচি চহৰখনক কেৰালাৰ আৰ্থিক<ref name="Financial Capital" /> আৰু বাণিজ্যিক<ref name="Commercial Capital" /> ৰাজধানী বুলি জনা যায়। ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বেংক 'ফেডাৰেল বেংক' কোচিৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল আলুভাত অৱস্থিত। ই দেশৰ এখন প্ৰধান অনলাইন বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ। অলপতে কোচিলৈ চেবি (SEBI)-ৰ এটা নতুন কাৰ্যালয়ো খোলা হৈছে। <ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-opens-office-in-kochi/article4763365.ece|title=SEBI opens office in Kochi|work=Business Line|date=29 May 2013 |access-date=5 April 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016092858/http://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-opens-office-in-kochi/article4763365.ece|archive-date=16 October 2015}}</ref> {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Greater Cochin Development Authority.JPG | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = বৃহত্তম কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ হ’ল চহৰখনৰ বিকাশৰ তদাৰক কৰা এক আইনী পৰিষদ | image2 = Cochin Port Trust.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = ১৯২৬ চনত স্থাপিত কোচিন পোৰ্ট ট্ৰাষ্টে কোচিন বন্দৰৰ কাম-কাজসমূহ পৰিচালনা কৰে | image3 = Veegaland full view.JPG | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = ৱাণ্ডাৰলা এমিউজমেণ্ট পাৰ্ক | image4 = Cityscape view from Kakkanad.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = কাক্কানাদ কোচিৰ এক প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ আৰু ই কোচিন বিশেষ অৰ্থনৈতিক মণ্ডল (SEZ), ইনফোপাৰ্ক আৰু স্মাৰ্ট চিটিৰ স্থান }} বিদ্যুতৰ উপলব্ধতা, বিশুদ্ধ খোৱা পানী, দীঘল উপকূলভাগ, কায়েল বা লুণীয়া পানীৰ হ্ৰদ আৰু সুন্দৰ বেংকিং ব্যৱস্থাই এই চহৰখনৰ ঔদ্যোগিক বিকাশ খৰতকীয়া কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি এটা ডাঙৰ বন্দৰ, কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্স-শ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, হাৰ্বাৰ টাৰ্মিনেল আৰু এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰৰ উপস্থিতিয়ে চহৰখন আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া জিলাখনৰ বিকাশত বহুখিনি সহায় কৰিছে।<ref name="Trade & Industry in Kochi" /> শেহতীয়া বছৰবোৰত চহৰখনত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বিনিয়োগ হৈছে। <ref name="Kochi shining">{{Cite news |author = George Joseph |url = http://www.rediff.com/money/2005/oct/06kochi.htm |title = Check out how Kochi is shining! |work = Rediff.com |date = 10 June 2005 |access-date = 6 January 2006 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060428020241/http://www.rediff.com/money/2005/oct/06kochi.htm |archive-date = 28 April 2006 }}</ref><ref name="Developing metro and quaint environs">{{Cite news |url = http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |title = Developing metro and quaint environs |work = [[Kerala Tourism Development Corporation]] |location = India |access-date = 24 July 2017 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20170709230040/https://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |archive-date = 9 July 2017 |archivedate = 22 October 2017 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20171022033715/http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |deadurl = yes }}</ref> এই বিনিয়োগে ইয়াক ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ মেট্ৰ’ চহৰসমূহৰ অন্যতম কৰি তুলিছে। কোচি মহানগৰী অঞ্চলৰপৰা অহা বিক্ৰী কৰৰ উপাৰ্জনে ৰাজ্যখনৰ ৰাজহ সংগ্ৰহত এক বুজন পৰিমাণৰ অৱদান আগবঢ়ায়। <ref name="Commercial Tax">{{Cite news |url = http://www.hindu.com/2009/02/26/stories/2009022653140300.htm |title = Rs. 620-crore rise in revenue collection in Ernakulam district |date = 20 January 2009 |access-date = 1 March 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20090228071148/http://www.hindu.com/2009/02/26/stories/2009022653140300.htm |archive-date = 28 February 2009 |work = [[The Hindu]] }}</ref><ref name="State Exchequer">{{Cite news |url = http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/government-starves-the-golden-goose/article4231544.ece |title = Government starves the golden goose |work = The Hindu |date = 23 December 2012 |access-date = 21 January 2013 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130126133351/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/government-starves-the-golden-goose/article4231544.ece |archive-date = 26 January 2013 }}</ref> {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Kochi LNG Terminal DSW.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = কোচি এলএনজি টাৰ্মিনেল | image2 = Kochi City-Vembanad Rail Bridge at Vallarpadam, is the longest rail bridge in India.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = ভেম্বনাদ ৰেল দলং হৈছে ভাৰতৰ দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম ৰেল দলং | image3 = Container terminal.JPG | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = ভাল্লাৰপাদম টাৰ্মিনেল, ভাৰতৰ প্ৰথমটো ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল। | image4 = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিনা হৈছে ভাৰতৰ একমাত্ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিনা | image5 = Carnival Info Park Phase - 4.jpg | width5 = 220 | alt5 = | caption5 = ইনফ’পাৰ্ক, কোচি }} এই জিলাখনে ৰাজ্যখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন বা জিডিপি (GDP)-ত ১৫.১ শতাংশ অৱদান আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web |url=https://www.nabard.org/demo/auth/writereaddata/tender/221016023907_Ernakulam_PLP%202016-17%20%20.split-and-merged.pdf |title=Ernakulam District: Executive Summary |access-date=19 December 2020 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416234253/https://www.nabard.org/demo/auth/writereaddata/tender/221016023907_Ernakulam_PLP%202016-17%20%20.split-and-merged.pdf |url-status=live }}</ref> নিৰ্মাণ আৰু উৎপাদন উদ্যোগসমূহে একেলগে জিলাখনৰ মুঠ জিডিপিৰ ৩৭ শতাংশ অৱদান দিয়ে। আনহাতে বাণিজ্য, পৰ্যটন আৰু আতিথ্য উদ্যোগে একেলগে আন ২০ শতাংশ অৱদান যোগায়। ইয়াত থকা মূল ব্যাৱসায়িক খণ্ডসমূহৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ, উৎপাদন, জাহাজ নিৰ্মাণ আৰু পৰিবহণ অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি সাগৰীয় খাদ্য আৰু মচলা ৰপ্তানি, ৰাসায়নিক উদ্যোগ, তথ্য প্ৰযুক্তি (IT), পৰ্যটন, স্বাস্থ্য সেৱা আৰু বেংকিং খণ্ডও গুৰুত্বপূৰ্ণ। বিশ্ব বেংক গোটৰদ্বাৰা ক’চি ভাৰতৰ সোতৰখন প্ৰধান ঔদ্যোগিক চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃত হৈছে। অৱশ্যে ২০০৯ চনৰ ব্যৱসায় আৰম্ভ আৰু পৰিচালনা কৰাৰ সহজতাৰ ৰেংকিঙত বাছনি কৰা ১৭খন ভাৰতীয় চহৰৰ ভিতৰত ক’চি দ্বিতীয় আটাইতকৈ কঠিন চহৰ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল। এই তালিকাত ই কেৱল [[কলকাতা]]ৰ ওপৰত ১৬ নম্বৰ স্থানত আছিল। <ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/~/media/FPDKM/Doing%20Business/Documents/Subnational-Reports/DB09-Sub-India.pdf |title=Doing Business in India 2009 |publisher=[[World Bank]] |access-date=8 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101019143135/http://www.doingbusiness.org/~/media/FPDKM/Doing%20Business/Documents/Subnational-Reports/DB09-Sub-India.pdf |archive-date=19 October 2010 }}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ অঞ্চলৰ দৰেই প্ৰবাসী ভাৰতীয় (NRI)সকলৰপৰা অহা ধনো ইয়াৰ উপাৰ্জনৰ এটা প্ৰধান উৎস। <ref name="NRI investments">{{Cite news |author=Director, Kerala Tourism |url=http://www.cbcglobelink.org/cbcglobelink/events/IndiaTourism05/Presentation/KT%20Investment%202005-London.ppt |archive-url=https://web.archive.org/web/20060617072209/http://www.cbcglobelink.org/cbcglobelink/events/IndiaTourism05/Presentation/KT%20Investment%202005-London.ppt |url-status=dead |archive-date=17 June 2006 |title=Kerala, Gods Own Country: Where Business Blooms |publisher=cbcglobelink.org |access-date=7 February 2006 |archivedate=23 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723081434/http://www.cbcglobelink.org/cbcglobelink/events/IndiaTourism05/Presentation/KT+Investment+2005-London.ppt |deadurl=yes }}</ref> চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা ১৩ কিলোমিটাৰ (৮.১ মাইল) উত্তৰত অৱস্থিত এলুৰ হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ঔদ্যোগিক অঞ্চল। ইয়াত ২৫০ তকৈও অধিক কাৰখানা আছে যিয়ে ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’ৰাসায়নিক সামগ্ৰী, কীটনাশক আৰু বিৰল ভূমি উপাদান উৎপাদন কৰে। লগতে ইয়াত ৰবৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, সাৰ, জিংক আৰু ক্ৰ’মিয়াম যৌগ আৰু চামৰাৰ সামগ্ৰীও প্ৰস্তুত কৰা হয়। <ref>{{cite web |publisher=[[Greenpeace]] |url=http://www.greenpeace.org/india/Global/india/report/2003/8/status-of-human-health-at-the.doc |title=Status of Human Health at the Eloor Industrial Belt, Kerala- India |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112160106/http://www.greenpeace.org/india/Global/india/report/2003/8/status-of-human-health-at-the.doc |archive-date=12 January 2018 }}</ref> কেৰালাৰ আটাইতকৈ পুৰণি সাৰ আৰু ৰাসায়নিক উদ্যোগসমূহৰ অন্যতম ‘ফাৰ্টিলাইজাৰ্ছ এণ্ড কেমিকেলছ ট্ৰাভাংকুৰ লিমিটেড’ (FACT) কোচিত অৱস্থিত। <ref name="History : Timelines of FACT">{{Cite news |author = Money Control |url = http://www.moneycontrol.com/company-facts/fertiliserschemicalstravancore/history/FCT |title = Fertilisers and Chemicals Travancore |publisher = Money Control |access-date = 2 October 2010 |url-status = live |archive-url = https://archive.today/20130129070114/http://www.moneycontrol.com/company-facts/fertiliserschemicalstravancore/history/FCT |archive-date = 29 January 2013 }}</ref> আম্বালামুগলত থকা বিপিচিএল (BPCL)-ৰ কোচি ৰিফাইনেৰী হৈছে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰাষ্ট্ৰীয় তেল শোধনাগাৰ। শক্তি আৰু ইন্ধনৰ প্ৰয়োজন পূৰাবলৈ প্ৰাকৃতিক গেছ আমদানি আৰু সংৰক্ষণ কৰাৰ বাবে পেট্ৰ’নেট ইণ্ডিয়াই এতিয়া কোচি এলএনজি টাৰ্মিনেলৰ কাম প্ৰায় সম্পূৰ্ণ কৰি তুলিছে।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/petronet-lng-kochi-terminals-operating-capacity-goes-up/article9707274.ece |title=Petronet LNG Kochi terminal's operating capacity goes up |newspaper=[[Business Line]] |date=18 May 2017 |access-date=18 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164153/https://www.thehindubusinessline.com/companies/petronet-lng-kochi-terminals-operating-capacity-goes-up/article9707274.ece |archive-date=3 March 2018 }}</ref> নাৰিকল উন্নয়ন ব’ৰ্ড, কয়াৰ ব’ৰ্ড আৰু মেৰিন প্ৰডাক্টছ এক্সপ’ৰ্ট ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি (MPEDA) ৰ দৰে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এই চহৰখনতে অৱস্থিত। চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰপৰা প্ৰায় ১৬.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত কালামাছেৰী অন্যতম প্ৰধান ঔদ্যোগিক অঞ্চল। ইয়াত FACT, HMT ৰ দৰে আগশাৰীৰ কাৰখানা আৰু KINFRA হাই-টেক পাৰ্কৰ দৰে আইটি/বায়’টেকন’লজী পাৰ্ক অৱস্থিত। কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় কালামাছেৰীত অৱস্থিত। ইৰিম্পানম ক’চিৰ আন এটা প্ৰধান ঔদ্যোগিক অঞ্চল। চিপোৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোড (SPAP ৰোড) এই ঠাইৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প’ৰেশ্যন, ভাৰত পেট্ৰ’লিয়াম আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰ’লিয়ামৰ দৰে ডাঙৰ তেল প্ৰতিষ্ঠানৰ প্লাণ্ট ইয়াত আছে। <ref>{{cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tanker-lorry-strike-at-irumpanam-ioc-plant-ends-english-news-1.1527637 |title=Tanker lorry strike at Irumpanam IOC plant ends |newspaper=[[Mathrubhumi]] |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111170032/http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tanker-lorry-strike-at-irumpanam-ioc-plant-ends-english-news-1.1527637 |archive-date=11 January 2018 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/05/01/drivers-strike-affects-lpg-supply-in-kerala-tuesday.html |title=LPG truck employees in Kerala call off scheduled strike |publisher=[[Malayala Manorama]] |access-date=11 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165340/http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/05/01/drivers-strike-affects-lpg-supply-in-kerala-tuesday.html |archive-date=11 January 2018 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/bpcl-to-set-up-lpg-pipeline-from-kochi-to-coimbatore/article4927296.ece |title=BPCL to set up LPG pipeline from Kochi to Coimbatore |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140321084217/http://www.thehindubusinessline.com/companies/bpcl-to-set-up-lpg-pipeline-from-kochi-to-coimbatore/article4927296.ece |archive-date=21 March 2014 }}</ref> কেৰালাৰ আন ঠাইৰ দৰেই পৰ্যটন উদ্যোগো স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ অন্যতম প্ৰধান চালিকা শক্তি। কোচি অৱস্থিত এৰ্নাকুলাম জিলাখন কেৰালালৈ অহা থলুৱা পৰ্যটকৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰথম স্থানত আছে।<ref name="Tourism Statistics" /> ইয়াৰ ফলত এই জিলাখনে চহৰখনৰ অৰ্থনীতিলৈ ডাঙৰ অৱদান আগবঢ়ায়। ফ’ৰ্ট কোচিৰ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ আৰু কেইবাটাও ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন, সংগ্ৰহালয় আদিয়ে পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ভেম্বনাদ হ্ৰদ আৰু কায়েল (backwaters) ৰ দৰে প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণে চহৰখনলৈ বৃহৎসংখ্যক পৰ্যটকক টানি আনে। কেইবাটাও আগশাৰীৰ আতিথ্য ব্ৰেণ্ডৰ উপস্থিতিয়ে থলুৱা লোকসকলৰ বাবে কৰ্মসংস্থাপনৰ এক প্ৰধান উৎস হৈ পৰিছে। কোচি বন্দৰ হৈছে এটা আগশাৰীৰ বন্দৰ য’ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰুজ জাহাজসমূহ নিয়মীয়াকৈ আহে। <ref name="Cochin Port Cruises">{{cite web|publisher=Cochin Port Trust |url=http://www.cochinport.com/cruise/index.html |title=Cochin Port Trust, the Cruise Destination |access-date=3 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417011338/http://www.cochinport.com/cruise/index.html |archive-date=17 April 2010 }}</ref> চহৰখনত দেশৰ প্ৰথমখন মেৰিনা সুবিধা ‘কোচি মেৰিনা’ আছে, <ref>{{cite news |url=http://www.business-standard.com/india/news/kochi-marina-set-to-start-operations/392303/ |title=Kochi marina set to start operations |newspaper=Business Standard|location=India |date=19 April 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708110543/http://www.business-standard.com/india/news/kochi-marina-set-to-start-operations/392303/ |archive-date=8 July 2011 |last1=Joseph |first1=George }}</ref> যিয়ে বৃহৎসংখ্যক নাও-পৰ্যটকক (yacht-totters) আকৰ্ষণ কৰে। ৰিয়েল এষ্টেট উদ্যোগো কোচিৰ অৰ্থনীতিলৈ বহুখিনি অৱদান আগবঢ়োৱা আন এটা উদ্যোগ। বহুতো ব্যৱসায়ীয়ে এই বজাৰত প্ৰৱেশ কৰি আৱাসিক গৃহ নিৰ্মাণ কৰিছে। কোচি হৈছে ভাৰতীয় নৌসেনাৰ প্ৰাথমিক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ‘দাক্ষিণাত্য নৌসেনা কমাণ্ড’ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়। কোচিন শ্বিপয়াৰ্ডেও চহৰখনৰ অৰ্থনীতিলৈ অৱদান যোগায়। </ref><ref name="CSL">{{cite web |publisher=Shipping Ministry of India |url=http://shipping.nic.in/shipwing2.htm |archive-url=https://archive.today/20050915045113/http://shipping.nic.in/shipwing2.htm |url-status=dead |archive-date=15 September 2005 |title=List of ship building centres in India |access-date=23 May 2006 }}</ref><ref name="nav">{{cite web |publisher=Bharat Rakshak |url=http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/SNC.html |title=Southern Naval Command |access-date=29 August 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825162539/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/SNC.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=25 August 2006 |archivedate=25 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060825162539/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/SNC.html |deadurl=yes }}</ref> থোপ্পুম্পাড়ীৰ মাছ ধৰা বন্দৰটো ৰাজ্যখনৰ এটা সৰু মাছ ধৰা বন্দৰ। ই স্থানীয় আৰু ৰপ্তানি বজাৰত মাছ যোগান ধৰে। কোচিৰ সকলো ঋতুৰে উপযোগী বন্দৰটোৰ সম্ভাৱনাক অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰুজ টাৰ্মিনেলো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |url = http://cochinport.gov.in/index.php?opt=cruisedestination |title = Cochin – The Leading Cruise Destination in India |work = [[Kochi Port|Cochin Port Trust]] |date = 30 June 2007 |access-date = 29 August 2007 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120114064025/http://www.cochinport.gov.in/index.php?opt=cruisedestination |archive-date = 14 January 2012 }}</ref> ৰপ্তানি আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কাৰ্যকলাপো চহৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানকাৰী। কোচিন বন্দৰে বৰ্তমান উইলিংডন দ্বীপৰ টাৰ্মিনেলত কণ্টেইনাৰ কাৰ্গোৰ ৰপ্তানি আৰু আমদানি পৰিচালনা কৰে। ভাল্লাৰপাদমৰপৰা পৰিচালিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল হৈছে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল। <ref name="Vallarpadam">{{cite news |url = http://www.hindu.com/2005/04/02/stories/2005040202321500.htm |title = Kochi terminal handed over to Dubai Ports International |date = 2 April 2005 |access-date = 23 May 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060518050522/http://www.hindu.com/2005/04/02/stories/2005040202321500.htm |archive-date = 18 May 2006 |work = [[The Hindu]] |archivedate = 6 April 2005 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050406123043/http://www.hindu.com/2005/04/02/stories/2005040202321500.htm |deadurl = yes }}</ref><ref name="Vallarpadam1">{{cite news |url = http://www.thehindubusinessline.com/2006/06/13/stories/2006061302240700.htm |title = Vallarpadam phase I by early 2009: DP World |work = The Hindu |date = 2 April 2005 |access-date = 23 May 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060630052532/http://www.thehindubusinessline.com/2006/06/13/stories/2006061302240700.htm |archive-date = 30 June 2006 }}</ref><ref name="ICTT Vallarpadam">{{cite news |url = http://www.thehindubusinessline.com/2008/10/27/stories/2008102750370600.htm |title = Vallarpadam ICTT: Set to make Kochi a key hub |work = Business Line |date = 27 October 2008 |access-date = 14 November 2008 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20081210182904/http://www.thehindubusinessline.com/2008/10/27/stories/2008102750370600.htm |archive-date = 10 December 2008 }}</ref><ref name="Logistic Hub">{{cite news|url=http://trbaalu.nic.in/minister/press/2005/Feb05/16_02.pdf |title=Statement by the Government of India |publisher=Press Information Bureau, Govt of India |date=27 October 2008 |access-date=14 November 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225121423/http://trbaalu.nic.in/minister/press/2005/Feb05/16_02.pdf |archive-date=25 February 2009 }}</ref> কোচিন পোৰ্ট ট্ৰাষ্টে পুথুভিপৰ ওচৰত এটা বৰ্হি-বন্দৰ (Outer Harbour) নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে। <ref>{{cite web|url=http://www.cochinport.com/tenders/Tender%20Document.pdf |title=Cochin Port Trust |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708171944/http://www.cochinport.com/tenders/Tender%20Document.pdf |archive-date=8 July 2011 }}</ref> ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ওপৰত কোচিৰ ঐতিহাসিক নিৰ্ভৰশীলতা আধুনিক সময়তো অব্যাহত আছে। এই চহৰখন মচলাৰ এক প্ৰধান ৰপ্তানিকাৰক দেশ আৰু ইয়াত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জালুক বিনিময় কেন্দ্ৰ (International Pepper Exchange) অৱস্থিত, য’ত জালুকৰ বিশ্বজুৰি ব্যৱসায় কৰা হয়। স্পাইচেছ ব’ৰ্ড অৱ ইণ্ডিয়া আৰু ৱৰ্ল্ড স্পাইচ অৰ্গেনাইজেশ্যনৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় কোচিত আছে। কোচিত আইটি (IT) আৰু আইটিইএছ (ITES) সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ গঢ়ি উঠিছে। সাগৰৰ তলেৰে যোৱা কেবলৰ জৰিয়তে সস্তা বেণ্ডৱিড্থৰ উপলব্ধতা আৰু ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰধান চহৰৰ তুলনাত কম পৰিচালনা ব্যয় ইয়াৰ বাবে লাভজনক হৈছে। চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত গঢ়ি উঠা ইনফোপাৰ্ক, কোচিন বিশেষ অৰ্থনৈতিক মণ্ডল (SEZ) আৰু কিংক্ৰা ৰপ্তানি প্ৰসাৰ ঔদ্যোগিক পাৰ্ককে ধৰি বিভিন্ন প্ৰযুক্তি আৰু ঔদ্যোগিক চৌহদ পৰিচালিত হৈ আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত কেইবাটাও নতুন ঔদ্যোগিক চৌহদ নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। কাক্কানাডৰ স্মাৰ্টচিটি অন্যতম প্ৰধান প্ৰকল্প। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindubusinessline.com/news/national/smartcity-kochi-inaugurated/article8264427.ece | work=The Hindu | title=SmartCity Kochi inaugurated | access-date=11 January 2018 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164153/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/smartcity-kochi-inaugurated/article8264427.ece | archive-date=3 March 2018 }}</ref> কালামাছেৰীৰ চাইবাৰ চিটি হৈছে ব্যক্তিগত খণ্ডত পৰিকল্পনা কৰা আন এখন একীকৃত আইটি টাউনশ্বিপ সেজ (SEZ)। <ref>{{cite news|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/hdil-says-it-will-not-exit-cybercity-project-in-kochi/article4788645.ece|title=HDIL says it will not exit Cybercity project in Kochi|access-date=11 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920082549/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/hdil-says-it-will-not-exit-cybercity-project-in-kochi/article4788645.ece|archive-date=20 September 2013}}</ref> ==যাতায়াত== {{Panorama |image = File:Vyttila Mobility Hub BNC.jpg |height = 230 |alt = A panoramic view of Vyttila Mobility Hub |caption = {{center| বিহংগম দৃষ্টিত ভাইটিলা মবিলিটি হাবৰ বিস্তৃত দৃশ্য। }} }} ===বিমান পৰিবহণ=== কোচিত [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] (CIAL) অৱস্থিত। এই বিমান বন্দৰটো কোচি চহৰৰপৰা প্ৰায় ২৮ কিলোমিটাৰ (১৭ মাইল) উত্তৰে নেদুম্বাছেৰীত অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দুয়ো ধৰণৰ বিমান চলাচল কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=80&linkId=80 |title=The Official Website of Cochin International Airport |publisher=Cochin-airport.in |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326160159/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=80&linkId=80 |archive-date=26 March 2010 |archivedate=26 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160159/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=80&linkId=80 |deadurl=yes }}</ref> কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ পুঁজি অবিহনে নিৰ্মাণ কৰা ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ। <ref name="Cochin International Airport">{{cite web|publisher=Cochin International Airport |url=http://www.cochin-airport.com/html/0100fram.htm |title=A novel venture in the history of Indian Aviation |access-date=23 May 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060523081313/http://www.cochin-airport.com/html/0100fram.htm |archive-date=23 May 2006 }}</ref> বহনক্ষম শক্তি ব্যৱহাৰৰ ব্যাৱসায়িক দূৰদৰ্শিতাৰ বাবে এই বিমান বন্দৰটোক ২০১৮ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ‘চেম্পিয়নছ অব্ দি আৰ্থ’ বঁটা প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite news |title=Cochin International Airport Ltd receives UN's environment prize |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/Sep/28/cochin-international-airport-ltd-receives-uns-environment-prize-1878064.html |newspaper=The New Indian Express |date=27 September 2018 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=PM Modi, Cochin Airport win UN's 'Champions of the Earth' award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-macron-awarded-champions-of-the-earth-award-by-the-un/articleshow/65971220.cms |newspaper=The Times of India |date=26 September 2018 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="auto4">{{cite web |title=World's first solar-run airport in Kochi |url=https://ibef.org/news/worlds-first-solarrun-airport-in-kochi |website=India Brand Equity Foundation |date=17 August 2015 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="auto3">{{cite web |title=About Us |url=https://www.cial.aero/About-Us |website=Cochin International Airport Limited |date=31 December 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৫ চনতে কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ শক্তি চালিত বিমান বন্দৰ হৈ পৰিছিল। <ref name="auto4"/><ref name="auto3"/> কোচিন বিমান বন্দৰৰপৰা [[মধ্য প্ৰাচ্য]], [[মালয়েছিয়া]], [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[ছিংগাপুৰ]]ৰ দৰে জনপ্ৰিয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্থানলৈ পোনপটীয়া বিমানৰ সুবিধা আছে। ইয়াৰ উপৰি [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ দৰে পৰ্যটনস্থলী আৰু ভাৰতৰ বেছিভাগ প্ৰধান চহৰলৈও ইয়াৰপৰা পোনপটীয়া বিমান চলে। ৮,৪০,০০০ বৰ্গ ফুট (৭৮,০০০ বৰ্গ মিটাৰ) টাৰ্মিনেল এলেকা আৰু ২২০০ জন যাত্ৰী (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ঘৰুৱা) ধাৰণ ক্ষমতা থকা ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ব্যস্ত বিমান বন্দৰ। <ref name="CIAL Info">{{cite web| publisher=Airports Authority of India| url=http://www.aai.aero/allAirports/cochin_TI.jsp| title=CIAL Technical Information| access-date=13 October 2010| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110720142555/http://www.aai.aero/allAirports/cochin_TI.jsp| archive-date=20 July 2011}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাত্ৰী যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত ই ভাৰতৰ ভিতৰতে পঞ্চম স্থানত আছে। সমগ্ৰ যাতায়াতৰ হিচাপত ই দেশৰ সপ্তম ব্যস্ত বিমান বন্দৰ। <ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jan/07/cial-to-enhance-solar-power-generation-1747253.html|title=CIAL to enhance solar power generation|newspaper=[[The New Indian Express]]|access-date=19 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119175554/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jan/07/cial-to-enhance-solar-power-generation-1747253.html|archive-date=19 January 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/cial-hopeful-of-crossing-the-1-crore-passenger-milestone/articleshow/61625091.cms|title=Cial hopeful of crossing the 1-crore passenger milestone|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=19 January 2018|archive-date=29 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529050801/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/cial-hopeful-of-crossing-the-1-crore-passenger-milestone/articleshow/61625091.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Staff |first=T. N. M. |date=2024-11-28 |title=Bengaluru airport becomes India's third-busiest for international traffic |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/bengaluru-airport-becomes-indias-third-busiest-for-international-traffic |access-date=2025-03-25 |website=The News Minute |language=en}}</ref> {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Cochin International Airport Limited.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ দেশৰ ভিতৰতে অন্যতম আটাইতকৈ ব্যস্ত বিমান বন্দৰ আৰু ই বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ শক্তি চালিত বিমান বন্দৰ | image2 = Double Decker Bus Kochi.JPG | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = চহৰখনত কৰ্তব্যৰত কেএছআৰটিচি (KSRTC)-ৰ এখন দুমহলীয়া বাছ | image3 = | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = এৰ্নাকুলাম জংচন দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম আটাইতকৈ ব্যস্ত ৰেলৱে ষ্টেচন | image4 = Kochi Metro train at Palarivattom, Aug 2017.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = কোচি মেট্ৰ’ ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ কম সময়ত সম্পূৰ্ণ হোৱা মেট্ৰ’ প্ৰকল্প | image5 = Ernakulam Boat Jetty Entrance.JPG | width5 = 220 | alt5 = | caption5 = এৰ্নাকুলাম ফেৰী ঘাট চহৰখনৰ অন্যতম প্ৰধান ফেৰী ঘাট | image6 = Ernakulam ferry service.jpg | width6 = 220 | alt6 = | caption6 = কোচিৰ বেকৱাটাৰ বা কায়েলত চলাচল কৰা ফেৰী সেৱাৰ এখন নাও | image7 = KWM Boat.jpg | width7 = 220 | alt7 = | caption7 = কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ’ই চহৰখনৰ বাবে এখন ফেৰী ব্যৱস্থা পৰিচালনা কৰে }} ===পথ পৰিবহণ=== কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে কোচি চহৰখন ইয়াৰ চুবুৰীয়া চহৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে সংযোজিত হৈ আছে। ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ব্যৱস্থাৰ উত্তৰ-দক্ষিণ কৰিডৰৰ এটা অন্যতম সংযোগস্থল।<ref>{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| title=NS&EW Corridor Map| access-date=11 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191352/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| archive-date=4 March 2016| archivedate=27 July 2011| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727123029/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/chain_NS.asp| title=NS&EW Corridor Chainage Chart| access-date=11 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170701140723/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| archive-date=1 July 2017| archivedate=20 August 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820143051/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে কোচিৰ পথ আন্তঃগাঁথনিয়ে বৰ্ধিত যান-বাহনৰ চাহিদা পূৰণ কৰিব পৰা নাই। <ref>{{cite news| newspaper=[[The New Indian Express]]| url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/20/kochi-metro-extension-decongests-traffic-brings--much-needed-breather-to-city-roads-1678222.html| title=Kochi Metro extension decongests traffic, brings much-needed breather to city roads| access-date=19 January 2018| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20180119235050/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/20/kochi-metro-extension-decongests-traffic-brings--much-needed-breather-to-city-roads-1678222.html| archive-date=19 January 2018}}</ref> সেইবাবে যান-জঁট এই চহৰখনৰ এটা ডাঙৰ সমস্যা। কোচি চহৰখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66), ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৫৪৪ (NH 544), ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬A (NH 966A) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬B (NH 966B)-ৰ সৈতে জড়িত। <ref name="Golden Quadrilateral">{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| title=NS&EW Corridor Map| access-date=24 January 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727123029/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| archive-date=27 July 2011| archivedate=27 July 2011| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727123029/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| deadurl=yes}}</ref><ref name="NSEW Chainage">{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/chain_NS.asp| title=NS&EW Corridor Chainage Chart| access-date=24 January 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20100820143051/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| archive-date=20 August 2010| archivedate=20 August 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820143051/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| deadurl=yes}}</ref><ref name="Four-laned NH47C">{{Cite news| url=http://www.hindu.com/2011/02/11/stories/2011021155350500.htm| title=A mammoth task achieved| access-date=22 March 2011| date=11 February 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121109013852/http://www.hindu.com/2011/02/11/stories/2011021155350500.htm| archive-date=9 November 2012| work=[[The Hindu]]}}</ref> কেইবাটাও ৰাজ্যিক ঘাইপথেও কোচিক কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১৫ (SH 15) অৰ্থাৎ এট্টুমানুৰ-এৰ্নাকুলাম পথে চহৰখনক কট্টায়ম, পালা, কুমিলী, চাংগনাচেৰী আৰু পাথানামথিট্টা আদি ঠাইৰ সৈতে সংযোগ কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248 |title=State Highways in Kerala |access-date=17 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248 |archive-date=1 December 2010 |archivedate=1 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248 |deadurl=yes }}</ref> ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৪১ (SH 41) অৰ্থাৎ পালাৰিভাট্টম-থেক্কাডী পথে জিলাখনৰ পূব প্ৰান্তলৈ যোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে। ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৩ (SH 63) অৰ্থাৎ ভাইপীন পল্লীপুৰম পথ আৰু ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৬ (SH 66) অৰ্থাৎ আলাপ্পুঝা-থোপ্পুম্পাড়ী পথ হৈছে উপকূলীয় পথ। এই পথকেইটাই ব্যাকৱাটাৰ (কায়েল) আৰু সাগৰৰ মাজৰ ঠেক ভূমিভাগক সংযোগ কৰে। মহাত্মা গান্ধী পথ (MG Road) আৰু সহোদৰন আয়াপ্পন পথ হৈছে এই চহৰখনৰ মূল ধমনীসদৃশ প্ৰধান পথ। এই পথ দুটা ক্ৰমে ১৯২৫ আৰু ১৯৬২ চনত এৰ্নাকুলামত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পথ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে আৰু আনটো পথ উপকূলৰ উলম্বভাৱে গৈছে। এই দুয়োটা পথতে প্ৰস্তাৱিত মেট্ৰ’ ৰেল সংযোগৰ ব্যৱস্থা আছে। চিপোৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোড (Seaport-Airport Road) হৈছে আন এটা প্ৰধান পথ। এই পথে কোচিন সাগৰীয় বন্দৰক কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কাক্কানাদত থকা ইনফোপাৰ্ক এক্সপ্ৰেছৱে’খন চিপোৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোডৰ সৈতে সংযোজিত হৈ ইনফোপাৰ্কলৈকে বিস্তৃত হৈছে। চহৰখনৰ অন্যান্য প্ৰধান পথসমূহৰ ভিতৰত চিট্টুৰ পথ, বেনাৰ্জী পথ, শ্বনমুঘম পথ, কোচি বাইপাছ, কালুৰ-কাডাভান্ত্ৰা পথ আৰু পাৰ্ক এভিনিউ আদি অন্যতম। কোচি চহৰৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে এটা নতুন ৰিং ৰোডৰ (Ring Road) প্ৰস্তাৱ দিছে। বৰ্তমান NATPAC-ৰদ্বাৰা ইয়াৰ বাবে এটা প্ৰকল্প অধ্যয়ন চলাই থকা হৈছে। <ref>{{cite web |url=http://www.mydreamhouse.in/ring-roads-kochi-city |title=Ring roads for Kochi city |publisher=MyDreamHouse.in |date=17 February 2012 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426000744/http://www.mydreamhouse.in/ring-roads-kochi-city |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426000744/http://www.mydreamhouse.in/ring-roads-kochi-city |deadurl=yes }}</ref> ===ৰাজহুৱা পৰিবহণ=== ====পথ পৰিবহণ==== চহৰখনৰ ভিতৰত ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বাছ ব্যৱস্থা। ৰাজ্য চৰকাৰে ‘থিৰুকোচি’ সেৱাৰ জৰিয়তেও চহৰখনত বাছ চলায়। এৰ্নাকুলাম টাউন, এৰ্নাকুলাম জেটি আৰু কালুৰত থকা ব্যক্তিগত বাছ টাৰ্মিনেল হৈছে চহৰখনৰ প্ৰধান বাছ আস্থান। ভাইটিলাত ‘দ্য মোবিলিটি হাব’ নামৰ এটা একীকৃত পৰিবহণ টাৰ্মিনেলৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে। এই টাৰ্মিনেলটোৱে চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰপৰা আঁতৰত দূৰণিবটৰ বাছ সেৱাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে। লগতে ই বাছ, মেট্ৰ’ আৰু ফেৰীৰ দৰে বিভিন্ন ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাক একেলগ কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.vyttilamobilityhub.com |title=Vyttila Mobility Hub |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302091308/http://www.vyttilamobilityhub.com/ |archive-date=2 March 2011 |access-date=3 March 2018 }}</ref> JNNURM চহৰ পৰিবহণ উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ অধীনত নতুন প্ৰজন্মৰ শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰিত (AC) নিম্ন- মজিয়াৰ আৰু নন-এচি অৰ্ধ-নিম্ন-মজিয়াৰ বাছ লাভ কৰা দেশৰ কেইখনমান চহৰৰ ভিতৰত কোচি অন্যতম। KSRTC আৰু ব্যক্তিগত বাছে নেদুম্বাছেৰী, পেৰুম্বাভুৰ, আলুভা, মুভাট্টুপুঝা, কোথামংগলাম, চেৰ্থালা আৰু পুচাক্কালৰ দৰে কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহলৈ নিয়মীয়াকৈ চলাচল কৰে। চহৰখনত দিনটোৰ যিকোনো সময়তে ভাড়াৰ বাবে টেক্সি আৰু অটো ৰিক্সা উপলব্ধ। কেৰালাৰ বেছিভাগ অঞ্চলৰ দৰেই যান-বাহন বৃদ্ধিৰ তুলনাত পথ আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়ন নোহোৱাটো কোচিৰ বাবে এটা ডাঙৰ সমস্যা। <ref name="Traffic">{{cite web|publisher=Kochi Municipal Corporation |url=http://www.corporationofcochin.net/urban_kb/Traffic%20&%20Transportation.pdf |title=Kochi Municipal Corporation – Urban Knowledge Base |access-date=25 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125004643/http://www.corporationofcochin.net/urban_kb/Traffic%20%26%20Transportation.pdf |archive-date=25 January 2011 }}</ref> ===ৰেল পৰিবহণ=== চহৰখনত চাৰিটা প্ৰধান ৰেলৱে ষ্টেচন আছে। সেইকেইটা হৈছে এৰ্নাকুলাম জংচন, এৰ্নাকুলাম টাউন (স্থানীয়ভাৱে ক্ৰমে দক্ষিণ আৰু উত্তৰ ৰেলৱে ষ্টেচন নামেৰে জনাজাত), আলুভা আৰু ত্ৰিপুনিথুৰা। ইয়াৰ উপৰি ইডাপল্লী আৰু কালামাছেৰী নামৰ দুটা সৰু ষ্টেচনো আছে। কোচি বন্দৰৰ দক্ষিণ অংশলৈ ৰেল সংযোগ সুনিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াত ‘কোচিন হাৰ্বাৰ টাৰ্মিনাছ’ আছে। চহৰখনৰ উপনগৰীয় ৰেল নেটৱৰ্কৰ বাবে বৰ্তমান এই টাৰ্মিনাছটোৰ নৱীকৰণৰ কাম চলি আছে। কোচিৰ মূল ৰেল পৰিবহণ ব্যৱস্থাটো ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ দাক্ষিণাত্য ৰেল মণ্ডলৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ই তিৰুৱনন্তপুৰম ৰেল ডিভিজনৰ অধীনত পৰে। দক্ষিণ ষ্টেচনটো দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ ব্যস্ত ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰপৰা দৈনিক ১২৮ তাতকৈও অধিক ৰেল চলাচল কৰে। <ref>{{cite web| url=http://indiarailinfo.com/arrivals/52| title=Ernakulam Junction (South)/ERS Railway Station – Today's Train Arrival Timings – All Trains – India Rail Info – Database of Indian Railways Trains & Stations| publisher=India Rail Info| date=19 June 2010| access-date=14 October 2010| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20110713025143/http://indiarailinfo.com/arrivals/52| archive-date=13 July 2011}}</ref> চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত উত্তৰ ষ্টেচনটোৱে প্ৰধানকৈ দূৰণিবটৰ ৰেলসমূহ পৰিচালনা কৰে। যিবোৰ ৰেলে দক্ষিণ ষ্টেচন স্পৰ্শ নকৰে, সেইবোৰ এই ষ্টেচনেৰে পাৰ হৈ যায়। লগতে ই বহুতো ৰেলৰ বাবে এটা অতিৰিক্ত আস্থান (ষ্টপেজ)। উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ পিছফালে ‘এৰ্নাকুলাম টাৰ্মিনাছ’ (ষ্টেচন ক’ড° ERG) নামৰ এটা ঐতিহাসিক ৰেলৱে ষ্টেচনো আছে। মহাত্মা গান্ধী আৰু ব্ৰিটিছ ভাইচৰয়ৰ দৰে মহান ব্যক্তিসকলে এই পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনেৰেই কোচিনলৈ আহিছিল। এৰ্নাকুলাম টাৰ্মিনাছ আছিল চহৰখনৰ প্ৰথমটো ৰেলৱে ষ্টেচন। কিন্তু ১৯৬০ চনৰ আৰম্ভণিতে ইয়াক পৰিত্যাগ কৰিব লগা হৈছিল। বৰ্তমান এই ষ্টেচনটো দাক্ষিণাত্য ৰেলৱেৰ মালবাহী ডিপো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>{{cite web |url=http://www.irfca.org/gallery/Trips/south/csr-erg/ |title=Cochin State Railways |publisher=Irfca.org |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120143755/http://www.irfca.org/gallery/Trips/south/csr-erg/ |archive-date=20 January 2012 }}</ref> ===মেট্ৰ’=== কোচি মেট্ৰ’ কোচি চহৰৰ বাবে এক দ্ৰুত পৰিবহণ ব্যৱস্থা। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে চহৰখন আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মহানগৰ অঞ্চলৰ যান-জঁট বহুখিনি হ্ৰাস কৰা। <ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030761160300.htm/ |title=More funds for metro rail; sanction yet to be granted |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805025944/http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030761160300.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=5 August 2011 }}</ref> এই মেট্ৰ’ ব্যৱস্থাটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰথম পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য ২০১৩ চনৰ জুন মাহত আৰম্ভ হৈছিল। আলুভাৰপৰা পালাৰিভাট্টমলৈকে ১১টা ষ্টেচনযুক্ত ১৩.৪ কিলোমিটাৰ (৮.৩ মাইল) অংশ ২০১৭ চনৰ ১৭ জুনত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে যাত্ৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰে। আলুভাৰপৰা ত্ৰিপুনিথুৰালৈকে ২৫টা ষ্টেচনযুক্ত ২৮.১২৫ কিলোমিটাৰ (১৭.৪৭৬ মাইল) দৈৰ্ঘ্যৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ কাম ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত সম্পূৰ্ণ হয়।<ref name = deadline>{{cite web|title=PM Modi to inaugurate Kochi Metro on June 17|url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pm-modi-to-inaugurate-kochi-metro-on-june-17-1.1976455|website=mathrubhumi.com|date=30 May 2017 |publisher=Mathrubhumi|access-date=30 May 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kochi Metro Phase 1 Now Complete, PM Modi Inaugurates Thripunithura Terminal Station |url=https://www.timesnownews.com/city/kochi/kochi-metro-phase-1-now-complete-pm-modi-inaugurates-thripunithura-terminal-station-article-108256793 |access-date=2024-03-09 |website=[[Times Now]] |date=6 March 2024 |language=en-US}}</ref> এই কামত প্ৰায় ৫১.৮১ বিলিয়ন টকা ব্যয় হৈছিল। জেএলএন ষ্টেডিয়ামৰপৰা ইনফোপাৰ্ক-কাক্কানাদলৈকে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কামক 'পিংক লাইন' বুলি জনা যায়। এই লাইনটো ২০২৬ চনৰ ভিতৰত কাৰ্যক্ষম হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। <ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=മാധ്യമം |title=കൊച്ചി മെട്രോ കാക്കനാട്ടേക്ക്; നിർമാണം ഡിസംബറിൽ ആരംഭിക്കും |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kochi-metro-to-kakanad-construction-will-begin-in-december-1198555 |access-date=10 September 2023 |website=Madhyamam |date=2 September 2023 |language=en}}</ref> ===জল পৰিবহণ=== ভাৰতৰ প্ৰধান সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত কোচি অন্যতম। ই ভাৰত মহাসাগৰৰ আটাইতকৈ সুৰক্ষিত বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত অন‍্যতম। <ref name="Trade Logistics – India Seaports">{{cite web| publisher=National Informatics Centre| url=http://www.indiainbusiness.nic.in/trade-india/ports.htm| archive-url=https://web.archive.org/web/20061215061719/http://www.indiainbusiness.nic.in/trade-india/ports.htm| archive-date=15 December 2006| title=Trade with India—major ports in India| access-date=23 May 2006}}</ref> 'কোচিন পোৰ্ট ট্ৰাষ্ট' নামৰ এক স্বায়ত্ত্বশাসিত সংস্থাই এই বন্দৰটো পৰিচালনা কৰে। ইয়াত জাহাজত ইন্ধন ভৰোৱা, মালবাহী তথা যাত্ৰীবাহী জাহাজ চম্ভালা আৰু সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ সুন্দৰ সুবিধা আছে। এই বন্দৰটো তিনিটা দ্বীপৰ এক সমষ্টি। ইয়াৰে এটা দ্বীপ মানৱ-নিৰ্মিত।<ref name=Madan>{{cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/177 177]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}</ref> এই বন্দৰৰপৰা কলম্বো আৰু লাক্ষাদ্বীপলৈ যাত্ৰীবাহী জাহাজ চলাচল কৰে। 'কেৰালা শ্বিপিং এণ্ড ইনলেণ্ড নেভিগেশ্যন কৰ্প’ৰেশ্যন', ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ আৰু ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানে চহৰখনৰ বিভিন্ন ফেৰী ঘাটৰপৰা নাও সেৱা পৰিচালনা কৰে। দ্বীপসমূহৰ মাজত বাহন আৰু যাত্ৰী কঢ়িয়াবলৈ এৰ্নাকুলাম আৰু ভাইপীন তথা ভাইপীন আৰু ফ’ৰ্ট কোচিৰ মাজত ফেৰী চলে। অৱশ্যে কোচিৰ দ্বীপসমূহক সংযোগ কৰা 'গোশ্ৰী দলং' নিৰ্মাণ হোৱাৰ পিছত ফেৰী পৰিবহণৰ প্ৰয়োজনীয়তা কিছু কমি গৈছে। ইয়াত থকা প্ৰধান ফেৰী ঘাটসমূহ হৈছে পাৰ্ক এভিনিউৰ ওচৰৰ এৰ্নাকুলাম মেইন বোট জেটি, বেনাৰ্জী পথৰ হাইকোৰ্ট জেটি, উইলিংডন দ্বীপৰ এম্বাৰকেশ্যন জেটি আৰু ফ’ৰ্ট কোচি জেটি। <ref>{{cite news| newspaper=[[The Hindu]]| url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulamwest-kochi-circular-ferry-services-from-tomorrow/article5032933.ece| title=Ernakulam-West Kochi circular ferry services from tomorrow| access-date=12 January 2018| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20180112215256/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulamwest-kochi-circular-ferry-services-from-tomorrow/article5032933.ece| archive-date=12 January 2018}}</ref> ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ’ প্ৰকল্প লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমখন চহৰ হৈ পৰে। কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ’ হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৱাটাৰ মেট্ৰ’ প্ৰকল্প। এছিয়াৰ ভিতৰতে ই এনেধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ একীকৃত জল পৰিবহণ ব্যৱস্থা। এই ব্যৱস্থাই ১৫টা পথৰ এক নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে কোচিৰ ১০টা দ্বীপক সংযোগ কৰিছে। এই পথসমূহ ৭৬ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত আৰু ইয়াত ৩৮টা ফেৰী ঘাট আছে। ==জনগাঁথনি== {{Bar box|float=right|title=কোচি চহৰৰ ধৰ্মসমূহ (২০১১)|titlebar=#Fcd666|left1=ধৰ্ম|right1=শতাংশ|bars={{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|43.78}}{{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|dodgerblue|38.12}}{{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|17.56}}{{bar percent|অন্যান্য|grey|0.54}}}} প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৭১৩৯ জন লোকেৰে কোচি কেৰালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব থকা চহৰ। [[File:Kochi Santa Cruz A.jpg|thumb|left|220px|ফ’ৰ্ট কোচিত থকা চাণ্টা ক্ৰুজ বেচিলিকা হৈছে ভাৰতৰ ৩৫খন বেচিলিকাৰ ভিতৰত অন্যতম। ]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি কোচি মহানগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ২১,১৭,৯৯০ জন। ইয়াত মহিলা আৰু পুৰুষৰ অনুপাত হৈছে ১০২৮:১০০০। এই হাৰ সৰ্বভাৰতীয় গড় অনুপাত ৯৩৩:১০০০ তকৈ বহুত বেছি। কোচিৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৭.৫ শতাংশ। পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ মাত্ৰ ১.১ শতাংশ কম। সমগ্ৰ ভাৰততে এনে লিংগ পাৰ্থক্যৰ হাৰ আটাইতকৈ কম। [[File:Kerala jain temple.jpg|thumb|220px|মাট্টানচেৰীত থকা ধৰ্মনাথ জৈন মন্দিৰ চহৰখনৰ আন এক আকৰ্ষণ। ]] কোচিৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহ হৈছে হিন্দু ধৰ্ম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম আৰু ইছলাম ধৰ্ম। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত জৈন ধৰ্ম, ইহুদী ধৰ্ম, শিখ ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লোকো আছে। যদিও চহৰখনৰ ৪৪ শতাংশ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ বৃহৎ অনুসৰণকাৰীয়ে (৩৮ শতাংশ) কোচিক ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম বৃহৎ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা থকা চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে। <ref name="Census GIS Household">{{cite web|title=Census of India, 2011, Religion PCA|url=https://censusindia.gov.in/2011census/Religion_pca/RL-3200.xlsx|access-date=20 September 2020|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214130048/http://www.censusindia.gov.in/2011census/Religion_pca/RL-3200.xlsx|url-status=live}}</ref> চহৰখনৰ বেছিভাগ বাসিন্দাই মালয়ালী লোক। অৱশ্যে ইয়াত তামিল, গুজৰাটী, ইহুদী, এংলো-ইণ্ডিয়ান, শিখ আৰু কোংকণীকে ধৰি উল্লেখনীয় জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ো বাস কৰে। যোগাযোগৰ মূল ভাষা হৈছে মালয়ালম। <ref name="Jain Temple turns 100, Kerala">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/lf/2004/11/25/stories/2004112501310200.htm|title=Jain Temple turns 100|access-date=1 March 2011|date=25 November 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629042907/http://www.hindu.com/lf/2004/11/25/stories/2004112501310200.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=29 June 2011}}</ref><ref name="Kochi Sikh Community">{{cite news|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/03/stories/2002060300240100.htm|title=The Punjabi part of Kochi|access-date=3 June 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20020615232412/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/03/stories/2002060300240100.htm|archive-date=15 June 2002|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020615232412/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/03/stories/2002060300240100.htm|archivedate=15 June 2002|deadurl=yes}}</ref> প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ বাবেও [[মালয়ালম ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে বহুসংখ্যক স্কুলে ইংৰাজী মাধ্যমৰ শিক্ষাও প্ৰদান কৰে। উচ্চ শিক্ষা আৰু ব্যাৱসায়িক ক্ষেত্ৰত ইংৰাজী ভাষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়। ইয়াত তামিল আৰু [[হিন্দী ভাষা]] সকলোৱে বুজি পায়, যদিও মুখেৰে বৰকৈ নকয়। উন্নয়নশীল বিশ্বৰ অন্যান্য দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰসমূহৰ দৰেই কোচিও ডাঙৰ নগৰীকৰণৰ সমস্যাত ভুগিছে। ঘৰৰ মূল্য আৰু উপলব্ধতা, নগৰীয়া পৰিয়ালৰ ভিৰ আৰু পৰিয়ালৰ উপাৰ্জনৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ ভিতৰত কোচি দশম স্থানত আছিল। <ref>{{cite web |url=http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |title=Liveability Index 2011, The Best Cities in India |publisher=IFC |date=12 December 2011 |access-date=11 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰোৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত পঞ্জীয়নভুক্ত অপৰাধৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত এই চহৰখনে চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰিছে। <ref>{{cite web|url=http://ncrb.nic.in/cii2008/Statistics2008.pdf |title=TABLE-1.6 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628215223/http://ncrb.nic.in/cii2008/Statistics2008.pdf |archive-date=28 June 2011 }}</ref><ref name="Crime Statistics">{{cite web|url=http://ncrb.nic.in/CII-2009-NEW/cii-2009/Chapter%202.pdf |title=IPC crime rate in Mega Cities: Table Table-2 (A), page-44 |access-date=9 March 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628215631/http://ncrb.nic.in/CII-2009-NEW/cii-2009/Chapter%202.pdf |archive-date=28 June 2011 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.metrovaartha.com/2010/03/29032404/CRIME-LIST-KOCHI-20100329.html |title=Crime rate high in Kochi |publisher=Metrovaartha.com |date=29 March 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714080836/http://www.metrovaartha.com/2010/03/29032404/CRIME-LIST-KOCHI-20100329.html |archive-date=14 July 2011 |archivedate=14 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714080836/http://www.metrovaartha.com/2010/03/29032404/CRIME-LIST-KOCHI-20100329.html |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনত চহৰখনত ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ১৮১.৪ ৰ বিপৰীতে গড় অপৰাধৰ হাৰ আছিল ৬৪৬.৩। কিন্তু কোচি চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্তই পিছত স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে এই বৈষম্যৰ কাৰণ আছিল কোচিত সৰু সৰু অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত গোচৰ ৰুজু হোৱাৰ হাৰ ভাৰতৰ অন্যান্য চহৰতকৈ বেছি আছিল। ৰাজ্যিক অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (SCRB) ৰ প্ৰতিৱেদনেও এই কথা সমৰ্থন কৰে। কাৰণ এই প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৰালা ৰাজ্যৰ ভিতৰত কোচি চহৰতে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে আটাইতকৈ কম অপৰাধ সংঘটিত হয়। <ref name="SCRB">{{cite news |url = http://archive.asianage.com/kochi/kochi-safest-kerala-women-168 |title = Kochi is safest in Kerala for women |work = AsianAge |date = 9 October 2012 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20170218143649/http://archive.asianage.com/kochi/kochi-safest-kerala-women-168 |archive-date = 18 February 2017 |archivedate = 18 February 2017 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170218143649/http://archive.asianage.com/kochi/kochi-safest-kerala-women-168 |deadurl = yes }}</ref> ইনষ্টিটিউট অৱ কম্পিটিটিভনেছৰ ২০১১ চনৰ জীৱন-ধাৰণৰ মানদণ্ডৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কোচি ৰাজ্যৰ ভিতৰত প্ৰথম আৰু দেশৰ ভিতৰত ষষ্ঠ স্থানত আছে। <ref name="Liveability">{{cite web |publisher=CII/Institute of Competitiveness |url=http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |title=Liveability Index 2011, The Best Cities In India |access-date=11 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনত নীলচেন কোম্পানীৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন আটাইতকৈ চহকী চহৰৰ তালিকাত কোচি সপ্তম স্থানত আছিল। <ref name="Affluent Cities">{{cite web|publisher=Nielsen Company|url=http://in.nielsen.com/news/20090902.shtml|title=Top 10 affluent Indian cities ranked|access-date=4 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714181633/http://in.nielsen.com/news/20090902.shtml|archive-date=14 July 2011|archivedate=14 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714181633/http://in.nielsen.com/news/20090902.shtml|deadurl=yes}}</ref> চহৰসমূহৰ বাবে কৰা স্বচ্ছ ভাৰত ৰেংকিঙত কোচি ভাৰতৰ চতুৰ্থ আটাইতকৈ পৰিষ্কাৰ চহৰ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ অভিলাষী 'স্মাৰ্ট চিটি মিছন'ৰ অধীনত স্মাৰ্ট চিটি হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ বাছনি কৰা এশখন ভাৰতীয় চহৰৰ ভিতৰত কোচিও অন্যতম আছিল। <ref>{{cite web|url=http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|title=Only 98 cities instead of 100 announced: All questions answered about the smart cities project |publisher=Firstpost|date=28 August 2015 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170119003746/http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|archive-date=19 January 2017}}</ref> ==সংস্কৃতি== {{Panorama | image = File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg | height = 230 | alt = Marine Drive, Kochi | caption = {{center|মেৰিন ড্ৰাইভ, কোচি}} }} কেইবা শতিকা ধৰি ধাৰাবাহিকভাৱে হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত এই চহৰখনৰ জনসংখ্যা কেৰালাৰ সকলো প্ৰান্তৰ আৰু সমগ্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ মানুহৰ এক সংমিশ্ৰণ হৈ পৰিছে। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ বৃহৎ উপস্থিতিয়ে ইয়াৰ সৰ্বভাৰতীয় স্বৰূপটোক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। <ref name="Kochi's 'mini-India' NDTV">{{cite news | author=T S Sudhir | url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&slug=%27Mini-India%27+votes+for+better+Kerala&id=87395&callid=1&category=National | title=Kochi's 'mini-India' | publisher=NDTV | date=29 April 2006 | access-date=23 May 2006 | archive-date=13 September 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230913152446/https://www.ndtv.com/news | url-status=live }}</ref> {{multiple image| align = right| direction = vertical| image1 = Musical-walkway.jpg| alt1 =| caption1 = খোজকাঢ়ি যোৱা লোকসকলে কোচিৰ সাগৰৰ পাৰৰ ফুৰা পথ মেৰিন ড্ৰাইভেৰে খোজকাঢ়িব পাৰে| image2 = Nethaji Nagar, Edappally, Ernakulam, Kerala 682024, India - panoramio.jpg| alt2 =| caption2 =লুলু মল ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ শ্বপিং মল| image3 = Kettuvallam Bridge DSW.jpg| alt3 =| caption3 = মেৰিন ড্ৰাইভত কেট্টুভেল্লাম দলং| image4 = Forum Kochi Exterior.jpg| caption4 =বিগংগম দৃষ্টিত কোচিৰ ফ’ৰাম মলৰ দৃশ্য}} কোচিত মালয়ালী, কোংকণী <ref name="Konkani Library, Kochi">{{cite web|publisher=University of Chicago|url=https://coral.uchicago.edu:8443/display/lasa/Kerala+Konkani+Akademi+Library+(Kochi,+India)|title=Konkani Akademi Library|access-date=1 March 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725102924/https://coral.uchicago.edu:8443/display/lasa/Kerala+Konkani+Akademi+Library+(Kochi,+India)|archive-date=25 July 2011|archivedate=25 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725102924/https://coral.uchicago.edu:8443/display/lasa/Kerala+Konkani+Akademi+Library+(Kochi,+India)|deadurl=yes}}</ref><ref name="Konkanis in Kochi">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2009/08/13/stories/2009081351590100.htm|title=Konkanis in Kochi|access-date=1 March 2011|date=13 August 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629043045/http://www.hindu.com/mp/2009/08/13/stories/2009081351590100.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=29 June 2011}}</ref>, গুজৰাটী <ref name="Jain Temple turns 100, Kerala" />, বঙালী <ref name="Bengali Community, Kochi">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/10/19/stories/2007101961831100.htm|title=Bengalis celebrate Durga Puja|access-date=1 March 2011|date=19 October 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629043058/http://www.hindu.com/2007/10/19/stories/2007101961831100.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=29 June 2011}}</ref>, মাৰাঠী <ref>{{Cite news|work=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/From-the-land-of-Marathas/article14469004.ece|title=From the land of Marathas|access-date=19 January 2018|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801025724/https://www.thehindu.com/features/metroplus/From-the-land-of-Marathas/article14469004.ece|url-status=live}}</ref>, পঞ্জাবী <ref name="Kochi Sikh Community" /><ref name="Sikh Community in Kochi">{{cite news |last=Rajagopal |first=Shyama |date=25 July 2008 |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Sikhs-love-peace-loving-Kochi/article15265943.ece|title=Sikhs love peace-loving Kochi |access-date=1 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214003551/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Sikhs-love-peace-loving-Kochi/article15265943.ece |archive-date=14 December 2020 |url-status=live}}</ref>, তামিল, কানাড়া, বিহাৰী, এংলো ইণ্ডিয়ান আৰু কেইটামান ইহুদী পৰিয়ালকে ধৰি এক বৈচিত্ৰ্যমজ়, বহুসাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ সমাজ আছে। এই চহৰখনত এসময়ত 'মালাবাৰ য়াহুদান' অৰ্থাৎ বৰ্তমান 'কোচিন ইহুদী' নামেৰে জনাজাত এটা ডাঙৰ ইহুদী সম্প্ৰদায় আছিল। তেওঁলোকে কোচিৰ ব্যৱসায় আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। কোচি আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চল যেনে চেন্নামংগলাম, পৰাভুৰ বা মালা আদিত তেওঁলোকৰ কেইবাটাও সৰ্বধৰ্ম উপাসনাগৃহ আছিল। <ref name="Jerusalem centre for Public Affairs">{{cite web |publisher = Jerusalem Centre for public affairs |work = An Interview with Nathan Katz |url = http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm |title = The Jews, Israel, and India |access-date = 17 May 2006 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm |archive-date = 5 September 2006 |archivedate = 5 September 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm |deadurl = yes }}</ref> ১৮৭৬ চনত কেৰালাত গঠিত হোৱা চিৰিয়ান অৰ্থডক্স অৰ্থাৎ জাকোবাইট চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান চাৰ্চৰ সাতটা ধৰ্মপ্ৰান্তৰ ভিতৰত কোচি অন্যতম আছিল। ইয়াৰ বিচপৰ আসনখন কাৰিঙ্গাচিৰাৰ চেইণ্ট জৰ্জ কেথেড্ৰেলত অৱস্থিত। লগতে জাকোবাইটসকলৰ সিংহসন গীৰ্জাৰ বিচপৰ আসনখন চহৰখনৰ মেৰীছ কেথেড্ৰেল ইলামকুলামত আছে। কেৰালাৰ ভেৰাপোলী ধৰ্মপ্ৰদেশৰ ৰোমান কেথলিক কেথেড্ৰেল আৰু কোচি ধৰ্মপ্ৰান্তৰ কাৰ্যালয় চহৰখনতে অৱস্থিত। চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ২২খন পূব কেথলিক গীৰ্জাৰ অন্যতম 'চাইৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা'ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এৰ্নাকুলামত আছে। খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় উপাসনাৰ প্ৰধান স্থানসমূহৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলামৰ চেইণ্ট মেৰীছ চাইৰো-মালাবাৰ কেথলিক কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, এৰ্নাকুলামৰ চেইণ্ট ফ্ৰান্সিল আছিছি ৰোমান কেথলিক কেথেড্ৰেল, ভাল্লাৰপাদম-এৰ্নাকুলামৰ বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম, ফ’ৰ্ট কোচিৰ চাণ্টা ক্ৰুজ বেচিলিকা ৰোমান কেথলিক কেথেড্ৰেল, কালুৰৰ চেইণ্ট এণ্টনী শ্ৰাইন আৰু ইডাপল্লীৰ চেইণ্ট জৰ্জ ফোৰেন গীৰ্জা অন্যতম। চহৰখনৰ বহু-জনগোষ্ঠীয় গাঁথনিৰ বাবে কোচিয়ে উত্তৰ ভাৰতীয় হিন্দু উৎসৱ [[হোলী]]ৰ লগতে কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]]ও উদ্‌যাপন কৰে। খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে [[বৰদিন]], ইষ্টাৰ, ঈদ-উল-ফিতৰ আৰু মিলাদ-উন-নবীও ইয়াত পালন কৰা হয়। ডিচেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ১০ দিনত ফ’ৰ্ট কোচিত 'কোচিন কাৰ্নিভাল' নামৰ এক আনন্দময় উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। <ref>{{cite news |title=Cochin celebration and carnival 2016 |url=http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-events/cochin-carnival-1.33994 |work=[[Mathrubhumi]] |access-date=12 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102014857/http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-events/cochin-carnival-1.33994 |archive-date=2 January 2018 |archivedate=2 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102014857/http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-events/cochin-carnival-1.33994 |deadurl=yes }}</ref> কোচিত বহুতো শ্বপিং মল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ফ’ৰাম মল, ওবেৰন মল, চেণ্টাৰ স্কোৱাৰ মল আৰু লুলু মল অন্যতম। সৰ্বমুঠ ১৭ একৰ লিজত দিব পৰা এলেকাৰে লুলু মল হৈছে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ শ্বপিং মলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <ref name="nielargest">{{cite news|title=Biggest shopping mall in India opens in Kochi|url=http://newindianexpress.com/business/news/article1496045.ece|newspaper=The New Indian Express|date=10 March 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524163220/http://newindianexpress.com/business/news/article1496045.ece|archive-date=24 May 2013|access-date=26 July 2026|archivedate=24 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130524163220/http://newindianexpress.com/business/news/article1496045.ece|deadurl=yes}}</ref><ref name="thlargest">{{cite news|title=India's biggest shopping mall opens in Kochi|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/indias-biggest-shopping-mall-opens-in-kochi/article4496042.ece|newspaper=The Hindu|date=11 March 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130516014736/http://www.thehindu.com/todays-paper/indias-biggest-shopping-mall-opens-in-kochi/article4496042.ece|archive-date=16 May 2013}}</ref><ref name="dclargest">{{cite news |title=Kochi boasts of Asia's largest shopping mall |url=http://www.deccanchronicle.com/130310/news-current-affairs/article/kochi-boasts-asia%E2%80%99s-largest-shopping-mall |newspaper=Deccan Chronicle |date=10 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525093655/http://www.deccanchronicle.com/130310/news-current-affairs/article/kochi-boasts-asia%E2%80%99s-largest-shopping-mall |archive-date=25 May 2013 |access-date=26 July 2026 |archivedate=25 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525093655/http://www.deccanchronicle.com/130310/news-current-affairs/article/kochi-boasts-asia%E2%80%99s-largest-shopping-mall |deadurl=yes }}</ref> কোচিত কেৰালা ৰাজ্যৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি পাঁচ তাৰকাযুক্ত হোটেল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ক্ৰাউন প্লাজা <ref>{{cite web| url=https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/kochi/cokch/hoteldetail| title=Crowne Plaza Kochi| publisher=[[InterContinental Hotels Group]]| access-date=12 January 2018| archive-date=13 January 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093137/https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/kochi/cokch/hoteldetail| url-status=live| archivedate=13 January 2018| archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093137/https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/kochi/cokch/hoteldetail| deadurl=yes}}</ref>, মেৰিয়ট ইণ্টাৰনেশ্যনেল <ref>{{cite web| url=http://www.marriott.com/hotels/travel/cokmc-kochi-marriott-hotel| title=Kochi Marriott Hotel| publisher=[[Marriott International]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170630022245/http://www.marriott.com/hotels/travel/cokmc-kochi-marriott-hotel/| archive-date=30 June 2017| access-date=12 January 2018}}</ref>, গ্ৰ্যাণ্ড হায়াট <ref>{{cite web| url=https://www.hyatt.com/en-US/hotel/india/grand-hyatt-kochi-bolgatty/cokgh| title=Grand Hyatt Kochi Bolgatty| publisher=[[Hyatt]]| access-date=29 October 2020| archive-date=27 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201027132055/https://www.hyatt.com/en-US/hotel/india/grand-hyatt-kochi-bolgatty/cokgh| url-status=live| archivedate=27 October 2020| archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027132055/https://www.hyatt.com/en-US/hotel/india/grand-hyatt-kochi-bolgatty/cokgh| deadurl=yes}}</ref>, শ্বেৰাটন, লে মেৰিডিয়ান <ref>{{cite web| url=https://www.marriott.com/hotels/travel/cokmd-le-meridien-kochi/| title=Le Méridien Kochi| publisher=[[Marriott International]]| access-date=29 October 2020| archive-date=29 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201029165258/https://www.marriott.com/hotels/travel/cokmd-le-meridien-kochi/| url-status=live}}</ref>, ৰেডিছন ব্লু <ref>{{cite web| url=https://www.radissonblu.com/en/hotel-kochi| title=Radisson Blu Kochi| publisher=[[Radisson Blu]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093039/https://www.radissonblu.com/en/hotel-kochi| archive-date=13 January 2018| access-date=12 January 2018}}</ref>, হলিডে ইন <ref>{{cite web| url=https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/us/en/cochin/coker/hoteldetail| title=Welcome to Holiday Inn Cochin| publisher=[[InterContinental Hotels Group]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093059/https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/us/en/cochin/coker/hoteldetail| archive-date=13 January 2018| access-date=12 January 2018| archivedate=13 January 2018| archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093059/https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/us/en/cochin/coker/hoteldetail| deadurl=yes}}</ref>, ৰামাডা <ref>{{cite web| url=https://www.wyndhamhotels.com/ramada/cochin-india/ramada-resort-cochin/overview| title=Ramada Resort Cochin| publisher=[[Wyndham Worldwide]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20171104193230/https://www.wyndhamhotels.com/ramada/cochin-india/ramada-resort-cochin/overview| archive-date=4 November 2017| access-date=12 January 2018}}</ref>, ইবিছ <ref>{{cite web| url=http://www.ibis.com/gb/hotel-7928-ibis-kochi-city-centre-/index.shtml| title=ibis Kochi City Centre| publisher=[[Ibis (hotel)|Ibis]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093128/http://www.ibis.com/gb/hotel-7928-ibis-kochi-city-centre-/index.shtml| archive-date=13 January 2018| access-date=12 January 2018}}</ref> আৰু তাজ মালাবাৰ আদিৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্ৰেণ্ড অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web| url=https://www.tajhotels.com/en-in/taj/taj-malabar-cochin/| title=Taj Malabar Resort & Spa, Cochin| publisher=[[Taj Hotels Resorts and Palaces]]| access-date=29 October 2020| archive-date=30 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201030163435/https://www.tajhotels.com/en-in/taj/taj-malabar-cochin/| url-status=live}}</ref> কোচি মালয়ালম সাহিত্যৰ কেইবাজনো আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ বাসস্থান আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চাংগামপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই <ref>{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|title=Changampuzha Krishna Pillai – Biography|website=keralasahityaakademi.org|access-date=15 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619124229/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|archive-date=19 June 2017}}</ref>, কেশৰী বালকৃষ্ণ পিল্লাই<ref>{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|title=Changampuzha Krishna Pillai – Biography|website=keralasahityaakademi.org|access-date=15 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619124229/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|archive-date=19 June 2017}}</ref>, [[জি শঙ্কৰ কুৰুপ]] <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-house-for-a-poet/article7089536.ece|title=A house for a poet|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115185909/http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-house-for-a-poet/article7089536.ece|archive-date=15 January 2018}}</ref> আৰু [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] অন্যতম। <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/one-for-the-road/article5839510.ece|title=One for the road|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328103553/http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/one-for-the-road/article5839510.ece|archive-date=28 March 2014}}</ref> সহোদৰন আয়াপ্পন <ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-making-of-a-brotherhood-4697780/|title=The Making of a Brotherhood: An anti-caste communal feast in Kerala and its relevance in current culture wars|newspaper=[[The Indian Express]]|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116004227/http://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-making-of-a-brotherhood-4697780/|archive-date=16 January 2018}}</ref> আৰু পণ্ডিত কৰুপ্পনৰ দৰে বিশিষ্ট সমাজ সংস্কাৰকসকলৰ ঘৰো কোচিত আছিল। <ref>{{cite book|last=Sadasivan|first=S N|title=A Social History of India|year=2000|publisher=A P H Publishing Corporation|location=New Delhi|page=551|url=https://books.google.com/books?id=Be3PCvzf-BYC&q=pandit+karuppan&pg=PA532|isbn=9788176481700|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227045417/https://books.google.com/books?id=Be3PCvzf-BYC#v=onepage&q=pandit%20karuppan&f=false|archive-date=27 December 2016}}</ref> 'কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থমেলা' হৈছে চহৰখনত প্ৰতিবছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এটা বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান। ==স্বাস্থ্যসেৱা== [[File:Aster Medcity Hospital Entrance.jpg|thumb|right|220px| এষ্টাৰ মেডিচিটি, দেশৰ অন্যতম বৃহত্তম চিকিৎসালয়]] উন্নত তৃতীয়ক আৰু চতুৰ্থক পৰ্যায়ৰ চিকিৎসা সুবিধাৰে সমৃদ্ধ কোচিত ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ স্বাস্থ্যসেৱা উপলব্ধ। উন্নত চিকিৎসাৰ বাবে সমগ্ৰ কেৰালাৰ লোকসকলৰ বাবে ই এক প্ৰধান থলি। <ref>{{cite news |author = Sudha Nambudiri |url = http://newindianexpress.com/cities/kochi/article383139.ece |title = Kochi, the new medical hub |date = 19 April 2011 |access-date = 19 March 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130526153004/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article383139.ece |archive-date = 26 May 2013 |archivedate = 26 May 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130526153004/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article383139.ece |deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.news18.com/news/india/kochi-set-to-be-hub-of-plush-hospitals-404036.html |title = Kochi set to be hub of plush hospitals |work = [[News 18]] |date = 26 September 2011 |access-date = 12 January 2018 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20180112160348/http://www.news18.com/news/india/kochi-set-to-be-hub-of-plush-hospitals-404036.html |archive-date = 12 January 2018 }}</ref> শেহতীয়া সময়ছোৱাত এই চহৰখনে তুলনামূলকভাৱে কম খৰচতে উন্নত চিকিৎসা বিচাৰি অহা ভাৰত, মধ্য প্ৰাচ্য, [[আফ্ৰিকা]], [[ইউৰোপ]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বহু ৰোগীক আকৰ্ষণ কৰিছে। কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল কোচি চহৰতে সফল হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণ কৰা হৈছে। <ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2004/12/21/stories/2004122115190300.htm | title=Gift of life | date=21 December 2004 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20121108184759/http://www.hindu.com/2004/12/21/stories/2004122115190300.htm | archive-date=8 November 2012 | work=[[The Hindu]] | access-date=26 July 2026 | archivedate=8 November 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108184759/http://www.hindu.com/2004/12/21/stories/2004122115190300.htm | deadurl=yes }}</ref> অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ এণ্ড ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ, ছানৰাইজ হাস্পতাল, স্পেচিয়েলিষ্ট হাস্পতাল, মেডিকেল ট্ৰাষ্ট হাস্পতাল, পিভিএছ মেম’ৰিয়েল হাস্পতাল, ৰেনাই মেডিসিটি, লেকশ্ব’ৰ হাস্পতাল, লিছি হাস্পতাল, এষ্টাৰ মেডিচিটি <ref>{{cite web|url=http://www.astermedcity.com|title=Top Angioplasty Surgery Hospital in Kerala, India, Coronary Artery Bypass Surgery Asia|access-date=5 April 2015|archive-date=17 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317080601/http://astermedcity.com/|url-status=live}}</ref> আৰু ৰাজগিৰি ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ হৈছে কোচিৰ উন্নত স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠান।<ref>{{cite web|url=http://www.medicaltrusthospital.com|title=Medical Trust Hospital|access-date=5 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324032703/http://www.medicaltrusthospital.com/|archive-date=24 March 2015}}</ref> চহৰখনৰ আন আন প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলাম মেডিকেল চেণ্টাৰ, কিমছ হাস্পতাল, গৌতম হাস্পতাল, লুৰ্ডছ হাস্পতাল আৰু শৰাফ হাস্পতাল অন্যতম। ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰতিষ্ঠিত বন্ধ্যাত্ব নিবাৰণ বা সন্তানহীনতা চিকিৎসা কেন্দ্ৰ যেনে বিজয়া হাস্পতাল, ব’ৰ্ন হল ক্লিনিক <ref>{{cite web|url=http://www.bournhall-clinic.in/|title=Best IVF, Surrogacy and Infertility treatment clinic in India|work=Bourn hall IVF clinic|access-date=5 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315023605/http://www.bournhall-clinic.in/|archive-date=15 March 2015|archivedate=15 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315023605/http://www.bournhall-clinic.in/|deadurl=yes}}</ref> আৰু চিমৰ (CIMAR) কোচিত অৱস্থিত। চৰকাৰী খণ্ডৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলাম সাধাৰণ চিকিৎসালয় আৰু এৰ্নাকুলাম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় কোচিৰ উল্লেখযোগ্য চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান। ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ঘৰুৱা প্ৰশমনমূলক সেৱা (Palliative Care) আগবঢ়াবলৈ জিলাখনত 'আৰিকে' নামৰ এক ঘৰুৱা শুশ্ৰূষা কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হয়। এই সেৱাৰ অধীনত প্ৰশমনমূলক শুশ্ৰূষাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱা নাৰ্ছসকলে ৰোগীৰ ঘৰলৈ গৈ সেৱা আগবঢ়ায়। সাধাৰণ চিকিৎসালয়ৰ ঘৰুৱা প্ৰশমনমূলক সেৱা আঁচনিৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা লোকসকলে এই সুবিধা লাভ কৰে। <ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/home-palliative-day-care-service-launched/article28872337.ece|title=Home palliative day care service launched|work=[[The Hindu]]|date=7 August 2019|access-date=9 August 2019|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728193435/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/home-palliative-day-care-service-launched/article28872337.ece|url-status=live}}</ref> ==শিক্ষা== {{multiple image| align = right| direction = vertical| image1 = Maharajas College, Ernakulam.jpg| width1 = 220| alt1 =| caption1 = ১৮৭৫ চনত স্থাপিত মহাৰাজজ কলেজ ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি মহাবিদ্যালয়| image2 = Mec aryabhatta.jpg| width2 = 220| alt2 =| caption2 = মডেল ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজৰ মূল ভৱনটো ভাৰতৰ প্ৰথমটো উপগ্ৰহ ‘আৰ্যভট্ট’ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল| image3 = Administrative Block, Cusat.jpg| width3 = 220| alt3 =| caption3 = কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় দেশৰ অন্যতম শীৰ্ষস্থানীয় শিক্ষানুষ্ঠান| image4 = Rajagiri college of social science.jpg| width4 = 220| alt4 =| caption4 = কালামাছেৰীত অৱস্থিত ৰাজগিৰি কলেজ অৱ ছচিয়েল ছায়েন্সেছ}} ===মাধ্যমিক শিক্ষা=== সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ গাঁথনি মূলতঃ একেই। ইয়াত চৰকাৰী মালিকানাধীন বিদ্যালয় আৰু চৰকাৰী সাহায্য প্ৰাপ্ত বিদ্যালয় আছে। এই বিদ্যালয়সমূহ কেৰালা ৰাজ্যিক শিক্ষা বোৰ্ডৰ সৈতে জড়িত। ব্যক্তিগত সংস্থা বা ব্যক্তিৰ মালিকানাধীন বেছিভাগ বিদ্যালয় [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা বোৰ্ড]] (CBSE) ৰ সৈতে জড়িত। <ref>{{cite web |publisher=[[National Informatics Centre]] |url=http://ernakulam.nic.in/cbsekv.htm |title=CBSE Schools in Ernakulam District |access-date=15 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704125639/http://ernakulam.nic.in/cbsekv.htm |archive-date=4 July 2017 }}</ref> ইণ্ডিয়ান চাৰ্টিফিকেট অৱ চেকেণ্ডাৰী এডুকেশ্যন (ICSE) ৰ সৈতে জড়িতও কিছুমান বিদ্যালয় আছে। <ref>{{cite news |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/good-show-by-kochi-schools-in-icse-exams/article3444966.ece |title=Good show by Kochi schools in ICSE exams |access-date=15 January 2018 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801061754/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/good-show-by-kochi-schools-in-icse-exams/article3444966.ece |url-status=live }}</ref> ৰাজ্যিক শিক্ষা বোৰ্ডে মালয়ালম আৰু ইংৰাজী দুয়োটা মাধ্যমতে শিক্ষা প্ৰদান কৰে। আনহাতে অন্যান্য বোৰ্ডসমূহে কেৱল ইংৰাজী মাধ্যমহে আগবঢ়ায়। আইবি (IB) আৰু আইজিচিএছই (IGCSE) ৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পাঠ্যক্ৰম অনুসৰণ কৰা কেইখনমান বিদ্যালয়ো ইয়াত আছে। <ref>{{cite news |newspaper=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-parents-opt-for-home-schools-for-their-children/articleshow/62262561.cms |title=Kerala parents opt for home-schools for their children |access-date=15 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115192103/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-parents-opt-for-home-schools-for-their-children/articleshow/62262561.cms |archive-date=15 January 2018 }}</ref> চহৰ আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত কেৰালা ৰাজ্যিক শিক্ষা বোৰ্ডৰ অধীনত ৩৪খন চৰকাৰী বিদ্যালয়, ৬৭খন ব্যক্তিগত সাহায্য প্ৰাপ্ত বিদ্যালয় আৰু ৩১খন সাহায্যহীন বিদ্যালয় আছে। <ref name="List of Schools">{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |access-date=24 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archive-date=27 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ৬২খন চিবিএছই (CBSE) বিদ্যালয়, ২খন আইজিচিএছই (IGCSE) আৰু ৯খন আইচিএছই (ICSE) বিদ্যালয় আছে। <ref name="CBSE Schools">{{cite web|publisher=Central Board of Secondary Education|url=http://cbse.nic.in/|title=Central Board of Secondary Education|access-date=24 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101122131931/http://www.cbse.nic.in/|archive-date=22 November 2010}}</ref><ref name="ICSE Schools">{{cite web|publisher=Council for the Indian School Certificate Examinations |url=http://www.cisce.org/LocateSchool.jsp |title=Locate Affiliated Schools |access-date=23 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417190534/http://cisce.org/LocateSchool.jsp |archive-date=17 April 2011 }}</ref> চৰকাৰী খণ্ডৰ উল্লেখযোগ্য বিদ্যালয়সমূহ হৈছে শ্ৰী ৰাম বৰ্মা হাইস্কুল, ইডাপল্লী হাইস্কুল, চৰকাৰী স্কুল-কোচি আৰু চৰকাৰী বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, এৰ্নাকুলাম। কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, চিন্ময় মিছন আৰু ভাৰতীয় বিদ্যা ভৱনে চহৰৰ সীমাৰ ভিতৰত আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলত কেইবাখনো অৰ্ধ-ব্যক্তিগত বিদ্যালয় পৰিচালনা কৰে। ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু ধৰ্মীয় ট্ৰাষ্টৰ মালিকানাধীন কেইবাখনো বিশেষভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত ব্যক্তিগত বিদ্যালয় (সাহায্য প্ৰাপ্ত আৰু সাহায্যহীন দুয়োবিধ) ইয়াত আছে। ইয়াৰ ভিতৰত চেইণ্ট এলবাৰ্টছ এইচএছএছ, এৰ্নাকুলাম, চেইণ্ট টেৰেছাছ চিজিএইচএছএছ, চেইণ্ট মেৰীছ চিজিএইচএছএছ এৰ্নাকুলাম, চেইণ্ট এণ্টনীছ চিজিএইচএছএছ, মডেল টেকনিকেল হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল, কালুৰ, দ্য ডেল্টা ষ্টাডী, ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল, কেম্পিয়ন স্কুল, আছিছি বিদ্যানিকেতন, কোচিন ৰিফাইনেৰীজ স্কুল, গ্ৰেগৰিয়ান পাব্লিক স্কুল, গ্ৰীটছ পাব্লিক স্কুল, টক-এইচ পাব্লিক স্কুল, নেভি চিলড্ৰেন স্কুল, গ্লোবেল পাব্লিক স্কুল, চয়েছ স্কুল, বিদ্যোদয় স্কুল, মাৰ থমা পাব্লিক স্কুল, নৱ নিৰ্মাণ পাব্লিক স্কুল, চেইণ্ট পলছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল স্কুল, কালামাছেৰী আৰু দ্য চাৰ্টাৰ স্কুল কোচি অন্যতম। <ref>{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |access-date=24 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archive-date=27 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 |deadurl=yes }}</ref> ===উচ্চ শিক্ষা=== কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (CUSAT) চহৰখনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয়। কোচিত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা বেছিভাগ মহাবিদ্যালয় মহাত্মা গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয় অথবা তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত। উইলিংডন দ্বীপত ইণ্ডিয়ান মেৰিটাইম ইউনিভাৰ্চিটিৰ এটা চৌহদ আছে। কালাডীত থকা শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয় হৈছে উপকণ্ঠ অঞ্চলত অৱস্থিত এখন গৱেষণাভিত্তিক বিশ্ববিদ্যালয়। অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত চেণ্ট্ৰেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফিচাৰীজ নটিকেল এণ্ড ইঞ্জিনিয়াৰিং ট্ৰেনিং, নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এডভান্সড লিগেল ষ্টাডিজ, নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ওচেন’গ্ৰাফী আৰু চেণ্ট্ৰেল মেৰিন ফিচাৰীজ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট অন্যতম। <ref>{{cite web |url=http://www.nio.org/index/option/com_subcategory/task/show/title/NIO%20at%20a%20Glance/tid/1/sid/117/thid/118 |title=NIO at a Glance |publisher=[[National Institute of Oceanography, India|National Institute of Oceanography]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819073812/http://www.nio.org/index/option/com_subcategory/task/show/title/NIO%20at%20a%20Glance/tid/1/sid/117/thid/118 |archive-date=19 August 2017 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nuals.ac.in/Who-are-we.aspx |title=NUALS – An Overview |publisher=[[National University of Advanced Legal Studies]] |access-date=12 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907084851/http://nuals.ac.in/Who-are-we.aspx |archive-date=7 September 2017 |archivedate=7 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170907084851/http://nuals.ac.in/Who-are-we.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cmfri.org.in/about-us |title=About Us |publisher=[[Central Marine Fisheries Research Institute]] |access-date=12 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093204/http://www.cmfri.org.in/about-us |archive-date=13 January 2018 }}</ref> এই অঞ্চলৰ কিছুমান আগশাৰীৰ বিজনেছ স্কুল বা বি-স্কুল কোচিত আছে। ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট কোঝিকোড়ে (IIMK) কোচিৰ ইনফোপাৰ্কৰ অতুল্য ভৱনত ইয়াৰ প্ৰথমটো উপ-চৌহদ স্থাপন কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/economy/article3512160.ece?ref=wl_industry-and-economy |title=IIM-K Satellite campus in Kochi |work=Business Line |access-date=12 November 2012 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913152449/https://www.thehindubusinessline.com/economy/ |url-status=live }}</ref> কোচিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ (SMS) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকে পুৰণি ব্যৱস্থাপনামূলক শিক্ষানুষ্ঠান। এছচিএমএছ কোচিন দেশৰ অন্যতম উদীয়মান বি-স্কুল। <ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/news/education/article3981367.ece |title=Award for SCMS-Cochin |work=Business Line |access-date=12 November 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024115132/http://www.thehindubusinessline.com/news/education/article3981367.ece |archive-date=24 October 2012 }}</ref> আন এখন প্ৰধান বি-স্কুল এক্সআইএমই (XIME)-এ কোচিত এটা নতুন চৌহদ মুকলি কৰিছে। <ref>{{cite web |url=http://www.mbauniverse.com/article/id/6188/ |title=XIME Bangalore to inaugurate Kochi campus in November 2012 |publisher=Mbauniverse.com |date=4 September 2012 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008092127/http://www.mbauniverse.com/article/id/6188 |archive-date=8 October 2012 }}</ref> অন্যান্য আগশাৰীৰ ব্যৱস্থাপনামূলক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ৰাজগিৰি চেণ্টাৰ ফৰ বিজনেছ ষ্টাডিজ, কোচি বিজনেছ স্কুল, অমৃতা স্কুল অৱ বিজনেছ, এলবাৰ্টিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট আৰু টক-এইচ বি স্কুল অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰ আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত চাৰিখন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আছে। সেইকেইটা হ’ল পনেক্কাৰাত থকা অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ এণ্ড ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ, কালামাছেৰীত থকা কোচিন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, শ্ৰী নাৰায়ণ ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ আৰু কোলেনচেৰীত থকা এম.অ.এছ.চি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। কিছুমান প্ৰতিষ্ঠিত সাধাৰণ মহাবিদ্যালয় হৈছে মহাৰাজজ কলেজ, চেইণ্ট এলবাৰ্টছ কলেজ, চেইণ্ট টেৰেছাছ কলেজ, ছেক্ৰেড হাৰ্টছ কলেজ, ভাৰত মাতা কলেজ, একুইনাছ কলেজ, ডি পল ইনষ্টিটিউট অৱ সায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী (DIST) আৰু কোচিন কলেজ। চহৰখনৰ প্ৰধান অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা মহাবিদ্যালয়সমূহ হৈছে স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং CUSAT, কালামাছেৰীত থকা এছচিএমএছ স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড টেকন’লজী, মডেল ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ, ৰাজগিৰি স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড টেকন’লজী আৰু ফিছেট (ফেডাৰেল ইনষ্টিটিউট অৱ সায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী)। <ref>{{cite web |url=http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=102&coursename=B.Tech |title=List of Institutions having B. Tech |publisher=[[Government of Kerala]] |access-date=12 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093140/http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=102&coursename=B.Tech |archive-date=13 January 2018 |archivedate=13 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093140/http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=102&coursename=B.Tech |deadurl=yes }}</ref> কেৰালাৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ আসন হোৱাৰ বাবে কেইবাখনো শীৰ্ষস্থানীয় আইনী শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ইয়াত আছে। চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়-এৰ্নাকুলাম হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ পুৰণি আইন শিক্ষালয়সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/edu/2004/12/28/stories/2004122800050100.htm |title=Education Plus Thiruvananthapuram : In the name of law |date=28 December 2004 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820172641/http://www.hindu.com/edu/2004/12/28/stories/2004122800050100.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=20 August 2010 |archivedate=11 January 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050111001556/http://www.hindu.com/edu/2004/12/28/stories/2004122800050100.htm |deadurl=yes }}</ref> CUSAT-ৰ স্কুল অৱ লিগেল ষ্টাডিজ (SLS) দেশৰ অন্যতম আগশাৰীৰ স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। চহৰখনত নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এডভান্সড লিগেল ষ্টাডিজ (NUALS) অৱস্থিত। ই ভাৰতৰ এখন অগ্ৰণী আইন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কেৰালাৰ একমাত্ৰ আইন মহাবিদ্যালয় যি ক্লেট (CLAT) পৰীক্ষাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত। ==সমাজসেৱামূলক সংগঠন== কোচিন চহৰৰ কিছুমান প্ৰধান অনাথ আশ্ৰম আৰু পুনৰ্সংস্থাপন আশ্ৰয়গৃহ হৈছে পাল্লুৰুথী ভেলীৰ পাল্লুৰুথী ৰিলিফ চেটেলমেণ্ট, ডন বস্ক’ স্নেহ ভৱন, ডন বস্ক’ বিগ বয়জ, ক্ৰেচেণ্ট গাৰ্লছ অনাথ আশ্ৰম, ৱাইএমচিএ বয়জ হোম, বাল ভৱন আৰু বাৎসল্য ভৱন। <ref>{{cite web |url=http://makeadiff.in/blog/cochin/centres/ |title=Centres |access-date=23 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820130526/http://makeadiff.in/blog/cochin/centres/ |archive-date=20 August 2011 |archivedate=20 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110820130526/http://makeadiff.in/blog/cochin/centres/ |deadurl=yes }}</ref> পাল্লুৰুথী ৰিলিফ চেটেলমেণ্ট কোচি পৌৰ নিগমৰ অধীনত আছে। পিপলছ কাউঞ্চিল ফৰ ছচিয়েল জাষ্টিচৰ সহযোগত ইয়াৰ পৰিচালনা কৰা হয়। <ref name=Reporter2011>{{Citation | title = Journey home for relief centre inmates | year = 2011 | journal = The Hindu | issue = 20 February }}</ref> ইয়াত প্ৰায় ৩০০ গৰাকী আৱাসী আছে। ইয়াৰে বহু লোক মানসিকভাৱে অসুস্থ। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ বাছ আস্থানৰ ওচৰত কোচি পৌৰ নিগমে মহিলাৰ বাবে এটা নৈশ আশ্ৰয়গৃহ চলায়। এই আশ্ৰয়গৃহটোৱে বিনামূলীয়া আৰু নিৰাপদ থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |title=Keeping Kochi updated |work=The Hindu |date=19 January 2004 |access-date=2 April 2011 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810151044/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |archive-date=10 August 2010 |archivedate=10 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100810151044/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |deadurl=yes }}</ref> মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা, বিনামূলীয়া আইনী সাহায্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৮৫ চনত ন্যায়াধীশ ভি. আৰ. কৃষ্ণ আয়াৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত পিপলছ কাউঞ্চিল ফৰ ছচিয়েল জাষ্টিচ গঠন কৰা হৈছিল। <ref>{{cite web |url=http://kelsa.nic.in/accorg.htm |title=Accredited Organisations |publisher=KELSA |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203074014/http://www.kelsa.nic.in/accorg.htm |archive-date=3 December 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://keralawomenscommission.gov.in/vanithaweb/images/pdf/serv.pdf |title=List of Service Providers |access-date=23 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110124195736/http://keralawomenscommission.gov.in/vanithaweb/images/pdf/serv.pdf |archive-date=24 January 2011 |archivedate=24 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124195736/http://keralawomenscommission.gov.in/vanithaweb/images/pdf/serv.pdf |deadurl=yes }}</ref> ডন বস্ক’ স্নেহ ভৱন কোচিৰ অধীনত থকা শিশুসকলৰ অনাথ আশ্ৰমসমূহ হৈছে স্নেহ ভৱন এমেক্স, স্নেহ ভৱন, বাৎসল্য ভৱন, ডন বস্ক’ আৰু বস্ক’ নিলয়ম। কোচিত ডন বস্ক’ৰ সহযোগত চাইল্ডলাইন ইণ্ডিয়া প্ৰকল্পটো গ্ৰহণ কৰা হৈছে। বিপদত পৰা আৰু সহায়ৰ প্ৰয়োজন হোৱা শিশুসকলে '১০৯৮' নম্বৰত যোগাযোগ কৰিব পাৰে। এইটো এটা টোল ফ্ৰী নম্বৰ। <ref>{{cite web |url=http://www.childlineindia.org.in/1098/CHILDLINE-Kochi-unearths-bonded-Labor.htm |title=News » Childline Kochi unearths bonded Labor |publisher=Childlineindia.org.in |date=22 September 2010 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022151623/http://childlineindia.org.in/1098/CHILDLINE-Kochi-unearths-bonded-Labor.htm |archive-date=22 October 2012 |archivedate=22 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022151623/http://childlineindia.org.in/1098/CHILDLINE-Kochi-unearths-bonded-Labor.htm |deadurl=yes }}</ref> স্নেহ ভৱন এনেক্স হৈছে শিশুৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ প্ৰথমটো কেন্দ্ৰ। শিশুসকলে ইয়াত এটা নিৰাপদ নৈশ আশ্ৰয়গৃহ হিচাপে থাকিব পাৰে। <ref>{{cite web |url=http://dbbangalore.org/houses/kerala/kochi/palluruthy/ |title=Palluruthy |publisher=dbbangalore.org |date=26 May 1974 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124002632/http://dbbangalore.org/houses/kerala/kochi/palluruthy/ |archive-date=24 November 2012 |archivedate=24 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121124002632/http://dbbangalore.org/houses/kerala/kochi/palluruthy/ |deadurl=yes }}</ref> স্নেহ ভৱন বাটৰ শিশু আৰু অস্বাস্থ্যকৰ তথা বিপদসংকুল পৰিৱেশৰপৰা অহা শিশুসকলৰ বাবে বাসস্থান। বাৎসল্য ভৱন কেন্দ্ৰটো কেৱল ৰাজপথৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা ছোৱালী বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ঘৰৰপৰা পলাই অহা ছোৱালী, বাটৰ শিশু, যৌনকৰ্মীৰ সন্তান, নিৰ্যাতিত শিশু আৰু শিশু শ্ৰমিকসকল ইয়াত থাকে। স্থানীয় বিদ্যালয়ত প্ৰাথমিক আৰু হাইস্কুল শিক্ষাপ্ৰদানৰ লগতে এই কেন্দ্ৰটোৱে আশ্ৰয়, খাদ্য, কাপোৰ আৰু শৈক্ষিক সাহায্য আগবঢ়ায়। <ref>{{cite web |url=http://www.dbsnehabhavan.org/overview.htm |title=Don Bosco Sneha Bhavan, Street Children, Young at Risk, Welfare, Palluruthy, Kochi |publisher=Dbsnehabhavan.org |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103222719/http://www.dbsnehabhavan.org/overview.htm |archive-date=3 November 2012 |archivedate=3 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103222719/http://www.dbsnehabhavan.org/overview.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ ভিতৰত স্বতন্ত্ৰভাৱে সামাজিক সেৱা আগবঢ়োৱা লোকেও বাস কৰে। ইটালীৰ চিষ্টাৰ ফেবিওলাই ফ’ৰ্ট কোচিত অনাথ শিশুসকলৰ বাবে "আশ্বাস ভৱন" নামৰ এটা আশ্ৰয়গৃহ চলায়। <ref>{{cite news|url=http://globalsistersreport.org/blog/q/ministry/q-sr-fabiola-fabbri-bringing-love-orphans-southern-india-43471|title=Q & A with Sr. Fabiola Fabbri, bringing love to orphans in southern India|newspaper=[[National Catholic Reporter]]|access-date=12 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093026/http://globalsistersreport.org/blog/q/ministry/q-sr-fabiola-fabbri-bringing-love-orphans-southern-india-43471|archive-date=13 January 2018}}</ref> ব্ৰাডাৰ জাডছনে পথত পৰিত্যক্ত অৱস্থাত থকা লোকসকলৰ বাবে নিজৰ বাহনতে এখন "মবাইল বাথ চাৰ্ভিচ" অৰ্থাৎ ভ্ৰাম্যমাণ স্নান সেৱা চলায়। <ref>{{cite web|url=http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=19477 |title=Indian Catholic's 'mobile bathroom' serves sick, abandoned |publisher=Catholic.org |date=17 April 2006 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011192145/http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=19477 |archive-date=11 October 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreelibrary.com/'Mobile+bath'+serves+the+sick+and+abandoned+in+southern+Indian+city.-a0145836561 |title='Mobile bath' serves the sick and abandoned in southern Indian city.|publisher=Thefreelibrary.com |date=5 May 2006 |access-date=12 November 2012 |archive-date=22 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130622110051/http://www.thefreelibrary.com/%27Mobile+bath%27+serves+the+sick+and+abandoned+in+southern+Indian+city.-a0145836561 |url-status=live }}</ref> ==গণমাধ্যম== [[File:Akshara mandiram - ernakulam.JPG|thumb|right|220px|মেৰিন ড্ৰাইভত অৱস্থিত অক্ষৰা মন্দিৰম। ]] কোচিৰপৰা প্ৰকাশিত প্ৰধান মালয়ালম বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত মালয়ালা মনোৰমা, মাতৃভূমি, চিৰাজ ডেইলী, মাধ্যমম, দেশাভিমানী, দীপিকা, কেৰালা কৌমূদী আৰু জন্মভূমি আদি অন্যতম। জনপ্ৰিয় ইংৰাজী বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত দ্য হিন্দু, দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ, দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া, দ্য পায়নিয়াৰ আৰু দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল অন্যতম। <ref name="Evieningers">{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |title = Keeping Kochi updated |work = The Hindu |date = 15 September 2003 |access-date = 2 June 2006 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20050507005936/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |archive-date = 7 May 2005 |archivedate = 10 August 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100810151044/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |deadurl = yes }}</ref> চহৰখনৰপৰা কেইবাখনো সন্ধিয়াৰ বাতৰি কাকতো প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ উপৰি হিন্দী, কানাড়া, তামিল আৰু তেলুগুৰ দৰে অন্যান্য আঞ্চলিক ভাষাৰ বাতৰি কাকতো ইয়াত পোৱা যায়। চহৰখনৰপৰা কেইবাখনো বিত্তীয় বা ব্যাৱসায়িক আলোচনীও প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ ভিতৰত দ্য ইকনমিক টাইমছ, বিজনেছ লাইন, দ্য বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড আৰু দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ অন্যতম। সত্যদীপম, দ্য উইক আৰু বনিতাৰ দৰে প্ৰসিদ্ধ আলোচনী আৰু ধৰ্মীয় প্ৰকাশনসমূহো এই চহৰখনৰপৰাই প্ৰকাশিত হয়। কোচিত এছিয়ানেট প্লাছ, ফ্লাৱাৰ্ছ, জীৱন টিভি, মঝাভিল মনোৰমা, কাইৰালী ৱী, মনোৰমা নিউজ আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভিৰ দৰে কেইবাটাও আগশাৰীৰ মালয়ালম টেলিভিছন চেনেলৰ কাৰ্যালয় আছে। ইয়াৰ লগতে এছিয়ানেট, কাইৰালী টিভি, অমৃতা টিভি আৰু দূৰদৰ্শনৰ দৰে প্ৰধান সংবাদ ব্যুৰ’সমূহ ইয়াত অৱস্থিত। প্ৰসাৰ ভাৰতীয়ে কোচিৰ কাক্কানাদত ইয়াৰ আৰ্থ ষ্টেচন আৰু সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে। ডিডি ডাইৰেক্ট+, ডিচ টিভি, এয়াৰটেল ডিজিটেল টিভি, ৰিলায়েন্স ডিটিএইচ, ছান ডাইৰেক্ট ডিটিএইচ আৰু টাটা স্কাইৰ জৰিয়তে ইয়াত উপগ্ৰহ টেলিভিছন সেৱা উপলব্ধ। কোচিৰপৰা সম্প্ৰচাৰিত হোৱা এফএম ৰেডিঅ’ চেনেলসমূহ হৈছে ৰেইনব’ এফএম (AIR) ১০১.৯ মেগাহাৰ্টজ, এআইআৰ কোচি ১০২.৩ মেগাহাৰ্টজ, ক্লাব এফএম ৯৪.৩ মেগাহাৰ্টজ <ref name="Club FM">{{cite web |title=Club FM |url=http://clubfm.in/ |publisher=Club FM |access-date=7 March 2011 |archive-date=15 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110315065659/http://clubfm.in/ |url-status=live }}</ref>, ৰেডিঅ’ মেংগো ৯১.৯ মেগাহাৰ্টজ <ref name="Radio Mango Cochin">{{cite web|title=Radio Mango Cochin|url=http://www.radiomango.in/cgi-bin/fm.dll/FM/home.do?tabId=1&BV_ID=@@@|access-date=7 March 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110312114947/http://www.radiomango.in/cgi-bin/fm.dll/FM/home.do?tabId=1&BV_ID=@@@|archive-date=12 March 2011}}</ref>, ৰেড এফএম ৯৩.৫ মেগাহাৰ্টজ <ref name="RED FM Kochi">{{cite web|title=RED FM Kochi|url=http://www.sunnetwork.org/redfm/kochi/index.asp|publisher=Kal Radio Limited|access-date=7 March 2011|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707152436/http://www.sunnetwork.org/redfm/kochi/index.asp|archive-date=7 July 2011|archivedate=7 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707152436/http://www.sunnetwork.org/redfm/kochi/index.asp|deadurl=yes}}</ref> আৰু ৰেডিঅ’ মিৰ্চী ১০৪.০ মেগাহাৰ্টজ। <ref name="Radio Mirchi">{{cite web|title=Radio Mirchi Kochi Launches|url=http://www.radioandmusic.com/biz/radio/private-fm-stations/160418-radio-mirchi-launches-kochi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419155327/http://www.radioandmusic.com/biz/radio/private-fm-stations/160418-radio-mirchi-launches-kochi|archive-date=19 April 2016|access-date=10 June 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://vipinmpd08.wordpress.com/all-stuffs/radio/ |title=Online Radio " Vipindas.co.nr |publisher=Vipinmpd08.wordpress.com |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227121346/http://vipinmpd08.wordpress.com/all-stuffs/radio/ |archive-date=27 February 2009 |archivedate=27 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227121346/http://vipinmpd08.wordpress.com/all-stuffs/radio/ |deadurl=yes }}</ref> কোচিক সজীৱ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ (বিশেষকৈ সমসাময়িক মালয়ালম চিনেমাৰ) প্ৰধান কেন্দ্ৰবিন্দু বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref name="Mollywood">{{cite news |author = Subin Mananthavady |url = http://www.passlinebusinessmagazine.com/ |title = Mollywood comes to Kochi |work = Passline Business Magazine |date = 30 April 2011 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130121192920/http://www.passlinebusinessmagazine.com/ |archive-date = 21 January 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130121192920/http://www.passlinebusinessmagazine.com/ |archivedate = 21 January 2013 |deadurl = yes }}</ref> যোৱা দুটা দশকৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ সৈতে সংগতি ৰাখি মনোৰঞ্জন উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে কোচিৰ উত্থান ঘটিছে। প্ৰতি বছৰে কোচিত বহুতো চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং কৰা হয়। <ref name="Movie shoot">{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Kochi-takes-centrestage-in-Mollywood/articleshow/17885745.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20130426090200/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-05/news-and-interviews/36149497_1_mattancherry-trivandrum-lodge-young-filmmakers | url-status=live | archive-date=26 April 2013 | title= Kochi takes centrestage in Mollywood | date=5 January 2013 | work=[[The Times of India]] | access-date=21 January 2013 }}</ref> কোচিত আধুনিক প্ৰযুক্তিৰে সমৃদ্ধ প্ৰডাকচন আৰু পোষ্ট-প্ৰডাকচনৰ সুবিধাও উপলব্ধ। <ref name="Filmmakers' hotspot">{{cite news | author=G. Krishnakumar | url=http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091500800200.htm | archive-url=https://archive.today/20130411021324/http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091500800200.htm | url-status=dead | archive-date=11 April 2013 | title=Filmmakers' hotspot | date=15 September 2006 | work=[[The Hindu]] | access-date=19 February 2013 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Megamedia">{{cite news | url=http://www.postproductionbuyersguide.com/megamedia-films_12_15_08.php | title=Megamedia Films launches post-production facility in Kochi | work=Post Production Buyer's Guide | date=15 December 2008 | access-date=21 January 2013 | url-status=dead | archive-url=https://archive.today/20130216162450/http://www.postproductionbuyersguide.com/megamedia-films_12_15_08.php | archive-date=16 February 2013 | archivedate=2 May 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150502200526/http://www.postproductionbuyersguide.com/megamedia-films_12_15_08.php | deadurl=yes }}</ref><ref name="Chithranjali unit coming to city">{{cite news |url = http://newindianexpress.com/states/kerala/article255393.ece |title = Chithranjali unit coming to city |work = The New Indian Express |date = 6 March 2010 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304095733/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article255393.ece |archive-date = 4 March 2016 |archivedate = 4 March 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304095733/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article255393.ece |deadurl = yes }}</ref><ref name="Chithranjali opens studio in Kochi">{{cite news |url = http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030750830200.htm |title = Chithranjali opens studio in Kochi |date = 7 March 2010 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100514110731/http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030750830200.htm |archive-date = 14 May 2010 |work = [[The Hindu]] |archivedate = 14 May 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100514110731/http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030750830200.htm |deadurl = yes }}</ref><ref name="Kochi sizzling onscreen">{{cite news |url = http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1439876.ece |title = Kochi sizzling onscreen |work = The New Indian Express |date = 29 January 2013 |access-date = 3 February 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130526145345/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1439876.ece |archive-date = 26 May 2013 |archivedate = 26 May 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130526145345/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1439876.ece |deadurl = yes }}</ref> এই কাৰণসমূহৰ বাবে অভিনেতা, কাৰিকৰী বিশেষজ্ঞ আৰু অন্যান্য জড়িত কৰ্মীসহ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক ডাঙৰ অংশই কোচিত বসবাস কৰে। <ref name="Making the right move">{{cite news |url = https://www.deccanchronicle.com/ |title = Making the right move |work = Deccan Chronicle |date = 10 October 2011 |access-date = 21 January 2013 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130120125730/http://www.deccanchronicle.com/ |archive-date = 20 January 2013 }}</ref><ref name="Kamal in Kochi">{{cite news | url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=11528395&tabId=20 | title=Kamal in Kochi | work=Malayala Manorama | date=6 May 2012 | access-date=21 January 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140531112231/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=11528395&tabId=20 | archive-date=31 May 2014 | url-status=dead }}</ref> ইয়াত ৫০খনতকৈও অধিক চিনেমা হল আছে য’ত মালয়ালম, তামিল, ইংৰাজী আৰু হিন্দী চিনেমা প্ৰদৰ্শিত হয়। এই চহৰখনতে ওবেৰন মলত চাৰিটা স্ক্ৰীণযুক্ত কেৰালাৰ প্ৰথমটো চিনে মাল্টিপ্লেক্স স্থাপন কৰা হৈছিল। গোল্ড চুক গ্ৰেণ্ডতো কিউ চিনেমাছৰদ্বাৰা পৰিচালিত চাৰিটা স্ক্ৰীণযুক্ত এটা চিনে মাল্টিপ্লেক্স আছে। ৯টা স্ক্ৰীণযুক্ত পিভিআৰ (PVR) হৈছে কোচিত থকা আন এটা ৰাষ্ট্ৰীয় মাল্টিপ্লেক্স ব্ৰেণ্ড আৰু ই লুলু ইণ্টাৰনেশ্যনেল শ্বপিং মলত অৱস্থিত। চেণ্টাৰ স্কোৱাৰ মলত ১১টা স্ক্ৰীণ থকা চিনেপলিছ হৈছে ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেগাপ্লেক্স ব্ৰেণ্ড। ওৱেষ্টফৰ্ড ইনষ্টিটিউট অৱ ফিল্ম টেকন’লজী কোচিত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=Story of WIFT – WIFT |url=https://www.wift.in/story-of-wift/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> কেৰালাৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলাম জিলাতে আটাইতকৈ বেছি টেলিফোন সংযোগ আছে। <ref name="largest number of telephones">{{cite web |publisher = Public Relations Department, Kerala |work = Communications |url = http://www.prd.kerala.gov.in/industryinfra_main.htm |title = PRD Kerala |access-date = 19 February 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425184054/http://www.prd.kerala.gov.in/industryinfra_main.htm |archive-date = 25 April 2013 |archivedate = 25 April 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130425184054/http://www.prd.kerala.gov.in/industryinfra_main.htm |deadurl = yes }}</ref> এয়াৰচেল, এয়াৰটেল, আইডিয়া চেলুলাৰ, ভোডাফোন, ৰিলায়েন্স ইনফ’কম, টাটা ড’ক’ম’, জিঅ’, টাটা ইণ্ডিকম আৰু চৰকাৰী মালিকানাধীন বিএছএনএল-ৰ দৰে বিভিন্ন ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীয়ে দূৰসংযোগ সেৱা আগবঢ়ায়। সকলো ব্যক্তিগত খণ্ডৰ টেলিকম কোম্পানীৰ কেৰালা চাৰ্কলৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় কোচিতে অৱস্থিত। ==ক্ৰীড়া== কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই ফুটবল খেল স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। [[ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লীগ]] (ISL)-ত কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ দলে কোচি চহৰৰ লগতে সমগ্ৰ কেৰালা ৰাজ্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ব্লাষ্টাৰ্ছ হৈছে দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি সমৰ্থক থকা ক্লাবসমূহৰ অন্যতম। ছচিয়েল মিডিয়াত আটাইতকৈ বেছি অনুসৰণকাৰী থকা এছিয়াৰ ফুটবল ক্লাবসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান পঞ্চম। <ref>{{Cite web|last=Salikha|first=Adelaida|title=Top FIVE Asian Clubs With Highest Social Media Followers, Up to October 2018 |url=https://seasia.co/2018/10/31/top-five-asian-clubs-with-highest-social-media-followers-up-to-october-2018|access-date=17 September 2020|website=Good News from Southeast Asia|archive-date=13 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113012730/https://seasia.co/2018/10/31/top-five-asian-clubs-with-highest-social-media-followers-up-to-october-2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 June 2020|title=Indian Football: Five most-followed clubs on social media|url=https://khelnow.com/football/indian-football-clubs-social-media-followers/|access-date=10 September 2020|website=Khel Now|archive-date=13 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113014231/https://khelnow.com/football/indian-football-clubs-social-media-followers|url-status=dead}}</ref> কোচিত পূৰ্বে এফ চি কোচিন আৰু চিৰাগ ইউনাইটেড কেৰালা নামৰ দুটা ফুটবল ক্লাব আছিল। বৰ্তমান এই ক্লাব দুটা বন্ধ হৈ পৰিছে। এফ চি কোচিনক ভাৰতৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ বৃত্তিপৰায়ণ বা পেছাদাৰী ফুটবল ক্লাব বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref>{{cite web |url=http://www.cochinsquare.com/first-soccer-city-in-kochi/ |title=First Soccer City in Kochi &#124; Kochi Cochin News |publisher=Cochinsquare.com |date=30 April 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918230844/http://www.cochinsquare.com/first-soccer-city-in-kochi/ |archive-date=18 September 2010 |archivedate=18 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918230844/http://www.cochinsquare.com/first-soccer-city-in-kochi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2010/04/29/stories/2010042951760100.htm |title=Metro Plus Kochi : A home for Josco |date=29 April 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629043133/http://www.hindu.com/mp/2010/04/29/stories/2010042951760100.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=29 June 2011 |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629043133/http://www.hindu.com/mp/2010/04/29/stories/2010042951760100.htm |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতত অনুষ্ঠিত হোৱা ২০১৭ চনৰ অনুৰ্ধ-১৭ ফিফা বিশ্বকাপ (FIFA U-17 World Cup) আয়োজন কৰা দেশৰ ৬খন চহৰৰ ভিতৰত কোচিও অন্যতম আছিল। <ref>{{cite news|title=Kochi to host U-17 FIFA World Cup matches |url=http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |publisher=Manoramaonline |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408234845/http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |archive-date= 8 April 2015 }}</ref> {{multiple image| align = left| direction = vertical| image1 = Jewharlal Nehru Stadium Kochi ISL 2016 Final.jpg| width1 = 220| alt1 =| caption1 = জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম ভাৰতৰ অন্যতম বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম| image2 = Rajiv Gandhi Indor Stadium Side View.JPG| width2 = 220| alt2 =| caption2 = কাডাভান্ত্ৰাত থকা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰত মহেশ ভূপতি টেনিছ একাডেমী অৱস্থিত}} কালুৰত অৱস্থিত জৱাহৰলাল নেহৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়ামখন ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম আৰু তৃতীয় বৃহত্তম ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম। <ref>{{cite web |url=http://www.35thnationalgames.in/index.php?option=com_content&view=article&id=142&Itemid=54 |title=Jawaharlal Nehru Stadium |publisher=35th National Games |access-date=11 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630144529/http://www.35thnationalgames.in/index.php?option=com_content&view=article&id=142&Itemid=54 |archive-date=30 June 2017 |archivedate=30 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630144529/http://www.35thnationalgames.in/index.php?option=com_content&view=article&id=142&Itemid=54 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/specials/cricket/ipl2011/VenueDetails.aspx?venueid=73 |title=Nehru Stadium |work=The Hindustan Times |date=11 April 2011 |access-date=11 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110412225901/http://www.hindustantimes.com/specials/cricket/ipl2011/VenueDetails.aspx?venueid=73 |archive-date=12 April 2011 |archivedate=12 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110412225901/http://www.hindustantimes.com/specials/cricket/ipl2011/VenueDetails.aspx?venueid=73 |deadurl=yes }}</ref> এই ষ্টেডিয়ামখন ফুটবল আৰু ক্ৰিকেটৰ বাবে এক প্ৰধান ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ। কোচি চহৰখন ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) ক্ৰিকেটৰ পূৰ্বৰ দল 'কোচি টাঙ্কাৰ্ছ কেৰালা'ৰ গৃহভূমি আছিল। এই দলটোৱে ২০১১ চনৰ আইপিএল সংস্কৰণত খেলিবলৈ ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। অৱশ্যে এতিয়া এই দলটো বন্ধ হৈ পৰিছে। চহৰৰ সোঁমাজত মহাত্মা গান্ধী পথ (MG Road)-ত অৱস্থিত মহাৰাজজ ষ্টেডিয়ামখন ৰাজ্যখনৰ এক প্ৰধান এথলেটিকছ কেন্দ্ৰ। ইয়াত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ চিহ্নেটিক ট্ৰেক আৰু ঘাঁহৰ খেলপথাৰ আছে। <ref>{{cite web |url=http://www.zimbio.com/COCHIN/articles/251/NEW+INTERNATIONAL+STADIUM+CONFIRMED+COME+ERNAKULAM |title=New International Stadium Confirmed To Come in Ernakulam (Cochin) – Cochin |publisher=Zimbio |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323165933/http://www.zimbio.com/COCHIN/articles/251/NEW%2BINTERNATIONAL%2BSTADIUM%2BCONFIRMED%2BCOME%2BERNAKULAM |archive-date=23 March 2010 }}</ref> জিচিডিএ (GCDA)-ৰদ্বাৰা পৰিচালিত আম্বেদকাৰ ষ্টেডিয়ামখন কেৱল ফুটবলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কেৰালা চৰকাৰ আৰু ফিফা (FIFA)-ৰ পুঁজিৰে এই ষ্টেডিয়ামখনৰ উন্নয়ন কৰা হয়। <ref name="Ambedkar stadium to be developed">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3230015.ece | work=The Hindu | title=Development should go beyond city limits | date=26 March 2012 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20120804182551/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3230015.ece | archive-date=4 August 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120804182551/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3230015.ece | archivedate=4 August 2012 | access-date=26 July 2026 | deadurl=yes }}</ref> [[স্পেইন]]ৰ বিখ্যাত ক্লাব ৰিয়েল মাদ্ৰিদে কোচিত এখন ফুটবল স্কুল স্থাপন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছে। কাডাভান্ত্ৰাত থকা ৰাজীৱ গান্ধী স্পৰ্টছ কমপ্লেক্স এখন প্ৰধান ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম। ইয়াক মূলতঃ বেডমিণ্টন, টেনিছ আৰু বাস্কেটবল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা ২৫ মিটাৰ × ১০ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ চুইমিং পুলটো ৰাজ্যখনৰ অন্যতম বৃহৎ জলক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ। ইয়াত নিয়মীয়াকৈ সাতুৰ প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰশিক্ষণ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। উদ্যোগমন্ডলত থকা ফেক্ট (FACT) খেলপথাৰ, ছেক্ৰেড হাৰ্টছ কলেজ খেলপথাৰ, কালামাছেৰীৰ এইচএমটি (HMT) খেলপথাৰ আৰু চেইণ্ট এলবাৰ্টছ কলেজ খেলপথাৰ ভলীবল, বেডমিণ্টন আৰু ক্ৰিকেট আদি বিভিন্ন খেলৰ বাবে অন্যান্য প্ৰধান প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ। <ref name="RSC cochin">{{cite web|url=http://www.rsccochin.org/show_sport.html|title=Swimming pool complex |publisher=Rajiv Gandhi Sports Centre |access-date=12 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801234948/http://www.rsccochin.org/show_sport.html?id=8 |archive-date= 1 August 2010 }}</ref> কোচি চহৰৰ ভিতৰত দুটা আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলত এটা গল্ফ ক’ৰ্ছ (Golf Course) আছে। আটাইতকৈ পুৰণি গল্ফ ক্লাবটো বোলগাট্টী পেলেচত অৱস্থিত। <ref name="Bolgatty Golf Course">{{cite web |publisher = Cochin Golf Club Society |url = http://www.cochingolfclub.com/ |title = Kochi Golf Club and Golf Course, Bolgatty |access-date = 24 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110208034454/http://cochingolfclub.com/ |archive-date = 8 February 2011 |archivedate = 8 February 2011 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110208034454/http://cochingolfclub.com/ |deadurl = yes }}</ref> ১৯০৩ চনত নিৰ্মিত এই ৯-হ’লৰ গল্ফ কেন্দ্ৰটো কোচিন গল্ফ ক্লাব ছ’চাইটীয়ে পৰিচালনা কৰে। কোচিন বিমানবন্দৰৰ ওচৰত থকা কোচিন গল্ফ এণ্ড কাণ্ট্ৰী ক্লাবটো কেৰালাৰ প্ৰথমটো ১৮-হ’লৰ গল্ফ ক’ৰ্ছ। চিয়াল (CIAL)-ৰদ্বাৰা পৰিচালিত এই খেলপথাৰখনৰ খেলাৰ এলেকা ৭,২০০ গজতকৈও অধিক। সকলো ঋতুৰ বাবে উপযোগী এই গল্ফ ক’ৰ্ছৰ ৯টা হ’লযুক্ত প্ৰথম পৰ্যায়ৰ কাম ২০১০ চনৰ মে’ মাহত সদস্য আৰু সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইয়াক ১৮-হ’লৰ ক’ৰ্ছলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। <ref name="CIAL Golf Club">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2688787.ece | work=The Hindu | title=18-Hole Golf Course To Be Opened Next Year | date=5 December 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20111207104602/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2688787.ece | archive-date=7 December 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20111207104602/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2688787.ece | archivedate=7 December 2011 | access-date=26 July 2026 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.hindu.com/2009/03/15/stories/2009031555941400.htm |title = Cochin Golf Cup |date = 15 March 2009 |access-date = 25 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110629043214/http://www.hindu.com/2009/03/15/stories/2009031555941400.htm |archive-date = 29 June 2011 |newspaper = [[The Hindu]] |archivedate = 29 June 2011 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110629043214/http://www.hindu.com/2009/03/15/stories/2009031555941400.htm |deadurl = yes }}</ref> পানীৰে আৱৰি থকাৰ বাবে এই চহৰখন ইয়টিং (Yachting) অৰ্থাৎ নাও চলোৱা খেলৰ বাবে অতি উপযোগী। কেৰালা ইয়টিং এছ’চিয়েশ্যন <ref name="KYA">{{cite web |publisher = Kerala Yachting Association |url = http://www.keralayachting.com/ |title = Kerala Yachting Association, Kochi |access-date = 12 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100923210831/http://www.keralayachting.com/ |archive-date = 23 September 2010 }}</ref> আৰু কোচিন ইয়ট ক্লাব চহৰখনতে অৱস্থিত। <ref name="KYC">{{cite web |publisher = Cochin Yacht Club |url = http://www.cochinyachtclub.com/home.html |title = Cochin Yacht Club |access-date = 12 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100213215521/http://www.cochinyachtclub.com/home.html |archive-date = 13 February 2010 }}</ref> এই দুয়োটা সংগঠনে নিয়মীয়াকৈ ইয়টিং প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰে। ২০০৮-০৯ চনৰ 'ভলভো ওচেন ৰেচ' (Volvo Ocean Race)-ৰ সময়ত হ’ল্ট বা জিৰণিৰ বাবে বাছনি কৰা কোচি একমাত্ৰ ভাৰতীয় চহৰ আছিল। {| class="wikitable mw-collapsible" |+চহৰখনত থকা পেছাদাৰী ক্ৰীড়া ক্লাবসমূহ |- ! ক্লাব!! খেল!! লীগ!! খেলপথাৰ!! প্ৰতিষ্ঠা |- |গোল্ডেন থ্ৰেডচ এফ চি<ref>{{Cite web |title=Golden Threads Football Club – Professional Football Club From Kerala |url=http://goldenthreadsfc.com |access-date=16 September 2023 |website=goldenthreadsfc.com}}</ref> |[[ফুটবল]] |কেৰালা প্ৰিমিয়াৰ লীগ |পানামপিল্লী খেলপথাৰ |২০১০ |- |কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ<ref>{{Cite web |title=Kerala Blasters FC – Official Website |url=https://keralablastersfc.in |access-date=16 September 2023}}</ref> |[[ফুটবল]] |[[ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লীগ]] |জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম |২০১৪ |- |কোচি ব্লু স্পাইকাৰ<ref>{{Cite web |title=Kochi Blue Spikers |url=http://kochibluespikers.com |access-date=16 September 2023 |website=kochibluespikers.com}}</ref> |[[ভলীবল]] |প্ৰ’ ভলীবল লীগ |ৰাজীৱ গান্ধী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম |২০১৮ |- |গডস্পীড কোচি<ref>{{Cite web |last=Aravind |first=V. S. |date=11 December 2022 |title=Akhil Rabindra wins Drivers Championship in inaugural Indian Racing League |url=https://thehindu.com |access-date=16 September 2023 |website=Sportstar}}</ref> |ৰেচিং |ইণ্ডিয়ান ৰেচিং লীগ | |২০২২ |- |কোচি কেডিচ |পাঞ্জা খেল |প্ৰ’ পাঞ্জা লীগ | |২০২৩ |- |ফোৰ্চা কোচি এফ চি |ফুটবল |ছুপাৰ লীগ কেৰালা |[[জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম]] |২০২৪ |} ==নৌসেনা== ভাৰতীয় নৌসেনাৰ তিনিটা প্ৰধান শাখাৰ অন্যতম ‘দাক্ষিণাত্য নৌসেনা কমাণ্ড’ (Southern Naval Command)-ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় ক’চিৰ আই এন এছ ভেন্দুৰুথীত অৱস্থিত। ইয়াক ফ্ল্যাগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং-ইন-চিফৰদ্বাৰা পৰিচালনা কৰা হয়। দাক্ষিণাত্য নৌসেনা কমাণ্ডৰ অধীনত ফ্ল্যাগ অফিচাৰ চি ট্ৰেনিং (FOST), এটা প্ৰশিক্ষণ স্কোয়াড্ৰন, প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান তথা ঘাটি, স্থলবাহিনী আৰু জৰীপকাৰী জাহাজ আছে। ইয়াত এখন নৌসেনা বিমান ঘাটি আৰু এখন জাহাজ মেৰামতি কাৰখানাও আছে। <ref>{{cite web |url=https://www.indiannavy.nic.in/content/organisation-southern-naval-command-kochi |title=Organisation of Southern Naval Command, Kochi |publisher=[[Indian Navy]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709113148/https://www.indiannavy.nic.in/content/organisation-southern-naval-command-kochi |archive-date=9 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiannavy.nic.in/content/ins-grauda-aviation-establishment |title=INS Grauda (Aviation Establishment) |publisher=[[Indian Navy]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112214842/https://www.indiannavy.nic.in/content/ins-grauda-aviation-establishment |archive-date=12 January 2018 }}</ref> ইয়াত ভাৰতীয় নৌসেনা দিৱসো উদ্‌যাপন কৰা হয়। এইটো এটা সপ্তাহজোৰা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান, য’ত যুদ্ধজাহাজ, বিমান, হেলিকপ্টাৰ আৰু নৌসেনাৰ অন্যান্য সঁজুলিসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। <ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Navy-Day-celebrations/article14879509.ece |title=Navy Day celebrations |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164100/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Navy-Day-celebrations/article14879509.ece |archive-date=3 March 2018 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/26/navy-week-celebration-in-kochi-from-november-28-1683183.html |title=Navy Week celebration in Kochi from November 28 |newspaper=[[The New Indian Express]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093134/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/26/navy-week-celebration-in-kochi-from-november-28-1683183.html |archive-date=13 January 2018 }}</ref> কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ জাহাজ নিৰ্মাণ আৰু মেৰামতি প্ৰতিষ্ঠান। <ref>{{cite web|url=http://www.cochinshipyard.com/credentials.html |title=Welcome to Cochin Shipyard : ISO 9001 Certified Shipyard of the Millenium |publisher=Cochinshipyard.com |access-date=15 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914061304/http://cochinshipyard.com/credentials.html |archive-date=14 September 2013 }}</ref> ২০২০ চনত ই ভাৰতীয় নৌসেনাৰ বাবে প্ৰথমখন থলুৱা বিমানবাহী জাহাজ (Aircraft Carrier) সাজি উলিয়াইছিল। <ref>{{Cite news |last=Gurung |first=Shaurya Karanbir |date=2020-02-10 |title=Structural and outfitting work of India's first indigenous aircraft carrier complete |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/structural-and-outfitting-work-of-indias-first-indigenous-aircraft-carrier-complete/articleshow/74070075.cms?from=mdr |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026230934/https://m.economictimes.com/news/defence/structural-and-outfitting-work-of-indias-first-indigenous-aircraft-carrier-complete/articleshow/74070075.cms |archive-date=2022-10-26 |access-date=2024-08-21 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> == ভগ্নী চহৰসমূহ == কোচিৰ সৈতে ভগ্নী চহৰৰ সম্পৰ্ক থকা চহৰসমূহ হ’ল: *{{flagicon|United States}} নৰফ’ল্ক, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ<ref>{{cite web|publisher=Norfolk Sister City Association|url=http://www.norfolksistercities.org/sister-cities/kochi-india/|title=Kochi, India – Norfolk Sister City Association|access-date=13 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220135136/https://www.norfolksistercities.org/sister-cities/kochi-india/|archive-date=20 December 2017}} </ref> *{{flagicon|United States}} মেনলো পাৰ্ক, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ <ref>{{cite news |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-menlo-park-sign-agreement-on-cultural-and-economic-exchange/article6885223.ece |title=Kochi, Menlo Park sign agreement on cultural and economic exchange |access-date=13 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164100/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-menlo-park-sign-agreement-on-cultural-and-economic-exchange/article6885223.ece |archive-date=3 March 2018 }} </ref> *{{flagicon|Russia}} পিয়াটিগ’ৰ্স্ক, ৰাছিয়া <ref>{{cite web |publisher=Centre for Heritage, Environment and Development |url=http://www.c-hed.org/?p=2108 |title=Association with Pyatigorsk |access-date=13 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026150305/http://www.c-hed.org/?p=2108 |archive-date=26 October 2016 }} </ref> ==তথ‍্য উৎস== {{reflist}} == অধিক পঢ়ক == *মা হুয়ান: ইয়িং য়াই শেং লান, ''দি অভাৰঅল ছাৰ্ভে অৱ দি অ’চেনছ শ্ব’ৰ্চ'', জে. ভি. জি. মিলছৰদ্বাৰা অনূদিত, ১৯৭০ হাকলুইট চছাইটি, পুনৰ্মুদ্ৰণ ১৯৯৭, হোৱাইট লটাছ প্ৰেছ, {{ISBN|974-8496-78-3}} *প্লানকেট, আৰ, কেনন, টি, ডাভিছ, পি, গ্ৰীনৱে, পি আৰু হাৰ্ডিং, পি (২০০১), লনলী প্লেনেট চাউথ ইণ্ডিয়া, লনলী প্লেনেট, {{ISBN|1-86450-161-8}} *মনোৰমা য়েৰবুক ২০০৩ (ইংৰাজী সংস্কৰণ), {{ISBN|81-900461-8-7}} *ৰবাৰ্ট চাৰ্লছ ব্ৰিষ্ট’। ''কোচিন চাগা'', পাইকো পাব্লিচিং হাউচ; দ্বিতীয় সংস্কৰণ (১৯৬৭), {{OCLC|1659055}} *কে. চি. জাকাৰিয়া, এছ. ইৰুদায়া ৰাজনৰদ্বাৰা ''আনএম্প্লয়মেণ্ট ইন কেৰালা এট দি টাৰ্ণ অৱ দি ২০থ চেন্সুৰী ইনচাইটচ ফ্ৰম দি চিডিএছ গাল্ফ মাইগ্ৰেশ্যন ষ্টাডিজ'' *কে পি পদ্মনাভ মেননৰদ্বাৰা ''কোচি ৰাজ্যচৰিত্ৰম'' পি (১৯১৪) * "অখিলবিজ্ঞানকোষম" * ''মালয়ালম বিশ্বকোষ'' * ডি চি বুক্স মাল্টিমিডিয়া চিৰিজ == বহিঃসংযোগ == *[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kochi&params=9_55_52.3_N_76_16_02.3_E_type:city(677381)_region:IN জিঅ’হেক – কোচি] {{Commons category|Kochi, Kerala|কোচি}} {{Sister project links|Kochi|voy=Kochi}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] p49s5a2xffb5u5m23udrxa8ydflrwi7 0 138210 647481 641187 2026-10-25T02:30:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647481 wikitext text/x-wiki {{Short description|City in Kerala, India}} {{Infobox settlement | name = থ্ৰীচূৰ | blank3_name_sec1 = [[GDP]](2024) | blank3_info_sec1 = $13.6 Billion <ref>{{Cite web| title=Economic review 2024 | url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2025-02/ER_2024%20Eng_Vol%202_Press.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20250216190850/https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2025-02/ER_2024%20Eng_Vol%202_Press.pdf | archive-date=2025-02-16}}</ref> | native_name = | native_name_lang = | other_name = ত্ৰিচুৰ, থ্ৰিছিভাপেৰুৰ | settlement_type = মহানগৰ | blank4_name_sec1 = Importance | blank4_info_sec1 = Cultural capital of Kerala | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 255 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image3=Lourd metharapolitha cathedral thrissur (2).jpg | image2=Vadakkumnathan Temple.jpg | image1=JJP 112.jpg | image4=Sakthan Thampuran Palace, Thrissur.jpg | image5=Cape of Kodungallur.jpg | image6=Clock tower of Thrissur Municipal Corporation building.jpg | image7=The View of the Athirapally Falls during the onset of Monsoon.jpg }} | image_caption = '''''ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত :'''''<br /> থ্ৰিচূৰ চহৰ, মেথ্ৰাপলিথা কেথেড্ৰেল, কোডুংগালুৰ কেপ, আথিৰাপিলি জলপ্ৰপাত, পৌৰ নিগম ভৱন, থ্ৰিছুৰ ঘড়ী টাৱাৰ, সাকথান থামপুৰাণ প্ৰাসাদ, ভাডাক্কুন্নাথান মন্দিৰ | nickname = | coordinates = {{coord|10|31|39.4|N|76|12|51.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Thrissur&params=10_31_39.4_N_76_12_51.8_E_type:city(1367742)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[Country]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[কেৰালা]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = থ্ৰিচূৰ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = পৌৰ নিগম | governing_body = থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগম | leader_title1 = মেয়ৰ | leader_name1 = ড° নিজি জাষ্টিন ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]) <ref name="thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in">{{Cite web|url=https://thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in/|title=തൃശ്ശൂര്‍ കോര്‍പ്പറേഷന്‍|website=Thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in|access-date=20 June 2026}}</ref> | leader_title2 = উপ-মেয়ৰ | leader_name2 = এ প্ৰসাদ ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]) <ref name="thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in"/> | leader_title3 = আৰক্ষী আয়ুক্ত | leader_name3 =নকুল ৰাজেন্দ্ৰ দেশমুখ,ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা (IPS) <ref>{{cite web | url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2024/06/10/thrissur-pooram-row-city-police-commissioner-ankit-asokan-transferred.html | title=Thrissur Pooram disruption: City Police Commissioner Ankit Asokan transferred |website=Onmanorama.com}}</ref> | leader_name4 = [[Suresh Gopi]] ([[Bharatiya Janata Party|BJP]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>{{cite web | url=https://thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in/en/about-corporation/378 | title=തൃശ്ശൂര്‍ കോര്‍പ്പറേഷന്‍ |website=Thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in}}</ref> | area_rank = 4th | area_total_km2 = 101.42 | elevation_footnotes = | elevation_m = 39.58 | population_total = 315,957 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 3115 | population_metro = 3,720,000 <ref>{{cite web | url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21416/thrissur/population | title=Thrissur, India Metro Area Population 1950-2025 | website=Macrotrends.net | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250715203631/https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21416/thrissur/population | archivedate=2025-07-15 | access-date=2026-07-29 | deadurl=yes}}</ref> | population_demonym = Thrissurkaran (male)<br />Thrissurkari (female)<br />Thrissurkar (plural) | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns – Population Statistics, Charts and Map|website=Citypopulation.de}}</ref> | demographics_type1 = [[Language]]s | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 680xxx | area_code_type = [[Telephone]] codes | area_code = Thrissur: +91487xxxxxxx,<br />[[Irinjalakuda]]: +91480xxxxxxx,<br />[[Wadakkancherry]]: +914884xxxxxx,<br />[[Kunnamkulam]]: +914885xxxxxx | registration_plate = KL-08 | blank1_name_sec1 = [[Literacy rate]] | blank1_info_sec1 = 97.24% | blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Am/Aw]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small> | blank2_name_sec2 = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]] | blank2_info_sec2 = {{convert|3100|mm|in}} | blank3_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank3_info_sec2 = {{convert|35|°C|°F}} | blank4_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank4_info_sec2 = {{convert|20|°C|°F}} | website = {{URL|https://thrissur.nic.in/}} | footnotes = | official_name = }} '''থ্ৰিচূৰ ({{lang-en|Thrissur }}) ''' (মালয়ালম: തൃശൂർ; পূৰ্বৰ নাম ট্ৰিচুৰ, ঐতিহাসিক নাম থ্ৰিচিভাপেৰূৰ) ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ থ্ৰিচূৰ জিলাৰ সদৰ চহৰ। ই [[কেৰালা]]ৰ [[কোচি]] আৰু কোঝিকোডৰ পিছত তৃতীয় বৃহত্তম নগৰীয় সংহতি।<ref>{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf |title=Provisional Population Totals, Census of India 2011 |publisher=Census India |access-date=28 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112074554/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf |archive-date=Nov 12, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/kerala/ppt_at_a_glance_kerala.pdf |title=Comparative study of decadal growth of state/districts 1991–2001, 2001–2011 |publisher=Census India |access-date=28 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111017093408/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/kerala/ppt_at_a_glance_kerala.pdf |archive-date=Oct 17, 2011}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে থ্ৰিচূৰক দ্বিতীয় স্তৰৰ (Tier-2) চহৰ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছে। চহৰখন থেক্কিঙ্কাডু ময়দান নামৰ এখন বিস্তৃত সেউজীয়া ময়দানক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। এই ময়দানৰ মাজত অৱস্থিত প্ৰসিদ্ধ ভাডাক্কুম্নাথন মন্দিৰ থ্ৰিচূৰৰ অন্যতম চিনাকি প্ৰতীক। চহৰখন [[কেৰালা]]ৰ ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ২৮৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত। অতীতত ই কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল <ref>{{Cite web |title=തൃശ്ശൂര്‍ കോര്‍പ്പറേഷന്‍ |url=https://thrissurcorporation.lsgkerala.gov.in/en/history |access-date=2025-02-25 |website=Thrissur corporation}}</ref> আৰু এছিৰীয়, গ্ৰীক, পাৰস্যীয়, আৰব, ৰোমান, পৰ্তুগীজ, ডাচ আৰু ইংৰাজ বণিকসকলৰ সৈতে বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত আছিল। থ্ৰিচূৰক “উৎসৱৰ নগৰী” (City of Celebrations) আৰু “কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী” বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=District of Thrissur the Cultural Capital and the land of Pooram Festival |url=https://www.keralatourism.org/districts/thrissur/ |access-date=2025-02-25 |website=Keralatourism.org |language=en}}</ref><ref name="Thrissur">{{cite web|title=Thrissur|url=http://210.212.239.30/tsr/thrissur.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120712204309/http://210.212.239.30/tsr/thrissur.htm|archive-date=12 July 2012|access-date=22 September 2010|publisher=Thrissur Municipal Corporation|archivedate=12 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120712204309/http://210.212.239.30/tsr/thrissur.htm|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ দীৰ্ঘ সাংস্কৃতিক, আধ্যাত্মিক আৰু ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ বাবে এই সন্মান লাভ কৰিছে। চহৰখনত কেৰালা সংগীত নাটক আকাডেমী, কেৰালা ললিতকলা আকাডেমী আৰু কেৰালা সাহিত্য আকাডেমী অৱস্থিত,<ref>{{cite web|title=Literary and cultural societies|url=http://www.tsr.kerala.gov.in/sectors.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218134049/http://www.tsr.kerala.gov.in/sectors.htm|archive-date=18 February 2012|access-date=6 October 2010|publisher=Kerala Government|archivedate=18 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120218134049/http://www.tsr.kerala.gov.in/sectors.htm|deadurl=yes}}</ref> এই অনুষ্ঠানবোৰেই কেৰালাৰ শিল্প-সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। থ্ৰিচূৰৰ সৰ্বাধিক বিখ্যাত অনুষ্ঠান হৈছে থ্ৰিচূৰ পুৰম, যাক কেৰালাৰ আটাইতকৈ বৰ্ণাঢ্য আৰু জাক-জমকীয়া মন্দিৰ উৎসৱ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Festivals and Fairs of Thrissur|url=http://www.tsr.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=92:festivals-and-fairs&catid=29:tourism&Itemid=38|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313140644/http://www.tsr.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=92:festivals-and-fairs&catid=29:tourism&Itemid=38|archive-date=13 March 2014|access-date=6 October 2012|publisher=Kerala Government|archivedate=13 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140313140644/http://www.tsr.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=92:festivals-and-fairs&catid=29:tourism&Itemid=38|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Tourism|url=http://210.212.239.30/tsr/pilgrim.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326160448/http://210.212.239.30/tsr/pilgrim.htm|archive-date=26 March 2012|access-date=6 October 2010|publisher=Thrissur Corporation|archivedate=26 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326160448/http://210.212.239.30/tsr/pilgrim.htm|deadurl=yes}}</ref> এই উৎসৱ প্ৰতি বছৰে মালয়ালম মাহ মেডমত (এপ্ৰিল–মে') থেক্কিঙ্কাডু ময়দানত অৱস্থিত ভাডাক্কুম্নাথন মন্দিৰৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত হয়। সুসজ্জিত হাতী, পঞ্চবাদ্য, চেণ্ডামেলম আৰু আকৰ্ষণীয় আতচবাজীয়ে এই উৎসৱক বিশ্ববিখ্যাত কৰি তুলিছে। ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰতো থ্ৰিচূৰৰ এক বিশেষ স্থান আছে। ইয়াক হিন্দু শিক্ষাচৰ্চাৰ এক ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। লগতে খ্ৰীষ্টধৰ্ম, ইছলাম আৰু ইহুদী ধৰ্মও এই অঞ্চলৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় উপমহাদেশত বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। চহৰখনত ভাডাক্কুম্নাথন মন্দিৰ, তিৰুৱাম্বাড়ি শ্ৰীকৃষ্ণ মন্দিৰ, পাৰামেক্কাভু ভাগৱতী মন্দিৰ, আৱাৰ লেডী অৱ ড'ল'ৰ্ছ বেচিলিকা (ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ খ্ৰীষ্টান গীৰ্জা), আৱাৰ লেডী অৱ লুৰ্দ্ছ মেট্ৰ'পলিটান কেথেড্ৰেল আদি উল্লেখযোগ্য উপাসনাস্থলী আছে। ইয়াৰ উপৰি Academy of Sharia and Advanced Studies নামৰ ইছলামিক শিক্ষানুষ্ঠানখনত সংস্কৃত ভাষা আৰু হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থৰ অধ্যয়নো কৰোৱা হয়, যি ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন।<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Kerala: Islamic Institute Starts Sanskrit Course, Sets Example Amid Saffronisation Debate |url=https://www.outlookindia.com/national/kerala-islamic-institute-starts-sanskrit-course-sets-example-amid-saffronisation-debate-news-237024 |access-date=2023-02-18 |website=Outlookindia.com/ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-17 |title=Islamic Institute in Kerala to teach Bhagvad Gita, Sanskrit Hindu texts as part of its syllabus |url=https://www.oneindia.com/india/islamic-institute-in-kerala-to-teach-bhagvad-gita-sanskrit-hindu-texts-as-part-of-its-syllabus-3512308.html |access-date=2023-02-18 |website=Oneindia.com/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hindu texts, Sanskrit in Islamic school |url=https://www.telegraphindia.com/india/hindu-texts-sanskrit-in-islamic-school/cid/1910315 |access-date=2023-02-19 |website=Telegraphindia.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Islamic institution in Thrissur teaches students Sanskrit, Gita, Upanishads |url=https://thesouthfirst.com/featured/islamic-institution-in-thrissur-teaches-students-sanskrit-gita-upanishads/ |access-date=2023-02-19 |website=The South First |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Kerala Islamic institute teaches Sanskrit and Upanishads |url=https://english.madhyamam.com/india/kerala-islamic-institute-teaches-sanskrit-and-upanishads-1095918 |access-date=2023-02-19 |website=English.madhyamam.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-14 |title=Kerala's Islamic institution teaches Sanskrit, Hindu scriptures |url=https://www.indianarrative.com/culture-news/keralas-islamic-institution-teaches-sanskrit-and-hindu-scriptures-to-students-71850.html |access-date=2023-02-19 |website=Indianarrative.com |language=en |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219182801/https://www.indianarrative.com/culture-news/keralas-islamic-institution-teaches-sanskrit-and-hindu-scriptures-to-students-71850.html |url-status=dead |archivedate=2023-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219182801/https://www.indianarrative.com/culture-news/keralas-islamic-institution-teaches-sanskrit-and-hindu-scriptures-to-students-71850.html |deadurl=yes }}</ref> অৰ্থনীতিৰ ক্ষেত্ৰত থ্ৰিচূৰ কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ। South Indian Bank, CSB Bank, Dhanalakshmi Bank আৰু ESAF Small Finance Bank-ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ইয়াত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|title=With RBI nod, ESAF is now 'scheduled bank'|url=https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/with-rbi-nod-esaf-is-now-scheduled-bank/article25853930.ece|access-date=2021-10-27|website=@businessline|date=28 December 2018|language=en}}</ref> ইয়াৰ লগতে চহৰখন সোণৰ গহনা, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু চিট ফাণ্ড ব্যৱসায়ৰ বাবেও সুপৰিচিত। কেৰালাৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক ঘৰুৱা পৰ্যটক আকৰ্ষণ কৰা চহৰসমূহৰ ভিতৰত থ্ৰিচূৰ অন্যতম।<ref name="Tourist statistics">{{cite web|title=Tourist statistics|url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Microsoft%20Word%20-%20Tourist_statistics_for_Internet.pdf|access-date=15 February 2010|publisher=Kerala Tourism}}</ref> শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো থ্ৰিচূৰ বিশেষভাৱে আগবঢ়া। ইয়াত কেৰালা কলামণ্ডলম, কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়, কেৰালা স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়, চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, চেণ্ট থমাছ মহাবিদ্যালয়, শ্ৰী কেৰালা বৰ্মা মহাবিদ্যালয় আদি বহু প্ৰতিষ্ঠিত শিক্ষানুষ্ঠান আছে।<ref>{{cite web|title=History|url=http://www.kau.edu/institution.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317052201/http://www.kau.edu/institution.htm|archive-date=17 March 2014|access-date=6 May 2010|publisher=Kerala Agricultural University}}</ref><ref>{{cite web|title=About Us|url=http://www.kilaonline.org/node/1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016122959/http://www.kilaonline.org/node/1|archive-date=16 October 2013|access-date=6 May 2010|publisher=Kerala Institute of Local Administration|archivedate=16 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016122959/http://www.kilaonline.org/node/1|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Educational Institutions|url=http://210.212.239.30/tsr/pilgrim.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326160448/http://210.212.239.30/tsr/pilgrim.htm|archive-date=26 March 2012|access-date=6 October 2010|publisher=Thrissur Corporation|archivedate=26 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326160448/http://210.212.239.30/tsr/pilgrim.htm|deadurl=yes}}</ref> জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত আগবঢ়োৱা উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ইউনেস্কো এ থ্ৰিচূৰক ''গ্ল'বেল নেটৱৰ্ক অৱ লাৰ্নিং চিটিজ'' (GNLC)-ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref name="UNESCO-GNLC">{{cite web|title=UNESCO Global Network of Learning cities - Thrissur, India|url=https://www.uil.unesco.org/en/learning-cities/thrissur|access-date=29 November 2024|publisher=UNESCO}}</ref> == ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান == 'থ্ৰিচূৰ' নামটো মালয়ালম শব্দ 'থিৰুছিৱপেৰুৰ' ৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "পৱিত্ৰ ভগৱান শিৱৰ নগৰ।" এই নামটোৰ উৎপত্তি চহৰখনৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন ভাদক্কুমনাথন মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত, য'ত ভগৱান শিৱক অধিষ্ঠাতা দেৱতা হিচাপে পূজা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://thrissur.nic.in/en/|title=District Thrissur, Government of Kerala &#124; Official Website Of Thrissur District Administration &#124; India|website=Thrissur.nic.in|access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=0Ukyp-gbtHcC&pg=PA7069 |title=The Indian Encyclopaedia|access-date=20 January 2013|isbn=9788177552577|year=2002|last1=Kapoor|first1=Subodh|publisher=Cosmo Publications }}</ref> ১৯৯০ চনলৈকে থ্ৰিচূৰক ইংৰাজীকৃত নাম 'ট্ৰিচুৰ' (Trichur) নামেৰে চৰকাৰীভাৱে জনা গৈছিল। ১৯৯০ চনত কেৰালা চৰকাৰে চহৰখনৰ চৰকাৰী নাম পুনৰ ইয়াৰ মূল মালয়ালম ৰূপ 'থ্ৰিচূৰ' (Thrissur) হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=4 Pivotal points about Thrissur – The Cultural Nerve center of Kerala |url=https://www.indiaherald.com/LifeStyle/Read/142118/4-Pivotal-points-about-Thrissur-%E2%80%93-The-Cultural-Nerve-center-of-Kerala#google_vignette |access-date=2025-02-25 |website=indiaherald.com |language=en}}</ref>প্ৰাচীন কালত থ্ৰিচূৰক 'বৃষভদ্ৰীপুৰম' (Vrishabhadripuram) বুলিও জনা গৈছিল। এই নামৰ অৰ্থ হৈছে "দক্ষিণৰ কৈলাস", যিয়ে চহৰখনৰ শৈৱ ধৰ্মীয় ঐতিহ্য আৰু ভগৱান শিৱৰ সৈতে থকা গভীৰ সম্পৰ্কক সূচায়।<ref>{{cite web|title=Thrissur – History|url=http://thrissur.gov.in/history.asp|publisher=Thrissur district website|access-date=15 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223172335/http://thrissur.gov.in/history.asp|archive-date=23 February 2014|url-status=dead|archivedate=23 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223172335/http://thrissur.gov.in/history.asp|deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস == প্ৰাগঐতিহাসিক যুগৰ বহু মেগালিথ (বৃহৎ শিলৰ স্মাৰক) আৰু ডলমেন (শিলৰ সমাধি)ৰ উপস্থিতিয়ে এই কথা সূচায় যে থ্ৰিচূৰ অঞ্চলত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১০০০ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৫০০ চনলৈকে মানৱৰ বসতি আছিল। <ref>S Hemachandran, [http://www.kerala.gov.in/keralacalljuly_07/pg30-31.pdf "Monuments Embossing History"]{{Dead link|date=June 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=no}}, ''Kerala Calling'', July 2007. Retrieved 24 January 2009</ref><ref name="The Hindu">{{cite news|date=4 December 2009|title=A tour of heritage sites in Thrissur|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|url=http://hindu.com/2009/12/04/stories/2009120450620200.htm|url-status=dead|access-date=9 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208143112/http://www.hindu.com/2009/12/04/stories/2009120450620200.htm|archive-date=8 December 2009}}</ref> [[File:55Trichur Temple Main Entrance.jpg|thumb| "দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ চিত্ৰসহ পথপ্ৰদৰ্শিকা (Illustrated Guide to the South Indian Railway) গ্ৰন্থত প্ৰকাশিত স্বৰাজ ৰাউণ্ডৰপৰা দেখা ভডক্কুন্নাথন মন্দিৰৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ১৯১৩ চনৰ এক দুৰ্লভ আলোকচিত্ৰ।" ]] ১৬শ শতিকাত [[পৰ্তুগীজ]]সকলৰ [[কেৰালা]]ৰ বহু অঞ্চলৰ দৰে থ্ৰিচূৰতো নৌ-সামৰিক প্ৰভাৱ আছিল। ১৭শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পৰ্তুগীজ নৌ-শক্তিৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে আৰু ডাচসকলে মুখ্য নৌ-শক্তি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ডাচসকলৰ সহায়ত ১৭১০ চনত কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালে কেলিকটৰ জামোৰিনৰপৰা থ্ৰিচূৰ পুনৰ দখল কৰে।<ref name="Brief History">{{cite web |url = http://ecostat.kerala.gov.in/pdf/dis/thrissur.pdf |title = Brief History |publisher = Kerala Government |access-date = 27 June 2011 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120426034630/http://ecostat.kerala.gov.in/pdf/dis/thrissur.pdf |archive-date = 26 April 2012 |archivedate = 26 April 2012 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120426034630/http://ecostat.kerala.gov.in/pdf/dis/thrissur.pdf |deadurl = yes }}</ref> কোচিন ৰাজ্যৰ মহাৰাজ শক্তন তাম্পুৰাণে (১৭৬৯–১৮০৫) সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ পাছত থ্ৰিচূৰৰ গুৰুত্ব যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়। তেওঁ থ্ৰিচূৰক নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে গঢ়ি তোলে আৰু চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ ছিৰীয়ান খ্ৰীষ্টান পৰিয়াল আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক ইয়াত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। ফলস্বৰূপে থ্ৰিচূৰ দক্ষিণ ভাৰতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্থিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হয়।<ref name="Brief History" /> ১৭৫০–১৭৬০ চনৰ ভিতৰত মাইচোৰ ৰাজ্যৰ শক্তিশালী শাসক হায়দৰ আলীয়ে থ্ৰিচূৰ জয় কৰি ইয়াক মাইচোৰৰ কৰদ ৰাজ্যত পৰিণত কৰে। পিছত ১৭৮৬ চনত টিপু চুলতানৰ পুত্ৰই পুনৰ থ্ৰিচূৰ আক্ৰমণ কৰিছিল, কিন্তু শ্ৰীৰংগপট্টনম যুদ্ধৰ পিছত তেওঁ পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{cite web |url=http://voi.org/books/tipu/ch04.htm |title=Tipu Sultan: as known in Kerala |publisher=VOI Books |access-date=27 June 2011 |archive-date=22 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180222080826/http://voi.org/books/tipu/ch04.htm |url-status=dead |archivedate=22 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180222080826/http://voi.org/books/tipu/ch04.htm |deadurl=yes }}</ref> য়াৰ পিছত শক্তন তাম্পুৰাণৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাম বৰ্মা দশমে [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ সৈতে এখন চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। এই চুক্তিৰ ফলত কোচিন ৰাজ্য ব্ৰিটিছসকলৰ এক সংৰক্ষিত ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়। [[File:Plan of the Hindu temple at Trichur.jpg|thumb|১৮১৬ চনত জন গৌল্ডে প্ৰস্তুত কৰা ভাডাকুনাথান মন্দিৰৰ সৈতে থ্ৰিছুৰ চহৰৰ প্ৰথমখন জনাজাত মানচিত্ৰ|left]] ১৯১৯ চনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ অধিৱেশনত এখন সমিতি গঠন হোৱাৰ পিছৰেপৰা [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]এ নতুন গতি লাভ কৰে। ইয়াৰ প্ৰভাৱ থ্ৰিচূৰতো স্পষ্টভাৱে পৰিল। পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত অসহযোগ আৰু আইন অমান্য আন্দোলনত থ্ৰিচূৰৰ অসংখ্য লোকে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। এই জাতীয় আন্দোলনক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলাৰ উদ্দেশ্যে [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে ১৯২৭ আৰু ১৯৩৪ চনত থ্ৰিচূৰ ভ্ৰমণ কৰি জনসাধাৰণক স্বাধীনতা সংগ্ৰামত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰিছিল। <ref>{{cite news|date=15 October 2010|title=Thrissur school remembers Mahatma's visit|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|url=http://www.hindu.com/2010/10/15/stories/2010101550770200.htm|url-status=dead|access-date=11 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111013171839/http://www.hindu.com/2010/10/15/stories/2010101550770200.htm|archive-date=13 October 2011|archivedate=13 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111013171839/http://www.hindu.com/2010/10/15/stories/2010101550770200.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Barrister Krishna Menon's forgotten story|url=http://www.cityjournal.in/Newspaper/20110615/metro/metro_19.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923204249/http://www.cityjournal.in/Newspaper/20110615/metro/metro_19.html|archive-date=23 September 2015|access-date=11 July 2011|publisher=CityJournal}}</ref> আৰ কে শনমুখম চেট্টিয়ে ১৯৩৫ চনৰপৰা ১৯৪১ চনলৈ কোচিন ৰাজ্যৰ দেৱান হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ কাৰ্যকালত থ্ৰিচূৰ নগৰৰ উন্নয়নত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। এই সময়ছোৱাত নিৰ্মাণ কৰা থ্ৰিচূৰৰ ''টাউন হল'' আৰু ৰামনিলায়ম আজিও কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠানস্থলী হিচাপে পৰিচিত। একেখন সময়তে থ্ৰিচূৰৰ নাগৰিক আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ অংশ হিচাপে পৌৰ নিগম ভৱন, থ্ৰিচূৰ আৰু স্বৰাজ ৰাউণ্ডকো গঢ়ি তোলা হৈছিল। এই উন্নয়নমূলক পদক্ষেপসমূহে থ্ৰিচূৰক আধুনিক নগৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে। <ref name="A Krishnan 2009 p.35-38">C A Krishnan (2009). ''Anchuvilakku'', p.35-38. Green Books, Thrissur. {{ISBN|978-81-8423-128-1}}</ref><ref>{{cite web |url = http://thrissur.gov.in/history.asp |title = Thrissur – History |publisher = Thrissur Govt |access-date = 11 July 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111026003556/http://www.thrissur.gov.in/history.asp |archive-date = 26 October 2011 |url-status = dead |archivedate = 23 February 2014 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140223172335/http://thrissur.gov.in/history.asp |deadurl = yes }}</ref> ১৯৪৭ চনত, ভাৰতে ঔপনিৱেশিক শাসনৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ সময়ত থ্ৰিচূৰ কোচিন ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। পিছত, ১ জুলাই ১৯৪৯ তাৰিখে থ্ৰিচূৰ জিলাৰ গঠন কৰা হয় আৰু থ্ৰিচূৰ চহৰক জিলাখনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় (সদৰ) হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। == ভূগোল == [[File:Koal fileds of Thrissur.jpg|thumb|থেক্কিঙ্কাডু ময়দানৰ টিলাৰপৰা চহৰখন ক্ৰমাৎ সমতল হৈ থ্ৰিচূৰ–পোন্নানি ক'লে জলাভূমিলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই ক'লে জলাভূমি কেৰালাৰ অন্যতম বৃহৎ, অতি উৎপাদনশীল আৰু সংকটাপন্ন জলাভূমি। ই থ্ৰিচূৰ চহৰৰ প্ৰাকৃতিক নিষ্কাশন ব্যৱস্থা হিচাপে কাম কৰে। এই জলাভূমিৰ পানী বিভিন্ন নদীৰে বৈ গৈ শেষত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত মিলিত হয়। |alt=|left ]] থ্ৰিচূৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মাজভাগত অৱস্থিত থ্ৰিচূৰ জিলাৰ সদৰ দপ্তৰ। চহৰখন কোচিৰ উত্তৰ-পূবে প্ৰায় ৭৫ কিলোমিটাৰ, কইম্বাটুৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে প্ৰায় ১৩৩ কিলোমিটাৰ, কোঝিকোডৰ দক্ষিণ-পূবে প্ৰায় ১২৪ কিলোমিটাৰ আৰু চাংগানাচেৰীৰ উত্তৰে প্ৰায় ১৫১ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। <ref name=":0">{{cite web |url=http://www.adb.org/Documents/Reports/Consultant/32300-IND/32300-02-Thrissur-IND-TACR.pdf |title=Geography and Climate |publisher=ADB |access-date=16 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612064216/http://www2.adb.org/Documents/Reports/Consultant/32300-IND/32300-02-Thrissur-IND-TACR.pdf |archive-date=12 June 2012 }}</ref> থ্ৰিচূৰ চহৰখন থেক্কিঙ্কাডু ময়দান নামৰ এখন সৰু টিলাৰ ওপৰত গঢ় লৈ উঠিছে। এই টিলাটো চহৰখনৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান; সৰ্বোচ্চ স্থান হৈছে ভিলাঙ্গান পাহাৰ। চহৰখন সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা গড়ে প্ৰায় ২.৮৩ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। <ref name=":0" /> পাহাৰৰপৰা চহৰখন ক্ৰমান্বয়ে থ্ৰিছুৰ-পোনানী কল জলাশয়ত একত্ৰিত হয়, যিয়ে চহৰখনৰ প্ৰাকৃতিক নিষ্কাশন ব্যৱস্থা হিচাপে কাম কৰে। এই জলাশয়বোৰৰ পানী নদীৰ মাজেৰে বৈ গৈ লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত সোমাই কেৰেলাৰ আন চহৰবোৰক জুৰুলা কৰা বিধ্বংসী বানপানীৰপৰা থ্ৰিছুৰ চহৰখনক ৰক্ষা কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/mag/2007/10/14/stories/2007101450020200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016093454/http://hindu.com/mag/2007/10/14/stories/2007101450020200.htm |url-status=dead |archive-date=16 October 2007 |work=[[The Hindu]] |title=Warning bells in Kole |date=2007-10-14 |access-date=23 June 2012 |archivedate=16 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016093454/http://hindu.com/mag/2007/10/14/stories/2007101450020200.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ecoinsee.org/6bconf/Theme%20A/AB.3.2%20Jeena.pdf |title=Agriculture-wetland interactions and sustainability of rice cultivation in the Kole land, Kerala |publisher=Jeena T Srinivasan |access-date=23 June 2012 |archive-date=29 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729141828/http://www.ecoinsee.org/6bconf/Theme%20A/AB.3.2%20Jeena.pdf |url-status=dead |archivedate=29 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729141828/http://www.ecoinsee.org/6bconf/Theme%20A/AB.3.2%20Jeena.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2011/01/08/stories/2011010860470300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424070830/http://www.hindu.com/2011/01/08/stories/2011010860470300.htm |url-status=dead |archive-date=24 April 2011 |work=[[The Hindu]] |title=Project to protect kole wetlands |date=2011-01-08 |access-date=23 June 2012 |archivedate=24 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424070830/http://www.hindu.com/2011/01/08/stories/2011010860470300.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719072933/http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |url-status=dead |archive-date=19 July 2011 |work=[[The Hindu]] |title=Migratory fish spotted in kole land |date=2011-04-18 |access-date=23 June 2012 |archivedate=19 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719072933/http://www.hindu.com/2011/04/18/stories/2011041854330700.htm |deadurl=yes }}</ref> থ্ৰিচূৰ চহৰ কেৰালাৰ মধ্যভাগৰ মধ্যভূমি অঞ্চলত অৱস্থিত। চহৰখনৰ কিছু অংশ পালাক্কাড সমভূমিলৈও বিস্তৃত। <ref name="Jose">Jose AI, Paulose S, Prameela P & Bonny BP (eds), 2002, [http://www.kau.edu/pop/map_of_agro_zones.htm Package of Practices Recommendations: Crops] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051219053217/http://www.kau.edu/pop/map_of_agro_zones.htm |date=19 December 2005 }}, Kerala Agricultural University. Retrieved 18 January 2006.</ref> ভূ-তাত্ত্বিক দৃষ্টিৰে থ্ৰিচূৰ মূলত প্ৰাচীন আৰ্কিয়ান গ্নেইছ (Archaean gneiss) আৰু স্ফটিকীয় শিষ্ট (crystalline schist) শিলৰে গঠিত।<ref>{{cite web |url = http://210.212.239.30/tsr/evolution%26geography.htm |title = Geography |publisher = Thrissur Municipal Corporation |access-date = 27 November 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120426034621/http://210.212.239.30/tsr/evolution%26geography.htm |archive-date = 26 April 2012 |archivedate = 26 April 2012 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120426034621/http://210.212.239.30/tsr/evolution%26geography.htm |deadurl = yes }}</ref> চহৰখনৰ অধিকাংশ অঞ্চল আৰ্কিয়ান যুগৰ শিলে আৱৰি আছে। তদুপৰি, থ্ৰিচূৰ ভাৰতীয় টেকটনিক ফলকৰ (Indian Plate) কেন্দ্ৰীয় অংশৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াত ভূমিকম্পীয় বা আগ্নেয়গিৰিজনিত কাৰ্যকলাপ তুলনামূলকভাৱে অতি কম দেখা যায়। [[File:Vadakkechira 2013 december.JPG|thumb|থ্ৰিছুৰৰ ভাডাক্কেচিৰাৰ পুখুৰী আৰু খালসমূহে বাৰিষাৰ সময়ত বানপানী ৰোধ কৰে। |alt=|left]] ===জলবায়ু === কেপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি থ্ৰিচূৰ চহৰৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু। থ্ৰিচূৰত মাৰ্চৰপৰা মে' মাহলৈ গ্ৰীষ্মকাল থাকে, আৰু এই সময়ছোৱাই বছৰৰ আটাইতকৈ উষ্ণ সময়। এই সময়ত অধিক তাপ আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ বাবে বতৰ যথেষ্ট অস্বস্তিকৰ হয়। দিনৰ তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ৩৬°চেলচিয়াছৰপৰা ৩৮°চেলচিয়াছলৈকে বৃদ্ধি পায়, লগতে আৰ্দ্ৰতাও অত্যধিক থাকে। গ্ৰীষ্মকালৰ পিছতে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত জুনৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈ বৰষুণৰ ঋতু চলি থাকে। অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহক মৌচুমী-উত্তৰ বা প্ৰত্যাৱৰ্তী মৌচুমী ঋতু বুলি গণ্য কৰা হয়। ডিচেম্বৰৰপৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈ শীতকাল থাকে। এই সময়ত পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰপৰা অহা বতাহৰ প্ৰভাৱত বতৰ তুলনামূলকভাৱে শীতল আৰু বতাহযুক্ত হয়। শীতকালত আন মাহৰ তুলনাত বায়ুত আৰ্দ্ৰতা কম থাকে আৰু বতৰ সাধাৰণতে শুকান হয়। পুৱাৰ সময়ত তাপমাত্ৰা যথেষ্ট শীতল অনুভৱ হয়, আনহাতে দিনৰ তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে প্ৰায় ৩০°চেলচিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। <ref name="Climate">{{cite web |url=http://www.tsr.kerala.gov.in/gen.htm |title=Climate |publisher=Kerala Government |access-date=22 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110208205700/http://www.tsr.kerala.gov.in/gen.htm |archive-date=8 February 2011 }}</ref> থ্ৰিচূৰ চহৰত মৌচুমী ঋতুত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। চহৰখনত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,১০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। সাধাৰণতে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ মে' মাহৰ শেষ সপ্তাহত আৰম্ভ হয়। জুলাই মাহৰ পিছত বৰষুণৰ পৰিমাণ ক্ৰমে হ্ৰাস পায়। বছৰি গড়ে প্ৰায় ১২৪ দিন বৰষুণ হয়। গ্ৰীষ্মকালত চহৰখনৰ সৰ্বোচ্চ গড় তাপমাত্ৰা প্ৰায় ৩৬° চেলচিয়াছ, আনহাতে সৰ্বনিম্ন গড় তাপমাত্ৰা প্ৰায় ২৭° চেলচিয়াছ। শীতকালত সৰ্বোচ্চ গড় তাপমাত্ৰা প্ৰায় ৩১° চেলচিয়াছ আৰু সৰ্বনিম্ন গড় তাপমাত্ৰা প্ৰায় ২০° চেলচিয়াছ হয়। <ref name="Climate" /> {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = থ্ৰিছুৰ (ভেল্লানিকৰা) ১৯৯১–২০২০ | Jan record high C = 35.9 | Feb record high C = 39.7 | Mar record high C = 40.4 | Apr record high C = 39.9 | May record high C = 38.3 | Jun record high C = 36.2 | Jul record high C = 33.0 | Aug record high C = 33.3 | Sep record high C = 35.3 | Oct record high C = 35.4 | Nov record high C = 34.9 | Dec record high C = 35.5 | year record high C = | Jan high C = 33.1 | Feb high C = 34.8 | Mar high C = 35.7 | Apr high C = 34.9 | May high C = 33.3 | Jun high C = 30.2 | Jul high C = 29.5 | Aug high C = 29.8 | Sep high C = 30.6 | Oct high C = 31.5 | Nov high C = 32.0 | Dec high C = 32.0 | year high C = 32.2 | Jan low C = 22.2 | Feb low C = 22.7 | Mar low C = 24.4 | Apr low C = 25.1 | May low C = 24.7 | Jun low C = 23.6 | Jul low C = 23.0 | Aug low C = 23.1 | Sep low C = 23.0 | Oct low C = 22.9 | Nov low C = 22.9 | Dec low C = 22.5 | year low C = 23.3 | Jan record low C = 16.5 | Feb record low C = 16.9 | Mar record low C = 18.9 | Apr record low C = 19.9 | May record low C = 20.2 | Jun record low C = 19.6 | Jul record low C = 18.5 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 20.3 | Oct record low C = 18.0 | Nov record low C = 16.9 | Dec record low C = 16.6 | year record low C = | rain colour = green | Jan rain mm = 0.4 | Feb rain mm = 19.0 | Mar rain mm = 27.8 | Apr rain mm = 60.1 | May rain mm = 214.3 | Jun rain mm = 615.8 | Jul rain mm = 596.6 | Aug rain mm = 484.4 | Sep rain mm = 320.6 | Oct rain mm = 289.7 | Nov rain mm = 95.9 | Dec rain mm = 8.4 | year rain mm = 2732.9 | Jan rain days = 0.1 | Feb rain days = 0.7 | Mar rain days = 1.7 | Apr rain days = 3.8 | May rain days = 8.3 | Jun rain days = 22.0 | Jul rain days = 23.6 | Aug rain days = 18.3 | Sep rain days = 13.8 | Oct rain days = 12.0 | Nov rain days = 4.8 | Dec rain days = 0.8 | year rain days = 109.9 | time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] |Jan humidity=46 |Feb humidity=47 |Mar humidity=59 |Apr humidity=66 |May humidity=71 |Jun humidity=82 |Jul humidity=82 |Aug humidity=80 |Sep humidity=78 |Oct humidity=77 |Nov humidity=70 |Dec humidity=57 |year humidity=68 | source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[India Meteorological Department]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref>}} == অৰ্থনীতি == থ্ৰিচূৰ বহু মালয়ালী উদ্যোগপতিৰ বাসস্থান <ref name="The Economic Times">{{cite news|date=4 March 2009|title=South Indian Bank sees sunshine in slowdown|work=The Economic Times|url=http://www1.economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Banking-Finance-/Banking/South-Indian-Bank-sees-sunshine-in-slowdown/articleshow/4222496.cms|url-status=dead|access-date=16 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719043838/http://www1.economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Banking-Finance-/Banking/South-Indian-Bank-sees-sunshine-in-slowdown/articleshow/4222496.cms|archive-date=19 July 2020|archivedate=19 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719043838/http://www1.economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Banking-Finance-/Banking/South-Indian-Bank-sees-sunshine-in-slowdown/articleshow/4222496.cms|deadurl=yes}}</ref> আৰু [[কেৰালা]]ৰ অন্যতম প্ৰধান আৰ্থিক তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ। <ref name="South Indian Bank sees sunshine in slowdown">{{cite news|date=4 March 2009|title=Banking/Finance|publisher=(The Economic Times)|url=http://www1.economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Banking-Finance-/Banking/South-Indian-Bank-sees-sunshine-in-slowdown/articleshow/4222496.cms|url-status=dead|access-date=14 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719043838/http://www1.economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Banking-Finance-/Banking/South-Indian-Bank-sees-sunshine-in-slowdown/articleshow/4222496.cms|archive-date=19 July 2020|archivedate=19 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719043838/http://www1.economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Banking-Finance-/Banking/South-Indian-Bank-sees-sunshine-in-slowdown/articleshow/4222496.cms|deadurl=yes}}</ref> ইতিহাসবিদসকলৰ মতে, ৰজা শক্তন তাম্পুৰাণে কাষৰীয়া ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰসমূহৰপৰা ছিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান পৰিয়াল আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক থ্ৰিচূৰত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ইয়াৰ ফলত অতি সোনকালেই থ্ৰিচূৰ কেৰালাৰ অভ্যন্তৰীণ বাণিজ্যৰ এক সমৃদ্ধ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। দক্ষিণ ভাৰতত সাধাৰণ সোণৰ অলংকাৰ আৰু ৰ'ল্ড গ'ল্ড (Rolled Gold) অলংকাৰ উৎপাদনৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ হৈছে থ্ৰিচূৰ। কেৰালাত উৎপাদিত মুঠ গহনাৰ প্ৰায় ৭০% থ্ৰিচূৰতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। চহৰখনত প্ৰায় ৩,০০০টা সোণৰ অলংকাৰ নিৰ্মাণ গোট আছে, য'ত প্ৰায় ৪০,০০০ শিল্পী আৰু অন্যান্য কৰ্মী নিয়োজিত।<ref>{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/policy/Kerala-shines-in-gold-ornament-export/articleshow/1205891.cms |title=Kerala shines in gold ornament export |work=The Economic Times |access-date=13 December 2010 |date=20 August 2005}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.thehindubusinessline.com/blnus/08091450.htm |title = No impact of recession on gold business' |work = Business Line |access-date = 13 December 2010 }}{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }}</ref> এই উদ্যোগে থ্ৰিচূৰত প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষভাৱে প্ৰায় ২ লাখ লোকক কৰ্মসংস্থাপন প্ৰদান কৰিছে। এই শিল্পগোটসমূহৰ শিল্পীসকলে কেৰালাত দৈনিক ব্যৱহৃত প্ৰায় ১ টন সোণৰ ৮৫% অলংকাৰত ৰূপান্তৰ কৰে। বছৰি কেৰালাত অলংকাৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰায় ৯০ টন সোণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[File:K. Karunakaran Smaraka Town Hall 02.JPG|thumbnail|থ্ৰিচূৰৰ টাউন হল |left]] ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ মতে, ১৯৩০-ৰ দশকৰপৰাই থ্ৰিচূৰক এক বেংক নগৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত চহৰখনত ৫৮টা বেংকৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছিল। বৰ্তমানো থ্ৰিচূৰ কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বেংকিং আৰু বিত্তীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত। চহৰখনত চাউথ ইণ্ডিয়ান বেংক, চিএছবি বেংক, ধনলক্ষ্মী বেংক আদি প্ৰধান বেংকৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি মণপ্পুৰম ফাইনেন্স, কেৰালা ৰাজ্যিক বিত্তীয় উদ্যোগ (KSFE) আৰু ইএছএএফ সৰু বিত্তীয় বেংক আদি উল্লেখযোগ্য বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো মুখ্য কাৰ্যালয় থ্ৰিচূৰতেই আছে।<ref name="The Hindu 3">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/business/Industry/esaf-to-start-with-10-branches-as-small-finance-bank/article8866748.ece|title=ESAF to start with 10 branches as small finance bank|work=The Hindu|date=18 July 2016|access-date=18 July 2016}}</ref><ref name="About Us">{{cite web|url=http://www.southindianbank.com/content/viewContentLvl1.aspx?linkIdLvl2=5&linkid=5|title=About Us|publisher=South Indian Bank|access-date=1 February 2010}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.csb.co.in/asp/0100text.asp?pageId=2&headId=27 |title = Genesis |publisher = Catholic Syrian Bank |access-date = 15 February 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100217211409/http://www.csb.co.in/asp/0100text.asp?pageID=2&headID=27 |archive-date = 17 February 2010 |archivedate = 17 February 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100217211409/http://www.csb.co.in/asp/0100text.asp?pageID=2&headID=27 |deadurl = yes }}</ref> থ্ৰিচূৰ চিট পুঁজি সমিতি (Chit Fund)ভাৰতৰ এক বিশেষ ধৰণৰ সঞ্চয় আৰু ঋণ ব্যৱস্থাৰ—এটা প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপেও পৰিচিত। ২০১০ চনৰ এক অনুমাণিক হিচাপ অনুসৰি, থ্ৰিচূৰত প্ৰায় ৩,০০০টা চিট পুঁজি সমিতি কাৰ্যকৰী আছিল, য'ত প্ৰায় ৩৫,০০০ লোক নিয়োজিত আছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/money/report_chit-fund-companies-on-the-rise_1288173 |title=Chit fund companies on the rise |newspaper=DNA India |publisher=DNA |access-date=15 February 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indianexpress.com/news/chit-fund-cos-on-the-rise-in-kerala/513907/ |title=Chit fund cos on the rise in Kerala |work=The Indian Express |date=7 September 2009 |access-date=15 February 2010}}</ref> [[File:South indian bank head office.JPG|thumb|right|থ্ৰিচূৰ চহৰত থকা চাউথ ইণ্ডিয়ান বেংকৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]] থ্ৰিচূৰ আয়ুৰ্বেদিক ঔষধ উৎপাদন উদ্যোগৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। কেৰালাত থকা প্ৰায় ৮৫০টা আয়ুৰ্বেদিক ঔষধ উৎপাদনকাৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ ভিতৰত প্ৰায় ১৫০টা থ্ৰিচূৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://www.pharmabiz.com/article/detnews.asp?articleid=26402&sectionid=50 |title=Thrissur – The nerve-centre of Ayurveda |publisher=Pharmabiz.com |access-date=13 December 2010}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত ৰাজ্যখনৰ কিছুমান বৃহৎ প্ৰতিষ্ঠান যেনে ঔষধি, বৈদ্যৰত্নম ঔষধশালা আৰু কে. পি. নাম্বূদিৰিছ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, থ্ৰিচূৰৰ আয়ুৰ্বেদিক ঔষধ উৎপাদনকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ এক যৌথ পদক্ষেপ হিচাপে থ্ৰিচূৰ আয়ুৰ্বেদ ক্লাষ্টাৰ গঠন কৰা হৈছে। এই পদক্ষেপৰ জৰিয়তে থ্ৰিচূৰ জিলাৰ কোৰাট্টিস্থিত কিনফ্ৰা উদ্যানত (KINFRA Park) আয়ুৰ্বেদিক উদ্যোগসমূহৰ বাবে এক সমন্বিত ঔদ্যোগিক গোট (ক্লাষ্টাৰ) গঢ়ি তোলা হৈছে। <ref>{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/news/centre-to-partfund-ayurveda-testing-facility-in-thrissur/264507/ |title=Centre to part-fund Ayurveda testing facility in Thrissur |work=The Financial Express |date=23 January 2008 |access-date=13 January 2010}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/10/stories/2005061003711700.htm |title = Centre sanctions Rs 29 cr for ayurveda cluster in Thrissur |work = Business Line |access-date = 13 January 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100323102726/http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/10/stories/2005061003711700.htm |archive-date = 23 March 2010 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://cii.in/WebCMS/Upload/Mr%20T%20Balakrishnan.pdf |title=Ayurvedic Industry – Challenges And Opportunities |publisher=CII |access-date=13 January 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://cii.in/WebCMS/Upload/Mr%20A%20K%20Krishnakumar.pdf |title=Ayurveda Sector in India: Challenges, Potential & Way Forward |publisher=Global Ayurveda Summit 2010 |access-date=13 January 2010}}</ref> থ্ৰিচূৰৰ খুচুৰা ব্যৱসায় খণ্ডত বহু আগশাৰীৰ প্ৰতিষ্ঠানে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কল্যাণ গ্ৰুপ, জ'ছ আলুক্কাছ, জয় আলুক্কাছ আৰু জ'ছকো গ্ৰুপ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/localContentView.do?tabId=16&programId=1079897624&contentId=8267335&district=Thrissur&BV_ID=@@@ |title=Thrissur, the new textile capital |publisher=Manorama Online.com |access-date=25 November 2010}}</ref>কেৰালাৰ চতুৰ্থ তথ্য-প্ৰযুক্তি উদ্যান ইনফ'পাৰ্ক থ্ৰিচূৰ থ্ৰিচূৰ জিলাত অৱস্থিত। এই প্ৰযুক্তি উদ্যানটোৱে তথ্য-প্ৰযুক্তি উদ্যোগৰ বিকাশ, নতুন বিনিয়োগ আকৰ্ষণ আৰু নিয়োগৰ সুযোগ সৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছে। <ref>{{cite news |url=http://www.business-standard.com/india/news/koratty-it-park-set-to-begin-operations/394389/ |title=Koratty IT park set to begin operations |work=Business Standard |date=11 May 2010 |access-date=19 May 2010}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.keralait.org/search_result.php?project_id=1&location_id=4 |title = InfoPark Thrissur |publisher = Kerala IT |access-date = 19 May 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100706090012/http://www.keralait.org/search_result.php?project_id=1&location_id=4 |archive-date = 6 July 2010 |url-status = dead |archivedate = 6 July 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100706090012/http://www.keralait.org/search_result.php?project_id=1&location_id=4 |deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/kerala/article136596.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814165030/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article136596.ece |url-status=dead |archive-date=14 August 2014 |title=Koratty Infopark first phase inauguration on Oct |work=The New Indian Express |date=8 October 2009 |access-date=19 May 2010 |archivedate=14 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814165030/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article136596.ece |deadurl=yes }}</ref> পৰ্যটন উদ্যোগেও থ্ৰিচূৰৰ অৰ্থনীতিত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে। কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা বহু দেশীয় পৰ্যটকে থ্ৰিচূৰক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন পৰ্যটনস্থলী ভ্ৰমণ কৰে। মন্দিৰ, প্ৰাচীন গীৰ্জা, ঐতিহ্য আৰু সমৃদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ বাবে থ্ৰিচূৰ কেৰালাত সৰ্বাধিক দেশীয় পৰ্যটক আকৰ্ষণ কৰা চহৰসমূহৰ অন্যতম। ==প্ৰশাসন == {| class="toccolours" style="clear:right; float:right; background:#ffffff; margin: 0 0 0.5em 1em; width:220" |- ! style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="2"|'''পৌৰ নিগমৰ বিষয়াসকল ''' |- |align="center"| Mayor||ডা° নিজি জাষ্টিন |- |align="center"|Deputy mayor||এ. প্ৰসাদ |- ! style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="3"|'''বিধানসভাৰ সদস্যসকল ''' |- |align="center"|থ্ৰিচূৰ বিধান সভা সমষ্টি ||ৰাজন পল্লন |- |align="center"|ওল্লুৰ বিধান সভা সমষ্টি ||কে ৰাজন (ৰাজনীতিবিদ) |- ! style="background:#A8BDEC" align="center" colspan="3"|'''সংসদৰ সদস্য''' |- |align="center"|থ্ৰিচূৰ লোকসভা সমষ্টি ||সুৰেশ গোপী |} [[File:Thrissur Municipal Corporation2.jpg|thumb|left|upright|পৌৰ নিগম ভৱন, থ্ৰিচূৰ এম.অ. পথ]] === পৌৰসভাৰ শাসন === ১৯২১ চনৰপৰা কোচিন পৌৰ নিয়মাৱলীৰ অধীনত থ্ৰিচূৰ এখন পৌৰসভা হিচাপে পৰিচালিত হৈ আহিছে।<ref name="Malayala Manorama">{{cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/localContentView.do?tabId=16&contentId=8143095&district=Thrissur&programId=1079897624&BV_ID=@@@ |title=Thrissur City Corporation turns 100 |publisher=Malayala Manorama |access-date=27 October 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://210.212.239.30/tsr/ksduppro.htm |title=History |publisher=Thrissur Corporation |access-date=5 April 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719122634/http://210.212.239.30/tsr/ksduppro.htm |archive-date=19 July 2010 |archivedate=19 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100719122634/http://210.212.239.30/tsr/ksduppro.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৩২ চনত নতুন পৌৰসভা ভৱন নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৭২ চনত কেইবাখনো গাঁও পঞ্চায়ত পৌৰসভাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="Malayala Manorama" /> ২০০০ চনৰ ১ অক্টোবৰ তাৰিখে থ্ৰিচূৰ পৌৰসভাক উন্নীত কৰি এখন পৌৰ নিগম গঠন কৰা হয়। এই সময়ত আয়্যন্থোল, কূৰ্কেঞ্চেৰী, নাদাথৰা, ভিলভাট্টম (এটা অংশ), অল্লুৰ আৰু অল্লুক্কাৰা অঞ্চলসমূহ নতুনকৈ থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগমৰ অধীনলৈ অনা হয়। থ্ৰিচূৰ চহৰৰ প্ৰশাসন থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগমৰ জৰিয়তে পৰিচালিত হয়। পৌৰ নিগমটোৰ নেতৃত্বত এজন মেয়ৰ থাকে। চহৰখন তিনিটা বিধানসভা সমষ্টি থ্ৰিচূৰ, ওল্লুৰ আৰু চেৰ্পুৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{cite web|title=Demographic & Area Particulars of Urban Local Bodies|url=http://thrissur.nic.in/tsrurben.asp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616192927/http://thrissur.nic.in/tsrurben.asp|archive-date=16 June 2011|access-date=22 September 2010|publisher=Thrissur District}}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫২টা ৱাৰ্ডত বিভক্ত কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰপৰা পৌৰ নিগমৰ পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ত্ৰিচূৰ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম চহৰ নিগম। থ্ৰিছুৰ প্ৰপাৰ চহৰত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা এই নিগমে চহৰখনৰ বিদ্যুৎ, পানী যোগান আৰু কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা ব্যৱস্থা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। <ref name="Malayala Manorama" /><ref>{{cite web|title=Thrissur Corporation|url=http://210.212.239.30/tsr/corporation.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720233639/http://210.212.239.30/tsr/corporation.htm|archive-date=20 July 2010|access-date=22 September 2010|publisher=Thrissur Municipal Corporation|archivedate=20 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100720233639/http://210.212.239.30/tsr/corporation.htm|deadurl=yes}}</ref> থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগম, পঞ্চায়ত আৰু টাউন এণ্ড কাণ্ট্ৰী প্লেনিং বিভাগ (টিচিপিডি)ৰ উদ্যোগত নগৰখনৰ উন্নয়ন পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা হয়। <ref name="adb.org">{{cite web |url=http://www.adb.org/Documents/Reports/Consultant/32300-IND/32300-02-Thrissur-IND-TACR.pdf |title=Urban Planning and Land Use Management |publisher=ADB |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612064216/http://www2.adb.org/Documents/Reports/Consultant/32300-IND/32300-02-Thrissur-IND-TACR.pdf |archive-date=12 June 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiankanoon.org/doc/1836723/ |title=T.N. Rugmani And Another vs C. Achutha Menon And Ors on 20 December, 1990 |publisher=Indiankanoon.org |access-date=12 November 2012}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-09-11 |title=Govt to disband four development authorities in Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/govt-to-disband-four-development-authorities-in-kerala/articleshow/54279946.cms |access-date=2026-06-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> থ্ৰিচূৰ চহৰৰ পানী যোগান ব্যৱস্থা কেৰালা জল কৰ্তৃপক্ষ (Kerala Water Authority)-এ পৰিচালনা কৰে। অগ্নিনিৰ্বাপন, উদ্ধাৰ কাৰ্য আৰু আন জৰুৰীকালীন সেৱাৰ দায়িত্ব কেৰালা অগ্নি আৰু উদ্ধাৰ সেৱা বিভাগ (Kerala Fire and Rescue Services Department)-ৰ ওপৰত ন্যস্ত। চহৰখনত আইন-শৃংখলা বজাই ৰখাৰ দায়িত্ব পালন কৰে থ্ৰিচূৰ নগৰ আৰক্ষী এ। আনহাতে, কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ ব'ৰ্ড এ থ্ৰিচূৰলৈ বিদ্যুৎ যোগান ধৰে। চহৰখনৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থা মূলতঃ কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)-এ পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ উপৰি ব্যক্তিগত বাছ সেৱায়ো থ্ৰিচূৰৰ দৈনন্দিন যাতায়াত ব্যৱস্থাত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। ===আৰক্ষী সেৱা === থ্ৰিচূৰ নগৰ আৰক্ষী আৰু থ্ৰিছুৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষীৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। থ্ৰিছুৰ চহৰ আৰক্ষীৰ নেতৃত্বত আছে এজন আৰক্ষী আয়ুক্ত, ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ (আই পি এছ) বিষয়া। ত্ৰিছুৰ, কুন্নামকুলাম, অল্লুৰ আৰু গুৰুভায়ুৰ চাৰিটা মহকুমাত বিভক্ত। ইয়াৰ উপৰি মহিলা আৰক্ষী থানা আৰু এখন যান-বাহন আৰক্ষী থানাকে ধৰি ২৪খন আৰক্ষী থানাও পৰিচালনা কৰে। <ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/2011/03/02/stories/2011030260110500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20110307193425/http://www.hindu.com/2011/03/02/stories/2011030260110500.htm |url-status= dead |archive-date= 7 March 2011 |title= Thrissur to have city police commissionerate |access-date= 24 June 2011 |location= Chennai, India |work= [[The Hindu]] |date= 2 March 2011 |archivedate= 7 March 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110307193425/http://www.hindu.com/2011/03/02/stories/2011030260110500.htm |deadurl= yes }}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/2011/02/03/stories/2011020362340400.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20110207215745/http://www.hindu.com/2011/02/03/stories/2011020362340400.htm |url-status= dead |archive-date= 7 February 2011 |title= Probe ordered into explosions |access-date= 24 June 2011 |location= Chennai, India |work= [[The Hindu]] |date= 3 February 2011 |archivedate= 7 February 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110207215745/http://www.hindu.com/2011/02/03/stories/2011020362340400.htm |deadurl= yes }}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.hindu.com/2011/03/04/stories/2011030459320500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20110309055023/http://www.hindu.com/2011/03/04/stories/2011030459320500.htm |url-status= dead |archive-date= 9 March 2011 |title= Thrissur gets Police Commissioner |access-date= 24 June 2011 |location= Chennai, India |work= [[The Hindu]] |date= 4 March 2011 |archivedate= 9 March 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110309055023/http://www.hindu.com/2011/03/04/stories/2011030459320500.htm |deadurl= yes }}</ref> থ্ৰিচূৰ চহৰৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ দায়িত্ব থ্ৰিচূৰ চিটি পুলিচ আয়ুক্তালয়ে পালন কৰে। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ৰামৱৰ্মপুৰমত অৱস্থিত পূৰ্বৰ জিলা সশস্ত্ৰ পুলিচৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ত আছে। আনহাতে, থ্ৰিচূৰ গ্ৰাম্য পুলিচৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আয়্যন্থোলস্থিত জিলা উপায়ুক্ত (কলেক্টৰ) কাৰ্যালয় চৌহদত অৱস্থিত। থ্ৰিচূৰ হৈছে থ্ৰিচূৰ ৰেঞ্জৰ পুলিচ মহাপৰিদৰ্শক (Inspector General of Police, IGP)-ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। এই ৰেঞ্জৰ অধীনত থ্ৰিচূৰ, পালাক্কাড আৰু মালাপ্পুৰম জিলাৰ আইন-শৃংখলা পৰিচালনা কৰা হয়। এই তিনিখন জিলাৰ সকলো পুলিচ অধীক্ষক (Superintendent of Police, SP) মহাপৰিদৰ্শকৰ অধীনত কাম কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.keralapolice.org/newsite/kepa.html |title=Official website of Kerala Police |access-date=2009-01-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101163953/http://www.keralapolice.org/newsite/kepa.html |archive-date=1 January 2009 }}</ref> চহৰখনত কেৰালা পুলিচ একাডেমী, ভিয়্যুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ,<ref>{{cite web |url=http://www.keralaprisons.gov.in/images/stories/pdf/cpvyr.pdf |title=Central Prison, Viyyur |publisher=Kerala Government |access-date=11 October 2010 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225072447/http://www.keralaprisons.gov.in/images/stories/pdf/cpvyr.pdf |url-status=dead |archivedate=25 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225072447/http://www.keralaprisons.gov.in/images/stories/pdf/cpvyr.pdf |deadurl=yes }}</ref> পুলিচ কুকুৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আৰু আবকাৰী একাডেমী আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি কেৰালা পুলিচৰ নতুন কমাণ্ডো বাহিনী ইণ্ডিয়ান ৰিজাৰ্ভ বেটেলিয়নৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো ৰামৱৰ্মপুৰমত আছে। ইয়াৰ লগতে সীমা সুৰক্ষা বাহিনী (Border Security Force, BSF)-ৰ ১৪৮ নং বেটেলিয়ন-ৰ কেৰালাৰ প্ৰথম কেন্দ্ৰও থ্ৰিচূৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/11/01/stories/2009110153990300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013113835/http://www.hindu.com/2009/11/01/stories/2009110153990300.htm |url-status=dead |archive-date=13 October 2011 |title=29 more battalions for BSF |access-date=3 February 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=1 November 2009 |archivedate=13 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111013113835/http://www.hindu.com/2009/11/01/stories/2009110153990300.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1132711.ece |title=More BSF facilities promised |work=The Hindu |access-date=3 February 2011 |location=Chennai, India |date=28 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007072556/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1132711.ece |archivedate=7 October 2011 |deadurl=yes}}</ref> == জনগাঁথনি == {{bar box |title = থ্ৰিচূৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ (২০১১) <ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=left |bars= {{bar percent|[[হিন্দু]]|darkorange|৫৪.২০}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্ট্ৰান]]|dodgerblue|৪০.০৪}} {{bar percent|[[ইছলাম]]|green|৫.৫০}} {{bar percent|অন্যান্য বা উল্লেখ কৰা হোৱা নাই|black|০.২৬}} }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ জনগণনা তথ্য অনুসৰি, থ্ৰিচূৰ চহৰৰ মুঠ জনসংখ্যা ৩,১৫,৯৫৭ জন। ইয়াৰে ১,৫২,২৯৬ জন (৪৮.২%) পুৰুষ আৰু ১,৬৩,৬৬১ জন (৫১.৮%) মহিলা। চহৰখনৰ জনঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,১৩০ জন। লিংগ অনুপাত হৈছে প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ১,০৯২ গৰাকী মহিলা। থ্ৰিচূৰত মুঠ ৬৬,৮২৭টা পৰিয়াল আছে আৰু গড় পৰিয়ালৰ আকাৰ ৪.২৭ জন সদস্য। চহৰখনৰ বস্তিবাসী জনসংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৩০%, আৰু কেৰালাৰ মুঠ বস্তিবাসী জনসংখ্যাৰ ০.৩৭% থ্ৰিচূৰত বাস কৰে। থ্ৰিচূৰৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৫.৯৬%। ইয়াৰে পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৭.৩৭% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৪.৭২%। <ref name="religion">{{Cite web|date=2011|title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> {{Pie chart |caption =থ্ৰিচূৰ চহৰৰ ভাষা (২০১১) <ref name="languages"/> |label1 = [[মালায়ালম]] |value1 = 97.76 |color1 = cornflowerblue |label2 = [[Tamil language|তামিল]] |value2 = 1.35 |color2 = royalblue |label3 = অন্যান্য |value3 = 0.89 |color3 = grey }} ভাষা অনুসৰি ৯৭.৭৬% জনসংখ্যায় মালয়ালম আৰু ১.৩৫% তামিল ভাষাক প্ৰথম ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হয় <ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue (Urban): Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10258/download/13370/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-3200.XLSX |website=Censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> == ৰাজনীতি == দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত থ্ৰিচূৰে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। চহৰখনৰ প্ৰশাসন থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগমে পৰিচালনা কৰে। বৰ্তমান (২০২৬ চনলৈকে) ড° নিজি জাষ্টিন (ইউডিএফ) থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগমৰ মেয়ৰ। থ্ৰিচূৰ চহৰখনৰ প্ৰতিনিধিত্ব কেৰালা বিধানসভাত দুজন নিৰ্বাচিত সদস্যই কৰে। এজন থ্ৰিচূৰ বিধানসভা সমষ্টিৰপৰা আৰু আনজন অল্লুৰ বিধানসভা সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৬ চনলৈকে থ্ৰিচূৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ বিধায়ক ৰাজন জে. পল্লান, আৰু অল্লুৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ বিধায়ক কে. ৰাজন। <ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywisewinresult-742S11.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505142304/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywisewinresult-742S11.htm |archive-date=2026-05-05 |access-date=2026-06-05 |website=results.eci.gov.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ollur Constituency Election Results 2026: Ollur Assembly Seat Details, MLA Candidates & Winner |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/kerala/constituency-show/ollur |access-date=2026-06-05 |website=The Times of India |language=en}}</ref> থ্ৰিচূৰ চহৰখনো থ্ৰিছুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত আৰু ভাৰতৰ সংসদৰ নিম্ন সদন লোকসভালৈ পাঁচ বছৰৰ মূৰে মূৰে এবাৰ সদস্য নিৰ্বাচন কৰে। বৰ্তমানৰ সাংসদ ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ সুৰেশ গোপী। <ref>{{cite news|url=https://www.deccanherald.com/elections/india/lok-sabha-elections-2024-lotus-blooms-in-kerala-suresh-gopi-wins-from-thrissur-3051487 |title= Lok Sabha Elections 2024 – Lotus blooms in Kerala; Suresh Gopi wins from Thrissur |first=Arjun |last=Raghunath |date=2024-06-04 |access-date=2024-06-08 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> [[লোকসভা]]ৰ আসনখন মূলতঃ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] (১৯৫১ চনৰপৰা সাতটা কাৰ্যকাল) আৰু ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (১৯৫৭ চনৰপৰা দহটা কাৰ্যকাল)ৰ দখলত আছে। == সংস্কৃতি == [[File:Thrissur Church6.jpg|thumb|এছিয়াৰ আটাইতকৈ ওখ গীৰ্জা আৱাৰ লেডী অৱ ডল’ৰছ চিৰ’-মালাবাৰ কেথলিক বেচিলিকা থ্ৰিছুৰ চহৰৰ মাজত অৱস্থিত। ]] === উৎসৱ === [[File:Kerala Sahitya Akademy.JPG|thumb|কেৰালা সাহিত্য একাডেমী বিল্ডিং]] থ্ৰিচূৰক কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী বুলি জনা যায়। শতিকা ধৰি চলি অহা সমৃদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাই চহৰখনক এক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে। থ্ৰিচূৰৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত উৎসৱ হৈছে থ্ৰিচূৰ পূৰম, যাক কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ পূৰম উৎসৱ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াক প্ৰায়ে “সকলো পূৰমৰ পূৰম” বুলিও কোৱা হয়। এই উৎসৱ মালয়ালম পঞ্জিকাৰ মেডম (Medam) মাহত, অৰ্থাৎ প্ৰায় এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰপৰা মে' মাহৰ মাজভাগলৈকে, প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰায় ৩৬ ঘণ্টা ধৰি চলা এই মহোৎসৱৰ সময়ত থ্ৰিচূৰ চহৰত লাখ লাখ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীৰ সমাগম হয়। সুসজ্জিত হাতী, পঞ্চবাদ্যম, মেলম, ছাতি সলনি (কুডামাট্টম) আৰু আকৰ্ষণীয় আতচবাজীৰ বাবে থ্ৰিচূৰ পূৰম বিশ্ববিখ্যাত। <ref>{{cite web |title=Lakhs witness Thrissur Pooram |url=http://www.hindu.com/2010/04/25/stories/2010042553400400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428221022/http://www.hindu.com/2010/04/25/stories/2010042553400400.htm |url-status=dead |archive-date=28 April 2010 |work=[[The Hindu]] |date=2010-04-25 |access-date=2 February 2011 |archivedate=28 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100428221022/http://www.hindu.com/2010/04/25/stories/2010042553400400.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/05/06/stories/2006050612260400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013113804/http://www.hindu.com/2006/05/06/stories/2006050612260400.htm |url-status=dead |archive-date=13 October 2011 |title=Probe into Thrissur Pooram fireworks blast begins |access-date=2 February 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=6 May 2006 |archivedate=13 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111013113804/http://www.hindu.com/2006/05/06/stories/2006050612260400.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.oneindia.com/2010/04/24/hundredsof-thousands-converge-as-thrissur-poorambegins.html |title=Hundreds of thousands converge as 'Thrissur Pooram' begins in Kerala |work=OneIndia |date=24 April 2010 |access-date=2 February 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/news/caparisoned-elephants-steal-the-show-at-thrissur-pooram-news-national-keyukeecgde.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111122082035/http://www.sify.com/news/caparisoned-elephants-steal-the-show-at-thrissur-pooram-news-national-keyukeecgde.html |url-status=dead |archive-date=22 November 2011 |title=Caparisoned elephants steal the show at Thrissur Pooram |website=Sify News |access-date=2 February 2011 |archivedate=22 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111122082035/http://www.sify.com/news/caparisoned-elephants-steal-the-show-at-thrissur-pooram-news-national-keyukeecgde.html |deadurl=yes}}</ref> ''কাৱকালী'' নামেৰেও পৰিচিত ''পুলি কালি'' আন এক উৎসৱ, য’ত হাজাৰ হাজাৰ লোকে চহৰখনলৈ আকৰ্ষণ কৰে। মূলতঃ কেৰালাত পালন কৰা বাৰ্ষিক শস্য চপোৱা উৎসৱ ওনাম উপলক্ষ্য্যে প্ৰশিক্ষিত শিল্পীয়ে ৰাইজক মনোৰঞ্জন দিবলৈ ইয়াক পৰিৱেশন কৰে। <ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/kerala/article208655.ece |archive-url=https://archive.today/20130629233539/http://newindianexpress.com/states/kerala/article208655.ece |url-status=dead |archive-date=29 June 2013 |title=Thousands feast on colourful Pulikali |work=The New Indian Express |date=27 August 2010 |access-date=12 September 2010 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.oneindia.com/2010/08/27/tigerdance-performed-inkerala.html |title='Tiger Dance' performed in Kerala |work=OneIndia |date=27 August 2010 |access-date=2 February 2011}}</ref> বুয়ন নাটালে (Buon Natale) হৈছে থ্ৰিচূৰৰ স্বৰাজ ৰাউণ্ডত খ্ৰীষ্টমাছ উপলক্ষ্য্যে আয়োজন কৰা এক জনপ্ৰিয় সাংস্কৃতিক উৎসৱ। এই উৎসৱৰ মূল আকৰ্ষণ হৈছে বুয়ন নাটালে শোভাযাত্ৰা। ২০১৪ চনত সান্তা ক্লজৰ বেশত সৰ্বাধিকসংখ্যক লোকৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে এই শোভাযাত্ৰাই গিনিছ বিশ্ব অভিলেখত স্থান লাভ কৰিছিল। থ্ৰিচূৰত বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ উৎসৱ সমানে উৎসাহেৰে উদ্‌যাপন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত খ্ৰীষ্টমাছ, ওণম, দীপাৱলী, ইষ্টাৰ, ঈদ আৰু বিষু বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। এই উৎসৱসমূহে থ্ৰিচূৰৰ বহুসাংস্কৃতিক ঐতিহ্য, সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উৎসৱমুখৰ জীৱনধাৰাক প্ৰতিফলিত কৰে। মহানগৰীৰ বহু উৎসৱত হাতীয়ে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/002200811071875.htm |title=Yeddyurappa's elephant gift sparks row |work=The Hindu |access-date=2 February 2011 |location=Chennai, India |date=7 November 2008 |archivedate=13 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111013113827/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/002200811071875.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/india/report_thrissur-elephants-get-a-jumbo-relief_1252194 |title=Thrissur elephants get a jumbo relief |publisher= DNA |access-date=2 February 2011}}</ref> বছৰি চহৰখনৰ বডাক্কুন্নাথান মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হোৱা আনায়ুট্টু (হাতীক খুৱাই দিয়া) হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হাতীক খুৱাই দিয়া অনুষ্ঠান। মালয়ালম মাহৰ কাৰ্কিদাকামৰ প্ৰথম দিনটোত এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয় <ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/elephants-in-kerala-tuck-into-a-jumbo-feast/68974-3.html |archive-url=https://archive.today/20130125235631/http://ibnlive.in.com/news/elephants-in-kerala-tuck-into-a-jumbo-feast/68974-3.html |url-status=dead |archive-date=25 January 2013 |title=Elephants in Kerala tuck into a jumbo feast |publisher=CNN |access-date=17 March 2010 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/news/elephants-run-amok-at-thrissur-and-guruvayur-news-national-khsi4Tedech.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100721033037/http://sify.com/news/elephants-run-amok-at-thrissur-and-guruvayur-news-national-khsi4Tedech.html |url-status=dead |archive-date=21 July 2010 |title=Elephants run amok at Thrissur and Guruvayur |website=[[Sify]] |access-date=17 March 2010 |archivedate=21 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100721033037/http://sify.com/news/elephants-run-amok-at-thrissur-and-guruvayur-news-national-khsi4Tedech.html |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2005/08/29/stories/2005082910820400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629063723/http://www.hindu.com/2005/08/29/stories/2005082910820400.htm |url-status=dead |archive-date=29 June 2011 |title=When jumbos line up to solemnise a wedding |access-date=17 March 2010 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=29 August 2005 |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629063723/http://www.hindu.com/2005/08/29/stories/2005082910820400.htm |deadurl=yes }}</ref> ===সাহিত্য=== থ্ৰিচূৰৰ সাহিত্যিক ঐতিহ্য কেৰালাৰ প্ৰাচীন ইতিহাসলৈকে বিস্তৃত। কিন্তু কেৰালা চৰকাৰে সাহিত্য, সংগীত আৰু চিত্ৰকলাৰ বিকাশৰ উদ্দেশ্যে কেৰালা ললিতকলা আকাডেমী, কেৰালা সাহিত্য আকাডেমী, কেৰালা [[সংগীত নাটক আকাডেমী]] আৰু থ্ৰিচূৰ চৰুকলা মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰাৰ পাছত চহৰখন সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত থ্ৰিচূৰক [[কেৰালা]]ৰ সাহিত্যিক ৰাজধানী বুলিও কোৱা হ’বলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাত উপন্যাসিক, কবি, প্ৰাবন্ধিক আৰু বক্তাসকলৰ এক মিলনস্থলী হিচাপে চহৰখন বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰে। ১৯৫২ চনত প্ৰাক্তন শিক্ষামন্ত্ৰী প্ৰফেছৰ জোচেফ মুণ্ডাশেৰীয়ে থ্ৰিচূৰত কাৰেণ্ট বুকছৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থৰ দোকান স্থাপন কৰে। ইয়াৰ ফলত এই অঞ্চল সাহিত্যিকসকলৰ এক আড্ডাস্থলীলৈ পৰিণত হয়। অ’ ভি বিজয়ন, কোভিলান, ভি. কে. এন., উৰুব, এডাচ্ছেৰী গোবিন্দন নায়াৰ, এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ, কে. জি. শংকৰ পিল্লাই আৰু ছাৰা জোচেফ আদি বহু বিশিষ্ট সাহিত্যিকে ইয়াত সমবেত হৈছিল। পিছলৈ এই অঞ্চল “কাৰেণ্ট মূলা” (Current Corner) নামেৰে সুপৰিচিত হয়। <ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Thrissur-mourns-its-electric-corner/articleshow/10089257.cms | title=Thrissur mourns its 'electric' corner | first=T | last=Ramavarman | date=23 September 2011 | newspaper=The Times of India | access-date=21 May 2020}}</ref>কাৰেণ্ট বুকছ কিতাপৰ দোকান থকা অট্টালিকাটো ২০১১ চনত ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{cite news| url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/demolition-of-dilapidated-buildings-begins-in-thrissur/article2472410.ece| title = Demolition of dilapidated buildings begins in Thrissur - KERALA - The Hindu| newspaper = The Hindu| date = 21 September 2011}}</ref> থ্ৰিচূৰ বহু বিশিষ্ট মালয়ালম সাহিত্যিকৰ জন্মভূমি আৰু কৰ্মভূমি। এই চহৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰখ্যাত সাহিত্যিকসকলৰ ভিতৰত কোভিলান, কুঞ্জুন্নি মাশ, সুকুমাৰ আজীক্কোড, কে. সচ্চিদানন্দন, মুল্লানেঝি, চাৰা যোচেফ, আট্টূৰ ৰবি বৰ্মা, ললিতা লেনিন, পি. ভাস্কৰণ আৰু জোচেফ মুন্দাচেৰী বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। তেওঁলোকৰ সাহিত্যসৃষ্টিয়ে মালয়ালম ভাষা-সাহিত্যক সমৃদ্ধ কৰাৰ লগতে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় গঢ়ি তোলাতো উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছে। ===ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান=== [[File:Vadakkumnatha Kshethram - Thekke Nada.jpg|thumb|চাৰিটা বদকুম্নাথন মন্দিৰৰ দুৱাৰৰ ভিতৰত এখন, স্বৰাজ ময়দানৰ ভিতৰত]] [[File:Cheraman Masjid 2.jpg|thumb|চেৰমন জুমা মছজিদ, ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি কোৱা হয়। ]] থ্ৰিচূৰ কেৰালাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু তীৰ্থস্থানৰ কেন্দ্ৰ। ইয়াত থকা বহুতো মন্দিৰ, গীৰ্জা আৰু মছজিদে চহৰখনৰ সমৃদ্ধ ধৰ্মীয় ঐতিহ্য আৰু স্থাপত্যকলাৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। থ্ৰিচূৰৰ বিখ্যাত বড়ক্কুন্নাথন মন্দিৰ কিংবদন্তি অনুসৰি পৰশুৰামে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত এই মন্দিৰত বহুতো পৱিত্ৰ উপ-মন্দিৰ আৰু মহাভাৰতৰ বিভিন্ন ঘটনাক চিত্ৰিত কৰা মনোমোহা দেৱালচিত্ৰ (মিউৰেল) সংৰক্ষিত হৈ আছে। চহৰখনতে অৱস্থিত থিৰুৱাম্বাডি [[শ্ৰীকৃষ্ণ]] মন্দিৰ কেৰালাৰ অন্যতম বৃহৎ শ্ৰীকৃষ্ণ মন্দিৰ। আনহাতে পাৰামেক্কাভু ভগৱতী মন্দিৰ ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান ভগৱতী মন্দিৰ হিচাপে পৰিচিত। থ্ৰিচূৰ নগৰকেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় ৯ কিলোমিটাৰ দূৰত ভেংগিনিচ্চেৰী গাঁৱত আইক্কুন্নু পাণ্ডৱগিৰি দেৱী মন্দিৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি থ্ৰিচূৰৰপৰা প্ৰায় ২৮ কিলোমিটাৰ দূৰত গুৰুৱায়ূৰত অৱস্থিত শ্ৰী গুৰুৱায়ূৰাপ্পন মন্দিৰক "ভুলোক বৈকুণ্ঠ" অৰ্থাৎ "পৃথিৱীত বিষ্ণুৰ পৱিত্ৰ আৱাস" বুলিও কোৱা হয়। থ্ৰিচূৰত বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান উপাসনালয়ো আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ ওখ গীৰ্জাসমূহৰ অন্যতম আৱাৰ লেডী অৱ ড'ল'ৰ্ছ ছাইৰো-মালাবাৰ কেথলিক বেছিলিকা (পুথানপল্লী) ইয়াতেই অৱস্থিত। আৱাৰ লেডী অৱ লূৰ্দ্ছ ছাইৰো-মালাবাৰ কেথেড্ৰেল ইয়াৰ ভূ-গৰ্ভস্থ প্ৰাৰ্থনাগৃহৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। অল্লুৰৰ ছেইণ্ট এণ্টনি ছাইৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা, যাক "চিন্না ৰোমা" (সৰু ৰোম) বুলিও কোৱা হয়, ইয়াৰ অনন্য স্থাপত্য আৰু স্থানীয় চিত্ৰকলাৰ বাবে বিখ্যাত। চহৰখনতে ছেইণ্ট ইউফ্ৰেছিয়াৰ সমাধিস্থল আৰু সংগ্ৰহালয়ো অৱস্থিত। থ্ৰিচূৰৰপৰা প্ৰায় ২৮ কিলোমিটাৰ দূৰত পালায়ূৰৰ ছেইণ্ট থমাছ ছাইৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা [[ভাৰত]]ৰ প্ৰথম খ্ৰীষ্টীয় গীৰ্জা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰম্পৰা অনুসৰি, যীচুৰ শিষ্য ছেইণ্ট থমাছে ইয়াতেই ভাৰতত প্ৰথম বাপ্তিস্ম সম্পন্ন কৰিছিল। [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ ক্ষেত্ৰতো থ্ৰিচূৰৰ বিশেষ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আছে। থ্ৰিচূৰ চহৰৰ চেট্টিয়াঙ্গাডি হানাফী মছজিদ চহৰখনৰ অন্যতম পুৰণি মছজিদ। আনহাতে, থ্ৰিচূৰৰপৰা প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ দূৰত কডুংগাল্লুৰত অৱস্থিত চেৰামান জুমা মছজিদ ভাৰতৰ প্ৰথম মছজিদ হিচাপে সুপৰিচিত। ===খাদ্য=== থ্ৰিচূৰৰ খাদ্য-সংস্কৃতি ইয়াৰ ইতিহাস, ভৌগোলিক অৱস্থান, জনসংখ্যাগত বৈশিষ্ট্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। ইয়াত চাউল হৈছে মুখ্য খাদ্য। থ্ৰিচূৰত জনপ্ৰিয় জলপানসমূহৰ ভিতৰত আচাপ্পম, কুঝালাপ্পম (Kuzhalappam), ভাট্টেপ্পম (Vatteppam), উন্নিয়াপ্পম (Unniyappam) আৰু পাঝম পোৰি (Pazham Pori) উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি ভেল্লায়াপ্পম (Vellayappam)—চাউলৰ গুৰিৰে প্ৰস্তুত এক বিশেষ ধৰণৰ ৰাইচ হপাৰ—থ্ৰিচূৰৰ এক পৰিচিত ঐতিহ্যবাহী খাদ্য। এই খাদ্যৰ জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে চহৰখনত "ভেল্লায়াপ্পম আংগাড়ি" (Vellayappam Angadi) নামেৰে বিশেষ খাদ্যৰপথ (Food Street)ও আছে, য'ত বিভিন্ন ধৰণৰ ভেল্লায়াপ্পম আৰু আন থলুৱা সুস্বাদু খাদ্য উপলব্ধ। ==শিক্ষা== [[File:Gec thrissur.jpg|thumbnail|চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, থ্ৰিচূৰ ]] প্ৰাচীন কালৰেপৰা শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে পৰিগণিত হোৱা থ্ৰিছুৰ আধুনিক শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছে। <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2004/02/12/stories/2004021204160300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040311103646/http://www.hindu.com/2004/02/12/stories/2004021204160300.htm |url-status=dead |archive-date=11 March 2004 |title=Call to develop Thrissur as 'education destination' |access-date=28 January 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=12 February 2004 |archivedate=11 March 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040311103646/http://www.hindu.com/2004/02/12/stories/2004021204160300.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158310300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013163621/http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158310300.htm |url-status=dead |archive-date=13 October 2011 |title=Thrissur set to become major education hub |access-date=28 January 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=11 November 2010 |archivedate=13 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111013163621/http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158310300.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰৰ বিদ্যালয়সমূহ হয় ৰাজহুৱাভাৱে কেৰালা চৰকাৰে পৰিচালনা কৰে নহয় ব্যক্তিগতভাৱে, কিছুমান চৰকাৰৰপৰা আৰ্থিক সাহায্য লাভ কৰে। সাধাৰণতে [[ইংৰাজী]] বা [[মালয়ালম]] ভাষাত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা হয়, অৱশ্যে ইংৰাজীয়ে সংখ্যাগৰিষ্ঠ। বেছিভাগ বিদ্যালয়েই কেৰেলা ৰাজহুৱা পৰীক্ষা ব’ৰ্ড, ভাৰতীয় মাধ্যমিক শিক্ষাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ (আইচিএছই), কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা ব’ৰ্ড (চিবিএছই), ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠান (এনআইঅ’এছ) বা মণ্টেছৰী ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত। <ref name="Home">{{cite web|title=Home|url=http://www.thrissureducation.com/|access-date=29 January 2011|publisher=Thrissur Educational District}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ddethrissur.org/ |title=Home |publisher=DDE, Thrissur |access-date=29 January 2011}}</ref>ইয়াত ৯৩খন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়; ৩৪খন উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়; <ref>{{cite web |url=http://www.ddethrissur.org/institutions.php |title=Institutions |publisher=DDE Thrissur |access-date=29 January 2011}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/up/tsr.pdf |title = List of UP schools in Thrissur District |publisher = Kerala Government |access-date = 29 January 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091222045835/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/up/tsr.pdf |archive-date = 22 December 2009 |url-status = dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20091222045835/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/up/tsr.pdf |archivedate = 22 December 2009 |deadurl = yes }}</ref> আৰু ৭৮খন হাইস্কুল; <ref>{{cite web |url = http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/hs/tsr.pdf |title = List of High schools in Thrissur District |publisher = Kerala Government |access-date = 29 January 2011 }}{{Dead link|date=August 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু ১৫৭ খন<ref>{{cite web |url = http://hscap.kerala.gov.in/CMS/school.php?cmbdist=8 |title = List of Schools |publisher = Kerala Government |access-date = 29 January 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721160017/http://hscap.kerala.gov.in/CMS/school.php?cmbdist=8 |archive-date = 21 July 2011 |url-status = dead |archivedate = 21 July 2011 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110721160017/http://hscap.kerala.gov.in/CMS/school.php?cmbdist=8 |deadurl = yes }}</ref> হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল থ্ৰিচূৰ মহানগৰত আছে। ১৮৪৫ চনত আৰম্ভ হোৱা চাৰ্চ মিছন ছ’চাইটি স্কুল আটাইতকৈ পুৰণি স্কুল আৰু ছেইণ্ট থমাছ কলেজ থ্ৰিছুৰৰ প্ৰথমখন কলেজ। ২০২২ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত থ্ৰিছুৰে ইউনেস্কো গ্ল’বেল নেটৱৰ্ক অৱ লাৰ্নিং চিটিজ (জিএনএলচি)ত যোগদান কৰে। <ref name="UNESCO-GNLC-date">{{cite web|title=UNESCO Global Network of Learning Cities: 77 new members from 44 countries|url=https://www.uil.unesco.org/en/articles/unesco-global-network-learning-cities-77-new-members-44-countries|access-date=29 November 2024|publisher=UNESCO}}</ref> ==খেল== [[File:V.K.N. Menon Indoor Stadium3.JPG|thumb|left|250px|ভি.কে.এন.মেনন ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম, থ্ৰিচূ চহৰ ]] থ্ৰিচূৰত ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। চহৰখনত দুটা মুখ্য ফুটবল ষ্টেডিয়াম আছে— থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগম ষ্টেডিয়াম আৰু থোপে ষ্টেডিয়াম। ১৯৯০ চনত ফেডাৰেচন কাপ ফুটবল প্ৰতিযোগিতা উপলক্ষ্যে থ্ৰিচূৰ কৰ্প'ৰেচন গ্ৰাউণ্ডত গিনিছ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ অনুসৰি বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু সৰ্বোচ্চ অস্থায়ী ষ্টেডিয়াম নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ষ্টেডিয়ামৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল অভিযন্তা টি. জে. এণ্টনীয়ে। থ্ৰিচূৰ বহু খ্যাতনামা ভাৰতীয় ফুটবলাৰৰ জন্মস্থান। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰাক্তন ভাৰতীয় অধিনায়ক চি. ভি. পাপ্পাচন, আই. এম. বিজয়ন, জো প'ল আঞ্চেৰী, লগতে ফিফা অনূৰ্ধ্ব-১৭ বিশ্বকাপত অংশগ্ৰহণ কৰা কে. পি. ৰাহুল বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। থ্ৰিচূৰত প্ৰতি বছৰে এন. আই. ডেভিড স্মাৰক ট্ৰফী নামৰ আন্তঃক্লাব ফুটবল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়। এই প্ৰতিযোগিতাখন ১৯৯৬ চনত তেতিয়াৰ থ্ৰিচূৰৰ আৰক্ষী অধীক্ষকৰ উদ্যোগত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://hindu.com/2010/12/26/stories/2010122652431400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119171603/http://www.hindu.com/2010/12/26/stories/2010122652431400.htm |url-status=dead |archive-date=19 January 2011 |title=Inter-club football |access-date=12 January 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=26 December 2010 |archivedate=19 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110119171603/http://www.hindu.com/2010/12/26/stories/2010122652431400.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.keralapolicehistory.com/gllry3.html |title = Football |publisher = Kerala Police |access-date = 12 January 2011 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110520004609/http://www.keralapolicehistory.com/gllry3.html |archive-date = 20 May 2011 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/12/27/stories/2010122757671600.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101000217/http://www.hindu.com/2010/12/27/stories/2010122757671600.htm |url-status=dead |archive-date=1 January 2011 |title=Sudheesh fires in three |access-date=12 January 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=27 December 2010 |archivedate=1 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110101000217/http://www.hindu.com/2010/12/27/stories/2010122757671600.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://hindu.com/2010/12/31/stories/2010123157181800.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104205807/http://www.hindu.com/2010/12/31/stories/2010123157181800.htm |url-status=dead |archive-date=4 January 2011 |title=Golden Threads posts win |access-date=12 January 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=31 December 2010 |archivedate=4 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110104205807/http://www.hindu.com/2010/12/31/stories/2010123157181800.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2011/01/04/stories/2011010453562000.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108210155/http://www.hindu.com/2011/01/04/stories/2011010453562000.htm |url-status=dead |archive-date=8 January 2011 |title=Aneesh shines |access-date=12 January 2011 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=4 January 2011 |archivedate=8 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110108210155/http://www.hindu.com/2011/01/04/stories/2011010453562000.htm |deadurl=yes }}</ref> থ্ৰিচূৰত উন্নত ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি উঠিছে। চহৰখনত ফ্লাডলাইট সুবিধাসম্পন্ন থ্ৰিচূৰ পৌৰ নিগম ষ্টেডিয়াম আছে। <ref name="Sports">{{cite web |url = http://210.212.239.30/tsr/thrissur.htm |title = Sports |publisher = Thrissur Municipal Corporation |access-date = 22 September 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120712204309/http://210.212.239.30/tsr/thrissur.htm |archive-date = 12 July 2012 |archivedate = 12 July 2012 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120712204309/http://210.212.239.30/tsr/thrissur.htm |deadurl = yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ভি. কে. এন. মেনন ইনড'ৰ ষ্টেডিয়াম আৰু ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণ (SAI)-ৰ তত্ত্বাৱধানত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ সুবিধাসমৃদ্ধ থ্ৰিচূৰ একুৱাটিক কমপ্লেক্স অৱস্থিত। থ্ৰিচূৰে ভাৰতলৈ বহু ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন শৰীৰ গঠন (বডিবিল্ডিং) খেলুৱৈ আগবঢ়াইছে।<ref name="Sports" /> লগতে বিশ্বখ্যাত দাবা প্ৰতিভা নিহাল ছাৰিন থ্ৰিচূৰৰ বাসিন্দা। == চিত্ৰসমূহ == <gallery mode="packed" heights="150" widths="200"> File:Thrissur Museum and zoo - Dec2011- 0216.JPG|থ্ৰিচূৰ চিৰিয়াখানাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ। File:Artmuseum.JPG|প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয়, থ্ৰিচূৰ File:St thomas college thrissur.jpg|চেণ্ট থমাছ কলেজ, থ্ৰিচূৰ File:K. Karunakaran Smaraka Town Hall 02.JPG|থ্ৰিচূৰ টাউন হল File:Mural Art Museum, Thrissur.jpg|মিউৰেল আৰ্ট মিউজিয়াম File:Sakthan Thampuran palace.jpg|শক্তি থাম পূৰণ প্ৰাসাদ </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] 5qxg40d3g8a3vdj0oej1r4hjnl878yi 0 138217 647476 646189 2026-10-25T01:51:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647476 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = তিৰুৱনন্তপুৰম | native_name = '''ত্ৰিবান্দ্ৰম''' | other_name = অনন্তপুৰী | settlement_type = [[মহানগৰ]] | image_skyline = {{multiple image | total_width = 300 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Trivandrum Skyline Cropped.jpg | alt1 = উত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম | caption1 = কেন্দ্ৰত টেকন’পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ সৈতে উত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম | image2 = Padmanabhaswamy Temple Thiruvananthapuram.jpg | alt2 = পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ | caption2 = [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] | image3 = | alt3 = নিয়ামসভা মন্দিৰম | caption3 = [[নিয়ামসভা মন্দিৰম]] | image4 = Technopark Phase III Buildings February 2014.jpg | alt4 = টেকন’পাৰ্ক, ত্ৰিবান্দ্ৰম | caption4 = [[টেকন’পাৰ্ক, তিৰুৱনন্তপুৰম|টেকন’পাৰ্ক তৃতীয় পৰ্যায়]] | image5 = 01KovalamBeach&Kerala.jpg | alt5 = কোভালাম সাগৰীয় তীৰ | caption5 = [[কোভালাম|কোভালাম সাগৰীয় তীৰ]] | image6 = Kanakakkunnu-palace-trivandrum.jpg | alt6 = কনকাকুন্নু ৰাজপ্ৰাসাদ | caption6 = [[কনকাকুন্নু ৰাজপ্ৰাসাদ]] | image7 = Tvmcentral.jpg | alt7 = তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন | caption7 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয়]] | image8 = Palace of Trivandrum.jpg | alt8 = কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ | caption8 = [[কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ]] }} | image_flag = File:Thiruvananthapuram Corporation Flag.png | flag_size = 120px | image_seal = Seal of Corporation of Thiruvananthapuram by dhevilal.svg | seal_size = | nicknames = ভাৰতৰ চিৰসেউজ চহৰ<br />ঈশ্বৰৰ নিজা ৰাজধানী | image_map = {{Switcher |{{maplink|frame=yes|frame-align=center|plain=y|type=shape-inverse|id=Q1186|frame-width=250|frame-height=450|stroke-width=3|frame-lat=10.50|frame-long=76.20|zoom=7|type2=point|coord2={{coord|08|31|26.8|N|76|56|11.8|E}}|marker-size2=medium}} |কেৰেলাৰ মানচিত্ৰত তিৰুৱনন্তপুৰম |{{maplink|display=|frame=yes|type=shape-inverse|id=Q7785507|plain=y|title=তিৰুৱনন্তপুৰম|description=|coord=|marker=|zoom=11|stroke-width=2|icon=no|frame-width=300|frame-height=390|frame-align=center|text=তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সীমা দৰ্শোৱা মানচিত্ৰ}} |তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সীমা মানচিত্ৰ }} | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|08|31|26.8|N|76|56|11.8|E|type:city_region:IN|display=inline,title}} | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | subdivision_name2 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|তিৰুৱনন্তপুৰম]] | established_title = [[ট্ৰাভাংকুৰ]]ৰ ৰাজধানী | established_date = | founder = [[মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মা]] | named_for = | government_type = পৌৰ [[নিগম]] | governing_body = [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম|মেয়ৰ]] | leader_name1 = [[ভি. ভি. ৰাজেশ|এডভোকেট ভি. ভি. ৰাজেশ]] ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]]) | leader_title2 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম|উপ-মেয়ৰ]] | leader_name2 = জি. এছ. আশা নাথ ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]]) | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য, লোকসভা|সংসদ সদস্য]] | leader_name3 = [[শশী থাৰুৰ|ড° শশী থাৰুৰ]] ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আই.এন.চি.]]) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 214 | area_metro_km2 = 311 | area_metro_footnotes = | total_type = | area_urban_km2 = | area_rank = প্ৰথম | elevation_footnotes = | elevation_m = 38.93 | population_footnotes = | population_total = 957730 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_metro = 1890406 | population_metro_footnotes = | population_demonym = ত্ৰিবান্দ্ৰমবাসী | blank_name = সাধাৰণ ভাষা | blank_info = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | blank1_name_sec1 = [[মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন]] (২০২০) | blank1_info_sec1 = ১৫.৭৭৭ বিলিয়ন [[আমেৰিকান ডলাৰ]] | blank2_name_sec1 = মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন | blank2_info_sec1 = | blank1_name_sec2 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank1_info_sec2 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] | blank2_name_sec2 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ | blank2_info_sec2 = [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] | blank3_name_sec2 = ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ | blank3_info_sec2 = [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] | blank4_name_sec2 = [[জলবায়ু]] | blank4_info_sec2 = Am/Aw ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]]) | timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|আই.এছ.টি.]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিন ক’ড|PIN]] | postal_code = 695XXX | area_code = [[ভাৰতৰ দূৰভাষ নম্বৰ|+৯১ ৪৭১-XXXXXXX]] | registration_plate = * KL-01 তিৰুৱনন্তপুৰম * KL-22 [[কাজাকুট্টম]] * KL-15 [[কেৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰেলা আৰ.টি.চি.]] * KL-16 [[আট্টিংগল]] * KL-19 [[পাৰাছালা]] * KL-20 [[নেইয়াত্তিনকাৰা]] * KL-21 [[নেদুমাংগাদ]] * KL-74 [[কাট্টাক্কাদা]] * KL-81 [[ভাৰকলা]] | website = {{URL|trivandrum.nic.in}} }} {{ভাল প্ৰবন্ধ}} '''তিৰুৱনন্তপুৰম''' ({{lang-en| Thiruvananthapuram}}, {{lang-ml|തിരുവനന്തപുരം}}) ভাৰতৰ [[কেৰেলা]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চহৰ। এই চহৰৰ আন এটা নাম '''ত্ৰিবান্দ্ৰম'''। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]]ৰ জনসংখ্যা আছিল ৯,৫৭,৭৩০ জন।<ref name="citypop">{{cite web |title=General Information |url=https://tmc.lsgkerala.gov.in/index.php/en/general-information |website=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |publisher=Government of Kerala |access-date=12 February 2025}}</ref> এই চহৰখন ২১৪.৮৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত। ই কেৰেলাৰ আটাইতকৈ বেছি জনসংখ্যা থকা চহৰ।<ref name="districtprofile">{{cite web |title=About District |url=https://trivandrum.nic.in/en/about-district/ |website=District Administration Thiruvananthapuram |access-date=12 February 2025}}</ref> আনহাতে, ৫৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাৰে গঠিত বৃহত্তৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম মহানগৰ অঞ্চল]]ৰ জনসংখ্যা ১৭ লাখতকৈও অধিক।<ref name="uapop">{{cite web |title=A -4 TOWNS AND URBAN AGGLOMERATIONS CLASSIFIED BY POPULATION SIZE CLASS IN 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42876/download/46544/CLASS_I.xlsx |website=Census India |publisher=Government of India |access-date=12 February 2025}}</ref> ভাৰতৰ অতি কমসংখ্যক চহৰৰ ভিতৰত তিৰুৱনন্তপুৰম অন্যতম, যি একেলগে বহুকেইটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এই চহৰখন এখন ৰাজধানী চহৰ।<ref>{{cite web | url=https://trivandrum.nic.in/en/about-district/ | title=About District | District Thiruvananthapuram, Government of Kerala | India }}</ref> ই এখন ঐতিহাসিক ঐতিহ্যবাহী চহৰ।<ref>{{cite web | url=https://www.outlookmoney.com/retirement/spend/travel/discovering-thiruvananthapuram-a-blend-of-culture-nature-and-heritage | title=Discovering Thiruvananthapuram: A Blend of Culture, Nature, and Heritage | date=13 January 2025 }}</ref> ইয়াৰ লগতে ই এখন সাগৰীয় বাণিজ্যিক চহৰ।<ref>{{cite web | url=https://vizhinjamport.in/visl/ | title=About Vizhinjam International Seaport Limited (VISL) }}</ref> এই চহৰখন এক [[তথ্য প্ৰযুক্তি]] কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web | url=https://technopark.in/discover-technopark-the-iconic-it-park-in-trivandrum | title=Discover Technopark: The Iconic IT Park in Trivandrum }}</ref> ই এখন [[মহাকাশ গৱেষণা]] চহৰ।<ref>{{cite web | url=https://www.isro.gov.in/VSSC.html | title=Vikram Sarabhai Space Centre (VSSC) }}</ref> চহৰখন প্ৰতিৰক্ষা আৰু মটৰগাড়ী প্ৰযুক্তিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web | url=https://neosciencehub.com/thiruvananthapurams-rise-as-a-global-automotive-hub/ | title=Thiruvananthapuram's Rise as a Global Automotive Hub - Neo Science Hub | date=5 September 2024 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ই এখন [[জৈৱ বিজ্ঞান]] চহৰ<ref>{{Cite web | title=BIO 360 | url=https://www.bio360.in/ | access-date=2025-08-18 | website=Bio360.in}}</ref> আৰু পৰ্যটন চহৰ।<ref>{{cite web | url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram | title=Thiruvananthapuram Tourism }}</ref> চহৰখন বিভিন্ন গৱেষণা তথা উন্নয়নমূলক প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবেও জনাজাত। সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে এই চহৰখন এক বিৰল স্থান। কাৰণ ইয়াৰ মূল চহৰ কেন্দ্ৰৰ একেবাৰে ওচৰতে এটা [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] আৰু এটা [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গভীৰ সাগৰীয় বন্দৰ]] অৱস্থিত।<ref>{{Cite web | title = Draft EIA Report for Vizhinjam Port (Phase III) | url = https://kspcb.kerala.gov.in/assets/uploads/widget/public_hearing_files/Vizhinjam_Port_(Phase_IIIII)_-Draft_EIA_Report.pdf | website = Vizhinjam Port Official Website | publisher = L&T, VISL, Government of Kerala | date = 15 June 2021 | access-date = 15 August 2024 | page = 36 | archivedate = 15 August 2024 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20240815184054/https://kspcb.kerala.gov.in/assets/uploads/widget/public_hearing_files/Vizhinjam_Port_(Phase_IIIII)_-Draft_EIA_Report.pdf | deadurl = yes }}</ref> ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত আৰু মূল ভূ-খণ্ডৰ একেবাৰে দক্ষিণ অংশৰ ওচৰত তিৰুৱনন্তপুৰম অৱস্থিত। এই বন্দৰ চহৰখন অতি ব্যস্ত পূব-পশ্চিম সাগৰীয় জাহাজ পথৰপৰা ১০ সাগৰীয় মাইল (nmi) নিলগত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web | title = Environment compliance Report | url = https://www.adaniports.com/-/media/Project/Ports/PortsAndTerminals/Vizhinjam-Port-Documents/Environment-Compliance-Report/Previous-Environment-Compliance-Report/Compliance-Report_VISL_Oct-2022-Mar-2023.pdf | website = Adani Ports | publisher = VISIL, Government of Kerala | date = 2021-06-15 | access-date = 2024-08-15 | page = 45 }}</ref> এই চহৰখনতে ভাৰতৰ প্ৰথমটো গভীৰ সাগৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰান্স-শ্বিপমেণ্ট বন্দৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ নাম [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]]।<ref>{{cite web | url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2032811#:~:text=The%20Union%20Minister%20of%20Ports,port%20in%20Vizhinjam%2C%20Kerala%20today | title=Union Minister Shri Sarbananda Sonowal receives First Mother Ship at Vizhinjam- India's first deep water Container Transhipment Port|website=Pib.gov.in }}</ref> চহৰখনৰ ভূ-খণ্ড চাপৰ উপকূলীয় পাহাৰেৰে ঢৌ খেলোৱা।<ref>{{cite book |last1=Kapoor |first1=Subodh |title=The Indian encyclopaedia : biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific |date=2002 |publisher=Cosmo Publications |location=New Delhi |isbn=8177552570 |url=https://books.google.com/books?id=0Ukyp-gbtHcC}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম ইয়াৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবেও জনাজাত। এই চহৰখন স্বাতী তিৰুনাল ৰামা বাৰ্মাৰ সংগীত সাধনাৰ সৈতে জড়িত। বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী [[ৰাজা ৰবি বাৰ্মা]]ৰ কলাত্মক ঐতিহ্যৰ বাবেও চহৰখন বিখ্যাত। উলূৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ, কুমাৰন আছান, চি ভি ৰমন পিল্লাই আৰু নাৰায়ণ গুৰুৰ দৰে ব্যক্তিসকলে ইয়াৰপৰাই মালায়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছিল। এই চহৰখনতে বিখ্যাত [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] অৱস্থিত। এই মন্দিৰটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ চহকী মন্দিৰ হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web | url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/richest-hindu-temple | title=Richest Hindu temple | work=Guinness World Records }}</ref> বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম অঞ্চলটো পূৰ্বতে আয় সাম্ৰাজ্যই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ সামন্ত আছিল।<ref name="vizhis3"/> দ্বাদশ শতিকাত এই অঞ্চলটো বেণ্ড সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে।<ref name="vizhis3"/> অষ্টাদশ শতিকাত ৰজা [[মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মা]]ই এই ভূ-খণ্ড বিস্তাৰ কৰে। তেওঁ [[ট্ৰাভাংকুৰ]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমক ইয়াৰ ৰাজধানী পাতে।<ref name="history1">{{cite book |last1=Boland-Crewe |first1=Tara |last2=Lea |first2=David |title=The Territories and States of India |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=9781135356255 |url=https://books.google.com/books?id=M2uPAgAAQBAJ |language=en}}</ref> ১৭৫৫ চনত পুৰক্কাঁড়ৰ যুদ্ধত কেলিকটৰ শক্তিশালী জামোৰিনক পৰাস্ত কৰি ট্ৰাভাংকোৰ কেৰেলাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্য হৈ পৰে।<ref name="AHoT 162">{{cite book |last1=Shungoony Menon |first1=P. |title=A History of Travancore from the Earliest Times |date=1878 |publisher=Higgin Botham & Co. |location=Madras |pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164 |url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog |access-date=5 May 2016 |language=en |format=pdf}}</ref> ১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা লাভৰ পিছত তিৰুৱনন্তপুৰম ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়। পিছত ১৯৫৬ চনত নতুন [[কেৰেলা]] ৰাজ্য গঠন হোৱালৈকে ই ৰাজধানী হৈয়েই থাকে।<ref>{{cite book |last1=Abram |first1=David |last2=Edwards |first2=Nick |title=The Rough Guide to South India |date=2003 |publisher=Rough Guides |isbn=9781843531036 |page=306 |url=https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC |access-date=9 July 2018}}</ref><ref>{{Cite book |last=Padmanabhan |first=N |title=Formation of Kerala Society and Culture |publisher=University Of Calicut, Distant Education |year=2011 |pages=5 |language=English}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম এক উল্লেখযোগ্য শৈক্ষিক আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]], এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আঞ্চলিক মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত বহুতো স্কুল-কলেজ আছে। চহৰখনত ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃশাখা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান আৰু [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]]ৰ অধীনস্থ [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] অৱস্থিত। তদুপৰি ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, ৰাষ্ট্ৰীয় পৃথিৱী বিজ্ঞান অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ আৰু ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ (IISER) এটা চৌহদ ইয়াত আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.dqweek.com/thiruvananthapuram-one-of-the-souths-hottest-it-hubs/ |title=Thiruvananthapuram: One of the South's Hottest IT Hubs-DQWeek |website=Dqweek.com |date=23 April 2015 |access-date=20 December 2017}}</ref> এই চহৰখনৰপৰাই ভাৰতৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণি হৈছিল। ইয়াত লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। চহৰখনত 'টুঞ্জ এনিমেচন ইণ্ডিয়া' আৰু 'টাটা এলেক্সি লিমিটেড'ৰ দৰে সংবাদ মাধ্যম প্ৰতিষ্ঠান আছে। লগতে মালায়ালম ছবিৰ অন্যতম প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ’ 'চিত্ৰাঞ্জলী ফিল্ম ষ্টুডিঅ’' ইয়াত অৱস্থিত। কাজাকুট্টমত থকা 'কিনফ্ৰা ফিল্ম এণ্ড ভিডিঅ' পাৰ্ক' হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো তথ্য-মনোৰঞ্জন ঔদ্যোগিক উদ্যান।<ref>{{cite news |last1=Prasanna |first1=Laxmi |title=With centres nod, foundation stone laid for KINFRA's second phase IT/ ITES Park in Thiruvananthapuram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/With-centres-nod-foundation-stone-laid-for-KINFRAs-second-phase-IT/-ITES-Park-in-Thiruvananthapuram/articleshow/55586474.cms |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=23 November 2016}}</ref> ২০১২ চনত 'দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া'ই কৰা এক ক্ষেত্ৰভিত্তিক সমীক্ষাত তিৰুৱনন্তপুৰমক কেৰেলাৰ ভিতৰত বাস কৰিবলৈ আটাইতকৈ উত্তম চহৰ বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite news |newspaper=The Times of India |title=Thiruvananthapuram best Kerala city to live in: Times survey |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Thiruvananthapuram-best-Kerala-city-to-live-in-Times-survey/articleshow/11703099.cms |access-date=5 August 2016}}</ref> ২০১৩ চনত 'ইণ্ডিয়া টুডেই' চলোৱা এক সমীক্ষাত চহৰখনে ভাৰতৰ বাসোপযোগী চহৰসমূহৰ ভিতৰত পোন্ধৰ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="India Today survey">{{cite news |title=India's Best Cities: Winners and Why they made it |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20130304-india-best-cities-winners-and-why-they-made-it-survey-762219-1999-11-29 |access-date=27 March 2013 |newspaper=India Today |date=22 February 2013}}</ref> 'জনগ্ৰহ চিটিজেনশ্বিপ এণ্ড ডেম’ক্ৰেচি' কেন্দ্ৰই চলোৱা ভাৰতৰ চহৰ-ব্যৱস্থাৰ বাৰ্ষিক সমীক্ষা অনুসৰি ২০১৫ আৰু ২০১৬ চনত ধাৰাবাহিকভাৱে তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চহৰ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।<ref name="Best Indian City">{{cite news |title=Thiruvananthapuram is the best city in India:Survey |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/mar/02/thiruvananthapuram-is-the-best-city-in-india-survey-1576345.html#:~:text=THIRUVANANTHAPURAM%3A%20Thiruvananthapuram%20retained%20its%20title,on%20a%20scale%20of%2010. |access-date=6 June 2020 |newspaper=The New Indian Express |date=2 March 2017}}</ref> ২০১৭ চনত কৰা একেটা সংস্থাৰে আন এক সমীক্ষাত চহৰখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ উন্নত প্ৰশাসনীয় ব্যৱস্থা থকা চহৰ হিচাপে প্ৰথম স্থানত নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name="Best Governed City">{{cite news |title=Delhi, Mumbai not the best in urban governance, Thiruvananthapuram first |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/delhi-mumbai-not-the-best-in-urban-governance-thiruvananthapuram-ranked-first/story-6zSWlfeb9eE66mOOEgfPwO.html |access-date=17 May 2017 |newspaper=Hindusthan Times |publisher=HT Media Limited |date=28 February 2017}}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == এই চহৰখনৰ নাম [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] শব্দ 'তিৰু-অনন্ত-পুৰম' ({{lang|ml|തിരുവനന്തപുരം}}) ৰপৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "ভগৱান অনন্তৰ চহৰ" (অনন্ত অৰ্থাৎ অসীম, অনাদি বা চিৰন্তন)।<ref name="Meaning of name">{{cite web |title=About Thiruvananthapuram |url=http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=11 |publisher=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |access-date=29 October 2010 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918085703/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=11 |archive-date=18 September 2010 |archivedate=18 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918085703/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=11 |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনত অৱস্থিত [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ|শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]]ৰ আৰাধ্য দেৱতাৰ নামানুসৰি এই নামকৰণ কৰা হৈছে। সাহিত্য আৰু জনপ্ৰিয় কথনত তিৰুৱনন্তপুৰমক 'অনন্তপুৰী' বুলিও জনা যায়। এই নামটো [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ 'স্যানন্দুৰাপুৰম'ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। [[ট্ৰাভাংকোৰ]]ৰ তদানীন্তন মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনালে ৰচনা কৰা কৰ্ণাটকী কীৰ্তনসমূহত ইয়াৰ অৰ্থ "পৰম আনন্দৰ চহৰ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/swati-manuscripts-found/article1836941.ece |title=Swati manuscripts found |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 August 2016}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৯১ চনলৈকে চহৰখনক চৰকাৰীভাৱে 'ত্ৰিবান্দ্ৰম' বুলি কোৱা হৈছিল (ত্ৰিবান্দ্ৰম চহৰখনৰ ইংৰাজী ৰূপ আছিল)। ইয়াৰ পিছত চৰকাৰে চহৰখনৰ মূল নাম 'তিৰুৱনন্তপুৰম' পুনৰ বাহাল ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite book |last1=Balid |first1=Vivek |last2=Chatterji |first2=Miabi |last3=Reddy |first3=Sujani |last4=Vimalassery |first4=Manu |title=The sun never sets : South Asian migrants in an age of U.S. power |date=2013 |publisher=NYU Press |location=New York |isbn=978-0814786437 |page=122}}</ref> চহৰখনক [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত 'আনন্দপট্টনম' বা 'আনন্দপতম' বুলিও কোৱা হৈছিল। ইয়াৰ অৰ্থও মূল নামটোৰ দৰেই "আনন্দৰ চহৰ।" == ইতিহাস == [[File:Raja ravivarma painting 50 historic meeting.jpg|thumb|left|১৮৮০ চনৰ আৰম্ভণিত ৰিচাৰ্ড টেম্পল-গ্ৰেনভিল (বাকিংহাম আৰু চান্দোছৰ তৃতীয় ডিউক) তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ অহাৰ সময়ত বিশাখম তিৰুনালে তেওঁক জনোৱা আদৰণি আৰু কাষতে ট্ৰাভাংকোৰৰ আয়িল্যম তিৰুনালে চাই থকাৰ দৃশ্য অংকিত [[ৰাজা ৰবি বাৰ্মা]]ৰ এক চিত্ৰকল্প]] [[File:TVM Padmanabhaswamy Temple.jpg|thumb|left|[[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ চহকী মন্দিৰ। ]] [[File:Padmanabhapuram Clock Tower.jpg|left|250px|thumbnail|[[পদ্মনাভপুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ]]]] === প্ৰাগৈতিহাসিক যুগ === তিৰুৱনন্তপুৰম এক তুলনামূলকভাৱে আধুনিক অঞ্চল। ইয়াৰ বাণিজ্যৰ পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০ চনৰেপৰা চলি আহিছে।<ref>De Beth Hillel, David (1832). ''Travels'' ([[Madras]] publication).</ref><ref>Lord, James Henry (1977). ''The Jews in India and the Far East''; Greenwood Press Reprint; {{ISBN|0-8371-2615-0}}.</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৩৬ চনত ৰজা [[চলোমন|ৰজা চলোমন]]ৰ জাহাজসমূহ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[অফিৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পুভাৰ]]) নামৰ এটা বন্দৰত চাপিছিল।<ref>{{cite book |title=The Business Directory, Kerala |date=1972 |publisher=National Publishers |page=45}}</ref><ref>{{cite book |title=The March of India, Volume 15, Issues 1–9 |date=1963 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting |url=https://books.google.com/books?id=AUD24pMsKvYC}}</ref> এই চহৰখন [[মচলা]], [[চন্দন কাঠ]] আৰু [[হাতীৰ দাঁত]]ৰ এক প্ৰধান বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল।<ref name="Ancient Trade in Thiruvananthapuram">{{cite web |publisher=Technopark Kerala |work=About Thiruvananthapuram |url=http://www.technopark.org/abttvm01.htm |title=Ancient Trade in Thiruvananthapuram |access-date=17 October 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003090427/http://www.technopark.org/abttvm01.htm |archive-date=3 October 2006 |url-status=dead |archivedate=3 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061003090427/http://www.technopark.org/abttvm01.htm |deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে চহৰখনৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰেলাৰ বাকী অংশতকৈ প্ৰায় সম্পূৰ্ণ স্বতন্ত্ৰ আছিল। === প্ৰাচীন যুগ === বৰ্তমানৰ কেৰেলা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ অঞ্চল (তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু [[আলাপ্পুঝা]]ৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) আয় ৰাজবংশৰ অধীনত আছিল। এই ৰাজবংশটো [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri</ref>{{page needed|date=May 2026}} চহৰখনৰ প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকল আছিল [[আয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ লোক। বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ অন্তৰ্গত [[ভিঝিনজাম]] নামৰ অঞ্চলটোৱেই তেতিয়া আয় ৰাজবংশৰ ৰাজধানী আছিল।<ref>{{cite book |last1=Woodcock |first1=George |title=Kerala: a portrait of the Malabar coast |date=1967 |publisher=Faber & Faber |page=[https://archive.org/details/keralaportraitof0000wood/page/65 65] |url=https://archive.org/details/keralaportraitof0000wood |url-access=registration |access-date=24 June 2018}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ভিঝিনজাম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ চহৰ আছিল।<ref name="vizhis">{{cite book |last1=Mathew |first1=K S |title=Imperial Rome, Indian Ocean Regions and Muziris: New Perspectives on Maritime Trade |date=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1351997522 |page=27 |url=https://books.google.com/books?id=8iUlDwAAQBAJ |access-date=9 July 2018}}</ref><ref>{{cite book |last1=Nayar |first1=K Balachandran |title=In Quest of Kerala: Geography, places of interest, political history, social history, literature |date=1974 |publisher=Accent Publications |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=EXIeAAAAMAAJ |access-date=9 July 2018}}</ref> আয় ৰাজবংশৰ শাসনকালত তিৰুৱনন্তপুৰমে বহুতো যুদ্ধৰ মুখা-মুখি হৈছিল। সেই সময়ত [[চোল ৰাজবংশ|চোল]] আৰু [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] ৰাজবংশই এই বন্দৰ চহৰখন দখল কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল।<ref name="vizhis1">{{cite news |last1=Babu George |first1=Sarath |title=Vizhinjam in historical perspective |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vizhinjam-in-historical-perspective/article7468781.ece |access-date=9 July 2018 |newspaper=The Hindu |date=27 July 2015}}</ref><ref name="vizhis2">{{cite news |last1=Mahadevan |first1=G |title=Shedding light on Vizhinjam's golden past |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/shedding-light-on-vizhinjams-golden-past/article5981994.ece |access-date=9 July 2018 |newspaper=The Hindu |date=6 May 2014}}</ref> === মধ্য যুগ === খ্ৰীষ্টাব্দ ৯২৫-ত ৰজা [[বিক্ৰমাদিত্য বৰগুণ]]ৰ মৃত্যুৰ পাছত আয়সকলৰ গৌৰৱ ম্লান পৰে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ প্ৰায় সকলো ভূ-খণ্ড [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>{{cite book |title=Proceedings – Indian History Congress |date=1987 |publisher=Indian History Congress |page=187 |url=https://books.google.com/books?id=POltAAAAMAAJ |access-date=9 July 2018}}</ref><ref name="vizhis3"/> দশম শতিকাৰ সময়ছোৱাত চোলসকলে ভিঝিনজাম আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন চলায়।<ref name="vizhis3"/> এই সময়ছোৱাতে চোলসকলে ভিঝিনজামৰ বন্দৰ আৰু কাণ্ঠালুৰ শালা নামৰ ঐতিহাসিক শিক্ষা কেন্দ্ৰটো ধ্বংস কৰিছিল।<ref name="kanthalloor">{{cite news |last1=Haridas |first1=Aathira |title=Chronicles of Kanthalloor Sala which got lost in the mists of time |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/apr/17/chronicles-of-kanthalloor-sala-which-got-lost-in-the-mists-of-time-1802832.html |access-date=9 July 2018 |newspaper=The Times of India |date=17 April 2018}}</ref><ref>{{cite book |last1=Roy |first1=Kaushik |title=Military Manpower, Armies and Warfare in South Asia |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=9781317321279 |url=https://books.google.com/books?id=GpNECgAAQBAJ |access-date=9 July 2018}}</ref> [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আয় পৰিয়ালৰ এটা শাখা দ্বাদশ শতিকাত [[ভেণ্ড সাম্ৰাজ্য]]ৰ সৈতে একত্ৰিত হয়।<ref name="vizhis3">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A |title=Kerala History and its Makers |date=2011 |publisher=D C Books |isbn=9788126437825 |page=35 |url=https://books.google.com/books?id=wnAjqjhc1VcC |access-date=9 July 2018}}</ref> [[File:1733 Homann Heirs Map of India - Geographicus - India-homannheirs-1733.jpg|left|thumb|১৭৩৩ চনত হোমেন হেয়াৰ্ছে অংকন কৰা [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এখন মানচিত্ৰ। মানচিত্ৰত দেখুওৱাৰ দৰে সেই সময়ত ট্ৰাভাংকোৰ কেৱল [[কোল্লাম]] আৰু [[কন্যা কুমাৰী]]ৰ মাজত আবদ্ধ থকা এটা সৰু ভূ-খণ্ড আছিল (বৰ্তমানৰ কেৱল [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা]] আৰু কন্যাকুমাৰী জিলা)। ]] === প্ৰাক-আধুনিক যুগ === অষ্টাদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ট্ৰাভাংকোৰে [[কোচিন সাম্ৰাজ্য|কোচিন]] পৰ্যন্ত থকা সাম্ৰাজ্যসমূহ উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ই এখন শক্তিশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয় আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম কেৰেলাৰ এখন প্ৰধান চহৰ হৈ পৰে। বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ, জিলা আৰু [[কন্যাকুমাৰী জিলা]] ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ একেবাৰে দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত আছিল। প্ৰাচীন আৰু [[মধ্য যুগ|মধ্য যুগত]] এই অঞ্চলসমূহ [[আয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ অংশ আছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=9788126415786 |edition=2007 |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history}}</ref> বিভিন্ন সময়ত আয় সাম্ৰাজ্যই [[চোল ৰাজবংশ|চোল]] আৰু [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]]সকলৰ আক্ৰমণ আৰু বিজয়ৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref name="askh"/> পিছলৈ মধ্য যুগৰ শেষৰফালে ই [[ভেণ্ড সাম্ৰাজ্য]]ৰ অংশ হৈ পৰে। এই অঞ্চলটোৱেই খ্ৰীষ্টীয় অষ্টাদশ শতিকাত শক্তিশালী [[ট্ৰাভাংকোৰ]] ৰাজ্য হিচাপে বিস্তাৰ লাভ কৰে।<ref name="askh"/> পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰত [[তামিল লোক|তামিল]]-দ্ৰাবিড় শৈলীৰ স্থাপত্যশৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই স্থাপত্যশৈলীয়ে ইয়াক [[কেৰেলা]]ৰ উত্তৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ মন্দিৰসমূহৰ স্থাপত্যশৈলিতকৈ পৃথক আৰু অনন্য কৰি তুলিছে।<ref name="askh"/> [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|left|thumbnail|পৰ্তুগীজ যুগত ১৫৭৮ চনত ভেণ্ডৰ ৰাজধানী কোল্লামত '[[থাম্বিৰান ৱানাক্কাম]]' মুদ্ৰণ কৰা হৈছিল। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাত মুদ্ৰিত প্ৰথমখন কিতাপ হিচাপে ইয়াৰ অভিলেখ আছে। এইখন মধ্য যুগত কেৰেলাত প্ৰচলিত 'লিংগুৱা মালাবাৰ তামোল' ভাষাত লিখা হৈছিল। ]] === উত্তৰ-আধুনিক যুগ === খ্ৰীষ্টীয় অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল]] লৈ [[কন্নুৰ]]ত থকা [[কোলাথুনাডু]] ৰাজপৰিয়ালৰ একাংশ সদস্যক তোলনীয়া হিচাপে অনা হৈছিল।<ref>Travancore State Manual</ref> ইয়াৰ পিছত, উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে ভেণ্ড সাম্ৰাজ্য লাভ কৰা [[মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মা]]ই কায়ামকুলাম, কত্তাৰাক্কাৰা, কত্তায়ম, চাংগানাছেৰী, মীনাক্কিল, পুঞ্জাৰ আৰু আম্বালাপ্পুঝা আদি সাম্ৰাজ্যসমূহ জয় কৰি নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/360725777|title=(PDF) Royal Titles, Epithets and Kingship: An Archaeological Analysis into the Epigraphical Records of Venad Kings|website=Researchgate.net|access-date=8 June 2026}}</ref> ১৭২৯ চনত মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মাই ট্ৰাভাংকোৰ (থিৰুভিথামকুৰ) দেশীয় ৰাজ্যখন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কন্যাকুমাৰী জিলাৰ [[পদ্মনাভপুৰম]]ৰপৰা ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰাৰ পাছত ১৭৯৫ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমক নতুন ৰাজধানী পতা হয়।<ref name="district history">{{cite web |title=History |url=https://trivandrum.gov.in/history/ |website=District Administration Thiruvananthapuram |publisher=National Informatics Centre, Ministry of Electronics & Information Technology, Government of India |access-date=19 July 2018}}</ref> মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মাৰ শাসনকালত তিৰুৱনন্তপুৰম কেৰেলাৰ এখন আগশাৰীৰ চহৰ হৈ পৰে।<ref name="Online. Encyclopædia Britannica Inc 2013">{{Britannica|606138|Thiruvananthapuram}}</ref> [[File:A language map of India prepared for the missionary projects at Serampore, 1822.jpg|thumbnail|১৮২২ চনত প্ৰস্তুত কৰা ভাৰতৰ এখন ভাষিক মানচিত্ৰ। ]] চুবুৰীয়া জমিদাৰী বা সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহ নিজৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ফলত, সেই ঠাইবোৰৰ শিল্পী আৰু পণ্ডিতসকল তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চহৰখন এক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মাই কুথু, পধকম, [[কথাকলি]], থুল্লাল আৰু [[কুডিয়াট্টম]]কে ধৰি বিভিন্ন মন্দিৰ-কেন্দ্ৰিক শিল্পকলাক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল। ৰামাপুৰথু ৱাৰিয়াৰ আৰু কুঞ্চন নাম্বিয়াৰৰ দৰে প্ৰখ্যাত শিল্পীসকলে তেওঁৰ ৰাজসভাৰ কবি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Gauri Lakshmi Bayi 1998 152–168">{{cite book |last=Gauri Lakshmi Bayi |first=Aswathi Thirunal |title=Sreepadmanabhaswami Kshetram |year=1998 |publisher=The State Institute Of Languages |location=Thiruvananthapuram |isbn=978-81-7638-028-7 |pages=152–168}}</ref> ১৭৫৫ চনত পুৰক্কাঁড়ৰ যুদ্ধত কোঝিকোডৰ শক্তিশালী জামোৰিনক পৰাস্ত কৰি ট্ৰাভাংকোৰ কেৰেলাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্য হৈ পৰে।<ref name="AHoT 162"/> এই সময়ছোৱাতে চহৰখন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৌদ্ধিক আৰু কলাত্মক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনাল ৰামা বাৰ্মা আৰু মহাৰাজ আয়িল্যম তিৰুনালৰ শাসনকালত চহৰখনে সোণালী যুগৰ মুখ দেখিবলৈ পাইছিল। এই সময়ছোৱাতে প্ৰথমখন ইংৰাজী স্কুল (১৮৩৪), জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ বা [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ|পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ]] (১৮৩৭), জেনেৰেল হাস্পতাল (১৮৩৯), অ’ৰিয়েণ্টেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট এণ্ড মেনুস্ক্ৰিপ্টচ লাইব্ৰেৰী আৰু ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ (১৮৭৩) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন মানসিক চিকিৎসালয়ো এই একে সময়তে আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত মূলম তিৰুনালৰ (১৮৮৫–১৯২৪) শাসনকালত সংস্কৃত কলেজ, [[আয়ুৰ্বেদ]] কলেজ, আইন কলেজ আৰু মহিলাৰ বাবে এখন দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ কলেজ আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref name="History of Thiruvananthapuram">{{cite web |publisher=Govt. of Kerala |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/about-corporation |title=About Corporation |access-date=17 May 2017 |archive-date=2 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170502105139/http://www.corporationoftrivandrum.in/about-corporation |url-status=dead |archivedate=2 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170502105139/http://www.corporationoftrivandrum.in/about-corporation |deadurl=yes }}</ref> === সমসাময়িক যুগ === বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধ আছিল চহৰখনৰ বাবে ব্যাপক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ যুগ। ১৯০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[শ্ৰী মূলম পপুলাৰ এচেম্ব্লী]] আছিল যিকোনো ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ ভিতৰত প্ৰথমটো গণতান্ত্ৰিকভাৱে নিৰ্বাচিত বিধান পৰিষদ।<ref>{{cite web |title=History of legislative bodies in Kerala-- Sri Mulam Popular Assembly |url=http://keralaassembly.org/history/popular.html |publisher=Keralaassembly |access-date=17 May 2017}}</ref> কোনো সময়তে [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]]ৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণত নথকাৰ পিছতো চহৰখনে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ অতি সক্ৰিয় উপস্থিতি আছিল। ১৯৩৮ চনত ড° [[পট্টভি সিতাৰামায়া]]ৰ সভাপতিত্বত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ এখন বৈঠক ইয়াত অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{cn|date=June 2026}} [[File:Palace of Trivandrum.jpg|thumb|left|১৯১৫ চনত নিৰ্মিত [[কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ]] আছিল [[ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ চৰকাৰী বাসস্থান।<ref name="Kowdiar">{{cite web |title=Kowdiar palace |url=http://www.zonkerala.com/tourism/Kowdiar-Palace-9.html |work=About Kowdiar palace |publisher=Zonkerala |access-date=25 June 2010}}</ref>]] ১৯২০ চনত ট্ৰাভাংকোৰ অঞ্চলৰ প্ৰথমখন পৌৰসভা হিচাপে তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰসভা গঠন হয়। ১৯৩১ চনত শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰা [[চিত্ৰ তিৰুনাল বালা ৰামা বাৰ্মা]]ৰ শাসনকালত ১৯৪০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত পৌৰসভাখনক পৌৰ নিগমলৈ (Corporation) ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name="ThiruvananthapuramHistoryIntro">{{cite web |title=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |url=http://www.corporationoftrivandrum.org/ |work=Thiruvananthapuram Municipal Corporation Introduction |publisher=Thiruvananthapuram Corporation, Government of Kerala |access-date=3 January 2011 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916043822/http://www.corporationoftrivandrum.org/ |archive-date=16 September 2010 |archivedate=16 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100916043822/http://www.corporationoftrivandrum.org/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ কাৰ্যকালত চহৰখনে বহুমুখী প্ৰগতিৰ মুখ দেখে। ১৯৩৬ চনৰ "[[মন্দিৰ প্ৰৱেশ ঘোষণা]]" (Temple Entry Proclamation) আছিল সামাজিক মুক্তিৰ এক ডাঙৰ পদক্ষেপ। এই সময়ছোৱাতে ১৯৩৭ চনত [[ট্ৰাভাংকোৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, যি পৰৱৰ্তী সময়ত [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] হিচাপে পৰিচিত হয়।<ref name="University of Kerala History">{{cite web |title=A Brief History of the University |url=https://keralauniversity.ac.in/history |publisher=University of Kerala |access-date=17 May 2017 |archive-date=6 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706145029/http://www.keralauniversity.ac.in/history |url-status=dead |archivedate=6 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706145029/http://www.keralauniversity.ac.in/history |deadurl=yes }}</ref> === আধুনিক যুগ === ১৯৪৭ চনত ব্ৰিটিছ শাসনৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে ট্ৰাভাংকোৰে ভাৰতীয় সংঘত যোগদান কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৪ মাৰ্চত [[পট্টম থানু পিল্লাই]]ৰ নেতৃত্বত প্ৰথমটো জনপ্ৰিয় গণতান্ত্ৰিক মন্ত্ৰীসভা গঠন হয়। ১৯৪৯ চনত ট্ৰাভাংকোৰ আৰু ইয়াৰ উত্তৰৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্য কোচিন ([[কোচি]]) একত্ৰিত কৰি [[ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন|থিৰু-কোচি]] ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমক ইয়াৰ ৰাজধানী পতা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=Criminal Justice India Series: Kerala, 2001 |author=West Bengal National University of Juridical Sciences |year=2002 |publisher=Allied Publishers |isbn=978-81-7764-391-6 |page=5 |url=https://books.google.com/books?id=_2r8cLTkmA8C&pg=PA5}}</ref> ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা চিত্ৰ তিৰুনাল বালা ৰামা বাৰ্মা ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইৰপৰা ১৯৫৬ চনৰ ৩১ অক্টোবৰলৈ ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন সংঘৰ ৰাজপ্ৰমুখ আছিল। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত যেতিয়া নতুন [[কেৰেলা]] ৰাজ্য গঠন হয়, তেতিয়া তিৰুৱনন্তপুৰম ইয়াৰ ৰাজধানী হয়।<ref>{{cite web |title=The Movement for a United (Aikya) Kerala |url=https://kerala.gov.in/web/guest/united-kerala |website=State Portal of Kerala |publisher=Information & Public Relations Department, Kerala State IT Mission (KSITM), Government of Kerala |access-date=19 July 2018 |archive-date=14 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814232501/https://kerala.gov.in/web/guest/united-kerala |url-status=dead |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814232501/https://kerala.gov.in/web/guest/united-kerala |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনত [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] (TERLS) প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ লগে লগে তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ অভিলাষী মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ সূতিকাগৃহত পৰিণত হয়। ১৯৬৩ চনত চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত অৱস্থিত [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]]ৰ (VSSC) পৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মহাকাশ ৰকেট প্ৰস্তুত আৰু উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]]ৰ (ISRO) কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠান তিৰুৱনন্তপুৰমত স্থাপন কৰা হয়।<ref name="VSSC Thiruvananthapuram">{{cite web |publisher=Indian Space Research Organisation |url=http://www.isro.org/centers/cen_vssc.htm |title=VSSC Thiruvananthapuram |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060426233653/http://www.isro.org/centers/cen_vssc.htm |archive-date=26 April 2006 |url-status=dead}}</ref> চহৰখনৰ সাম্প্ৰতিক ইতিহাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৯৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথমটো তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান— [[টেকন’পাৰ্ক, তিৰুৱনন্তপুৰম|টেকন’পাৰ্ক]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা।<ref name="Technopark Thiruvananthapuram">{{cite web |publisher=Kerala State IT Mission |url=http://www.keralaitmission.org |title=First IT Park in Kerala |access-date=25 August 2006 |archive-date=3 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103110342/http://www.keralaitmission.org/ |url-status=dead}}</ref> এই টেকন’পাৰ্ক অঞ্চলটো মাটি-কালিৰ হিচাপত বৰ্তমান আটাইতকৈ ডাঙৰ তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান হিচাপে গঢ়ি উঠিছে।<ref>{{cite book |title=The digital challenge: information technology in the development context |year=2003 |publisher=S. Krishna, Shirin Madon by Ashgate Publishing, Ltd. |page=350 |url=https://books.google.com/books?id=GVhMzNSMsLYC&pg=PA350 |isbn=9780754634454}}</ref> ইয়াত থকা প্ৰায় ৪৫০টা কোম্পানীত প্ৰায় ৬২,০০০ লোক কৰ্মৰত হৈ আছে।<ref>{{Cite news |date=2020-07-29 |title=Technopark bags high CRISIL rating |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/technopark-bags-high-crisil-rating/article32225885.ece |access-date=2020-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> {{wide image|Pattom Skyline panoramo 02.jpg|820px|align-cap=center|চহৰখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত [[পট্টম]]ৰ এটা দৃশ্য। পটভূমিত [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] দেখা গৈছে}} তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখন সাগৰৰ পাৰৰ সাতটা পাহাৰৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=The Rough Guide to South India |year=2005 |author1=David Abram |author2=Rough Guides (Firm) |author3=Nick Edwards |publisher=Rough Guides |page=261 |url=https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&pg=PA306 |isbn=978-1-84353-103-6}}</ref> ভাৰতৰ মূল ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ ওচৰত, পশ্চিম উপকূলৰ {{Coord|8.5|N|76.9|E|}} অৱস্থানত এই চহৰখন অৱস্থিত।<ref>{{cite web |publisher=Falling Rain Genomics, Inc |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Thiruvananthapuram.html |title=Thiruvananthapuram, India Page |access-date=19 March 2008}}</ref> চহৰখনৰ পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] অৱস্থিত। সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা চহৰখনৰ গড় উচ্চতা হৈছে {{cvt|16|ft|m}}।<ref>{{cite web |publisher=[[Indian Institute of Tropical Meteorology]] ([[Pune]]) |url=http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |title=Rainfall Stations in India |access-date=18 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116190118/http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |archive-date=16 January 2009 |archivedate=16 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116190118/http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |deadurl=yes }}</ref> [[ভাৰতীয় ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগ]] (Geological Survey of India) এ তিৰুৱনন্তপুৰমক মধ্যমীয়া ভূঁইকঁপ প্ৰৱণ নগৰীয়া কেন্দ্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। এই মহানগৰখনক 'ভূমিকম্পীয় মণ্ডল ৩' (Seismic III Zone) ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite map |publisher=[[Geological Survey of India]] |url=http://www.portal.gsi.gov.in/images/GSIimages/PT_zonation.jpg |title=Seismic zoning map of India |access-date=1 July 2010 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515004653/http://www.portal.gsi.gov.in/images/GSIimages/PT_zonation.jpg |url-status=dead |archivedate=15 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130515004653/http://www.portal.gsi.gov.in/images/GSIimages/PT_zonation.jpg |deadurl=yes }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখন [[কাৰামানা নদী|কাৰামানা]] আৰু [[কিল্লি নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখনৰ ভিতৰতে [[ভেল্লায়নী হ্ৰদ]], থিৰুৱাল্লা আৰু আক্কুলামৰ দৰে জলাশয় বা কায়েল (backwaters) সমূহ অৱস্থিত।<ref>{{cite book |last1=Kapoor |first1=Subodh |title=The Indian encyclopaedia : biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific |date=2002 |publisher=Cosmo Publications |isbn=9788177552577 |pages=318 |edition=1st}}</ref> চহৰখনৰ মধ্যভাগৰ মাটিৰ প্ৰকাৰ হৈছে মটীয়া বৰণৰ পলসুৱা লেতেৰাইট মাটি (laterite soil), য’ত ফছফেটৰ পৰিমাণ বেছি। প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু আৰ্দ্ৰ জলবায়ুৰ বাবেই এই লেতেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হয়। চহৰখনৰ পশ্চিম উপকূলীয় অঞ্চলত বালিমীয়া পলসুৱা মাটি পোৱা যায়। আনহাতে, জিলাখনৰ পাহাৰীয়া পূব অংশত গ্ৰেনাইট শিলাৰপৰা উৎপন্ন হোৱা চহকী মটীয়া সাৰুৱা মাটি পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Soil types in Kerala |url=http://www.keralaagriculture.gov.in/htmle/soils/soiltypesdw.htm |publisher=Kerala Agriculture |access-date=17 May 2017 |archive-date=20 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120113114/http://www.keralaagriculture.gov.in/htmle/soils/soiltypesdw.htm |url-status=dead |archivedate=20 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170120113114/http://www.keralaagriculture.gov.in/htmle/soils/soiltypesdw.htm |deadurl=yes }}</ref> [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]] মুঠ {{cvt|214.86|km2|sqmi|2}} এলেকাত বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="citygi">{{cite web |title=Thiruvananthapuram Corporation General Information |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/general-information-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230094333/http://www.corporationoftrivandrum.in/general-information-0 |archive-date=30 December 2020 |publisher=Corporation of Thiruvananthapuram |access-date=30 July 2026 |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230094333/http://www.corporationoftrivandrum.in/general-information-0 |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, বৃহত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম মহানগৰ অঞ্চলটো তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম, তিনিখন পৌৰসভা আৰু ২৭খন পঞ্চায়তক লৈ গঠিত।<ref name="ListofUA">{{cite web |title=List of Urban Agglomerations of 2011 Census |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/622777/urban |publisher=Government of Kerala |access-date=17 May 2017 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230044541/https://kerala.gov.in/documents/10180/622777/urban |url-status=dead |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230044541/https://kerala.gov.in/documents/10180/622777/urban |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ হোৱাৰ বাবে, এই চহৰখন দেশৰ দক্ষিণ ভাগৰ সামৰিক পৰিবহণ ব্যৱস্থা (military logistics) আৰু অসামৰিক বিমান পৰিবহণ উভয়ৰে বাবে অতি অপৰিহাৰ্য। তিৰুৱনন্তপুৰমত [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (Southern Air Command) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref name="Air Command">{{cite web |title=Southern Air Command Introduction |url=http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&page_type=command&comm_id=5 |publisher=Southern Air Command |access-date=17 May 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134636/http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&page_type=command&comm_id=5 |archive-date=25 January 2018}}</ref> ===জলবায়ু=== === জলবায়ু === চহৰখনৰ জলবায়ু [[উষ্ণপ্ৰধান চাভানা জলবায়ু]] ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]]) আৰু [[উষ্ণপ্ৰধান মৌচুমী জলবায়ু]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, চহৰখনৰ ঋতুসমূহ উষ্ণতাতকৈ কেৱল বৰষুণৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰ কৰে। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ উষ্ণতা গোটেই বছৰটোত প্ৰায় স্থিৰ হৈ থাকে। ইয়াত বাৰ্ষিক গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় ৩১–৩২ °C (৮৮–৯০ °F) আৰু গড় সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা প্ৰায় ২৩–২৪ °C (৭৩–৭৫ °F) হয়। দিনৰ ভাগত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা সাধাৰণতে ৩০ ৰপৰা ৩৪ °C (৮৬–৯৩ °F) ৰ ভিতৰত থাকে। আনহাতে ৰাতিৰ ভাগ গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ হয়, য’ত গড় উষ্ণতা প্ৰায় ২২–২৫ °C (৭২–৭৭ °F) হয়। উষ্ণতা কদাচিত ২০ °C (৬৮ °F) তকৈ তললৈ নামে বা ৩৫ °C (৯৫ °F) তকৈ ওপৰলৈ যায়। ইয়াৰ আৰ্দ্ৰতা বেছি আৰু [[মৌচুমী বায়ু|মৌচুমী]] ঋতুত ই প্ৰায় ৯০% লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="Thiruvananthapuram Weather">{{cite web |publisher=Weatherbase |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&refer= |title=Thiruvananthapuram Climate |access-date=25 August 2006 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230112740/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&refer= |url-status=dead |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230112740/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&refer= |deadurl=yes }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু]]ৰ পথত থকা প্ৰথমখন চহৰ। জুন মাহৰ আৰম্ভণিতে চহৰখনে প্ৰথম বৰষুণ লাভ কৰে। চহৰখনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় {{cvt|1835|mm}} প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত চহৰখনত প্ৰত্যাৱৰ্তিত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৰ বাবেও বৰষুণ হয়। ডিচেম্বৰ মাহৰপৰা শুকান বতৰ আৰম্ভ হয়। চহৰৰ মূল ভাগত এতিয়ালৈকে ৰেকৰ্ড কৰা আটাইতকৈ কম উষ্ণতা আছিল ১৯৭৪ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত {{cvt|10.8|C|F}}। তদুপৰি ২০১৫ চনৰ ১৮ জানুৱাৰীত ১৫.৬ °C উষ্ণতা ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল। আনহাতে সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা আছিল ২০১৯ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত {{cvt|38.2|C|F}}।<ref name=IMDextremes/> বিমানবন্দৰ অঞ্চলত ৰেকৰ্ড কৰা আটাইতকৈ কম উষ্ণতা আছিল ১৯৭৫ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত {{cvt|12.1|C|F}} আৰু সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা আছিল ১৯৯৮ চনৰ ৫ মে’ত {{cvt|36.3|C|F}}।<ref name=IMDextremes/> {{Weather box | location = তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম সীমা ১৯০১–২০২০) | metric first = Yes | single line = Yes | Jan record high C = 36.2 | Feb record high C = 38.2 | Mar record high C = 37.7 | Apr record high C = 38.0 | May record high C = 36.7 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 34.0 | Aug record high C = 34.6 | Sep record high C = 35.4 | Oct record high C = 35.2 | Nov record high C = 34.8 | Dec record high C = 36.2 | year record high C = 38.2 | Jan avg record high C = 34.4 | Feb avg record high C = 34.8 | Mar avg record high C = 35.4 | Apr avg record high C = 35.1 | May avg record high C = 34.6 | Jun avg record high C = 32.8 | Jul avg record high C = 32.1 | Aug avg record high C = 32.3 | Sep avg record high C = 33.0 | Oct avg record high C = 32.8 | Nov avg record high C = 33.1 | Dec avg record high C = 34.1 | year avg record high C = 35.9 | Jan high C = 32.4 | Feb high C = 32.8 | Mar high C = 33.5 | Apr high C = 33.3 | May high C = 32.6 | Jun high C = 30.4 | Jul high C = 30.1 | Aug high C = 30.3 | Sep high C = 30.9 | Oct high C = 30.9 | Nov high C = 31.0 | Dec high C = 32.0 | year high C = 31.7 | Jan mean C = 27.5 | Feb mean C = 28.2 | Mar mean C = 29.2 | Apr mean C = 29.5 | May mean C = 29.0 | Jun mean C = 27.5 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.2 | Sep mean C = 27.5 | Oct mean C = 27.4 | Nov mean C = 27.3 | Dec mean C = 27.5 | year mean C = | Jan low C = 22.3 | Feb low C = 22.9 | Mar low C = 24.3 | Apr low C = 25.1 | May low C = 25.1 | Jun low C = 23.8 | Jul low C = 23.3 | Aug low C = 23.4 | Sep low C = 23.5 | Oct low C = 23.5 | Nov low C = 23.2 | Dec low C = 22.6 | year low C = 23.6 | Jan avg record low C = 23.3 | Feb avg record low C = 23.6 | Mar avg record low C = 24.3 | Apr avg record low C = 25.1 | May avg record low C = 25.1 | Jun avg record low C = 23.8 | Jul avg record low C = 23.3 | Aug avg record low C = 23.4 | Sep avg record low C = 23.5 | Oct avg record low C = 23.5 | Nov avg record low C = 23.2 | Dec avg record low C = 22.6 | year avg record low C = 23.6 | Jan record low C = 10.8 | Feb record low C = 18.1 | Mar record low C = 20.2 | Apr record low C = 20.0 | May record low C = 20.1 | Jun record low C = 20.0 | Jul record low C = 20.2 | Aug record low C = 18.2 | Sep record low C = 20.8 | Oct record low C = 20.1 | Nov record low C = 18.9 | Dec record low C = 18.2 | year record low C = 10.8 | rain colour = green | Jan rain mm = 17.9 | Feb rain mm = 21.7 | Mar rain mm = 30.6 | Apr rain mm = 122.3 | May rain mm = 213.8 | Jun rain mm = 307.8 | Jul rain mm = 185.2 | Aug rain mm = 161.0 | Sep rain mm = 196.7 | Oct rain mm = 297.2 | Nov rain mm = 212.8 | Dec rain mm = 68.4 | year rain mm = 1835.3 | Jan rain days = 0.9 | Feb rain days = 1.4 | Mar rain days = 2.2 | Apr rain days = 6.9 | May rain days = 9.1 | Jun rain days = 16.0 | Jul rain days = 13.3 | Aug rain days = 9.9 | Sep rain days = 10.4 | Oct rain days = 13.0 | Nov rain days = 9.8 | Dec rain days = 4.0 | year rain days = 96.9 | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|আই.এছ.টি.]] | Jan humidity = 64 | Feb humidity = 63 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 73 | May humidity = 75 | Jun humidity = 80 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 77 | Sep humidity = 77 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 69 | year humidity = 73 | Jan sun = 260.4 | Feb sun = 248.6 | Mar sun = 254.2 | Apr sun = 201.0 | May sun = 192.2 | Jun sun = 129.0 | Jul sun = 136.4 | Aug sun = 164.3 | Sep sun = 180.0 | Oct sun = 173.6 | Nov sun = 165.0 | Dec sun = 217.0 | year sun = | Jand sun = 8.4 | Febd sun = 8.8 | Mard sun = 8.2 | Aprd sun = 6.7 | Mayd sun = 6.2 | Jund sun = 4.3 | Juld sun = 4.4 | Augd sun = 5.3 | Sepd sun = 6.0 | Octd sun = 5.6 | Novd sun = 5.5 | Decd sun = 7.0 | yeard sun = 6.4 | Jan uv = 11 | Feb uv = 12 | Mar uv = 12 | Apr uv = 12 | May uv = 12 | Jun uv = 12 | Jul uv = 12 | Aug uv = 12 | Sep uv = 12 | Oct uv = 12 | Nov uv = 11 | Dec uv = 10 | source 1 = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] (ৰ’দৰ সময় ১৯৭১–২০০০)<ref name=IMDnormals> {{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf |archive-date=5 February 2020 |url=https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf |title=Station: Thiruvananthapuram Climatological Table 1981–2010 |work=Climatological Normals 1981–2010 |publisher=India Meteorological Department |date=January 2015 |pages=739–740 |access-date=29 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf |archive-date=5 February 2020 |url=https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf |title=Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) |publisher=India Meteorological Department |date=December 2016 |page=M1110 |access-date=29 February 2020}}</ref><ref name=IMDsun>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205042602/http://imdpune.gov.in/library/public/Daily%20Normals%20of%20Global%20%26%20Diffused%20Radiations%20%201971_2000.pdf |archive-date=5 February 2020 |url=https://imdpune.gov.in/library/public/Daily%20Normals%20of%20Global%20%26%20Diffused%20Radiations%20%201971_2000.pdf |title=Table 3 Monthly mean duration of Sun Shine (hours) at different locations in India |work=Daily Normals of Global & Diffuse Radiation (1971–2000) |publisher=India Meteorological Department |date=December 2016 |page=M-3 |access-date=1 March 2020 |url-status=live }}</ref> টাইম এণ্ড ডেট (শিশিৰাংক, ২০০৫-২০১৫)<ref>{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/weather/india/thiruvananthapuram/climate |title=Climate & Weather Averages in Thiruvananthapuram, Kerala, India |publisher=Time and Date |access-date=19 July 2022}}</ref> |source 2 = টকিঅ’ ক্লাইমেট চেণ্টাৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC1> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=43371 | title = Normals Data: Thiruvananthapuram – India Latitude: 8.48°N Longitude: 76.95°E Height: 60 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | access-date = 1 December 2022}}</ref> ৱেদাৰ এটলাছ<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/india/thiruvananthapuram-climate |title=Climate and monthly weather forecast Thiruvananthapuram, India |publisher=Weather Atlas |access-date=13 June 2022 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> | date = August 2010 | source = | Jan dew point C = 21 | Feb dew point C = 22 | Mar dew point C = 23 | Apr dew point C = 24 | May dew point C = 24 | Jun point C = 24 | Jul dew point C = 24 | Aug dew point C = 24 | Sep dew point C = 24 | Oct dew point C = 24 | Nov dew point C = 24 | Dec dew point C = 23 }} {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|তিৰুৱনন্তপুৰম বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০) | Jan record high C = 35.5 | Feb record high C = 35.6 | Mar record high C = 36.2 | Apr record high C = 36.1 | May record high C = 36.3 | Jun record high C = 35.2 | Jul record high C = 33.9 | Aug record high C = 33.7 | Sep record high C = 33.7 | Oct record high C = 35.7 | Nov record high C = 34.4 | Dec record high C = 34.4 | year record high C = | Jan high C = 31.4 | Feb high C = 32.0 | Mar high C = 32.8 | Apr high C = 33.2 | May high C = 32.5 | Jun high C = 30.7 | Jul high C = 30.1 | Aug high C = 30.1 | Sep high C = 30.5 | Oct high C = 30.7 | Nov high C = 30.9 | Dec high C = 31.3 | year high C = 31.3 | Jan low C = 22.6 | Feb low C = 23.4 | Mar low C = 24.7 | Apr low C = 25.7 | May low C = 25.5 | Jun low C = 24.4 | Jul low C = 23.8 | Aug low C = 24.0 | Sep low C = 24.0 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 23.8 | Dec low C = 23.1 | year low C = 24.1 | Jan record low C = 10.8 | Feb record low C = 16.0 | Mar record low C = 19.0 | Apr record low C = 20.7 | May record low C = 20.7 | Jun record low C = 19.5 | Jul record low C = 20.8 | Aug record low C = 20.5 | Sep record low C = 20.1 | Oct record low C = 19.4 | Nov record low C = 18.8 | Dec record low C = 17.9 | year record low C = 10.8 | rain colour = green | Jan rain mm = 18.1 | Feb rain mm = 25.2 | Mar rain mm = 28.5 | Apr rain mm = 97.4 | May rain mm = 225.0 | Jun rain mm = 300.3 | Jul rain mm = 180.8 | Aug rain mm = 163.4 | Sep rain mm = 195.3 | Oct rain mm = 277.0 | Nov rain mm = 227.3 | Dec rain mm = 67.9 | year rain mm = 1806.3 | Jan rain days = 0.9 | Feb rain days = 1.5 | Mar rain days = 1.7 | Apr rain days = 6.1 | May rain days = 9.1 | Jun rain days = 15.8 | Jul rain days = 12.7 | Aug rain days = 9.5 | Sep rain days = 9.7 | Oct rain days = 12.3 | Nov rain days = 10.1 | Dec rain days = 3.7 | year rain days = 93.0 | time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|আই.এছ.টি.]] |Jan humidity=64 |Feb humidity=64 |Mar humidity=67 |Apr humidity=71 |May humidity=74 |Jun humidity=80 |Jul humidity=80 |Aug humidity=80 |Sep humidity=79 |Oct humidity=79 |Nov humidity=76 |Dec humidity=69 |year humidity=74 | source 1 = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref>}} == জনগাঁথনি == {{bar box |title=তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰৰ ধৰ্মীয় পৰিসংখ্যা (২০১১)<ref name="census2011">{{cite web |title=Population by Religious Community |publisher=Census of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=28 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015 |df=dmy-all}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|68.51}} {{bar percent|[[খ্ৰীষ্ট ধৰ্ম]]|dodgerblue|16.79}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|13.77}} {{bar percent|উল্লেখ কৰা নাই|black|0.85}} {{bar percent|অন্যান্য|grey|0.09}} <small>অন্যান্য ধৰ্মৰ ভিতৰত [[শিখ ধৰ্ম]], [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] আৰু অন্যান্য বিশ্বাস অন্তৰ্ভুক্ত (০.০৬%)</small> }} ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লোকপিয়লৰ সাময়িক ফলাফল অনুসৰি, {{cvt|214|sqkm|sqmi}} মাটি-কালিৰ তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগমৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৯,৫৭,৭৩০ জন।<ref name="citygi" /> চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত {{cvt|4454|/sqkm|/sqmi}} জন।<ref name="citygi" /> ২০১১ চনত ইয়াৰ মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৬,৮৭,৪০৬ জন।<ref name="UApop"/> চহৰখনৰ লিংগ অনুপাত হৈছে প্ৰতি ১,০০০ গৰাকী পুৰুষৰ বিপৰীতে ১,০৪০ গৰাকী মহিলা। এই হাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ অধিক।<ref name="citygi"/> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৩.৭২%।<ref name="Citycenpop">{{cite web |title=Provisional Population Totals, Census of India 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |website=Census of India |access-date=5 December 2017}}</ref> এই হাৰে সমগ্ৰ ভাৰতৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৪%ক অতিক্ৰম কৰিছে।<ref name="censusindliter">{{cite web |url=http://www.census2011.co.in |title=Population census 2011 |publisher=Census of India 2011, Government of India |access-date=6 December 2011}}</ref> এইখন এখন ঐতিহাসিক চহৰ। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ জনসংখ্যাৰ বুজন অংশ [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]] সম্প্ৰদায়ৰ। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত [[তামিল লোক|তামিল]] আৰু উত্তৰ ভাৰতীয় লোকসকল সংখ্যালঘু হিচাপে বসবাস কৰে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ ৬৮.৫% লোক [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]], ১৬.৭% লোক [[খ্ৰীষ্ট ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] আৰু ১৩.৭% লোক [[ইছলাম ধৰ্ম|মুছলমান]]।<ref name="CityCensus">{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Census 2011 data |url=http://www.census2011.co.in/census/city/462-thiruvananthapuram.html |website=Census2011 |access-date=5 December 2017}}</ref> বাকী থকা জনসংখ্যাৰ ভিতৰত [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]], [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]], [[শিখ]], [[বৌদ্ধ]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.০৬%। লোকপিয়লত ০.৮৫% লোকে নিজৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ কথা উল্লেখ কৰা নাই।<ref name="CityCensus" /> ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী ভাষা [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] হৈছে তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰৰ প্ৰধান ভাষা।<ref>{{Cite news |date=2023-12-10 |title=Govt sets deadline for switch to Malayalam |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/government-sets-deadline-for-switch-to-malayalam-thiruvananthapuram/articleshow/105871691.cms |access-date=2025-03-10 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> বিশেষকৈ চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চাকৰিয়ালসকলৰ মাজত ইংৰাজী ভাষাও বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। মালায়ালমৰ পিছতে [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যা আটাইতকৈ বেছি। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত কমসংখ্যক [[তুলু ভাষা|তুলু]], [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]], [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]], [[মালদ্বীপীয় ভাষা|ধিভেহী]], [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] আৰু হিন্দী ভাষী লোকো আছে। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনত [[দৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলৰ লোক|দৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলত]] বসবাস কৰা লোকৰ সংখ্যা আছিল ১১,৬৬৭ জন।<ref name="Urban poor in Thiruvananthapuram">{{Cite report |url=http://jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/Trivanthapuram/5PartCD.pdf |title=Study of urban poor in TMC area |work=JNNURM |access-date=9 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127220331/http://jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/Trivanthapuram/5PartCD.pdf |archive-date=27 January 2011 |url-status=dead |archivedate=27 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110127220331/http://jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/Trivanthapuram/5PartCD.pdf |deadurl=yes }}</ref> শেহতীয়াকৈ তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বিশেষকৈ [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[হাৰিয়ানা]], আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ৰপৰা বুজনসংখ্যক শ্ৰমিকৰ আগমন ঘটিছে। একেদৰে পূব ভাৰতৰ মূলতঃ [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰপৰাও বহু শ্ৰমিক ইয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি চুবুৰীয়া দেশ যেনে [[শ্ৰীলংকা]], [[মালদ্বীপ]], [[নেপাল]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰপৰাও অহা বহু লোক চহৰখনত বসবাস কৰে।<ref>{{cite news |title=Migrants assured of safety |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/collector-assures-migrants-of-camaraderie/article19840707.ece |access-date=5 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=11 October 2017}}</ref> == প্ৰশাসন == [[File:Kerala Legislative Assembly, Thiruvananthapuram.jpg|thumb|[[কেৰেলা বিধানসভা]] ভৱন]] [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম|তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]] বা চমুকৈ টি.এম.চি.য়ে চহৰখনৰ ১০০টা ৱাৰ্ডৰ পৌৰ আন্তঃগাঁথনি পৰিচালনা আৰু তদাৰক কৰে।<ref name="citad">{{cite web |title=Administration |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/administration |website=Thiruvananthapuram Corporation |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134552/http://www.corporationoftrivandrum.in/administration |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134552/http://www.corporationoftrivandrum.in/administration |deadurl=yes }}</ref> প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰপৰা এজনকৈ পৌৰ সদস্য বা কাউন্সিলৰ পৌৰ নিগমলৈ নিৰ্বাচিত হয়। টি.এম.চি.ৰ হাতত চহৰখনৰ স্থানীয় চৰকাৰ হিচাপে কাম কৰাৰ ক্ষমতা থাকে।<ref name="orgst">{{cite web |title=Institutional Setup of Corporation of Thiruvananthapuram |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/organisational-structure |website=Thiruvananthapuram Corporation |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110115420/http://www.corporationoftrivandrum.in/organisational-structure |url-status=dead |archivedate=10 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180110115420/http://www.corporationoftrivandrum.in/organisational-structure |deadurl=yes }}</ref> পৌৰ নিগমৰ মুৰব্বী হৈছে মেয়ৰ। তেওঁক নিৰ্বাচিত কাউন্সিলৰসকলৰ মাজৰপৰাই বাছনি কৰা হয়। মেয়ৰগৰাকী টি.এম.চি.ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যাৱলীৰ সামগ্ৰিক পৰ্যৱেক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে দায়বদ্ধ। পৌৰ নিগমে ইয়াৰ স্থায়ী সমিতিসমূহৰ জৰিয়তে সেৱাসমূহ আগবঢ়ায়।<ref name="orgst" /> পৌৰ নিগমৰ সচিবজনক [[কেৰেলা চৰকাৰ|কেৰেলা চৰকাৰে]] নিযুক্তি দিয়ে। তেওঁ টি.এম.চি.ৰ প্ৰশাসনিক মুৰব্বী হিচাপে কাম কৰে আৰু পৰিষদে গ্ৰহণ কৰা প্ৰস্তাৱৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্তসমূহ কাৰ্যকৰী কৰে। পৌৰ নিগমৰ কাৰ্যাৱলী সাতটা বিভাগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। এইসমূহ হৈছে ক্ৰমে— অভিযান্ত্ৰিক, স্বাস্থ্য, সাধাৰণ প্ৰশাসন, পৰিষদ, হিচাপ আৰু ৰাজহ বিভাগ।<ref name="orgstruc">{{cite web |title=Organisation Structure |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/sites/default/files/TMC%20-%20Organization%20Structure.pdf |publisher=Thiruvananthapuram Corporation |access-date=24 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124171252/http://www.corporationoftrivandrum.in/sites/default/files/TMC%20-%20Organization%20Structure.pdf |archive-date=24 January 2018 |archivedate=24 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180124171252/http://www.corporationoftrivandrum.in/sites/default/files/TMC%20-%20Organization%20Structure.pdf |deadurl=yes }}</ref> টি.এম.চি.ৰ বিকেন্দ্ৰিকৃত ভূমিকাৰ বাবে ১১টা আঞ্চলিক কাৰ্যালয় গঠন কৰা হৈছে। এই আঞ্চলিক কাৰ্যালয়সমূহ ফ’ৰ্ট, কাদাকাম্পাল্লী, নেমম, উল্লুৰ, আত্তিপ্ৰা, থিৰুৱাল্লম, কাজাকুট্টম, শ্ৰীকৰ্যম, কুদাপ্পানাকুন্নু, বাত্তিয়ুৰকাভু আৰু ভিঝিনজামত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Zonal Operations |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/zonal-operations |website=Thiruvananthapuram Corporation |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111002432/http://www.corporationoftrivandrum.in/zonal-operations |url-status=dead |archivedate=11 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111002432/http://www.corporationoftrivandrum.in/zonal-operations |deadurl=yes }}</ref> টি.এম.চি.ৰ দায়িত্বসমূহৰ ভিতৰত পানী যোগান, পানী নিষ্কাশন আৰু নলা-নৰ্দমা ব্যৱস্থা, অনাময়, কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা আৰু গৃহ নিৰ্মাণ নিয়ন্ত্ৰণ অন্তৰ্ভুক্ত। তিৰুৱনন্তপুৰম উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ বৃহত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম অঞ্চলৰ বিধিবদ্ধ পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়নৰ বাবে দায়বদ্ধ।<ref>{{cite web |title=About Thiruvananthapuram Development Authority |url=http://www.trida.kerala.gov.in/about-us |website=Thiruvananthapuram Development Authority |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125074631/http://www.trida.kerala.gov.in/about-us |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125074631/http://www.trida.kerala.gov.in/about-us |deadurl=yes }}</ref> কেৰেলা চৰকাৰৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হোৱাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰমত কেৱল স্থানীয় প্ৰশাসনিক সংস্থাসমূহৰ কাৰ্যালয়ই নহয়, বৰঞ্চ [[কেৰেলা বিধানসভা]] আৰু ৰাজ্যিক সচিবালয়ো অৱস্থিত। এই সচিবালয়খন [[কেৰেলা চৰকাৰী সচিবালয়|কেৰেলা চৰকাৰী সচিবালয় চৌহদ]]ত আছে। তিৰুৱনন্তপুৰমত দুটা সংসদীয় সমষ্টি আছে। সেই দুটা হৈছে [[আট্টিংগল (লোকসভা সমষ্টি)|আট্টিংগল]] আৰু [[তিৰুৱনন্তপুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|তিৰুৱনন্তপুৰম]]। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনে ৰাজ্যিক বিধানসভালৈ পাঁচগৰাকী বিধায়ক ([[বিধায়ক]]) নিৰ্বাচিত কৰে।<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/constituencies |website=Corporation of Trivandrum |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134616/http://www.corporationoftrivandrum.in/constituencies |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134616/http://www.corporationoftrivandrum.in/constituencies |deadurl=yes }}</ref> [[File:Kerala Government Secretariat, Thiruvananthapuram, Kerala, India.jpg|thumb|right|কেৰেলা চৰকাৰী সচিবালয় কেৰেলা চৰকাৰৰ প্ৰশাসনৰ মূল কেন্দ্ৰ]] === পৌৰ বিত্তীয় ব্যৱস্থা === [[গৃহ নিৰ্মাণ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ চিটিফাইনেঞ্চ (CityFinance) প’ৰ্টেলত প্ৰকাশিত বিত্তীয় তথ্য অনুসৰি,<ref>{{cite web |title=Thiruvananthapuram Municipal Corporation Finance |url=https://www.cityfinance.in/municipal-data/city/thiruvananthapuram |publisher=CityFinance Portal, Ministry of Housing and Urban Affairs |access-date=17 March 2026}}</ref> ২০২২-২৩ বিত্তীয় বৰ্ষত তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগমে মুঠ ₹৭১৩ কোটি (৮৬ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ) ৰাজহ সংগ্ৰহ আৰু মুঠ ₹৫৮৬ কোটি (৭১ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ) ব্যয়ৰ খতিয়ান দাঙি ধৰিছিল। এই মুঠ ৰাজহৰ প্ৰায় ২৩.৬% কৰ ৰাজহৰপৰা আহিছিল। আনহাতে, এই বিত্তীয় বৰ্ষত পৌৰ নিগমে অনুদান হিচাপে ₹৪৭৬ কোটি লাভ কৰিছিল। === আইন-শৃংখলা === তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী চহৰখনৰ প্ৰধান আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থা। ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন আৰক্ষী আয়ুক্ত।<ref name="poli">{{cite web |title=Governance of District Police, Thiruvananthapuram City |url=http://www.tvmcitypolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/about-us/governance |website=District Police Office, Thiruvananthapuram City |publisher=State Police Computer Centre |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134455/http://www.tvmcitypolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/about-us/governance |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134455/http://www.tvmcitypolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/about-us/governance |deadurl=yes }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী [[কেৰেলা আৰক্ষী]]ৰ এটা শাখা। ইয়াৰ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ [[কেৰেলা গৃহ মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ হাতত থাকে। তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী হ’ল কেৰেলাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰক্ষী সংমণ্ডল। এই সংমণ্ডলটো চাৰিটা উপ-সংমণ্ডল কাৰ্যালয় আৰু ২৪খন আৰক্ষী থানাৰে গঠিত। ইয়াত অনুমোদিত আৰক্ষী কৰ্মীৰ সংখ্যা হৈছে ৩,৫০০ গৰাকী।<ref name="kerpol">{{cite web |title=Work study report on Police Department |url=https://www.kerala.gov.in/documents/10180/3328a672-d76d-4d76-b1aa-f407edaa3662 |format=PDF |publisher=Government of Kerala |access-date=24 January 2018 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230043540/https://kerala.gov.in//documents/10180/3328a672-d76d-4d76-b1aa-f407edaa3662 |url-status=dead |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230043540/https://kerala.gov.in//documents/10180/3328a672-d76d-4d76-b1aa-f407edaa3662 |deadurl=yes }}</ref> পূজাপ্পুৰাত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰখন হৈছে কেৰেলাৰ আটাইতকৈ পুৰণি কাৰাগাৰ। লগতে এইখন কেৰেলা কাৰাগাৰ আৰু সংশোধনমূলক সেৱাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়।<ref>{{cite web |title=Prisons Headquarters Poojappura |url=http://www.keralaprisons.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=74 |website=Kerala prisons and correctional services |publisher=Government of India, Ministry of Communications and Information Technology |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134533/http://www.keralaprisons.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=74 |url-status=dead }}</ref> === সামৰিক আৰু কূটনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ === [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (Southern Air Command) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় এই চহৰখনত অৱস্থিত।<ref name="SAC">{{cite web |title=Southern Air Command Introduction |url=http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&page_type=command&comm_id=5 |website=Official Home Page of Indian Air Force |publisher=Indian Air Force |access-date=24 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134636/http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&page_type=command&comm_id=5 |archive-date=25 January 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Schoolchildren get a 'Command'ing view |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/jan/20/schoolchildren-get-a-commanding-view-1759300.html |access-date=24 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=20 January 2018}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমত ৰাজ্যিক সশস্ত্ৰ আৰক্ষীৰ দুটা বেটেলিয়ান আৰু [[কেন্দ্ৰীয় ৰিজাৰ্ভ আৰক্ষী বল]]ৰ (CRPF) এটা গোট আছে।<ref>{{cite web |title=Armed Police Head Quarter |url=http://www.keralapolice.org/wings/armed-police/armed-police-head-quarter |website=Kerala Police |publisher=State Police Computer Centre, SCRB, Thiruvananthapuram. |access-date=24 January 2018}}</ref> চি.আৰ.পি.এফ.ৰ এটা গ্ৰুপ হেডকুৱাৰ্টাৰ (GHQ) কাল্লিপুৰমত অৱস্থিত।<ref>{{cite news |last1=G |first1=Ananthakrishnan |title=CRPF religion head count |url=https://www.telegraphindia.com/1120722/jsp/frontpage/story_15758048.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20120725025842/http://www.telegraphindia.com/1120722/jsp/frontpage/story_15758048.jsp |url-status=dead |archive-date=25 July 2012 |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Telegraph |date=22 July 2012}}</ref> ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত [[কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বল]]ৰ (CISF) তিনিটা গোট আৰু [[সীমা সুৰক্ষা বল]]ৰ (BSF) ছেক্টৰ হেডকুৱাৰ্টাৰ (SHQ) আছে। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ পানগোডত এটা ডাঙৰ সামৰিক ছাউনী আছে। ইয়াত [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ কেইটামান ৰেজিমেণ্ট নিয়োজিত হৈ আছে।<ref>{{cite news |title=Up-close look at military weapons |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Up-close-look-at-military-weapons/article14574294.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=17 August 2016}}</ref> চহৰখনত [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ৰ এটা পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় (Consulate) অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=UAE Consulate Thiruvananthapuram Kerala |url=http://uaeconsulate-kerala.com/demo/about-consulate.html |website=Consulate of United Arab Emirates |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134447/http://uaeconsulate-kerala.com/demo/about-consulate.html |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134447/http://uaeconsulate-kerala.com/demo/about-consulate.html |deadurl=yes }}</ref> লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ এটা পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় ইয়াত আছে।<ref>{{cite web |title=Consulate of Maldives |url=https://www.consulateofmaldives.in/ |website=Consulate of Maldives in Thiruvananthapuram |publisher=Netindia |access-date=24 January 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত [[শ্ৰী লংকা]], [[ৰাছিয়া]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়সমূহ (Honorary Consulates) আছে।<ref>{{cite web |title=Honorary Consul of Sri Lanka |url=http://slhckerala.org/contactus.php |website=Consulate of Sri Lanka in Kerala |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125074607/http://slhckerala.org/contactus.php |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125074607/http://slhckerala.org/contactus.php |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=City needs special zone for diplomatic missions |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/City-needs-special-zone-for-diplomatic-missions/article16771608.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=7 December 2016}}</ref> === জনোপযোগিতা সেৱা === কেৰেলা পানী কৰ্তৃপক্ষই চহৰখনত পানী যোগান ধৰে। এই পানীৰ উৎস হৈছে [[কাৰামানা নদী]]।<ref name="water">{{cite web |title=Thiruvananthapuram Water Supply |url=http://www.tvmcity.in/water-supply |website=Thiruvananthapuram Smart City |publisher=Municipal Corporation of Thiruvananthapuram |access-date=24 January 2018 |archive-date=7 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007082049/http://www.tvmcity.in/water-supply |url-status=dead |archivedate=7 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007082049/http://www.tvmcity.in/water-supply |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ বেছিভাগ পানী অৰুভিক্কাৰা আৰু পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ জলাশয়ৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। তাৰ পিছত অৰুভিক্কাৰা পাম্পিং ষ্টেচনত এই পানী শোধন আৰু বিশুদ্ধ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Renovation on at KWA pumping stations |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/renovation-on-at-kwa-pumping-stations/article5829060.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=25 March 2014}}</ref> ১৯৩৩ চনত কাৰ্যক্ষম হোৱা 'ৱেলিংটন ৱাটাৰ ৱৰ্কছ' ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম পুৰণি চহৰ পানী যোগান আঁচনি।<ref>{{cite news |title=Wellington Water Works an example of far-sightedness |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/lsquoWellington-Water-Works-an-example-of-far-sightednessrsquo/article16654463.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=31 March 2010}}</ref> চহৰখনৰ লেতেৰা পানী মুত্তথৰা নলা-শোধন প্ৰকল্পত শোধন কৰা হয়। এই প্ৰকল্পটোৱে প্ৰতিদিনে ৩২ নিযুত লিটাৰ আৱৰ্জনা পানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{cite news |last1=B. Nair |first1=Rajesh |title=Sludge disposal poses a hurdle at Muttathara sewage treatment plant |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/sludge-disposal-poses-a-hurdle-at-muttathara-sewage-treatment-plant/article5078955.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=31 August 2013}}</ref><ref>{{cite web |title=Waste water Management |url=http://www.tvmcity.in/waste-water-mgmt |website=Smartcity Thiruvananthapuram |publisher=C-DIT |access-date=24 January 2018 |archive-date=20 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180120160503/http://www.tvmcity.in/waste-water-mgmt |url-status=dead |archivedate=20 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180120160503/http://www.tvmcity.in/waste-water-mgmt |deadurl=yes }}</ref> নলা-নৰ্দমা ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে চহৰৰ এলেকাক সাতটা ব্লকত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Sewerage Scheme (Thiruvananthapuram) Phase – I |url=https://infrastructureindia.gov.in/view-project?p_p_id=viewproject_WAR_Projectportlet&p_p_lifecycle=0&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&_viewproject_WAR_Projectportlet_jspPage=%2Fhtml%2Fviewproject%2Fview.jsp&_viewproject_WAR_Projectportlet_ppp=Government+Infrastructure+Projects+%28Traditional+Procurement%29&_viewproject_WAR_Projectportlet_projectId=15303&_viewproject_WAR_Projectportlet_currURL=%2Fprojects-list-by-sector%3Fp_p_id%3Dprojectlistbysector_WAR_Projectportlet%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-1%26p_p_col_count%3D1%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_jspPage%3D%252Fhtml%252Fprojectlistbysector%252Fview.jsp%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_hdSubsectorList%3D%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_keywords%3D%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_advancedSearch%3Dfalse%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_andOperator%3Dtrue%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_orderByCol%3DprojectName%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_orderByType%3Dasc%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_resetCur%3Dfalse%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_delta%3D75 |publisher=Department of Economic Affairs, Ministry of Finance, Government of India |access-date=24 January 2018}}</ref> চহৰখনত বিদ্যুৎ যোগান ধৰে কেৰেলা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ ব’ৰ্ড চমুকেই কে.এছ.ই.বি.য়ে (KSEB)।<ref>{{cite news |title=KSEB commissions substation |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kseb-commissions-substation/articleshow/59745307.cms |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Times of India |date=25 July 2015}}</ref> অগ্নি নিৰ্বাপক সেৱাসমূহ কেৰেলা অগ্নি নিৰ্বাপক আৰু উদ্ধাৰ সেৱাই পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite news |title=Trivandrum to get modern fire fighting equipment for faster aid |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jul/22/trivandrum-to-get-modern-fire-fighting-equipment-for-faster-aid-1631875.html |access-date=24 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=22 July 2017}}</ref> ==অৰ্থনীতি== {{Panorama | image = File:Trivandrum City North Panorama.jpg | height = 230 | alt = চহৰখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত থকা টেকন’ভেলীৰ এটা নৈশ দৃশ্য। | caption = <div style="text-align:center">চহৰখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত থকা টেকন’ভেলীৰ এটা নৈশ দৃশ্য।</div> }} [[File:Thiruvananthapuram Infosys campus.JPG|thumb|ইনফোচিছ চৌহদৰ এটা অংশ। তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান তথ্য প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ। ]] তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌগোলিক স্থানত অৱস্থিত। ই সুয়েজৰপৰা ছিংগাপুৰ সংযোগী সুদূৰ প্ৰাচ্যৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাগৰীয় জাহাজ পথৰপৰা মাত্ৰ ১০ সাগৰীয় মাইল (১৯ কিলোমিটাৰ) নিলগত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলত চহৰখন বিশ্বৰ এক প্ৰধান সামুদ্ৰিক যাতায়াত পথৰ অতি ওচৰত পৰে। এই সুবিধাজনক অৱস্থিতিৰ লগতে নিৰ্ভৰযোগ্য বিদ্যুৎ যোগান, বিশুদ্ধ পানী আৰু দীঘলীয়া উপকূলৰ উপলব্ধতাই চহৰখনৰ ঔদ্যোগিক বিকাশ খৰতকীয়া কৰি তুলিছে। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ অৰ্থনীতি মূলত [[তথ্য প্ৰযুক্তি]], শিক্ষা, বাগিছাভিত্তিক খেতি, মহাকাশ বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু [[পৰ্যটন]]ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।<ref name="sceco">{{cite web |title=Thiruvananthapuram economy |url=http://www.tvmcity.in/economy |website=Smart City Thiruvananthapuram |publisher=C-DIT Government of Kerala |access-date=1 March 2018 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111221337/http://www.tvmcity.in/economy |url-status=dead |archivedate=11 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111221337/http://www.tvmcity.in/economy |deadurl=yes }}</ref> কেৰেলা ৰাজ্যৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত (GDP) তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ অৱদান হৈছে ১০.৩১%।<ref name="ecrev">{{cite web |title=Kerala Economic Review |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/ad430667-ade5-4c62-8cb8-a89d27d396f1 |website=Government of Kerala |publisher=Kerala State Planning Board |access-date=1 March 2018 |archive-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720141140/https://kerala.gov.in/documents/10180/ad430667-ade5-4c62-8cb8-a89d27d396f1 |url-status=dead |archivedate=20 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200720141140/https://kerala.gov.in/documents/10180/ad430667-ade5-4c62-8cb8-a89d27d396f1 |deadurl=yes }}</ref> ১৩.৮৩% অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰেৰে তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে কেৰেলাৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বিকাশশীল জিলা।<ref name="ecrev"/> গোলকীয় [[বিত্তীয় সেৱা]] প্ৰতিষ্ঠান [[মৰ্গান ষ্টেনলি]] (Morgan Stanley) ৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি তিৰুৱনন্তপুৰমে ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন সক্ৰিয় আৰু উপভোগী চহৰৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="MorStan">{{cite web |title=AlphaWise City Vibrancy Index: A Guide to India's Urbanization |page=7 |url=http://xa.yimg.com/kq/groups/1090352/898699386/name/City_MS.pdf |publisher=Morgan Stanley |access-date=1 March 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111122084247/http://xa.yimg.com/kq/groups/1090352/898699386/name/City_MS.pdf |archive-date=22 November 2011 |archivedate=22 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111122084247/http://xa.yimg.com/kq/groups/1090352/898699386/name/City_MS.pdf |deadurl=yes }}</ref> কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে চহৰখনৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ এক বৃহৎ অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।<ref name="ecrev"/> [[File:MSC IRINA TRIVANDRUM PORT HD.jpg|thumb|left|alt=খেজুৰ গছৰ মাজেৰে দেখা পোৱা এখন বৃহৎ কণ্টেইনাৰ জাহাজ|২০২৫ চনৰ জুন মাহত বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কণ্টেইনাৰ জাহাজ এম.এছ.চি. 'ইৰিনা' (MSC Irina) তিৰুৱনন্তপুৰমত উপস্থিত হয়। এই আগমনৰ জৰিয়তে জাহাজখনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দক্ষিণ এছিয়াৰ কোনো বন্দৰত প্ৰৱেশ কৰে]] তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক প্ৰধান মহাকাশ গৱেষণা কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]]ৰ (ISRO) আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু অগ্ৰণী কেন্দ্ৰ [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] (VSSC) অৱস্থিত।<ref name="vssc">{{cite web |title=Vikram Sarabhai Space Centre (VSSC) |url=https://www.isro.gov.in/about-isro/vikram-sarabhai-space-centre-vssc |website=Indian Space Research Organisation |publisher=Department of Space, Government of India |access-date=1 March 2018 |archive-date=2 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602202050/https://www.isro.gov.in/about-isro/vikram-sarabhai-space-centre-vssc |url-status=dead |archivedate=2 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190602202050/https://www.isro.gov.in/about-isro/vikram-sarabhai-space-centre-vssc |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ, লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ আৰু ইছৰ’ ইনাৰ্ছিয়েল চিষ্টেমছ ইউনিটৰ দৰে মহাকাশ গৱেষণাৰ সৈতে জড়িত চৰকাৰী কেন্দ্ৰসমূহ তিৰুৱনন্তপুৰমতে অৱস্থিত।<ref name="isrocen">{{cite web |title=ISRO Centres |url=https://www.isro.gov.in/about-isro/isro-centres |website=Indian Space Research Organisation |publisher=Department of Space, Government of India |access-date=1 March 2018 |archive-date=29 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129043646/https://www.isro.gov.in/about-isro/isro-centres |url-status=dead |archivedate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180129043646/https://www.isro.gov.in/about-isro/isro-centres |deadurl=yes }}</ref> 'ব্ৰহ্মপুত্ৰ এৰ’স্পেচ তিৰুৱনন্তপুৰম লিমিটেড' হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ মিছাইল একত্ৰীকৰণ (missile integration) আৰু প্ৰতিৰক্ষা উৎপাদন গোট।<ref name="brahmos">{{cite news |last1=Chandran |first1=Cynthia |title=Central Industrial Security Force to take over BrahMos security |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/221217/central-industrial-security-force-to-take-over-brahmos-security.html |access-date=1 March 2018 |newspaper=Deccan Chronicle |date=22 December 2017}}</ref> চহৰখনৰ অন্যান্য উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত ট্ৰাভাংকোৰ টাইটানিয়াম প্ৰডাক্টছ, কেৰেলা অটোম’বাইলছ লিমিটেড, মিলমা (MILMA), ইংলিছ ইণ্ডিয়ান ক্লেইজ, কেলট্ৰন (Keltron), ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰবাৰ ৱৰ্কছ আৰু এইচ.এল.এল. লাইফকেয়াৰ লিমিটেড অন্যতম। [[File:Lulumalltrivandrum.jpg|thumbnail|তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এক ঘাইপথৰ দৃশ্য]] তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান তথ্য প্ৰযুক্তি (IT) আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি সমৰ্থিত সেৱা (ITES) কেন্দ্ৰ। কেৰেলাৰ মুঠ ছফ্টৱেৰ ৰপ্তানিৰ প্ৰায় ৪০-৪৫% কেৱল এই চহৰখনেই যোগান ধৰে।<ref name="ecrev"/><ref name="stone">{{cite news |url=http://technopark.org/news?id=305 |work=Technopark |title=Kunhalikutty to lay foundation stone for Technopark tomorrow |date=24 February 2016 |archive-date=4 April 2023 |access-date=17 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404165537/https://www.technopark.org/news?id=305 |url-status=dead |archivedate=4 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404165537/https://www.technopark.org/news?id=305 |deadurl=yes }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমত অৰেকল কৰ্প’ৰেচন, নিছান, এইচ.চি.এল. টেক, একচেঞ্চাৰ, এলিয়াঞ্জ টেকন’লজী, এনভেষ্টনেট, টাটা কনচুলটেন্সী ছাৰ্ভিচেছ, ইনফোচিছ, ইউ.এছ.টি. গ্লোবেল, আৰ্নষ্ট এণ্ড ইয়ং, ফ্লাইটেক্সট, গাইডহাউচ, টাটা এলেক্সি, মেকিনছী এণ্ড কোম্পানী, আৰ.আৰ. ডনেলী আৰু কুৱেষ্ট গ্লোবেলৰ দৰে বিশ্বৰ প্ৰধান [[বহুৰাষ্ট্ৰীয় কোম্পানী|বহুৰাষ্ট্ৰীয়]] প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানসমূহ অৱস্থিত।<ref name="techcomp">{{cite web |title=Companies in Technopark |url=http://www.technopark.org/company-a-z-listing |website=Technopark |access-date=1 March 2018 |archive-date=27 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180227035018/http://technopark.org/company-a-z-listing |url-status=dead |archivedate=27 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180227035018/http://technopark.org/company-a-z-listing |deadurl=yes }}</ref> সজোৱা মাটিকে ধৰি নিৰ্মিত এলেকাৰ (built-up area) হিচাপত তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[টেকন’পাৰ্ক, তিৰুৱনন্তপুৰম|টেকন’পাৰ্ক]] হৈছে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান।<ref name="techlarge">{{cite news |title=Technopark becomes largest IT park in the country |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/technopark-becomes-largest-it-park-in-the-country/articleshow/28958104.cms |access-date=1 March 2018 |work=Economic Times |date=17 January 2014}}</ref> প্ৰায় ৪০০টা কোম্পানীত ৫২,০০০ গৰাকী তথ্য প্ৰযুক্তি বৃত্তিধাৰী লোকেৰে ই কেৰেলাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সংস্থাপন ক্ষেত্ৰ।<ref name="ecrev" /><ref name="techcomp" /> অন্যান্য তথ্য প্ৰযুক্তি, সংবাদ মাধ্যম আৰু ঔদ্যোগিক চৌহদসমূহৰ ভিতৰত কিনফ্ৰা ফিল্ম এণ্ড ভিডিঅ’ পাৰ্ক, কিনফ্ৰা এপাৰেল পাৰ্ক, বি-হাব (B-HUB) আৰু চিত্ৰাঞ্জলি ফিল্ম কমপ্লেক্স অন্যতম।<ref name="kinfra">{{cite web |title=Kinfra Parks |url=http://kinfra.org/parks |website=Kerala Industrial Infrastructure Development Corporation |publisher=Government of Kerala |access-date=1 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Film city plan on fast track |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/film-city-plan-on-fast-track/article22526150.ece |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=26 January 2018}}</ref> আনহাতে চহৰখনৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰযুক্তি, [[জৈৱ প্ৰযুক্তি]] আৰু ঔদ্যোগিক চৌহদসমূহৰ ভিতৰত টেকন’চিটি, বায়’ ৩৬০ লাইফ ছায়েন্সেছ পাৰ্ক আৰু ডিজিটেল ছায়েন্স পাৰ্ক অন্যতম। <ref>{{cite news |title=Boost for Life Sciences Park development |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/boost-for-life-sciences-park-development/article19988996.ece |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=6 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |last1=S |first1=Unnikrishnan |title=Technopark: Riding smoothly into the future |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/feb/01/technopark-riding-smoothly-into-the-future-1766890.html |access-date=1 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=1 February 2018}}</ref> চহৰখনৰ অৰ্থনীতিত পৰ্যটন খণ্ডই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref name="Tourists Statistics 2007">{{cite report |work=Tourism Department, Kerala |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Microsoft%20Word%20-%20Tourist_statistics_for_Internet.pdf |title=Tourism statistics 2007 |access-date=8 May 2008}}</ref><ref name=tour>{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S Anil |title=Good news for tourism sector |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/good-news-for-tourism-sector/article22669673.ece |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=7 February 2018}}</ref><ref>{{Cite report |work=Kerala Tourism |url=http://www.keralatourism.org/destination-wise-foreign-2010.pdf |title=Destination wise foreign tourist visits |access-date=4 August 2016}}</ref> ইয়াত থকা বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণ যেনে— সাগৰীয় তীৰ, [[কেৰেলাৰ জলাশয়|জলাশয় বা কায়েল]] (backwaters), পাহাৰ আৰু বাগিছাসমূহে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনৰ ঐতিহাসিক ঐতিহ্য, ইতিহাস, [[আয়ুৰ্বেদ]], চিকিৎসা পৰ্যটন (medical tourism) আৰু জ্ঞান কেন্দ্ৰসমূহেও বহুসংখ্যক পৰ্যটFormক আকৰ্ষিত কৰে।<ref name="trvtour">{{cite news |title=Brainstorming for sustainable tourism |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/sep/27/brainstorming-for-sustainable-tourism-1663732.html |access-date=1 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=27 September 2017}}</ref> ২০১৬-১৭ বৰ্ষত চহৰখনৰ মাটি-সম্পত্তি ক্ৰয়-বিক্ৰয়, আন্তঃগাঁথনি আৰু খুচুৰা ব্যৱসায় খণ্ডত বিনিয়োগৰ অভূতপূৰ্ব উত্থান ঘটিছিল।<ref>{{cite news |last1=Saikiran |first1=KP |title=Realty sees a surge in Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/realty-sees-a-surge-in-kerala/articleshow/59950656.cms |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=7 August 2017}}</ref> === বন্দৰ-ভিত্তিক উন্নয়ন === তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে এখন বাণিজ্যিক বন্দৰ চহৰ। ইয়াত [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] নামৰ এটা গভীৰ সাগৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰান্স-শ্বিপমেণ্ট বন্দৰ থকাৰ বাবে প্ৰচুৰ বন্দৰ-ভিত্তিক আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি উঠিছে।<ref>{{cite web |title=Union Minister Shri Sarbananda Sonowal receives First Mother Ship at Vizhinjam - India's first deep water Container Transhipment Port |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2032811 |website=Pib.gov.in|access-date=2025-05-20}}</ref> এই বন্দৰটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জাহাজ চলাচল পথৰ একেবাৰে ওচৰত অৱস্থিত। ই অতি ব্যস্ত পাৰস্য উপসাগৰ–মালাক্কা জাহাজ পথৰপৰা মাত্ৰ {{convert|10|to|12|nmi|km}} সাগৰীয় মাইল নিলগত অৱস্থিত।<ref>{{cite news |title=Vallarpadam Port loses out to Colombo on smaller draft, higher charges |url=https://www.hellenicshippingnews.com/vallarpadam-port-loses-out-to-colombo-on-smaller-draft-higher-charges-2/ |publisher=Hellenic Shipping News |archive-date=2 March 2018 |access-date=1 March 2018 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=2 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180302050249/https://www.hellenicshippingnews.com/vallarpadam-port-loses-out-to-colombo-on-smaller-draft-higher-charges-2/ |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক গভীৰতা হৈছে {{Convert|18|to|20|m|ft}}। ইয়াৰ ফলত ইয়াত ডাঙৰ ডাঙৰ কণ্টেইনাৰ জাহাজসমূহ সহজে চাপিব পাৰে।<ref>{{cite news |title=A Kerala Port with Adani. Why That's a Good Thing |url=https://www.ndtv.com/opinion/a-kerala-port-with-adani-why-thats-a-good-thing-780831 |publisher=NDTV}}</ref> ইয়াৰ বাৰ্থ বা ঘাটসমূহ ২৪,০০০ পৰ্যন্ত টি.ই.ইউ. (TEU - twenty-foot equivalent units) ক্ষমতাৰ জাহাজ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰাকৈ সাজি উলিওৱা হৈছে।<ref>{{cite news |title=Sailing ahead |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jun/01/sailing-ahead-1611400.html |publisher=The New Indian Express}}</ref> এই বন্দৰ-ভিত্তিক উন্নয়নে অঞ্চলটোত সামগ্ৰী পৰিবহণ, গুডামঘৰ, জাহাজ সেৱা, সহায়ক আন্তঃগাঁথনি, বাণিজ্য আৰু পৰিবহণ সংযোগ ব্যৱস্থাৰ সক্ৰিয়তা বৃদ্ধি কৰিছে। === ত্ৰিবান্দ্ৰম আউটাৰ ৰিং ৰোড === প্ৰস্তাৱিত তিৰুৱনন্তপুৰম বাহ্যিক বৃত্তপথ বা ত্ৰিবান্দ্ৰম আউটাৰ ৰিং ৰোড (ORR) চমুকেই বাহ্যিক এলেকা বিকাশ কৰিড’ৰ (OAGC) বুলিও জনা যায়। এইটো চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ দীৰ্ঘম্যাদী অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে এক প্ৰধান আন্তঃগাঁথনিমূলক পদক্ষেপ। এই কৰিড’ৰটো [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] আৰু নাভাইকুলামৰ মাজত প্ৰায় ৭৮–৮০ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত হ’ব। ইয়াক নিৰ্ধাৰিত অৰ্থনৈতিক মণ্ডলৰ সৈতে এটা ছয়লেনযুক্ত নিয়ন্ত্ৰিত-প্ৰৱেশ ঘাইপথ হিচাপে পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই প্ৰকল্পৰ মহাপৰিকল্পনাই ৰাজধানী অঞ্চলৰ চাৰিওফালে এক সংহত বিনিয়োগ অঞ্চল গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। ইয়াৰ ভিতৰত সামগ্ৰী পৰিবহণ, ঔদ্যোগিক বিকাশ, তথ্য প্ৰযুক্তি, স্বাস্থ্যসেৱা, স্বাস্থ্য পৰ্যটন, সাধাৰণ পৰ্যটন, শিক্ষা আৰু বাণিজ্যিক সেৱাৰ দৰে একাধিক বিশেষ ক্লাষ্টাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই কেন্দ্ৰিকৃত বিকাশৰ বাবে ভিঝিনজাম, কোভালাম, বেম্বায়াম, মংগলাপুৰম আৰু নেদুমাংগাদৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহক চিহ্নিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ভিঝিনজামত এটা সামগ্ৰী পৰিবহণ কেন্দ্ৰ আৰু উপকূলীয় অঞ্চলত এটা স্বাস্থ্য তথা পৰ্যটন কেন্দ্ৰ গঢ়ি তোলা হ’ব। এই প্ৰকল্পটোৱে ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ, তথ্য প্ৰযুক্তি কৰিড’ৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ নেটৱৰ্কৰ মাজত সংযোগ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত বন্দৰ-ভিত্তিক ঔদ্যোগিক বিকাশ আৰু আঞ্চলিক অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণ সুচল হ’ব।<ref name="OAGC_CRDP">The Hindu (2020), "New unit to manage growth corridor project"</ref><ref name="OAGC_NEWS">The New Indian Express (2023), "Outer Area Growth Corridor: Eight economic clusters proposed in Thiruvananthapuram"</ref><ref name="OAGC_WIKI">Wikipedia: Outer Ring Road, Thiruvananthapuram</ref> == পৰ্যটন == [[File:Harverting lotus leafs.jpg|thumb|left|[[ভেল্লায়নী হ্ৰদ]]ৰপৰা পদুম পাত সংগ্ৰহ কৰাৰ এক দৃশ্য। ]] তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref name=tour/> চহৰখনৰ ওচৰত অৱস্থিত [[কোভালাম]] আৰু [[ভাৰকলা]] হৈছে অতি জনপ্ৰিয় সাগৰীয় তীৰ চহৰ (beach towns)।<ref>{{Cite news |title=5 best beach destinations in Kerala for sun, sand, and serenity |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/5-best-beach-destinations-in-kerala-for-sun-sand-and-serenity/photostory/112710340.cms?picid=112710457 |access-date=2025-03-10 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সাগৰীয় তীৰসমূহৰ ভিতৰত [[পুভাৰ]], [[শংখুমুগম সাগৰীয় তীৰ]], আজিমালা সাগৰীয় তীৰ, [[ভিঝিনজাম]] সাগৰীয় তীৰ আৰু ভেলী সাগৰীয় তীৰ অন্যতম। চহৰখনৰ আন আন দৰ্শনীয় স্থানসমূহ হৈছে [[অগস্ত্যমালা]] বৰ্ষাৰণ্য, [[নিয়াৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]], [[কাল্লাৰ]], ব্ৰেম’ৰ, [[পনমুডী]] পাহাৰ, পুভাৰ, [[আঞ্চুথেংগু]] জলাশয় (backwaters), ভাৰকলা ক্লিফ বা পাহাৰীয়া থিয় গড়া আৰু [[কাপ্পিল, তিৰুৱনন্তপুৰম|কাপ্পিল]]-[[এদভা]] হ্ৰদ। {{cn|date=June 2026}} চহৰখন ইয়াৰ অনন্য স্থাপত্যশৈলীৰ বাবেও জনাজাত। ইয়াত ব্ৰিটিছ আৰু দ্ৰাবিড় প্ৰভাৱযুক্ত [[কেৰেলাৰ স্থাপত্যশৈলী]] দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{cite news |title=Timeless built heritage |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/timeless-built-heritage/article2094594.ece |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=11 June 2011}}</ref> [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম চিৰিয়াখানা]], [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]], [[কুথিৰা মালিকা|কুথিৰা মালিকা ৰাজপ্ৰাসাদ]], কি্লিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম গল্ফ ক্লাবৰ ঐতিহ্যবাহী ভৱন ইয়াৰ অন্যতম উদাহৰণ। {{cn|date=June 2026}} চহৰখনৰ প্ৰধান সংগ্ৰহালয়সমূহৰ ভিতৰত প্ৰিয়দৰ্শিনী [[তাৰাগৃহ]] সংলগ্ন হৈ থকা [[কেৰেলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি সংগ্ৰহালয়]], [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]], [[কেৰেলা মাটি সংগ্ৰহালয়]] আৰু [[কয়িক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ|কয়িক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ সংগ্ৰহালয়]] অন্যতম। আনহাতে [[অগস্ত্যমালা জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]]ক [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) ৰ [[বিশ্ব জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ নেটৱৰ্ক]]ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Agasthyamala |url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/asia-and-the-pacific/india/agasthyamala/ |website=UNESCO |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization |access-date=28 March 2018}}</ref> == সংস্কৃতি == [[File:Napier_Museum_Thiruvananthapuran_DSW_New.jpg|thumb|left|১৮৫৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]]ত প্ৰাচীন চিত্ৰকলা আৰু পুৰাতাত্ত্বিক সমলৰ এক বিশাল সংগ্ৰহ আছে]] সেউজীয়া প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু বহুতো ৰাজহুৱা উদ্যানৰ উপস্থিতিৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰমক "ভাৰতৰ চিৰসেউজ চহৰ" বুলি জনা যায়।<ref>{{cite news |title=The Evergreen City of India |url=https://www.outlookindia.com/outlookmoney/invest/the-evergreen-city-of-india-1644 |access-date=20 January 2025 |agency=Outlook India |date=17 May 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517191347/http://www.outlookindia.com/outlookmoney/invest/the-evergreen-city-of-india-1644/ |archive-date=17 May 2017 |archivedate=17 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170517191347/http://www.outlookindia.com/outlookmoney/invest/the-evergreen-city-of-india-1644/ |deadurl=yes}}</ref> পূৰ্বৰ শাসকসকলে শিল্প, স্থাপত্য আৰু উদাৰ নীতিৰ বিকাশ সাধন কৰাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰম ঐতিহাসিকভাৱে [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ এক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ প্ৰমাণস্বৰূপে মহাৰাজ [[স্বাতী তিৰুনাল]] আৰু [[ৰাজা ৰবি বাৰ্মা]]ৰ দৰে প্ৰখ্যাত শিল্পীসকল এই চহৰৰ আছিল।<ref>{{cite news |title=The Monarch musician |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/the-monarch-musician/article5504087.ece |access-date=7 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=27 December 2013}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Raja Ravi Varma: The father of Modern Indian Art |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/raja-ravi-varma-320621-2016-04-29 |access-date=7 December 2017 |magazine=India Today |date=28 April 2017 |archive-date=13 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213185912/http://indiatoday.intoday.in/education/story/raja-ravi-varma/1/654640.html |url-status=live }}</ref> চহৰখনত [[নাৰায়ণ গুৰু|শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু]], চট্টম্পী স্বামীকাল, আয়্যানকালী, বাক্কম মৌলৱী আৰু চি. ভি. ৰমন পিল্লাইৰ দৰে বিশিষ্ট সমাজ সংস্কাৰকসকলেও জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=India |first1=Office of the Registrar General |last2=Narayanan |first2=Krishnaswamy |title=Census of India, 1971: Series 9: Kerala, Part 6, Issue 1 |year=1973 |publisher=Manager of Publications – India |location=University of Michigan |page=21 |url=https://books.google.com/books?id=k8EXAAAAMAAJ}}</ref> মালায়ালম সাহিত্যৰ তিনিগৰাকী প্ৰধান কবিৰ ভিতৰত দুগৰাকী ক্ৰমে [[উলূৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ]] আৰু [[কুমাৰন আছান]] তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আছিল।<ref>{{cite web |title=Ulloor S. Parameswara Iyer |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/Profiles/Ulloor/Html/Ulloorgraphy.htm |website=Kerala Sahitya Akademi website |publisher=Kerala Sahitya Akademi |access-date=7 December 2017 |language=ml}}</ref><ref>{{cite book |title=Talk of the Town |publisher=Penguin Books India, 2008 |isbn=9780143330134 |page=130 |url=https://books.google.com/books?id=Az1XFhjzmUwC |year=2008}}</ref> চহৰখনত প্ৰতি বছৰে 'কোভালাম সাহিত্য উৎসৱ'ৰ দৰে বাৰ্ষিক সাহিত্য উৎসৱসমূহ অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web |title=Thiruvananthapuram Hosts Kovalam Literary Fest |url=https://www.keralatourism.org/news/kovalam-literary-fest/1869 |website=Kerala Tourism |access-date=12 December 2017}}</ref> ১৮২৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল [[কেৰেলা ৰাজ্যিক কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল]], তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল আৰু [[केৰেলা বিশ্ববিদ্যালয় পুথিভঁৰাল]]ৰ দৰে চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সাহিত্যিক বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |last1=Keralalibrary |title=Kerala's 188 Years Old Library Is All Set To Become Blind-Friendly |url=https://www.outlookindia.com/website/story/keralas-188-years-old-library-is-all-set-to-become-blind-friendly/302184 |access-date=12 December 2017 |publisher=Outlook Web Bureau |date=25 September 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Department of Library and Information Science |url=https://www.keralauniversity.ac.in/dept/deptHome.php?deptID=105 |publisher=Kerala University |access-date=12 December 2017}}</ref> ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনালৰ দিনৰেপৰা তিৰুৱনন্তপুৰম [[ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীত]]ৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref name="classicalmusictvm">{{cite news |last1=S. Nair |first1=Achuthsankar |title=Music and Thiruvananthapuram |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/the-capital-city-as-a-hub-of-classical-music/article7761426.ece |access-date=12 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=14 October 2015}}</ref><ref>{{cite book |last1=K |first1=Radhakrishnan |title=My Odyssey: Memoirs of the Man behind the Mangalyaan Mission |date=23 November 2016 |publisher=Penguin UK |isbn=9789385990380 |url=https://books.google.com/books?id=WxtwDQAAQBAJ}}</ref> চহৰখনত দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি উৎসৱ নৱৰাত্ৰী সংগীত উৎসৱ, স্বাতী সংগীতোৎসৱ, সূৰ্য সংগীত উৎসৱ আৰু নীলকণ্ঠ শিৱন সংগীত উৎসৱ আদি বহুতো সংগীত উৎসৱ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক গোটে আয়োজন কৰে।<ref name="classicalmusictvm" /> ১১১ দিন ধৰি চলা [[সূৰ্য উৎসৱ]] (Soorya Festival) হৈছে [[কেৰেলা]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কলা আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান।<ref name="sooryafest">{{cite news |title=Soorya festival set to begin today |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Soorya-festival-set-to-begin-today/article14991116.ece |access-date=12 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=1 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213035817/https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Soorya-festival-set-to-begin-today/article14991116.ece |archivedate=13 December 2019 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=111-day Surya festival begins today |url=https://indiatimes.com |access-date=12 December 2017 |newspaper=The Times of India |date=20 September 2017}}</ref> এই উৎসৱত চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, নাট্য উৎসৱ, নৃত্য, সংগীত, চিত্ৰকলা আৰু ফটোগ্ৰাফী প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।<ref name="sooryafest" /> [[File:Iffk 2011 DSCN4617-crop.jpg|thumb|right|কেৰালী থিয়েটাৰ কমপ্লেক্সত ২০১১ চনৰ ১৬সংখ্যক কেৰেলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ ব্যেনাৰ]] মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ আৰম্ভণি তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰৰপৰাই হৈছিল। জে. চি. ডেনিয়েলৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত প্ৰথমখন মালায়ালম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি [[বিগথকুমাৰন]] তিৰুৱনন্তপুৰমতে মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Srivastava |first1=Manoj |title=Wide Angle: History of Indian Cinema |date=2017 |publisher=Notion Press |isbn=9781946280480 |pages=130 |url=https://books.google.com/books?id=18pBDwAAQBAJ}}</ref> জে. চি. ডেনিয়েলক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পিতৃপুৰুষ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ ১৯২৬ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত কেৰেলাৰ প্ৰথমটো চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ’ 'ট্ৰাভাংকোৰ নেচনেল পিকচাৰ্ছ' স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/jcdaniel.html |title=J C Daniel |access-date=23 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606225929/http://www.cinemaofmalayalam.net/jcdaniel.html |archive-date=6 June 2009 |archivedate=6 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090606225929/http://www.cinemaofmalayalam.net/jcdaniel.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1=Oommen |first1=M. A. |last2=Varkey Joseph |first2=Kumbattu |title=Economics of Indian Cinema |date=1991 |publisher=Oxford & IBH Publishing Company |location=University of California |isbn=978-81-204-0575-2 |page=30 |url=https://books.google.com/books?id=U-BkAAAAMAAJ}}</ref> প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা [[কেৰেলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ]] (IFFK) দৰ্শকৰ অংশগ্ৰহণৰফালৰপৰা এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ।<ref>{{cite web |url=http://entecity.com/news/festivals-in-trivandrum/ |title=11 Festivals You Will Find Only in Trivandrum! |author=Amal |date=18 February 2016 |work=EnteCity.com |access-date=21 February 2017 |archive-date=14 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170314185511/http://entecity.com/news/festivals-in-trivandrum/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Cheerath |first1=Bhawani |title=IFFK 2017: A celebration of cinema from across the globe |url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-2017-a-cinematic-extravaganza/article21288507.ece |access-date=15 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=7 December 2017}}</ref> বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ উপৰি, [[চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণীকৰণৰ কেন্দ্ৰীয় ব’ৰ্ড]] (CBFC) ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ৰ উপস্থিতি, উমা ষ্টুডিঅ’, [[চিত্ৰাঞ্জলি ষ্টুডিঅ’]], মেৰীলেণ্ড ষ্টুডিঅ’, [[কিনফ্ৰা ফিল্ম এণ্ড ভিডিঅ’ পাৰ্ক]] আৰু বিস্ময়াজ মেক্সৰ দৰে বহুতো চিনেমা ষ্টুডিঅ’ তথা প্ৰযোজনা সুবিধাই তিৰুৱনন্তপুৰমক চলচ্চিত্ৰৰ এক অন্যতম কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{cite news |title=The Capital of cinema |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/the-capital-of-cinema/article5401273.ece |access-date=29 November 2017 |newspaper=The Hindu |publisher=Baiju Chandran |date=28 November 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=A week-long theatre extravaganza in Kerala capital |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/sep/21/a-week-long-theatre-extravaganza-in-kerala-capital-1660772.html |access-date=15 December 2017 |newspaper=The Indian Express |date=22 September 2017}}</ref> বিখ্যাত [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]]ৰ উপৰি, চহৰখনৰ স্থাপত্যশিল্পক [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]] আৰু ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি চিৰিয়াখানা [[তিৰুৱনন্তপুৰম চিৰিয়াখানা]]ই সমৃদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Zoological Garden, Thiruvananthapuram |url=http://keralaculture.org/thiruvananthapuram-zoo/542 |website=Kerala Culture |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala |access-date=22 January 2018 |archive-date=23 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072557/http://keralaculture.org/thiruvananthapuram-zoo/542 |url-status=dead |archivedate=23 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123072557/http://keralaculture.org/thiruvananthapuram-zoo/542 |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ অন্যান্য স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্নসমূহৰ ভিতৰত [[কুথিৰา মালিকা|কুথিৰา মালিকা ৰাজপ্ৰাসাদ]], [[কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ]], [[আত্তুকাল ভগৱতী মন্দিৰ]], [[বীমাপল্লী|বীমাপল্লী মছজিদ]], [[কন্নমাৰা বজাৰ]], আৰু মেটাৰ মেম’ৰিয়েল চাৰ্চ অন্যতম। তিৰুৱনন্তপুৰম প্ৰখ্যাত স্থপতি [[লৰী বেকাৰ]]ৰ স্থাপত্যশৈলীৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{cite web |title=A film on the life and work of Laurie Baker |url=https://www.architecturaldigest.in/content/film-life-work-laurie-baker/ |website=Architectural Digest |date=26 January 2017 |access-date=29 November 2017}}</ref> [[File:Attukal pongala1.JPG|thumb|[[আত্তুকাল পংগালা]] উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি মহিলাৰ সমাৱেশ ঘটে]] প্ৰধান উৎসৱ [[ওনাম]], [[বিষু]], [[দীপাৱলী]], আৰু [[নৱৰাত্ৰী]]ৰ লগতে খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে— [[বৰদিন]], [[ঈদুল ফিতৰ]], বক্ৰীদ আৰু মিলাদ-উন-নবীৰ সমান্তৰালভাৱে চহৰখনৰ বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠীৰ লোকে কেইবাটাও স্থানীয় উৎসৱো উদ্‌যাপন কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত [[আত্তুকাল পোংগল]],<ref>{{cite news |last1=Kumar |first1=Aswin J |title=Review meeting of arrangements for Attukal pongala held |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/review-meeting-of-arrangements-for-attukal-pongala-held/articleshow/62543741.cms |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Times of India |date=17 January 2018}}</ref> [[বীমাপল্লী|বীমাপল্লী উৰুছ]],<ref>{{cite news |title=All set for beemapally uroos |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/feb/20/all-set-for-beemapally-uroos-1572772.html |access-date=22 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=20 February 2017}}</ref> ভেট্টুকাঁড় গীৰ্জা উৎসৱ,<ref>{{cite news |title=Vettucaud church festival from Friday |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/vettucaud-church-festival-from-friday/article7863783.ece |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=10 November 2015}}</ref> পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ [[আৰাট্টু]] আৰু লক্ষদ্বীপা উৎসৱ অন্যতম।<ref>{{cite news |last1=Ajai Prasanna |first1=Laxmi |title=Sree Padmanabha Swamy temple fest begins |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Sree-Padmanabha-Swamy-temple-fest-begins/articleshow/26096472.cms |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Times of India |date=20 November 2013}}</ref> অনাম উৎসৱৰ সময়ত ৰাজ্য চৰকাৰে চহৰখনত এসপ্তাহ ধৰি বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ৰূপায়িত কৰে।<ref>{{cite news |title=Onam celebration from Sept.12 |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Onam-celebration-from-Sept.12/article14620306.ece |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=22 September 2016}}</ref> আত্তুকাল পোংগল উৎসৱে সমগ্ৰ ভাৰত তথা বিদেশৰ লাখ লাখ মহিলা ভক্তক আকৰ্ষিত কৰে। এইটো বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ মহিলা সমাৱেশ উৎসৱ।<ref name="atkp1">{{cite web |title=Largest gathering of women |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-annual-gathering-of-women/ |website=Guinness World Records |access-date=29 November 2017}}</ref><ref name="atkp2">{{cite news |last1=Mary Koshy |first1=Sneha |last2=Fernandes |first2=Janaki |title=In Kerala, a festival that marks the world's largest gathering of women |url=https://www.ndtv.com/south/in-kerala-a-festival-that-marks-the-worlds-largest-gathering-of-women-514543 |access-date=22 January 2018 |date=26 February 2013}}</ref> জাৰ্মানীৰ গ্যোটে-জেণ্ট্ৰাম (Goethe-Zentrum), ফ্ৰান্সৰ এলায়েন্স ফ্ৰাঞ্চাইছ (Alliance Française) আৰু ৰাছিয়াৰ গৰ্কী ভৱন কেন্দ্ৰই গোটেই বছৰজুৰি বিভিন্ন কাৰ্যসূচী তথা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref>{{cite news |title=FILCA int'l film fest from Friday |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/filca-intl-film-fest-from-friday/articleshow/61730445.cms |access-date=29 November 2017 |newspaper=The Times of India}}</ref><ref>{{cite news |title=Twice the fun |url=http://www.thehindu.com/entertainment/music/french-bands-colt-silvers-and-last-train-come-to-town/article21076113.ece |access-date=29 November 2017 |newspaper=The Hindu |date=29 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Water Princess' to bring awareness on water conservation |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/nov/26/water-princess-to-bring-awareness-on-water-conservation-1711822.html |access-date=22 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=26 November 2017}}</ref> === ফেশ্বন === বয়ন শিল্পৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এক দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্ক আছে। বিশেষকৈ [[বালাৰামাপুৰম হস্ততাঁত]] উদ্যোগৰ বাবে চহৰখন বিখ্যাত। কাছাভু (সোণালী জৰীৰ পাৰি) থকা কপাহী কাপোৰৰ বাবে পৰিচিত এই অঞ্চলটোৰ বয়ন পদ্ধতি অষ্টাদশ শতিকাৰপৰা বৰ্তমানলৈকে অপৰিৱৰ্তিত হৈ আছে।<ref>{{cite news |last=Nair |first=N.J. |url=http://www.hindu.com/2004/09/08/stories/2004090814080300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20041018085424/http://www.hindu.com/2004/09/08/stories/2004090814080300.htm |url-status=dead |archive-date=2004-10-18 |title=Balaramapuram handlooms set for comeback |access-date=2006-08-19 |location=Chennai, India |work=[[The Hindu]] |date=8 September 2004 |archivedate=2004-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041018085424/http://www.hindu.com/2004/09/08/stories/2004090814080300.htm |deadurl=yes }}</ref> এই হাতেৰে বোৱা কাপোৰসমূহ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনীকে ধৰি সমসাময়িক ফেশ্বন সংগ্ৰহসমূহৰ এক অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ আহিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ihttkerala.org/history.html |title=History of Handlooms |publisher=Institute of Handloom and Textile Technology |access-date=2006-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060715044415/http://ihttkerala.org/history.html |archive-date=15 July 2006 |url-status=dead |archivedate=2006-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060715044415/http://ihttkerala.org/history.html |deadurl=yes }}</ref> আধুনিক ফেশ্বনৰ ক্ষেত্ৰতো চহৰখনে বিশেষ স্থান দখল কৰিছে। চহৰখনত থকা লুলু মল আৰু মল অৱ ট্ৰাভাংকোৰৰ দৰে বজাৰ সমলয় বা শ্বপিং মলে দেশী-বিদেশী বহু জনপ্ৰিয় পোছাক ব্ৰেণ্ডক স্থান দিছে। ই চহৰখনৰ পোছাক আৰু জীৱন-শৈলীত সাম্প্ৰতিক গোলকীয় প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে। === আয়ুৰ্বেদ === কেৰেলাত আয়ুৰ্বেদৰ বিকাশ আৰু পৃষ্ঠপোষকতাৰ ক্ষেত্ৰত তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ (থিৰুভিথামকুৰ) ৰাজ্যই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকসকলে সংস্কৃত পাণ্ডিত্য, মন্দিৰ-কেন্দ্ৰিক চিকিৎসা পৰম্পৰা, আয়ুৰ্বেদ কলেজ আৰু বংশানুক্ৰমিক চিকিৎসক পৰিয়ালসমূহলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল। ই ধ্ৰুপদী কেৰেলা আয়ুৰ্বেদৰ সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান যোগাইছিল। কেৰেলাৰ অষ্টবৈদ্য ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক বংশসমূহৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ পুলামানথোল মুছ পৰিয়াল অন্যতম। এই পৰিয়ালটো [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইটো হৈছে আয়ুৰ্বেদৰ আটাইকেইটা আঠটা শাখাতে পাৰদৰ্শিতাৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ চিকিৎসক পৰিয়ালৰ এটা বংশানুক্ৰমিক গোট। ঐতিহাসিক পৰম্পৰা আৰু আঞ্চলিক বিৱৰণ অনুসৰি, দেশীয় ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত পুলামানথোল মুছ বংশৰ চিকিৎসকসকলে পৰামৰ্শ আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ জৰিয়তে ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত শ্ৰেণীৰ সদস্যসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজায় ৰাখিছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকসকলৰ অধীনত আয়ুৰ্বেদৰ প্ৰতি থকা ব্যাপক ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাই কেৰেলাৰ কেইবাটাও পৰম্পৰাগত চিকিৎসক পৰিয়ালৰ প্ৰতিপত্তি বৃদ্ধিত অৱদান যোগাইছিল। পুলামানথোল মুছ পৰম্পৰাটো বাগভটৰদ্বাৰা ৰচিত আয়ুৰ্বেদৰ অন্যতম মূল গ্ৰন্থ 'অষ্টাংগ হৃদয়ম'ৰ অধ্যয়ন আৰু ক্লিনিকেল প্ৰয়োগৰ সৈতে জড়িত। আঞ্চলিক পৰম্পৰাসমূহে পুলামানথোল অঞ্চলটোক কেৰেলাৰ দীৰ্ঘদিনীয়া আয়ুৰ্বেদিক আৰু সংস্কৃত পাণ্ডিত্যৰ ঐতিহ্যৰ সৈতেও সংযোগ কৰে। এই বংশৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত পুলামানথোল মুছ আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসালয় আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত চিকিৎসা কেন্দ্ৰসমূহ অন্যতম। এই কেন্দ্ৰসমূহ পঞ্চকৰ্ম, স্নায়ৱিক পুনৰ্সংস্থাপন (neurological rehabilitation), পেশী আৰু হাড়ৰ বিকাৰ (musculoskeletal disorders) আৰু বংশগত ৰোগৰ ব্যৱস্থাপনাত নিয়োজিত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://pulamantholemoosshospital.com/ |title=Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital |website=Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital}}</ref> এই বংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা চিকিৎসকসকলৰ ভিতৰত অষ্টবৈদ্যন পুলামানথোল শংকৰণ মুছ, অষ্টবৈদ্যন শ্ৰী ৰমন মুছ, অষ্টবৈদ্যন আৰ্যন নাৰায়ণন মুছ আৰু অষ্টবৈদ্যন জয়শংকৰণ মুছ অন্যতম।<ref>{{Cite web |url=https://malappuram.medimall.in/department/view/25 |title=Complete Ayurvedic Unit – Medimall |website=Medimall |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260425003309/https://malappuram.medimall.in/department/view/25 |archivedate=2026-04-25 |access-date=2026-07-30 |deadurl=yes}}</ref> এই পৰম্পৰাটোৱে পুলামানথোলত থকা শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰী মন্দিৰৰ সৈতে সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক সম্পৰ্ক বজায় ৰাখিছে। এই মন্দিৰটো ভগৱান ধন্বন্তৰীৰ প্ৰতি উছৰ্গিত, যাক হিন্দু পৰম্পৰাত আয়ুৰ্বেদ আৰু আৰোগ্যৰ দেৱতা বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা 'সৰ্ব ৰোগ শমন পূজা' আদি ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিসমূহ ৰোগৰপৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কৰা প্ৰাৰ্থনাৰ সৈতে জড়িত আৰু ইয়াত বিভিন্ন অঞ্চলৰ ভক্তসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে পুলামানথোল মুছ পৰম্পৰাই কেৰেলাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত ব্যাপক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। জানিব পৰা মতে, কণ্ঠনলীৰ ৰোগত ভোগাৰ পিছত তেওঁ এই পৰম্পৰাৰ অধীনত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। বৰ্তমান সময়ত, পুলামানথোল মুছ বংশৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে তেওঁলোকৰ কাৰ্যাৱলী সুলভ কৰিবলৈ দাতব্য স্বাস্থ্যসেৱা আৰু সামাজিক কল্যাণমূলক পদক্ষেপ হাতত লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা শ্ৰেণীৰ বাবে আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা আৰু সহায়তা সহজলভ্য কৰাৰ উদ্দেশ্যে আৰম্ভ কৰা 'আয়ুৰ্বেদ থানাল' অন্যতম। == খাদ্যভাস == তিৰুৱনন্তপুৰমৰ খাদ্যভাসে ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমিৰদ্বাৰা গঢ়ি উঠা স্থানীয় পৰম্পৰাক প্ৰতিফলিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজকীয় পাকঘৰৰ প্ৰভাৱ,<ref>{{cite web | url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/A-royal-Onam-to-remember/article14630763.ece | title=Onam in the royal household of erstwhile Travancore | work=The Hindu | date=9 September 2016 }}</ref> উপকূলীয় বাণিজ্য আৰু ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰখনৰ খাদ্য-সংস্কৃতিত বিভিন্ন ধৰণৰ নিৰামিষ আৰু আমিষ ব্যঞ্জন পোৱা যায়। বেছিভাগ আহাৰতে ভাত, নাৰিকল আৰু মচলা প্ৰধান উপাদান। * '''[[ত্ৰিবান্দ্ৰম সাধ্যা]]''': কলপাতত পৰিৱেশন কৰা এক পৰম্পৰাগত নিৰামিষ আহাৰ। বিশেষকৈ [[অনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত ই অপৰিহাৰ্য। ইয়াত সাধাৰণতে ''[[সাম্বাৰ]]'', কালান, ''[[অভিয়াল]]'', ওলান, ''[[পাচাদী]]'' আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ ''[[পায়সম]]'' তথা বোলী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।<ref>{{cite news |title=Sadya Trip: Thiruvananthapuram to Kasaragod |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/Sep/03/sadya-trip-thiruvananthapuram-to-kasaragod-2494227.html |newspaper=The New Indian Express |date=3 September 2022 |access-date=2025-06-15}}</ref> * '''[[ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী]]''': ইয়াক পূৰণ পোলী বুলিও জনা যায়। দালি আৰু ময়দাৰে তৈয়াৰী এইখন এবিধ পৰম্পৰাগত মিঠা খাদ্য। প্ৰায়ে ইয়াক পায়সমৰ দৰে ডেজাৰ্টৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। * '''কেথেল চিকেন ফ্ৰাই''': ১৯৪০ চনৰেপৰা প্ৰচলিত এইবিধ এক বিশেষভাৱে ভজা কুকুৰা মাংসৰ ব্যঞ্জন। ইয়াক সৰু চিলনীয়া চাপাতী আৰু পিঁয়াজৰ চালাডৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=The next fried chicken craze |url=https://www.bbc.com/travel/article/20220803-the-next-fried-chicken-craze |newspaper=BBC Travel |access-date=2025-06-15}}</ref> * '''ভিঝিনজাম চিকেন ফ্ৰাই''': চহৰখনৰ ভিঝিনজাম অঞ্চলৰ এবিধ বিখ্যাত কুকুৰা মাংসৰ ব্যঞ্জন। থলুৱা মচলা আৰু বিশেষ ৰন্ধন শৈলী ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্য।<ref>{{cite news |title=Vizhinjam in Thiruvananthapuram is seafood hub |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/vizhinjam-in-thiruvananthapuram-is-seafood-hub/article66327846.ece |newspaper=The Hindu |date=1 December 2022 |access-date=2025-06-15}}</ref> * '''ট্ৰাভাংকোৰ বিৰিয়ানী''': এইবিধ ভাত-ভিত্তিক এক সোৱাদযুক্ত ব্যঞ্জন। ইয়াত মোগলাই ৰন্ধনশৈলীৰ সৈতে আঞ্চলিক উপাদানসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটোৱা হৈছে।<ref>{{cite news |title=Watch: How is the long-grained Travancore Biryani prepared? |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/watch-how-is-the-long-grained-travancore-biryani-prepared/article67079750.ece |newspaper=The Hindu |date=10 July 2023 |access-date=2025-06-15}}</ref> * '''ট্ৰাভাংকোৰ প্ৰণছ কাৰী''': এইবিধ কোমল আৰু সন্তুলিত সোৱাদৰ এক মিছামাছৰ ব্যঞ্জন। ইয়াত নাৰিকলৰ গাখীৰ, [[তেতেলী]], জালুক আৰু নৰসিংহ পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই অন্যান্য সাগৰীয় মাছৰ আঞ্জাতকৈ কম জ্বলা হয়। থলুৱা সতেজ উপাদানে ইয়াক এক সুকীয়া সোৱাদ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite video |title=Poovar Shipyard Trivandrum |url=https://www.youtube.com/watch?v=qwngbhzb8_E |website=YouTube |publisher=Poovar Official |date=15 June 2025 |access-date=19 June 2025}}</ref> * '''ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ শিমলু আলুৰ ব্যঞ্জন''': ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজ আইল্যম তিৰুনাল ৰামা বাৰ্মাৰ শাসনকালত (১৮৬০–১৮৮০) ভাৰতৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰমত শিমলু আলুৰ প্ৰচলন কৰা হৈছিল। খাদ্য সংকট দূৰ কৰিবলৈ আৰু কৃষিখণ্ড মজপুত কৰিবলৈ তেওঁ এই পদক্ষেপ লৈছিল। ইয়াৰপৰা তৈয়াৰী জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত কাপ্পা পুঝুক্কু, কাপ্পা বেভিচাথু, কাপ্পা মীন কাৰী, কাপ্পা ইৰাচী (কাপ্পা বিৰিয়ানী), কাপ্পা উলৰ্থীয়াথু, চেন্দা কাপ্পা, উলী চামমাণ্টীৰ সৈতে কাপ্পা আৰু শিমলু আলুৰ চিপচ অন্যতম।<ref>{{cite web | url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/how-tapioca-came-to-travancore/article28181288.ece | title=How tapioca came to Travancore | work=The Hindu | date=27 June 2019 | last1=Nagarajan | first1=Saraswathy }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বাটৰ কাষৰ খাদ্য বা ষ্ট্ৰীট ফুডৰ ভিতৰত মাছৰ আঞ্জাৰ সৈতে কাপ্পা (শিমলু আলু), পৰিপ্পু ৱাডা, কলৰ চিপচ আৰু উন্নিয়াপ্পম অন্যতম। চহৰখনত সৰু সৰু ভোজনালয় আৰু বাটৰ কাষৰ বিক্ৰেতাৰ বহুল প্ৰচলন আছে। ইয়াৰ মানুহৰ সাধাৰণ খাদ্য হ’ল [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনশৈলী|কেৰেলাৰ পৰম্পৰাগত ৰন্ধনশৈলী]]। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে নাৰিকল আৰু মচলা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অন্যান্য [[দক্ষিণ ভাৰতীয় সংস্কৃতি#খাদ্য|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] ব্যঞ্জনৰ লগতে [[চীনা ৰন্ধনশৈলী|চীনা]] আৰু [[ভাৰতীয় ৰন্ধনশৈলী|উত্তৰ ভাৰতীয়]] খাদ্যও ইয়াত অতি জনপ্ৰিয়।<ref>{{cite news |last1=UR |first1=Arya |title=Authentic Kerala cuisine and ayurvedic massage bowl over Ind and NZ teams |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/authentic-kerala-cuisine-and-ayurvedic-massage-bowl-over-ind-and-nz-teams/articleshow/61532997.cms |access-date=22 January 2018 |work=The Times of India |date=7 November 2017}}</ref> বৰ্তমান তিৰুৱনন্তপুৰমত আৰৱীয়, ইটালীয়, থাই আৰু মেক্সিকান খাদ্য উপলব্ধ থকা বহুতো ৰেষ্টুৰেণ্ট আছে।<ref>{{cite book |last1=Stott |first1=David |title=Kerala Footprint Focus Guide |date=10 April 2014 |publisher=Footprint Travel Guides |isbn=9781909268791 |pages=41–43 |edition=illustrated}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sahadevan |first1=Sajini |title=Meals on wheels |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/meals-on-wheels/article18790841.ece |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 June 2017}}</ref> == স্বাস্থ্যসেৱা == কেৰেলাৰ ৰাজধানী চহৰ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থা অতি সুদৃঢ়। চহৰখনৰ চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী উভয় চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানেই ব্যাপক সেৱা আগবঢ়ায়। ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় 'চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়' (Government Medical College) চিকিৎসা শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। [[শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (SCTIMST) হৃদৰোগ বিজ্ঞান (cardiology), স্নায়ুবিজ্ঞান (neurology) আৰু জৈৱ-চিকিৎসা গৱেষণাৰ (biomedical research) বাবে এক সুপৰিচিত প্ৰতিষ্ঠান। চহৰখনৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উন্নত জৈৱ-প্ৰযুক্তি গৱেষণাৰ কেন্দ্ৰ [[ৰাজীৱ গান্ধী জৈৱ-প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ]] (RGCB) আৰু মাল্টি-স্পেচিয়েলিটি সেৱাৰ বাবে পৰিচিত [[কেৰেলা চিকিৎসা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান]]<ref>{{cite web | url=https://www.kimshealth.org/trivandrum/ | title=Best Multi-Specialty Hospital in Trivandrum, Kerala | KIMSHEALTH | KIMS Hospital|website=Kimshealth.org }}</ref> (KIMS) অন্যতম। এন.আই.এম.এছ. (NIMS) হাস্পতাল,<ref>{{Cite web | title=NOORUL ISLAM COLLEGE OF DENTAL SCIENCES | url=https://nicollegeofdentalscience.com/ | access-date=2025-05-24 | website=Nicollegeofdentalscience.com}}</ref> এষ্টাৰ কেপিটেল আৰু লৰ্ডছ হাস্পতালে<ref>{{Cite web | title=Lords Hospital | url=https://lordshospital.org/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20080313221818/http://www.lordshospital.org/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=13 March 2008 | url-status=live | archivedate=2008-03-13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080313221818/http://www.lordshospital.org/ | deadurl=yes }}</ref> হৃদৰোগ, কৰ্কট ৰোগ (oncology) আৰু অস্থিৰোগ (orthopedics) সহ বিভিন্ন বিভাগত উন্নত চিকিৎসা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত পৰম্পৰাগত নিৰাময় পদ্ধতি আগবঢ়োৱা বহুতো আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা কেন্দ্ৰ আছে। চহৰখনত উপশমকাৰী চিকিৎসা সেৱাৰো (palliative care) ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ভিতৰত থকা 'অৰিকে হোম ডে-কেয়াৰ প্ৰগ্ৰেম'ৰ দৰে পদক্ষেপে ঘৰতে ৰোগীসকলক অন্তিম সময়ৰ শুশ্ৰূষা আগবঢ়ায়। {{cn|date=June 2026}} {| class="wikitable mw-collapsible" style="font-size:95%; width:80%; " |+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়সমূহ |- ! নাম!! প্ৰকাৰ!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ |- | [[তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] || চৰকাৰী<ref>{{Cite web | title=Thiruvananthapuram Medical College, Govt. of Kerala | url=https://tmc.kerala.gov.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20111004135803/http://www.tmc.kerala.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=4 October 2011 | url-status=live }}</ref> || ১৯৫১ |- | চৰকাৰী হোমিঅ’পেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰানিমুত্তম || চৰকাৰী<ref>{{cite web | url=https://svhmctvm.in// | title=Home|website=Svhmctvm.in }}</ref> || ১৯৮৩ |- | চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, এম.জি. ৰোড || চৰকাৰী <ref>[https://gactvm.kerala.gov.in/] {{Dead link | date=May 2025 | fix-attempted=yes}}</ref>|| ১৮৮৯ |- | পংকজাকস্তুৰী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কিল্লি, কাট্টাক্কাদা || বেচৰকাৰী <ref>{{Cite web | title=Pankajakasthuri Ayurveda Medical College | url=https://www.pkamc.ac.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20130406065709/http://www.pkamc.ac.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=6 April 2013 | url-status=live }}</ref>|| ২০০২ |- |- | ড° সোমাৰভেল মেম’ৰিয়েল চি.এছ.আই. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় হাস্পতাল, কাৰাক্কোনাম, পাৰাছালা || বেচৰকাৰী<ref>{{Cite web | title=Dr. Somervell Memorial CSI Medical College & Hospital | url=https://www.smcsimch.ac.in/ | access-date=2025-05-24 | website=Smcsimch.ac.in}}</ref> || ২০০৩ |- | ত্ৰিবান্দ্ৰম দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চৌহদ || চৰকাৰী<ref>{{Cite web | title=Govt. Dental College, Thiruvananthapuram | url=https://www.gdctvm.org/ | access-date=2025-05-24 | website=Gdctvm.org}}</ref> || ২০০৪ |- | গোকুলম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ভেঞ্জাৰাম্মুডু || বেচৰকাৰী<ref>{{Cite web | title=Sree Gokulam Medical College | url=https://sgmc.in/ | access-date=2025-05-24 | website=sgmc.in}}</ref> || ২০০৩ |- | শান্তিগিৰি সিদ্ধ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, পোথেনকোড || বেচৰকাৰী<ref>{{cite web | url=https://ssmc.ac.in/santhigiri/ | title=Santhigiri Siddha Medical College – Siddha Hospital | access-date=2026-07-30 | archivedate=2025-06-18 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250618183106/https://ssmc.ac.in/santhigiri/ | deadurl=yes }}</ref> || ২০০active |} ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ অন্যান্য প্ৰধান হাস্পতালসমূহৰ ভিতৰত কেৰেলা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্স (KIMS), অনন্তপুৰী হাস্পতাল এণ্ড ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট (AHRI),<ref>{{Cite web | title=* * * * * Welcome to Ananthapuri Hospital Project * * * * * | url=https://www.ananthapurihospitals.com/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20051125034932/http://www.ananthapurihospitals.com/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=25 November 2005 | url-status=live }}</ref> এছ.পি. ফ’ৰ্ট হাস্পতাল,<ref>{{Cite web | title=SP Fort Hospital :: Home | url=https://www.spfort.com/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20071012023753/http://www.spfort.com/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=12 October 2007 | url-status=live }}</ref> এষ্টাৰ কেপিটেল,<ref>{{cite web | url=https://www.asterhospitals.in/blogs-events-news/aster-open-550-bed-super-specialty-hospital-keralas-capital-trivandrum | title=Aster to open a 550-bed super-specialty hospital in Kerala's Capital, Trivandrum |website=Asterhospitals.in }}</ref> ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা কেন্দ্ৰ,<ref>{{Cite web| title=Trivandrum international medical centre | url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/FormB/EC/FORM_1/09112016FJ0Q2A1WAnnexure_documentofForm1.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20250330184830/https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/FormB/EC/FORM_1/09112016FJ0Q2A1WAnnexure_documentofForm1.pdf | archive-date=2025-03-30}}</ref> পি.আৰ.এছ. (PRS) হাস্পতাল,<ref>{{Cite web | title=BEST HOSPITAL TRIVANDRUM IN CARDIOLOGY IVF INFERTILITY GYNECOLOGY EXECUTIVE CHECKUP. | url=https://www.prshospital.com/ | access-date=2025-05-24 | website=Prshospital.com}}</ref> এন.আই.এম.এছ. (NIMS) আৰু ভাৰতীয় মধুমেহ প্ৰতিষ্ঠান (Indian Institute of Diabetes) অন্যতম।<ref>{{Cite web|url=https://www.iidkerala.org/|title=Institute of Diabetes|website=Iidkerala.org|access-date=8 June 2026}}</ref> == যাতায়াত == {{Multiple images | align = right | direction = vertical | image1 = Tvpmroad.jpg | caption1 = কৌডিয়াৰ পথ; ইয়াক ৰাজকীয় পথ বা "ৰাজা বীথি" বুলিও জনা যায়, কাৰণ এই পথটো কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ গৈছে | image2 = Road transport in Trivandrum.jpg | caption2 = চহৰখনৰ আন এখন পথৰ দৃশ্য }} [[File:Thiruvananthapuram International Airport Terminal 2.jpg|left|thumb|362x362px|[[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]] === ৰাজহুৱা পৰিবহণ === [[File:Double Decker bus in Trivandrum.jpg|thumb|left|চহৰখনত থকা [[केৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)]]ৰ এখন দুমহলীয়া বাছ]] চহৰখনৰ বেছিভাগ বাছ সেৱা চৰকাৰী সংস্থাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান ব্যক্তিগত অপাৰেটৰো আছে।<ref>{{cite news |title=Private bus strike shows signs of failure |url=http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=103647 |access-date=3 March 2018 |work=Kerala Kaumudi |issue=19 February 2018 |archive-date=3 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303154453/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=103647 |url-status=dead |archivedate=3 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303154453/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=103647 |deadurl=yes }}</ref> [[কেৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম]] (KSRTC) ৰদ্বাৰা পৰিচালিত চিটি বাছসমূহ চহৰখনৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যম। চহৰখনৰ প্ৰধান বাছ আস্থানসমূহ হৈছে [[থাম্পানুৰ কেন্দ্ৰীয় বাছ আস্থান|থাম্পানুৰ কেন্দ্ৰীয় বাছ আস্থান]] আৰু ইষ্ট ফ’ৰ্টৰ (East Fort) চিটি বাছ আস্থান। থাম্পানুৰৰপৰা বেছিভাগ দূৰদূৰণিৰ বাছ চলাচল কৰে আৰু ইষ্ট ফ’ৰ্টৰপৰা চহৰৰ ভিতৰুৱা বাছসমূহ চলাচল কৰে।<ref>{{cite news |last1=S |first1=Anasooya |title=Thampanoor station is now a role model |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/thampanoor-station-is-now-a-role-model/articleshow/61540168.cms |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=7 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S.Anil |title=New bus shelter for East Fort |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/New-bus-shelter-for-East-Fort/article14000787.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=23 September 2016}}</ref> তিনিচকীয়া হালধীয়া-কলা ৰঙৰ [[অট’ৰিক্সা]] আৰু টেক্সীসমূহ চহৰখনৰ আন এবিধ জনপ্ৰিয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থা।<ref>{{cite news |title=Pre-paid auto drivers oppose fee for parking |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/pre-paid-auto-drivers-oppose-fee-for-parking/article19290497.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=17 July 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=App-based taxi service at rly station from tomorrow |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/app-based-taxi-service-at-rly-station-from-tomorrow/articleshow/62013228.cms |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=10 December 2017}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম মেট্ৰ’ হৈছে এক সম্পূৰ্ণ উৰ্ধগামী (fully elevated) [[মধ্যম ক্ষমতাৰ ৰেল ব্যৱস্থা|মেট্ৰ’ ৰেল]] – দ্ৰুত পৰিবহণ ব্যৱস্থা (rapid transit system)। চহৰখনৰ যান-জঁটৰ সমস্যা হ্ৰাস কৰিবলৈ এই ব্যৱস্থাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="tvmroad"/><ref name="tvmmetro">{{cite web |title=Trivandrum Metro Features |url=http://krtl.in/trivandrum.html |website=Kerala Rapid Transit Corporation Limited |publisher=Government of Kerala |access-date=3 March 2018 |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213183927/http://krtl.in/trivandrum.html |url-status=dead |archivedate=13 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180213183927/http://krtl.in/trivandrum.html |deadurl=yes }}</ref> ==== মেট্ৰ’ ৰেল ==== [[তিৰুৱনন্তপুৰম মেট্ৰ’]] হৈছে এখন প্ৰস্তাৱিত ৪২.১ কিলোমিটাৰ দীঘল পৰম্পৰাগত মেট্ৰ’ ৰেল ব্যৱস্থা। ইয়াত ৩৭টা মেট্ৰ’ ষ্টেচন থাকিব। ইয়াৰ দুটা প্ৰধান লাইনে কাজাকুট্টম আৰু কাৰামানাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰসমূহক সংযোগ কৰিব। ক্ৰমবৰ্ধমান জনসংখ্যাৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ ২০০০ চনৰ আৰম্ভণিতে তিৰুৱনন্তপুৰম মেট্ৰ’ৰ ধাৰণা প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত মেট্ৰ’ৰ পথ (alignment) পৰীক্ষা আৰু চূড়ান্ত কৰিবলৈ মুখ্য সচিবৰ নেতৃত্বত এখন উচ্চ পৰ্যায়ৰ সমিতি গঠন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-06-12 |title=Panel to finalise alignment of Thiruvananthapuram metro project |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/Jun/12/panel-to-finalise-alignment-of-thiruvananthapuram-metro-project |access-date=2025-08-11 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> বৰ্তমান বিবেচনাধীন থকা তিনিটা প্ৰধান পথ হৈছে: {{cn|date=June 2026}} * কাজাকুট্টমৰপৰা পাপ্পানামকোড * কাজাকুট্টমৰপৰা কিল্লিপালম * পালায়ামৰপৰা চিভিল ষ্টেচন এই পথ পৰিকল্পনাত ভূ-গৰ্ভস্থ (underground) আৰু উৰ্ধগামী (elevated) দুয়োটা অংশই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। {{cn|date=June 2026}} [[File:Tvm Metro.png|thumb|প্ৰস্তাৱিত ত্ৰিবান্দ্ৰম মেট্ৰ’ৰ পথ নিৰ্দেশক মানচিত্ৰ]] === পথ পৰিবহণ === তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[পথ পৰিবহণ]] আন্তঃগাঁথনি অতি উন্নত।<ref name="tvmroad">{{cite news |last1=K |first1=Krishnachand |title=New metro policy to affect Kazhakoootam-Kesavadasapuram stretch |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/aug/21/new-metro-policy-to-affect-kazhakoootam-kesavadasapuram-stretch-1646324--1.html |access-date=3 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=22 August 2017 |archive-date=5 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063832/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/aug/21/new-metro-policy-to-affect-kazhakoootam-kesavadasapuram-stretch-1646324--1.html |url-status=dead |archivedate=5 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305063832/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/aug/21/new-metro-policy-to-affect-kazhakoootam-kesavadasapuram-stretch-1646324--1.html |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ পথসমূহ 'তিৰুৱনন্তপুৰম ৰোডছ ডেভেলপমেণ্ট কোম্পানী লিমিটেড' (TRDCL) আৰু [[কেৰেলা গড়কপ্তানি বিভাগ]] (Kerala PWD) এ চোৱা-চিতা কৰে।<ref>{{cite news |title=Mr Minister, prove charges or retract statement: TRDCL |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/mr-minister-prove-charges-or-retract-statement-trdcl/articleshow/60930916.cms |access-date=3 March 2018 |date=4 October 2017}}</ref> টি.আৰ.ডি.চি.এল. এ চহৰখনৰ ৪২ কিলোমিটাৰ পথ পৰিচালনা কৰে। এই পথসমূহ 'তিৰুৱনন্তপুৰম চিটি ৰোডছ ইম্প্ৰুভমেণ্ট প্ৰজেক্ট' (TRCIP) ৰ অধীনলৈ আহে। এইটো ভাৰতৰ ভিতৰতে প্ৰথমটো নগৰীয়া পথ প্ৰকল্প।<ref name=trcip/><ref>{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Road Improvement |url=https://www.ilfsindia.com/our-work/transportation/thiruvananthapuram-city-road-improvement/ |website=IL&FS |access-date=3 March 2018 |archive-date=3 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303183626/https://www.ilfsindia.com/our-work/transportation/thiruvananthapuram-city-road-improvement/ |url-status=dead |archivedate=3 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303183626/https://www.ilfsindia.com/our-work/transportation/thiruvananthapuram-city-road-improvement/ |deadurl=yes }}</ref> টি.আৰ.চি.আই.পি. হৈছে এক [[ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব|ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব]] (PPP) প্ৰকল্প। দ্ৰুত নগৰীকৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ চহৰখনৰ বৰ্তমানৰ পথ নেটৱৰ্ক উন্নত আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে।<ref name=trcip>{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Road Improvement Project to tackle congestion |url=http://www.worldhighways.com/sections/irf/features/thiruvananthapuram-city-road-improvement-project-to-tackle-congestion/ |website=World Highways |access-date=3 March 2018 |archive-date=20 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920160302/http://www.worldhighways.com/sections/irf/features/thiruvananthapuram-city-road-improvement-project-to-tackle-congestion/ |url-status=dead |archivedate=20 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170920160302/http://www.worldhighways.com/sections/irf/features/thiruvananthapuram-city-road-improvement-project-to-tackle-congestion/ |deadurl=yes }}</ref> টি.আৰ.চি.আই.পি. এ ২০১৫ চনত 'ইণ্টাৰনেচনেল ৰোড ফেডাৰেচন'ৰ 'গ্লোবেল ৰোড এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড' লাভ কৰিছিল।<ref name="roadaward">{{cite web |title=2015 Global Road Achievement Awards Book of Winning Projects |url=https://www.ilfsindia.com/media/1341/trdcl_award.pdf |website=IL&FS |access-date=4 March 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি [[কৰ্মসংস্থাপন|ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ই এই প্ৰকল্পক এক অনুকৰণীয় ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বৰ আৰ্হি হিচাপে বাছনি কৰিছে।<ref name="unroad">{{cite news |title=United Nations finds Kerala's road is a model |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/160516/united-nations-finds-kerala-s-road-is-a-model.html |access-date=3 March 2018 |work=The Deccan Chronicle |date=16 May 2016}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ 'এজেণ্ডা ২০৩০' ৰ বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্যসমূহ (SDGs) পূৰণ কৰা সমগ্ৰ বিশ্বৰ ১২টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্পৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আছিল।<ref name="unroad1">{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Road Improvement Project – The UN Recognition for achieving sustainable development goals |url=http://www.itnlinternational.com/wp-content/uploads/2016/06/TCRIP-AT-UNECE-GENEVA-n.pdf |website=ITNL International |publisher=TCRIP |access-date=3 March 2018 |archive-date=5 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063343/http://www.itnlinternational.com/wp-content/uploads/2016/06/TCRIP-AT-UNECE-GENEVA-n.pdf |url-status=dead |archivedate=5 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305063343/http://www.itnlinternational.com/wp-content/uploads/2016/06/TCRIP-AT-UNECE-GENEVA-n.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name="unroad2">{{cite web |title=Case 25 India Road Sector Thiruvananthapuram City Improvement |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/ceci/documents/2016/PPP/Forum_PPP-SDGs/Presentations/Case_25_India_Thiruvananthapuram_City_Improvement.pdf |website=UNECE |publisher=United Nations Economic Commission for Europe |access-date=3 March 2018}}</ref> ২০২৪ চনত তিৰুৱনন্তপুৰম গোলকীয় বহনক্ষমতা বঁটা লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমখন চহৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite news |title=Thiruvananthapuram is India's first city to win global sustainability award: Key success factors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/thiruvananthapuram-is-indias-first-city-to-win-global-sustainability-award-key-success-factors/articleshow/114971969.cms |access-date=2025-02-22 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ভাৰতৰ [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ব্যৱস্থা]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬]] এ চহৰখনক সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S. Anil |title=Soil testing for Kazhakuttam flyover begins |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/soil-testing-for-kazhakuttam-flyover-begins/article19360441.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=26 July 2017}}</ref> এই চহৰখন আৰালভাইমোজী নামৰ স্থানত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ নেটৱৰ্কৰ উত্তৰ-দক্ষিণ কৰিড’ৰৰ সৈতে সংযোগ হৈছে। এই ঠাইটুকুৰা চহৰখনৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।<ref>{{Cite map |date=3 March 2018 |title=Trivandrum to Aralvaimozhi |map=Trivandrum to Aralvaimozhi distance |map-url=https://www.openstreetmap.org/directions?engine=osrm_car&route=8.2652%2C77.5580%3B8.4826%2C76.9613#map=11/8.3059/77.3438 |work=OpenStreetMap |access-date=3 March 2018}}</ref> সাধাৰণতে 'মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোড' বুলি জনাজাত [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১ (কেৰেলা)|ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১]] হৈছে চহৰখনৰ এক প্ৰধান ধমনীসদৃশ ঘাইপথ (arterial highway)। চহৰখনৰ আন আন প্ৰধান ঘাইপথসমূহ হৈছে [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২ (কেৰেলা)|ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২]] আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৪৫ (কেৰেলা)|ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৪৫]]।<ref name="stateroads">{{cite web |title=State Highways in Kerala |url=http://keralapwd.gov.in/intranet/compRepository/mediagallery/PWD/sro161.pdf |website=Kerala Public Works Department |publisher=Government of Kerala |access-date=19 July 2018 |archive-date=20 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161020170455/http://keralapwd.gov.in/intranet/compRepository/mediagallery/PWD/sro161.pdf |url-status=dead |archivedate=20 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020170455/http://keralapwd.gov.in/intranet/compRepository/mediagallery/PWD/sro161.pdf |deadurl=yes }}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী পথ (তিৰুৱনন্তপুৰম)|মহাত্মা গান্ধী পথ]] (M.G. Road) হৈছে চহৰখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অভ্যন্তৰীণ পথ।<ref>{{cite news |title=Paid parking on M.G. Road from today |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/paid-parking-on-mg-road-from-today/article7849208.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=6 November 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sathyendran |first1=Nita |title=Ahead of the times |url=http://www.thehindu.com/society/ywca-trivandrum-celebrates-its-centenary/article19316560.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=20 July 2017}}</ref> চহৰখনৰ আন এখন জৰুৰী পথ হৈছে কৌডিয়াৰ পথ। ইয়াক 'ৰাজকীয় পথ' বুলিও জনা যায়, কাৰণ এই পথটো পোনপটীয়াকৈ কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ গৈছে।<ref>{{cite news |last1=UR |first1=Arya |title=Green spaces that are the breathing lungs of Trivandrum |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/green-spaces-that-are-the-breathing-lungs-of-trivandrum/articleshow/58516479.cms |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=5 May 2017}}</ref> === ৰে’ল পৰিবহণ === তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে [[ভাৰতীয় ৰেলৱে]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম ৰেল সংমণ্ডল|দাক্ষিণাত‍্য ৰেল মণ্ডল]]ৰ এটা সংমণ্ডলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় (divisional headquarters)।<ref>{{cite web |title=Thiruvananthapuram Division |url=http://www.sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1370348346435-Thiruvananthapuram%20Division.pdf |website=Southern Railway |access-date=4 March 2018}}</ref> চহৰখনৰপৰা চলাচল কৰা দূৰদূৰণিৰ ৰে’লসমূহ মূলত [[তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয়]] আৰু [[তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ]] ৰে’ল টাৰ্মিনেলৰপৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। কেন্দ্ৰীয় ষ্টেচনৰ যান-জঁট আৰু ভিৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ কোচিনভেলী ৰে’ল টাৰ্মিনেলটো (Kochuveli) সাজি উলিওৱা হৈছে। এই ষ্টেচনটোৱে তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ষ্টেচনৰ এক উপগ্ৰহ ষ্টেচন (satellite station) হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news |title=Kochuveli railway terminal opened |url=https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-logistics/Kochuveli-railway-terminal-opened/article20272059.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu Business line |date=30 March 2005}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰে’ল ষ্টেচন হৈছে কেৰেলাৰ আটাইতকৈ ব্যস্ত ৰে’ল ষ্টেচন।<ref>{{cite news |title=Thiruvananthapuram Central to be made a world-class station |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Thiruvananthapuram-Central-to-be-made-a-world-class-station/article14730334.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=28 September 2016}}</ref> চহৰখনৰ অন্যান্য ৰে’ল ষ্টেচনসমূহ হৈছে— তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম পেট্টা, [[নেমম ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম দক্ষিণ ৰে’ল ষ্টেচন]], ভেলী ৰে’ল ষ্টেচন আৰু কাজাকুট্টম ৰে’ল ষ্টেচন। ভাৰতৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত পৌৰ নিগম হোৱাৰ বাবে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ বহুতো দীঘলীয়া পথৰ ৰে’ল সেৱা তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ, [[তিৰুৱনন্তপুৰম - চিলচৰ ছুপাৰফাষ্ট এক্সপ্ৰেছ]] আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ - অমৃতসৰ সাপ্তাহিক এক্সপ্ৰেছ অন্যতম। তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ষ্টেচনৰ ভিৰ কমাবলৈ [[নেমম ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম দক্ষিণ ৰে’ল ষ্টেচন]]তো এটা ডাঙৰ ৰে’ল টাৰ্মিনেল বিকশিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |title=Railway to give priority to Nemom terminal: Ashwani Lohani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/railway-to-give-priority-to-nemom-terminal-ashwani-lohani/articleshow/61279808.cms |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=27 October 2017}}</ref> {| class="wikitable" |+ তিৰুৱনন্তপুৰম মহানগৰ অঞ্চলৰ ৰে’ল ষ্টেচনসমূহ ! ষ্টেচনৰ নাম ! ষ্টেচন ক’ড ! ৰেল মণ্ডল ! প্লেটফৰ্মৰ সংখ্যা ! ট্ৰেকৰ সংখ্যা |- |[[তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন]] |TVC |SR |৫ |১৬ |- |[[তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ ৰেল ষ্টেচন]] |TVCN |SR |৬ (১০*) |১৩ |- |[[নেমম ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম দক্ষিণ ৰেল ষ্টেচন]] |TVCS |SR |২ (৫*) |৩ (১২*) |- |[[তিৰুৱনন্তপুৰম পেট্টা ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম পেট্টা ৰেল ষ্টেচন]] |TVP |SR |২ |২ |- |[[কাজাকুট্টম ৰেল ষ্টেচন|কাজাকুট্টম ৰেল ষ্টেচন]] |KZK |SR |৩ |৪ |- |[[ভেলী ৰেল ষ্টেচন]] |VELI |SR |৩ |৪ |- |[[চিৰায়িনকীঝু ৰেল ষ্টেচন|চিৰায়িনকীঝু ৰেল ষ্টেচন]] |CRY |SR |২ |২ |- |[[নেইয়াত্তিনকাৰা ৰেল ষ্টেচন|নেইয়াত্তিনকাৰা ৰেল ষ্টেচন]] |NYY |SR |২ |২ |- |[[বালাৰামাপুৰম ৰেল ষ্টেচন]] |BRAM |SR |১ | |- |কদাক্কাভুৰ |KVU |SR |৩ |৪ |- |কানীয়াপুৰম |KXP |SR |২ | |} <small>''('''*''' চিহ্নই বৰ্তমান নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত থকাটো বুজাইছে। )''</small> === বায়ু পৰিবহণ === চাক্কাত অৱস্থিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ জৰিয়তে চহৰখনত বিমান সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। এই বিমানবন্দৰটো চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|6.7|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। ১৯৩৫ চনৰপৰা কাৰ্যক্ষম হোৱা এই বিমানবন্দৰটো হৈছে [[কেৰেলা]]ৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite news |title=Kerala celebrates 75th anniversary of civil aviation |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala-celebrates-75th-anniversary-of-civil-aviation/article15796809.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 October 2010}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ হোৱাৰ বাবে এই বিমানবন্দৰটো ভাৰতৰ সকলোবোৰ প্ৰধান চহৰৰ লগতে মধ্য প্ৰাচ্য, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, [[মালদ্বীপ]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোজিত হৈ আছে। এই চহৰখন [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (SAC) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হোৱাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰে ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ (Coast Guard) কৌশলগত কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ সহায় কৰে।<ref name="Southern Air Command, Thiruvananthapuram">{{cite web |title=Southern Air Command |url=http://indianairforce.nic.in/content/southern-air-command |work=Indian Air Force |access-date=5 March 2018}}</ref> বায়ুসেনাৰ কাৰ্যাৱলী পৰিচালনা কৰিবলৈ বিমানবন্দৰটোত এটা সুকীয়া এপ্ৰণ (apron) আছে। ইয়াৰ উপৰি বৈমাণিক বা পাইলট প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী চলোৱা 'ৰাজীৱ গান্ধী বিমান প্ৰযুক্তি একাডেমী'য়েও এই বিমানবন্দৰটো ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite news |title=Rajiv Gandhi Academy for Aviation Technology gets its wings back |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/aviation-academy-gets-its-wings-back/articleshow/57638475.cms |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=15 March 2017}}</ref> === বিমান পৰিবহণ === চাক্কাত অৱস্থিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ জৰিয়তে চহৰখনত বিমান সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। এই বিমানবন্দৰটো চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|6.7|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। ১৯৩৫ চনৰপৰা কাৰ্যক্ষম হোৱা এই বিমানবন্দৰটো হৈছে [[কেৰেলা]]ৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite news |title=Kerala celebrates 75th anniversary of civil aviation |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala-celebrates-75th-anniversary-of-civil-aviation/article15796809.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 October 2010}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ হোৱাৰ বাবে এই বিমানবন্দৰটো ভাৰতৰ সকলোবোৰ প্ৰধান চহৰৰ লগতে মধ্য প্ৰাচ্য, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, [[মালদ্বীপ]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোজিত হৈ আছে। এই চহৰখন [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (SAC) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হোৱাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰে ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ (Coast Guard) কৌশলগত কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ সহায় কৰে।<ref name="Southern Air Command, Thiruvananthapuram"/> বায়ুসেনাৰ কাৰ্যাৱলী পৰিচালনা কৰিবলৈ বিমানবন্দৰটোত এটা সুকীয়া এপ্ৰণ আছে। ইয়াৰ উপৰি বৈমাণিক বা পাইলট প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী চলোৱা 'ৰাজীৱ গান্ধী বিমান প্ৰযুক্তি একাডেমী'য়েও এই বিমানবন্দৰটো ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite news |title=Rajiv Gandhi Academy for Aviation Technology gets its wings back |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/aviation-academy-gets-its-wings-back/articleshow/57638475.cms |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=15 March 2017}}</ref> === সামুদ্ৰিক পৰিবহণ === তিৰুৱনন্তপুৰমত দুটা বন্দৰ আছে। সেই দুটা হৈছে— [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] আৰু [[ভিঝিনজাম বন্দৰ]]। অতি বৃহৎ কণ্টেইনাৰ জাহাজসমূহ (ultra-large container vessels) তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰত চাপিব পাৰে। আনহাতে সৰু সৰু জাহাজ আৰু সৰু ভ্ৰমণকাৰী ক্ৰুজসমূহ (cruise ships) ভিঝিনজাম বন্দৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Cruise ship arrives at Vizhinjam port |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Cruise-ship-arrives-at-Vizhinjam-port/article14703558.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=27 September 2016}}</ref> বন্দৰ উন্নয়ন পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰত এটা 'ক্ৰুজ ভিলেজ' (cruise village) গঢ়ি তোলাৰ প্ৰস্তাৱ লোৱা হৈছে। ডাঙৰ ডাঙৰ ক্ৰুজ জাহাজৰ বাবে বন্দৰটোত এটা ক্ৰুজ টাৰ্মিনেল বৰ্তমান নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত আছে। যাত্ৰী ব্যৱস্থাপনাৰ সুবিধা আৰু আনুষংগিক সেৱা আগবঢ়াই ক্ৰুজ পৰ্যটনক উদগনি যোগোৱাই হৈছে এই প্ৰকল্পৰ মূল লক্ষ্য।<ref>{{cite news |title=Vizhinjam port operator plans cruise village, seeks 20 acres |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/vizhinjam-port-operator-plans-cruise-village-seeks-20-acres/articleshow/129231187.cms |access-date=2026-06-07 |publisher=The Times of India}}</ref> ইয়াৰ লগতে তিৰুৱনন্তপুৰমক {{convert|616|km|mi}} দৈৰ্ঘ্যৰ কোভালাম-বেক্কেল জলপথ প্ৰকল্পৰ সৈতেও সংযোগ কৰা হ’ব।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/cm-akkulam-chettuva-waterway-will-be-extended-to-vizhinjam-port/articleshow/128823852.cms|title=CM: Akkulam-Chettuva waterway will be extended to Vizhinjam port|date=27 February 2026|access-date=8 June 2026|newspaper=The Economic Times}}</ref> == শিক্ষা == [[File:Model School Thiruvananthapuram.JPG|left|thumb|১৮৮৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ চৰকাৰী আদৰ্শ ল’ৰাৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় কেৰেলাৰ ভিতৰতে অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়।<ref>{{cite news |last1=Anilkumar |first1=B S |title=A model for generations |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/a-model-for-generations/articleshow/60934565.cms |access-date=8 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=4 October 2017}}</ref>|200px]] [[File:Cet.jpg|left|thumb|220x220px|অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ মূল ভৱন। ]] [[File:Chitra Tirunal Balarama Varma.jpg|thumb|[[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ক্লক টাৱাৰ বা ঘণ্টা ঘৰ|200px]] [[File:Medical college Gate Thiruvananthapuram.jpg|thumb|left|তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ|200px]] [[File:Observatory at IIST.jpg|thumb|[[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ|200px]] === প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক শিক্ষা === তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিদ্যালয়সমূহক সাহায্য প্ৰাপ্ত, সাহায্য বিহীন আৰু চৰকাৰী বিদ্যালয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |title=No PSC postings in aided schools |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/no-psc-postings-in-aided-schools/articleshow/57421702.cms |access-date=5 March 2018 |date=2 March 2017}}</ref><ref name="scllist">{{cite web |title=List of Schools |url=http://education.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=460&Itemid=143 |website=General Education Department |publisher=Government of Kerala |access-date=5 March 2018}}</ref> চৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহ কেৰেলা ৰাজ্যিক শিক্ষা ব’ৰ্ডৰদ্বাৰা পোনপটীয়াকৈ পৰিচালিত হয়। এই বিদ্যালয়সমূহে ৰাজ্য চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা পাঠ্যক্ৰম অনুসৰণ কৰে।<ref name=syllabus>{{cite web |title=Selected Educational Statistics |url=http://education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/selected%20educational%20statistics%202010-11.pdf |website=General Education Department |publisher=Government of Kerala |access-date=5 March 2018}}</ref> সাহায্য প্ৰাপ্ত বিদ্যালয়সমূহেও ৰাজ্যিক পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰে। শিক্ষাদানৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] আৰু ইংৰাজী। ইয়াৰ উপৰি [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[হিন্দী ভাষা]]ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=syllabus/> বিদ্যালয়সমূহ ৰাজ্যিক শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ (SCERT), [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা ব’ৰ্ড]] (CBSE), ইণ্ডিয়ান চাৰ্টিফিকেট অৱ চেকেণ্ডাৰী এডুকেচন (ICSE), ইণ্টাৰনেচনেল জেনেৰেল চাৰ্টিফিকেট অৱ চেকেণ্ডাৰী এডুকেচন (IGCSE) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠান (NIOS) ৰ সৈতে পঞ্জীয়নভুক্ত। [[শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ]] (NCERT) ৰদ্বাৰা পৰিচালিত ৰাষ্ট্ৰীয় কৃতিত্ব সমীক্ষাত তিৰুৱনন্তপুৰমে কেৰেলাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চহৰ হিচাপে স্থান লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=National Achievement Survey |url=http://www.ncert.nic.in/programmes/NAS/NAS.html |website=National Council of Educational Research and Training |publisher=Government of India |access-date=5 March 2018}}</ref><ref name="ncertsurv">{{cite news |title=NCERT survey: Gaping holes visible in Kerala education system |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/ncert-survey-gaping-holes-visible-in-kerala-education-system/articleshow/63122119.cms |access-date=5 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=1 March 2018}}</ref> চহৰখনৰ উল্লেখযোগ্য বিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত [[ছেণ্ট মেৰীছ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (তিৰুৱনন্তপুৰম)|ছেণ্ট মেৰীছ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] অন্যতম। ইয়াক এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ বিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত এখন বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াত মুঠ শিক্ষাৰ্থীৰ সংখ্যা ১২,০০০ তকৈও অধিক।<ref>{{cite news |last1=Pradeep Kumar |first1=Kaavya |title='Twin' fete at school to mark Kerala Piravi |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/twin-fete-at-school-to-mark-kerala-piravi/article6555133.ece |access-date=5 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=1 November 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=A song for a better earth by 12,000 children |url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/a-song-for-a-better-earth-by-12000-children/article6086390.ece |access-date=5 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=23 May 2016}}</ref> অন্যান্য প্ৰধান বিদ্যালয়সমূহ হৈছে— চৰকাৰী আদৰ্শ ল’ৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চৰকাৰী ছোৱালী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট ত্ৰিবান্দ্ৰম, এছ.এম.ভি. বিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিদ্যালয়, চিন্ময় বিদ্যালয়, কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, লয়োলা বিদ্যালয়, ক্ৰীষ্ট নগৰ বিদ্যালয়, সৰ্বোদয় বিদ্যালয়, নিৰ্মলা ভৱন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, আৰ্য চেণ্ট্ৰেল স্কুল, জ্যোতি নিলয়ম স্কুল, ছেণ্ট জোচেফ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, ছেণ্ট থমাছ আৱাসিক বিদ্যালয়, দ্য অক্সফ’ৰ্ড স্কুল আৰু ভি.এছ.এছ.চি. কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়।<ref name="highscllist">{{cite web |url=http://education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/hs/tvm.pdf |title=List of High schools in Thiruvananthapuram District |website=General Education Department |publisher=Government of Kerala}}</ref> === উচ্চ শিক্ষা আৰু গৱেষণা === তিৰুৱনন্তপুৰম এক উল্লেখযোগ্য শৈক্ষিক আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[মহাকাশ বিজ্ঞান]], [[তথ্য প্ৰযুক্তি]], পদাৰ্থ বিজ্ঞান, [[জৈৱ প্ৰযুক্তি]], অভিযান্ত্ৰিক আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান আছে। তিৰুৱনন্তপুৰমত তিনিখন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। ইয়াৰে দুখন [[ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)|ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু এখন সাম্ভাব‍্য বিশ্ববিদ্যালয় (deemed university)। ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় দুখন হৈছে [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]]। [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) হৈছে চৰকাৰী সাহায্য প্ৰাপ্ত এক প্ৰতিষ্ঠান তথা সাম্ভাব‍্য বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web |title=About Institute |url=https://www.iist.ac.in/aboutus/institute |website=Indian Institute of Space Science and Technology (IIST) |date=4 November 2014 |publisher=Department of Space, Govt. of India |access-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722115615/https://www.iist.ac.in/aboutus/institute |url-status=dead |archivedate=22 July 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220722115615/https://www.iist.ac.in/aboutus/institute |deadurl=yes }}</ref> আই.আই.এছ.টি. (IIST) হৈছে মহাকাশ বিজ্ঞান, মহাকাশ প্ৰযুক্তি আৰু মহাকাশ প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম তথা গৱেষণা আগবঢ়োৱা দেশৰ প্ৰথমখন এই শ্ৰেণীৰ প্ৰতিষ্ঠান।<ref name="iist">{{cite web |url=http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |title=About IIST |access-date=6 March 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814133048/http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |archive-date=14 August 2011 |website=Indian Institute of Space Science and Technology |archivedate=14 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110814133048/http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনত দুখন ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান (Institutes of National Importance) আছে। সেই দুখন হৈছে— শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (SCTIMST) আৰু [[ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, তিৰুৱনন্তপুৰম|ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (IISER)।<ref name="inilist">{{cite web |title=Institutions of National Importance |url=http://mhrd.gov.in/institutions-national-importance |website=Department of Higher Education |publisher=Ministry of Human Resource Development (MHRD), Government of India |access-date=5 March 2018}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) ৰ এটা আঞ্চলিক মুখ্য কাৰ্যালয়।<ref>{{cite web |title=Welcome to Trivandrum Regional Centre |url=http://rctrivandrum.ignou.ac.in/ |website=Indira Gandhi National Open University Website |publisher=Indira Gandhi National Open University. |access-date=6 March 2018}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible" style="font-size:90%; width:85%; " |+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ |- ! বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাম!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ!! প্ৰকাৰ!! স্থান |- | [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] || ১৯৩৭ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) || ২০০৭ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | কেৰেলা ডিজিটেল বিজ্ঞান, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (KUDSIT) || ২০২০ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (KTU) || ২০১৪ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰেনছিক বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]] (NFSU) || প্ৰস্তাৱিত<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Dec/03/sc-nod-to-allocate-keralas-open-prison-land-for-brahmos-ssb-forensic-university|title=SC nod to allocate Kerala's open prison land for BrahMos, SSB & forensic university|date=3 December 2025|website=The New Indian Express|access-date=8 June 2026}}</ref> || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম |} ১৯৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] হৈছে কেৰেলাৰ প্ৰথম তথা এখন অগ্ৰণী চিকিৎসা শিক্ষানুষ্ঠান।<ref>{{cite web |title=History of Medical College |url=http://www.tmc.kerala.gov.in/?q=content/nobis-tincidunt-utinam |website=Trivandrum Medical College |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018 |archive-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306204312/http://www.tmc.kerala.gov.in/?q=content/nobis-tincidunt-utinam |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180306204312/http://www.tmc.kerala.gov.in/?q=content/nobis-tincidunt-utinam |archivedate=6 March 2018 |deadurl=yes }}</ref> হৃদৰোগ আৰু স্নায়ুবিজ্ঞানৰ ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা এছ.চি.টি.আই.এম.এছ.টি. (SCTIMST) আৰু ৰেডিঅ’থেৰাপী তথা পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা আঞ্চলিক কৰ্কট কেন্দ্ৰ, তিৰুৱনন্তপুৰমৰ উপৰি অন্যান্য উল্লেখনীয় চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত এছ.ইউ.টি. চিকিৎসা বিজ্ঞান একাডেমী (SUT), শ্ৰী গোকুলম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদ মহাবিদ্যালয় অন্যতম।<ref name="procollist">{{cite web |title=Professional College list |url=https://cee.kerala.gov.in/collegelist/main/index.php |website=Office of the commissioner for entrance examinations |publisher=Government of Kerala |access-date=19 July 2018 |archive-date=5 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705153420/http://cee.kerala.gov.in/collegelist/main/index.php |url-status=dead |archivedate=5 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705153420/http://cee.kerala.gov.in/collegelist/main/index.php |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনত কেইবাখনো আগশাৰীৰ আইন শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ১৮৭৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয় ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি আইন শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |title=About Government Law College, Thiruvananthapuram |url=http://glctvpm.com/college/college_about.shtml |website=Government Law College, Thiruvananthapuram |publisher=GLCT |access-date=6 March 2018 |archivedate=9 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309054244/http://glctvpm.com/college/college_about.shtml |deadurl=yes }}</ref> কেৰেলা ল’ একাডেমী চহৰখনৰ আন এখন প্ৰধান আইন মহাবিদ্যালয়।<ref>{{cite web |title=About Kerala Law Academy |url=https://www.keralalawacademy.org/about.html |website=Kerala Law Academy Website |publisher=Kerala Law Academy |access-date=6 March 2018 |archive-date=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210121031/http://www.keralalawacademy.org/about.html |url-status=dead |archivedate=10 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180210121031/http://www.keralalawacademy.org/about.html |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ প্ৰধান ব্যাৱসায়িক শিক্ষানুষ্ঠান বা বিজনেছ স্কুলসমূহৰ ভিতৰত এছিয়ান স্কুল অৱ বিজনেছ, চি.ই.টি. ব্যৱস্থাপনা বিদ্যালয় আৰু কেৰেলা ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান (IMK) অন্যতম।<ref>{{cite web |title=CET School of Management |url=http://www.mba.cet.ac.in/ |website=CET Management school |publisher=Department of Business Administration, Kerala |access-date=6 March 2018 |archivedate=19 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180419195730/http://mba.cet.ac.in/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=About |url=https://www.asb.ac.in/about-us |website=Asian School of Business |publisher=ASB |access-date=6 March 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=IMK |url=http://www.imk.ac.in/abtus.htm |website=Institute of Management in Kerala |publisher=Kerala University |access-date=6 March 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমত ২৩খনতকৈও অধিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষানুষ্ঠান আছে।<ref name="engcollist">{{cite web |title=Kerala Technological University List of Affiliated Courses 2015–16 |url=https://ktu.edu.in/data/Affiliated%20courses-WEBSITE%2027%20JULY%202015.pdf |website=APJ Abdul Kalam Technological University |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018}}</ref> আই.আই.এছ.টি. (IIST) আৰু আই.আই.এছ.ই.আৰ. (IISER) ৰ উপৰি চহৰখনৰ অন্যান্য প্ৰধান অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম (CET) অন্যতম, যি কেৰেলাৰ প্ৰথমখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়।<ref>{{cite web |title=About CET |url=http://www.cet.ac.in/ |website=College of Engineering, Trivandrum |publisher=CET |access-date=6 March 2018}}</ref> ইয়াৰ বাহিৰেও চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় বাৰ্টনহিল (GEC), শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় (SCT), চি-ডেক তিৰুৱনন্তপুৰম (C-DAC), বিশ্ববিদ্যালয় অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, মোহনদাস অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয় আৰু মাৰ বেচেলিঅ’ছ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় উল্লেখযোগ্য।<ref name="engcollist"/> ১৮৬৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিশ্ববিদ্যালয় মহাবিদ্যালয় আৰু ১৮৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয় ভাৰতৰ উচ্চ শিক্ষাৰ দুখন আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰতিষ্ঠান। <ref>{{cite web |title=Home |url=http://www.universitycollege.ac.in/ |website=University College, Thiruvananthapuram |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Govt. College for Women, Our History |url=http://www.gcwtvm.ac.in/the-college/our-history/ |website=Government college for Women, Thiruvananthapuram |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309055806/http://www.gcwtvm.ac.in/the-college/our-history/ |url-status=dead |archivedate=9 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309055806/http://www.gcwtvm.ac.in/the-college/our-history/ |deadurl=yes }}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible" style="font-size:90%; width:98%; " |+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ |- ! প্ৰতিষ্ঠানৰ নাম!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ!! প্ৰকাৰ!! স্থান |- | [[ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃশাখা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (NIIST) || ১৯৮৮ || গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ৰাজীৱ গান্ধী জৈৱ-প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ]] (RGCB) || ১৯৯০ || গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[কেৰেলা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ]] (KSCSTE) || ২০০২ || চৰকাৰী সংস্থা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (IISER) || ২০০৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] (VSSC) || ১৯৬৩ || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ]] (LPSC) || ১৯৮৫ || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) || ২০০৭ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ৰাষ্ট্ৰীয় বাক আৰু শ্ৰৱণ প্ৰতিষ্ঠান]] (NIISH) || ১৯৯৭ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[আঞ্চলিক কৰ্কট কেন্দ্ৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম]] (RCC) || ১৯৮১ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[জৱাহৰলাল নেহৰু ক্ৰান্তীয় উদ্ভিদ উদ্যান আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (JNTBGRI) || ১৯৭৯ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (SCTIMST) || ১৯৭৬ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[ৰাষ্ট্ৰীয় পৃথিৱী বিজ্ঞান অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ]] (NCESS) || ১৯৭৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | কেৰেলা পৰ্যটন আৰু ভ্ৰমণ অধ্যয়ন প্ৰতিষ্ঠান (KITTS) || ১৯৮৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref>{{cite web | url=https://www.kittsedu.org/profile.php | title=Profile, Kerala Institute of Tourism and Travel Studies, Education, Hospitality Industry, India }}</ref> |- | [[কেৰেলা ডিজিটেল বিজ্ঞান, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] (IIITM-k) || ১৯৮৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম |- | [[কেন্দ্ৰীয় মূল জাতীয় শস্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (ICAR-CTCRI) || ১৯৬৩ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref name="auto1">{{Cite web | title=Home {{!}} CTCRI - CENTRAL TUBER CROPS RESEARCH INSTITUTE | url=https://www.ctcri.org/ | access-date=2025-05-24 | website=Ctcri.org}}</ref> |- | [[তিৰুৱনন্তপুৰম অভিযান্ত্ৰিক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি গৱেষণা উদ্যান]] (TrEST) || ২০১৫ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref name="auto1"/> |- | [[উন্নত কম্পিউটিঙৰ বিকাশ কেন্দ্ৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম]] (C-DAC) || ২০১০ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref>{{Cite web | title=C-DAC: Centre for Development of Advanced Computing, India | url=https://www.cdac.in/ | access-date=2025-05-24 | website=Cdac.in}}</ref> |- | [[ঘঁৰিয়াল পুনৰ্সংস্থাপন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] || ২০১৫ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/destination/neyyar-reservoir-thiruvananthapuram/240/ | title=Neyyar Wildlife Sanctuary, Thiruvananthapuram|website=Keralatourism.org }}</ref> |- | [[উন্নত ভাইৰাছ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, কেৰেলা]] || ২০১৯ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref name="auto1"/> |- | [[অ’ৰিয়েণ্টেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট এণ্ড মেনুস্ক্ৰিপ্টচ লাইব্ৰেৰী]] || ১৯MD || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref>{{Cite web | title=IAV – Institute of Advanced Virology | url=https://iav.kerala.gov.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20211028034458/https://iav.kerala.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=2021-10-28}}</ref> |- | [[ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃশাখা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (CSIR-NIIST) || ১৯৭৫ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম<ref>{{Cite web | title=CSIR - National Institute For Interdisciplinary Science and Technology (NIIST) | url=https://www.niist.res.in/ | access-date=2025-05-24 | website=Niist.res.in}}</ref> |} চহৰখনৰ অন্যান্য প্ৰধান [[স্নাতক]] আৰু [[স্নাতকোত্তৰ]] মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত [[চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম|চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়]], মহাত্মা গান্ধী মহাবিদ্যালয়, মাৰ ইভানিঅ’ছ মহাবিদ্যালয়, চৰকাৰী সংস্কৃত মহাবিদ্যালয়, লয়োলা সমাজ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, ছেণ্ট জেভিয়াৰ্ছ মহাবিদ্যালয় (থুম্বা) আৰু অল ছেণ্টছ মহাবিদ্যালয় অন্যতম।<ref>{{cite web |title=List of colleges affiliated to the University of Kerala |url=https://www.keralauniversity.ac.in/downloads/list_of_affiliated_colleges.pdf |website=Kerala University |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018}}</ref> প্ৰধান [[ললিত কলা]] মহাবিদ্যালয়সমূহ হৈছে— স্বাতী তিৰুনাল সংগীত মহাবিদ্যালয় (যি কেৰেলাৰ প্ৰথমখন সংগীত একাডেমী)<ref>{{cite web |title=About |url=http://www.swathithirunal.in/rel_akademi.htm |website=Swathi Thirunal College of Music |publisher=C-DIT |access-date=6 March 2018}}</ref> আৰু ত্ৰিবান্দ্ৰম ললিত কলা মহাবিদ্যালয়।<ref>{{cite news |last1=Zachariah |first1=Preeti |title=Carving space through art |url=http://www.thehindu.com/society/carving-space-through-art/article22678712.ece |access-date=6 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 February 2018}}</ref> ইয়াৰ উপৰি লক্ষ্মীবাঈ ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা মহাবিদ্যালয় হৈছে [[ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণ]] (SAI) ৰ দুখন শাৰীৰিক শিক্ষা শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |title=Regional Centres |url=http://www.sportsauthorityofindia.nic.in/index1.asp?ls_id=739 |website=Sports Authority of India |publisher=Ministry of Youth Affairs and Sports, Government of India |access-date=6 March 2018 |archive-date=15 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115080952/http://sportsauthorityofindia.nic.in/index1.asp?ls_id=739 |url-status=dead |archivedate=15 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171115080952/http://sportsauthorityofindia.nic.in/index1.asp?ls_id=739 |deadurl=yes }}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ শীৰ্ষস্থানীয় গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কেৰেলা ভাৰতীয় তথ্য প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান (IIITMK),<ref>{{cite web |title=Indian Institute of Information Technology and Management – Kerala (IIITM-K) |url=http://www.technopark.org/company-details?id=9948 |website=Technopark |publisher=Government of Kerala |access-date=8 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054643/http://www.technopark.org/company-details?id=9948 |url-status=dead |archivedate=9 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309054643/http://www.technopark.org/company-details?id=9948 |deadurl=yes }}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় বাক আৰু শ্ৰৱণ প্ৰতিষ্ঠান (NISH),<ref>{{cite web |title=About us |url=http://www.nish.ac.in/about-us |website=National Institute of Speech and Hearing |access-date=8 March 2018}}</ref> ৰাজীৱ গান্ধী জৈৱ-প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ,<ref>{{cite web |title=RGCB Profile |url=http://rgcb.res.in/glance.php |website=Gandhi Centre for Biotechnology (RGCB) |access-date=8 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054103/http://rgcb.res.in/glance.php |url-status=dead }}</ref> ইমেজিং প্ৰযুক্তি বিকাশ কেন্দ্ৰ (C-Dit),<ref>{{cite web |title=About Us |url=http://www.cdit.org/about-us |website=Centre for Development of Imaging Technology (C-DIT) |publisher=Government of Kerala |access-date=19 July 2018}}</ref> উন্নয়ন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ (CDS),<ref>{{cite web |title=An Overview |url=http://www.cds.edu/about-cds/an-overview/ |website=Centre for Development Studies (CDS) |access-date=8 March 2018 |archive-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307202833/http://cds.edu/about-cds/an-overview/ |url-status=dead |archivedate=7 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180307202833/http://cds.edu/about-cds/an-overview/ |deadurl=yes }}</ref> জৱাহৰলাল নেহৰু ক্ৰান্তীয় উদ্ভিদ উদ্যান আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, ৰাষ্ট্ৰীয় পৃথিৱী বিজ্ঞান অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ (NCESS) আৰু উন্নত কম্পিউটিঙৰ বিকাশ কেন্দ্ৰ (C-DAC) অন্যতম। <ref>{{cite web |title=Corporate Profile |url=https://www.cdac.in/index.aspx?id=CorporateProfile |website=Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC) |publisher=Ministry of Electronics and Information Technology, Government of India |access-date=8 March 2018}}</ref> আৰু [[অ’ৰিয়েণ্টেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট এণ্ড মেনুস্ক্ৰিপ্টচ লাইব্ৰেৰী]]।<ref>{{cite news |title=Science festival at Kerala varsity |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/varsity-to-open-its-doors-to-public/article22747411.ece |access-date=6 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=14 February 2018}}</ref> মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানগত ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক]] (NIRF) ৰ অনুসৰি, [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] কেৰেলাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে বিবেচিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/UniversityRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=26 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726132630/https://www.nirfindia.org/2018/universityranking.html |url-status=dead |archivedate=26 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210726132630/https://www.nirfindia.org/2018/universityranking.html |deadurl=yes }}</ref> কেৰেলাৰ সামগ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানগত ৰেংকিঙতো কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়ে শীৰ্ষ স্থান লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Overall Ranking |url=https://www.nirfindia.org/2018/OverallRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308102901/https://www.nirfindia.org/2018/OverallRanking.html |url-status=dead |archivedate=8 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308102901/https://www.nirfindia.org/2018/OverallRanking.html |deadurl=yes }}</ref> অভিযান্ত্ৰিক শাখাৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) কেৰেলাৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থানত আছে। আনহাতে অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম (CET) কেৰেলাৰ ভিতৰত তৃতীয় স্থানত আছে।<ref>{{cite web |title=Engineering Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/EngineeringRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=2 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202230234/https://www.nirfindia.org/2018/EngineeringRanking.html |url-status=dead |archivedate=2 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190202230234/https://www.nirfindia.org/2018/EngineeringRanking.html |deadurl=yes }}</ref> স্থপতি্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেংকিঙত 'অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম' ভাৰতৰ ভিতৰত চতুৰ্থ আৰু কেৰেলাৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থানত আছে।<ref>{{cite web |title=Architecture Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/ArchitectureRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=7 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407225333/https://www.nirfindia.org/2018/ArchitectureRanking.html |url-status=dead |archivedate=7 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180407225333/https://www.nirfindia.org/2018/ArchitectureRanking.html |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি তিৰুৱনন্তপুৰম বিশ্ববিদ্যালয় মহাবিদ্যালয় কেৰেলাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মহাবিদ্যালয় হিচাপে তালিকাভুক্ত হৈছে।<ref>{{cite web |title=College Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/CollegeRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=26 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526041130/https://www.nirfindia.org/2018/CollegeRanking.html |url-status=dead |archivedate=26 May 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180526041130/https://www.nirfindia.org/2018/CollegeRanking.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=University College joins the big league |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/university-college-joins-the-big-league/article23809815.ece |access-date=25 May 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 May 2018}}</ref> == মহাকাশ আৰু এৰ’স্পেচ == তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে ভাৰতৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ জন্মস্থান।<ref name="auto">{{Cite web | title=KSPACE | url=https://kspace.kerala.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | website=kspace.kerala.gov.in}}</ref> ১৯৬৩ চনত ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰকেট উৎক্ষেপণ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] (TERLS) ৰপৰা কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰেপৰা এই চহৰখন মহাকাশ গৱেষণা, বিভিন্ন শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু কোম্পানীসমূহৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠিছে। {| class="wikitable mw-collapsible" style="font-size:95%; width:80%; " |+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ মহাকাশ আৰু এৰ’স্পেচ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, সংগঠন আৰু কোম্পানীসমূহ |- ! style="background-color:orange; " | নাম!! style="background-color:orange; " | প্ৰকাৰ!! style="background-color:orange; " | বিৱৰণ |- | [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] (VSSC) || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || ইছৰ’ (ISRO) ৰ উৎক্ষেপণ বাহন বা ৰকেট বিকাশৰ এক অগ্ৰণী কেন্দ্ৰ। |- | লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ (LPSC) || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || ৰকেটৰ বাবে তৰল প্ৰণোদন প্ৰণালী (liquid propulsion systems) প্ৰস্তুত কৰে। |- | ইছৰ’ ইনাৰ্ছিয়েল চিষ্টেমছ ইউনিট (IISU) || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || উৎক্ষেপণ বাহনৰ জড়তা প্ৰণালী (inertial systems), মহাকাশযানৰ জড়তা প্ৰণালী, জড়তা চেন্সৰৰ মূল্যায়ন তথা চিমুলেচন আৰু ইয়াৰ ইলেকট্ৰনিক উৎপাদন আদি কাৰ্য কৰে। <ref>{{cite web | url=https://www.isro.gov.in/IISU.html | title=ISRO Inertial Systems Unit (IISU) }}</ref> |- | [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] (TERLS) || মহাকাশ বন্দৰ || পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় বিষুৱৰেখাৰ অতি ওচৰত অৱস্থিত। বৰ্তমান ইয়াক ছাউণ্ডিং ৰকেট (sounding rockets) উৎক্ষেপণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। |- | [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) || শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান || এছিয়াৰ প্ৰথমখন মহাকাশ বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web | url=https://www.isro.gov.in/ISRO_EN/iist.html#:~:text=Indian%20Institute%20of%20Space%20Science%20and%20Technology%20(IIST),,to%20meet%20the%20demands%20of%20Indian%20Space%20Programme | title=Indian Institute of Space Science and Technology (IIST) }}</ref> ইয়াত মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা হয়। |- | ব্ৰহ্মছ এৰ’স্পেচ || প্ৰতিৰক্ষা কোম্পানী || ব্ৰহ্মছ (BrahMos) ছুপাৰচনিক ক্ৰুজ মিছাইল উৎপাদন কৰে। |- | কেলট্ৰন (Keltron) || ইলেকট্ৰনিক্স কোম্পানী || মহাকাশ আৰু প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডৰ ইলেকট্ৰনিক্স সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। |- | কে.ই.এল. এৰ’স্পেচ (KEL Aerospace) || এৰ’স্পেচ কোম্পানী || এৰ’স্পেচৰ বিভিন্ন যন্ত্ৰাংশ উৎপাদনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref>{{Cite web | title=KEL | url=https://kel.co.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20080413112811/http://kel.co.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=13 April 2008 | url-status=live }}</ref> |- | কে-স্পেচ ত্ৰিবান্দ্ৰম || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || কেৰেলা চৰকাৰৰ মহাকাশ গৱেষণা সম্পৰ্কীয় এক বিশেষ পদক্ষেপ।<ref name="auto"/> |- | হেক্স ২০ (Hex 20) || মহাকাশ-প্ৰযুক্তি ষ্টাৰ্টআপ || উপগ্ৰহ প্ৰযুক্তিৰ (satellite technology) ওপৰত বিশেষ কাম কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://hex20.in/contact/|title=Mission Critical Defence and Space Technology Partner|website=Hex20in|access-date=8 June 2026}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- | অনন্ত টেকন’লজীছ || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || ইছৰ’ আৰু অন্যান্য গ্ৰাহকৰ বাবে মহাকাশযান প্ৰণালী, এভিয়নিক্স আৰু উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ সহায়ৰ কাম কৰে। |- | ষ্ট্ৰাভা টেকন’লজীছ (Strava Technologies) || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || প্ৰতিৰক্ষা আৰু এৰ’স্পেচ খণ্ডক ইলেকট্ৰনিক যুদ্ধ প্ৰণালী, ৰাডাৰ আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষা সমাধান যোগান ধৰে।<ref>{{cite web | url=https://stravatechnologies.in/our-company | title=Strava Technologies® PVT Ltd - India's leading Startup in Geospatial Industry|website=Stravatechnologies.in }}</ref> |- | এৰ’প্ৰেচিচন (Aeroprecision) || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || উচ্চ-প্ৰযুক্তিৰ বিমান আৰু সামৰিক যন্ত্ৰাংশ তৈয়াৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি এম.আৰ.অ’ (MRO) আৰু যোগান শৃংখল সমাধান আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web | title=Welcome to Aero Precision | url=http://www.sa-aeroprecision.com/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20130905205731/http://sa-aeroprecision.com/ | access-date=2025-08-18 | archive-date=5 September 2013 | url-status=live }}</ref> |- | ছাফ্ৰান (Safran) || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || বিশ্বজুৰি বিমানৰ ইঞ্জিন, এভিয়নিক্স আৰু প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী যোগান ধৰা এখন ফৰাচী বহুৰাষ্ট্ৰীয় কোম্পানী। |- | কোৰ্টাস (Kortas) || এৰ’স্পেচ || উৎক্ষেপণ বাহন বা ৰকেটৰ বাবে প্ৰণোদন প্ৰণালী (propellant systems) আৰু টেংকসহ নিখুঁত এৰ’স্পেচ যন্ত্ৰাংশ নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Cite web | title=Kortas Industries Pvt. Ltd. - Manufactures of Aerospace Hardware. | url=https://kortasind.com/ | access-date=2025-08-18 | website=Kortasind.com}}</ref> |} == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক == ত্ৰিবান্দ্ৰমত [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]] আৰু [[মালদ্বীপ]]ৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় (Consulate) অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি কূটনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক সহজসাধ্য কৰিবলৈ চহৰখনত [[শ্ৰীলংকা]], [[ৰাছিয়া]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়সমূহো (Honorary Consulates) আছে। {| class="wikitable mw-collapsible" |+ ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়সমূহ |- ! দেশ!! পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় |- |সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px]] || সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাতৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়<ref>{{cite web | url=https://www.mofa.gov.ae/en/missions/kerala | title=UAE consulate in kerala }}</ref> |- |মালদ্বীপ [[File:Flag of Maldives.svg|20px]] || মালদ্বীপৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়<ref>{{cite web | url=https://embassies.info/ConsulateofMaldivesinThrivananathapuramIndia | title=Consulate General of Maldives in Thiruvananthapuram, India }}</ref> |- |শ্ৰীলংকা [[File:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] || শ্ৰীলংকাৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়<ref>{{cite web | url=https://slhcindia.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1142:newly-appointed-honorary-consul-of-sri-lanka-in-thiruvananthapuram-receives-the-commission-of-appointment&catid=50:demo-category&Itemid=1 | title=Newly appointed Honorary Consul of Sri Lanka in Thiruvananthapuram receives the Commission of Appointment | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250415043316/https://slhcindia.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1142:newly-appointed-honorary-consul-of-sri-lanka-in-thiruvananthapuram-receives-the-commission-of-appointment&catid=50:demo-category&Itemid=1 | archivedate=2025-04-15 | access-date=2026-07-31 | deadurl=yes }}</ref> |- |ৰাছিয়া [[File:Flag of Russia.svg|20px]] || ৰাছিয়াৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়<ref>{{Cite web | title=Archived copy | url=https://india.mid.ru/en/news/ratheesh_nair_honorary_consul_of_russia_in_trivandrum_kerala_continued_his_journey_along_afanasy_nik/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20250415043547/https://india.mid.ru/en/news/ratheesh_nair_honorary_consul_of_russia_in_trivandrum_kerala_continued_his_journey_along_afanasy_nik/ | archive-date=2025-04-15}}</ref> |- |জাৰ্মানী [[File:Flag of Germany.svg|20px]] || জাৰ্মানীৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়<ref>{{cite web | url=https://india.diplo.de/in-en/ueber-uns/honorarkonsuln/1808878-1808878#:~:text=in%20Thiruvananthapuram%2C%20Kerala.-,Dr.,in%20matters%20related%20to%20Germany. | title=German Honorary Consul in Thiruvananthapuram }}</ref> |} == প্ৰচাৰ মাধ্যম == তিৰুৱনন্তপুৰমত বহুতো বাতৰি কাকত, দূৰদৰ্শন আৰু অনাতঁৰ (ৰেডিঅ’) কেন্দ্ৰ আছে। কেৰেলাৰ বেছিভাগ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানৰে মুখ্য কাৰ্যালয় তিৰুৱনন্তপুৰমতে অৱস্থিত। কেৰেলাৰ প্ৰথমটো মালায়ালম চেনেল [[ডিডি মালায়ালম|দূৰদৰ্শন মালায়ালম]] ১৯৮১ চনত এই চহৰৰপৰাই সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Doordarshan Kendra, Thiruvananthapuram |url=https://www.ddktvm.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=28 |website=Doordarshan Kendra Trivandrum |publisher=Prasar Bharathi, Government of India |access-date=9 March 2018 |archive-date=13 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713223151/http://ddktvm.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=28 |url-status=dead |archivedate=13 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170713223151/http://ddktvm.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=28 |deadurl=yes }}</ref> মালায়ালম ভাষাৰ প্ৰথমটো ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চেনেল [[এছিয়ানেট (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ)|এছিয়ানেট]] ১৯৯৩ চনত চহৰখনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Mohandas |first1=Vandana |title=The world's his oyster |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/travel/141117/the-worlds-his-oyster.html |access-date=9 March 2018 |work=The Deccan Chronicles |date=14 November 2017}}</ref> চহৰখনত অৱস্থিত অন্যান্য মালায়ালম চেনেলসমূহৰ ভিতৰত এছিয়ানেট নিউজ, অমৃতা টিভি, কাপ্পা টিভি, কাইৰালী টিভি, কাইৰালী ৱি (WE TV), মাতৃভূমি নিউজ, কৌমুদী টিভি, জয়হিন্দ টিভি, নিউজ১৮ কেৰেলা আৰু পিপল টিভি অন্যতম।<ref name="medialist"/> এছিয়ানেট, জনম টিভি, জীৱন টিভি, মিডিয়াৱান টিভি আৰু মনোৰমা নিউজকে ধৰি কেৰেলাৰ সকলো প্ৰধান চেনেলৰ প্ৰযোজনা কেন্দ্ৰ বা কাৰ্যালয় এই চহৰত আছে।<ref name="medialist"/> এই টিভি চেনেলসমূহ কেবল টিভি, ডি.টি.এইচ. (DTH) বা আই.পি.টি.ভি. (IPTV) ৰ জৰিয়তে গ্ৰাহকসকলে চাব পাৰে।<ref>{{cite news |title=Competition Commission orders probe against Star India |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/competition-commission-orders-probe-against-star-india/article22331327.ece |access-date=9 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=30 December 2017}}</ref><ref>{{cite news |last1=Philip |first1=Anil |title=DDK Trivandrum ends analogue terrestrial TV transmission |url=https://keralaitnews.com/6385/ddk-trivandrum-ends-analogue-terrestrial-tv-transmission-goes-digital |access-date=9 March 2018 |agency=Kerala IT News |date=5 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309131119/https://keralaitnews.com/6385/ddk-trivandrum-ends-analogue-terrestrial-tv-transmission-goes-digital |archivedate=9 March 2018 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=BSNL launches IPTV in State |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/BSNL-launches-IPTV-in-State/article16562478.ece |access-date=9 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=12 March 2010}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমত উপলব্ধ প্ৰধান ডি.টি.এইচ. মনোৰঞ্জন সেৱাসমূহ হৈছে ছান ডাইৰেক্ট, ডিডি ডাইৰেক্ট+, ডিছ টিভি, এয়াৰটেল ডিজিটেল টিভি আৰু টাটা প্লে (Tata Play)। চহৰখনত উপলব্ধ প্ৰধান মালায়ালম বাতৰি কাকতসমূহ হৈছে— 'মাতৃভূমি', 'মালয়াল মনোৰমা', 'কেৰেলা কৌমুদী', 'দেশাভিমানী', 'মাধ্যামম', 'জন্মভূমি', 'চন্দ্ৰিকা', 'থেজাছ', 'চিৰাজ ডেইলী', 'দীপিকা' আৰু 'ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা'। তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰকাশিত ইংৰাজী বাতৰি কাকতসমূহ হৈছে— 'দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ', 'দ্য হিন্দু', 'দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল' আৰু 'দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া'।<ref name="medialist"/> ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰী অনাতঁৰ প্ৰতিষ্ঠান অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ই (আকাশবাণী) চহৰখনত মিডিয়াম ৱেভ (Medium wave) আৰু চৰ্টৱেভ (Shortwave) কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে।<ref name="amradio">{{cite web |title=South Zone Region Services |url=http://allindiaradio.gov.in/Oppurtunities/Tenders/Documents/South%20Zone%20Regional%20Services%2016012018.pdf |website=All India Radio |publisher=Prasar Bharati, Government of India |access-date=9 March 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=About All India Radio Trivandrum |url=http://www.airtvm.com/about.pdf |website=All India Radio, Trivandrum |access-date=9 March 2018 |archive-date=17 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417044523/http://www.airtvm.com/about.pdf |url-status=dead |archivedate=17 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180417044523/http://www.airtvm.com/about.pdf |deadurl=yes }}</ref> আকাশবাণীৰ 'বিবিধ ভাৰতী'য়ে 'অনন্তপুৰী এফ.এম.' নামেৰে এটা এফ.এম. ৰেডিঅ’ কেন্দ্ৰও চলায়।<ref>{{cite web |title=Vividh Bharati FM Service |url=http://allindiaradio.gov.in/Oppurtunities/Tenders/Documents/VIVIDH%20BHARTI%2016012018.pdf |website=All India Radio |publisher=Prasar Bharati, Government of India |access-date=9 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Ananthapuri FM looking for anchors |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/ananthapuri-fm-looking-for-anchors/article17591891.ece |access-date=9 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=23 March 2017}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা সম্প্ৰচাৰিত হোৱা অন্যান্য ব্যক্তিগত এফ.এম. চেনেলসমূহ হৈছে— বিগ এফ.এম. (Big FM 92.7 MHz),<ref name="radiolist"/> ক্লাব এফ.এম. (Club FM 94.3 MHz),<ref name="Club FM"/> ৰেডিঅ’ মিৰ্চি (Radio Mirchi 98.3 MHz),<ref name="Radio Mirchi Thiruvananthapuram"/> ৰেড এফ.এম. (Red FM 93.5 MHz)<ref name="radiolist"/> আৰু ৰেডিঅ’ ডি.চি. (Radio DC 90.4 MHz)।<ref name="Radio DC Thiruvananthapuram">{{cite web |title=Radio DC Thiruvananthapuram |url=http://radiodcfm.com/ |publisher=Radio DC |access-date=9 March 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == ক্ৰীড়া == [[File:Greenfield International Stadium Kerala 2.jpg|200px|left|thumb|ভাৰত বনাম নিউজিলেণ্ডৰ টি-২০ খেলৰ সময়ত ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ (গ্ৰীনফিল্ড ষ্টেডিয়াম)]] {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Chandrashekaran nair stadium kerala.jpg | caption1 = চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত এখন ফুটবল খেল | image2 = BAI-U19-Ranking2016.jpg | caption2 = টছ (TOSS) একাডেমীত বেডমিণ্টন খেল }} তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল হৈছে [[ক্ৰীড়া|ক্ৰীকেট]] আৰু [[ফুটবল]]. চহৰখনে ১৯৮৪ চনত বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়ামত কেৰেলাৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেল আয়োজন কৰিছিল।<ref name="1stodi">{{cite news |last1=K |first1=Krishnachand |title=Thiruvananthapuram all set for T20 international cricket match |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/nov/06/thiruvananthapuram-all-set-for-t20-international-cricket-match-1692992.html |access-date=10 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=6 November 2017}}</ref> ইয়াৰ উপৰি চহৰখনে কেৰেলাৰ প্ৰথমখন টি-২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেলো আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=TVPM to host India-NZ T20 on November 7 |url=http://english.manoramaonline.com/sports/cricket/2017/08/03/kerala-thiruvananthapuram-host-india-nz-t20-november.html |access-date=10 March 2018 |work=Malayala Manorama |date=3 August 2017}}</ref> কেৰেলা ক্ৰিকেট সংস্থা (KCA) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় তিৰুৱনন্তপুৰমতে অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Contact us |url=http://www.keralacricketassociation.com/ |website=Kerala Cricket Association |publisher=KCA |access-date=10 March 2018}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমৰ একাংশ প্ৰখ্যাত ক্ৰিকেটাৰ হ’ল— [[চেঞ্জু ছেমছন]], ৰাইফি গোমেছ, ৰিয়ান নিনান, অনিল নাম্বিয়াৰ, কে. এন. অনন্তপদ্মনাভন, ৰোহন প্ৰেম, উদিৰামালা সুব্ৰহ্মণ্যম, পি. এম. কে. মোহন্দাস, ভাস্কৰ পিল্লাই, আশা শোভনা আৰু পদ্মনাভন প্ৰশান্ত। স্পৰ্টছ হাব (The Sports Hub), বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়াম,<ref>{{cite web |title=University Stadium |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/58479.html |website=ESPN cricinfo |access-date=28 March 2018}}</ref> [[ছেণ্ট জেভিয়াৰ্ছ কলেজ খেলপথাৰ]],<ref>{{cite web |title=St Xavier's College Ground, Thumba |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/1053905.html |website=ESPN cricinfo |access-date=28 March 2018}}</ref> কে.চি.এ. ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম মংগলাপুৰম,<ref>{{cite web |title=KCA Cricket Stadium – Mangalapuram |url=http://www.keralacricketassociation.com/kca-cricket-stadium-mangalapuram |website=KCA Website |publisher=Kerala Cricket Association |access-date=28 March 2018}}</ref> চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় খেলপথাৰ<ref>{{cite web |title=Medical College Ground Profile |url=https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/14/1237.html |website=Cricketarchive |access-date=28 March 2018}}</ref> আৰু ভেল্লায়নী কৃষি মহাবিদ্যালয় খেলপথাৰ চহৰখনৰ প্ৰধান ক্ৰিকেট খেলপথাৰ।<ref>{{cite web |title=Vellyani Agricultural College Ground |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/58481.html |website=ESPN cricinfo |access-date=28 March 2018}}</ref> সাধাৰণতে গ্ৰীনফিল্ড ষ্টেডিয়াম নামেৰে জনাজাত 'দ্য স্পৰ্টছ হাব, ত্ৰিবান্দ্ৰম' হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ ক্ৰিকেট আৰু ফুটবল ষ্টেডিয়াম।<ref name=grnfld>{{cite news |title=Greenfield Stadium Touching New Heights |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/jun/12/greenfield-stadium-touching-new-heights-754477.html |access-date=10 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=12 June 2015}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমে গ্ৰীনফিল্ড ষ্টেডিয়ামত ২০১৫ চাফ চেম্পিয়নশ্বিপ আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Mohanarangan |first1=Vinayakk |title=SAFF Cup final, as it happened: Chhetri the match-winner as India reclaim title from Afghans |url=http://www.firstpost.com/sports/saff-cup-final-india-vs-afghanistan-live-can-sunil-chhetri-and-co-halt-a-rampaging-afghan-side-2569120.html |access-date=10 March 2018 |work=Firstpost |date=3 January 2016}}</ref> এছ.বি.আই. কেৰেলা (SBI Kerala), টাইটানিয়াম এফ.চি. (Titanium FC), কে.এছ.ই.বি. (KSEB), কোভালাম এফ.চি. আৰু ট্ৰাভাংকোৰ ৰয়েলছ এফ.চি. হৈছে তিৰুৱনন্তপুৰমৰ প্ৰধান ফুটবল ক্লাব।<ref>{{cite news |last1=Chandran |first1=M.R. Praveen |title=Titanium football club to turn professional; plans to establish fan club |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/titanium-football-club-to-turn-professional-plans-to-establish-fan-club/article7533034.ece |access-date=10 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 March 2016}}</ref><ref>{{cite news |last1=Chandran |first1=M.R. Praveen |title=Back in the game: Kerala Blasters and the second football revolution in Kerala |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/back-in-the-game-football-in-kerala/article22716585.ece |access-date=10 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=11 February 2018}}</ref> সাধাৰণতে গ্ৰীনফিল্ড আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম, চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়াম আৰু বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়ামত ফুটবল খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news |title=Chirag United holds Salgaocar |url=http://www.thehindu.com/sport/football/chirag-united-holds-salgaocar/article2684728.ece |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=3 December 2011}}</ref> চহৰখনৰ এজন অন্যতম প্ৰখ্যাত ফুটবল খেলুৱৈ হৈছে জবী জাষ্টিন। চহৰখনত প্ৰায় সকলো ধৰণৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সা-সুবিধা আছে।<ref name=tvmsports>{{cite news |last1=M |first1=Athira |title=Come and play |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/check-out-worldclass-sporting-facilities-in-thiruvananthapuram/article8537094.ece |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 April 2016}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰম ২০১৫ চনৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ অন্যতম প্ৰধান আয়োজক চহৰ আছিল।<ref>{{cite web |title=Venues |url=http://www.kerala2015.com/kerala2015/venues/ |website=2015 National Games of India |access-date=27 March 2018}}</ref> এথলেটিকছ প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাধাৰণতে বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়াম, চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়াম আৰু কেন্দ্ৰীয় ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web |title=University Stadium |url=http://www.kerala2015.com/venues/university-stadium/ |website=National Games Kerala 2015 |publisher=35th National Games – Kerala 2015 |access-date=27 March 2018}}</ref> চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়ামৰ তলত আৰক্ষীৰদ্বাৰা পৰিচালিত এটা ইনড’ৰ চুইমিং পুল 'এলবাট্ৰছ চুইমিং পুল' (Albatros Swimming Pool) আছে।<ref>{{Cite web |date=14 February 2026 |title=Albatros Pool - Indoor swimming pool |url=https://yappe.in/kerala/thiruvananthapuram/albatros-pool/340963 |access-date=14 February 2026 |website=Yappe}}</ref> 'ত্ৰিবান্দ্ৰম মাৰাথক’ন' হৈছে ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰানাৰ্ছ ক্লাবৰদ্বাৰা প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰা এক [[মাৰাথক’ন]] প্ৰতিযোগিতা।<ref>{{cite news |last1=V N |first1=Aswin |title=First-ever midnight marathon in Kerala |url=http://www.thehindu.com/life-and-style/first-ever-midnight-marathon-in-kerala/article21310110.ece |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 December 2017}}</ref> ইয়াত দুটা প্ৰধান দৌৰ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়: ২১ কিলোমিটাৰৰ অৰ্ধ মাৰাথক’ন আৰু ৪২.১৯ কিলোমিটাৰৰ পূৰ্ণ মাৰাথক’ন। সৰ্বসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে এটা বিশেষ ২ কিলোমিটাৰৰ ধেমেলীয়া দৌৰৰো (fun run) আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Trivandrum Marathon on December 9 midnight |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/trivandrum-marathon-on-december-9-midnight/articleshow/61937083.cms |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=6 December 2017}}</ref> চহৰখনত প্ৰতি বছৰে জানুৱাৰী মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা আন এক মাৰাথক’ন হৈছে 'ত্ৰিবান্দ্ৰ ৰান' (Trivand Run)।<ref>{{cite news |title=Run to raise funds for cancer treatment |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/jan/07/run-to-raise-funds-for-cancer-treatment-1747243.html |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=8 January 2018}}</ref> জিমি জৰ্জ ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম হৈছে ৰাজ্যখনৰ এটা অন্যতম প্ৰধান ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম। ইয়াক [[বাষ্কেটবল]], [[ভলীবল]], [[টেবুল টেনিছ]], [[জিমনাষ্টিকছ]], জলক্ৰীড়া (aquatics) আৰু যুদ্ধ কলা (martial arts) প্ৰতিযোগিতা পৰিচালনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=tvmsports/> <ref name=tvmsports/> এই ষ্টেডিয়ামখনত দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথমটো উচ্চতা-অনুকৰণকাৰী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ (altitude-simulated training facility) আছে, যাৰ নাম 'এষ্ট্ৰা' (Astra)।<ref>{{cite web |title=Astra |url=http://www.sportskerala.org/astra |website=Sports Kerala |access-date=28 March 2018 |archive-date=28 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328231642/http://www.sportskerala.org/astra |url-status=dead |archivedate=28 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328231642/http://www.sportskerala.org/astra |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ প্ৰধান ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰশিক্ষক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত [[লক্ষ্মীবাঈ ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা মহাবিদ্যালয়]] (LNCPE), টছ (TOSS) একাডেমী আৰু ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰত থকা টেনভিক ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ একাডেমী (Tenvic Sports Coaching Academy) অন্যতম।<ref>{{cite news |title=Junior badminton league on July 30 at Greenfield |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jul/25/junior-badminton-league-on-july-30-at-greenfield-1633002.html |access-date=28 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=25 July 2017}}</ref> বাষ্কেটবল প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাধাৰণতে চহৰখনৰ বিদ্যালয়সমূহৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়।<ref>{{cite news |title=Kazhakootam Sainik School wins basketball tournament |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/oct/30/kazhakootam-sainik-school-wins-basketball-tournament-1686665.html |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=30 October 2017}}</ref> তিৰুৱনন্তপুৰমে বাত্তিয়ুৰকাভু শ্বুটিং ৰেঞ্জত ৬১সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বুটিং চেম্পিয়নশ্বিপ আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Information of NSF |url=http://www.thenrai.in/About_us.aspx?link=6 |website=The National Rifle Association of India |access-date=27 March 2018}}</ref> চহৰখনৰ সাগৰীয় তীৰ বা বিচসমূহত ছাৰ্ফিং (Surfing) এবিধ অতি জনপ্ৰিয় খেল। ইয়াত বহুতো ছাৰ্ফিং আৰু ষ্টেণ্ডআপ পেডলব’ৰ্ডিং (standup paddleboarding) প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news |title=National surfing contest begins at Kovalam |url=https://thehindu.com |access-date=27 March 2018 |work=The Hindu Businessline |date=3 May 2013}}</ref> ছাৰ্ফিং প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাধাৰণতে [[কোভালাম সাগৰীয় তীৰ|কোভালাম বিচ]] আৰু [[ভাৰকলা সাগৰীয় তীৰ|ভাৰকলা বিচ]]ত অনুষ্ঠিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Kovalam Surf Club: No school, no surfing |url=http://www.kovalamsurfclub.com/ |website=Kovalam Surf Club |access-date=27 March 2018}}</ref> পেৰাগ্লাইডিং (Paragliding) হৈছে চহৰখনৰ আন এবিধ [[সাহসিক ক্ৰীড়া|দুঃসাহসিক খেল]] (adventure sport), যাৰ দৃশ্য সাধাৰণতে ভাৰকলা বিচত দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{cite news |title=5 Exquisite Places for your Next Solo Trip to South India! |url=https://www.news18.com/news/indiwo/travel-indiwo-5-exquisite-places-for-your-next-solo-trip-to-south-india-1677007.html |access-date=28 March 2018 |work=News 18 |date=2 March 2018}}</ref> ১৮৫০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম গল্ফ ক্লাব|আকাশবাণী ত্ৰিবান্দ্ৰম গল্ফ ক্লাব]] ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি গল্ফ খেলপথাৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name=saigolf>{{cite web |title=History |url=http://saitrivandrumgolfclub.com/history/ |website=SAI Trivandrum Golf Club |publisher=Sports Authority of India |access-date=27 March 2018 |archive-date=27 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327094911/http://saitrivandrumgolfclub.com/history/ |url-status=dead |archivedate=27 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180327094911/http://saitrivandrumgolfclub.com/history/ |deadurl=yes }}</ref> এই খেলপথাৰখন বৰ্তমান [[ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণ]]ক লীজত দিয়া হৈছে।<ref name=saigolf/> {| class="wikitable mw-collapsible" |+ চহৰখনৰ বৃত্তিপৰ্যায়ৰ ক্ৰীড়া ক্লাবসমূহ |- ! ক্লাব!! ক্ৰীড়া!! লীগ!! খেলপথাৰ!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ |- | ত্ৰিবান্দ্ৰম টাছকাৰ্ছ || ক্ৰিকেট || এছ.ই. প্ৰিমিয়াৰ লীগ || তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম || ২০১৬ |- | ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলছ || ক্ৰিকেট || কেৰেলা প্ৰিমিয়াৰ লীগ || তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম || ২০১৫ |- | তিৰুৱনন্তপুৰম কম্বানছ এফ.চি. || ফুটবল || ছুপাৰ কেৰেলা লীগ || চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়াম || ২০২৪ |- | কোভালাম এফ.চি. || ফুটবল || কেৰেলা প্ৰিমিয়াৰ লীগ || কোভালাম খেলপথাৰ || ২০১০ |} == প্ৰতিৰক্ষা আৰু সুৰক্ষা বাহিনী == {| class="wikitable mw-collapsible" style="font-size:85%; width:80%; " |+ ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ প্ৰতিৰক্ষা আৰু সুৰক্ষা বাহিনীসমূহ |- ! বাহিনী!! বিৱৰণ!! স্থান |- | মেৰিটাইম থিয়েটাৰ কমাণ্ড [[File:Logo of the Indian Armed Forces.svg|35px]]|| প্ৰস্তাৱিত মেৰিটাইম থিয়েটাৰ কমাণ্ডৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত স্থাপন কৰা হ’ব। এই কমাণ্ডে [[ভাৰতীয় নৌসেনা]], [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]], আৰু [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ সমলসমূহক একত্ৰিত কৰিব। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সন্মিলিত সামুদ্ৰিক কাৰ্যসূচী উন্নত কৰা আৰু ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত ভাৰতৰ নিৰাপত্তা সুদৃঢ় কৰা। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/talks-ongoing-over-setting-up-integrated-theatre-commands-vice-admiral/articleshow/125725465.cms | title=Talks ongoing over setting up integrated theatre commands: Vice Admiral | publisher=The Times of India }}</ref> |- | [[ভাৰতীয় সেনা]] [[File:Indian Army Insignia circular.png|30px]] || ভাৰতীয় সেনাৰ ৪০সংখ্যক ব্ৰিগেডৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত অৱস্থিত। এই ব্ৰিগেডে কেৰেলা আৰু তামিলনাডুৰ প্ৰতিৰক্ষা কাৰ্যসূচী আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2024/Apr/23/lieutenant-general-a-k-singh-visits-pangode-military-station | title=Lieutenant General a K Singh visits Pangode Military Station | date=23 April 2024 }}</ref> |- | [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]] [[File:IAF Emblem.svg|30px]] || ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (SAC) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত অৱস্থিত। ভাৰত মহাসাগৰৰ আকাশমাৰ্গত ভাৰতৰ উপস্থিতি শক্তিশালী কৰিবলৈ ১৯৮৪ চনৰ ১৯ জুলাইত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। || ত্ৰিবান্দ্ৰম |- | [[ভাৰতীয় নৌসেনা]] [[File:Indian Navy Insignia (2022).svg|30px]] || ভাৰতীয় নৌসেনাই ত্ৰিবান্দ্ৰমত এটা কৌশলগত কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিবলৈ লৈছে। উপকূলীয় নিৰাপত্তা বৃদ্ধিৰ বাবে ইয়াত এটা নৌ-যুদ্ধস্ত্ৰ ভাণ্ডাৰ (Naval Armament Depot) আৰু নৌ-যোগাযোগ কেন্দ্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’ব। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/navy-to-set-up-strategic-centre-in-state-capital/articleshow/63586827.cms | title=Navy to set up strategic centre in Thiruvananthapuram | work=The Times of India | date=3 April 2018 }}</ref> |- | [[সীমা সুৰক্ষা বল]] (BSF) [[File:BSF Insignia.svg|30px]] || বি.এছ.এফ. ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ ছেক্টৰ হেডকুৱাৰ্টাৰ (SHQ) মুত্তথৰাত অৱস্থিত। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰত থকা এই কেন্দ্ৰটোৱে এই অঞ্চলৰ বি.ছ.এফ.ৰ কাৰ্যাৱলী তদাৰক কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://www.bsf.gov.in/contact-us.html | title=Contact Us | 3=Border Security Force | access-date=30 March 2025 | archive-date=5 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240505215741/https://www.bsf.gov.in/contact-us.html | url-status=dead | archivedate=5 May 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240505215741/https://www.bsf.gov.in/contact-us.html | deadurl=yes }}</ref> |- | [[কেন্দ্ৰীয় ৰিজাৰ্ভ আৰক্ষী বল]] (CRPF) [[File:CRPF Logo.svg|30px]] || চি.আৰ.পি.এফ.ৰ কেৰেলা ছেক্টৰ হেডকুৱাৰ্টাৰ আৰু ১৬৪সংখ্যক বেটেলিয়ান ত্ৰিবান্দ্ৰমত নিয়োজিত হৈ আছে। এই গোটটো চহৰখনৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ বাবে দায়বদ্ধ। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/vinod-karthik-is-dig-crpf-pallipuram/article65644844.ece | title=Vinod Karthik is DIG, CRPF, Pallipuram | work=The Hindu | date=15 July 2022 }}</ref> |- | [[ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনী]] [[File:Indian Coast Guard Logo.svg|25px]] || ত্ৰিবান্দ্ৰমত থকা ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ কেন্দ্ৰটো উপকূলীয় সুৰক্ষা, তদাৰকী আৰু সামুদ্ৰিক কাৰ্যসূচীৰ বাবে দায়বদ্ধ। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/coast-guards-berth-at-vizhinjam-by-march-end/articleshow/117959382.cms | title=Coast Guard's berth at Vizhinjam by March-end | work=The Times of India | date=6 February 2025 }}</ref> |- | [[কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বল]] (CISF) [[File:CISF LOGO.svg|25px]] || ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ চি.আই.এছ.এফ. গোটে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ, বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ (VSSC), আৰু লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ (LPSC) অন্তৰ্ভুক্ত। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://www.cisf.gov.in/cisfeng/contact_us/ | title=Contact_us | CISF|website=Cisf.gov.in }}</ref> |- | [[সশস্ত্ৰ সীমা বল]] [[File:Sashastra Seema Bal.svg|30px]] || গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বল 'সশস্ত্ৰ সীমা বল' (SSB) ৰ এটা বেটেলিয়ান মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত স্থাপন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। দক্ষিণ ভাৰতত সুৰক্ষা আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰিবলৈ এক বৃহৎ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ অংশ হিচাপে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-set-to-witness-major-defence-expansion/articleshow/125751334.cms | title=Thiruvananthapuram set to witness major defence expansion | newspaper=The Times of India }}</ref> |- | কেৰেলা ৰাজ্যিক ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বল (KSISF) || কে.এছ.আই.এছ.এফ. হৈছে এক ৰাজ্যিক সংস্থা। ই গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔদ্যোগিক আৰু আন্তঃগাঁথনি প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নিৰাপত্তাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{Cite web | title=State Industrial Security Force | url=https://sisf.keralapolice.gov.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170606101758/http://www.sisf.keralapolice.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=2017-06-06 | archivedate=2017-06-06 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606101758/http://www.sisf.keralapolice.gov.in/ | deadurl=yes }}</ref> |- | [[কেৰেলা আৰক্ষী]] [[File:Flag of Kerala Police.svg|30px]] || তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী কমিছনাৰেট ইয়াৰ মূল কাৰ্যালয়, যিয়ে সমগ্ৰ চহৰখনৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী ব্যৱস্থা পৰিচালনা কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম<ref>{{cite web | url=https://keralapolice.gov.in/page/state-police-head-quarter | title=Official Website of Kerala Police - State Police Head Quarter|website=Keralapolice.gov.in }}</ref> |} == তথ‍্য উৎস == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite book |title=The Indian encyclopaedia: biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific. Archery-Banog, Volume 2 |year=2002 |publisher=Genesis Publishing Pvt Ltd. |page=7063 |url=https://books.google.com/books?id=0Ukyp-gbtHcC&pg=PA7063 |isbn=9788177552577}} * {{cite book |title=Heritage of Kerala, Thiruvananthapuram |publisher=Information & Public Relations Department, Government of Kerala, 2008 |url=https://books.google.com/books?id=r1Gudm1iW78C&q=thiruvananthapuram |access-date=28 March 2018 |year=2008}} == বহিঃসংযোগ == {{Sister project links|Thiruvananthapuram|voy=Thiruvananthapuram}} * [http://www.trivandrum.gov.in/ চৰকাৰী জিলা ৱেবছাইট] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20190815102009/http://www.trivandrum.gov.in/ |date=15 August 2019 }} * [https://web.archive.org/web/20051109191835/http://www.tvm.kerala.gov.in/home.htm তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ সন্দৰ্ভত কেৰেলা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] hqduycoxto30m2exp2so65sag1avipz 0 138396 647269 623575 2026-10-24T16:26:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647269 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয় | native_name = | native_name_lang = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = Forest Museum Kulathuppuzha 2025.jpg | image_upright = | alt = | caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|8|54|21.63|N|77|3|25.95|E|type:landmark|display=inline,title}} | former_name = | established = {{start date and age|2023|08|18}} | dissolved = | location = কুলাথুপুড়া, কোল্লাম জিলা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | type = অৰণ্য সংগ্ৰহালয় | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = | visitors = | founder = | executive_director = | leader_type = | leader = | director = | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = কেৰালা বন বিভাগ | public_transit = | parking = | network = | website = }} '''কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়''' {{en|Kulathupuzha Forest Museum}} হ’ল [[ভাৰত]]ৰ এক বিশেষ সংগ্ৰহালয়। এই সংগ্ৰহালয়টো [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোল্লাম জিলাৰ কুলাথুপুড়াত অৱস্থিত। এইখন কেৰালাৰ প্ৰথম তথা সৰ্ববৃহৎ অৰণ্য সংগ্ৰহালয়। == অৱলোকন == কুলাথুপুড়া বন বিভাগৰ ৰেঞ্জ কাৰ্যালয়ৰ অধীনত থকা ৩.৩ একৰ ভূমিত এই কুলাথুপুড়া অৰণ্য সংগ্ৰহালয়টো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Kulathupuzha Forest Museum {{!}} Forest Department |url=https://keralatourism.org |access-date=2025-07-23 |website=www.keralatourism.org |publisher=Department of Tourism, Government of Kerala |language=en}}</ref> সংগ্ৰহালয়ৰ ওচৰতে কুলাথুপুড়া নদীৰ (কাল্লাডা নদীৰ এখন উপনদী) পাৰত এখন সৰু অৰণ্য আছে।<ref name="Madhyamam" /> দৰ্শনাৰ্থীসকলে অৰণ্যৰ মাজেৰে খোজ কাঢ়ি যাওঁতে যি ধৰণৰ প্ৰাকৃতিক পোহৰ আৰু শব্দৰ অনুভৱ কৰে, সেই একেই পৰিৱেশ কৃত্ৰিমভাৱে এই সংগ্ৰহালয়টোত ফুটাই তোলা হৈছে।<ref name="news18">{{Cite web |date=2024-12-03 |title=കുളത്തുപ്പുഴ ഫോറസ്റ്റ് മ്യൂസിയം: കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ വന മ്യൂസിയം |url=https://news18.com |access-date=2025-07-23 |website=://news18.com |language=ml }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কোল্লাম জিলাৰ কুলাথুপুড়াত অৱস্থিত এই সংগ্ৰহালয়ত দৰ্শনাৰ্থীসকলে অৰণ্যৰ বিভিন্ন আৰ্হি, বিভিন্ন জীৱ-জন্তুৰ ভাস্কৰ্য, বনজ সম্পদ আৰু কাঠৰ প্ৰজাতিৰ নমুনা তথা কেৰালাৰ জনজাতীয় ঐতিহ্যৰ বিভিন্ন উপাদান প্ৰত্যক্ষ কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2023-08-16 |title=Kulathupuzha Forest Museum inauguration on Aug. 18 |url=https://thehindu.com |access-date=2025-07-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="news18" /> ইয়াৰ আন এক অন্যতম আকৰ্ষণ হৈছে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰু ভাৰ্চুৱেল ৰিয়েলিটি (VR) ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এক ‘ভাৰ্চুৱেল চিৰিয়াখানা’।<ref name="news18" /> পাঁচটা প্ৰদৰ্শনী কক্ষ থকা এই সংগ্ৰহালয় চৌহদত ল’ৰা-ছোৱালীৰ খেলপথাৰ, ফুড ক’ৰ্ট, ইক’ শ্বপ আৰু অতিথিশালাৰ দৰে সুবিধাসমূহো উপলব্ধ আছে।<ref name="news18" /><ref name="Madhyamam">{{Cite web |last=Kulathupuzha |first=Mansoor |date=2024-02-19 |title=സഞ്ചാരികൾക്ക് പ്രിയങ്കരമായി കുളത്തൂപ്പുഴ വനം മ്യൂസിയം {{!}} Kulathupuzha Forest Museum is popular among tourists |url=https://madhyamam.com |access-date=2025-07-23 |website=://madhyamam.com |publisher=[[Madhyamam]] |language=ml}}</ref> এইখন কেৰালাৰ প্ৰথমখন অৰণ্য সংগ্ৰহালয়।<ref name="gov">{{cite web |title=Kerala's First Forest Museum at Kulathupuzha, Kollam |url=https://kerala.gov.in |website=kerala.gov.in |publisher=[[Government of Kerala]] |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200503164020/https://kerala.gov.in/ |archivedate=2020-05-03 |access-date=2026-08-05 |deadurl=yes}}</ref> ই একে সময়তে কেৰালাৰ আটাইতকয়ে ডাঙৰ অৰণ্য সংগ্ৰহালয়ো বটে।<ref name="Manorama">{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=സ്വന്തം |date=2023-08-19 |title=സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വനംമ്യൂസിയം തുറന്നു |url=https://manoramanews.com |access-date=2025-07-23 |website=Manoramanews |language=en-US}}</ref> কেৰালা বন বিভাগৰ অধীনত থকা এই সংগ্ৰহালয়টো তিৰুৱনন্তপুৰম বন উন্নয়ন এজেন্সীয়ে পৰিচালনা কৰে।<ref name="Manoramaonline">{{cite news |title=നാച്വറല്‍ ഹിസ്റ്ററി ഫോറസ്റ്റ് മ്യൂസിയം ഇന്നു തുറക്കും |url=https://manoramanews.com |work=Manoramaonline |agency=[[Malayala Manorama]] |language=ml}}</ref> == ইতিহাস == ২০১৭ চনত চৰকাৰৰদ্বাৰা অনুমোদিত এই অৰণ্য সংগ্ৰহালয় প্ৰকল্পৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ কাম পৰিৱেশ-পৰ্যটন (Eco-tourism) আঁচনিৰ অধীনত ৯.৮৫ কোটি টকাৰ আবণ্টনেৰে ২০২১ চনত সম্পূৰ্ণ হয়।<ref name="Manoramaonline"/> মুঠ ব্যয়ৰ ভিতৰত ৫.৪৮ কোটি টকা ভৱন নিৰ্মাণত আৰু ৪.৩৭ কোটি টকা প্ৰদৰ্শনী সামগ্ৰী তথা ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন পোহৰ আৰু শব্দ ব্যৱস্থাত ব্যয় কৰা হৈছিল।<ref name="Manoramaonline"/> তাৰ পিছত কেৰালাৰ তদানীন্তন বনমন্ত্ৰী এ কে শচীন্দ্ৰ্নে ২০২৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত সংগ্ৰহালয়টো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰি সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰে।<ref name="Hindu">{{Cite news |last= |first= |date=2023-08-18 |title=Forest museum at Kulathupuzha inaugurated |url=https://thehindu.com |access-date=2025-07-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == উদ্দেশ্য == এই প্ৰাকৃতিক ইতিহাস সংগ্ৰহালয়টোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মানুহক প্ৰকৃতি, জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে শিক্ষিত কৰা আৰু গৱেষণাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা।<ref name="news18" /> == অৱস্থিতি == কোল্লাম জিলাৰ কুলাথুপুড়া চহৰৰপৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ দূৰত তিৰুৱনন্তপুৰম-চেনকোট্টা আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথৰ কাষত এই সংগ্ৰহালয়টো অৱস্থিত। পথ পৰিবহণৰ জৰিয়তে ই ওচৰৰ চহৰসমূহৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে সংযোজিত।<ref name="hitvm">{{cite web |title=Kulathupuzha Forest Museum Thiruvananthapuram - Hi TVM Tourist Places |url=https://hitvm.in |website=hitvm.in}}</ref><ref name="Times">{{Cite web |title=സഞ്ചാരികൾക്കായി കുളത്തൂപ്പുഴ മ്യൂസിയം തുറന്നു; കാടിനെ കുറിച്ചറിയേണ്ടവർക്ക് സ്വാഗതം |url=https://samayam.com |access-date=2025-07-23 |website=Samayam Malayalam |publisher=[[The Times of India]] |language=ml}}</ref> আটাইতকয়ে ওচৰৰ প্ৰধান ৰেল ষ্টেচনটো হৈছে ২৭ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত পুণালুৰ ৰেল ষ্টেচন। আনহাতে নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰটো হ’ল প্ৰায় ৭৫ কিঃমিঃ দূৰত অৱস্থিত তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।<ref name="hitvm"/> == প্ৰৱেশ == সোমবাৰৰ বাহিৰে প্ৰতিদিনে-ৰাতিপুৱা ১০ বজাৰপৰা সন্ধিয়া 6 বজালৈকে এই সংগ্ৰহালয়টো খোলা থাকে। ইয়াত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰাপ্তবয়স্কসকলৰ বাবে ৩০ টকা আৰু ১২ বছৰৰ তলৰ শিশু তথা পৰিচয়-পত্ৰ থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ১০ টকা প্ৰৱেশ মাচুল ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref name="hitvm"/> == ভৱিষ্যতৰ উন্নয়নমূলক লক্ষ্য == সংগ্ৰহালয় প্ৰকল্পৰ প্ৰথম পৰ্যায়টো সফল হোৱাৰ পিছত বন বিভাগে এতিয়া ইয়াৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ উন্নয়নমূলক কাম-কাজৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছে। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত সংগ্ৰহালয়ৰ কাষেৰে বৈ যোৱা কুলাথুপুড়া নদীৰ পাৰত স্নানাগাৰ বা গা-ধোৱা ঘাট, বহাৰ ব্যৱস্থা আৰু সুন্দৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref name="Madhyamam" /> ==তথ্য সূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ সংগ্ৰহালয়]] gzp3u11bdshueofeqhzqo2l5ymqetgg 0 138528 647472 626535 2026-10-25T01:44:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647472 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian temple festival}} {{Infobox holiday |image = Thirumandhamkunnu Pooram.jpg |holiday_name =তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম |caption=তিৰুমান্ধমকুন্নু পূৰাম |official_name = তিৰুমান্ধমকুন্নু |observedby = মালয়ালী হিন্দুসকলে |date = মালয়ালম পঞ্জিকাৰ মীনম মাহৰ মৃগশীৰা নক্ষত্ৰ(২৫ মাৰ্চ, ২০২৬ - ৪ এপ্ৰিল, ২০২৬)<ref>{{Cite news |url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/thirumandhamkunnu-temple-pooram-2024-from-march-17-details-inside-009339.html |title=Thirumandhamkunnu Temple Pooram 2024 From March 17 |date= 2023-12-11}}</ref> |observances = ''অট্টামথুল্লাল''<br/>''ইলাঞ্জিতৰা মেলাম''<br/>'' আতচবাজী'' |type = হিন্দু |longtype = হিন্দুসকলৰ মন্দিৰৰ উৎসৱ/মালাপ্পুৰম চহৰত ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন |significance = হিন্দূৰ মন্দিৰ উৎসৱ |date2015 ='''২৬ মাৰ্চ''' |date2016 ='''১৬ মাৰ্চ''' |date2017 ='''২ এপ্ৰিল'''<ref>{{cite web |url=http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |title=Festival Calendar |access-date=6 October 2016 |archive-date=7 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007040716/http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |url-status=dead |archivedate=7 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161007040716/http://www.edwardtoursindia.com/Festivel.aspx |deadurl=yes }}</ref> }} '''তিৰুমান্ধামকুন্নু পূৰম ({{lang-en|Thirumandhamkunnu Pooram}}) ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ মধ্য মালাবাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰ উৎসৱ। [[কেৰালা]]ৰ তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভগৱতী মন্দিৰৰ অন্যতম বুলি কোৱা হয়। আন দুটা হৈছে কোডুংগাল্লুৰ আৰু পানায়ানাৰকাভু। মন্দিৰত দৈনিক অনুষ্ঠিত পূজাত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ সমাগম হয়। বিখ্যাত মাঙ্গল্য পূজাতো হাজাৰ হাজাৰ যুৱতীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু সুন্দৰ বৈবাহিক জীৱনৰ কামনা কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |title=Thirumandhamkunnu Pooram |access-date=24 January 2017 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409213357/http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |url-status=dead |archivedate=9 April 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409213357/http://www.keralareligious.com/thirumandhamkunnu-pooram |deadurl=yes }}</ref> ২০২৬ চনৰ পূৰম উৎসৱ ২৫ মাৰ্চৰপৰা আৰম্ভ হৈ ৪ এপ্ৰিলত সমাপ্ত হয় আৰু ইয়াত বৃহৎসংখ্যক লোকৰ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://malayalam.nativeplanet.com/travel-guide/thirumandhamkunnu-temple-pooram-2024-from-march-17-details-inside-009339.html |title=Thirumandhamkunnu Temple Pooram 2024 From March 17 |date= 2023-12-11}}</ref> এই উৎসৱ মীনম মাহত (মাৰ্চ–এপ্ৰিল) মকয়িৰম নক্ষত্ৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ ১১ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয়। <ref>{{Cite web |url=https://kerala.gov.in/malappuram |title="Malappuram - Kerala Government" |access-date=24 January 2017 |archive-date=14 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814233953/https://kerala.gov.in/malappuram |url-status=dead |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814233953/https://kerala.gov.in/malappuram |deadurl=yes }}</ref> কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়ত সংৰক্ষিত তালপাতৰ নথি-পত্ৰত পোৱা তথ্য অনুসৰি, এই পূৰম উৎসৱৰ ইতিহাস ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ দশকসমূহলৈকে পিছুৱাই যায়। <ref>{{Cite web |url=http://thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_%20pooram.php |title=FESTIVALS |access-date=2026-08-08 |archivedate=2026-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260316150344/https://www.thirumandhamkunnutemple.com/thirumandhamkunnu_festival_%20pooram.php |deadurl=yes }}</ref> ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা মানুহে পূজা-অৰ্চনা আৰু আশীৰ্বাদ লাভৰ উদ্দেশ্যে অংগাডিপুৰমলৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://article.wn.com/view/2010/03/24/Thirumandhamkunnu_Pooram_begins/ |title=Thirumandhamkunnu Pooram begins |date= 2010-03-24}}</ref> ভগৱতীৰ মূৰ্তিটো শ্ৰদ্ধাৰে সজ্জিত হাতীৰ পিঠিত উঠাই গৰ্ভগৃহৰপৰা উলিয়াই অনা হয় আৰু ‘আৰাট্টু’ নামৰ পৱিত্ৰ স্নানৰ বাবে লৈ যোৱা হয়। এই শোভাযাত্ৰাত হাতী, নাগস্বৰম আৰু চেণ্ডামেলমৰ বাদ্যসংগীত থাকে। ‘আৰাট্টু’ ১০ দিন ধৰি চলি থাকে। দেৱীৰ এক মুহূৰ্ত চাবলৈ হাজাৰ হাজাৰ লোক পথৰ দুয়োকাষে শাৰী পাতি থিয় হয়। এই শোভাযাত্ৰাৰ জৰিয়তে ‘পূৰাপ্পুৰাপ্পাডু’ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Thirumandhamkunnu-Pooram-begins/article16006300.ece |title=Thirumandhamkunnu Pooram begins |date=24 March 2010|newspaper=The Hindu|access-date=13 July 2019}}</ref> এই উৎসৱৰ প্ৰধান অনুষ্ঠান হৈছে আৰাট্টু। দহ দিন ধৰি প্ৰতিদিনে পুৱা এবাৰ আৰু সন্ধিয়া এবাৰকৈ মুঠ ২০ বাৰ আৰাট্টু অনুষ্ঠিত হয় আৰু একাদশ দিনৰ সন্ধিয়া অন্তিম আৰাট্টু অনুষ্ঠিত হয়। দশম দিনৰ (৩ এপ্ৰিল) সন্ধিয়া পল্লিভেট্টা অনুষ্ঠিত হয়। পূৰমৰদিনা মাজনিশা পূৰম প্ৰাংগনত এক পৰম্পৰাগত সাক্ষাৎ অনুষ্ঠিত হয়। তাত প্ৰাক্তন ভাল্লুভানাডু ৰাজ্যৰ ৰজা ভাল্লুভাক্কোনাথিৰি আৰু পালকীত উঠি পূৰম প্ৰাংগনলৈ অহা পানা সম্প্ৰদায়ৰ মুৰব্বী মালায়ানকুট্টিৰ মাজত আনুষ্ঠানিক সাক্ষাৎ হয়। এই অনুষ্ঠানক ‘পানান্তে বাৰাভু’ বুলি কোৱা হয়। অতীতত জনজাতীয় মুৰব্বীগৰাকীয়ে ৰজাক আগবঢ়োৱা সহায় আৰু ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। দ্বাদশ দিনা পুৱাৰপৰা সন্ধিয়ালৈ চাভিট্টুকালি নামৰ লোকনৃত্য বা লোকশিল্প পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱৰ বিভিন্ন দিনত ওট্টমথুল্লাল, পাধকম, চাকিয়াৰ কুথু, নাঙ্গিয়াৰ কুথু, থায়াম্বাকা, মেলম আদি পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। উৎসৱৰ দিনকেইটাত মন্দিৰ চৌহদত পূথান নামৰ লোকশিল্পো পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite magazine |date=2016-04-12 |title=Pooram at Thirumandhamkunnu Bhagavathy Kshethram |url=http://welcomekerala.in/events/12-22-apr-2016-pooram-thirumandhamkunnu-bhagavathy-kshethram-angadippuram-malappuram-dt |magazine=Welcome Kerala |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202035502/http://welcomekerala.in/events/12-22-apr-2016-pooram-thirumandhamkunnu-bhagavathy-kshethram-angadippuram-malappuram-dt |archivedate=2017-02-02 |access-date=2026-08-08 |deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.malappuram.net/html/touristattractions1.htm Malappuram] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ উৎসৱ]] 2104kulijjymx98njf357o446wtcx1t 0 138712 647248 636916 2026-10-24T15:08:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647248 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = কাছাৰগোড় | settlement_type = চহৰ | other_name = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Bakel Fort Beach Kasaragod4.jpg | photo2a = Kottappuram-nileshwaram-house-boat.jpg | photo2b = The oldest photo of Masjid.JPG | photo2c = Chandragiri River.jpg | photo3a = Bekal Fort Kasargod.jpg | photo3b = Arikady fort.jpg | photo3c = Chandrigiri Fort -Kasaragod -Kerala -file 1001.jpg | photo4a = Ranipuram hill.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 210 | foot_montage = '''শীৰ্ষৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:'''<br />বেকাল সমুদ্ৰতীৰ, [[চন্দ্ৰগিৰি নদী]], চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ, ৰাণিপুৰম, [[বেকাল দুৰ্গ]], [[নীলেশ্বৰম]]ৰ কাভয়ী জলমগ্ন স্থান, [[মালিকদিনাৰ মছজিদ]], আৰু [[আৰিকাডি দুৰ্গ]] }} | nicknames = ''সাতটা ভাষাৰ ভূমি, ঈশ্বৰৰ ভূমি''<ref name="seven">{{Cite web|url=https://kerala.gov.in|title=Cazrod - the land of seven languages|access-date=12 September 2020|website=invest kerala|publisher=Government of Kerala|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200503164020/https://kerala.gov.in/|archivedate=3 May 2020|deadurl=yes}}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | map_alt = | map_caption = কেৰালাত কাছাৰগোড় | pushpin_map = | pushpin_label_position = r | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|12.5|N|75.0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_type2 = [[জিলা]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | subdivision_name2 = [[কাছাৰগোড জিলা|কাছাৰগোড]] | established_title = পৌৰসভা প্ৰতিষ্ঠা | established_date = ১৯৬৬ | founder = | named_for = | government_type = [[পৌৰসভা]] | governing_body = কাছাৰগোড পৌৰসভা | leader_title = অধ্যক্ষ | leader_name = ছাহীনাই চেলিম ([[ইউপিয়েলএম]]) | leader_title1 = উপাধ্যক্ষ | leader_name1 = কে এম হেনিফা | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = [[সংসদ সদস্য, লোকসভা|এমপি]] | leader_name3 = ৰাজমোহন উন্নীতান | leader_title4 = [[বিধায়ক|বিধায়ক]] | leader_name4 = এন এ নেল্লিক্কুন্নু | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ১৬.৭ | area_metro_km2 = ৯৩.৩ | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = ১৯ | population_total = ৫৪,১৭২ | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_metro = ১৯২,৮৫৬ | population_rank = | population_demonym = | blank_name = চৰকাৰী ভাষা | blank_info = {{bulletlist|[[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]<ref>{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |url=http://lawsofindia.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911111246/http://lawsofindia.org |url-status=usurped |archive-date=11 September 2014 |website=PRS Legislative Research |access-date=19 July 2018}}</ref>|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in|website=nclm.nic.in|publisher=[[সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়]]|access-date=29 March 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in|archive-date=25 May 2017}}</ref>}} | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আইএছটি]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = পিন কোড | postal_code = ৬৭১১২১ | area_code = +৯১ ৪৯৯৪ | area_code_type = টেলিফোন | registration_plate = কেএল-১৪ | website = {{URL|http://kasargod.nic.in|kasargod.nic.in}} | footnotes = | unemployment_rate = | official_name = কাছাৰগোড় }} '''কাছাৰগোড়''' {{en|Kasaragod}}ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ [[কাছাৰগোড জিলা|কাছাৰগোড জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এখন পৌৰ চহৰ তথা প্ৰশাসনিক সদৰ।<ref>{{Cite web |url=https://keralatourism.org |title=Overview {{!}} About Kasaragod {{!}} Investment Opportunities {{!}} Business Opportunities {{!}} Travel and Tourism {{!}} BRDC {{!}} Kerala |website=Invest in Kasaragod |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://incredibleindia.gov.in |title=Kasargod |website=Incredible India |language=en |access-date=2026-08-07 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৬৬ চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই চহৰখন জিলাখনৰ প্ৰথমখন পৌৰ চহৰ আছিল।<ref>{{Cite web |title=കാസർകോട് |url=https://manoramaonline.com |access-date=2025-02-25 |website=കാസർകോട് |language=ml}}</ref> ই কেৰালাৰ আটাইতকৈ উত্তৰ প্ৰান্তৰ জিলা আৰু ইয়াক ''সপ্ত ভাষা সংগম ভূমি'' বুলিও জনা যায়।<ref name="seven"/> [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ চহকী জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত অস্থিত এই ঠাইখন চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ, আৰু [[বেকাল দুৰ্গ]],<ref>{{cite web|url=http://keralaczma.gov.in/|title=Draft Map|publisher=keralaczma.gov.in|date=2012|access-date=22 January 2021|archive-date=28 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128164432/http://keralaczma.gov.in|url-status=dead|archivedate=26 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126182249/http://keralaczma.gov.in/|deadurl=yes}}</ref> [[চন্দ্ৰগিৰি নদী]], বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ কোলাথিৰী ৰজাসকল, ৰাণিপুৰম পাহাৰ আৰু কোট্টানচেৰী পাহাৰৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে বিখ্যাত। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত [[মাদিয়ান কুলম মন্দিৰ]], মধুৰ মন্দিৰ, অনন্তপুৰ হ্ৰদ মন্দিৰ আৰু মালিকদিনাৰ মছজিদৰ দৰে ঐতিহাসিক তথা ধৰ্মীয় স্থান আছে। ঐতিহাসিক এঝিমালা পাহাৰ [[নীলেশ্বৰম]]ৰ কাভয়ী জলমগ্ন স্থানৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত। কাছাৰগোড় [[কান্নুৰ]] চহৰ নিগমৰ ৯০ কিলোমিটাৰ উত্তৰত আৰু [[মেংগালুৰু]]ৰ ৫০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণত অৱস্থিত। [[কাছাৰগোড জিলা|কাছাৰগোড জিলা]]ত কেৰালাৰ ভিতৰত সৰ্বাধিকসংখ্যক নদী (১২খন) আছে।<ref name="chaturmoovendanadi" /> এই চহৰখন সেই মোহনাটোত অৱস্থিত য’ত জিলাখনৰ দীৰ্ঘতম নদী [[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] [[আৰৱ সাগৰ]]ত পৰেহি। কাছাৰগোডত [[আৰিকাডি দুৰ্গ]], [[বেকাল দুৰ্গ]], [[চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ, কেৰালা|চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ]] আৰু [[হোসদুৰ্গ দুৰ্গ]]কে ধৰি কেইবাটাও দুৰ্গ আছে। বেকাল দুৰ্গ কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু আটাইতকৈ সুৰক্ষিত দুৰ্গ।<ref>{{Cite web |title=Bekal Fort - largest and best preserved forts in Kerala {{!}} Kerala Tourism |url=https://keralatourism.org |access-date=2025-02-25 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> [[তালকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] থকা [[তালকাবেৰী]], য’ত ৮০৫ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ [[কাবেৰী নদী]]ৰ উৎপত্তি হৈছে, কেৰালা-[[কৰ্ণাটক]] সীমান্তৰ ৰাণিপুৰমৰ কাষতে অৱস্থিত। ৰবাৰ্ট কেল্ডৱেলৰ মতে ১৯ শতিকাত মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰচলন উত্তৰে মেংগালুৰুৰ কাষৰীয়া চন্দ্ৰগিৰী (নদী আৰু দুৰ্গ)ৰপৰা দক্ষিণে ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ [[নেয়াৰ নদী]]লৈ আৰু পশ্চিমে [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰপৰা পূৰ্বে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]লৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>{{Cite book |last=Caldwell |first=Robert |url=https://google.com |title=A Comparative Grammar of the Dravidian Or South-Indian Family of Languages |publisher=Asian Educational Services |year=1998 |isbn=978-81-206-0117-8 |pages=6, 16, 17–19, 20, 21–25, 31 |language=en |quote=Malayalam is spoken along the Malabar coast, on the western side of the Ghauts, or Malaya range of mountains, from the vicinity of Chandragiri (river and fort) near Mangalore, where it supersedes Canarese and Tuļu, to Trivandrum, where it begins to be superseded by Tamil. The people by whom this language is spoken in the native states of Travancore and Cochin, and in the East India Company's districts of Malabar and Canara, may be estimated at two and a half millions. (Pages 6, 16, 20, 31)}}</ref>{{refn|group=note|“মলাবাৰ উপকূলৰ কাষে কাষে মালয়ালম ভাষা কোৱা হয়। ই পৰ্বতমালাৰ পশ্চিম দিশত অৱস্থিত। মেংগালুৰুৰ ৰ ওচৰৰ চন্দ্ৰগিৰিৰ (নদী আৰু দুৰ্গ) পৰা ত্ৰিবান্দ্ৰমলৈকে এই ভাষা প্ৰচলিত। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলত ই কানাড়া আৰু তুলু ভাষাৰ স্থান লয়। ত্ৰিবান্দ্ৰম অঞ্চলত তামিল ভাষাই ইয়াৰ স্থান ল'বলৈ আৰম্ভ কৰে। ট্ৰাভাংকোৰ আৰু কোচিনৰ থলুৱা ৰাজ্যসমূহত এই ভাষা কোৱা হয়। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ মলাবাৰ আৰু কানাড়া জিলাতো ইয়াৰ প্ৰচলন আছে। এই ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় পঁচিছ লাখ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।” (পৃষ্ঠা ৭) "কোট্টায়াৰ: এইখন ‘আই’ বা ‘পাৰালিয়া’ দেশৰ এখন ঠাইৰ নাম (যিখন দক্ষিণ ট্ৰাভাংকোৰৰ সৈতে একে)। টলেমিয়ে ইয়াক ‘কোট্টিয়াৰা মেট্ৰ’পলিছ’ বুলি কৈছিল। প্লিনিয়ে ইয়াক ‘কোট্টোৰা’ বুলি উল্লেখ কৰিছিল। এই চহৰখন প্ৰকৃততে ‘কোট্টায়াৰ’ হয়। ইউৰোপীয়সকলে ইয়াক সাধাৰণতে ‘কোটৌৰ’ বুলি লিখে। এইখন দক্ষিণ ট্ৰাভাংকোৰৰ প্ৰধান চহৰ। গ্ৰীকসকলৰ সময়ৰ দৰেই এতিয়াও এই চহৰখন বাণিজ্যৰ বাবে বিখ্যাত। এই ঠাইৰ নামটো তামিল শব্দ ‘কোদ-উ’ আৰু ‘আৰু’ৰপৰা আহিছে। ‘কোদ-উ’ মানে দুৰ্গ বা বেৰা আৰু ‘আৰু’ মানে নদী। তামিল আৰু মালয়ালম ভাষাৰ এটা নিয়ম আছে। যেতিয়া ‘কোদ’ শব্দটো যৌগিক শব্দৰ প্ৰথম অংশ হয়, তেতিয়া বিশেষণৰ ৰূপ দিবলৈ শেষৰ আখৰটো দুগুণ কৰিব লাগে। আন এটা নিয়ম অনুসৰি দুগুণ হ’লে ঘোষ ধ্বনি অঘোষ ধ্বনিলৈ সলনি হয়। গতিকে নিয়ম অনুসৰি ‘কোদ-আৰা’ শব্দটো ‘কোট্ট-আৰা’ হয়। গ্ৰীকসকলৰ সময়তো বৰ্তমানৰ দৰেই একে ধ্বনিগত নিয়ম প্ৰচলিত আছিল। গ্ৰীক লেখকসকলে চহৰখনৰ নামৰ শেষৰ অংশটো ‘আৰু’ৰ সলনি ‘আৰা’ বুলি লিখিছিল। তামিল ভাষাত ‘আৰু’ আৰু মালয়ালম ভাষাত ‘আৰা’ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোটৌৰ অঞ্চলত মালয়ালম ভাষাৰ উপভাষাগত বৈশিষ্ট্যই তামিল ভাষাৰ স্থান ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে। গ্ৰীকসকলৰ সময়তেও এই একেই অৱস্থা আছিল।” (পৃষ্ঠা ৬২-৬৩)<ref>{{Cite book |last=Caldwell |first=Robert |url=https://archive.org/details/dli.CiXIV42 |title=A Comparative Grammar of the Dravidian Or South-Indian Family of Languages |publisher=Harrison and sons |year=1856 |pages=7, 62–63 |language=en}}</ref>}} ==নামকৰণ== এই নামটো কানাড়া শব্দ ‘কাছাৰ’ অৰ্থাৎ "কুচিলা গছ" (Strychnos nux-vomica) আৰু ‘গোড়’ অৰ্থাৎ "প্ৰাচীৰ" বা "বেৰা"ৰপৰা অহা বুলি কোৱা হয়। মালয়ালম ভাষাত কাছাৰগোড়ক ‘কাঞ্জিৰাক্কোড়ু’ (অৰ্থাৎ কুচিলা গছৰ ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা ‘কাছাৰকা’ গছক (কানাড়া নাম) মালয়ালম ভাষাত ‘কাঞ্জিৰম’ বুলি কোৱা হয়।<ref name="Kanhirakode">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar |year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |publisher=University of Madras |page=97 | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |access-date=10 July 2021}}</ref><ref name="kasargod.nic.in">{{cite web |title=About District {{!}} Website of Kasargod {{!}} India |url=https://kasargod.nic.in/about-district/ |access-date=9 July 2021}}</ref> ১৬ শতিকালৈকে কাছাৰগোড় কুম্বলা ৰাজবংশৰ অধীনত আছিল। এই বংশটো কান্নুৰত কেন্দ্ৰস্থিত কোলাথুনাড়ু ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া আছিল।<ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=9788126415786 |edition=2007 |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ১৬ শতিকাত কানাড়া ৰাজ্যসমূহে ইয়াৰ বন্দৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।<ref name="history">{{cite web |title=Kasaragod History |url=http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925134038/http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |archive-date=25 September 2008 |access-date=11 March 2009 |publisher=Government of Kerala |archivedate=1 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060701114712/http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite book|last=Steever|first=Sanford B.|url=https://books.google.com/books?id=n2DxBwAAQBAJ|title=The Dravidian Languages|publisher=Taylor & Francis|date=15 April 2015|isbn=9781136911644|pages=158–159}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bhat|first=N. Shyam|title=South Kanara, 1799-1860, A Study in Colonial Administration and Regional Response|publisher=Mittal Publications|year=1998|isbn=9788170995869|pages=6}}</ref><ref>{{Cite book|last=Caldwell|first=Robert|title=A Comparative Grammar of the Dravidian Or South-Indian Family of Languages|publisher=Asian Educational Services|year=1998|isbn=9788120601178|pages=31|language=English}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন যুগ=== [[File:Anantapura Lake Temple.jpg|left|thumbnail|কুম্বলাৰ অনন্তপুৰত থকা অনন্তপুৰ হ্ৰদ মন্দিৰ]] সংগম যুগৰ প্ৰাচীন তামিল সাহিত্যসমূহত উল্লেখ আছে যে এই জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলটো ‘পুঝিনাদু’ৰ অংশ আছিল। এই অঞ্চলটো কোঝিকোড়ৰ পৰা মঙলুৰুলৈকে বিস্তৃত উপকূলীয় অঞ্চলটোক লৈ গঠিত আছিল। ৰাজনৈতিকভাৱে এই অঞ্চলটো ‘এঝিমালা ৰাজ্য’ৰ অন্তৰ্গত আছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজধানী বৰ্তমানৰ কান্নুৰ জিলাৰ এঝিমালাত আছিল। এঝিমালাৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত ৰজাজন আছিল নান্নান, যাৰ ৰাজ্য গুডালুৰ আৰু কইম্বাটুৰৰ উত্তৰ অংশলৈকে বিস্তৃত আছিল। পূব দিশৰ মুষিকা বংশৰ অঞ্চলসমূহক (বৰ্তমানৰ ৱায়ানাড-গুডালুৰ অঞ্চল আৰু কোডাগুৰ কিছু অংশ) সামৰি লোৱা কৰ্কনাডৰ সৈতে পূঝিনাদৰ ৰাজধানী এঝিমালাত আছিল। মুষিকা ৰজাসকলক নান্নানৰ বংশধৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ১৪ শতিকাৰ ভিতৰত মুষিকা ৰাজ্যখন কোলাথিৰীনাড আৰু ইয়াৰ শাসকসকলক কোলাথিৰী বুলি জনা গৈছিল। কোলাথুনাডু ৰাজ্য ক্ষমতাৰ শিখৰত থকাৰ সময়ত ই উত্তৰে মঙলুৰুৰ নেত্ৰাৱতী নদীৰ পৰা<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=''Kerala Charitram'' |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=978-8126415885 |edition=2007 |page=175 |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=19 July 2020}}</ref> দক্ষিণে কোঝিকোড়ৰ কোৰাপ্পুঝা নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিমে আৰৱ সাগৰ আৰু পূব সীমান্তত কোডাগু পাহাৰ আছিল। ইয়াৰ উপৰি আৰৱ সাগৰত অৱস্থিত লাক্ষাদ্বীপৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপসমূহো ইয়াৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|publisher=Directorate of Census Operation, Kerala|location=Thiruvananthapuram|pages=9|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> ===মধ্য যুগ=== [[File:Malikdeenar Mosque in the Morning.jpg|left|thumbnail|কাছাৰগোড়ৰ থালাংগাৰাত অৱস্থিত মালিক দিনাৰ মছজিদ ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি মছজিদ।]] [[File:Maipady palace.jpg|left|thumbnail|মাইপাড়ী প্ৰসাদ]] মঙলুৰু চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৫০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত কাছাৰগোড় পুৰণি কালত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল। পুৰণি মালয়ালম ভাষাত ৰচিত সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ পুৰণি সাহিত্যিক কৃতি ‘ৰামচৰিতম’ (খ্ৰীষ্টীয় ১২শ শতিকা) কাছাৰগোড় জিলাতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কাৰণ ইয়াৰ পাণ্ডুলিপিসমূহ নিলেশ্বৰমৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল আৰু এই কবিতাত কুম্বলাৰ অনন্তপুৰ হ্ৰদ মন্দিৰৰ বিষয়ে বিতং উল্লেখ আছে।<ref name="kasaragod">{{Cite web |url=http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf |title=Aadyakla Malayala kavitha |access-date=9 June 2021 |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608091936/http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf |url-status=dead |archivedate=8 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210608091936/http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf |deadurl=yes }}</ref> আৰৱসকলে কাছাৰগোড়ক ‘হাৰ্কৱিলিয়া’ নামেৰে জানিছিল।<ref name="history"/> কাছাৰগোড় চহৰত থকা মালিক দিনাৰ মছজিদ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of [[Kerala]]: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> ‘কিসসাত শকাৰৱতী ফাৰ্মাদ’ নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে কোডুংগেলুৰ, কোল্লাম, মাদায়ী, বাৰকুৰ, মঙলুৰু, কাছাৰগোড়, কান্নুৰ, ধৰ্মাদম, পান্থালয়িনী আৰু চালিয়ামত থকা মছজিদসমূহ মালিক দিনাৰৰ দিনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইসমূহ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ।<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিক দিনাৰৰ মৃত্যু কাছাৰগোড় চহৰৰ থালাংগাৰাত হৈছিল।<ref name="ch"/> ৯ম আৰু ১৪ শতিকাৰ ভিতৰত কেৰালালৈ অহা বহু আৰৱ পৰিব্ৰাজকে কাছাৰগোড় ভ্ৰমণ কৰিছিল, কিয়নো তেতিয়া ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল। ১৫১৪ চনত কাছাৰগোড় চহৰৰ ওচৰৰ কুম্বলা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ পৰিব্ৰাজক দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই উল্লেখ কৰিছিল যে মালদ্বীপলৈ জৰতা বা ৰছীৰ বিনিময়ত চাউল ৰপ্তানি কৰা হৈছিল।<ref name="history" /> বাৰবোছাৰ মতে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম মলাবাৰ উপকূলৰ উত্তৰে চন্দ্ৰগিৰিৰ পৰা দক্ষিণে কন্যাকুমাৰীলৈকে বাস কৰা লোকসকলে এক সুকীয়া ভাষা কৈছিল, যাক তেওঁলোকে ‘মালিয়ামা’ (মালয়ালম) বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Barbosa |first=Duarte |title=The Book of Duarte Barbosa: An Account of the countries bordering on the Indian Ocean and their inhabitants (Volume 2) |publisher=Asian Educational Services |year=1989 |isbn=9788120604476 |pages=1–7 |language=en |quote=Per Barbosa, Malabar begins at the point where the kingdom of Narasyngua or Vijayanagar ends, that is at Cumbola (Cambola) on the Chandragiri river. But, as he (Barbosa) says, the Malayalam language extends as far north as the Chandragiri, and Malabar may be reckoned as extending south from this point to Cape Comorin.}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Barbosa |first1=Duarte |last2=Dames |first2=Mansel Longworth |year=1918 |title=The Book of Duarte Barbosa: An Account of the countries bordering on the Indian Ocean and their inhabitants - Volume I |url=https://indianculture.gov.in/libraries/pdf.js/web/viewer.html?file=https://indianculture.gov.in/system/files/digitalFilesICWeb/nlirepository/23567/61%2520B%2520275%2520%2528ii%2529%252021.pdf#page=301&zoom=60,0,1344 |access-date=24 April 2022 |website=indianculture.gov.in |publisher=Asian Educational Services |pages=194–198}}</ref> খ্ৰীষ্টীয় ১৬ শতিকালৈকে কাছাৰগোড় চহৰখন মালয়ালম ভাষাত ‘কাঞ্জিৰাক্কোড়ু’ (সম্ভৱতঃ ইয়াৰ অৰ্থ আছিল ‘কুচিলা গছৰ ভূমি’) নামেৰে জনাজাত আছিল।<ref name="Kanhirakode"/> বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ কৰ্ণাটকীয় বিজয়ৰ পূৰ্বে, চন্দ্ৰগিৰি নদী আৰু নেত্ৰাৱতী নদীৰ মাজত অৱস্থিত দক্ষিণ তুলুনাডু অঞ্চলত কুম্বলাৰ ‘মাইপাড়ী প্ৰসাদ’ৰ পৰা শাসন কৰা কুম্বলা ৰাজবংশও উত্তৰ মলাবাৰৰ কোলাথুনাডু ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া আছিল।<ref>{{cite book | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }}</ref> কুম্বলা ৰাজবংশৰ বংশধৰসকল মালয়ালী নায়াৰ আৰু তুলুভা ব্ৰাহ্মণৰ এক মিশ্ৰিত ৰূপ আছিল।<ref name="askh"/> তেওঁলোকে কেৰালাৰ চেৰামান পেৰুমালসকলৰ পৰা নিজৰ উৎপত্তি হোৱা বুলিও দাবী কৰিছিল।<ref name="askh"/> ফ্ৰান্সিছ বুচানন-হেমিল্টনে উল্লেখ কৰিছে যে কুম্বলা ৰাজবংশৰ ৰীতি-নীতিসমূহ তৎকালীন মালয়ালী ৰজাসকলৰ সৈতে একে আছিল।<ref name="askh"/> অভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলস্বৰূপে কোলাথুনাডু সাম্ৰাজ্য দহখন স্বতন্ত্ৰ সৰু ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰিছিল, যেনে— কদথনাডু (ভডকৰা), ৰন্দথৰা বা পয়ানাদ (ধৰ্মাদম), কোট্টায়াম ৰাজ্য (তালাছেৰী), নিলেশ্বৰম, ইৰুভাঝিনাদু (পানুৰ) আৰু কুৰুমব্ৰানাড আদি।<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> মধ্যযুগৰ আৰম্ভণিতে বৰ্তমানৰ হোসদুৰ্গ তালুক (কানহাংগাড) আৰু বেল্লাৰীকুণ্ডুৰ বহু অংশ নিলেশ্বৰম ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত আছিল। তেওঁলোক কোলাথুনাডু আৰু কালিকটৰ জামোৰিন দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage | author=The Hindu staff reporter | website=The Hindu | date=21 November 2011 | access-date=24 November 2016 }}</ref> চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উত্তৰৰ অঞ্চলসমূহ (বৰ্তমানৰ মাঞ্জেশ্বৰম আৰু কাছাৰগোড় তালুক) কুম্বলা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল।<ref name="askh"/> চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গটো কাছাৰগোড় চহৰৰ ঠিক বিপৰীতে, [[চন্দ্ৰগিৰি নদী]]ৰ মোহনাৰ দক্ষিণ পাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কাছাৰগোড় আৰু কানহাংগাডৰ সোঁমাজত অৱস্থিত বেকলৰ পাল্লিক্কৰাত থকা [[বেকাল দুৰ্গ]]টো কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ দুৰ্গ। ইয়াক ১৬৫০ চনত কেলাডীৰ শিৱাপ্পা নায়কে নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Bekal">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-portion-of-kasaragods-bekal-forts-observation-post-caves-in/article28993345.ece/ |title= A Portion of Kasaragod's Bekal Forts Observation Post Caves in |date=12 August 2019 |work=The Hindu}}</ref> {{wide image|SeaFromBakel.jpg|1200px|কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ দুৰ্গ বেকাল দুৰ্গৰ ভিতৰৰ পৰা এক পেনোৰামিক দৃশ্য}} ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== [[File:Valiyaparamba Beach sun set.jpg|thumbnail|বলিয়াপৰম্ব সমুদ্ৰতীৰত সূৰ্যাস্ত]] [[File:Buchanan Journey map.jpg|left|thumbnail|১৮০৭ চনত ফ্ৰান্সিছ বুচানন-হেমিল্টনে অংকন কৰা [[মলাবাৰ জিলা]]ৰ (মালয়ালম জিলা) এখন মেপ। পূৰ্বৰ ব্ৰিটিছ [[দক্ষিণ কানাড়া]] জিলাৰ চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ দক্ষিণৰ কাছাৰগোড় তালুকৰ এটা অংশও মালয়ালম অঞ্চলত (নীলা ৰং কৰা অংশটোৰ ঠিক ওপৰত) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।]] ৱেলিংটনৰ প্ৰথম ডিউক আৰ্থাৰ ৱেলছলীৰ পাৰিবাৰিক চিকিৎসক ফ্ৰান্সিছ বুচাননে ১৮০০ চনত কাছাৰগোড় ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="history" /> তেওঁ নিজৰ ভ্ৰমণ বৃত্তান্তত অথিৰাপৰম্বু, কাভয়ী জলমগ্ন স্থান, নীলেশ্বৰম, বেকাল, চন্দ্ৰগিৰি আৰু মাঞ্জেশ্বৰ আদি স্থানৰ তথ্য লিপিবদ্ধ কৰিছিল।<ref name="history" /> হোসদুৰ্গ আৰু বেল্লাৰীকুণ্ডু কোলাথুনাডুৰ (চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ দক্ষিণে) অংশ আছিল আৰু কাছাৰগোড় তথা মাঞ্জেশ্বৰম তুলুনাডু অঞ্চলৰ (চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উত্তৰে) অন্তৰ্গত আছিল।<ref>{{Cite book|last=Buchanan|first=Francis Hamilton|date=1807|title=A Journey from Madras Through the Countries of Mysore, Canara, and Malabar|publisher=Cadell|url=https://books.google.com/books?id=jD1NAAAAcAAJ}}</ref><ref>{{Cite web|last=M.|first=Amruth|date=2004|title=Forest-Agriculture Linkage and its Implications on Forest Management: A study of Delampady panchayat|url=http://www.cds.ac.in/krpcds/publication/downloads/69.pdf}}</ref> ১৭৬৩ চনত হায়দৰ আলীয়ে ইক্কেৰী নায়কসকলৰ ৰাজধানী বেদনুৰ (বিদনুৰ) আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ পুত্ৰ [[টিপু চুলতান|টিপু চুলতানে]] কেৰালাৰ মলাবাৰ অঞ্চলৰ বহু অংশ আক্ৰমণ কৰিছিল। ১৭৯২ চনৰ শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ সন্ধি অনুসৰি টিপুৱে কানাড়াৰ বাহিৰে সমগ্ৰ মলাবাৰ অঞ্চল [[ব্ৰিটিছ ভাৰত|ব্ৰিটিছ]]ৰ হাতত অৰ্পণ কৰে। টিপু চুলতানৰ মৃত্যুৰ পিছতহে ব্ৰিটিছে কানাড়া দখল কৰিছিল।<ref name="history" /> কোৱা হয় যে ‘কিনাপুৰ মোলম’ (শ্ৰী ধৰ্ম শাস্তা মন্দিৰ) পুৰণি কেৰালাৰ ৬৪খন ব্ৰাহ্মণ গাঁৱৰ অন্যতম ‘কৰিন্থলম’ৰ অন্তৰ্গত। প্ৰথমাৱস্থাত দক্ষিণ কানাড়া জিলাক বম্বে প্ৰেছিডেন্সীৰ অধীনত ৰখা হৈছিল।<ref name="ksd_81">{{cite book | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |page=11 | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }}</ref> পিছলৈ ১৮৬২ চনত ১৬ এপ্ৰিলত দক্ষিণ কানাড়াক মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু পূৰ্বৰ বেকাল তালুকৰ ঠাইত কাছাৰগোড় তালুক গঠন কৰা হয়।<ref name="ksd_81"/> কাছাৰগোড় কেৱল মেংগালুৰু তালুকৰ পিছতে দক্ষিণ কানাড়াৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক জনসংখ্যা থকা তালুক আছিল আৰু ই দ্বিতীয় বৃহত্তম তালুকো আছিল।<ref name="ml1951">{{cite book | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf }}</ref> ===স্বাধীনত্তোৰ যুগ=== [[File:Malkassignboard.JPG|thumbnail|কাছাৰগোড় চহৰৰ এটা পথৰ নিৰ্দেশক বোৰ্ড]] কেৰালা গঠন হোৱাৰ পূৰ্বে কাছাৰগোড় পূৰ্বৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ এটা অংশ আছিল।<ref name="gpckasaragod.ac.in"/> অৱশ্যে খ্ৰীষ্টীয় ১৯ শতিকাত কাছাৰগোড় তালুকত এই অঞ্চলটোক দক্ষিণ কানাড়াৰপৰা পৃথক কৰি মলাবাৰ জিলাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰাৰ বাবে বহু সংগ্ৰাম হৈছিল, কিয়নো দক্ষিণ কানাড়াৰ ভিতৰত এইটোৱেই আছিল একমাত্ৰ মালয়ালম ভাষাভাষী সংখ্যাগৰিষ্ঠ অঞ্চল। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ৰাজ্য পুনৰ গঠন আৰু কেৰালা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত কাছাৰগোড় কেৰালাৰ [[কান্নুৰ জিলা]]ৰ অংশ হৈ পৰে।<ref>{{cite web |url= http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm |title= Kasargod After District Formation |publisher= Kasargod District |access-date= 11 March 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090410025049/http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm |archive-date= 10 April 2009 |url-status= dead }}</ref> পিছলৈ প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ বাবে কাছাৰগোড়ক দুটা তালুকত বিভক্ত কৰা হয়— কাছাৰগোড় আৰু হোসদুৰ্গ। ১৯৮৪ চনত কাছাৰগোড়ক এখন জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="gpckasaragod.ac.in"/> কেৰালাৰ সৈতে কাছাৰগোড়ক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো এটা বিতৰ্কিত বিষয় হৈ আহিছে, কিয়নো ইয়াত তুলু আৰু কানাড়া ভাষা কোৱা বুজনসংখ্যক লোক আছে। ১৯৫১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লৰ সময়ত জিলাখনৰ মাত্ৰ ৭২.০% জনসংখ্যায়হে নিজৰ মাতৃভাষা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] বুলি বাছি লৈছিল।<ref name="census1951"/> ১৪.২% লোকে [[তুলু ভাষা|তুলু]] আৰু ৬.৩% লোকে কানাড়া ভাষা বাছি লৈছিল।<ref name="census1951"/> কিন্তু মন কৰিবলগীয়া যে ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ক্ৰমে মাত্ৰ ৮.৮% আৰু ৪.২% লোকেহে তুলু আৰু কানাড়াক নিজৰ মাতৃভাষা হিচাপে কয়। ২০১২ চনত উম্মেন চান্দীৰ দ্বিতীয় চৰকাৰে কেৰালাৰ এই আটাইতকৈ উত্তৰ প্ৰান্তৰ জিলাখনৰ অনগ্ৰসৰতা আৰু সমস্যাসমূহ অধ্যয়ন কৰিবলৈ আৰু জিলাখনৰ বাবে এক বিশেষ পেকেজ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ প্ৰাক্তন মুখ্য সচিব পি. প্ৰভাকৰণৰ নেতৃত্বত এটা আয়োগ গঠন কৰে।<ref name="thehindu-kasaragod-package"/> ২০১৩ চনত জিলাখনত আৰু দুটা তালুক ক্ৰমে— মাঞ্জেশ্বৰম আৰু বেল্লাৰীকুণ্ডু গঠন কৰা হয়।<ref name="tal"/><ref name="gpckasaragod.ac.in">{{Cite web |title=About Kasaragod – Government Polytechnic College, Kasaragod |url=http://gpckasaragod.ac.in/about-kasaragod/#:~:text=Before%20the%20formation%20of%20Kerala,district%20in%20the%20year%201984. |access-date=2025-03-12 |language=en-US}}</ref><ref name="census1951">{{cite book | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf}}</ref><ref name="tal">{{Cite news|title=12 new taluks to be formed in Kerala|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/12-new-taluks-to-be-formed-in-kerala/article4530074.ece|last=|date=21 March 2013|work=The Hindu}}</ref> ==ভূগোল== === জলবায়ু === কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি কাছাৰগোড় চহৰে এক উষ্ণমণ্ডলীয় মৌচমী জলবায়ু অনুভৱ কৰে। ইয়াত বাৰ্ষিক গড়ে {{cvt|3825|mm|in}} বৰষুণ হয়। {{Weather box/concise C | location=কাছাৰগোড়, কেৰালা | source=Climate-Data.org<ref name="Climate-Data.org"> "CLIMATE: KASARAGOD", Climate-Data.org. Web: [http://en.climate-data.org/location/34993/].</ref> | 31.4|31.5|32.2|32.7|32.2|29.3|28.2|28.4|28.8|30.0|31.0|31.5<!--highs--> | 21.7|22.8|24.3|25.9|25.7|23.9|23.4|23.6|23.5|23.8|23.1|22.0<!--lows--> | 1|1|5|55|262|1002|1190|647|338|229|77|18<!--rain--> }} ===নদীসমূহ=== কেৰালাৰ ভিতৰত কাছাৰগোড় জিলাতে আটাইতকেই বেছিসংখ্যক নদী আছে— ১২খন।<ref name="chaturmoovendanadi">{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Rivers in Kasargod|access-date=12 September 2020|website=Kerala Tourism}}</ref> এই সকলোবোৰ নদীয়েই পশ্চিম দিশলৈ বৈ যোৱা নদী।<ref name="Nammanadi">{{cite book | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-A) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf }}</ref> এইসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল নদীখন হৈছে [[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] (১০৫ কিলোমিটাৰ দীঘল)।<ref>{{Cite web |title=Rivers, Kasaragod, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php |access-date=2025-03-12 |website=Kerala Tourism - Bekal |language=en}}</ref> কাছাৰগোড় চহৰখন চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মোহনা অঞ্চলত অৱস্থিত। ই থালাংগাৰাত [[আৰৱ সাগৰ]]ত পতিত হৈছে।<ref name="Nammanadi"/> ইয়াৰ পাৰতে [[চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ, কেৰালা|চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই নদীখনৰ উৎপত্তি [[কোডাগু]]ৰ (কুৰ্গ) পাত্তিমালাত হৈছে।<ref name="Nammanadi"/> কেৰালাৰ আটাইতকৈ সৰু নদীখনো এই জিলাতে অৱস্থিত। {| class="wikitable sortable" style="line-height:20px; text-align:center; " |+কাছাৰগোড়ৰ নদীসমূহ<ref name="Nammanadi"/> |- | rowspan="2" colspan="2" bgcolor="DodgerBlue" |[[কেৰালাৰ নদীসমূহৰ তালিকা|<span style="color:white; ">'''নদী'''</span>]] | rowspan="2" bgcolor="DodgerBlue" |[[নদী|<span style="color:white; ">'''উৎস'''</span>]] | colspan="2" bgcolor="DodgerBlue" |[[নদী|<span style="color:white; ">'''দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ)'''</span>]] |- | bgcolor="DodgerBlue" |[[নদী|<span style="color:white; ">'''মুঠ'''</span>]] | bgcolor="DodgerBlue" |[[নদী|<span style="color:white; ">'''নৌ-পৰিবহণযোগ্য'''</span>]] |- ! 1 | [[মাঞ্জেশ্বৰ নদী]] | কদন্দূৰ পাহাৰ | ১৬ | ৩ |- ! 2 | [[উপ্পলা নদী]] | কুডিপাডি পাহাৰ, [[বীৰকাম্বা]] | ৫০ | ''অপ্ৰযোজ্য'' |- ! 3 | [[শিৰীয়া নদী]] | কনকাড পাহাৰ, আনেগুণ্ডি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | ৬১ | ৫ |- ! 4 | [[কুম্বলা নদী]] | য়েদানাদ | ১১ | ৩ |- ! 5 | [[মোগ্ৰাল নদী]] | কনলুৰ, [[কাৰডকা]] সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | ৩৪ | ''অপ্ৰযোজ্য'' |- ! 6 | [[চন্দ্ৰগিৰি নদী]] | পট্টি বনাঞ্চল, [[তালকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] | ১০৫ | ১৩ |- ! 7 | [[কালনাড নদী]] | চেট্টিয়াঞ্চল | ৮ | ''অপ্ৰযোজ্য'' |- ! 8 | [[বেকল নদী]] | কানীয়াদকা | ১১ | ''অপ্ৰযোজ্য'' |- ! 9 | চিত্তৰি নদী | কুণ্ডিয়া | ২৫ | ''অপ্ৰযোজ্য'' |- ! 10 | [[নীলেশ্বৰম নদী]]<br />(তেজস্বিনী নদী) | [[কিনানুৰ]], [[তালকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]] | ৪৭ | ১১ |- ! 11 | [[কাৰিয়াংগোড নদী]] | পদিনলকাড, [[কোডাগু জিলা|কুৰ্গ পাহাৰ]] | ৬৪ | ২৪ |- ! 12 | [[কাভয়ী জলমগ্ন স্থান|কাভয়ী নদী]] | [[চীমেনী]] | ২৩ | ১০ |} ==বিজ্ঞান আৰু গৱেষণা== [[File:Central University of Kerala Campus 07.jpg|thumbnail|জিলাখনত অৱস্থিত কেৰালা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়। ]] [[File:CPCRI Main Building.jpg|left|thumbnail|১৯১৬ চনত কাছাৰগোড়ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় ৰোপণ শস্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। ]] [[File:Government college kasaragod 03.jpg|thumbnail|১৯৫৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় কাছাৰগোড়। ]] কাছাৰগোড় জিলাখন কান্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ক্ষেত্ৰাধিকাৰৰ অধীনত আছিল। ইয়াত কেন্দ্ৰীয় ৰোপণ শস্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান অৱস্থিত। এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰথমতে ১৯১৬ চনত নাৰিকল গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=CPCRI 🌴 |url=https://cpcriagribiz.in/home/commer#:~:text=The%20headquarters%20of%20the%20institute,through%20innovative%20technology%20transfer%20initiatives. |access-date=2025-03-12 |website=cpcriagribiz.in}}</ref> ই ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদৰ অধীনস্থ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি গৱেষণা ব্যৱস্থাৰ এটা অংশ।<ref name=CPCRI>{{cite web | url =http://cpcri.gov.in/index.php/2014-03-04-05-40-42/2014-06-30-11-03-48/about-institute/ | title =About Institute | website =CPCRI.in | publisher =Central Plantation Crops Research Institute | access-date =25 January 2016 | quote ="The Coconut Research Station at Kasaragod in Kerala was initially established in 1916 by the then Government of Madras and subsequently it was taken over by the Indian Central Coconut Committee in 1948" | archive-date =1 February 2016 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160201175742/http://cpcri.gov.in/index.php/2014-03-04-05-40-42/2014-06-30-11-03-48/about-institute/ | url-status =dead | archivedate =2016-02-01 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20160201175742/http://cpcri.gov.in/index.php/2014-03-04-05-40-42/2014-06-30-11-03-48/about-institute/ | deadurl =yes }}</ref> প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মতে কেৰালা ৰাজ্যখন "দেশৰ প্ৰধান নাৰিকল উৎপাদনকাৰী অঞ্চলসমূহৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত।" ইয়াৰ উপৰি ইয়াত ইণ্ডিয়ান ছচাইটি ফৰ প্লেণ্টেশ্যন ক্ৰপছৰ কাৰ্যালয়ো আছে। এই সংস্থাই ‘জাৰ্ণাল অব প্লেণ্টেশ্যন ক্ৰপছ’ প্ৰকাশ কৰে আৰু এই বিষয়ত সন্মিলনৰো আয়োজন কৰে।<ref name=ISPC>{{cite web | url =http://indsocplantationcrops.in/ | title =Indian Society for Plantation Crops | website =indsocplantationcrops.in | publisher =Indian Society for Plantation Crops | access-date =25 January 2016 | archivedate =2 February 2016 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20160202120442/http://indsocplantationcrops.in/ | deadurl =yes }}</ref> কাছাৰগোড়ৰ পেৰিয়া পাহাৰত কেৰালা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অৱস্থিত। * কাছাৰগোড়ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় ৰোপণ শস্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ১৯১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.cpcri.gov.in/ |title=Central Plantation Crops Research Institute(CPCRI) |publisher=cpcri |date= |access-date=24 September 2012 |archive-date=9 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009103916/http://www.cpcri.gov.in/ |url-status=dead |archivedate=9 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009103916/http://www.cpcri.gov.in/ |deadurl=yes }}</ref> * চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় কাছাৰগোড় ১৯৫৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। * কেৰালা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় ২০০৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="site_ref1">[https://web.archive.org/web/20150202231030/http://cukerala.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=6&Itemid=141&lang=en Description on official website]</ref><ref name="foo">[https://web.archive.org/web/20130722022223/http://www.cukerala.ac.in/docs/Prospectus-2013-Central-University-of-Kerala.pdf Prospectus of Central University of Kerala]</ref> * মালিকদিনাৰ ইনষ্টিটিউট অব মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ কাছাৰগোড়ৰ সীথামগোলীত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |url=http://malikdeenarmba.com/index.php |title=Archived copy |access-date=3 June 2021 |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818090136/http://www.malikdeenarmba.com/index.php |url-status=dead |archivedate=18 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190818090136/http://www.malikdeenarmba.com/index.php |deadurl=yes }}</ref> * লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় কাছাৰগোড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। * খানছা ৱুমেনছ কলেজ ফৰ এডভান্সড ষ্টাডিজ, কাছাৰগোড় * জামিয়া ছা আদিয়া আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্স কলেজ, কাছাৰগোড় * শৰাফ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্স কলেজ, পদন্না * জয়নব মেমৰিয়েল বি.এড° চেণ্টাৰ, কাছাৰগোড় * পিপলছ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্স কলেজ, মুন্নাড, কাছাৰগোড় * ক'-অপাৰেটিভ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্স কলেজ, বাডিয়াডকা, কাছাৰগোড় * ছেইণ্ট গ্ৰেগৰিয়াছ কলেজ অব ইঞ্জিনিয়াৰিং, পেৰ্লা, কাছাৰগোড় ==যাতায়াত== [[File:Kasaragod Railway Station (4601247110).jpg|thumbnail|কাছাৰগোড় ৰেল ষ্টেচন মেংগালুৰু-শ্বোৰানুৰ ৰেল পথত অৱস্থিত। ই পালক্কাদ ৰেল সংমণ্ডলৰ অধীনস্থ। ]] ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলক মুম্বাইৰপৰা কন্যাকুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ কৰা ৬৬ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। এই পথে মাঞ্জেশ্বৰ, উপ্পলা, কুম্বলা, কাছাৰগোড়, উদমা, বেকল, কানহাংগাড, নীলেশ্বৰম আৰু ত্ৰিকৰিপুৰ আদি প্ৰধান উপকূলীয় চহৰসমূহক সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/all-new-national-highways-to-be-made-of-concrete-nitin-gadkari/articleshow/45718060.cms|title=All new national highways to be made of concrete: Nitin Gadkari|work=timesofindia-economictimes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/270817/national-highway-work-gains-speed-in-kerala.html|title = National Highway work gains speed in Kerala|date = 27 August 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=Home |url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/kasaragod-thiruvananthapuram-nh-six-lane-track.html |website=OnManorama |access-date=19 November 2021}}</ref> এই ঘাইপথটোৱে থালপ্পাডী হৈ জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু পায়্যানুৰ হৈ বাহিৰ ওলায়। কাছাৰগোড় আৰু কানহাংগাডৰপৰা আৰম্ভ বা শেষ হোৱা কিছুমান কেৰালাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথো আছে।<ref>{{cite web| url=http://spb.kerala.gov.in/images/er/er14/Chapter5/Appendix/5-2.pdf| title=Economic review 2015| access-date=27 February 2016}}{{dead link|date=April 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কাছাৰগোড়ৰ প্ৰধান জিলা পথসমূহৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৪৬০ কিলোমিটাৰ। জিলাখনৰ প্ৰতি ১০,০০০ লোকৰ বিপৰীতে প্ৰায় ১১.২ কিলোমিটাৰ পথ আছে।<ref name="eco">{{Cite book|title=Economic Review 2020 - Volume I|last=Government of Kerala|publisher=Kerala State Planning Board|year=2021|location=Thiruvananthapuram|url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2021-01/English-Vol-1_0.pdf}}</ref> কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ (কেএছআৰটিচি) সেৱা পৰিচালনাৰ বাবে জিলাখনত বাছ আস্থান আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.keralartc.com/html/aboutus.html |title=All about KSRTC |publisher=Keralartc.com |access-date=16 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625184242/http://www.keralartc.com/html/aboutus.html |archive-date=25 June 2018 |url-status=dead |archivedate=25 June 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180625184242/http://www.keralartc.com/html/aboutus.html |deadurl=yes }}</ref> জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ মাজেৰে ৰেলপথ পাৰ হৈ গৈছে। কাছাৰগোড় ৰেল ষ্টেচন দক্ষিণ ৰেল মণ্ডলৰ পালক্কাদ ৰেল সংমণ্ডলৰ অন্তৰ্গত মঙলুৰু-শ্বোৰানুৰ পথত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=http://www.sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1401249938942-b-Salient.pdf|title=SALIENT FEATURES OF PALGHAT DIVISION|website=sr.indianrailways.gov.in/|publisher=Southern Railway}}</ref> কেৰালাৰ ১৩টা সৰু বন্দৰৰ ভিতৰত তিনিটা বন্দৰ ক্ৰমে— মাঞ্জেশ্বৰ, কাছাৰগোড় আৰু নীলেশ্বৰম এই জিলাতে অৱস্থিত।{{sfn|Chandran|2018|p=424}} ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰসমূহ মঙলুৰু (৬৫ কিলোমিটাৰ দূৰত) আৰু কান্নুৰত (১১০ কিলোমিটাৰ দূৰত) অৱস্থিত। ==জনগাঁথনি== {{Pie chart |thumb = right |caption = '''কাছাৰগোড় চহৰৰ ধৰ্মসমূহ''' (২০১১)<ref name="census2011">{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> |label1 = [[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]] |value1 = 54.65 |color1 = Green |label2 = [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] |value2 = 43.56 |color2 = DarkOrange |label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] |value3 = 1.58 |color3 = Blue |label4 = অন্যান্য |value4 = 0.22 |color4 = Black }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি কাছাৰগোড় পৌৰসভাৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৫৪,১৭২ জন, যাৰ ভিতৰত ২৬,৩১৯ জন পুৰুষ আৰু ২৭,৮৫৩ গৰাকী মহিলা আছিল। কাছাৰগোড় পৌৰসভাখন {{cvt|16.69|km2}} এলেকাত বিস্তৃত হৈ আছে আৰু ইয়াত ১০,২০২টা পৰিয়ালে বসবাস কৰে। প্ৰতি ৫ বছৰৰ মূৰে মূৰে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া ৩৫টা ৱাৰ্ডত পৌৰসভাখনক বিভক্ত কৰা হৈছে। জিলাখনৰ লিংগ অনুপাত আছিল ১০৫৮ গৰাকী মহিলা (প্ৰতি ১০০০ জন পুৰুষৰ বিপৰীতে), যিটো ৰাজ্যিক গড় ১০৮৪ তকৈ কম। ০-৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ৭,২৩৪ জন (১৩.৪%), যাৰ ভিতৰত ৩,৭১৬ জন ল'ৰা আৰু ৩,৫১৮জনী ছোৱালী আছিল। কাছাৰগোড় চহৰৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৯৪.৭৬%, যিটো ৰাজ্যিক গড় ৯৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৬.৫% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৩.১% আছিল।<ref>{{cite book |last1=Kerala |first1=Directorate of Census Operations |title=District Census Handbook, Kasaragod |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=86,87 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf |access-date=14 July 2020}}</ref> {{bar box | title = কাছাৰগোড় তালুকৰ ভাষাসমূহ<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |access-date= 17 April 2020}}</ref> | titlebar = #FCD116 | left1 = ভাষা | right1 = ভাষী লোক | float = right | bars = {{bar percent|[[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]|red|70.5}} {{bar percent|[[তুলু ভাষা|তুলু]]|black|16.2}} {{bar percent|[[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]]|blue|6.4}} {{bar percent|[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]|yellow|2.7}} {{bar percent|[[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]|orange|2.3}} {{bar percent|অন্যান্য|grey|1.9}} | caption = ভাষাসমূহৰ বিতৰণ<br /> {{small|উৎস: ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল}} }} ==ৰাজনীতি== [[File:Local Self Governance in Kasaragod District.svg|thumbnail|কাছাৰগোড়ে [[কাছাৰগোড় জিলা|কাছাৰগোড় জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে কাম কৰে। ]] কাছাৰগোড় পৌৰসভাৰ বৰ্তমানৰ পৌৰ অধ্যক্ষ হৈছে আইইউএমএল (IUML)-ৰ অধিবক্তা ভি. এম. মুনীৰ আৰু উপাধ্যক্ষ হৈছে চামছীদা ফিৰোজ।<ref>{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/224|title=Kasaragod Municipality Election (2020)|website=lsgkerala.gov.in}}</ref> প্ৰধান ৰাজনৈতিক দলসমূহ হৈছে ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ, চিপিআই(এম), ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ, চিপিআই আৰু বিজেপি। উত্তৰ কাছাৰগোড় অঞ্চলত আইইউএমএল-ৰ প্ৰভাৱ বেছি আৰু ইয়াৰ পিছতে বিজেপিৰ স্থান। আনহাতে দক্ষিণ অংশত চিপিআই(এম)-ৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাধিক। কাছাৰগোড় বিধানসভা সমষ্টিৰ বৰ্তমানৰ বিধায়ক হৈছে এন. এ. নেল্লিক্কুন্নু। এই সমষ্টিটো কাছাৰগোড় লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। ২০১৯ চনৰ নিৰ্বাচন অনুসৰি [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্য ৰাজমোহন উন্নীতান কাছাৰগোড়ৰ বৰ্তমানৰ সাংসদ।<ref>{{cite web|url=http://kasargod.nic.in/administration/mp.htm |title=Kasaragod Parliament Constituency |access-date=18 October 2009 |work=Kerala |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621111710/http://kasargod.nic.in/administration/mp.htm |archive-date=21 June 2008 }}</ref> জিলাখনৰ মাঞ্জেশ্বৰম তালুকত [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া ভাষাক]] ভাষিক সংখ্যালঘুৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Kasargod: Success for Kannadigas - Manjeshwar gets linguistic minority status |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=708067 |access-date=2024-10-18 |website=www.daijiworld.com |language=en}}</ref> == অনগ্ৰসৰতা == [[File:Kalikkadavu (4472443272).jpg|left|thumbnail|ত্ৰিকৰিপুৰ চহৰ]] কাছাৰগোড় জিলা কেৰালাৰ একেবাৰে উত্তৰ প্ৰান্তৰ জিলা। ই ৰাজ্যৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত ৰাজধানী [[তিৰুৱনন্তপুৰম]]ৰপৰা বহু দূৰত অৱস্থিত। মাঞ্জেশ্বৰম চহৰখন ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ৬০০ কিলোমিটাৰ উত্তৰত, মঙলুৰুৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণত, প্ৰতিৱেশী ৰাজ্য [[কৰ্ণাটক]]ৰ ৰাজধানী [[বেংগালুৰু]]ৰপৰা প্ৰায় ৩৫০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে আৰু [[মুম্বাই]] চহৰৰপৰা প্ৰায় ৯৫০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। ২০১২ চনত উম্মেন চান্দীৰ দ্বিতীয় চৰকাৰে কেৰালাৰ এই আটাইতকৈ উত্তৰ প্ৰান্তৰ জিলাখনৰ অনগ্ৰসৰতা আৰু সমস্যাসমূহ অধ্যয়ন কৰিবলৈ আৰু জিলাখনৰ বাবে এক বিশেষ পেকেজ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ প্ৰাক্তন মুখ্য সচিব পি. প্ৰভাকৰণৰ নেতৃত্বত এটা আয়োগ গঠন কৰে।<ref name="thehindu-kasaragod-package">{{Cite news|title=Commission to draw up package for Kasaragod|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Commission-to-draw-up-package-for-Kasaragod/article12890231.ece|last=Roy Mathew|date=24 May 2012|work=The Hindu}}</ref> ২০১৩ চনত জিলাখনত মাঞ্জেশ্বৰম আৰু বেল্লাৰীকুণ্ডু নামৰ আৰু দুটা তালুক গঠন কৰা হয়।<ref name="tal" /> ইয়াৰ পূৰ্বে জিলাখনত মাত্ৰ দুটাহে তালুক আছিল। চান্দীৰ দ্বিতীয় চৰকাৰৰ দিনতে চীমেনীত গেছভিত্তিক বিদ্যুৎ প্ৰকল্প স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।<ref name="power">{{Cite news|title=Kerala to get three gas-based power projects|url=https://www.projectstoday.com/News/Kerala-to-get-three-gas-based-power-projects|last=|date=26 August 2013|work=Projects Today}}</ref> ২০১৩ চনত ৰাজ্যৰ সকলো ১৪খন জিলাতে অন্ততঃ এখনকৈ চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় থকাটো নিশ্চিত কৰাৰ নতুন চৰকাৰী নীতিৰ অংশ হিচাপে কাছাৰগোড় জিলাৰ বাবে এখন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ অনুমোদন জনোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=MCI recognition for Manjeri medical college|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/mci-recognition-for-manjeri-medical-college/article27029294.ece|last=Special Currespondent|date=4 May 2019|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite news|title=A new government medical college in Kerala after 31 years|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-new-government-medical-college-in-kerala-after-31-years/article5082996.ece|last=Staff Reporter|date=2 September 2013|work=The Hindu}}</ref> ==পৰ্যটন== {{wide image|Kottappuram-nileshwaram-walking bridge.jpg|400px|কোট্টাপ্পুৰম খোজকঢ়া দলং, [[নীলেশ্বৰম]]}} [[File:Edayilakkad.jpg|thumbnail|[[বলিয়াপৰম্ব]]ত থকা [[এদায়ীলাক্কাড]] দ্বীপ]] * অনন্তপুৰ হ্ৰদ মন্দিৰ * আৰিকাডি দুৰ্গ * [[বেকাল দুৰ্গ]]<ref>{{Cite news|title=5 Lesser Known Forts in India|url=https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/70545/5-lesser-known-forts-in-india-part-two|last=Simran Gill|date=14 June 2020|access-date=12 September 2020|work=Outlook India|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603093306/https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/70545/5-lesser-known-forts-in-india-part-two|deadurl=yes}}</ref> * চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গ<ref>{{cite book |title=Kerala Sanchaaram |last=Divakaran |first=Kattakada |year=2005 |publisher= Z Library |location=Thiruvananthapuram|page=925 }}</ref> *এদায়ীলাক্কাড দ্বীপ<ref>{{cite web |url=http://sisem.in/docs/ICZM_Kerala_concept_note_2015.pdf |title=Proposal Submitted to Government of India: Integrated Coastal Zone Management |year=2015 |website=sisem.in |publisher=Government of Kerala |page=60 |quote=The area has rich biodiversity. The sacred grove viz. Edayilakkad island preserves many rare and endemic species. |access-date=12 September 2020 }}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * কানৱা তীৰ্থ সমুদ্ৰতীৰ * কাপ্পিল সমুদ্ৰতীৰ<ref>{{Cite news|title=6 Lesser-Known Places in Kerala for a Weekend Break|url=https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/70710/6-offbeat-and-lesser-known-locations-to-visit-in-kerala|last=Vishnu Mohan|date=27 July 2020|access-date=12 September 2020|work=Outlook India|archivedate=4 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804091739/https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/70710/6-offbeat-and-lesser-known-locations-to-visit-in-kerala|deadurl=yes}}</ref> * কোট্টানচেৰী পাহাৰ * [[মালিকদিনাৰ মছজিদ]] * মাইপাড়ী প্ৰসাদ<ref>{{Cite news|title=Finding everland|url=https://www.deccanherald.com/content/477974/finding-everland.html|last=Giridhar Khasnis|date=17 May 2015|access-date=12 September 2020|work=Deccan Herald}}</ref> * [[নীলেশ্বৰম]] মোহনা সমুদ্ৰতীৰ * আৰ লেডী অব ছৰ’জ গীৰ্জা * পাল্লিক্কৰা সমুদ্ৰতীৰ * ৰাণিপুৰম পাহাৰীয়া স্থান * বলিয়াপৰম্ব দ্বীপ {{wide image|SeaFromBakel.jpg|1200px|বেকাল দুৰ্গৰ ভিতৰৰপৰা এক পেনোৰামিক দৃশ্য}} == কেইগৰাকীমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == [[File:Panathur town.jpg|thumbnail|পানাথুৰ জিলাখনৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ পাহাৰীয়া চহৰ (পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ কাষত)। ]] [[File:Badiyadka Town Night View.jpg|thumbnail|বাডিয়াডকা চহৰৰ নৈশ দৃশ্য]] * [[অম্বিকাসুতন মাংগাদ]] – মালয়ালম লেখক * [[অনিল কুম্বলে]] – প্ৰাক্তন ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ, প্ৰশিক্ষক আৰু ধাৰাভাষ্যকাৰ * [[আৰ্য (অভিনেতা)|আৰ্য]] – ভাৰতীয় অভিনেতা * [[আচিফ কোট্টায়িল]] – ভাৰতীয় ফুটবলাৰ * [[বেল্লীকোথ ৰঘুনাথ শেনয়]] – ভাৰতীয় অৰ্থনীতিবিদ * [[ডি. কে. চৌতা]] – ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী * [[ই. চন্দ্ৰশেখৰন]] – কেৰালাৰ মন্ত্ৰী * [[কে. কে. বেণুগোপাল]] – ভাৰতৰ এটৰ্নী জেনেৰেল * [[কানায়ী কুঁহিৰমন]] – ভাৰতীয় শিল্পী * [[কাব্য মাধৱন]] – ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী * [[কায়্যাৰ কিণ্হাণ্ণা ৰায়]] – ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী * [[মহিমা নম্বিয়াৰ]] – ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী * [[মিৰশ্বাদ মিচু]] – ভাৰতীয় ফুটবল গ’লৰক্ষক * [[মহম্মদ ৰফী (ফুটবলাৰ)|মহম্মদ ৰফী]] – ভাৰতীয় ফুটবলাৰ * [[মহম্মদ আজহাৰুদ্দিন (ক্ৰিকেটাৰ)|মহম্মদ আজহাৰুদ্দিন]] – ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ * [[পি. কুঁহিৰমন নায়াৰ]] – মালয়ালম কবি * [[পল্লথডকা প্ৰমোদা কুমাৰী]] – বিজ্ঞানী * [[প্ৰকাশ বাৰে]] – অভিনেতা * [[ৰূপেশ শেট্টী]] – কানাড়া আৰু তুলু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অভিনেতা, মঙলুৰুৰ ৰেডিঅ’ জকিপ্ৰসিদ্ধ আৰু মডেল * [[সন্তোষ এচিক্কানম]] – মালয়ালম চুটিগল্প লেখক * [[ছাৰা আবুকাৰ]] – কানাড়া লেখিকা * [[সত্য (তামিল অভিনেতা)|সত্য]] – ভাৰতীয় অভিনেতা * [[বৈশাখন (পৰিচালক)|বৈশাখন]] – মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == টোকা == {{Reflist|group=note}} == অধিক পঢ়িক == === সাধাৰণ === {{refbegin}} * {{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus - 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|last=Chandran |first=VP|edition=Malayalam}} {{refend}} * ''Manorama Yearbook 1995'' (Malayalam Edition) {{ISSN|0970-9096}}. * ''Manorama Yearbook 2003'' (English Edition) {{ISBN|81-900461-8-7}}. === ইতিহাস === * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} * {{Citation | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }} * {{Citation | author = Harold A. Stuart | year=1895 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.281736/mode/2up }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1905 | title= Madras District Gazetteers: Statistical Appendix for South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.177471/page/n1/mode/2up }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1915 | title= Madras District Gazetteers South Canara (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.ministry.16591/page/n5/mode/2up }} === ভাষা === * {{Citation | author=J. I. Arputhanathan | year=1955 | title=South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0013294_Census_of_India_1951.pdf | access-date=2026-08-14 | archivedate=2025-05-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250504133444/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0013294_Census_of_India_1951.pdf }} === জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি === * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf }} * {{Citation | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Cannanore District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5668/1/22055_1961_CAN.pdf }} * {{Citation | author = K. Narayanan | year=1973 | title= 1971 Census Handbook- Cannanore District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5695/1/25255_1971_CAN.pdf }} * {{Citation | author = K.Narayanan | year=1973 | title= 1971 Census Handbook- Cannanore District (Part-C) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5711/1/28874_1971_CAN.pdf }} * {{Citation | author = M. Vijayanunni | year=1983 | title= 1981 Census Handbook- Cannanore District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5747/1/27978_1981_CAN.pdf }} * {{Citation | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }} * {{Citation | author = N. M. Samuel | year=1993 | title= 1991 Census Handbook- Kasaragod District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5784/1/35807_1991_KAS.pdf }} * {{Citation | author = Sheela Thomas | year=2003 | title= 2001 Census Handbook- Kasaragod District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5791/1/37444_2001_KAS.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-A) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-B) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf }} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Kasaragod|কাছাৰগোড়}} * {{wikivoyage|Kasaragod|কাছাৰগোড়}} * [http://www.cpcri.gov.in/ CPCRI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121009103916/http://www.cpcri.gov.in/ |date=9 October 2012 }} * [http://kasargod.nic.in/ জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://invest.kerala.gov.in/?district=kasaragod] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422162255/https://invest.kerala.gov.in/?district=kasaragod |date=2021-04-22 }} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] mw6fp9mjt9ie0vueyvlwfhi3cjfj5ji 0 139027 647369 629286 2026-10-24T18:09:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647369 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = খোটিন দুৰ্গ | ensign = | ensign_size = | native_name = | type = দুৰ্গ <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = খোটিন দুৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দৃশ্য <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[ড্নিষ্ট্ৰ’ভস্কি ৰায়ন]], [[চেৰ্নিভ্ট্চি অব্লাষ্ট]] | nearest_town = | country = [[ইউক্ৰেইন]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = দুৰ্গ | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = খোটিন দুৰ্গৰ বিল্ডিং কমপ্লেক্স |designation1_type = স্থাপত্য, নগৰ পৰিকল্পনা, ইতিহাস, প্ৰত্নতত্ত্ব, কীৰ্তিচিহ্ন শিল্প|designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} '''খোটিন দুৰ্গ''' ({{Lang-en|Khotyn Fortress}}) হৈছে দক্ষিণ-পশ্চিম [[ইউক্ৰেইন]]ৰ চেৰ্নিভ্চি অব্লাষ্ট (প্ৰদেশ)ৰ খোটিনৰ ডনিষ্টাৰ নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত এটা দুৰ্গযুক্ত কমপ্লেক্স। ই উত্তৰ বেছাৰাবিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত, যিটো পূৰ্বতে ৰোমানিয়াৰ অংশ আছিল আৰু ১৯৪০ চনৰ মল'টভ-ৰিবেনট্ৰপ চুক্তিৰ পিছত ছোভিয়েট ইউনিয়নে দখল কৰিছিল। ই উত্তৰ বেছাৰাবিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত, যিটো পূৰ্বতে ৰোমানিয়াৰ অংশ আছিল আৰু ১৯৪০ চনত মলটভ-ৰিবেনট্ৰপ চুক্তিৰ পিছত ছোভিয়েট ইউনিয়নে দখল কৰিছিল। আন এটা বিখ্যাত প্ৰতিৰক্ষামূলক গঠন কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গৰ ওচৰত এই দুৰ্গটো অৱস্থিত। শিলৰ পৰা নিৰ্মিত বৰ্তমানৰ খোটিন দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে, যেতিয়া এই অঞ্চলটো মল্ডাভিয়াৰ অংশ আছিল। ৰোমানিয়াৰ ৰাজকুমাৰ আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গুড আৰু ষ্টিফেন দ্য গ্ৰেটৰ ৰাজত্বকালত ১৩৮০ চনৰ পৰা ১৪৬০ চনৰ ভিতৰত এই দুৰ্গৰ যথেষ্ট উন্নতি ঘটে। ==ইতিহাস== ===ৰুছৰ দুৰ্গ হিচাপে=== খোটিন দুৰ্গৰ আৰম্ভণি খোটিন দুৰ্গৰ পৰাই আৰম্ভ হয়, যিটো দশম শতিকাত ৰাজকুমাৰ ভ্লাদিমিৰ দ্য গ্ৰেটে নিৰ্মাণ কৰিছিল। বৰ্তমানৰ বুকোভিনা অঞ্চল জয় কৰাৰ পিছত দক্ষিণ-পশ্চিম কিয়েভান ৰাছৰ সীমান্ত সুৰক্ষিত কৰিবলৈ তেওঁ ইয়াক দুৰ্গ হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই দুৰ্গটো পিছলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি শক্তিশালী দুৰ্গ হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছিল, ই গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক পথত অৱস্থিত আছিল। এই পথসমূহে মল্ডাভিয়া আৰু ৱালাচিয়াৰ মাজেৰে স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া আৰু কিয়েভক পনিজিয়া (নিম্নভূমি), পড'লিয়া আৰু ক'লা সাগৰৰ উপকূলৰ জেনো আৰু গ্ৰীক উপনিবেশৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। ই বিখ্যাত "ভাৰংগিয়ানৰ পৰা গ্ৰীকলৈ বাণিজ্যিক পথ"ৰ অংশ আছিল।<ref name="Vyn">{{cite web|last=Vynohradov |first=Artem |title=Khotyn Fortress|url=https://www.worldhistory.org/Khotyn_Fortress/|access-date=4 February 2022 |website=[[World History Encyclopedia]]}}</ref> একাদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে খোটিন দুৰ্গ টেৰেব’ভলিয়া ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ১১৪০ চনত এই দুৰ্গটো হালিচ প্ৰিন্সিপালিটিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয় আৰু ১১৯৯ চনৰ ভিতৰত ই গালিচিয়া-ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে।<ref name="Sta1">{{cite web |title=Khotyn Fortress |url=https://khotynska-fortecya.cv.ua/istoriya-khotynskoyi-fortetsi-en |publisher=State Historical and Architectural Reserve "Khotyn Fortress" |access-date=4 February 2022}}</ref> ===পুনৰ্গঠন আৰু দুৰ্গ নিৰ্মাণ=== [[Image:Chocim stronghold.jpg|thumb|left|250px|দুৰ্গৰ দেৱালৰ এক পেনোৰামিক দৃশ্য]] ১২৫০ চনৰপৰা ১২৬৪ চনৰ ভিতৰত হালিচৰ ৰাজকুমাৰ ডানিলো আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ লেভে দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে। দুৰ্গৰ চাৰিওফালে আধা মিটাৰ (২০ ইঞ্চি) ডাঠ শিলৰ দেৱাল আৰু ৬ মিটাৰ (২০ ফুট) বহল খাদ নিৰ্মাণ কৰি ইয়াক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল। ইয়াৰ উপৰি দুৰ্গৰ উত্তৰ দিশত নতুন সামৰিক অট্টালিকাও নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰফালে জেনোবাসীয়ে এই দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে।<ref name="Vyn" /> ১৩৪০ চনত হাংগেৰী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা মল্ডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰ ড্ৰেগোছে এই দুৰ্গটো দখল কৰে। ১৩৭৫ চনৰ পিছত ইয়াক মল্ডাভিয়া ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গুড আৰু পিছলৈ ষ্টিফেন দ্য গ্ৰেটৰ ৰাজত্বকালত এই দুৰ্গটোৰ ব্যাপক মেৰামতি আৰু পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত ইয়াৰ বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। পুৰণি দুৰ্গটো শিল ব্যৱহাৰ কৰি পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি ব্যাপকভাৱে সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল। ৫–৬ মিটাৰ (১৬–২০ ফুট) বহল আৰু ৪০ মিটাৰ (১৩০ ফুট) ওখ নতুন দেৱাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তিনিটা দুৰ্গ সংযোজন কৰা হৈছিল, আৰু চোতালখন ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) ওপৰলৈ তুলি দিয়া হৈছিল। ৰাজকুমাৰ আৰু সৈনিকৰ বাবে চোতালখন পৃথক পৃথক খণ্ডত ভাগ কৰা হৈছিল আৰু গভীৰ কোঠাবোৰ সৈনিকৰ বাবে বেৰেক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পুনৰ্গঠনৰ ফলত দুৰ্গৰ বৰ্তমানৰ গঠন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰপৰা ১৬ শতিকালৈকে এই দুৰ্গটোৱে মল্ডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰসকলৰ বাসস্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৫৩৮ চনত গ্ৰেণ্ড ক্ৰাউন হেটমেন জান টাৰ্ন’স্কিৰ নেতৃত্বত পোলেণ্ড-লিথুৱেনিয়ান কমনৱেলথৰ বাহিনীয়ে খোটিন দুৰ্গ দখল কৰে। কমনৱেলথ সৈন্যই দুৰ্গৰ দেৱাল ভেঙুচালি কৰি তিনিটা দুৰ্গ আৰু পশ্চিম দেৱালৰ এটা অংশ ধ্বংস কৰে। এই দুৰ্গটো দখল কৰাৰ পাছত ১৫৪০ চনৰপৰা ১৫৪৪ চনলৈকে মেৰামতিৰ কাম কৰা হয়। ১৫৬৩ চনত ডিমাইট্ৰ' ভিছনেভেটস্কি আৰু পাঁচশ জাপ'ৰ'ঝিয়ান কছাকে দুৰ্গটো সফলতাৰে দখল কৰি কিছুদিন নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰাখে। ===১৭ শতিকাৰপৰা ১৯ শতিকা=== [[Image:Flag of Khotyn.png|thumb|200px|খোটিন চহৰৰ পতাকাত খোটিন দুৰ্গ অংকন কৰা হৈছে। ]] ১৬০০ চনত মল্ডাভিয়া আৰু ৱালাচিয়া উভয়ৰে প্ৰাক্তন শাসক ছিমিয়ন মভিলা আৰু তেওঁৰ ভাতৃ মল্ডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰ ইয়েৰমিয়া মোভিলে দুৰ্গটোত আশ্ৰয় লয়।<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\M\O\MohylaPetro.htm|title=Mohyla, Petro|access-date=2008-07-12|last=Ohloblyn|first=Oleksander|encyclopedia=[[Encyclopedia of Ukraine]]}}</ref> পোলেণ্ডৰ সহায়ত তেওঁলোকে ক্ষমতাৰ বাবে যুঁজিছিল মাইকেল দ্য ব্ৰেভৰ নেতৃত্বত মল্ডাভিয়া আৰু ৱালাচিয়াৰ বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে, যিয়ে দুৰ্গটো দখল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ১৬১১ চনত ভইভ'ড ষ্টেফান টমছা দ্বিতীয়ই অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ সহায়ত মলদোভাত শাসন কৰিছিল আৰু ১৬১৫ চনত তেওঁৰ নিক্ষেপ নোহোৱালৈকে খোটিন দুৰ্গৰ নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰাখিছিল। ১৬১৫ চনত পোলেণ্ডৰ সেনাই খোটিন পুনৰ দখল কৰে যদিও ১৬১৭ চনত অট্টোমান সাম্ৰাজ্যলৈ ঘূৰাই দিয়ে। ১৬২০ চনত পোলেণ্ডৰ সেনাই পুনৰ চহৰখন দখল কৰে। ১৬২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা অক্টোবৰৰ ভিতৰত হেটমেন জান কেৰল চ'ডকিভিচ আৰু পেট্ৰ’ চাহাইডাচনিৰ নেতৃত্বত কমনৱেলথ সেনাই তুৰ্কী চুলতান দ্বিতীয় ওছমানৰ সেনাৰ সৈতে সফলতাৰে যুদ্ধ কৰে। প্ৰায় ৫০,০০০ সৈন্যৰ কমনৱেলথ সেনাই খোটিন যুদ্ধত অট্টোমান সেনাক (প্ৰায় এক লাখ) বাধা দিছিল। ১৬২১ চনৰ ৮ অক্টোবৰত খোটিন সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয়, যাৰ ফলত কমনৱেলথত অট্টোমানসকলৰ অগ্ৰগতি বন্ধ হৈ পৰে আৰু ডনিষ্টাৰ নদীত (মলডাভিয়া প্ৰিন্সিপালিটিৰ সীমা) কমনৱেলথ-অট্টোমান সীমান্ত নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। ফলত খোটিনক অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ হিচাপে মল্ডাভিয়ালৈ ঘূৰাই অনা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.wilanow-palac.art.pl/index.php?enc=87|title=Chocim, 1621|access-date=2008-07-12|last=Podhorodecki|first=Leszek|year=1971|publisher=Muzeum Pałac w Wlianowie|language=pl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071107125310/http://www.wilanow-palac.art.pl/index.php?enc=87|archivedate=2007-11-07|deadurl=yes}}</ref> ১৬৭৪ চনৰ আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে এই দুৰ্গটো তুৰ্কী সৈন্যই পুনৰ দখল কৰে। তেতিয়াৰ পোলেণ্ডৰ ৰজা জান ছ’বিয়েস্কিয়ে ১৬৮৪ চনত পুনৰ দখল কৰে। ১৬৯৯ চনৰ কাৰ্লোভিচ শান্তি চুক্তিৰ জৰিয়তে এই দুৰ্গটো পোলেণ্ড–লিথুৱেনিয়া কমনৱেলথৰ পৰা মল্ডাভিয়ালৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://turizm.lib.ru/s/sergej_h/hotin.shtml|title=Khotyn Ancient and Modern|access-date=2008-07-12|last=Khvorostenko|first=Sergey|year=2005|publisher=turizm.lib.ru|language=ru}}</ref> ১৭১১ চনত পুনৰ খোটিনক তুৰ্কীয়ে দখল কৰে। তাৰ পিছত তুৰ্কীসকলে ছবছৰীয়া পুনৰ্গঠনৰ জৰিয়তে (১৭১২–১৮) খোটিনক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল আৰু ই পূব ইউৰোপৰ অট্টোমান প্ৰতিৰক্ষাৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দুৰ্গ হৈ পৰে। ===২০ আৰু একবিংশ শতিকা=== [[File:Хотинська фортеця в місячну ніч.jpg|thumb|উত্তৰ দিশৰপৰা দেখা দুৰ্গটো]] প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ আৰু ৰাছিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধই খোটিনৰ জনসাধাৰণে যথেষ্ট ক্ষতিৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মলদোভান গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যই স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে আৰু মাৰ্চ মাহত ৰোমানিয়াৰ সৈতে একত্ৰিত হয়। ১৯১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[ৰাছিয়া]]ৰপৰা অহা বলছেভিকসকলৰদ্বাৰা পৰিচালিত ৰোমানিয়া বিৰোধী বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। খোটিন ডাইৰেক্টৰীয়ে অঞ্চলটোৰ এশৰো অধিক গাঁও নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ৱাই.আই. এই বিদ্ৰোহ মাত্ৰ দহ দিনহে চলিছিল আৰু ১ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰোমানিয়াৰ সৈন্যই খোটিনত প্ৰৱেশ কৰিছিল। পেৰিছ শান্তি সন্মিলনৰ পিছত খোটিনক আন্তৰ্জাতিকভাৱে ৰোমানিয়াৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ২২ বছৰ ধৰি ৰোমানিয়াৰ অংশ হৈ থাকে আৰু হোটিন কাউণ্টিৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়।<ref name="Klymenko" /> ১৯৪০ চনৰ ২৮ জুনত ছোভিয়েট ইউনিয়নে বেছাৰাবিয়া আৰু উত্তৰ বুকোভিনা দখল কৰে আৰু মস্কোৰ নিৰ্দেশত খোটিন চহৰকে ধৰি বেছাৰাবিয়াৰ উত্তৰ অংশ ইউক্ৰেইনৰ ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৯৪১ চনৰ ৬ জুলাইত নাজী জাৰ্মান-ৰোমানিয়ান বাহিনীয়ে খোটিনক পুনৰ দখল কৰে আৰু ইয়াক বুকোভিনা গভৰ্ণৰেটৰ অংশ হিচাপে ৰোমানিয়ালৈ ঘূৰাই দিয়া হয়। ১৯৪৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ৰঙা সেনাই সেই অঞ্চলটো পুনৰ দখল কৰে। ১৯৯১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত খোটিন যুদ্ধৰ ৩৭০বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষ্যে ইউক্ৰেইনৰ হেটমেন পেট্ৰ' ছাহাইডাচনিৰ সন্মানত ভাস্কৰ্য শিল্পী আই হামালদ্বাৰা ডিজাইন কৰা এটা স্মৃতিসৌধ স্থাপন কৰা হয়।<ref name="Klymenko" /> বৰ্তমান খোটিন চেৰ্নিভ্ট্চি অব্লাষ্টৰ অন্যতম বৃহৎ চহৰ আৰু এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔদ্যোগিক, পৰ্যটন আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। চহৰখনৰ চহকী ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ইউক্ৰেইনৰ মন্ত্ৰীসভাই ২০০০ চনত খোটিন দুৰ্গৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত বনাঞ্চল স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite Ukrainian law|type=[[Cabinet of Ministers of Ukraine|Cabinet of Ministers decree]]|number=1539|law=1539-2000-п|name=About the governmental historical-architectural reserve "Khotyn Fortress"|date=2000-10-12}}</ref> ২০০২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত প্ৰাচীন চহৰখনে ইয়াৰ ১০০০বছৰীয়া জয়ন্তী উদ্‌যাপন কৰে।<ref name="Klymenko" /> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|770px|center|thumb|সন্ধিয়াৰ পোহৰত দুৰ্গৰ পেনোৰামা, জুলাই ২০১৬]] {{wide image|Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|773px|ড্ৰোনৰপৰা দেখা খোটিন দুৰ্গ|}} ==কিংবদন্তি== [[Image:Khotyn fortress 5.jpg|thumb|আন্ধাৰ ঠাইখনৰ ক্ল’জ আপ দৃশ্য]] এই দুৰ্গৰ অস্তিত্বৰ যুগ যুগ ধৰি ইয়াৰ বিষয়ে বহুতো কিংবদন্তি ওলাইছে। কিছুমান জনপ্ৰিয় কাহিনী দুৰ্গৰ বেৰত এটা বৃহৎ ক’লা দাগ এটাৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত। এটা কিংবদন্তি অনুসৰি অট্টোমান তুৰ্কীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰি দুৰ্গৰ ভিতৰতে মৃত্যুদণ্ড দিয়া খোটিন বিদ্ৰোহীৰ চকুলোৰে এই ঠাই গঠন হৈছিল। আন এটা কিংবদন্তি অনুসৰি এই দাগটো অক্সানা নামৰ এগৰাকী ছোৱালীৰ চকুলোৰ পৰা সৃষ্টি হৈছিল, যাক তুৰ্কীসকলে দুৰ্গৰ দেৱালত জীৱিত অৱস্থাত পুতি থৈছিল।<ref>[http://www.shepetivka.org.ua/2007/10/31/khotinska_fortecja.html Khotyn Fortress] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081209082037/http://www.shepetivka.org.ua/2007/10/31/khotinska_fortecja.html |date=2008-12-09 }} — Newspaper article from ''Shepetivskyi Vistnyk'' {{in lang|uk}}, Accessed 16 July 2008.</ref> ==চলচ্চিত্ৰত খোটিন দুৰ্গ== খোটিন দুৰ্গত কেইবাখনো ঐতিহাসিক দুঃসাহসিক ছবিৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল: দ্য ভাইপাৰ (১৯৬৫), জাখাৰ বাৰ্কুট (১৯৭১), দ্য এৰোছ অৱ ৰবিন হুড (১৯৭৫), দ্য অল্ড ফৰ্ট্ৰেছ (১৯৭৬), ডি আৰ্টাগনান এণ্ড দ্য থ্ৰী মাস্কেটিয়াৰ্ছ (১৯৭৮), দ্য বেলাড অৱ দ্য ভেলিয়েণ্ট নাইট ইভানহো (১৯৮৩), দ্য ব্লেক এৰো (১৯৮৫)<ref name="Klymenko">{{cite web |url=http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm|title=On the southwest of Kiev, July 2004. Fourth day: Chernivsti -> Khotyn -> Kamianets-Podilskyi -> Chornokozyntsi -> Chernivsti|access-date=2008-07-16|last=Klymenko|first=Sergiy|date=July 2004|work=serg-klymenko.narod.ru|language=uk}}</ref> আৰু তাৰাছ বুলবা (২০০৯)।<ref>{{cite web|url=http://www.castles.com.ua/khotyn.html|title=Khotyn - Chocim|access-date=2008-07-12|work=Castles.com.ua}}</ref> এই ছবিবোৰত সাধাৰণতে এই দুৰ্গটোক বিভিন্ন ফৰাচী আৰু ইংৰাজী দুৰ্গৰ (লা ৰ’চেলকে ধৰি) সংমিশ্ৰণ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। == শিল্পত খোটিন == <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|খোটিনৰ যুদ্ধ, ১৬৭৩ চন File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|খোটিনৰ যুদ্ধ, ১৬৭৩ চন File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|খোটিনৰ যুদ্ধত তৃতীয় জন ছবিয়েস্কি, ১৬৭৩ চন File:Battle of Chocim 1621.PNG|চোচিমৰ যুদ্ধ, ১৬২১ চন।জোচেফ ব্ৰেণ্ড File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|চোচিম সন্ধি, ১৬২১ চন।ফ্ৰান্সিচেক স্মুগলেভিচ, ১৭৮৫ চন File:Chodkiewicz wife2.JPG|খোটিন যুদ্ধৰ আগতে বিদায়, ১৬২১ File:Chodkiewicz death.JPG|চডকিভিচৰ মৃত্যু File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|ৰাজকুমাৰ Władysław Vasa (১৬২৪) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|শিবিৰত ষ্টেনিছলাভ লুবোমিৰ্স্কি (১৬৪৭) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|খোটিন যুদ্ধৰ পিছত তৃতীয় এপটেওজা জিগমুন্টা </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] romqin5i91x2hokak4z7w5mrs1aivix 0 139029 647257 643650 2026-10-24T15:24:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647257 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি | native_name = {{lang|uk|Кам'янець-Подільський}} | other_name = | settlement_type = চহৰ | image_skyline = {{Photomontage|position=center | photo1a = Zamek w Kamieńcu Podolskim 2019.jpg | photo2a = Тринітарський костьол та дзвіниця.jpg{{!}}Baroque Saint Josaphat church | photo2b = Собор Св. Трійці.jpg{{!}}Holy Trinity Church | photo3a = Житловий будинок в Кам'янець-Подільському.jpg{{!}}Historic houses at the Polish Market Square | photo3b = Будинок польського магістрату. Двір перед будинком.jpg{{!}}Polish Town Hall | photo4a = -DJI 0351-Edit Panorama1.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 }} | image_caption = {{hlist|ওপৰৰপৰা বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ: দুৰ্গ|ছেইণ্ট জোছাফাট গীৰ্জা|হলী ট্ৰিনিটি গীৰ্জা|পলিচ মাৰ্কেট স্কোৱাৰ|পলিচ টাউন হল|পুৰণি চহৰৰ পেনোৰামা}} | image_flag = Kamjantec-Podilsky flag.svg | image_shield = Coat of Arms of Kamianets-Podilskyi.svg | shield_size = 80px | pushpin_map = Ukraine Khmelnytskyi Oblast#Ukraine | mapsize = 225px | map_caption = ইউক্ৰেইনত ইয়াৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{UKR}} | subdivision_type1 = ওব্লাষ্ট | subdivision_name1 = খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্ট | subdivision_type2 = ৰায়ন | subdivision_name2 = {{nowrap|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়ন}} | leader_title = মেয়ৰ | leader_name = মিখাইলো পোজিতকো | leader_party = স্বোবোদা<ref>{{Cite web|title=Біографія міського голови|url=https://kam-pod.gov.ua/miskiy-golova/biografiya|access-date=2026-07-31|lang=uk}}</ref> | established_title = প্ৰথম উল্লেখ | established_date = ১০৬২ | established_title2 = চহৰৰ অধিকাৰ | established_date2 = ১৪৩২ | area_total_km2 = ২৭৮৭১ | population_as_of = ২০২২ | population_total = ৯৬৮৯৬ | population_metro = | population_density_km2 = auto | population_footnotes = | timezone = EET | utc_offset = +২ | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = +৩ | coordinates = | elevation_m = | postal_code_type = ডাক সূচকাংক | postal_code = ৩২৩০০—৩২৩১৮ | area_code = +৩৮০-৩৮৪৯ | blank_name = | blank_info = | footnotes = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 11 | mapframe-wikidata = yes | subdivision_type3 = হ্ৰমাডা | subdivision_name3 = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি নগৰীয়া হ্ৰমাডা }} '''কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Кам'янець-Подільський; পোলিশ: Kamieniec Podolski) হৈছে পশ্চিম [[ইউক্ৰেইন]]ৰ স্মোট্ৰিচ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন চহৰ। ই চহৰখন চ্চাৰ্নিভট্সিৰ উত্তৰ-পূব দিশত অৱস্থিত। পূৰ্বতে খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ থকা এই চহৰখন বৰ্তমান খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ অন্তৰ্গত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ। ইয়াত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি নগৰীয়া হ্ৰমাডাৰ প্ৰশাসন পৰিচালিত হয়।<ref name="admreform_2020_stara_kamianets-podilskyi">{{cite web |title=Кам'янець-Подільська територіальна громада|url=https://decentralization.ua/newgromada/4762/composition |publisher=Децентралізація |language=uk}}</ref> কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি হৈছে পোডোলিয়া অঞ্চলৰ এক ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ। ই ডাচি অফ পোডোলিয়া, পোডোলিয়ান ভোইভোডশ্বিপ, পোডোলিয়া য়োলেট, পোডোলিয়া গভৰ্নৰেট আৰু পোডোলিয়ান জিলাৰ ৰাজধানী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইউক্ৰেইন-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত, চহৰখনে আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰপৰা ১৯২০ চনলৈ ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref>Pustynnikov, Iryna. ''[https://day.kyiv.ua/uk/article/ukrayina-incognita/ostannya-stolicya-unr The last capital of Ukrainian People's Republic (Остання столиця УНР)]''. Newspaper "Den". 14 October 2011</ref> == নামকৰণ == প্ৰথমাৱস্থাত এই চহৰখন কেৱল '''কামিয়ানেটছ''' (Kamianets) নামেৰে জনাজাত আছিল। ১৭৯৫ চনত পোলেণ্ড বিভাজন আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ দখলৰ পিছত ইয়াৰ নাম বৰ্তমানৰ নামটোলৈ সলনি কৰা হয়। চহৰখনৰ এই দ্বৈত নামৰ প্ৰথম অংশটোৰ উৎপত্তি পুৰণি স্লাভিক ভাষাৰ ''{{lang|orv|kamin{{'}}}}'' ({{langx|uk|камiнь}}, {{langx|pl|kamień}}) বা ''{{lang|orv|kamen}}''-ৰপৰা হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'শিল' (stone)। নামটোৰ দ্বিতীয় অংশটো পোডোলিয়া|পোডিলিয়া ({{langx|uk|Подíлля}}, {{langx|pl|Podole}}) নামৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলটোৰ সৈতে জড়িত, যাৰ ঐতিহাসিক ৰাজধানী হিচাপে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিক গণ্য কৰা হয়। গতিকে, চহৰখনৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'পোডিলিয়াৰ শিল' ('The Stone of Podilia')। অন্যান্য ভাষাত এই নামটোৰ সমকক্ষ ৰূপসমূহ হৈছে: {{langx|pl|Kamieniec Podolski}}; {{langx|ru|Каменец-Подольский|Kamenets-Podolsky}}<ref>КАМЕНЕЦ-ПОДОЛЬСКИЙ // Большая российская энциклопедия. Электронная версия (2020); https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5737647 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240809131036/https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5737647 |date=2024-08-09 }} Дата обращения: 27.08.2025</ref> বা {{langx|ru|Каменец-Подольск|Kamenets-Podolsk|label=none}}; <ref>{{Efron|Каменец-Подольск}}</ref> {{langx|ro|Camenița Podoliei}}; {{langx|la|Camenecium}}; {{langx|ota|كامانىچه|Kamaniçe}}; {{langx|hu|Kamenyeck-Podolszk}}; {{langx|yi|קאָמענעץ,קאמיניץ|Komenets, Komenits}}।<ref name="Beider">{{cite journal |last1=Beider |first1=Alexander |title=Eastern Yiddish Toponyms of German Origin |journal=Yiddish Studies Today |date=2012 |volume=ISBN 978-3-943460-09-4; ISSN 2194-8879 |issue=düsseldorf university press, Düsseldorf 2012 |url=https://docserv.uni-duesseldorf.de/servlets/DerivateServlet/Derivate-23711/27_Leket_Beider_Eastern_Yiddish_Toponyms_of_German_Origin_A.pdf |access-date=26 December 2023}}</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীন কাল (Classical antiquity) === বহুতো ইতিহাসবিদে বিশ্বাস কৰে যে এই স্থানত চহৰখন প্ৰাচীন ডেচিয়ানসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, যিসকলে বৰ্তমানৰ ৰোমানিয়া, মলডোভা আৰু ইউক্ৰেইনৰ কিছু অংশত বসবাস কৰিছিল।<ref name="km.ua">{{cite web|url=http://tour.km.ua/kampod/etown.htm|title=The Museum City|access-date=26 October 2007|work=Kamianets-Podilskyi|publisher=Art/Ukrainian|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215957/http://tour.km.ua/kampod/etown.htm|archive-date=12 October 2007|df=dmy-all|archivedate=12 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012215957/http://tour.km.ua/kampod/etown.htm|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীবিদসকলে লিখিছে যে ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকলে এই জনবসতিস্থলৰ নাম 'পেট্ৰিডাভা' বা 'ক্লেপিডাভা' ৰাখিছিল। এই নামসমূহ গ্ৰীক ভাষাৰ 'petra' বা লেটিন ভাষাৰ 'lapis' (অৰ্থাৎ 'শিল' বা stone) আৰু ডেচিয়ান ভাষাৰ 'dava' (অৰ্থাৎ 'চহৰ' বা city) শব্দৰপৰা উৎপত্তি হৈছে।<ref name="km.ua" /><ref>{{cite web|url=http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200110&nr=22|title=Perła Podola|access-date=26 October 2007|work=niedziela.pl|language=pl|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522141322/http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200110&nr=22|archive-date=22 May 2011|url-status=dead|archivedate=22 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522141322/http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200110&nr=22|deadurl=yes}}</ref> === হালিচৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু টাটাৰসকল (১১ শতিকা–১২৪১) === [[File:GAL-VOL JUR2.png|thumb|left|200px|গালিচিয়ান-ভলহিনিয়ান প্ৰিন্সিপালিটি (১৩২৩—১৩৪০), য'ত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল]] [[File:POL Kamieniec Podolski COA.svg|thumb|left|110px|কামিয়ানেটছৰ ঐতিহাসিক প্ৰতীক চিহ্ন]] আধুনিক কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ১০৬২ চনত পোৱা যায়। সেই সময়ত ই টেৰেটোভ্লিয়া নামৰ এটা সৰু ৰাজ্যৰ অংশ আছিল, তাৰ পিছত ই হালিচৰ হালিচ প্ৰিন্সিপালিটি<ref>[https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CK%5CA%5CKamianets6Podilskyi.htm Kamianets-Podilskyi]</ref> আৰু গালিচিয়া-ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ১২৩০ চনৰ আশে-পাশে, গালিচিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লেভ ডেনিলোভিচে নিজৰ ৰাজ্যৰ পূব সীমান্ত সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আৰ্মেনিয়ানসকলক তেওঁৰ সেনাবাহিনীত যোগ দিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। তেওঁলোকৰ উৎকৃষ্ট সামৰিক সেৱাৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা জনাই ৰাজকুমাৰে তেওঁলোকক কামিয়ানেটছৰ ওচৰত মাটি-সম্পত্তি আৰু উপহাৰ দিছিল। ১২৪১ চনত ৰুছৰ ওপৰত মংগোল আক্ৰমণকাৰীসকলে চহৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলায়।<ref name="history">{{cite web |url=http://kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |title=History |access-date=25 October 2007 |work=kp.rel.com.ua |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |archivedate=28 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |deadurl=yes }}</ref> === পোলেণ্ডৰ শাসন (১৩৫২–১৬৭২) === ১৩৫২ চনত ই [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা কাচিমিৰ তৃতীয়ৰ উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰে। ১৩৭৪ চনত ৰাজকুমাৰ জৰ্জ কৰিয়াটোভিচে চহৰখনক মেগডাবৰ্গ আইন প্ৰদান কৰে।<ref name=ency>{{Cite book|title=Енциклопедія українознавства. Словникова частина (ЕУ-II)|volume=3|date=1994|page=929}}</ref> ১৩৭০ চনত ডমিনিকান সন্ন্যাসী গোটে কামিয়ানেটছত কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে আৰু এখন মঠ স্থাপন কৰে; ইয়াৰ পিছতে ফ্ৰান্সিস্কানসকলেও চহৰখনত নিজৰ মঠ স্থাপন কৰে। পিছলৈ অন্যান্য গোটৰ সন্ন্যাসীসকলো ইয়ালৈ আহে, যেনে: জেচুইটসকল (১৬০৮), ডিস্কালচড কাৰ্মেলাইটছ (১৬২৩), আৰু ট্ৰিনিটেৰিয়ানসকল (১৬৯৯)।<ref>[https://collectionscanada.gc.ca An Urban History of Early Modem Karnianets-Podilsky, Origins to 1672]</ref> ১৩৭৮ চনত ই লেটিন কেথলিক ডায়োচিচৰ আসন হৈ পৰে। ১৪৩২ চনত ৰজা ছিগিস্মুণ্ড প্ৰথম দ্য ওল্ডে কামিয়ানেটছ পডিলস্কিক চহৰৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ই পোলেণ্ডৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ পোলেণ্ডৰ ৰাজকীয় চহৰ আছিল। ১৪৩৪ চনত ই পোডোলিয়ান ভোইভোডশ্বিপৰ ৰাজধানী আৰু স্থানীয় অসামৰিক তথা সামৰিক প্ৰশাসনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে।<ref name="history" /> ১৫ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা, প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ৰ নিজ নিজ আইনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চহৰখনত সুকীয়া ৰুথেনিয়ান আৰু আৰ্মেনিয়ান আদালত কাৰ্যক্ষম আছিল।<ref name=loc>{{Cite web|title="Чужа держава" чи частина історії? 5 міфів про українців у Речі Посполитій|date=2026-06-03|url=https://localhistory.org.ua|access-date=2026-06-03}}</ref> ওছমানীয় সাম্ৰাজ্য আৰু টাটাৰসকলৰ আক্ৰমণৰপৰা পোলেণ্ডক দক্ষিণ-পশ্চিম দিশৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ পোলেণ্ডৰ ৰজাসকলে প্ৰাচীন দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু যথেষ্ট সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল, যাৰ বাবে ইয়াক 'পোলেণ্ডৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ' (the gateway to Poland) বুলি কোৱা হৈছিল। ১৫১০ চনত চহৰখনত পোলেণ্ড আৰু মোল্ডাভিয়া প্ৰিন্সিপালিটিৰ মাজত এখন শান্তি চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। পোলেণ্ডৰ পোলেণ্ডৰ মুক্ত নিৰ্বাচনৰ সময়ছোৱাত, ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী চহৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিয়েও ভোটদানৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল (যেনেদৰে ৱাৰ্শ্ব', ক্ৰাকোভ, পোজনান, ডান্সক, লভিভ, ভিলনিয়াছ, লুব্লিন, টৰুণ আৰু এলব্লং চহৰে পাইছিল)।<ref>{{cite book|title=Polska Encyklopedja Szlachecka|volume=I|publisher=Wydawnictwo Instytutu Kultury Historycznej|location=Warszawa|year=1935|page=42|language=pl}}</ref> ১৫ শতিকাৰ পৰা, ই লভিভ চহৰৰ সৈতে এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ হোৱাৰ লগতে পোলেণ্ডৰ পূব অংশৰ বৃহত্তম দুৰ্গ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name=ency/> === ওছমানীয় শাসন (১৬৭২–১৬৯৯) === ১৬৭২ চনত চহৰখন তুৰ্কী (ওছমানীয়) আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰশক্তি জেপোৰিজিয়ান হেটমেন পেট্ৰ' ড'ৰ'শ্বেনকোৰদ্বাৰা দখল কৰা হয়।<ref name=ency/> ১৬৭২ চনৰ বুচাচ চুক্তিৰ পিছত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি কম সময়ৰ বাবে ওছমানীয় সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হয় আৰু পোডোলিয়া য়োলেটৰ (Podolya eyalet) ৰাজধানী হয়। ই আছিল এই য়োলেটৰ পাছাৰ সঞ্জাক (কেন্দ্ৰীয় সঞ্জাক); ইয়াৰ অধীনত {{ill|Khropotova|lt=ক্ৰোপোটোভা|uk|Хропотова}}, সাতানিভ|সাতানোভা, স্কালা-পোডিলস্কা|ইস্কালা, {{ill|Kitayhorad|uk|Китайгород (Кам'янець-Подільський район)|lt=কিতাইহ'ৰাদ}}, কিৰিভচে, {{ill|Zhvan|uk|Жван (село)|lt=ঝভান}} (ওছমানীয় শাসনৰ সময়ত ইয়াক 'ইজভান' বুলি জনা গৈছিল) আৰু মহিলিভ-পোডিলস্কি|মিহাইলভ আদি নাহিয়াহ (প্ৰশাসনিক বিভাগ) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://i.piccy.info/i9/50c7ec080439bb1790d77fec4b180a08/1437042927/139143/831035/The_Eyalet_of_Kamanice.jpg ''The Eyalet of Kamaniçe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409163656/http://i.piccy.info/i9/50c7ec080439bb1790d77fec4b180a08/1437042927/139143/831035/The_Eyalet_of_Kamanice.jpg |date=9 April 2016 }}, map. Accessed 7 January 2021.</ref> পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ প্ৰতি থকা তুৰ্কী ভাবুকিৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ, ৰজা জান তৃতীয় ছ’বিয়েস্কি-য়ে ওচৰতে এখন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, যাৰ নাম আছিল ওকোপি শ্বিয়েণ্টেজ ত্ৰোজচি (বৰ্তমান ওকোপি, টেৰ্নোপিল ওব্লাষ্ট; ইয়াৰ অৰ্থ 'পৱিত্ৰ ত্ৰিমূৰ্তিৰ পৰিখা')। ১৬৭৪ চনত স্থানীয় আৰ্মেনিয়ানসকলক, যিসকলে সেই সময়লৈকে পোলেণ্ডত পোলেণ্ডৰ অন্যতম প্ৰধান আৰ্মেনিয়ান সম্প্ৰদায় আছিল, ওছমানীয়সকলে বহিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite magazine|last=Agopsowicz|first=Monika|title=Ormianie kamienieccy w ostatniej ćwierci XVII wieku – próba rekonstrukcji spisu imiennego|magazine=Lehahayer. Czasopismo poświęcone dziejom Ormian polskich|language=pl|issue=6|year=2019|page=5}}</ref> তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই বালকানত প্ৰায় তিনি বছৰ নিৰ্বাসিত জীৱন কটোৱাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ অধীনত থকা বাকী অঞ্চলসমূহলৈ স্থানান্তৰিত হয়, যাৰ ভিতৰত প্ৰধান আছিল লভিভ আৰু স্তানিছলাৱভ।<ref>Agopsowicz, pp. 6, 15</ref> ১৬৮৭ চনত পোলেণ্ডে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি আৰু পোডোলিয়াৰ ওপৰত পুনৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰাৰ চেষ্টা চলায়, যেতিয়া ৰাজকুমাৰ জেমছ লুই ছ’বিয়েস্কিৰ নেতৃত্বত পলিচ বাহিনীয়ে এই দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰে যদিও তেওঁলোক অসফল হয়। পলিচ ইতিহাসবিদ দৰিউছ কোলডজীচিক-ৰ মতে, ওছমানীয়সকলে চাৰিওফালৰ অঞ্চলটো নিজৰ অধীনত ৰাখিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ কথা উপলব্ধি কৰাৰ পাছত কামিয়ানেটছৰ নাগৰিকসকলক পুনৰ সংস্থাপিত কৰিছিল; তেওঁলোকে আৰ্মেনিয়ানসকলক ফিলিপোপলিছ-লৈ আৰু ইহুদীসকলক এদ্ৰিয়ানোপল আৰু ইস্তাম্বুল-লৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|author=Dariusz Kołodziejczyk|title=Podole pod panowaniem tureckim : Ejalet Kamieniecki, 1672-1699|publisher=Wyd. Polczek, Warszawa|date=1994}}</ref> <gallery class="center" widths="190" heights="130" mode="packed-hover"> File:Kamianets-Podilskyi map 1691.jpg|১৬৯১ চনৰ এখন ফৰাচী মেপত চহৰখনৰ পুৰণি চহৰৰ চুবুৰি আৰু দুৰ্গটো দেখুওৱা হৈছে, যিখন একা-বেঁকা স্মোট্ৰিচ নদীয়ে বেঢ়ি ৰাখিছে File:План міста Кам'янця (1684).jpg|১৬৮৪ চনৰ মেপত চহৰখনৰ পুৰণি চহৰ চিত্ৰিত কৰা হৈছে File:Franz von Reilly Kamjanez-Podilskyj (Кам'янець-Подільський) und Chotyn (Хотин).jpg|জোচান ফ্ৰাঞ্জ জোচেফ ভন ৰাইলিৰ মেপত (১৭৮৯) 'কামিয়েনিয়েক' (Kamieniec) </gallery> === পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথ (১৬৯৯–১৭৯৩) === [[File:Мінарет із скульптурою Богоматері P1920514.jpg|thumb|কুমাৰী মেৰীৰ মূৰ্তি (Figure of the Virgin Mary)]] [[File:Кушнірська башта Кам'янець-Подільський.jpg|thumb|ষ্টিফেন বাথোৰী গেট হৈছে চহৰখনৰ পুৰণি দুৰ্গ কমপ্লেক্সৰ এক অংশ]] ১৬৯৯ চনত কাৰ্লোৱিজ চুক্তি অনুসৰি ৰজা আগষ্টাচ দ্বিতীয় দ্য ষ্ট্ৰং-ৰ অধীনত চহৰখন পুনৰ পোলেণ্ডক ঘূৰাই দিয়া হয়। এই দুৰ্গটো ধাৰাবাহিকভাৱে সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী দুৰ্গ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। দুৰ্গটোৰ সংৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষত এতিয়াও বিভিন্ন অৱৰোধৰ সময়ত সোমাই পৰা লোৰটোপৰ গোলাবোৰ লাগি থকা দেখা যায়। এই সময়ছোৱাত, বিশ্বপ ডেম্বোৱস্কিয়ে ফ্ৰাঙ্কিষ্টসকলৰ প্ৰৰোচনাত ১৭৫৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত কামিয়েনিয়েক পডিলস্কিত এখন ৰাজহুৱা তৰ্কসভা আহ্বান কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ বিশ্বপীয় অঞ্চলত পোৱা তালমুদৰ সকলো কঁপি বাজেয়াপ্ত কৰি পুৰি পেলাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref>{{cite book |author-link=Michael Levi Rodkinson |last=Rodkinson |first=Michael Levi |title=The history of the Talmud from the time of its formation, about 200 B.C., up to the present time |publisher=The Talmud Society |year=1918 |pages=100–103}}</ref> তালমুদ পুৰি পেলোৱাৰ বিৱৰণবোৰ ভিন্ন পোৱা যায়—সেই সময়ৰ উৎসসমূহে কয় যে তালমুদৰ প্ৰায় এহাজাৰ কপিলৈকে ধ্বংস কৰা হৈছিল, যদিও আন কিছুমান প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল এটা কপিহে পোৱা হৈছিল। এই ঘটনাৰ কেইদিনমান পাছতে ডেম্বোৱস্কিৰ মৃত্যু হয়।{{additional citation needed|date=February 2024}} ইয়াৰ পিছত অঞ্চলটোত এটা প্লেগ মহামাৰী দেখা দিয়াত স্থানীয় পুৰোহিতসকলে ভৱিষ্যতৰ বিপৰ্যয় ৰোধ কৰিবলৈ তেওঁৰ মৃতদেহ খান্দি উলিয়াই মূৰটো কাটি পেলাইছিল।<ref name=heller>{{cite book |url=https://google.com |title=Printing the Talmud: Complete Editions, Tractates, and Other Works and the Associated Presses from the Mid-17th Century through the 18th Century |series=Brill's Series in Jewish Studies |first=Marvin J. |last=Heller |publisher=Brill |year=2018 |isbn=9789004376731 |pages=153–157}}</ref> === ৰাছিয়ান শাসন (১৭৯৩–১৯১৫) === ১৭৯৩ চনত পোলেণ্ডৰ দ্বিতীয় বিভাজনৰ পিছত, চহৰখন ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়, য'ত ই পোডোলিয়া গভৰ্নৰেটৰ ৰাজধানী আছিল। ১৯ শতিকাত সামৰিক প্ৰযুক্তিৰ উন্নয়নৰ বাবে চহৰখনৰ সুৰক্ষা প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গসমূহৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পায় আৰু ১৮০৮ চনত সেইসমূহ ভংগ কৰা হয়; <ref name=ency/> ইয়াৰ পিছত দুৰ্গটোক এটা কাৰাগাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ এটা টাৱাৰ (স্তম্ভ) ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ এজন বিশিষ্ট কৃষক বিদ্ৰোহী নেতা উষ্টিম কাৰ্মেলিউকৰ বাবে কাৰাগাৰৰ কোঠালি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে ইয়াৰপৰা তিনিবাৰকৈ পলাই সাৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ১৭৯৮ চনত পলিচ অভিজাত ব্যক্তি আন্তোনি ঝমিজেভস্কিয়ে চহৰখনত এখন পলিচ থিয়েটাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এইখন আছিল আটাইতকৈ পুৰণি পলিচ থিয়েটাৰসমূহৰ অন্যতম। ১৮৬৭ চনত ৰাছিয়ান কৰ্তৃপক্ষই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ডায়োচিচ বিলুপ্ত কৰে। ১৯১৮ চনত পোপ বেনেডিক্ট পঞ্চদশ-ৰদ্বাৰা ইয়াক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাছিয়া, অষ্ট্ৰিয়া আৰু ৰোমানিয়াৰ ত্ৰিবিন্দুৰ ওচৰত অৱস্থিত দুৰ্গম ভৌগোলিক অৱস্থানৰ বাবে, লগতে কোনো ৰেলৱে সংযোগ নথকাৰ বাবে (যিটো কেৱল ১৯১৪ চনতহে নিৰ্মাণ হৈছিল), চহৰখন ১৯ শতিকাৰ বেছিভাগ সময় স্থবিৰ হৈ আছিল আৰু ইয়াৰ অৰ্থনীতি কেৱল কুটিৰ শিল্প বা কাৰুশিল্পৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এটা প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ৰৈ গৈছিল।<ref name=ency/> ১৮৯৭ চনৰ ৰাছিয়ান লোকপিয়ল অনুসৰি, ৩৫,৯৩৪ জন জনসংখ্যাৰে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি পোডোলিয়াৰ বৃহত্তম চহৰ হিচাপে আছিল। একে সময়তে, চহৰখনৰ এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বও আছিল। ইয়াৰ স্থানীয় ছেমিনাৰীৰপৰা কেইবাজনো উল্লেখযোগ্য ইউক্ৰেইনীয় সক্ৰিয় কৰ্মী ওলাইছিল, যেনে: ষ্টেপান ৰুডানস্কি, মাইকোলা লিঅণ্টোভিচ, আনাতোলি স্ভিডনিটস্কি আৰু মিখাইলো কোটছিউবিনস্কি। ইয়াত ইয়ুখিম ছিটছিনস্কিৰদ্বাৰা এটা পুৰাতত্ত্ব ছ'চাইটি আৰু এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=ency/> ১৯০৬ চনত চহৰখনত "প্ৰসভিটা" নামৰ স্থানীয় সমাজখন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়; ইয়াৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে প্ৰাথমিক আৰু পেৰীচ (ধৰ্মীয় অঞ্চল) বিদ্যালয়সমূহত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ অধ্যয়ন প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref>''Верига Василь Іванович|Василь Верига.'' Нариси з історії України (кінець XVIII&nbsp; — початок XIX&nbsp; ст.).&nbsp; — Львів: Світ, 1996.&nbsp; — 448 с.— С. 338. {{ISBN|5-7773-0359-5}}</ref> ১৯১৪ চনত এটা পোনপটীয়া ৰেল লাইনে চহৰখনক খমেলনিটস্কি, প্ৰস্কুৰভ (বৰ্তমানৰ খমেলনিটস্কি) চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। <gallery class="center" widths="190" heights="130" mode="packed-hover"> File:Kamianets-Podilskyi by Napoleon Orda (5362906).jpg|১৮৬২ আৰু ১৮৭৬ চনৰ ভিতৰত নেপোলিয়ন অৰ্ডাৰ লিথোগ্ৰাফ চিত্ৰ File:Кам'янець.png|জিগমুণ্ট গেৰ্ষ্টমেনৰ মেপত কামিয়ানেটছ, ১৮৬৩ File:Kamyanets-fortress 1865.jpg|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গ, ১৮৬৫ File:Каменец-Подольский с высоты птичьего полёта (нач. XX в.).jpg|আকাশমাৰ্গৰপৰা কামিয়ানেটছ চহৰ, ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণি File:Кам'янець-Подільський. Вигляд південного боку з ратушної вежі.jpeg|ছেইণ্ট নিকোলাছ গীৰ্জা, ১৯০২ File:Польський ринок1906.jpg|পলিচ মাৰ্কেট, কেন্দ্ৰীয় বজাৰ ক্ষেত্ৰ, ১৯০৬ File:Kamieniec-Pod. - Centralny plac (02).jpg|কেন্দ্ৰীয় বজাৰ ক্ষেত্ৰ, ১৯০৬-১৯১০ File:Kamieniec-Pod. Pocztowa ulica.jpg|পোষ্টোভা ষ্ট্ৰীট, ইহুদী দোকানৰ সোঁফালে, পুৰণি চহৰ, ১৯১০ File:Кам'янець-Подільський аерозйомка 1914.jpg|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ আকাশমাৰ্গৰপৰা কৰা জৰীপ, ১৯১৪ File:Kamianets-Podilskyi-1918.jpg|অষ্ট্ৰো-হাংগেৰিয়ান সৈন্যৰ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত প্ৰৱেশ, ১৯১৮ File:Staremisto1.jpg|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দলং, ১৯১৮ </gallery> === প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ আৰু ইউক্ৰেইনীয় গণ প্ৰজাতন্ত্ৰ === [[File:Кам'янець Подільский Вірменський ринок 5-1.JPG|thumb|ছিমন পেটলিউৰা স্মৃতি ফলক]] প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত, ১৯১৫ চনত চহৰখন অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰদ্বাৰা অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ১৯১৭ চনত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত, চহৰখন কম সময়ৰ বাবে ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰ আৰু হেটমেনেটৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref name="155757KamianetsPodilskyi"/> ১৯১৮ চনৰ ৬ মাৰ্চত, চহৰখন ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ নৱ-গঠিত পোডিলিয়া জেম্লিয়াৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। কিন্তু ১৯১৮ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত ইউক্ৰেইনৰ হেটমেন পাভলো স্কোৰোপাদস্কি-য়ে ইয়াক ভংগ কৰে আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ পুৰণি গভৰ্নৰেট বিভাজনসমূহ পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে। এই সময়ছোৱাতে চহৰখনত এখন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=ency/> ৰাছিয়ান কমিউনিষ্ট বাহিনীয়ে কিয়েভ দখল কৰাৰ পাছত, ইউক্ৰেইনৰ ডাইৰেক্টৰেট শাসনৰ সময়ত চহৰখনক প্ৰকৃত (de facto) ৰাজধানী হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।<ref name="156149KamianetsPodilskyi"/><ref name="155757KamianetsPodilskyi">{{in lang|uk}} [https://www.istpravda.com.ua/articles/2019/06/3/155757/ Kamianets-Podilskyi. How the Petliurists did what Sultan Osman II could not do], Ukrayinska Pravda|Historisna Pravda (3 June 2019)</ref> ১৯১৯ চনত ই পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ চৰকাৰৰো আসন হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=ency/> পোলেণ্ড-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত, ১৯১৯ চনৰ ১৬-১৭ নৱেম্বৰৰ নিশা চহৰখন পলিচ বাহিনীয়ে দখল কৰে।<ref name="156149KamianetsPodilskyi">{{in lang|uk}} [https://www.istpravda.com.ua/articles/2019/08/27/156149/ "The Last Capital", or as Kamyanets returned to the past for three days], Ukrayinska Pravda|Istorychna Pravda (27 August 2019)</ref> ইয়াৰ পিছত ১৯১৯ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰৰপৰা ১৯২০ চনৰ ১২ জুলাইলৈকে চহৰখন পোডোলিয়ান জিলাৰ ৰাজধানী হিচাপে পলিচ প্ৰশাসনৰ অধীনত আছিল। ১৯২০ চনৰ জুলাই মাহত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ওচৰৰ ভেলিকি জোজুলিণ্টছি গাঁও আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া গাঁওসমূহত ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ সেনাবাহিনী (UPR) আৰু ৰেড আৰ্মী বা ৰঙা ফৌজৰ মাজত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল।<ref name="160051KamianetsPodilskyi"/> ১৯২০ চনৰ ৭ জুলাইত ইউক্ৰেইন সেনাবাহিনীৰ ষষ্ঠ ৰিজাৰ্ভ ৰাইফেল ব্ৰিগেডৰ জোৱানসকলক বলছেভিকসকলে বন্দী কৰে।<ref name="160051KamianetsPodilskyi"/> ৰঙা ফৌজ বা ৰেড আৰ্মীত যোগ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে বন্দী ইউক্ৰেনীয় জোৱানসকলক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।<ref name="160051KamianetsPodilskyi"/> ভেলিকি জোজুলিণ্টছিত তেনে ২৬ জন ইউক্ৰেনীয় সৈনিকৰ এটা সমূহীয়া কবৰ অৱস্থিত।<ref name="160051KamianetsPodilskyi">{{in lang|uk}} [https://www.istpravda.com.ua/short/2021/08/23/160051/ A memorial to UPR soldiers was opened in Khmelnytsky region], Ukrayinska Pravda|Istorychna Pravda (23 August 2021)</ref> <gallery class="center" widths="190" heights="130" mode="packed-hover"> File:Складання присяги козаками Армії УНР.jpg|১৯১৯ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰত ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ সেনাবাহিনীৰ কছাকসকলৰ শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠান File:Уряд ЗУНР 1919.jpg|১৯১৯ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত পশ্চিম ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰ (ZUNR) চৰকাৰ </gallery> === ছোভিয়েট শাসন (১৯২১–১৯৯১) === ১৯২০ চনৰ শেষৰফালে, ইউক্ৰেইন-ছোভিয়েট যুদ্ধত ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ পৰাজয়ৰ পিছত চহৰখন ৰঙা ফৌজ বা ৰেড আৰ্মীয়ে দখল কৰে। ১৯২১ চনৰ ৰিগা চুক্তি অনুসৰি কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি সহ ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনক এৰি দিয়া হয়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী সাতটা দশকৰ বাবে ইউক্ৰেইন এছ এছ আৰৰ অংশ হিচাপে ইয়াৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ধাৰণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ই প্ৰশাসনিকভাৱে ইউক্ৰেইনৰ পোডোলিয়া গভৰ্নৰেটৰ অংশ আছিল।<ref>{{cite map|author=С. Хургін|title=Адміністраційна Мапа Української Соц. Рад. Республіки|year=1922|scale=1:1,680,000|publisher=Народний комісаріат внутрішніх справ|location=Kharkiv|language=uk}}</ref><ref>{{cite map|author=С. Я. Хургин|title=Карта Украинской Социалистической Советской Республики|year=1921|scale=1:1,680,000|publisher=Народный комиссариат внутренних дел|language=ru}}</ref><ref>{{cite map|title=Административная карта Украины|year=1923|scale=1:1,050,000|publisher=Народний комиссариат внутренних дел|language=ru}}</ref> পোল বা পোল ইণ্ডিয়ান, ইহুদী আৰু ইউক্ৰেনীয়সকলে সদায় চহৰখনৰ জনসংখ্যাত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি আহিছিল। অৱশ্যে এক বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি এখন বহু-জাতিগত আৰু বহু-ধৰ্মীয় চহৰ আছিল য'ত উল্লেখনীয়সংখ্যক সংখ্যালঘু লোক আছিল। ছোভিয়েট শাসনৰ অধীনত ই তীব্ৰ নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল আৰু বহু পোল জনক জোৰকৈ মধ্য এছিয়ালৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ শেষ আশ্ৰয়স্থল সমগ্ৰ পোডোলিয়াত ভিন্নিটছিয়া হত্যাকাণ্ডৰ দৰে গণহত্যামূলক ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। আৰম্ভণিতে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি আছিল ইউক্ৰেইন এছ এছ আৰৰ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ, কিন্তু ১৯৪০ চনত এই প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰটো পিছলৈ প্ৰস্কুৰভলৈ (বৰ্তমানৰ খমেলনিটস্কি) স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত টাইম মেগাজিনে প্ৰতিৱেদন দিছিল যে ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষৰ বিৰুদ্ধে দক্ষিণ ইউক্ৰেইনৰ মহিলিভ-पोडिलस्की, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি, তিৰাস্পল আৰু অন্যান্য চহৰৰ আশে-পাশে কৃষক আৰু কাৰখানাৰ শ্ৰমিকসকলৰ ব্যাপক গণ-বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। মেগাজিনখন তেতিয়া আচৰিত হৈছিল যেতিয়া ই চুবুৰীয়া ৰোমানিয়াৰপৰা অসংখ্য প্ৰতিৱেদন লাভ কৰিছিল যে মস্কোৰপৰা সৈন্যবাহিনী এই অঞ্চললৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে এই অশান্তি দমন কৰিছিল, যাৰ ফলত ৪,০০০ তকৈ কম লোকৰ মৃত্যু হোৱা নাছিল। মেগাজিনখনে এই ঘটনাসমূহ নিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াৰ কেইবাজনো সাংবাদিক প্ৰেৰণ কৰিছিল, যাক চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে সম্পূৰ্ণৰূপে অস্বীকাৰ কৰি 'চৰম মিছা' বুলি আখ্যা দিছিল।<ref>[https://web.archive.org/web/20081029063746/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,737074,00.html Disorder in the Ukraine?], ''TIME Magazine'', 12 December 1927</ref> ছোভিয়েট চৰকাৰৰ সামূহিকীকৰণ অভিযান আৰু চহৰসমূহত সৃষ্টি হোৱা আইনহীন পৰিৱেশৰ বাবেই এই বিদ্ৰোহৰ সৃষ্টি হৈছিল। [[File:Пам'ятник жертвам голодомору 1932-1933 років .jpg|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ১৯৩২-১৯৩৩ চনৰ দুৰ্ভিক্ষৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত স্মৃতিসৌধ]] টোটেলিটেৰিয়ান বা একনায়কত্ববাদী ব্যৱস্থাৰ এক ভয়ংকৰ অপৰাধ ১৯৩২-১৯৩৩ চনৰ হলোডোমৰ (ইউক্ৰেইনৰ মানৱসৃষ্ট দুৰ্ভিক্ষ) কৱলৰপৰা এই চহৰখনো সাৰি যোৱা নাছিল। যদিও ইয়াৰ পৰিস্থিতি অন্যান্য অঞ্চলতকৈ কিছু ভাল আছিল, ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল আধুনিক পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় ভূ-খণ্ডৰ সৈতে থকা সীমান্তৰ নিকটতা। কামিয়ানেটছিনা অঞ্চলৰ এই সীমান্তৱৰ্তী অৱস্থানৰ বাবে, বিশেষকৈ জ্‌ব্ৰুচ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত গাঁওসমূহৰ বাসিন্দাসকলে আধুনিক পশ্চিমীয়া অঞ্চলসমূহলৈ স্থানান্তৰিত হ'বলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তাত পোডোলিয়াবাসীয়ে নিজৰ সা-সম্পত্তি ৰুটি আৰু শস্যৰ বিনিময়ত সলনি কৰিছিল। বহু ক্ষেত্ৰত মানুহক কেৱল আহাৰ গ্ৰহণৰ সুযোগৰ বাবে কামত ৰখা হৈছিল বা তেওঁলোকে ৰুটিৰ বাবে কাম কৰিছিল। অৱশ্যে সকলোৱে তেনে কৰিবলৈ সমৰ্থ হোৱা নাছিল: জ্‌ব্ৰুচ নদীৰ কাষেৰে পোলেণ্ডৰ সৈতে থকা সীমান্ত আৰু ড্নিষ্টাৰ নদীৰ কাষেৰে ৰোমানিয়াৰ সৈতে থকা সীমান্তৰ বহু ঠাইত বেৰিকেড বা প্ৰতিবন্ধক শাৰী স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু ছোভিয়েট শাস্তি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহে সীমান্ত পহৰা দি আছিল। চহৰখনৰ পৰিস্থিতিও কঠিন আছিল, ১৯৩২-১৯৩৩ চনৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখনত ৫৮৫ জন লোকৰ ভোকৰ বাবে মৃত্যু হৈছিল।<ref>[https://web.archive.org/web/20140222032516/http://www.archives.gov.ua/Sections/32-33/Hmeln/index.php?28 Документи Держархіву Хмельницької області]</ref><ref>[https://ermakvagus.com/Europe/Ukraine/kamianets.htm Kamianets-Podilskyi, Ukraine]</ref>{{better source needed|date=August 2025}}<ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/the-history-of-the-holodomor/ Holodomor History]</ref><ref>{{Cite web |url=http://klyuch.com.ua/m/articles/society/golodomor-1932-1933-rokiv-chervoni-mitly-proty-ukrayinskogo-selyanstva/ |title=Голодомор 1932—1933 Років: «Червоні Мітли» Проти Українського Селянства |access-date=12 February 2024 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129080950/http://klyuch.com.ua/m/articles/society/golodomor-1932-1933-rokiv-chervoni-mitly-proty-ukrayinskogo-selyanstva/ |url-status=dead |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129080950/http://klyuch.com.ua/m/articles/society/golodomor-1932-1933-rokiv-chervoni-mitly-proty-ukrayinskogo-selyanstva/ |deadurl=yes }}</ref> গ্ৰেট টেৰৰ বা মহাশংকাৰ বছৰবোৰত, অৰ্থাৎ ১৯৩৭-১৯৩৮ চনত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয়তা আৰু বৃত্তিৰ ৯,০০৯ জন লোকক দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছিল, চোৰাংচোৱাগিৰিৰ অভিযোগত ৬২ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু "শত্ৰুৰ পৰিয়াল" বুলি গণ্য কৰি চহৰখনৰপৰা শ্বেতশত নাগৰিকক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, পোলিচ বা পোল জাতীয়তাৰ ১০১টা পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল (এনকেভিডিৰ পোলিচ অপাৰেচন চাওক)। আন এক উদাহৰণস্বৰূপে, আৰ্চএঞ্জেল মাইকেলৰ কেথলিক গীৰ্জাৰ এলেকাত থকা ডমিনিকান ভগ্নীসকলৰ প্ৰাক্তন মঠত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই এখন কাৰাগাৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠাত এখন নিৰ্যাতন গৃহ বনাইছিল। ১৯৩০-ৰ দশকত, বিশেষকৈ ১৯৩৭ চনত, এই মঠৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠালিবোৰত মানুহক গুলীয়াই হত্যা কৰা হৈছিল। কিছুমান স্মৃতিচাৰণ অনুসৰি, উদাহৰণস্বৰূপে, দিনটোত এশজন পৰ্যন্ত মানুহ অনা হৈছিল। ইয়াৰে বিছ জনক উত্তৰৰ শিবিৰ বা কেম্পসমূহলৈ পঠোৱা হৈছিল আৰু বাকীসকল সন্ধানহীন হৈছিল। এই সময়ছোৱাত পোডোলিয়াৰপৰা ১১,৬৩৪টা পোলিচ আৰু জাৰ্মান পৰিয়াল, অৰ্থাৎ অতি কমেও ৪৬,৫০০ নাগৰিকক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল।<ref>[https://ipn.gov.pl/en/news/6845,Polish-{{sic|hide=y|Ukra|nian}}-Cooperation.html Polish - Ukrainian Cooperation]</ref><ref>[https://www.history.com/topics/european-history/great-purge Great Terror]</ref> ==== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ ==== [[File:Abandoned German tank and vehicles Kamenets-Podolsk, 1944.png|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি অঞ্চলত পৰিত্যক্ত জাৰ্মান টেংক আৰু সামৰিক বাহন, ১৯৪৪]] [[File:Sacca di Kamenets-Podolsk.jpg|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ৰাজপথত জাৰ্মান সৈন্য, মাৰ্চ ১৯৪৪]] [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ আৰম্ভণিতে পোলেণ্ডৰ ওপৰত ছোভিয়েট আক্ৰমণৰ পিছত, ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰটো কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰৰপৰা খমেলনিটস্কি চহৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। অপাৰেচন বাৰ্বাৰোছাৰ সময়ত ১৯৪১ চনৰ ১১ জুলাইত জাৰ্মান সৈন্যই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দখল কৰে।<ref>{{cite web |editor-last=Davis |editor-first=Martin |year=2010 |title=The Nazi Invasion of Kamenets |publisher=JewishGen |url=http://kehilalinks.jewishgen.org/Kamyanets-Podilskyy/Kamianets-Podilskyi%20%201939-1945.htm }}</ref> ১৯৪১ চনৰ ২৭-২৮ আগষ্টত জাৰ্মান, ইউক্ৰেনীয় আৰু হাংগেৰীৰ আৰক্ষীয়ে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি হত্যাকাণ্ড সংঘটিত কৰি ২৩,০০০ ইহুদীক হত্যা কৰে। [[জাৰ্মান]]সকলে চহৰখনত এখন নাজী কাৰাগাৰ আৰু এটা বলপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://apps.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=757|title=Gefängnis Kam'janec'-Podil's'kyj|website=Bundesarchiv.de|access-date=30 June 2026|language=de}}</ref><ref>{{cite web|url=https://apps.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&tab=7&id=1969|title=Arbeitserziehungslager Kam'janec'-Podil's'kyj|website=Bundesarchiv.de|access-date=30 June 2026|language=de}}</ref> ১৯৪৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি পকেটৰ যুদ্ধত জাৰ্মান দখলদাৰীৰপৰা ৰঙা ফৌজে চহৰখন পুনৰ উদ্ধাৰ কৰে। ছোভিয়েট সেনাই চহৰখন দখল কৰাৰ পাছত, ছোভিয়েট চৰকাৰৰ প্ৰতি স্থানীয় জনসংখ্যাৰ আনুগত্যহীনতা প্ৰকাশ পাইছিল। অৱশ্যে ই নাজীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ অব্যাহত ৰখাৰ ইচ্ছা নাছিল, বৰঞ্চ মানুহবোৰ জাৰ্মান-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ কঠিন সময়ৰ বাবে ভাগৰুৱা হৈ পৰিছিল। কিন্তু ৰঙা ফৌজে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰাৰ প্ৰথম দিনৰপৰাই সক্ৰিয় সামৰিক নিয়োগ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে। এনে পদক্ষেপে নতুনকৈ নিযুক্তি দিয়া সৈন্যসকলৰ বাছনিৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ স্তৰতো নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল। সামৰিক নিয়োগৰ প্ৰথম দিনৰপৰাই তেওঁলোকক ততালিকে যুদ্ধক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক ক্ষতিকাৰক প্ৰথা আৰম্ভ হৈছিল, যাৰ ফলত কামিয়ানেটছ আৰু স্থানীয় গাঁৱৰ বুজনসংখ্যক সৈন্যই কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত চলোৱা ড্নিপাৰ-কাৰ্পেথিয়ান আক্ৰমণৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহত প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল। অপ্ৰশিক্ষিত, আৰু বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে সঠিক পোছাক তথা অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নোহোৱা লোকক যুদ্ধলৈ পঠোৱাটো ১৯৪১ চনত দেখুওৱা আনুগত্যহীনতাৰ বাবে ষ্টালিনবাদী চৰকাৰৰ এক নিষ্ঠুৰ প্ৰতিশোধৰ দৰে আছিল। এনে সামৰিক গোটসমূহৰ বাবে এটা পৰম্পৰাগত নাম প্ৰচলিত হৈছিল - «Chornopidzhachnyky» বা ক’লা কোট পৰিধানকাৰী।<ref>[https://ukrinform.ua The “Black Infantry” is Going into Battle Again]</ref> ইয়াৰ পিছত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পতনলৈকে কামিয়ানেটছ ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ অংশ হিচাপে আছিল। ==== ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনা ==== চহৰখনৰ ভূ-খণ্ডত ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদী সংগঠনৰ (OUN) এটা গাঁথনিগত নেটৱৰ্কে কাম কৰিছিল: কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি জিলা, যিটো ইউপিএ-চাউথ (UPA-South) বা দক্ষিণ ইউপিএৰ অন্তৰ্গত আছিল। জাৰ্মান দখলদাৰীৰ সময়ত, ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰীয় শক্তিসমূহে স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন সংস্থাসমূহ গঠন কৰিছিল, যেনে: আঞ্চলিক প্ৰশাসন আৰু আঞ্চলিক শিক্ষা বিভাগ। হ্ৰীহ’ৰী কিবেটছক আঞ্চলিক প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>[https://ephd.cz/wp-content/uploads/2017/ephd_2017_3_4/07.pdf ACTIVITY OF THE KAMIANETS-PODILSKYI NADRAYONNYI PROVID OF THE OUN (B) IN 1948–1952]</ref> ১৯৪৪-৪৫ চনত কামিয়ানেটছিনাৰ ভূ-খণ্ডত কামিয়ানেটছ ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনা (UPA)ৰ ১৯সংখ্যক কৌশলগত ডিভিজন, লিছনিয়া সামৰিক জিলা আৰু ইউপিএ-ৱেষ্ট সামৰিক গোটে কাৰ্যকলাপ চলাইছিল। পিছলৈ ১৯৪৫ চনৰ গৰমৰ দিনত এই বিভাগটো দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি টেৰ্নোপিল ওব্লাষ্টৰপৰা অহা ইউপিএৰ আত্মৰক্ষাৰ বুশ্ব গোটসমূহেও এই অঞ্চলত অভিযান চলাইছিল।<ref>[https://www.eminak.net.ua/index.php/eminak/article/view/347 Ukrainian Liberation Movement in Central Eastern Podillya in the 40-50s of the 20th Century in Ukrainians Memory]</ref> === ১৯৪৪ চনৰ পিছৰ ছোভিয়েট শাসন === [[File:Kam”yanets'-Podil's'kyy 1972 - panoramio - Andris Malygin.jpg|thumb|১৯৭২ চনৰ চহৰখনৰ এটা পথৰ দৃশ্য]] ১৯৪৬ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গক সৰ্ব-ইউনিয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মৃতিসৌধৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৫৪-১৯৫৫ চনত পুৰণি চহৰৰ টাউন হলত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সংস্কাৰ কাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref name=ency/> ১৯৮৬ চনত চহৰখনৰ জনসংখ্যা ১,০০,০০০ জনলৈ বৃদ্ধি পায়; এই সূচক অনুসৰি কামিয়ানেটছ মধ্যমীয়া চহৰৰ শ্ৰেণীৰপৰা ডাঙৰ চহৰৰ শ্ৰেণীলৈ উন্নীত হয়। ১৯৮৯ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ কেনিয়নৰ সাংস্কৃতিক ভূ-খণ্ডক ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/ |access-date=7 April 2025 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ১৯৯০ চনৰ ১৬ জুলাইত ইউক্ৰেইনৰ নতুন সংসদে ইউক্ৰেইনৰ ৰাজ্যিক সাৰ্বভৌমত্বৰ ঘোষণা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://gska2.rada.gov.ua:7777/site/postanova_eng/Declaration_of_State_Sovereignty_of_Ukraine_rev1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224650/http://gska2.rada.gov.ua:7777/site/postanova_eng/Declaration_of_State_Sovereignty_of_Ukraine_rev1.htm |archive-date=27 September 2007 |title=Declaration of State Sovereignty of Ukraine |access-date=12 September 2007 |date=16 July 1990 |website=Verkhovna Rada of Ukraine}}</ref><ref>[https://www.britannica.com/place/Ukraine/Economic-difficulties Independent Ukraine]</ref> ১৯৯০ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত চৰকাৰৰ নীতিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ চিন স্বৰূপে অনশন ধৰ্মঘট ঘোষণা কৰা কিয়েভৰ ছাত্ৰসকলৰ সমৰ্থনত চহৰখনত এক ৰেলী বা সমদল উলিওৱা হৈছিল। চহৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বজাৰ ক্ষেত্ৰ বা স্কোৱাৰত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ উচ্চ সদনৰ ওচৰত স্থানীয় স্বায়ত্তশাসনৰ আইন প্ৰণয়ন আৰু ইউনিয়ন চুক্তি স্বাক্ষৰ নকৰা সম্পৰ্কে, আৰু চহৰ পৰিষদৰ ওচৰত নীলা-হালধীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰাৰ সম্পৰ্কে ছাত্ৰসকলৰ দাবীসমূহ অনুমোদন জনোৱা হয়। ১৬ অক্টোবৰত চহৰ পৰিষদৰ সভাপতিমণ্ডলীয়ে ছাত্ৰসকলৰ দাবী পূৰণ কৰে আৰু খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰে।<ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=DOP&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Kamyanec_Podilsky Kamyanec-Podilsky]</ref> ১৯৯১ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীত পোপ জন পল দ্বিতীয়ই ছোভিয়েট শাসনৰ অধীনত বিলুপ্ত হোৱা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ডায়োচিচ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। === স্বাধীন ইউক্ৰেইন === ১৯৯১ চনৰ ২৪ আগষ্টৰপৰা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ অংশ হিচাপে আছে। বৰ্তমান ই ৰাজ্যখনৰ এখন উল্লেখযোগ্য অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক আৰু পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>[https://academic.oup.com/book/48228/chapter-abstract/420470767?redirectedFrom=fulltext 11 Independent Ukraine]</ref><ref>[https://www.mywanderlust.pl/kamianets-podilskyi-ukraine/ KAMIANETS PODILSKYI – AN UNDERRATED GEM OF UKRAINE]</ref><ref>[https://www.ukrainer.net/kam-yanets-podilskij-fortetsya-en/ Kamianets-Podilskyi. The living fortress]</ref> [[File:Orange Revolution Kamianets 2004.jpg|thumb|কামিয়ানেটছত অৰেঞ্জ ৰিভলিউচন বা কমলা বিপ্লৱ, ২০০৪]] ২০০৪ চনত চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলে অৰেঞ্জ ৰিভলিউচন বা কমলা বিপ্লৱত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। মানুহে ৰেনেসাঁ স্কোৱাৰ বা নৱ-জাগৰণ ক্ষেত্ৰত সমদল তথা প্ৰতিবাদী সভা অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/how-ukraines-orange-revolution-shaped-twenty-first-century-geopolitics/ How Ukraine’s Orange Revolution shaped twenty-first century geopolitics]</ref> ২০১৩ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত ইভান ওহিয়েঙ্কো ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়, পোডোলিয়া ৰাজ্যিক কৃষি আৰু কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু অন্যান্য শিক্ষানুষ্ঠানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে চহৰখনত প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। তেওঁলোকে চহৰৰ شەহৰীয়া আলিবাটেৰে সমদল কৰি চহৰ পৰিষদৰ ওচৰত এক গোট বা সমাৱেশ (ভিচে) সৃষ্টি কৰে। চৰকাৰৰ স্বেচ্ছাচাৰী নীতিৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকে তীব্ৰ ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>[https://eng.kpnu.edu.ua/ K-PNU’s Anniversary]</ref> [[File:Euromaidan Kamianets.jpg|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ইউৰোেমাইডান আন্দোলন, ২০১৩]]<ref>[https://academic.oup.com/policy-press-scholarship-online/book/18720/chapter-abstract/176955641?redirectedFrom=fulltext Fourteen Euromaidan and the echoes of the Orange Revolution: comparing social infrastructures and resistance practices of protest camps in Kiev (Ukraine)]</ref> পৰৱৰ্তী সপ্তাহবোৰত চহৰখনৰ বহু বাসিন্দাই চৰকাৰী শাসন-ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ আৰু কিয়েভৰ ইউৰোেমাইডান আন্দোলনক সমৰ্থন জনাবলৈ চহৰ পৰিষদৰ সন্মুখত প্ৰতিদিনে সমবেত হৈছিল। ২০১৪ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত সৰ্ববৃহৎ প্ৰতিবাদী সমদল উলিওৱা হৈছিল, য'ত প্ৰায় ২,০০০ লোকে অংশ লৈছিল।<ref>{{Cite journal |last1=Shveda |first1=Yuriy |last2=Park |first2=Joung Ho |date=January 2016 |title=Ukraine's revolution of dignity: The dynamics of Euromaidan |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1016/j.euras.2015.10.007 |journal=Journal of Eurasian Studies |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=85–91 |doi=10.1016/j.euras.2015.10.007 |issn=1879-3665|url-access=subscription }}</ref><ref>[https://www.shutterstock.com/search/heroes-euromaidan Heroes Euromaidan royalty-free images]</ref><ref>[https://www.opensocietyfoundations.org/explainers/understanding-ukraines-euromaidan-protests Understanding Ukraine’s Euromaidan Protests]</ref> ২০১৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ভিন্নিটছিয়া আৰু খমেলনিটস্কিৰ পিছতেই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি আছিল পোডোলিয়া অঞ্চলৰ তৃতীয় বৃহত্তম চহৰ। ২০১৫ চনত চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত ইউৰোপীয় স্কোৱাৰ বা ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়, য'ত ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ দেশসমূহৰ পতাকা উৰি থাকে। বিষয়াসকলৰ মতে, এই কাৰ্যই চহৰখনৰ লগতে ইউক্ৰেইনৰ ইউৰোপীয় ইউনিয়নেৰে সংযোগৰ বাছনিক প্ৰমাণ কৰে।<ref name="kp.20minut.ua">[https://kp.20minut.ua/Podii/u-tsentri-kamyantsya-zyavitsya-evropeyskiy-skver-iz-neonovoyu-pidsvitk-10461964.html «У центрі Кам’янця з’явиться Європейський сквер із неоновою підсвіткою та геометричними клумбами»]</ref> ২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি এখন আঞ্চলিক গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত আছিল আৰু ই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যদিও ই এই ৰায়নৰ ভৌগোলিক এলেকাৰ অধীনত নাছিল। ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে খমেলনিটস্কি ওб্লাষ্টৰ ৰায়নৰ সংখ্যা তিনিটালৈ হ্ৰাস কৰা হয় আৰু কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখনক কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news|title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.|url=http://www.golos.com.ua/article/333466|access-date=2020-10-03|date=2020-07-18|website=Голос України|language=uk}}</ref><ref>{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |work=Мінрегіон |date=17 July 2020 |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/ |publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian}}</ref><ref>[https://cities4cities.eu/community/kamianets-podilskyi/ KAMIANETS-PODILSKYI]</ref> ২০২২ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পুৱা ৰকেট আক্ৰমণ আৰু গুলীবৰ্ষণৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হৈছিল। ==== চহৰখনৰ ইউৰোপীয় সংহতি আৰু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সৈতে সহযোগিতা ==== [[File:EU.square.png|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ইউৰোপীয় স্কোৱাৰ বা ক্ষেত্ৰ]] ২০১৫ চনত চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত ইউৰোপীয় স্কোৱাৰ নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়, য'ত ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ দেশসমূহৰ পতাকা উৰি থাকে। বিষয়াসকলৰ মতে, এই কাৰ্যই চহৰখনৰ লগতে ইউক্ৰেইনৰ ইউৰোপীয় বাছনিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="kp.20minut.ua"/> ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ কাৰ্যসূচী 'অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে মেয়ৰসকল' (Mayors for Economic Growth) আৰু 'ইডছ: ৰাজনৈতিক অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণ কেন্দ্ৰ' নামৰ ৰাজহুৱা সংগঠনৰ সৈতে কৰা সহযোগিতাৰ ফলত চহৰখনে ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগসমূহক সমৰ্থন কৰিবলৈ, আলোচনা-চক্ৰ অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ, ব্যাৱসায়িক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ প্ৰসাৰ কৰিবলৈ ১.৮ নিযুত (১৮ লাখ) হৃভনিয়াৰ এক অনুদান লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url= https://eum4eg.com/wp-content/uploads/2023/02/M4EG-Interactive-Map-2023.pdf |title= Mayors for Economic Growth Interactive Map |website= M4EG |publisher= Mayors for Economic Growth |access-date= 8 September 2024 |archivedate= 1 July 2024 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20240701082033/https://www.eum4eg.com/wp-content/uploads/2023/02/M4EG-Interactive-Map-2023.pdf |deadurl= yes }}</ref> ==== চহৰখনত ঔপনিৱেশিকতা মুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়া ==== ২০২২ চনৰ পূৰ্বেই ছোভিয়েট অতীতৰ বিৰুদ্ধে যুঁজখন ১৯৯২ চনৰ ১৮ আগষ্টত লেলিনৰ মূৰ্তিটো ইয়াৰ স্তম্ভৰপৰা আঁতৰাই আৰম্ভ কৰা হৈছিল। কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ চতুষ্পথ বা ক্ষেত্ৰ, পথ আৰু উপপথসমূহৰপৰা ছোভিয়েট প্ৰভাৱ আঁতৰোৱা অৰ্থাৎ ডিকমিউনিজেশ্যন প্ৰক্ৰিয়া ১৯৯০-১৯৯৩ চনৰ ভিতৰত আংশিকভাৱে সম্পন্ন হৈছিল। ২০১৬ চনত চহৰখনত এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰ চলোৱা হয় আৰু ১৪টা পথ তথা ১৬টা উপপথৰ নাম সলনি কৰা হয়। এই পথসমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল: স্বৰ্গীয় এশজন শ্বহীদ (Heroes of the Heavenly Hundred), ক্ৰুটৰ শ্বহীদ (Heroes of the Krut), আন্দ্ৰে শ্বেপটিটস্কি, উষ্টিম কাৰ্মেলিউক, ৰোমান শুকুহেভিচ, জান ডে উইটে আৰু অন্যান্যসকলৰ নামেৰে।<ref>[https://cepa.org/article/rooting-out-russian-colonization-from-ukraine/ Rooting Out Russian Colonization From Ukraine]</ref> ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ আক্ৰমণৰ পিছত, পূব [[ইউৰোপ]]ৰ পণ্ডিতসকলে ৰাছিয়াৰ ঔপনিৱেশিকতাৰ বিষয়ে নতুন সজাগতা লাভ কৰিছে আৰু শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰপৰা ৰাছিয়াৰ প্ৰভাৱমুক্ত কৰাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news |last=Prince |first=Todd |date=2023-01-01 |title=Moscow's Invasion Of Ukraine Triggers 'Soul-Searching' At Western Universities As Scholars Rethink Russian Studies |language=en |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |url=https://www.rferl.org/a/russia-war-ukraine-western-academia/32201630.html |access-date=2023-04-24}}</ref><ref>{{Cite web |last=Smith-Peter |first=Susan |date=2022-12-14 |title=How the Field was Colonized: Russian History's Ukrainian Blind Spot |url=https://networks.h-net.org/node/10000/blog/decolonizing-russian-studies/12015665/how-field-was-colonized-russian-history%E2%80%99s |access-date=2023-04-24 |website=H-Net}}</ref><ref>[https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/JGPS/article/view/5236 Decommunization of urban toponymy in Ukraine: causes and consequences]</ref> ২০২২ চনৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত চহৰখনৰ ১৮টা পথ, ৫টা চতুষ্পথ বা স্কোৱাৰ আৰু এটা উদ্যানক নতুন নাম দিয়া হয়। এইদৰেই কভিতকা চিছিক, য়েভহেন কোনোভালেটছ, ষ্টেপান বাণ্ডেৰা, ইভান মাজেপা, পাভলো স্কোৰোপাদস্কি, ইয়াৰোস্লাভ দ্য ৱাইজ, মেৰিয়পোলৰ শ্বহীদ (Heroes of Mariupol) আৰু ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ আক্ৰমণত প্ৰাণ হেৰুওৱা স্থানীয় সৈনিকসকলৰ নামত পথসমূহৰ নতুন নাম দৃশ্যমান হয়। ইয়াৰ উপৰি এটা স্তম্ভৰ ওপৰত থка পুৰণি ছোভিয়েট টেংক আৰু কৰিমিউনিষ্ট প্ৰতীকসমূহ ভাঙি আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref>[https://suspilne.media/khmelnytskiy/268464-u-kamanci-podilskomu-perejmenuvali-ponad-dva-desatki-vulic-ta-skveriv/ У Кам'янці-Подільському перейменували понад два десятки вулиць та скверів]</ref> ২০২৩ চনৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ২৯টা পথ আৰু ১১টা উপপথে নতুন নাম লাভ কৰে। এই পথসমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল: ইউক্ৰেইনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ শ্বহীদ (Heroes of the ZSU), ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনাৰ শ্বহীদ (Heroes of the UPA), সিঁচোভিচ স্ত্ৰিলছিভ (Sichovykh Striltsiv), সলোমিয়া ক্ৰুশ্বেলনিটস্কা, লিউবোমিৰ হুজাৰ, পেট্ৰ' সাহাইডাচনি, ভলোডিমিৰ ইভাচ্যুক, ওলেক্সাণ্ডাৰ কোশ্বিটছ, জন পল দ্বিতীয়; আৰু উপপথসমূহৰ নাম: ড্মিট্ৰ' বিষনেভেটস্কি, মাইৰ'স্লাভ স্কোৰিক, গুষ্টাৱ বেলকে (প্ৰাণীবিজ্ঞানী), ৱাচিল ষ্টেফেনিক আৰু অন্যান্যসকলৰ নামেৰে ৰখা হয়। হ্ৰমাডাৰ অন্তৰ্গত গাঁওসমূহত ৮০ টাতকৈও অধিক স্থাননামৰ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। === ইহুদী ইতিহাস === ==== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পূৰ্বৰ কালছোৱা ==== খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহৰ (১৬৪৮-৫৮) সময়ত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ে এফালে খমেলনিটস্কিৰ কছাকসকলৰ হাতত আৰু আনফালে ক্ৰিমিয়াৰ টাটাৰসকলৰ আক্ৰমণৰ (যাৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মুক্তিপণ দাবী কৰা) বাবে যথেষ্ট নিৰ্যাতন ভোগ কৰিছিল।<ref name="jewish">{{cite web|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=K&artid=78 |title=Kamenetz-Podolsk |publisher=JewishEncyclopedia.com |access-date=8 July 2009}}</ref> [[File:Kamianets-Podilskyi, Old Jewish cemetery -01.jpg|thumb|পুৰণি ইহুদী কবৰস্থান]] [[File:Kamianets-Podilskyi (02).jpg|thumb|ইহুদী ধৰ্মশালা বা চিনেগগ]] ১৮ শতিকাৰ মাজভাগৰ আশে-পাশে, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখন তালমুদ পন্থী ইহুদী আৰু ফ্ৰাঙ্কিষ্টসকলৰ মাজত চলি থকা তীব্ৰ সংঘাতৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে প্ৰসিদ্ধ হৈ পৰিছিল। এই চহৰখন বিশ্বপ ডেম্বোৱস্কিৰ বাসস্থান আছিল, যিয়ে ফ্ৰাঙ্কিষ্টসকলৰপক্ষ লৈছিল আৰু ৰাজহুৱাভাৱে তালমুদ পুৰি পেলাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। এই নিৰ্দেশ ১৭৫৭ চনত চহৰৰ ৰাজপথত কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল।<ref name="jewish" /> কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখন ধনী যোচেফ योजেল গুঞ্জবাৰ্গৰো বাসস্থান আছিল। ১৯ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধেকত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ বহু ইহুদী লোকে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ, বিশেষকৈ নিউয়ৰ্ক চহৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, য’ত তেওঁলোকে কেইবাটাও সমাজ বা সংগঠন গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="jewish" /> ১৯১০ চনৰ ১ জুলাইৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখনৰ ৪৮ শতাংশতকৈও অধিক বাসিন্দা ইহুদী আছিল। চহৰখন ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যই ইহুদীসকলৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া পেলে অৱ চেটেলমেণ্ট বা ইহুদী বসতি অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত আছিল। ==== কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত হ'ল'কষ্ট ==== নাজী জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ মাজত যুদ্ধৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত সংঘটিত হোৱা প্ৰথম আৰু সৰ্ববৃহৎ হ'ল'কষ্ট বা গণহত্যাৰ অন্যতম ঘটনা ১৯৪১ চনৰ ২৭-২৮ আগষ্টত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত সংঘটিত হৈছিল। অৰ্ডাৰ পুলিচৰ পুলিচ বেটেলিয়ন ৩২০, ফ্ৰীডৰিখ জেকেলনৰ আইনছাটজগ্ৰুপেন, হাংগেৰীৰ সৈন্য আৰু ইউক্ৰেইনীয় সহায়ক আৰক্ষীৰদ্বাৰা এই হত্যাকাণ্ড চলোৱা হৈছিল।<ref name=TSn>{{cite book |title=Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin |author=Timothy Snyder |author-link=Timothy Snyder |publisher=Basic Books |year=2010 |pages=200–204 |isbn=978-0465002399 |url=https://books.google.com/books?id=ks0WBQAAQBAJ&q=Kamianets}}</ref><ref name=MDav>{{cite journal |title=Kamyanets-Podilskyy |journal= Gladys and David Blank's Genealogy|author=Martin Davis |url=http://www.blankgenealogy.com/histories/Location%20histories/Ukraine/Kamenets%20.pdf |at=pp. 11-14 / 24 in PDF |via=direct download}} ''Also in:'' {{cite web |author=Martin Davis |year=2010 |title=The Nazi Invasion of Kamenets |publisher=JewishGen |url=http://kehilalinks.jewishgen.org/Kamyanets-Podilskyy/Kamianets-Podilskyi%20%201939-1945.htm }}</ref> নাজী জাৰ্মান প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, দুদিনৰ ভিতৰত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ঘেটোৰপৰা মুঠ ২৩,৬০০ জন ইহুদীক হত্যা কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত হাংগেৰীৰপৰা বহিষ্কৃত ১৬,০০০ লোকো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name=RLB>{{cite book |title=The Politics of Genocide |author=Randolph L. Braham |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |url=https://books.google.com/books?id=ATpHs6fgr_YC&q=Kamenets+Report |isbn=0814326919 |page=34}}</ref> হ'ল'কষ্টৰ ইতিহাসবিদসকলে আঙুলিয়াই দিয়াৰ দৰে, এই গণহত্যা কেইমাহমান পিছত ৱানসী সন্মিলনত নাজীসকলে গ্ৰহণ কৰা 'চূড়ান্ত সমাধান' (Final Solution) আঁচনিৰ এক প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায় আছিল। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীকলে জনোৱা মতে, হত্যাকাৰীসকলে স্থানীয় ৰাইজৰপৰা নিজৰ এই কৰ্ম লুকুৱাবলৈ কোনো চেষ্টা কৰা নাছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Gross |editor-first1=S.Y. |editor-last2=Cohen |editor-first2=Yosef |year=1983 |chapter=Chapter 7 - The Holocaust of Jewish Marmaros |title=The Marmaros Book - In Memory of 160 Jewish Communities |location=Tel Aviv |publisher=Beit Marmaros |url=http://www.jewishgen.org/yizkor/maramures/mar093.html }}</ref> == ভূগোল == === অৱস্থান আৰু চহৰৰ গঠন === {{Panorama | image = File:Краса України-Поділля.Весна.jpg | height = 200 | width = 800px | align = centre | caption = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ পেনোৰামা দৃশ্য: সন্মুখত দুৰ্গ, সোঁফালে পুৰণি চহৰ আৰু পিছফালে নতুন পৰিকল্পিত অংশ (নিউ প্লেন) }} কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখন খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ দক্ষিণ অংশত, পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ ঐতিহাসিক পোডোলিয়া অঞ্চলত অৱস্থিত। চহৰখন যিটো অঞ্চলত অৱস্থিত সেয়া পোডোলিয়ান উচ্চভূমিৰ এক অংশ, যি টভত্ৰী নামেৰে জনাজাত ইয়াৰ ওখ স্থানসমূহৰ বাবে (পোডিলস্কি টভত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকৃতি উদ্যান চাওক) প্ৰসিদ্ধ আৰু ই এক গিৰিখাত বা কেনিয়ন-সদৃশ ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টি কৰিছে। চহৰখন স্মোট্ৰিচ নদীৰ পাৰত, ড্নিষ্টাৰ নদীৰ সৈতে ইয়াৰ সংগমস্থলৰপৰা ১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।<ref name=ency/> চহৰখনৰ মুঠ মাটি-কালি {{convert|27.84|km2|sqmi|1|sp=us}}।<ref name="geography">{{cite web |url=http://kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |title=Geography |access-date=25 October 2007 |work=kp.rel.com.ua |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |archivedate=28 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |deadurl=yes }}</ref> অন্যান্য উল্লেখযোগ্য চুবুৰীয়া চহৰসমূহৰ ভিতৰত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ খমেলনিটস্কিৰপৰা প্ৰায় {{convert|101|km|mi|1}} দূৰত্বত<ref name="geography" /> আৰু ড্নিষ্টাৰ নদীৰ সিপাৰে দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত চুবুৰীয়া চেৰ্নিভট্সি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ চেৰ্নিভট্সিৰপৰা {{convert|88|km|mi|1}} দূৰত্বত অৱস্থিত। কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি কেইবাটাও অংশৰে গঠিত: স্মোট্ৰিচ নদীৰ একা-বেঁকা ভাঁজৰ মাজত এটা শিলা মালভূমিৰ ওপৰত অৱস্থিত পুৰণি চহৰ, যিটো এটা গভীৰ গিৰিখাতৰদ্বাৰা দুৰ্গ এলেকাৰপৰা পৃথক হৈ আছে; এক নিয়মীয়া পৰিকল্পনা অনুসৰি নিৰ্মিত নতুন অংশ ("নিউ প্লেন"); আৰু পূৰ্বৰ উপনগৰসমূহ যেনে ৰুস্কি ফিলভাৰ্কি আৰু পোলস্কি ফিলভাৰ্কি।<ref name=ency/> === জলবায়ু === কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি গৰম গ্ৰীষ্মকাল বিশিষ্ট এক আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ু অঞ্চলত অৱস্থিত। {{Weather box |location = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি (১৯৮১–২০১০) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = -0.3 |Feb high C = 1.4 |Mar high C = 7.0 |Apr high C = 14.9 |May high C = 21.2 |Jun high C = 23.7 |Jul high C = 25.7 |Aug high C = 25.2 |Sep high C = 19.9 |Oct high C = 13.7 |Nov high C = 6.0 |Dec high C = 0.6 |year high C = 13.3 |Jan mean C = -3.3 |Feb mean C = -2.2 |Mar mean C = 2.4 |Apr mean C = 9.2 |May mean C = 15.1 |Jun mean C = 17.9 |Jul mean C = 19.8 |Aug mean C = 19.0 |Sep mean C = 14.1 |Oct mean C = 8.6 |Nov mean C = 2.7 |Dec mean C = -2.1 |year mean C = 8.4 |Jan low C = -6.4 |Feb low C = -5.5 |Mar low C = -1.7 |Apr low C = 3.9 |May low C = 9.3 |Jun low C = 12.4 |Jul low C = 14.2 |Aug low C = 13.4 |Sep low C = 9.1 |Oct low C = 4.3 |Nov low C = -0.3 |Dec low C = -5.0 |year low C = 4.0 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 31.2 |Feb precipitation mm = 34.7 |Mar precipitation mm = 30.9 |Apr precipitation mm = 46.3 |May precipitation mm = 64.3 |Jun precipitation mm = 92.6 |Jul precipitation mm = 96.8 |Aug precipitation mm = 61.1 |Sep precipitation mm = 54.1 |Oct precipitation mm = 38.5 |Nov precipitation mm = 37.9 |Dec precipitation mm = 37.5 |year precipitation mm = 625.9 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 7.7 |Feb precipitation days = 7.6 |Mar precipitation days = 7.2 |Apr precipitation days = 7.6 |May precipitation days = 9.2 |Jun precipitation days = 9.8 |Jul precipitation days = 10.3 |Aug precipitation days = 7.5 |Sep precipitation days = 7.5 |Oct precipitation days = 6.6 |Nov precipitation days = 7.0 |Dec precipitation days = 8.1 |year precipitation days = 96.1 |Jan humidity = 85.3 |Feb humidity = 82.9 |Mar humidity = 76.6 |Apr humidity = 68.0 |May humidity = 67.5 |Jun humidity = 72.7 |Jul humidity = 73.5 |Aug humidity = 73.6 |Sep humidity = 77.3 |Oct humidity = 80.7 |Nov humidity = 85.3 |Dec humidity = 86.4 |year humidity = 77.5 |Jan sun = 39.2 |Feb sun = 64.3 |Mar sun = 121.2 |Apr sun = 168.1 |May sun = 241.9 |Jun sun = 237.5 |Jul sun = 241.4 |Aug sun = 234.6 |Sep sun = 162.7 |Oct sun = 103.8 |Nov sun = 48.9 |Dec sun = 62.7 |year sun = 1696.3 |source 1 = বিশ্ব বতৰ বিজ্ঞান সংস্থা<ref name=WMOCLINO>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls | archive-date = 17 July 2021 | url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010 | publisher = World Meteorological Organization | access-date = 17 July 2021 | archivedate = 17 July 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls | deadurl = yes }}</ref> }} == জনসংখ্যা == {{Historical populations |align = left |state = collapsed |percentages = pagr |1840|14700 |1862|18900 |1892|36662 |1897|35934 |1912|50500 |1921|26600 |1926|32100 |1939|36400 |1944|11000 |1956|33000 |1959|40300 |1970|57000 |1979|84000 |1989|102200 |1991|105000 |2001|99610 |2009|101667 |2011|103036 |2019|99755 |2022|96896 |source = <ref>{{cite web | url=https://index.minfin.com.ua/ua/reference/people/town/kamenecpodolskiy/ | title=Чисельність населення в місті Кам'янець-Подільський}}</ref><ref name=ency/>}} ১৬ শতিকাৰ শেষৰফালে চহৰখনত ১০-১২ হাজাৰ লোকে বাস কৰিছিল (তুলনামূলকভাৱে কিয়েভত ১৫ হাজাৰ আৰু লভিভত ১৮ হাজাৰ আছিল)। ওছমানীয় শাসনৰ (১৬৭২-১৬৯৯) পিছত চহৰখনৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১০ গুণ হ্ৰাস পায়: ৭০০টা বাসগৃহৰপৰা জনসংখ্যা কেৱল ১০০ জনলৈ হ্ৰাস পাইছিল। ১৯২৬ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ৩২,১০০ জন বাসিন্দা আছিল, যাৰ ভিতৰত ৪৫% ইউক্ৰেনীয়, ৪০% ইহুদী, ৭% ৰাছিয়ান আৰু ৬% পোল আছিল। ১৯৫৬ চনত চহৰখনৰ জনসংখ্যা ৩৩,০০০ জন হয়।<ref name=ency/> ১৯৮৯ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ জনসংখ্যা আছিল ১০২.২ হাজাৰ জন, ১৯৯০ চনত ১০৩ হাজাৰ আৰু ১৯৯১ চনত ১০৫ হাজাৰ আছিল। ২০০১ চনত অনুষ্ঠিত প্ৰথম সৰ্ব-ইউক্ৰেনীয় জনসংখ্যা লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখনৰ জনসংখ্যা আছিল ৯৯,৬১০ জন।<ref>[https://microdata.worldbank.org/index.php/catalog/2111/variable/F1/V25?name=GEO1_UA All-Ukrainian Population Census 2001 - IPUMS Subset]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২২ চনলৈ এই সংখ্যা ৯৬,৮৯৬ জনলৈ হ্ৰাস পায়। ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পিছত, ২০২২ চনৰপৰা স্থানচ্যুত হোৱা লোকসকলৰ আগমনৰ বাবে চহৰখনৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পায় আৰু বিভিন্ন সময়ত ই ৩০-৪০ হাজাৰ লোকলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০২৪ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ২২ হাজাৰ অভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত ব্যক্তি আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়নভুক্ত হৈছিল আৰু এনে লোকসকলৰ বাবে চহৰখনত বাসস্থান নিৰ্মাণৰ সমস্যাটো এতিয়াও প্ৰাসংগিক হৈ আছে।<ref>[https://redcross.org.ua/en/uncategorized/2024/09/89897/ Hygiene Centres operate in Kamianets-Podilskyi]</ref><ref>[https://suspilne.media/khmelnytskiy/731533-na-hmelniccini-vidkrili-centr-dla-pereselenciv-j-miscevih-aki-poslugi-nadavatimut/ На Хмельниччині відкрили центр для переселенців й місцевих: які послуги надаватимуть]</ref> চহৰ চৰকাৰে "হ্যান্সেন ভিলেজ"ৰ দৰে বিনিয়োগকাৰীৰ সন্ধান কৰিছে,<ref>[https://www.hum.giving/hansen-village Hansen Village]</ref> যিসকলে অভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত লোকসকলৰ বাবে গৃহ নিৰ্মাণত বা অনা-আৱাসিক ভৱনসমূহৰ পুনৰ্নিৰ্মাণত বিনিয়োগ কৰিবলৈ ইচ্ছুক।<ref>[https://housing-idp.in.ua/project/project-of-completing-major-repairs/ Project of completing major repairs in the city of Kamyanets-Podilskyi]</ref><ref>[https://housing-idp.in.ua/project/project-of-reconstruction-of-the-non-residential-building/ Project of reconstruction of the non-residential building]</ref> === ভাষা === [[File:Map of Ukrainian dialects en.png|thumb|250px|ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাসমূহ আৰু ইয়াৰ উপ-উপভাষাসমূহৰ মেপ (২০০৫)।]] {{legend|#5987FF|উত্তৰীয়া গোট}}{{legend|#FFD326|দক্ষিণ-পূব গোট}}{{legend|#FF4E44|দক্ষিণ-পশ্চিম গোট}} চহৰখন পোডোলিয়ান উপভাষা প্ৰচলিত ভূ-খণ্ডত অৱস্থিত, যিটো দক্ষিণ-পশ্চিম গোটৰ ভলহিনিয়ান-পোডোলিয়ান উপভাষাসমূহৰ অন্তৰ্গত। ড্নিষ্ট্ৰিয়ান ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাৰ সৈতে মিল থকা পশ্চিম-পোডোলিয়ান উপভাষা আৰু পকোট্টিয়া-বুকোভিনা উপভাষাৰ সৈতে মিল থকা দক্ষিণ-পোডোলিয়ান উপভাষা চহৰখনত সাধাৰণভাৱে প্ৰচলিত।<ref>[https://www.ukrainianlessons.com/ukrainian-dialects/ Ukrainian dialects: history, geography, and examples]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.speakua.com/western-ukrainian-dialects/ |title=WESTERN UKRAINIAN DIALECTS |access-date=12 February 2024 |archive-date=17 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417150703/https://www.speakua.com/western-ukrainian-dialects/ |url-status=dead |archivedate=17 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417150703/https://www.speakua.com/western-ukrainian-dialects/ |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://www.ukrainer.net/what-is-the-ukrainian-language/ What is the Ukrainian language?]</ref> [[File:Uk когут (півень).png|thumb|250px|কুকুৰা বা ডাকোতাৰ (rooster) বাবে 'কোগুট/কুগুট' (kohut/kuhut) শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ সাধাৰণতে সেই অঞ্চলসমূহৰ সৈতে মিলি যায় য’ত পোডোলিয়ান আৰু অন্যান্য দক্ষিণ-পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাসমূহ কোৱা হয়]] [[File:Uk баняк (каструля).png|thumb|250px|পোডোলিয়ান আৰু অন্যান্য দক্ষিণ-পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাসমূহত 'বানিয়াক' (চচপেন) শব্দটোৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত অঞ্চলসমূহ]] {| class="wikitable" |+কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ব্যৱহৃত উপভাষাৰ শব্দসমূহ<ref>{{Cite web|title=Подільський говір|url=http://litopys.org.ua/ukrmova/um180.htm|language=uk|access-date=2025-04-14}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Гороф'Янюк |first1=І. В. |title=Подільський говір|url=https://esu.com.ua/article-880454|website=Encyclopedia of modern Ukraine|date=12 December 2023 |language=uk|access-date=2025-04-14}}</ref> ! পোডোলিয়ান উপভাষা ! মান্য ইউক্ৰেইনীয় ভাষা ! ইংৰাজী অৰ্থ |- |най (nay) |хай, нехай (khay, nekhay) |"let it be" |- |когут/кугут (kohut/kuhut) |півень (piven') |rooster |- |рішча (rishcha) |хмиз (khmyz) |brashwood |- |заводять (zavod'at') |виють (vyyut') |(they) howl |- |шматок (shmatok) |кусок (kusok) |piece |- |варцаба (vartsaba) |одвірок (odvirok) |doorpost |- |баняк (banyak) |каструля (kastrulya) |sauce pan |- |бузьок (buzyok) |лелека (leleka) |stork |- |кнайпа (knaypa) |корчма (korchma) |bar, inn |- |писок (pysok) |рот (rot) |mouth |} কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিক "ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ এটলাছ" (Atlas of the Ukrainian Language)-ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>Атлас української мови: в трьох томах. Т. 2. Волинь, Наддністрянщина, Закарпаття і суміжні землі / АН Української РСР, Ін-т мовознавства ім. О.&nbsp; О.&nbsp; Потебні (К.).&nbsp; — К.: Наукова думка, 1988.&nbsp; — 520 с.</ref> ২০০১ চনৰ ইউক্ৰেইনীয় লোকপিয়ল অনুসৰি মাতৃভাষাৰ ভিত্তিত জনসংখ্যাৰ বিভাজন:<ref>{{cite web | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України }}</ref> {| class="standard" |- ! ভাষা ! শতাংশ |- | ইউক্ৰেইনীয় | align="right"| ৯১.২২% |- | ৰাছিয়ান | align="right"| ৭.০৮% |- | পোলিচ | align="right"| ০.১% |- | য়িদ্দিচ | align="right"| ০.০২% |- | জাৰ্মান | align="right"| ০.০১% |- | অন্যান্য/অনিৰ্ধাৰিত | align="right"| ১.৫৭% |} === জাতিগত গোষ্ঠীসমূহ === ২০০১ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ জাতিগত গাঁথনি তলত দিয়া ধৰণে আছিল:<ref>{{Cite web |title=Національний склад міст |url=https://datatowel.in.ua/pop-composition/ethnic-cities |access-date=2024-06-01 |website=Datatowel.in.ua |language=uk}}</ref> {{bar box|title=জাতিগত গোষ্ঠীসমূহ (২০০১)|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars= {{bar percent|ইউক্ৰেনীয়|dodgerblue|91.21}} {{bar percent|ৰাছিয়ান|purple|5.89}} {{bar percent|পোল|yellow|0.56}} {{bar percent|বেলাৰুচিয়ান|red|0.27}} {{bar percent|ইহুদী|black|0.24}} {{bar percent|আৰ্মেনিয়ান|brown|0.07}} {{bar percent|মোল্ডাভিয়ান|pink|0.06}} {{bar percent|টাটাৰ|olive|0.05}} {{bar percent|অন্যান্য|gray|1.65}}}} == ধৰ্ম == ইউক্ৰেইনৰ আটাইবোৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় গোটৰে চহৰখনত প্ৰতিনিধিত্ব আছে। কামিয়ানেটছৰ বাসিন্দাৰ এটা ডাঙৰ অংশ কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী আৰু বহু লোক অৰ্থডক্সপন্থী।<ref>{{Cite web |title=КАМ'ЯНЕЦЬ-ПОДІЛЬСЬКА ДІЄЦЕЗІЯ |url=https://www.camenecensis.org/%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D0%B4%D1%96%D1%94%D1%86%D0%B5%D0%B7%D1%96%D1%97/ |access-date=2026-08-19 |archivedate=2022-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220320210857/https://www.camenecensis.org/%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D0%B4%D1%96%D1%94%D1%86%D0%B5%D0%B7%D1%96%D1%97/ |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাস জুৰি কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত বিভিন্ন কেথলিক সন্ন্যাসী গোটে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে, যাৰ ভিতৰত ডমিনিকান, ফ্ৰান্সিস্কান, জেচুইট, কেপুচিন, ডিস্কালচড কাৰ্মেলাইটছ, ব্ৰদাৰ্ছ হচপিটেলৰ্ছ অৱ ছেইণ্ট জন অৱ গড আৰু ট্ৰিনিটেৰিয়ান আদি প্ৰধান। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি চহৰখনত পোলিন অৰ্ডাৰ আৰু চছাইটি অৱ ক্ৰাইষ্টৰ কাৰ্যকলাপো সক্ৰিয় হৈ আছে।<ref>{{Cite web |title=CHURCH, SPIRITUALITY, NATION:THE UKRAINIAN GREEK-CATHOLIC CHURCH IN THE SOCIAL LIFE OF UKRAINE |url=https://dspace.uzhnu.edu.ua/jspui/bitstream/lib/30833/1/SENSE_Church%2C%20Spirituality%2C%20Nation.pdf |access-date=2026-08-19 |archivedate=2025-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251223001009/https://dspace.uzhnu.edu.ua/jspui/bitstream/lib/30833/1/SENSE_Church,%20Spirituality,%20Nation.pdf |deadurl=yes }}</ref> <gallery mode="packed"> File:Тринітарський костьол в осінній день.jpg|ট্ৰিনিটি গীৰ্জা File:P1280268 Трапезна монастиря домініканців.jpg|ডমিনিকান মঠৰ ভোজনশালা File:Костьол Св.Петра i Павла.jpg|ছেইণ্ট পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জা File:Вул. Татарська, 9 IMG 9122 stitch.jpg|পৱিত্ৰ পাঁচনি পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জা File:Хрестовоздвиженська церква в Кам'янець-Подільський.jpg|পৱিত্ৰ ক্ৰুচৰ উত্থাপন গীৰ্জা </gallery> == অৰ্থনীতি == [[File:Kamieniec Podolski national university.JPG|thumb|ইভান ওহিয়েঙ্কো কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] এই চহৰখনত তাহানিৰেপৰাই এক উন্নত উদ্যোগ খণ্ড গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ পৰিসৰ ফলৱাৰ্ক বা সামন্তীয় পামৰপৰা আৰম্ভ কৰি বাৰোনেছ ইভেলিনা জুনিৰ বিয়েৰ প্ৰস্তুতকৰণ কাৰখানালৈকে বিস্তৃত আছিল। ছোভিয়েট আমোলত চহৰখনত ঔদ্যোগিক যন্ত্ৰ-পাতি, টিনবন্দী খাদ্য সামগ্ৰী, জিপচামজাতীয় খনিজ শিল, ধঁপাত আৰু বস্ত্ৰ উৎপাদন কৰা হৈছিল।<ref name=ency/> আধুনিক যুগত ইয়াত গৃহ নিৰ্মাণ সামগ্ৰী, মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু সা-সঁজুলি উৎপাদনৰ উদ্যোগ গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত কাঠ খোদাই (বিশেষকৈ আচ-বাব পত্ৰ), লঘু উদ্যোগ (চিলাই শিল্প, বিশেষকৈ কইনাক পিন্ধোৱা বিয়াৰ সাজ-পোছাক প্ৰস্তুতকৰণ) আৰু খাদ্য (দুগ্ধজাত সামগ্ৰী) উদ্যোগৰ কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠান সক্ৰিয় হৈ আছে। ২০২৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰ কৰ্তৃপক্ষই এক ঔদ্যোগিক উদ্যান গঢ়ি তোলাৰ লগতে অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ বাবে বিনিয়োগকাৰী আৰু অংশীদাৰ বিচাৰি উলিওৱাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে, যাৰ সবিশেষ চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক মানচিত্ৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>[https://emkp.kam-pod.gov.ua/en/golovna-english/ Economic map of Kamyanets-Podilskyi]</ref> == বিজ্ঞান আৰু শিক্ষা == কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত এখন বিশ্ববিদ্যালয়, এখন কৃষি শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আৰু কেইবাখনো কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত এখন উদ্ভিদ উদ্যানো আছে।<ref name=ency/> == যাতায়াত == [[File:Проєкт нової залізничної ділянки, що поєднає Чернівці з Кам'янець-Подільським через Хотин.svg|thumb|200px|চেৰ্নিভট্সি আৰু কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰক সংযোগ কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এটা নতুন ৰেল পথৰ প্ৰকল্প]] চহৰখনত এটা বাছ আস্থান আৰু এটা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰেল ষ্টেচন আছে। চহৰখনত কোনো ডাঙৰ বিমানবন্দৰ নাই, কেৱল সৰু বিমানৰ বাবেহে এটা বিমানবন্দৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংযোগ থকা নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰটো চেৰ্নিভট্সিত আৰু বিদেশৰ ক্ষেত্ৰত চুচেয়াভাত অৱস্থিত। চহৰৰ ভিতৰুৱা আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ যাত্ৰী পৰিবহণ ব্যৱস্থা মূলতঃ নিৰ্ধাৰিত সময়সূচীৰ পৰিবহণ সেৱাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ইয়াৰ উপৰি বৈদ্যুতিক বাহন সহ কেইবাটাও টেক্সি সেৱাও ইয়াত উপলব্ধ। হাইৱে H03 (Highway H03) চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। এক বাইপাছ বা বিকল্প পথ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনীয়তাৰ বিষয়ে দীৰ্ঘদিন ধৰি আলোচনা চলি আছে, কিয়নো যান-বাহনৰ মূল সোঁতটো চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলৰ মাজেৰে চলাচল কৰে, যাৰ ফলত স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ অসুবিধা হয়। ২০২১ চনত "ইউক্ৰেইন ৩০: ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ" ফ’ৰামত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি - খোটিন - চেৰ্নিভট্সি ৰেল লাইণৰ এটা নতুন শাখা নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি, এই অংশত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰপৰা চেৰ্নিভট্সিলৈ সমান্তৰালভাৱে এটা ইউৰো-গজ ৰেল পথ নিৰ্মাণ কৰাৰো প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছে। == সংস্কৃতি == === প্ৰধান পৰ্যটনস্থলীসমূহ === [[File:Kamianets-Podilskyi Old Town street.JPG|thumb|চহৰখনৰ পুৰণি কোৱাৰ্টাৰ বা এলেকাৰ এটা পুৰণি বাট]] [[File:Повітряна куля 02.jpg|thumb|চহৰখনৰ আকাশত গৰম বতাহৰ বেলুন বা হট এয়াৰ বেলুন]] চহৰখনত বসবাস কৰা বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ লোকে নিজৰ নিজৰ সংস্কৃতি আৰু স্থাপত্যৰ চানেকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণস্বৰূপে পলিচ, ৰুথেনিয়ান আৰু আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বজাৰ ক্ষেত্ৰসমূহক (market squares) ল’ব পাৰি।<ref name="history" /> চহৰখনৰ প্ৰসিদ্ধ পৰ্যটন আকৰ্ষণসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাচীন দুৰ্গটো আৰু চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা অসংখ্য স্থাপত্যৰ নিদৰ্শন অন্যতম, যাৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ পিটাৰ আৰু পল কেথেড্ৰেল, হলী ট্ৰিনিটি গীৰ্জা, পলিচ টাউন হল আৰু কেইবাটাও প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ অন্তৰ্ভুক্ত। আন আন দৰ্শনীয় স্থানসমূহৰ ভিতৰত ১৪ শতিকাৰ 'ৰুথেনিয়ান গেট', ১৫ শতিকাৰ ছেইণ্ট নিকোলাছ আৰ্মেনিয়ান গীৰ্জা, অৰ্থডক্স পৱিত্ৰ পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জা, ডমিনিকান গীৰ্জা, তথাকথিত 'তুৰ্কী দলং' (১৪ শতিকা) আৰু নৱ-জাগৰণ (Renaissance) তথা বাৰোক (Baroque) স্থাপত্য শৈলীত নিৰ্মিত কেইবাটাও আৱাসিক গৃহ প্ৰধান।<ref name=ency/> স্মোট্ৰিচ নদীৰ গিৰিখাত বা কেনিয়ন অঞ্চলত চলোৱা গৰম বতাহৰ বেলুন উৰুওৱা কাৰ্যসূচীয়েও পৰ্যটকদেৰ আকৰ্ষিত কৰে। প্ৰতি বছৰে মে’ আৰু অক্টোবৰ মাহত চহৰখনত বেলুন মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web|title=Фестиваль повітряних куль 2020 у Камянці-Подільському! . Афіша Хмельницького - moemisto.ua.|url=https://moemisto.ua/km/festival-povitryanih-kul-82329.html|access-date=2020-12-29|website=moemisto.ua|language=uk}}</ref> ইয়াৰ উপৰি, মহোৎসৱ চলি নথকা সময়তো যিকোনো ব্যক্তিয়ে বেলুন ভ্ৰমণৰ বাবে বুকিং কৰিব পাৰে। ১৯৯০-ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা এই চহৰখন পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰধান পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠিছে। বছৰেকীয়া কছাক ক্ৰীড়া আৰু বিভিন্ন উৎসৱ-মহোৎসৱ, যাৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনৰ মুকলি বেলুন উৰুওৱা প্ৰতিযোগিতা, কাৰ ৰেচিং আৰু বিভিন্ন সংগীত, কলা তথা নাট্য কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত, এইবোৰে প্ৰায় ১,৪০,০০০ পৰ্যটকক আকৰ্ষিত কৰে আৰু স্থানীয় অৰ্থনীতিক গতিশীল কৰে। ইউক্ৰেইনৰ এখন প্ৰাদেশিক চহৰ হিচাপে শেহতীয়াকৈ ইয়াত এক ডজনতকৈও অধিক ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হোটেল মুকলি কৰা হৈছে, যিটো এক ডাঙৰ সংখ্যা। 'ৰিপাব্লিকা' মহোৎসৱ হৈছে যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে আয়োজন কৰা এক সংগীত আৰু কলা উৎসৱ, য’ত আধুনিক সংগীত, সাহিত্য আৰু ষ্ট্ৰীট আৰ্ট বা পথ-কলা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই মহোৎসৱ প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হয়, য’ত শ শ ডেকা কলা প্ৰেমী, সংগীতজ্ঞ আৰু শিল্প অনুৰাগী সমবেত হয়। এই মহোৎসৱসমূহৰ সময়ত সৃষ্টি কৰা দেৱালচিত্ৰৰদ্বাৰা চহৰখনৰ বহুতো অট্টালিকা সজোৱা হৈছে। এই দেৱালচিত্ৰসমূহত ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহৰ লগতে আধুনিক ধাৰণাসমূহো চিত্ৰিত কৰা হৈছে। == চিত্ৰভঁৰাল == <gallery mode="packed"> File:Kamjaneć-Podilśkyj 7 SMierzwa.jpg|পুৰণি পলিচ টাউন হল File:Kamianiec Podilsky Stary Zamek DSC 0829 68-104-9007.jpg|'তুৰ্কী দলং' অতিক্ৰমি দুৰ্গটোৰ এক দৃশ্য File:Міст над Смотричем у Кам'янці.jpg|নভোপ্লানিভস্কি ('নিউ প্লেন') দলং File:Kamianets-Podilskyi-Park-Fountain.jpg|পুৰণি চহৰ এলেকাৰ ওচৰৰ এখন উদ্যান File:Frozen waterfall.jpg|গোট মৰা জলপ্ৰপাত File:Armenian Bell Tower.jpg|আৰ্মেনিয়ান ঘণ্টা ঘৰ বা বেল টাৱাৰ File:Будинок культури в КП.jpg|সাংস্কৃতিক ভৱন (House of Culture) File:Minaret, Saint Peter an Saint Paul Cathedral, Kamianets-Podilskyi.JPG|ঈশ্বৰৰ মাতৃ বা কুমাৰী মেৰীৰ মূৰ্তি File:Kamieniec Podolski, cerkiew.jpg|অৰ্থডক্স গীৰ্জা File:Stephen Báthory Gate.JPG|ষ্টিফেন বাথোৰী স্তম্ভ বা টাৱাৰ File:Арт-об'єкт "Я кохаю Кам'янець-Подільський".jpg|'মই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিক ভাল পাওঁ' শীৰ্ষক শিল্পকৰ্ম File:Будинки по вулиці П'ятницькій.jpg|পিয়াতনিটস্কা পথ File:Twierdza w Kamiencu Podolskim 2012 005.jpg|দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰসমূহ File:Тріумфальна арка.jpg|বিজয় তোৰণ বা ট্ৰায়াম্ফেল আৰ্চ File:Kamianets-Podilskyi Castle (Tenchynska Tower).JPG|অজেয় দুৰ্গ File:Фортеця і міст в весний день.jpg|দুৰ্গ আৰু দলং, ২০২৩ File:68-104-9007 Kamianets-Podilskyi Fortress RB 18 2.jpg|প্ৰত্যুষত দুৰ্গটোৰ এক দৃশ্য File:Twierdza w Kamiencu Podolskim3.jpg|ঐতিহাসিক দুৰ্গ File:L.Ukrainky street 52.jpg|লেচিয়া ইউক্ৰাইংকা পথত অৱস্থিত আৱাসিক গৃহ File:2017 - Кам'янець-Подільський - Фортеця.jpg|পুৰণি চহৰ File:Картинна галерея, Кам'янець-Подільський.jpg|আৰ্ট গেলেৰী বা চিত্ৰকলা প্ৰদৰ্শনীশালা File:Здвиженська церква у Карвасарах P1770773.jpg|গীৰ্জা File:Новопланівський міст в осінній день.jpg|নভোপ্লানিভস্কি দলং আৰু পুৰণি চহৰ File:Kamyanets-Podilskiy - City of a Dream (2013).webm|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰ সম্পৰ্কে নিৰ্মিত ২০১৩ চনৰ এখন তথ্যচিত্ৰ বা চলচ্চিত্ৰ </gallery> == সহোদৰ চহৰসমূহ == কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰৰ সৈতে তেনেকুৱা মিত্ৰতা থকা সহোদৰ চহৰসমূহ (Twin towns – sister cities) তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref>{{cite web |title=Міста-партнери Кам'янця-Подільського|url=http://www.kam-pod.gov.ua/nashe-misto/mista-partneri|publisher=Kamianets-Podilskyi|language=uk|access-date=2024-10-12}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|USA}} এথেন্স (Athens), আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ *{{flagicon|CAN}} ব্ৰেণ্টফৰ্ড (Brantford), কানাডা *{{flagicon|TUR}} চিহানবেয়লি (Cihanbeyli), তুৰস্ক *{{flagicon|SVK}} ডলনি কুবিন (Dolný Kubín), শ্লোভাকিয়া *{{flagicon|MDA}} এডিনেট (Edineț), মলডোভা *{{flagicon|GER}} এছলিংগেন আম নেকাৰ (Esslingen am Neckar), জাৰ্মানি *{{flagicon|SWE}} হাৰ্লজুংগা (Herrljunga), চুইডেন *{{flagicon|LVA}} লিভানি (Līvāni), লাটভিয়া *{{flagicon|LTU}} উকমৰ্গে (Ukmergė), লিথুৱানিয়া *{{flagicon|POL}} গ্লোগো (Głogów), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} গ্লোগো কাউণ্টি (Głogów County), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} গৰ্জিচে (Gorzyce), পোলেণ্ড *{{flagicon|FRA}} হতমো (Hautmont), ফ্ৰান্স *{{flagicon|POL}} হ্ৰুবিছৌ (Hrubieszów), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} কালিস্জ (Kalisz), পোলেণ্ড *{{flagicon|CZE}} কুত্না হ’ৰা (Kutná Hora), চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ *{{flagicon|ESP}} ভালে ডে মেনা (Valle de Mena), স্পেইন *{{flagicon|ESP}} টেৰুৱেল (Teruel), NL স্পেইন *{{flagicon|POL}} লুব্লিন (Lublin), পোলেণ্ড *{{flagicon|SWE}} মাৰিয়েষ্টাড (Mariestad), চুইডেন *{{flagicon|ITA}} পোণ্টে লামব্ৰ’ (Ponte Lambro), ইটালি *{{flagicon|POL}} প্ৰ্জেমিস্ল (Przemyśl), পোলেণ্ড *{{flagicon|MKD}} ৰাড’ভিছ (Radoviš), উত্তৰ মেচিড’নিয়া *{{flagicon|POL}} ছানোক (Sanok), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} ছানোক কাউণ্টি (Sanok County), পোলেণ্ড *{{flagicon|ROU}} ৰোমান (Roman), ৰোমানিয়া *{{flagicon|ROU}} চিৰেট (Siret), ৰোমানিয়া *{{flagicon|ROU}} জালাউ (Zalău), ৰোমানিয়া *{{flagicon|POL}} টাৰগোৱেক (Targówek; ৱাৰ্শ্ব’), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} টাৰনোভো পডগোৰ্নে (Tarnowo Podgórne), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} চেন্সট’চ’ভা (Częstochowa), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} ভ্ল’দাভা (Włodawa), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} যাভিয়েৰ্চিয়ে (Zawiercie), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} কলবুছ’ভা (Kolbuszowa), পোলেণ্ড *{{flagicon|POL}} চেলম (Chełm), পোলেণ্ড<ref>{{cite web |title=Кам'янець-Подільський і Хелм – нові міста-партнери!|url=https://kam-pod.gov.ua/novini/town-news/item/52286-kamianetspodilskyi-i-khelm-novi-mistapartnery|language=uk|access-date=2025-03-17}}</ref> {{div col end}} == উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == [[File:Yukhym Sitsinskyi.jpg|thumb|100px|ইউখিম ছিটছিনস্কি]] [[File:Mykola Dmytrovych Leontovych.png|thumb|100px|মাইকোла লিঅণ্টোভিচ]] [[File:Hrushevskyi Mykhailo XX.jpg|thumb|100px|মাইখাইলো হ্ৰুশেভস্কি]] [[File:Leonid Stein 1969.jpg|thumb|100px|লিওনিড ষ্টেইন]] * '''মাইখাইলো হ্ৰুশেভস্কি''' (১৮৬৬–১৯৩৪): ইউক্ৰেইনৰ বিশিষ্ট শিক্ষাবিদ, ৰাজনীতিবিদ, বুৰঞ্জীবিদ আৰু ৰাষ্ট্ৰনেতা। তেওঁ ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউক্ৰেইনৰ জাতীয় জাগৰণৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাণ্ডাৰী আছিল আৰু ইয়াৰে বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষাদান তথা গৱেষণাৰ কাম কৰিছিল। * '''মাইকোলা লিঅণ্টোভিচ''' (১৮৭৭–১৯২১): ইউক্ৰেইনীয় সুৰকাৰ আৰু সংগীতজ্ঞ। তেওঁ চহৰখনৰ থিয়লজিকেল ছেমিনাৰীৰপৰা শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল। * '''ইলাৰিয়ন ওহিয়েঙ্কো''' (১৮৮২–১৯৭২): ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স ধৰ্মগুৰু, ভাষাবিদ আৰু সংস্কৃতিৰ বুৰঞ্জীবিদ। তেওঁ ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ শিক্ষা মন্ত্ৰী হোৱাৰ লগতে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰাষ্ট্ৰীয় ইউক্ৰেইনীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম ৰেক্টৰ আছিল। * '''লিওনিড ষ্টেইন''' (১৯৩৪–১৯৭৩): ছোভিয়েট দবা গ্ৰাণ্ডমাষ্টাৰ, তেওঁৰ জন্ম এই চহৰতে হৈছিল। * '''মাইখাইলো ড্ৰাপাটী''' (জন্ম ১৯৮২): ইউক্ৰেইনৰ সামৰিক বিষয়া, যিয়ে বৰ্তমান ইউক্ৰেইনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ-ইন-চিফ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। * '''মিখাইল আলপেৰিন''' (১৯৫৬–২০১৮): ইহুদী মূলৰ ইউক্ৰেইনীয় জাজ পিয়ানোবাদক। * '''মাৰিয়া বাৰ্লিন্সকা''' (জন্ম ১৯৮৮): ইহুদী মূলৰ ইউক্ৰেইনীয় সামৰিক স্বেচ্ছাসেৱক আৰু মহিলাৰ অধিকাৰ কৰ্মী। * '''আন্দ্ৰে বণ্ডাৰেঙ্কো''' (জন্ম ১৯৮৭): ইউক্ৰেইনৰ অপেৰা গায়ক (বেৰিট’ন)। * '''ভলোডিমিৰ ছিচিনস্কি''' (১৮৯৪–১৯৬২): ইউক্ৰেইনীয় প্ৰব্ৰজিত স্থপতি, গ্ৰাফিক শিল্পী আৰু শিল্পকলাৰ বুৰঞ্জীবিদ। * '''ইউখিম ছিটছিনস্কি''' (১৮৫৯–১৯৩৭): পোডোলিয়া অঞ্চলৰ ইউক্ৰেইনীয় বুৰঞ্জীবিদ, পুৰাতত্ত্ববিদ আৰু অৰ্থডক্স পুৰোহিত, যিয়ে ইয়াত দীৰ্ঘদিন ধৰি কাম কৰিছিল। * '''উষ্টিম কাৰ্মেলিউক''' (১৭Detail৮৭–১৮৩৫): ছাৰ্বজনীনভাৱে ইউক্ৰেইনৰ লোকনায়ক হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এজন কৃষক বিদ্ৰোহী নেতা। তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত জোৰকৈ নিযুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ দুৰ্গৰপৰা তিনিবাৰকৈ পলাই সাৰিছিল। * '''ভ্লাদিস্লাভ ভানাট''' (জন্ম ২০০২): এফ চি ডায়নামো কিয়েভ ক্লাবৰ হৈ খেলা ইউক্ৰেইনৰ বৃত্তিদাৰী ফুটবলাৰ। * '''জন পল দ্বিতীয়''' (১৯২০–২০০৫): কেথলিক ধৰ্মগুৰু (পোপ), যাৰ নামত চহৰখনৰ এটা উপপথ উৎসৰ্গা কৰা হৈছে। * '''যেনি ডে উইটে''' (১৭০৯–১৭৮৫): পলিচ স্থপতি আৰু কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গৰ সামৰিক কমাণ্ডাৰ। * '''জীনাঈদা ভিক্টৰঝেভস্কা''' (১৯০৫–১৯৮৫): ইউক্ৰেইনীয় তথা ছোভিয়েট কালৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰশিল্পী, যাৰ জন্ম কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত হৈছিল।<ref>{{cite web |last1=Zahaietska |first1=O. V. |title=Вікторжевська Зінаїда Власівна |trans-title=Viktorzhevska Zinaida Vlasivna |url=https://esu.com.ua/article-34509 |website=Encyclopedia of Modern Ukraine |publisher=National Academy of Sciences of Ukraine |language=uk |date=2005}}</ref> * '''চেমুৱেল স্পিলবাৰ্গ''': বিশ্ববিখ্যাত हॉलीवुड পৰিচালক ষ্টিভেন স্পিলবাৰ্গৰ ককাক (পিতৃৰফালৰ), যাৰ পুৰণি ভেটি এই অঞ্চলতে আছিল। * '''লেইব কভিটকো''' (১৮৯০–১৯৫২): য়িদ্দিচ ভাষাৰ শিশু সাহিত্যিক আৰু কবি। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{cite web|url=http://kam-pod.info/|title=Kamianets-Podilskyi information site|access-date=26 October 2013|work=kam-pod.info|archive-date=22 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722033017/http://kam-pod.info/|url-status=dead|archivedate=22 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100722033017/http://kam-pod.info/|deadurl=yes}} * [http://www.kam-pod.gov.ua Official website] * "The old fortress on the Smotrich River," in ''[[Dzerkalo Tyzhnia]]'' (Mirror Weekly), 28 June – 5 July 2002, [https://dt.ua/SOCIUM/stara_fortetsya_na_smotrichi.html available online] === Jewish community === * [http://jewua.org/kamenets_podolski/ History of Jewish Community in Kamenets-Podolski] * [http://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=278 The murder of the Jews of Kamianets-Podilskyi] during [[World War II]], at [[Yad Vashem]] website. * [http://kehilalinks.jewishgen.org/Kamyanets-Podilskyy/ The Lost Jewish Community of Kamenets-Podolsk] * [https://yahadmap.org/#village/kamyanets-podilskyi-khmelnytskyi-ukraine.107 Information about the execution of Jewish people in Kamyanets-Podilsky during World War II] from [[Yahad-In Unum]] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 1woj8lkyn1t8ashcyhprfs98q7lbdbq 0 139074 647582 632336 2026-10-25T09:11:25Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647582 wikitext text/x-wiki [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ইণ্ডিয়া। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |url=https://archive.org/details/b29352290 |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=[https://archive.org/details/b29352290/page/139 139] |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে। ]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত। ]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" <ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |year=1929 |url=https://archive.org/details/KMM0996-ThePracticalDharma-1929 |publication-date=1929 |pages=[https://archive.org/details/KMM0996-ThePracticalDharma-1929/page/92 92] |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> [[বিষ্ণু পুৰাণ]] (২,৩,১), [[বায়ু পুৰাণ]] (৩৩,৫২), [[লিংগ পুৰাণ]] (১,৪৭,২৩), [[ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ]] (১৪,৫,৬২), [[অগ্নি পুৰাণ]] (১০৭,১১–১২), [[স্কন্দ পুৰাণ]] (৩৭,৫৭) আৰু [[মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ]] (৫০,৪১) এই সকলোবোৰতে ভাৰতবৰ্ষৰ নামৰ উল্লেখ আছে। [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত আছে: {{Cquote|উত্তৰাং যত সমুদ্ৰাস্য হিমাদ্ৰেশচৈৱ দক্ষিণম।<br>বৰ্ষং তদ ভাৰতং নাম ভাৰতী যাত্ৰা সন্ততিঃ। — বিষ্ণু পুৰাণ (২,৩,১)অৰ্থাৎ,<br> সাগৰৰ উত্তৰ দিশত আৰু বৰফাবৃত পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশখনক ভাৰতম বোলা হয়, তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে। }} ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ আছে (কাণ্ড ৫, অধ্যায় ৪)<ref>{{cite web |title=S'rîmad Bhâgavatam: 'The Story of the Fortunate One' |edition=3rd revised |year=2012 |url=https://archive.org/details/SrimadBhagavatamEnglish-Sanskrit |access-date=2017-08-10 |publisher=The Bhaktivedanta Book Trust}}</ref> – "তেওঁ (ঋষভদেৱে) তেওঁৰ দৰেই এশ পুত্ৰ জন্ম দিছিল ... তেওঁৰ (ভাৰতৰ) শ্ৰেষ্ঠ গুণী আছিল আৰু তেওঁৰ বাবেই এই ভূমিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা ভাৰতবৰ্ষ বুলি কোৱা হয়।"<ref>[https://www.bharatvarshayatra.com/ Bhāratavarṣa], Bharatvarsha Yatra, Explore the Soul of Bharat</ref> ভাৰত খণ্ড (বা ভাৰত ক্ষেত্ৰ)<ref name="dikshit">{{Cite book |last=Dikshitar |first=Ramachandra |url=https://books.google.com/books?id=KP_DTtd6kJEC&q=%22Bharata+Khanda%22&pg=PA230 |title=The Gupta Polity |date=1993-01-01 |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |isbn=9788120810242}}</ref> কিছুমান জৈন আৰু হিন্দু গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত শব্দ।<ref name="dikshit" /> ভাৰতৰ ব্যৱহাৰত প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য থাকে, যিয়ে হিন্দু জাতীয়তাবাদীসকলক আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{cite news |date=18 January 2024 |title=How Hindu is India's foreign policy? |url=https://www.economist.com/asia/2024/01/18/how-hindu-is-indias-foreign-policy |access-date=24 January 2024 |newspaper=The Economist}}</ref> ২০২৩ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী চৰকাৰে জি-২০ৰ এখন সমাৱেশৰ সৈতে জড়িত ভাৰত নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাৰ ফলত দেশখনৰ নাম সলনিৰ বিষয়ে জল্পনা-কল্পনাৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="CNN 20 September 2023">{{cite news |last1=Singh |first1=Akanksha |date=20 September 2023 |title=Opinion: It's not just about its colonial past. Here's what India's possible name change is all about |url=https://edition.cnn.com/2023/09/20/opinions/india-name-change-modi-parliament-special-session-singh/index.html |access-date=21 September 2023 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=SHEIKH SAALIQ|agency=Associated Press |date=2023-09-08 |title='India' or 'Bharat'? A G-20 dinner invite sparks rumors of a national rebrand |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2023-09-08/india-bharat-rumors-nation-name-change |access-date=2024-07-02 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> এনে পৰিৱৰ্তনৰ বাবে সাংবিধানিক সংশোধনীৰ প্ৰয়োজন হ’ব, অৰ্থাৎ সংসদৰ দুটা সদনৰ প্ৰতিটোতে ভোটৰ দুই তৃতীয়াংশ,<ref>{{Cite news |title=Will India change its name to Bharat? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/09/15/will-india-change-its-name-to-bharat |access-date=2024-07-02 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘলৈ আনুষ্ঠানিক জাননী দিব লাগিব, য’ত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ছটা চৰকাৰী ভাষাত নামটো কেনেকৈ লিখিব লাগে তাৰ পৰামৰ্শ দিব লাগিব।<ref name="BBC 28 November 2023">{{cite news |last1=Weiner |first1=Eric |title=Why do countries change their name? |url=https://www.bbc.com/travel/article/20231120-why-do-countries-change-name |access-date=3 October 2024 |work=BBC |date=28 November 2023}}</ref> ==হিন্দ/হিন্দুস্তান== [[File:Darius I statue India.jpg|thumb|upright=0.5|<div><hiero>O4-N35-D46-V4-M17-M17</hiero></div><small>''H-n-d-w[[Aleph|Ꜣ]]-y''</small><br>"India" written in [[Egyptian hieroglyphs]] on the [[Egyptian statue of Darius the Great|Statue of Darius I]], circa 500 BCE.]] হিন্দু (পাৰ্চী: هندو) আৰু হিন্দ (পাৰ্চী: هند) শব্দ ভাৰত-আৰ্য্য/সংস্কৃত সিন্ধু (সিন্ধু নদী বা ইয়াৰ অঞ্চল)ৰপৰা আহিছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত আচেমেনী সম্ৰাট প্ৰথম দাৰিয়াছে সিন্ধু উপত্যকা জয় কৰিছিল, যাৰ ওপৰত সিন্ধুৰ আচেমেনীড সমতুল্য অৰ্থাৎ "হিন্দু" (𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁, H-i-du-u-š) নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Eggermont Hindush">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975}}: 'The Persians coined the name of Hindush after the current Sanskrit geographical name of Sindhu. Neither the Old Persian inscriptions, nor the Avesta make use of the word hindu in the sense of "river".'</ref><ref name="Dandamaev Hindush">{{citation |last=Dandamaev |first=M. A. |title=A Political History of the Achaemenid Empire |url=https://books.google.com/books?id=ms30qA6nyMsC&pg=PA147 |year=1989 |publisher=Brill |isbn=90-04-09172-6 |page=147}}: "The new satrapy, which received the name of Hindush, extended from the centre to the lower part of the Indus Valley, in present-day Pakistan."</ref> এই নামটো লিখা মিচৰৰ আচেমেনীড প্ৰদেশলৈকেও এই নামটো জনা গৈছিল <span style="display:inline-block"><hiero>O4-N35-D46-V4-M17-M17</hiero></span> (অ৪ এন৩৫ ডি৪৬ ভি৪ এম১৭ এম১৭) (H-n-d-wꜣ-y) প্ৰথম দাৰিয়াছৰ মূৰ্তিৰ ওপৰত, প্ৰায় ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব।<ref name=NMI>[[National Museum of Iran]] [[:File:Darius I statue list of subject countries.jpg|notice]]</ref><ref name=EI>{{cite book |last1=Yar-Shater |first1=Ehsan |title=Encyclopaedia Iranica |date=1982 |publisher=Routledge & Kegan Paul |isbn=9780933273955 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=vBQZAQAAIAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Susa, Statue of Darius – Livius |url=http://www.livius.org/articles/place/susa/susa-photos/susa-statue-of-darius/ |website=www.livius.org |language=en}}</ref></div> {{multiple image | perrow = 1 | total_width = 200 | caption_align = left | align = left | direction = vertical | image1 = Umayyad Caliphate coinage temp Suleiman ibn Abd al-Malik al-Hind (possibly Multan) mint. Dated AH 97 (AD 715-6).jpg | image2 = India in Abd al-Malik al-Hind coin 715 CE.jpg | footer = ভাৰতত মুদ্ৰিত কৰা উমাইয়াদ মুদ্ৰাত "আল-হিন্দ" (ইয়াত بالهند বিল'হিন্দ, "ভাৰতত") নাম, সিন্ধৰ প্ৰথম গৱৰ্ণৰ মহম্মদ ইবনে কাছিমৰ সময় ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰাই আছে{{efn|[[:ary:بالهند|بالهند]] ''Bil'Hind'' appears upside-down at 6h (bottom) on the circular legend of the obverse side of the coin. The complete circular legend is "In the name of Allah, struck this dirham in [[al-Hind]] in the year seven and ninety."}} }} মধ্য পাৰ্চী ভাষাত সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰপৰাই -stān (পাৰ্চী: stan) প্ৰত্যয় যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে কোনো দেশ বা অঞ্চলৰ ইংগিত দিয়ে আৰু হিন্দুস্তান নাম গঠন কৰে।<ref>{{citation |first=Irfan |last=Habib |author-link=Irfan Habib |chapter=Hindi/Hindwī in Medieval Times |editor=Aniruddha Ray |title=The Varied Facets of History: Essays in Honour of Aniruddha Ray |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5qSbjBTDC-UC&pg=PA105 |year=2011 |publisher=Primus Books |isbn=978-93-80607-16-0 |pages=105}}</ref> এইদৰে ছাছানিদ সম্ৰাট প্ৰথম শ্বাপুৰৰ নকশ-ই-ৰুস্তম শিলালিপিত সিন্ধক হিন্দুস্তান বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, আনুমাণিক ২৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=The Foreign Names of the Indian Subcontinent |url=https://books.google.com/books?id=aBFuAAAAMAAJ |year=1989 |publisher=Place Names Society of India |page=46}}: "The term Hindustan, which in the Naqsh-i-Rustam inscription of Shapur I denoted India on the lower Indus, and which later gradually began to denote more or less the whole of the subcontinent..."</ref><ref>{{harvp|Ray & Chattopadhyaya, A Sourcebook of Indian Civilization|2000|p=553}}: "Among the countries that fell before Shapur I the area in question appears as ''Hndstn'', ''India'' and ''Hindy'' respectively in the three languages mentioned above [Middle Persian, Greek and Parthian]."</ref> মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট বাবৰে কৈছিল, "পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমে ইয়াৰ সীমাত মহাসাগৰ আছে।" [52] হিন্দক আৰবী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ৰূপ আল-হিন্দ (الهند) হিচাপে অভিযোজিত কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে একাদশ শতিকাৰ তাৰিক আল-হিন্দ (‘ভাৰতৰ ইতিহাস’)ত আৰু ভাৰতৰ ভিতৰৰ ব্যৱহাৰত ই মাজে মাজে দেখা যায়, যেনে জয় হিন্দ (হিন্দী: जयन्द) বাক্যাংশত বা ভাৰত মহাসাগৰৰ মানক হিন্দী নাম হিন্দ মহাসাগৰ (हिन्द महासागर)ত। দুয়োটা নাম পাৰ্চী আৰু আৰবী ভাষাত প্ৰচলিত আছিল আৰু তাৰপৰা উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষালৈ, একাদশ শতিকাৰ ইছলামিক বিজয়ৰ পৰা: দিল্লী চুলতান আৰু মোগল যুগৰ শাসকসকলে দিল্লীক কেন্দ্ৰ কৰি থকা তেওঁলোকৰ ভাৰতীয় আধিপত্যক "হিন্দুস্তান" বুলি কয়। সমসাময়িক পাৰ্চী আৰু হিন্দী-উৰ্দু ভাষাত হিন্দুস্তান শব্দৰ অৰ্থ শেহতীয়াকৈ ভাৰত গণৰাজ্যলৈ আহিল। আৰবী ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, য’ত আল-হিন্দ হৈছে ভাৰত গণৰাজ্যৰ নাম। "হিন্দুস্তান", হিন্দু শব্দটো নিজেই ১৭ শতিকাত ইংৰাজী ভাষাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ১৯ শতিকাত ইংৰাজীত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দটোৱে উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। "হিন্দুস্তান" বৃটিছৰ যুগত "ভাৰত"ৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে প্ৰচলিত আছিল। ==জম্বুদ্বীপ== [[File:Jambudiipasi.jpg|thumb|The name ''Jambudīpasi'' for "India" ([[Brahmi script]]) in the Sahasram [[Minor Rock Edict]] of [[Ashoka]], circa 250 BCE.<ref>{{cite book |title=Inscriptions of Asoka. New Edition by E. Hultzsch |date=1925 |pages=169–171 |url=https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable#page/n345 |language=sa}}</ref>]] জম্বুদ্বীপ ([[সংস্কৃত]]: जम्बुद्वीपम्) ভাৰত শব্দটো ব্যাপক হোৱাৰ আগতেই প্ৰাচীন শাস্ত্ৰত ভাৰতৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই হয়তো দ্বীপসম ভাৰতৰ পৰোক্ষ উল্লেখ হ’ব পাৰে। ম্যানমাৰত ইয়াক "জাবুদিপা" বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name=bh-29>Hudson 2004: 29</ref> ইংৰাজী শব্দ "ভাৰত" প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহু দেশত ভাৰতৰ বাবে ব্যুৎপত্তি জাম্বু দ্বীপ ঐতিহাসিক শব্দ আছিল। এই বিকল্প নামটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বৰ্ণনাৰ বাবে এতিয়াও মাজে মাজে থাইলেণ্ড, মালয়েছিয়া, জাভা আৰু বালিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে ই সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশকো বুজাব পাৰে। ইয়াক মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে নিজৰ শিলালিপিত নিজৰ ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ==গ্যাগৰ আৰু ফাগ্যুল== গ্যাগৰ ("বগা বিস্তৃতি") আৰু ফাগ্যুল দুয়োটা ভাৰতৰ তিব্বতী নাম। প্ৰাচীন তিব্বতী বৌদ্ধ লেখক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলে ভাৰতৰ বাবে দক্ষিণে গ্যাগৰ বা গ্যাগৰ আৰু মধ্যদেশ (মধ্যদেশ বা পৱিত্ৰ কেন্দ্ৰ) নৃতাত্ত্বিক ৰেফাৰেণ্ট ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অন্ততঃ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই কেইবাজনো প্ৰভাৱশালী খিলঞ্জীয়া তিব্বতী লামা আৰু লেখকে ভাৰতক ফাগ্যুল বুলি উল্লেখ কৰিছিল, যাৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ ফাগছ ইউল, অৰ্থাৎ আৰ্যৰ ভূমি, তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ শিক্ষাৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা সম্ভ্ৰান্ত বা আধ্যাত্মিকভাৱে জ্ঞানপ্ৰাপ্ত লোকসকলক বুজাইছে।<ref name=tib1>Toni Huber, 2008, [https://books.google.com/books?id=SjzSpGf1eM0C&q=Gyagar The Holy Land Reborn: Pilgrimage and the Tibetan Reinvention], [[University of Chicago]] Press, p.74-80.</ref> তিব্বতী পণ্ডিত গেণ্ডুন চোপেলে ব্যাখ্যা কৰিছে যে, তিব্বতী গ্যাগৰ শব্দ সংস্কৃত বিহাৰ (বৌদ্ধ মঠ)ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে আৰু প্ৰাচীন তিব্বতীসকলে গেইছাৰ শব্দটো মূলতঃ কুৰু (বৰ্তমান হাৰিয়ানা)ৰপৰা মগধ (বৌদ্ধ বিহাৰ)লৈকে উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰত অঞ্চলত প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref name=tib4>[[Gendün Chöphel|Gendun Chopel]] (translated by Thupten Jinpa and Donald S. Lopez Jr.), 2014, [https://books.google.com/books?id=XSZnAgAAQBAJ&q=Gyagar Grains of Gold: Tales of a Cosmopolitan Traveler], [[University of Chicago]] Press, p.73-74.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০-৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বিকশিত হোৱা [[ৰজা গেইছাৰৰ মহাকাব্য]]ত ভাৰতক "গ্যাগৰ: বৌদ্ধ মতবাদৰ ৰাজ্য", "গ্যাগৰ: অৰু চিকিৎসাৰ ৰাজ্য" ([[আয়ুৰ্বেদ]]), "গ্যাগৰ: মুকুতাৰ ৰাজ্য", আৰু "গ্যাগৰ: সোণালী ফুলৰ ৰাজ্য" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=tib2>Jianbian Joacuo (translated by Liang Yanjun, Wu Chunxiao and Song Xin), 2019, [https://books.google.com/books?id=QhBOEAAAQBAJ&q=Gyagar 降边嘉措著, ‎梁艳君, ‎吴春晓 A study of Tibetan epic Gesar], [[Liaoning Normal University]], [[Dalian]], China.</ref> প্ৰায়ে নিৰ্বাসিত তিব্বতী চৰকাৰ বুলি কোৱা কেন্দ্ৰীয় তিব্বতী প্ৰশাসনে দৃঢ়তাৰে কয় যে "তিব্বত [[ভূগোল]], [[ইতিহাস]], [[সংস্কৃতি]]ৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত আৰু আধ্যাত্মিকভাৱে তিব্বতীসকলে ভাৰতক 'গ্যাগৰ ফাগপায় ইউল' বা 'ভাৰত আৰ্যৰ ভূমি' বুলি কয়।" [[দালাই লামা]]ই ভাৰতক তিব্বতৰ [[গুৰু]] আৰু তিব্বতক ইয়াৰ [[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা| চেলা]] (শিষ্য) বুলি অভিহিত কৰিছে, নিজকে ‘ভাৰতৰ পুত্ৰ’ আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ প্ৰকৃত অনুগামী বুলি উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ নালন্দা পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভাৰতৰ প্ৰাচীন প্ৰজ্ঞাৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ পোষকতা অব্যাহত ৰাখিছে।"<ref name=tib3>[https://tibet.net/thankyouindia2018/ Thank you India], [[Central Tibetan Administration]], published: Jan 2018, accessed: 19 Dec 2022.</ref> ==টিয়ানঝু== টিয়ানঝু (天竺, অ'চি:* qʰl'iːn tuɡ, mod. Tiānzhú) পাৰ্চী হিন্দূৰ যোগেদি সংস্কৃত সিন্ধুৰ কেইবাটাও চীনা অনুবাদৰ ভিতৰত অন্যতম<ref name=cheung>{{cite book|first=Martha Pui Yiu|last=Cheung|chapter=Zan Ning (919–1001 CE), To Translate Means to Exchange|title=An Anthology of Chinese Discourse on Translation: From Earliest Times to the Buddhist Project|year=2014|orig-year=2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-63928-2|url=https://books.google.com/books?id=7ZC3AwAAQBAJ|pages=179, 181}}</ref> আৰু ইয়াক চীন আৰু ইয়াৰ পৰিসীমাত প্ৰাচীন কালৰেপৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ চাইনো-জেনিক পঢ়া জাপানী ভাষাত টেনজিকু, কোৰিয়ান ভাষাত চেওনচুক (천축), আৰু ভিয়েটনামী ভাষাত থিয়েন ট্ৰুক। চীনমণ্ডলৰ ভক্তিমান বৌদ্ধসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে এই শব্দটো আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত ৰূপসমূহ ভাৰতক তেওঁলোকৰ "স্বৰ্গীয় কেন্দ্ৰ" হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ভাৰত উপমহাদেশত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ পৱিত্ৰ উৎপত্তিৰ কথা উল্লেখ কৰি।<ref>{{Cite web |url=http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |title=An Invitation to Indian Architecture |access-date=30 December 2020 |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807044716/http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |url-status=dead |archivedate=7 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807044716/http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://www.thenationalnews.com/how-the-japan-india-alliance-could-redraw-the-political-map-1.344356 How the Japan-India alliance could redraw the political map]</ref> আন ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আছে জুয়াণ্ডু (身毒; Juāndú), যিটো ছিমা কিয়ানৰ শ্বিজিত দেখা যায়। আন এটা হ'ল টিয়াণ্ডু (天篤; Tiāndǔ), যিটো হাউ হান্সু (পৰৱৰ্তী হানৰ কিতাপ)ত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name=yu>{{cite journal|last1=Yu|first1=Taishan|title=China and the Ancient Mediterranean World: A Survey of Ancient Chinese Sources|journal=Sino-Platonic Papers|date=November 2013|issue=242|pages=73, 77|url=http://sino-platonic.org/complete/spp242_china_mediterranean.pdf}}</ref> য়িনতেজিয়া বা ইন্দাকা (印特伽; Yìntèjiā) হিন্দুৰ আন এটা লিপব্দ কুচেয়ান ইন্দকাৰপৰা আহিছে।<ref name=cheung/> টিয়ানঝুৰ বিশদ বিৱৰণ ফান য়ে (৩৯৮–৪৪৫)দ্বাৰা সংকলিত হাউ হান্সুৰ "জিউ ঝুয়ান" (পশ্চিম অঞ্চলৰ ৰেকৰ্ড)ত দিয়া হৈছে: {{Cquote|টিয়ানঝু ৰাজ্য: ইয়াক শ্বেণ্ডু বুলিও কোৱা হয়, ই ইউয়েজিৰপৰা কেইবা হাজাৰ লি দক্ষিণ-পূবে অৱস্থিত। ইয়াৰ ৰীতি-নীতি য়ুইজিৰ দৰেই, আৰু ই নিম্ন, আৰ্দ্ৰ আৰু অতি গৰম। ইয়াৰ সীমাৰেখা এখন বৃহৎ নদী। বাসিন্দাসকলে যুদ্ধত হাতীত উঠি যায়; ইউয়েজিতকৈ তেওঁলোক দুৰ্বল। তেওঁলোকে ফুটু (বুদ্ধ)ৰ পথ পালন কৰে, [আৰু সেয়েহে] তেওঁলোকৰ মাজত [আনক] হত্যা বা আক্ৰমণ নকৰাটো এটা প্ৰথাত পৰিণত হৈছে। ইউয়েজি আৰু গাওফু ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ পৰা, আৰু দক্ষিণৰপৰা পশ্চিম সাগৰলৈকে, আৰু পূবে পাংকি ৰাজ্যলৈকে সকলো শ্বেণ্ডুৰ ভূ-খণ্ড। শ্বেন্দূৰ কেইবাশ পৃথক চহৰ আছে, এজন ৰাজ্যপাল আছে, আৰু পৃথক ৰাজ্য আছে যিবোৰ দহত গণনা কৰিব পাৰি, প্ৰত্যেকৰে নিজা ৰজা আছে। যদিও তেওঁলোকৰ মাজত সৰু সৰু পাৰ্থক্য আছে, তথাপি তেওঁলোক সকলোৱেই সাধাৰণ নাম শ্বেণ্ডুৰ অধীনত আহে, আৰু এই সময়ত সকলোৱেই য়ুইজিৰ অধীনত থাকে। য়ুয়েজীয়ে তেওঁলোকৰ ৰজাসকলক হত্যা কৰি তেওঁলোকৰ লোকসকলৰ ওপৰত শাসন কৰিবলৈ এজন সেনাপতি স্থাপন কৰিছে। এই ভূমিত [[হাতী]], [[গঁড়]], কচ্ছপৰ খোলা, [[সোণ]], [[ৰূপ]], [[তাম]], [[লোহা]], [[সীহ]], [[টিন]] আদি উৎপাদিত হয়। ই পশ্চিমে [[ডা কিন]]ৰ সৈতে সংযোগ হয় (সেয়েহে) ইয়াত ডা কিনৰ এক্স’টিকা আছে।<ref name=yu/>}} টিয়ানঝুক ৱু টিয়ানঝু (五天竺; Wǔ Tiānzhú; 'পাঁচটা ভাৰত') বুলিও কোৱা হৈছিল, কাৰণ ভাৰতত চীনাসকলে জনা পাঁচটা ভৌগোলিক অঞ্চল আছিল: মধ্য, পূব, পশ্চিম, উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰত। সন্ন্যাসী জুয়ানজাঙে ভাৰতক ৱু য়িন (五印; Wǔ Yìn; 'পাঁচ ইণ্ড') বুলিও উল্লেখ কৰিছিল।<ref name=cheung/> টিয়ানঝু নাম আৰু ইয়াৰ চাইনো-জেনিক সম্পৰ্কীয় শব্দটোৰ ঠাইত অৱশেষত মধ্য চীনে কুচিয়ানৰপৰা *য়েণ্টু ধাৰ লোৱাৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা শব্দবোৰে ল’লে, যদিও সেই শব্দটোৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ আৰু পূব এছিয়ান ভাষাত ভাৰতৰ বাবে প্ৰামাণিক আধুনিক নাম হোৱাৰ মাজত বহু সময় পাৰ হৈ গ'ল। চীনা ভাষাত ইয়াক য়িণ্ডু (চীনা: 印度; পিনয়িন: Yìndù) উচ্চাৰণ কৰা হয়, ইয়াক প্ৰথমে সপ্তম শতিকাৰ সন্ন্যাসী আৰু ভ্ৰমণকাৰী জুয়ানজাঙে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Khair |first1=Tabish |title=Other Routes: 1500 Years of African and Asian Travel Writing |date=2006 |publisher=Signal Books |isbn=9781904955115 |page=36}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে জাপানী ভাষাত ১৮ শতিকাৰ আৰু ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ গ্ৰন্থসমূহত মাজে মাজে ইণ্ডো (インド, 印度, বা মাজে মাজে 印土) পোৱা গৈছিল, যেনে আৰাই হাকুচেকিৰ ছাইৰান ইগেন (১৭১৩) আৰু ইয়ামামুৰা চাইছুকে [ja]ৰ ইণ্ডোছি (印度志, এটা গ্ৰন্থৰ অনুবাদ জোহান হুবনাৰৰদ্বাৰা)। কিন্তু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ভূমি হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ সৈতে বহু পৰিমাণে জড়িত টেঞ্জিকু নামৰ ব্যৱহাৰ ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে সম্পূৰ্ণৰূপে স্থানচ্যুত হোৱা নাছিল: বৌদ্ধ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰা সোয়েন শ্বাকু আৰু চেকি ছেইচেটছু [জা] আদি পণ্ডিতসকলে টেঞ্জিকু নামটো ব্যৱহাৰ কৰিয়েই ধৰ্মীয় দিশটোৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি থাকিল তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণত, যদিও তেওঁলোকৰ সমসাময়িক বেছিভাগেই (আনকি সহযোগী বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰীও) তেতিয়ালৈকে ইণ্ডো নাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |first=Fabio |last=Rambelli |chapter=The Idea of India ''(Tenjiku)'' in Pre-Modern Japan |editor-first=-Tansen |editor-last=Sen |title=Buddhism Across Asia |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |date=2014 |isbn=9789814519328 |page=262}}</ref><ref>{{cite book |first=Richard M. |last=Jaffee |title=Seeking Sakyamuni: South Asia in the Formation of Modern Japanese Buddhism |publisher=University of Chicago Press |date=2019 |isbn=9780226391151 |pages=12–13, 114–115}}</ref> ==হোডু== হোডু (হিব্ৰু: הֹדּוּ Hodû) হৈছে ইহুদী তানাখ আৰু খ্ৰীষ্টান পুৰণি নিয়মৰ ইষ্টেৰ পুস্তক অংশত উল্লেখ কৰা ভাৰতৰ বাইবেলৰ হিব্ৰু নাম। আহাচুৱেৰছক হোডু (ভাৰত)ৰপৰা ইথিওপিয়ালৈকে ১২৭খন প্ৰদেশত শাসন কৰা ৰজা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|title=THE BOOK OF ESTHER|website=Uskojaelama.net|access-date=10 August 2017|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043509/http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304043509/http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|deadurl=yes}}</ref> এই শব্দটো আপাত দৃষ্টিত সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, "মহান নদী", অৰ্থাৎ সিন্ধু নদী, পুৰণি পাৰ্চী হিণ্ড°উৰ মাজেৰে।<ref>''[[Brown–Driver–Briggs|Brown–Driver–Briggs Hebrew and English Lexicon]]'' at [https://biblehub.com/hebrew/1912.htm BibleHub]</ref> ==ঐতিহাসিক নাম== ১৫০০ চনৰ আগৰ কিছুমান ঐতিহাসিক নাম আৰু সংজ্ঞা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল।<ref>{{cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:191.hobson |title=Hobson-Jobson |access-date=2012-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120628235414/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:191.hobson |archive-date=2012-06-28 }}</ref> {| class="wikitable" ! বছৰ ! নাম ! উৎপত্তি/উৎস ! নামৰ সংজ্ঞা |- | আনুমাণিক খৃ:পূ: ৪৪০ | ইণ্ডিয়া | [[হিৰোডটাছ]] | "ভাৰতৰ পূব দিশত বালিৰে পৰিপূৰ্ণ এটা পথ আছে। সঁচাকৈয়ে এছিয়াৰ সকলো বাসিন্দাৰ ভিতৰত, যাৰ বিষয়ে যিকোনো কথা জনা যায়, ভাৰতীয়সকলে পূব আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ আটাইতকৈ ওচৰত বাস কৰে।" |- | প্ৰায় খৃ:পূ: ৪০০-৩০০ | হোডু | [[ইষ্টাৰৰ গ্ৰন্থ]] (বাইবেল) | "এতিয়া [[অহচুৱেৰ]] ৰ দিনত, হোডু (ভাৰত)ৰ পৰা কুচ (ইথিওপিয়া)লৈকে ১২৭খন প্ৰদেশত আহাচুৱেৰচ ৰাজত্ব কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://biblehub.com/esther/1-1.htm|title=Esther 1:1 This is what happened during the time of Xerxes, the Xerxes who ruled over 127 provinces stretching from India to Cush|website=Biblehub.com|access-date=10 August 2017}}</ref><ref>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20140312225438/http://www.hanefesh.com/edu/Holidays/Book_of_Ester_-_kids_version.htm | archive-date=12 March 2014| url=http://www.hanefesh.com/edu/Holidays/Book_of_Ester_-_kids_version.htm | title=The Book of Esther - Kids Version | publisher=Hanefesh Community | access-date=25 June 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://daytonjewishobserver.org/2015/10/tarnegol-hodu-a-bird-called-turkey/ |quote=Hodu is the biblical name for India (Esther 1:1), which is derived from the Persian word Hindu, a name for the region around the Indus River |title=TARNEGOL HODU, A BIRD CALLED TURKEY |date=26 October 2015 }}</ref> |- | আনুমাণিক খৃ:পূ: ৩০০ | ইণ্ডিয়া/ইণ্ডিকে | [[মেগাস্থিনিছ]] | "ভাৰত তেতিয়া পৰিকল্পনাত চাৰিপক্ষীয় হোৱা, যি ফাল প্ৰাচ্য আৰু দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি, মহাসাগৰে ঘেৰি থাকে; যে আৰ্কটিকৰ ফালে চিথিয়াৰ পৰা হেম'ডাছৰ পৰ্বত শৃংখলে বিভক্ত, য'ত ছিথিয়ান জনগোষ্ঠীটোৱে বাস কৰে যাক ছাকাই বুলি কোৱা হয়; আৰু চতুৰ্থ ফালে পশ্চিম দিশলৈ ঘূৰি সিন্ধুই সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে, নীলৰ পিছৰ সকলো নদীৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ বা প্ৰায় তেনেকুৱাই নদী।" |- |খৃ:পূ: ২৫০ |জম্বুদ্বীপ |[[অশোক]]<br>''[[অশোকৰ ক্ষুদ্ৰ শিলালিপি]]'' |"দেৱাননপীয়া এইদৰে। ...... বছৰ বছৰ ধৰি মই এজন সাধাৰণ পূজাৰী। কিন্তু (মই) বৰ উৎসাহী হোৱা নাছিলোঁ।" এবছৰ আৰু কিছু বেছি (পাৰ হৈ গ'ল) তাৰ পিছত ......আৰু জম্বুদীপত মানুহ সেই সময়ত দেৱতাৰ লগত অমিশ্ৰিত হৈ (এতিয়া) (মোৰ দ্বাৰা) দেৱতাৰ লগত মিহলি কৰা হৈছে। [কাৰণ] এইটোৱেই [উৎসাহৰ] ফল ১ কেৱল উচ্চ পদবীৰ (ব্যক্তিসকলে) লাভ কৰিব নোৱাৰে, (কিন্তু) এজন নিম্নমানৰ (ব্যক্তি)ও উদ্যমী হ’লে মহা স্বৰ্গও লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এতিয়া, তলত দিয়া উদ্দেশ্যটোৰ বাবে এই ঘোষণা (জাৰি কৰা হৈছেনে), (যে) নিম্ন আৰু উচ্চ উভয়েই উদ্যমী হ’ব পাৰে, আৰু (যে) আনকি (মোৰ) সীমান্তবাসীয়েও (এইটো) জানিব পাৰে, আৰু (যে এই) উদ্যম দীৰ্ঘ সময়ৰ হ’ব পাৰে। আৰু এই বিষয়টো (মোৰ দ্বাৰা) অগ্ৰগতি হ'ব, আৰু যথেষ্ট উন্নতি হ'ব (হোৱা হ'ব) ; ইয়াক এক আৰু আধা, অন্ততঃ এক আৰু আধালৈ আগবাঢ়িব (নিৰ্ধাৰিত কৰা হ’ব)। আৰু এই ঘোষণা (মোৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা হৈছিল) ভ্ৰমণত। দুশ ছয়পন্নটা ৰাতি (তেতিয়া আছিল) ভ্ৰমণত কটালোঁ, — ২৫৬। আৰু এই বিষয়টো শিলত খোদিত কৰা। আৰু য'ত ইয়াত (মোৰ প্ৰশাসনত) শিলৰ স্তম্ভ আছে, তাতো (ইয়াক) খোদিত কৰাৰ কাৰণ আছে।"<ref>[[Sasaram]] minor rock edict of Asoka</ref><ref>Translation by [[E. Hultzsch]] [https://archive.org/details/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/page/n347/mode/2up in Page 171 of his book "''Inscriptions of Asoka''"]</ref> |- |খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকাৰ মাজত<ref>{{cite book |last=Wilson |author-link=Horace Hayman Wilson |first=H. H. |title=''The Vishnu Purana: A System of Hindu Mythology and Tradition'' |url=https://archive.org/details/vishnupurana0000hhwi |year=2006 |publisher=Read Country Books|location=Cambridge |isbn=1-84664-664-2|page=xii}}</ref> and ninth century CE{{Sfn|Rocher|1986|p=249}}<ref>{{cite book |last=Flood |first=Gavin |title=An Introduction to Hinduism |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |url-access=registration |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn= 0-521-43878-0 | page = [https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/111 111]}}</ref> | ভাৰতবৰ্ষ (ভাৰতৰ ৰাজ্য);<ref>[https://books.google.com/books?id=-SqThZprK0EC&q=Bharatavarsha&pg=PA296 A History of Civilization in Ancient India, Based on Sanskrit Literature. In Three Volumes. Volume 3. Buddhist and Pauranik Ages], Romesh Chunder Dutt, Publisher Elibron.com, {{ISBN|0-543-92939-6}}, {{ISBN|978-0-543-92939-6}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=jV6k0FvIC4sC&q=%22the+land+of+Bharat%22&pg=RA7-PA23 A Text Book of Social Sciences], Dr. N.N. Kher & Jaideep Aggarwal, Pitambar Publishing, {{ISBN|81-209-1466-X}}, {{ISBN|978-81-209-1466-7}}</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp058.htm VISHŃU PURÁŃA, BOOK II, CHAP. I], The Vishnu Purana, translated by Horace Hayman Wilson, [1840], at sacred-texts.com</ref> ভাৰতম্ | [[বিষ্ণু পুৰাণ]] | "उत्तरं यत्समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम् । वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र संततिः ।।" <br> অৰ্থাৎ "সাগৰৰ উত্তৰ আৰু বৰফৰ পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশ (বৰ্ষম)ক ভাৰতম বোলা হয়; তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে।" |- | আনুমাণিক ১৪০ | ইণ্ডোউ, ইণ্ডৌ | [[আৰ্যসকল]] | "উত্তৰ দিশত ভাৰতৰ ভূমিৰ সীমা বৃষ পৰ্বত।" এই দেশত এতিয়াও ইয়াক বৃষ ৰাশি বুলি কোৱা নহয়; কিন্তু বৃষ ৰাশিৰ আৰম্ভণি সাগৰৰ পৰা পম্ফিলিয়া আৰু লাইচিয়া আৰু কিলিচিয়াৰ বিপৰীতে হয়; আৰু পূব মহাসাগৰলৈকে বিস্তৃত হৈ এছিয়াৰ ঠিক ওপৰেৰে গৈছে। কিন্তু পাহাৰৰ বিভিন্ন ঠাইত বেলেগ বেলেগ নাম আছে; এটাত পাৰাপামিছাছ, আন এটাত হেমোডাছ; আন ঠাইত ইয়াক ইমাওন বুলি কোৱা হয় আৰু হয়তো ইয়াৰ আন সকলো ধৰণৰ নাম আছে; কিন্তু আলেকজেণ্ডাৰৰ লগত যুদ্ধ কৰা মেচিডোনিয়ানসকলে ইয়াক ককেচাছ বুলি কয়; আন এটা ককেচাছ, অৰ্থাৎ ছিথিয়ান নহয়; যাতে কাহিনীটো চলে যে আলেকজেণ্ডাৰ আনকি ককেছাছৰ দূৰৈৰ ফালেও আহিছিল। ভাৰতৰ পশ্চিম অংশ সাগৰলৈকে সিন্ধু নদীৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত, য’ত নদীখন দুটা মুখেৰে শেষ হৈ যায়, ইষ্টাৰৰ পাঁচটা মুখৰ দৰে সংযুক্ত নহয়; কিন্তু নীল নদীৰ দৰে, যাৰ দ্বাৰা মিচৰৰ বদ্বীপ গঠন হয়; এইদৰে ভাৰতীয় বদ্বীপটোও সিন্ধু নদীৰ দ্বাৰা গঠিত, ইজিপ্তৰ নদীতকৈ কম নহয়; আৰু ইয়াক ভাৰতীয় ভাষাত পট্টালা বুলি কোৱা হয়। দক্ষিণ দিশত এই সাগৰখনে ভাৰত ভূমিৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত, আৰু পূব দিশত সাগৰ ইয়াৰ নিজেই সীমা। পাটলাৰ ওচৰৰ দক্ষিণ অংশ আৰু সিন্ধু নদীৰ মুখৰ জৰীপ আলেকজেণ্ডাৰ আৰু মেচিডোনিয়ান আৰু বহুতো গ্ৰীকে কৰিছিল; পূব অংশৰ কথা ক'বলৈ গ'লে আলেকজেণ্ডাৰে হাইফেচিছ নদীৰ সিপাৰে এই ঠাই পাৰ হোৱা নাছিল। কেইজনমান ইতিহাসবিদে গংগা নদীৰ এই ফালে যিবোৰ অংশ আৰু গংগাৰ মুখ আৰু গংগা নদীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নগৰ পলিম্বোথ্ৰা নগৰ ক'ত আছে সেইবোৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে।(...) ভাৰতীয় নদীবোৰ এছিয়াৰ আন নদীতকৈ ডাঙৰ; আটাইতকৈ ডাঙৰ গংগা আৰু সিন্ধু, য'ৰ পৰাই এই ভূমিৰ নাম পোৱা গৈছে; এইবোৰৰ প্ৰতিটোৱেই মিচৰৰ নীল আৰু ছিথিয়ান ইষ্টাৰ নদীতকৈও ডাঙৰ, আনকি এইবোৰ একেলগে ৰখা হৈছিল; মোৰ নিজৰ ধাৰণা যে আনকি এচেচিন নদীও ইষ্টাৰ আৰু নীল নদীতকৈও ডাঙৰ, য'ত এচেচিনে হাইডাস্পেছ, হাইড্ৰ'টছ আৰু হাইফেচিছ গ্ৰহণ কৰি সিন্ধু নদীত সোমাই যায়। যাতে তাত ইয়াৰ বহল ত্ৰিশটা ষ্টেড হয়। সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ ভূমিৰ মাজেৰে আন বৃহত্তৰ নদীও বৈ যায়। |- | আনুমাণিক ৬৫০ | ফাইভ ইণ্ডিজ | [[শ্বানজাং]] | ""五印 (আধুনিক চীনা: Wǔ Yìn, পাঁচ ইণ্ডিজ)ৰ পৰিধি প্ৰায় ৯০,০০০ লি; তিনিওফালে ইয়াৰ সীমাৰেখাৰে এটা ডাঙৰ সাগৰ; উত্তৰে ইয়াৰ পিছফালে বৰফৰ পৰ্বত। ই উত্তৰ দিশত বহল আৰু দক্ষিণে সংকীৰ্ণ; ইয়াৰ আকৃতি অৰ্ধচন্দ্ৰৰ।"" |- | প্ৰায় ৯৫০ | হিন্দ | [[ইষ্টাখ্ৰী]] | "হিন্দৰ ভূমিৰ কথা ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰ পূব দিশত পাৰ্চী সাগৰ (অৰ্থাৎ ভাৰত মহাসাগৰ), পশ্চিম আৰু দক্ষিণ দিশত ইছলাম দেশ আৰু উত্তৰ দিশত চীনা সাম্ৰাজ্য... হিন্দৰ ভূমিৰ দৈৰ্ঘ্য মকৰাণ চৰকাৰৰ পৰা, মনছুৰা আৰু বোধা দেশ আৰু বাকী সিন্ধৰ পৰা, আপুনি কনৌজ আৰু তাৰ পৰা পাৰ নোহোৱালৈকে।" তিব্বতলৈ প্ৰায় ৪ মাহ আৰু ভাৰত মহাসাগৰৰ পৰা কান্নুজ দেশলৈকে ইয়াৰ বহল প্ৰায় তিনি মাহ।" |- | প্ৰায় ১০২০ | হিন্দ | [[আল-বেৰুণী]] | "হিণ্ডক পূবে চিন আৰু মাচিন, পশ্চিমে চিণ্ড (বেলুচিস্তান) আৰু কাবুল আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ দ্বাৰা আগুৰি আছে।" |- | |হিন্দুস্তান |জন ৰিচাৰ্ডছন, ''এ স্মলাৰ মেনুৱেল অৱ মডাৰ্ণ জিঅ'গ্ৰাফী। শাৰীৰিক আৰু ৰাজনৈতিক'' |"হিন্দুস্তানৰ সীমা সকলো ফালে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে; যেনে, উত্তৰত হিমালয়; উত্তৰ-পূবত পাটকোই পৰ্বত, টিপেৰা পাহাৰ, ইত্যাদি; সাগৰ, পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমত; আৰু উত্তৰত হালা, আৰু চুলাইমান পৰ্বতমালা।"<ref>P. 146 ''A smaller manual of modern geography. Physical and political'' By John Richardson (Vicar of St. Mary's Hospital, Ilford.)</ref> |- |} ==এক বৃহত্তৰ ভাৰতৰ ঐতিহাসিক সংজ্ঞা== ভাৰতীয় আৰু অন্যান্য জাতিৰ লেখকসকলে “বৃহত্তৰ ভাৰত’’ৰ বিষয়ে লিখিছে, যাক ভাৰতীয়সকলে '''অখণ্ড ভাৰত''' বা '''মহাভাৰত''' বুলি কয়।<ref>P. 45 ''Calcutta Review'' By University of Calcutta, 1950</ref> {| class="wikitable" ! বছৰ ! নাম ! উৎস ! সংজ্ঞা |- |৯৪৪ |আল-হিন্দ |[[আল-মাছুদি]]<br>''মুৰুজ আধ-ধাহাব ৱা মাআদিন আল-জোৱাহৰ'' |"হিন্দু জাতি (আল-হিন্দ) খোৰাছান আৰু এছ-চিণ্ড (বেলুচিস্তান) পৰ্বতৰ পৰা এট-টুব্বেট (তিব্বতী মালভূমি)লৈকে বিস্তৃত।"<ref>P. 177 ''Kitab Muruj Al-dahab Al-Masudi. El-Masudis Historical Encyclopaedia'' By 'Abu-l-Hasan 'Ali ibn al-Husain al-Masudi</ref> |- |৯৮২–৯৮৩ |হিন্দিস্তান |অজ্ঞাত লেখক<br>''[[হুডুদ আল-'আলম]]'' |"ইয়াৰ পূবে (হিন্দিস্তান) চীন আৰু তিব্বত দেশ; ইয়াৰ দক্ষিণে মহাসাগৰ; ইয়াৰ পশ্চিমে মিহৰাণ (সিন্ধু) নদী; ইয়াৰ উত্তৰত বখান আৰু তিব্বতৰ কিছু অংশৰ অন্তৰ্গত শকনান দেশ"<ref>P. 187 ''Journal of Ancient Indian History, Volume 9'' By D.C. Sircar</ref> |- | ১২০৫ | হিন্দ | [[হাছান নিজামী]] | "উত্তৰে পেছাৱৰৰ পৰা দক্ষিণে ভাৰত মহাসাগৰলৈকে সমগ্ৰ হিন্দ দেশ; ছেহৱানৰ পৰা (সিন্ধু নদীৰ পশ্চিম পাৰত) চীনৰ পৰা বিভাজিত পূব দিশৰ পৰ্বতলৈকে" |- | ১২৯৮ | ইণ্ডিয়া দ্যা গ্ৰেটাৰ <br> ইণ্ডিয়া দ্যা মাইনৰ <br> মিডল ইণ্ডিয়া | [[মাৰ্ক’ প’ল’]] | "বৃহত্তৰ ভাৰত হৈছে সেইটোৱেই যিটো মাবৰৰ পৰা কেছমাকোৰাণলৈকে (অৰ্থাৎ ক'ৰ'মেণ্ডেলৰ পৰা মেক্ৰানলৈকে) বিস্তৃত আৰু ইয়াত ১৩খন মহান ৰাজ্য আছে... ভাৰত ক্ষুদ্ৰ চম্পা প্ৰদেশৰ পৰা মুটফিলিলৈকে (অৰ্থাৎ কোচিনচিনাৰ পৰা কৃষ্ণ বদ্বীপলৈকে) বিস্তৃত আৰু ইয়াত ৮টা মহান ৰাজ্য আছে... আবাছ এখন অতি মহান প্ৰদেশ আৰু আপুনি নিশ্চয় জানে যে ই মধ্য ভাৰত গঠন কৰে।" |- | আনুমাণিক ১৩২৮ | ইণ্ডিয়া | চেভেৰাকৰ জৰ্ডান কাটালা | "কি ক'ম? এই ভাৰতৰ মহত্ত্ব বৰ্ণনাৰ বাহিৰত।" কিন্তু ভাৰত বৃহত্তৰ আৰু কমৰ ক্ষেত্ৰত এইখিনিয়েই যথেষ্ট হওক। ভাৰত টেৰ্টিয়াৰ বিষয়ে মই এইটো ক’ম, যে মই সঁচাকৈয়ে ইয়াৰ বহুতো আশ্চৰ্য্য তাৰ পিছত মই দেখা নাই..."" |- | ১৪০৪ | ইণ্ডিয়া মাইনৰ | [[ৰুই গঞ্জালেজ ডি ক্লাভিজো]] | "আৰু এই বৃহস্পতিবাৰেই যে উক্ত ৰাষ্ট্ৰদূতসকলে এই মহান নদী (অক্সাছ)ত উপস্থিত হৈছিল তেওঁলোকে সিপাৰলৈ পাৰ হৈছিল।" আৰু সেইদিনা... সন্ধিয়া আহিল এখন মহান চহৰলৈ যাক টেনমিট (টাৰ্মেজ) বুলি কোৱা হয় আৰু এইখন আগতে ইণ্ডিয়া মাইনৰৰ আছিল, কিন্তু এতিয়া সমৰকন্দ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত, তামুৰবেকে জয় কৰিছে।"" |- |১৫৯০ |হিন্দুস্তান |[[আবুল-ফজল ইবন মুবাৰক]]<br>''[[আইন-ই-আকবৰী]]'' |"হিন্দুস্তানক পূব, পশ্চিম আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ দ্বাৰা আবদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত সাৰনদীপ (শ্ৰীলংকা), আচিন (ইণ্ডোনেছিয়া), মালুক (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু মালাঘা (মালয়েছিয়া) আৰু যথেষ্ট সংখ্যক দ্বীপৰ হিচাপ দিয়া হৈছে।"<ref>''The Ain i Akbari, Volume 3'' By Abū al-Faz̤l ibn Mubārak</ref> |- |১৬ শতিকা |ইণ্ডোস্তান |[[Ignazio Danti]] |"গংগা নদীৰ সিপাৰে ভাৰতৰ অংশটো কেথাই (চীন)লৈকে দৈৰ্ঘ্যত বিস্তৃত আৰু ইয়াত বহুতো প্ৰদেশ আছে য'ত বহুতো উল্লেখযোগ্য বস্তু পোৱা যায়। যেনেকৈ কেম্পিচু (কম্বোডিয়া)ৰ ওচৰৰ কামুল ৰাজ্যত...আৰু এৰগুইউলত...আভা পৰ্বতমালাত (বাৰ্মা)..., আৰু ছালগাটগু পৰ্বতমালাত...কাইণ্ডুত...কাৰাজান ভূখণ্ডত..."<ref>P. 3 ''The Mapping of Power in Renaissance Italy'' By Mark Rosen</ref> |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== rj968i6bihxm6kezcwlrj5atl20g3p3 647583 647582 2026-10-25T09:11:47Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647583 wikitext text/x-wiki [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] '''ভাৰত গণৰাজ্য'''ক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ইণ্ডিয়া। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |url=https://archive.org/details/b29352290 |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=[https://archive.org/details/b29352290/page/139 139] |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে। ]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত। ]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" <ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |year=1929 |url=https://archive.org/details/KMM0996-ThePracticalDharma-1929 |publication-date=1929 |pages=[https://archive.org/details/KMM0996-ThePracticalDharma-1929/page/92 92] |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> [[বিষ্ণু পুৰাণ]] (২,৩,১), [[বায়ু পুৰাণ]] (৩৩,৫২), [[লিংগ পুৰাণ]] (১,৪৭,২৩), [[ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ]] (১৪,৫,৬২), [[অগ্নি পুৰাণ]] (১০৭,১১–১২), [[স্কন্দ পুৰাণ]] (৩৭,৫৭) আৰু [[মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ]] (৫০,৪১) এই সকলোবোৰতে ভাৰতবৰ্ষৰ নামৰ উল্লেখ আছে। [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত আছে: {{Cquote|উত্তৰাং যত সমুদ্ৰাস্য হিমাদ্ৰেশচৈৱ দক্ষিণম।<br>বৰ্ষং তদ ভাৰতং নাম ভাৰতী যাত্ৰা সন্ততিঃ। — বিষ্ণু পুৰাণ (২,৩,১)অৰ্থাৎ,<br> সাগৰৰ উত্তৰ দিশত আৰু বৰফাবৃত পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশখনক ভাৰতম বোলা হয়, তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে। }} ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ আছে (কাণ্ড ৫, অধ্যায় ৪)<ref>{{cite web |title=S'rîmad Bhâgavatam: 'The Story of the Fortunate One' |edition=3rd revised |year=2012 |url=https://archive.org/details/SrimadBhagavatamEnglish-Sanskrit |access-date=2017-08-10 |publisher=The Bhaktivedanta Book Trust}}</ref> – "তেওঁ (ঋষভদেৱে) তেওঁৰ দৰেই এশ পুত্ৰ জন্ম দিছিল ... তেওঁৰ (ভাৰতৰ) শ্ৰেষ্ঠ গুণী আছিল আৰু তেওঁৰ বাবেই এই ভূমিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা ভাৰতবৰ্ষ বুলি কোৱা হয়।"<ref>[https://www.bharatvarshayatra.com/ Bhāratavarṣa], Bharatvarsha Yatra, Explore the Soul of Bharat</ref> ভাৰত খণ্ড (বা ভাৰত ক্ষেত্ৰ)<ref name="dikshit">{{Cite book |last=Dikshitar |first=Ramachandra |url=https://books.google.com/books?id=KP_DTtd6kJEC&q=%22Bharata+Khanda%22&pg=PA230 |title=The Gupta Polity |date=1993-01-01 |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |isbn=9788120810242}}</ref> কিছুমান জৈন আৰু হিন্দু গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত শব্দ।<ref name="dikshit" /> ভাৰতৰ ব্যৱহাৰত প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য থাকে, যিয়ে হিন্দু জাতীয়তাবাদীসকলক আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{cite news |date=18 January 2024 |title=How Hindu is India's foreign policy? |url=https://www.economist.com/asia/2024/01/18/how-hindu-is-indias-foreign-policy |access-date=24 January 2024 |newspaper=The Economist}}</ref> ২০২৩ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী চৰকাৰে জি-২০ৰ এখন সমাৱেশৰ সৈতে জড়িত ভাৰত নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাৰ ফলত দেশখনৰ নাম সলনিৰ বিষয়ে জল্পনা-কল্পনাৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="CNN 20 September 2023">{{cite news |last1=Singh |first1=Akanksha |date=20 September 2023 |title=Opinion: It's not just about its colonial past. Here's what India's possible name change is all about |url=https://edition.cnn.com/2023/09/20/opinions/india-name-change-modi-parliament-special-session-singh/index.html |access-date=21 September 2023 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=SHEIKH SAALIQ|agency=Associated Press |date=2023-09-08 |title='India' or 'Bharat'? A G-20 dinner invite sparks rumors of a national rebrand |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2023-09-08/india-bharat-rumors-nation-name-change |access-date=2024-07-02 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> এনে পৰিৱৰ্তনৰ বাবে সাংবিধানিক সংশোধনীৰ প্ৰয়োজন হ’ব, অৰ্থাৎ সংসদৰ দুটা সদনৰ প্ৰতিটোতে ভোটৰ দুই তৃতীয়াংশ,<ref>{{Cite news |title=Will India change its name to Bharat? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/09/15/will-india-change-its-name-to-bharat |access-date=2024-07-02 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘলৈ আনুষ্ঠানিক জাননী দিব লাগিব, য’ত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ছটা চৰকাৰী ভাষাত নামটো কেনেকৈ লিখিব লাগে তাৰ পৰামৰ্শ দিব লাগিব।<ref name="BBC 28 November 2023">{{cite news |last1=Weiner |first1=Eric |title=Why do countries change their name? |url=https://www.bbc.com/travel/article/20231120-why-do-countries-change-name |access-date=3 October 2024 |work=BBC |date=28 November 2023}}</ref> ==হিন্দ/হিন্দুস্তান== [[File:Darius I statue India.jpg|thumb|upright=0.5|<div><hiero>O4-N35-D46-V4-M17-M17</hiero></div><small>''H-n-d-w[[Aleph|Ꜣ]]-y''</small><br>"India" written in [[Egyptian hieroglyphs]] on the [[Egyptian statue of Darius the Great|Statue of Darius I]], circa 500 BCE.]] হিন্দু (পাৰ্চী: هندو) আৰু হিন্দ (পাৰ্চী: هند) শব্দ ভাৰত-আৰ্য্য/সংস্কৃত সিন্ধু (সিন্ধু নদী বা ইয়াৰ অঞ্চল)ৰপৰা আহিছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত আচেমেনী সম্ৰাট প্ৰথম দাৰিয়াছে সিন্ধু উপত্যকা জয় কৰিছিল, যাৰ ওপৰত সিন্ধুৰ আচেমেনীড সমতুল্য অৰ্থাৎ "হিন্দু" (𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁, H-i-du-u-š) নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Eggermont Hindush">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975}}: 'The Persians coined the name of Hindush after the current Sanskrit geographical name of Sindhu. Neither the Old Persian inscriptions, nor the Avesta make use of the word hindu in the sense of "river".'</ref><ref name="Dandamaev Hindush">{{citation |last=Dandamaev |first=M. A. |title=A Political History of the Achaemenid Empire |url=https://books.google.com/books?id=ms30qA6nyMsC&pg=PA147 |year=1989 |publisher=Brill |isbn=90-04-09172-6 |page=147}}: "The new satrapy, which received the name of Hindush, extended from the centre to the lower part of the Indus Valley, in present-day Pakistan."</ref> এই নামটো লিখা মিচৰৰ আচেমেনীড প্ৰদেশলৈকেও এই নামটো জনা গৈছিল <span style="display:inline-block"><hiero>O4-N35-D46-V4-M17-M17</hiero></span> (অ৪ এন৩৫ ডি৪৬ ভি৪ এম১৭ এম১৭) (H-n-d-wꜣ-y) প্ৰথম দাৰিয়াছৰ মূৰ্তিৰ ওপৰত, প্ৰায় ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব।<ref name=NMI>[[National Museum of Iran]] [[:File:Darius I statue list of subject countries.jpg|notice]]</ref><ref name=EI>{{cite book |last1=Yar-Shater |first1=Ehsan |title=Encyclopaedia Iranica |date=1982 |publisher=Routledge & Kegan Paul |isbn=9780933273955 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=vBQZAQAAIAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Susa, Statue of Darius – Livius |url=http://www.livius.org/articles/place/susa/susa-photos/susa-statue-of-darius/ |website=www.livius.org |language=en}}</ref></div> {{multiple image | perrow = 1 | total_width = 200 | caption_align = left | align = left | direction = vertical | image1 = Umayyad Caliphate coinage temp Suleiman ibn Abd al-Malik al-Hind (possibly Multan) mint. Dated AH 97 (AD 715-6).jpg | image2 = India in Abd al-Malik al-Hind coin 715 CE.jpg | footer = ভাৰতত মুদ্ৰিত কৰা উমাইয়াদ মুদ্ৰাত "আল-হিন্দ" (ইয়াত بالهند বিল'হিন্দ, "ভাৰতত") নাম, সিন্ধৰ প্ৰথম গৱৰ্ণৰ মহম্মদ ইবনে কাছিমৰ সময় ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰাই আছে{{efn|[[:ary:بالهند|بالهند]] ''Bil'Hind'' appears upside-down at 6h (bottom) on the circular legend of the obverse side of the coin. The complete circular legend is "In the name of Allah, struck this dirham in [[al-Hind]] in the year seven and ninety."}} }} মধ্য পাৰ্চী ভাষাত সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰপৰাই -stān (পাৰ্চী: stan) প্ৰত্যয় যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে কোনো দেশ বা অঞ্চলৰ ইংগিত দিয়ে আৰু হিন্দুস্তান নাম গঠন কৰে।<ref>{{citation |first=Irfan |last=Habib |author-link=Irfan Habib |chapter=Hindi/Hindwī in Medieval Times |editor=Aniruddha Ray |title=The Varied Facets of History: Essays in Honour of Aniruddha Ray |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5qSbjBTDC-UC&pg=PA105 |year=2011 |publisher=Primus Books |isbn=978-93-80607-16-0 |pages=105}}</ref> এইদৰে ছাছানিদ সম্ৰাট প্ৰথম শ্বাপুৰৰ নকশ-ই-ৰুস্তম শিলালিপিত সিন্ধক হিন্দুস্তান বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, আনুমাণিক ২৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=The Foreign Names of the Indian Subcontinent |url=https://books.google.com/books?id=aBFuAAAAMAAJ |year=1989 |publisher=Place Names Society of India |page=46}}: "The term Hindustan, which in the Naqsh-i-Rustam inscription of Shapur I denoted India on the lower Indus, and which later gradually began to denote more or less the whole of the subcontinent..."</ref><ref>{{harvp|Ray & Chattopadhyaya, A Sourcebook of Indian Civilization|2000|p=553}}: "Among the countries that fell before Shapur I the area in question appears as ''Hndstn'', ''India'' and ''Hindy'' respectively in the three languages mentioned above [Middle Persian, Greek and Parthian]."</ref> মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট বাবৰে কৈছিল, "পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমে ইয়াৰ সীমাত মহাসাগৰ আছে।" [52] হিন্দক আৰবী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ৰূপ আল-হিন্দ (الهند) হিচাপে অভিযোজিত কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে একাদশ শতিকাৰ তাৰিক আল-হিন্দ (‘ভাৰতৰ ইতিহাস’)ত আৰু ভাৰতৰ ভিতৰৰ ব্যৱহাৰত ই মাজে মাজে দেখা যায়, যেনে জয় হিন্দ (হিন্দী: जयन्द) বাক্যাংশত বা ভাৰত মহাসাগৰৰ মানক হিন্দী নাম হিন্দ মহাসাগৰ (हिन्द महासागर)ত। দুয়োটা নাম পাৰ্চী আৰু আৰবী ভাষাত প্ৰচলিত আছিল আৰু তাৰপৰা উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষালৈ, একাদশ শতিকাৰ ইছলামিক বিজয়ৰ পৰা: দিল্লী চুলতান আৰু মোগল যুগৰ শাসকসকলে দিল্লীক কেন্দ্ৰ কৰি থকা তেওঁলোকৰ ভাৰতীয় আধিপত্যক "হিন্দুস্তান" বুলি কয়। সমসাময়িক পাৰ্চী আৰু হিন্দী-উৰ্দু ভাষাত হিন্দুস্তান শব্দৰ অৰ্থ শেহতীয়াকৈ ভাৰত গণৰাজ্যলৈ আহিল। আৰবী ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, য’ত আল-হিন্দ হৈছে ভাৰত গণৰাজ্যৰ নাম। "হিন্দুস্তান", হিন্দু শব্দটো নিজেই ১৭ শতিকাত ইংৰাজী ভাষাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ১৯ শতিকাত ইংৰাজীত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দটোৱে উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। "হিন্দুস্তান" বৃটিছৰ যুগত "ভাৰত"ৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে প্ৰচলিত আছিল। ==জম্বুদ্বীপ== [[File:Jambudiipasi.jpg|thumb|The name ''Jambudīpasi'' for "India" ([[Brahmi script]]) in the Sahasram [[Minor Rock Edict]] of [[Ashoka]], circa 250 BCE.<ref>{{cite book |title=Inscriptions of Asoka. New Edition by E. Hultzsch |date=1925 |pages=169–171 |url=https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable#page/n345 |language=sa}}</ref>]] জম্বুদ্বীপ ([[সংস্কৃত]]: जम्बुद्वीपम्) ভাৰত শব্দটো ব্যাপক হোৱাৰ আগতেই প্ৰাচীন শাস্ত্ৰত ভাৰতৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই হয়তো দ্বীপসম ভাৰতৰ পৰোক্ষ উল্লেখ হ’ব পাৰে। ম্যানমাৰত ইয়াক "জাবুদিপা" বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name=bh-29>Hudson 2004: 29</ref> ইংৰাজী শব্দ "ভাৰত" প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহু দেশত ভাৰতৰ বাবে ব্যুৎপত্তি জাম্বু দ্বীপ ঐতিহাসিক শব্দ আছিল। এই বিকল্প নামটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বৰ্ণনাৰ বাবে এতিয়াও মাজে মাজে থাইলেণ্ড, মালয়েছিয়া, জাভা আৰু বালিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে ই সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশকো বুজাব পাৰে। ইয়াক মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে নিজৰ শিলালিপিত নিজৰ ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ==গ্যাগৰ আৰু ফাগ্যুল== গ্যাগৰ ("বগা বিস্তৃতি") আৰু ফাগ্যুল দুয়োটা ভাৰতৰ তিব্বতী নাম। প্ৰাচীন তিব্বতী বৌদ্ধ লেখক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলে ভাৰতৰ বাবে দক্ষিণে গ্যাগৰ বা গ্যাগৰ আৰু মধ্যদেশ (মধ্যদেশ বা পৱিত্ৰ কেন্দ্ৰ) নৃতাত্ত্বিক ৰেফাৰেণ্ট ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অন্ততঃ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই কেইবাজনো প্ৰভাৱশালী খিলঞ্জীয়া তিব্বতী লামা আৰু লেখকে ভাৰতক ফাগ্যুল বুলি উল্লেখ কৰিছিল, যাৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ ফাগছ ইউল, অৰ্থাৎ আৰ্যৰ ভূমি, তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ শিক্ষাৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা সম্ভ্ৰান্ত বা আধ্যাত্মিকভাৱে জ্ঞানপ্ৰাপ্ত লোকসকলক বুজাইছে।<ref name=tib1>Toni Huber, 2008, [https://books.google.com/books?id=SjzSpGf1eM0C&q=Gyagar The Holy Land Reborn: Pilgrimage and the Tibetan Reinvention], [[University of Chicago]] Press, p.74-80.</ref> তিব্বতী পণ্ডিত গেণ্ডুন চোপেলে ব্যাখ্যা কৰিছে যে, তিব্বতী গ্যাগৰ শব্দ সংস্কৃত বিহাৰ (বৌদ্ধ মঠ)ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে আৰু প্ৰাচীন তিব্বতীসকলে গেইছাৰ শব্দটো মূলতঃ কুৰু (বৰ্তমান হাৰিয়ানা)ৰপৰা মগধ (বৌদ্ধ বিহাৰ)লৈকে উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰত অঞ্চলত প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref name=tib4>[[Gendün Chöphel|Gendun Chopel]] (translated by Thupten Jinpa and Donald S. Lopez Jr.), 2014, [https://books.google.com/books?id=XSZnAgAAQBAJ&q=Gyagar Grains of Gold: Tales of a Cosmopolitan Traveler], [[University of Chicago]] Press, p.73-74.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০-৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বিকশিত হোৱা [[ৰজা গেইছাৰৰ মহাকাব্য]]ত ভাৰতক "গ্যাগৰ: বৌদ্ধ মতবাদৰ ৰাজ্য", "গ্যাগৰ: অৰু চিকিৎসাৰ ৰাজ্য" ([[আয়ুৰ্বেদ]]), "গ্যাগৰ: মুকুতাৰ ৰাজ্য", আৰু "গ্যাগৰ: সোণালী ফুলৰ ৰাজ্য" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=tib2>Jianbian Joacuo (translated by Liang Yanjun, Wu Chunxiao and Song Xin), 2019, [https://books.google.com/books?id=QhBOEAAAQBAJ&q=Gyagar 降边嘉措著, ‎梁艳君, ‎吴春晓 A study of Tibetan epic Gesar], [[Liaoning Normal University]], [[Dalian]], China.</ref> প্ৰায়ে নিৰ্বাসিত তিব্বতী চৰকাৰ বুলি কোৱা কেন্দ্ৰীয় তিব্বতী প্ৰশাসনে দৃঢ়তাৰে কয় যে "তিব্বত [[ভূগোল]], [[ইতিহাস]], [[সংস্কৃতি]]ৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত আৰু আধ্যাত্মিকভাৱে তিব্বতীসকলে ভাৰতক 'গ্যাগৰ ফাগপায় ইউল' বা 'ভাৰত আৰ্যৰ ভূমি' বুলি কয়।" [[দালাই লামা]]ই ভাৰতক তিব্বতৰ [[গুৰু]] আৰু তিব্বতক ইয়াৰ [[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা| চেলা]] (শিষ্য) বুলি অভিহিত কৰিছে, নিজকে ‘ভাৰতৰ পুত্ৰ’ আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ প্ৰকৃত অনুগামী বুলি উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ নালন্দা পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভাৰতৰ প্ৰাচীন প্ৰজ্ঞাৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ পোষকতা অব্যাহত ৰাখিছে।"<ref name=tib3>[https://tibet.net/thankyouindia2018/ Thank you India], [[Central Tibetan Administration]], published: Jan 2018, accessed: 19 Dec 2022.</ref> ==টিয়ানঝু== টিয়ানঝু (天竺, অ'চি:* qʰl'iːn tuɡ, mod. Tiānzhú) পাৰ্চী হিন্দূৰ যোগেদি সংস্কৃত সিন্ধুৰ কেইবাটাও চীনা অনুবাদৰ ভিতৰত অন্যতম<ref name=cheung>{{cite book|first=Martha Pui Yiu|last=Cheung|chapter=Zan Ning (919–1001 CE), To Translate Means to Exchange|title=An Anthology of Chinese Discourse on Translation: From Earliest Times to the Buddhist Project|year=2014|orig-year=2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-63928-2|url=https://books.google.com/books?id=7ZC3AwAAQBAJ|pages=179, 181}}</ref> আৰু ইয়াক চীন আৰু ইয়াৰ পৰিসীমাত প্ৰাচীন কালৰেপৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ চাইনো-জেনিক পঢ়া জাপানী ভাষাত টেনজিকু, কোৰিয়ান ভাষাত চেওনচুক (천축), আৰু ভিয়েটনামী ভাষাত থিয়েন ট্ৰুক। চীনমণ্ডলৰ ভক্তিমান বৌদ্ধসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে এই শব্দটো আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত ৰূপসমূহ ভাৰতক তেওঁলোকৰ "স্বৰ্গীয় কেন্দ্ৰ" হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ভাৰত উপমহাদেশত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ পৱিত্ৰ উৎপত্তিৰ কথা উল্লেখ কৰি।<ref>{{Cite web |url=http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |title=An Invitation to Indian Architecture |access-date=30 December 2020 |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807044716/http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |url-status=dead |archivedate=7 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807044716/http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://www.thenationalnews.com/how-the-japan-india-alliance-could-redraw-the-political-map-1.344356 How the Japan-India alliance could redraw the political map]</ref> আন ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আছে জুয়াণ্ডু (身毒; Juāndú), যিটো ছিমা কিয়ানৰ শ্বিজিত দেখা যায়। আন এটা হ'ল টিয়াণ্ডু (天篤; Tiāndǔ), যিটো হাউ হান্সু (পৰৱৰ্তী হানৰ কিতাপ)ত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name=yu>{{cite journal|last1=Yu|first1=Taishan|title=China and the Ancient Mediterranean World: A Survey of Ancient Chinese Sources|journal=Sino-Platonic Papers|date=November 2013|issue=242|pages=73, 77|url=http://sino-platonic.org/complete/spp242_china_mediterranean.pdf}}</ref> য়িনতেজিয়া বা ইন্দাকা (印特伽; Yìntèjiā) হিন্দুৰ আন এটা লিপব্দ কুচেয়ান ইন্দকাৰপৰা আহিছে।<ref name=cheung/> টিয়ানঝুৰ বিশদ বিৱৰণ ফান য়ে (৩৯৮–৪৪৫)দ্বাৰা সংকলিত হাউ হান্সুৰ "জিউ ঝুয়ান" (পশ্চিম অঞ্চলৰ ৰেকৰ্ড)ত দিয়া হৈছে: {{Cquote|টিয়ানঝু ৰাজ্য: ইয়াক শ্বেণ্ডু বুলিও কোৱা হয়, ই ইউয়েজিৰপৰা কেইবা হাজাৰ লি দক্ষিণ-পূবে অৱস্থিত। ইয়াৰ ৰীতি-নীতি য়ুইজিৰ দৰেই, আৰু ই নিম্ন, আৰ্দ্ৰ আৰু অতি গৰম। ইয়াৰ সীমাৰেখা এখন বৃহৎ নদী। বাসিন্দাসকলে যুদ্ধত হাতীত উঠি যায়; ইউয়েজিতকৈ তেওঁলোক দুৰ্বল। তেওঁলোকে ফুটু (বুদ্ধ)ৰ পথ পালন কৰে, [আৰু সেয়েহে] তেওঁলোকৰ মাজত [আনক] হত্যা বা আক্ৰমণ নকৰাটো এটা প্ৰথাত পৰিণত হৈছে। ইউয়েজি আৰু গাওফু ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ পৰা, আৰু দক্ষিণৰপৰা পশ্চিম সাগৰলৈকে, আৰু পূবে পাংকি ৰাজ্যলৈকে সকলো শ্বেণ্ডুৰ ভূ-খণ্ড। শ্বেন্দূৰ কেইবাশ পৃথক চহৰ আছে, এজন ৰাজ্যপাল আছে, আৰু পৃথক ৰাজ্য আছে যিবোৰ দহত গণনা কৰিব পাৰি, প্ৰত্যেকৰে নিজা ৰজা আছে। যদিও তেওঁলোকৰ মাজত সৰু সৰু পাৰ্থক্য আছে, তথাপি তেওঁলোক সকলোৱেই সাধাৰণ নাম শ্বেণ্ডুৰ অধীনত আহে, আৰু এই সময়ত সকলোৱেই য়ুইজিৰ অধীনত থাকে। য়ুয়েজীয়ে তেওঁলোকৰ ৰজাসকলক হত্যা কৰি তেওঁলোকৰ লোকসকলৰ ওপৰত শাসন কৰিবলৈ এজন সেনাপতি স্থাপন কৰিছে। এই ভূমিত [[হাতী]], [[গঁড়]], কচ্ছপৰ খোলা, [[সোণ]], [[ৰূপ]], [[তাম]], [[লোহা]], [[সীহ]], [[টিন]] আদি উৎপাদিত হয়। ই পশ্চিমে [[ডা কিন]]ৰ সৈতে সংযোগ হয় (সেয়েহে) ইয়াত ডা কিনৰ এক্স’টিকা আছে।<ref name=yu/>}} টিয়ানঝুক ৱু টিয়ানঝু (五天竺; Wǔ Tiānzhú; 'পাঁচটা ভাৰত') বুলিও কোৱা হৈছিল, কাৰণ ভাৰতত চীনাসকলে জনা পাঁচটা ভৌগোলিক অঞ্চল আছিল: মধ্য, পূব, পশ্চিম, উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰত। সন্ন্যাসী জুয়ানজাঙে ভাৰতক ৱু য়িন (五印; Wǔ Yìn; 'পাঁচ ইণ্ড') বুলিও উল্লেখ কৰিছিল।<ref name=cheung/> টিয়ানঝু নাম আৰু ইয়াৰ চাইনো-জেনিক সম্পৰ্কীয় শব্দটোৰ ঠাইত অৱশেষত মধ্য চীনে কুচিয়ানৰপৰা *য়েণ্টু ধাৰ লোৱাৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা শব্দবোৰে ল’লে, যদিও সেই শব্দটোৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ আৰু পূব এছিয়ান ভাষাত ভাৰতৰ বাবে প্ৰামাণিক আধুনিক নাম হোৱাৰ মাজত বহু সময় পাৰ হৈ গ'ল। চীনা ভাষাত ইয়াক য়িণ্ডু (চীনা: 印度; পিনয়িন: Yìndù) উচ্চাৰণ কৰা হয়, ইয়াক প্ৰথমে সপ্তম শতিকাৰ সন্ন্যাসী আৰু ভ্ৰমণকাৰী জুয়ানজাঙে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Khair |first1=Tabish |title=Other Routes: 1500 Years of African and Asian Travel Writing |date=2006 |publisher=Signal Books |isbn=9781904955115 |page=36}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে জাপানী ভাষাত ১৮ শতিকাৰ আৰু ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ গ্ৰন্থসমূহত মাজে মাজে ইণ্ডো (インド, 印度, বা মাজে মাজে 印土) পোৱা গৈছিল, যেনে আৰাই হাকুচেকিৰ ছাইৰান ইগেন (১৭১৩) আৰু ইয়ামামুৰা চাইছুকে [ja]ৰ ইণ্ডোছি (印度志, এটা গ্ৰন্থৰ অনুবাদ জোহান হুবনাৰৰদ্বাৰা)। কিন্তু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ভূমি হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ সৈতে বহু পৰিমাণে জড়িত টেঞ্জিকু নামৰ ব্যৱহাৰ ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে সম্পূৰ্ণৰূপে স্থানচ্যুত হোৱা নাছিল: বৌদ্ধ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰা সোয়েন শ্বাকু আৰু চেকি ছেইচেটছু [জা] আদি পণ্ডিতসকলে টেঞ্জিকু নামটো ব্যৱহাৰ কৰিয়েই ধৰ্মীয় দিশটোৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি থাকিল তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণত, যদিও তেওঁলোকৰ সমসাময়িক বেছিভাগেই (আনকি সহযোগী বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰীও) তেতিয়ালৈকে ইণ্ডো নাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |first=Fabio |last=Rambelli |chapter=The Idea of India ''(Tenjiku)'' in Pre-Modern Japan |editor-first=-Tansen |editor-last=Sen |title=Buddhism Across Asia |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |date=2014 |isbn=9789814519328 |page=262}}</ref><ref>{{cite book |first=Richard M. |last=Jaffee |title=Seeking Sakyamuni: South Asia in the Formation of Modern Japanese Buddhism |publisher=University of Chicago Press |date=2019 |isbn=9780226391151 |pages=12–13, 114–115}}</ref> ==হোডু== হোডু (হিব্ৰু: הֹדּוּ Hodû) হৈছে ইহুদী তানাখ আৰু খ্ৰীষ্টান পুৰণি নিয়মৰ ইষ্টেৰ পুস্তক অংশত উল্লেখ কৰা ভাৰতৰ বাইবেলৰ হিব্ৰু নাম। আহাচুৱেৰছক হোডু (ভাৰত)ৰপৰা ইথিওপিয়ালৈকে ১২৭খন প্ৰদেশত শাসন কৰা ৰজা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|title=THE BOOK OF ESTHER|website=Uskojaelama.net|access-date=10 August 2017|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043509/http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304043509/http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|deadurl=yes}}</ref> এই শব্দটো আপাত দৃষ্টিত সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, "মহান নদী", অৰ্থাৎ সিন্ধু নদী, পুৰণি পাৰ্চী হিণ্ড°উৰ মাজেৰে।<ref>''[[Brown–Driver–Briggs|Brown–Driver–Briggs Hebrew and English Lexicon]]'' at [https://biblehub.com/hebrew/1912.htm BibleHub]</ref> ==ঐতিহাসিক নাম== ১৫০০ চনৰ আগৰ কিছুমান ঐতিহাসিক নাম আৰু সংজ্ঞা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল।<ref>{{cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:191.hobson |title=Hobson-Jobson |access-date=2012-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120628235414/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:191.hobson |archive-date=2012-06-28 }}</ref> {| class="wikitable" ! বছৰ ! নাম ! উৎপত্তি/উৎস ! নামৰ সংজ্ঞা |- | আনুমাণিক খৃ:পূ: ৪৪০ | ইণ্ডিয়া | [[হিৰোডটাছ]] | "ভাৰতৰ পূব দিশত বালিৰে পৰিপূৰ্ণ এটা পথ আছে। সঁচাকৈয়ে এছিয়াৰ সকলো বাসিন্দাৰ ভিতৰত, যাৰ বিষয়ে যিকোনো কথা জনা যায়, ভাৰতীয়সকলে পূব আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ আটাইতকৈ ওচৰত বাস কৰে।" |- | প্ৰায় খৃ:পূ: ৪০০-৩০০ | হোডু | [[ইষ্টাৰৰ গ্ৰন্থ]] (বাইবেল) | "এতিয়া [[অহচুৱেৰ]] ৰ দিনত, হোডু (ভাৰত)ৰ পৰা কুচ (ইথিওপিয়া)লৈকে ১২৭খন প্ৰদেশত আহাচুৱেৰচ ৰাজত্ব কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://biblehub.com/esther/1-1.htm|title=Esther 1:1 This is what happened during the time of Xerxes, the Xerxes who ruled over 127 provinces stretching from India to Cush|website=Biblehub.com|access-date=10 August 2017}}</ref><ref>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20140312225438/http://www.hanefesh.com/edu/Holidays/Book_of_Ester_-_kids_version.htm | archive-date=12 March 2014| url=http://www.hanefesh.com/edu/Holidays/Book_of_Ester_-_kids_version.htm | title=The Book of Esther - Kids Version | publisher=Hanefesh Community | access-date=25 June 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://daytonjewishobserver.org/2015/10/tarnegol-hodu-a-bird-called-turkey/ |quote=Hodu is the biblical name for India (Esther 1:1), which is derived from the Persian word Hindu, a name for the region around the Indus River |title=TARNEGOL HODU, A BIRD CALLED TURKEY |date=26 October 2015 }}</ref> |- | আনুমাণিক খৃ:পূ: ৩০০ | ইণ্ডিয়া/ইণ্ডিকে | [[মেগাস্থিনিছ]] | "ভাৰত তেতিয়া পৰিকল্পনাত চাৰিপক্ষীয় হোৱা, যি ফাল প্ৰাচ্য আৰু দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি, মহাসাগৰে ঘেৰি থাকে; যে আৰ্কটিকৰ ফালে চিথিয়াৰ পৰা হেম'ডাছৰ পৰ্বত শৃংখলে বিভক্ত, য'ত ছিথিয়ান জনগোষ্ঠীটোৱে বাস কৰে যাক ছাকাই বুলি কোৱা হয়; আৰু চতুৰ্থ ফালে পশ্চিম দিশলৈ ঘূৰি সিন্ধুই সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে, নীলৰ পিছৰ সকলো নদীৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ বা প্ৰায় তেনেকুৱাই নদী।" |- |খৃ:পূ: ২৫০ |জম্বুদ্বীপ |[[অশোক]]<br>''[[অশোকৰ ক্ষুদ্ৰ শিলালিপি]]'' |"দেৱাননপীয়া এইদৰে। ...... বছৰ বছৰ ধৰি মই এজন সাধাৰণ পূজাৰী। কিন্তু (মই) বৰ উৎসাহী হোৱা নাছিলোঁ।" এবছৰ আৰু কিছু বেছি (পাৰ হৈ গ'ল) তাৰ পিছত ......আৰু জম্বুদীপত মানুহ সেই সময়ত দেৱতাৰ লগত অমিশ্ৰিত হৈ (এতিয়া) (মোৰ দ্বাৰা) দেৱতাৰ লগত মিহলি কৰা হৈছে। [কাৰণ] এইটোৱেই [উৎসাহৰ] ফল ১ কেৱল উচ্চ পদবীৰ (ব্যক্তিসকলে) লাভ কৰিব নোৱাৰে, (কিন্তু) এজন নিম্নমানৰ (ব্যক্তি)ও উদ্যমী হ’লে মহা স্বৰ্গও লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এতিয়া, তলত দিয়া উদ্দেশ্যটোৰ বাবে এই ঘোষণা (জাৰি কৰা হৈছেনে), (যে) নিম্ন আৰু উচ্চ উভয়েই উদ্যমী হ’ব পাৰে, আৰু (যে) আনকি (মোৰ) সীমান্তবাসীয়েও (এইটো) জানিব পাৰে, আৰু (যে এই) উদ্যম দীৰ্ঘ সময়ৰ হ’ব পাৰে। আৰু এই বিষয়টো (মোৰ দ্বাৰা) অগ্ৰগতি হ'ব, আৰু যথেষ্ট উন্নতি হ'ব (হোৱা হ'ব) ; ইয়াক এক আৰু আধা, অন্ততঃ এক আৰু আধালৈ আগবাঢ়িব (নিৰ্ধাৰিত কৰা হ’ব)। আৰু এই ঘোষণা (মোৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা হৈছিল) ভ্ৰমণত। দুশ ছয়পন্নটা ৰাতি (তেতিয়া আছিল) ভ্ৰমণত কটালোঁ, — ২৫৬। আৰু এই বিষয়টো শিলত খোদিত কৰা। আৰু য'ত ইয়াত (মোৰ প্ৰশাসনত) শিলৰ স্তম্ভ আছে, তাতো (ইয়াক) খোদিত কৰাৰ কাৰণ আছে।"<ref>[[Sasaram]] minor rock edict of Asoka</ref><ref>Translation by [[E. Hultzsch]] [https://archive.org/details/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/page/n347/mode/2up in Page 171 of his book "''Inscriptions of Asoka''"]</ref> |- |খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকাৰ মাজত<ref>{{cite book |last=Wilson |author-link=Horace Hayman Wilson |first=H. H. |title=''The Vishnu Purana: A System of Hindu Mythology and Tradition'' |url=https://archive.org/details/vishnupurana0000hhwi |year=2006 |publisher=Read Country Books|location=Cambridge |isbn=1-84664-664-2|page=xii}}</ref> and ninth century CE{{Sfn|Rocher|1986|p=249}}<ref>{{cite book |last=Flood |first=Gavin |title=An Introduction to Hinduism |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |url-access=registration |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn= 0-521-43878-0 | page = [https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/111 111]}}</ref> | ভাৰতবৰ্ষ (ভাৰতৰ ৰাজ্য);<ref>[https://books.google.com/books?id=-SqThZprK0EC&q=Bharatavarsha&pg=PA296 A History of Civilization in Ancient India, Based on Sanskrit Literature. In Three Volumes. Volume 3. Buddhist and Pauranik Ages], Romesh Chunder Dutt, Publisher Elibron.com, {{ISBN|0-543-92939-6}}, {{ISBN|978-0-543-92939-6}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=jV6k0FvIC4sC&q=%22the+land+of+Bharat%22&pg=RA7-PA23 A Text Book of Social Sciences], Dr. N.N. Kher & Jaideep Aggarwal, Pitambar Publishing, {{ISBN|81-209-1466-X}}, {{ISBN|978-81-209-1466-7}}</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp058.htm VISHŃU PURÁŃA, BOOK II, CHAP. I], The Vishnu Purana, translated by Horace Hayman Wilson, [1840], at sacred-texts.com</ref> ভাৰতম্ | [[বিষ্ণু পুৰাণ]] | "उत्तरं यत्समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम् । वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र संततिः ।।" <br> অৰ্থাৎ "সাগৰৰ উত্তৰ আৰু বৰফৰ পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশ (বৰ্ষম)ক ভাৰতম বোলা হয়; তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে।" |- | আনুমাণিক ১৪০ | ইণ্ডোউ, ইণ্ডৌ | [[আৰ্যসকল]] | "উত্তৰ দিশত ভাৰতৰ ভূমিৰ সীমা বৃষ পৰ্বত।" এই দেশত এতিয়াও ইয়াক বৃষ ৰাশি বুলি কোৱা নহয়; কিন্তু বৃষ ৰাশিৰ আৰম্ভণি সাগৰৰ পৰা পম্ফিলিয়া আৰু লাইচিয়া আৰু কিলিচিয়াৰ বিপৰীতে হয়; আৰু পূব মহাসাগৰলৈকে বিস্তৃত হৈ এছিয়াৰ ঠিক ওপৰেৰে গৈছে। কিন্তু পাহাৰৰ বিভিন্ন ঠাইত বেলেগ বেলেগ নাম আছে; এটাত পাৰাপামিছাছ, আন এটাত হেমোডাছ; আন ঠাইত ইয়াক ইমাওন বুলি কোৱা হয় আৰু হয়তো ইয়াৰ আন সকলো ধৰণৰ নাম আছে; কিন্তু আলেকজেণ্ডাৰৰ লগত যুদ্ধ কৰা মেচিডোনিয়ানসকলে ইয়াক ককেচাছ বুলি কয়; আন এটা ককেচাছ, অৰ্থাৎ ছিথিয়ান নহয়; যাতে কাহিনীটো চলে যে আলেকজেণ্ডাৰ আনকি ককেছাছৰ দূৰৈৰ ফালেও আহিছিল। ভাৰতৰ পশ্চিম অংশ সাগৰলৈকে সিন্ধু নদীৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত, য’ত নদীখন দুটা মুখেৰে শেষ হৈ যায়, ইষ্টাৰৰ পাঁচটা মুখৰ দৰে সংযুক্ত নহয়; কিন্তু নীল নদীৰ দৰে, যাৰ দ্বাৰা মিচৰৰ বদ্বীপ গঠন হয়; এইদৰে ভাৰতীয় বদ্বীপটোও সিন্ধু নদীৰ দ্বাৰা গঠিত, ইজিপ্তৰ নদীতকৈ কম নহয়; আৰু ইয়াক ভাৰতীয় ভাষাত পট্টালা বুলি কোৱা হয়। দক্ষিণ দিশত এই সাগৰখনে ভাৰত ভূমিৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত, আৰু পূব দিশত সাগৰ ইয়াৰ নিজেই সীমা। পাটলাৰ ওচৰৰ দক্ষিণ অংশ আৰু সিন্ধু নদীৰ মুখৰ জৰীপ আলেকজেণ্ডাৰ আৰু মেচিডোনিয়ান আৰু বহুতো গ্ৰীকে কৰিছিল; পূব অংশৰ কথা ক'বলৈ গ'লে আলেকজেণ্ডাৰে হাইফেচিছ নদীৰ সিপাৰে এই ঠাই পাৰ হোৱা নাছিল। কেইজনমান ইতিহাসবিদে গংগা নদীৰ এই ফালে যিবোৰ অংশ আৰু গংগাৰ মুখ আৰু গংগা নদীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নগৰ পলিম্বোথ্ৰা নগৰ ক'ত আছে সেইবোৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে।(...) ভাৰতীয় নদীবোৰ এছিয়াৰ আন নদীতকৈ ডাঙৰ; আটাইতকৈ ডাঙৰ গংগা আৰু সিন্ধু, য'ৰ পৰাই এই ভূমিৰ নাম পোৱা গৈছে; এইবোৰৰ প্ৰতিটোৱেই মিচৰৰ নীল আৰু ছিথিয়ান ইষ্টাৰ নদীতকৈও ডাঙৰ, আনকি এইবোৰ একেলগে ৰখা হৈছিল; মোৰ নিজৰ ধাৰণা যে আনকি এচেচিন নদীও ইষ্টাৰ আৰু নীল নদীতকৈও ডাঙৰ, য'ত এচেচিনে হাইডাস্পেছ, হাইড্ৰ'টছ আৰু হাইফেচিছ গ্ৰহণ কৰি সিন্ধু নদীত সোমাই যায়। যাতে তাত ইয়াৰ বহল ত্ৰিশটা ষ্টেড হয়। সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ ভূমিৰ মাজেৰে আন বৃহত্তৰ নদীও বৈ যায়। |- | আনুমাণিক ৬৫০ | ফাইভ ইণ্ডিজ | [[শ্বানজাং]] | ""五印 (আধুনিক চীনা: Wǔ Yìn, পাঁচ ইণ্ডিজ)ৰ পৰিধি প্ৰায় ৯০,০০০ লি; তিনিওফালে ইয়াৰ সীমাৰেখাৰে এটা ডাঙৰ সাগৰ; উত্তৰে ইয়াৰ পিছফালে বৰফৰ পৰ্বত। ই উত্তৰ দিশত বহল আৰু দক্ষিণে সংকীৰ্ণ; ইয়াৰ আকৃতি অৰ্ধচন্দ্ৰৰ।"" |- | প্ৰায় ৯৫০ | হিন্দ | [[ইষ্টাখ্ৰী]] | "হিন্দৰ ভূমিৰ কথা ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰ পূব দিশত পাৰ্চী সাগৰ (অৰ্থাৎ ভাৰত মহাসাগৰ), পশ্চিম আৰু দক্ষিণ দিশত ইছলাম দেশ আৰু উত্তৰ দিশত চীনা সাম্ৰাজ্য... হিন্দৰ ভূমিৰ দৈৰ্ঘ্য মকৰাণ চৰকাৰৰ পৰা, মনছুৰা আৰু বোধা দেশ আৰু বাকী সিন্ধৰ পৰা, আপুনি কনৌজ আৰু তাৰ পৰা পাৰ নোহোৱালৈকে।" তিব্বতলৈ প্ৰায় ৪ মাহ আৰু ভাৰত মহাসাগৰৰ পৰা কান্নুজ দেশলৈকে ইয়াৰ বহল প্ৰায় তিনি মাহ।" |- | প্ৰায় ১০২০ | হিন্দ | [[আল-বেৰুণী]] | "হিণ্ডক পূবে চিন আৰু মাচিন, পশ্চিমে চিণ্ড (বেলুচিস্তান) আৰু কাবুল আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ দ্বাৰা আগুৰি আছে।" |- | |হিন্দুস্তান |জন ৰিচাৰ্ডছন, ''এ স্মলাৰ মেনুৱেল অৱ মডাৰ্ণ জিঅ'গ্ৰাফী। শাৰীৰিক আৰু ৰাজনৈতিক'' |"হিন্দুস্তানৰ সীমা সকলো ফালে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে; যেনে, উত্তৰত হিমালয়; উত্তৰ-পূবত পাটকোই পৰ্বত, টিপেৰা পাহাৰ, ইত্যাদি; সাগৰ, পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমত; আৰু উত্তৰত হালা, আৰু চুলাইমান পৰ্বতমালা।"<ref>P. 146 ''A smaller manual of modern geography. Physical and political'' By John Richardson (Vicar of St. Mary's Hospital, Ilford.)</ref> |- |} ==এক বৃহত্তৰ ভাৰতৰ ঐতিহাসিক সংজ্ঞা== ভাৰতীয় আৰু অন্যান্য জাতিৰ লেখকসকলে “বৃহত্তৰ ভাৰত’’ৰ বিষয়ে লিখিছে, যাক ভাৰতীয়সকলে '''অখণ্ড ভাৰত''' বা '''মহাভাৰত''' বুলি কয়।<ref>P. 45 ''Calcutta Review'' By University of Calcutta, 1950</ref> {| class="wikitable" ! বছৰ ! নাম ! উৎস ! সংজ্ঞা |- |৯৪৪ |আল-হিন্দ |[[আল-মাছুদি]]<br>''মুৰুজ আধ-ধাহাব ৱা মাআদিন আল-জোৱাহৰ'' |"হিন্দু জাতি (আল-হিন্দ) খোৰাছান আৰু এছ-চিণ্ড (বেলুচিস্তান) পৰ্বতৰ পৰা এট-টুব্বেট (তিব্বতী মালভূমি)লৈকে বিস্তৃত।"<ref>P. 177 ''Kitab Muruj Al-dahab Al-Masudi. El-Masudis Historical Encyclopaedia'' By 'Abu-l-Hasan 'Ali ibn al-Husain al-Masudi</ref> |- |৯৮২–৯৮৩ |হিন্দিস্তান |অজ্ঞাত লেখক<br>''[[হুডুদ আল-'আলম]]'' |"ইয়াৰ পূবে (হিন্দিস্তান) চীন আৰু তিব্বত দেশ; ইয়াৰ দক্ষিণে মহাসাগৰ; ইয়াৰ পশ্চিমে মিহৰাণ (সিন্ধু) নদী; ইয়াৰ উত্তৰত বখান আৰু তিব্বতৰ কিছু অংশৰ অন্তৰ্গত শকনান দেশ"<ref>P. 187 ''Journal of Ancient Indian History, Volume 9'' By D.C. Sircar</ref> |- | ১২০৫ | হিন্দ | [[হাছান নিজামী]] | "উত্তৰে পেছাৱৰৰ পৰা দক্ষিণে ভাৰত মহাসাগৰলৈকে সমগ্ৰ হিন্দ দেশ; ছেহৱানৰ পৰা (সিন্ধু নদীৰ পশ্চিম পাৰত) চীনৰ পৰা বিভাজিত পূব দিশৰ পৰ্বতলৈকে" |- | ১২৯৮ | ইণ্ডিয়া দ্যা গ্ৰেটাৰ <br> ইণ্ডিয়া দ্যা মাইনৰ <br> মিডল ইণ্ডিয়া | [[মাৰ্ক’ প’ল’]] | "বৃহত্তৰ ভাৰত হৈছে সেইটোৱেই যিটো মাবৰৰ পৰা কেছমাকোৰাণলৈকে (অৰ্থাৎ ক'ৰ'মেণ্ডেলৰ পৰা মেক্ৰানলৈকে) বিস্তৃত আৰু ইয়াত ১৩খন মহান ৰাজ্য আছে... ভাৰত ক্ষুদ্ৰ চম্পা প্ৰদেশৰ পৰা মুটফিলিলৈকে (অৰ্থাৎ কোচিনচিনাৰ পৰা কৃষ্ণ বদ্বীপলৈকে) বিস্তৃত আৰু ইয়াত ৮টা মহান ৰাজ্য আছে... আবাছ এখন অতি মহান প্ৰদেশ আৰু আপুনি নিশ্চয় জানে যে ই মধ্য ভাৰত গঠন কৰে।" |- | আনুমাণিক ১৩২৮ | ইণ্ডিয়া | চেভেৰাকৰ জৰ্ডান কাটালা | "কি ক'ম? এই ভাৰতৰ মহত্ত্ব বৰ্ণনাৰ বাহিৰত।" কিন্তু ভাৰত বৃহত্তৰ আৰু কমৰ ক্ষেত্ৰত এইখিনিয়েই যথেষ্ট হওক। ভাৰত টেৰ্টিয়াৰ বিষয়ে মই এইটো ক’ম, যে মই সঁচাকৈয়ে ইয়াৰ বহুতো আশ্চৰ্য্য তাৰ পিছত মই দেখা নাই..."" |- | ১৪০৪ | ইণ্ডিয়া মাইনৰ | [[ৰুই গঞ্জালেজ ডি ক্লাভিজো]] | "আৰু এই বৃহস্পতিবাৰেই যে উক্ত ৰাষ্ট্ৰদূতসকলে এই মহান নদী (অক্সাছ)ত উপস্থিত হৈছিল তেওঁলোকে সিপাৰলৈ পাৰ হৈছিল।" আৰু সেইদিনা... সন্ধিয়া আহিল এখন মহান চহৰলৈ যাক টেনমিট (টাৰ্মেজ) বুলি কোৱা হয় আৰু এইখন আগতে ইণ্ডিয়া মাইনৰৰ আছিল, কিন্তু এতিয়া সমৰকন্দ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত, তামুৰবেকে জয় কৰিছে।"" |- |১৫৯০ |হিন্দুস্তান |[[আবুল-ফজল ইবন মুবাৰক]]<br>''[[আইন-ই-আকবৰী]]'' |"হিন্দুস্তানক পূব, পশ্চিম আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ দ্বাৰা আবদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত সাৰনদীপ (শ্ৰীলংকা), আচিন (ইণ্ডোনেছিয়া), মালুক (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু মালাঘা (মালয়েছিয়া) আৰু যথেষ্ট সংখ্যক দ্বীপৰ হিচাপ দিয়া হৈছে।"<ref>''The Ain i Akbari, Volume 3'' By Abū al-Faz̤l ibn Mubārak</ref> |- |১৬ শতিকা |ইণ্ডোস্তান |[[Ignazio Danti]] |"গংগা নদীৰ সিপাৰে ভাৰতৰ অংশটো কেথাই (চীন)লৈকে দৈৰ্ঘ্যত বিস্তৃত আৰু ইয়াত বহুতো প্ৰদেশ আছে য'ত বহুতো উল্লেখযোগ্য বস্তু পোৱা যায়। যেনেকৈ কেম্পিচু (কম্বোডিয়া)ৰ ওচৰৰ কামুল ৰাজ্যত...আৰু এৰগুইউলত...আভা পৰ্বতমালাত (বাৰ্মা)..., আৰু ছালগাটগু পৰ্বতমালাত...কাইণ্ডুত...কাৰাজান ভূখণ্ডত..."<ref>P. 3 ''The Mapping of Power in Renaissance Italy'' By Mark Rosen</ref> |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== pl3y6byjcsspvh6fpbqm5gs30moeb3g 647584 647583 2026-10-25T09:12:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647584 wikitext text/x-wiki [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] '''ভাৰত গণৰাজ্য'''ক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: [[ভাৰত]] আৰু ইণ্ডিয়া। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |url=https://archive.org/details/b29352290 |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=[https://archive.org/details/b29352290/page/139 139] |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে। ]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত। ]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" <ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |year=1929 |url=https://archive.org/details/KMM0996-ThePracticalDharma-1929 |publication-date=1929 |pages=[https://archive.org/details/KMM0996-ThePracticalDharma-1929/page/92 92] |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> [[বিষ্ণু পুৰাণ]] (২,৩,১), [[বায়ু পুৰাণ]] (৩৩,৫২), [[লিংগ পুৰাণ]] (১,৪৭,২৩), [[ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ]] (১৪,৫,৬২), [[অগ্নি পুৰাণ]] (১০৭,১১–১২), [[স্কন্দ পুৰাণ]] (৩৭,৫৭) আৰু [[মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ]] (৫০,৪১) এই সকলোবোৰতে ভাৰতবৰ্ষৰ নামৰ উল্লেখ আছে। [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত আছে: {{Cquote|উত্তৰাং যত সমুদ্ৰাস্য হিমাদ্ৰেশচৈৱ দক্ষিণম।<br>বৰ্ষং তদ ভাৰতং নাম ভাৰতী যাত্ৰা সন্ততিঃ। — বিষ্ণু পুৰাণ (২,৩,১)অৰ্থাৎ,<br> সাগৰৰ উত্তৰ দিশত আৰু বৰফাবৃত পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশখনক ভাৰতম বোলা হয়, তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে। }} ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ আছে (কাণ্ড ৫, অধ্যায় ৪)<ref>{{cite web |title=S'rîmad Bhâgavatam: 'The Story of the Fortunate One' |edition=3rd revised |year=2012 |url=https://archive.org/details/SrimadBhagavatamEnglish-Sanskrit |access-date=2017-08-10 |publisher=The Bhaktivedanta Book Trust}}</ref> – "তেওঁ (ঋষভদেৱে) তেওঁৰ দৰেই এশ পুত্ৰ জন্ম দিছিল ... তেওঁৰ (ভাৰতৰ) শ্ৰেষ্ঠ গুণী আছিল আৰু তেওঁৰ বাবেই এই ভূমিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা ভাৰতবৰ্ষ বুলি কোৱা হয়।"<ref>[https://www.bharatvarshayatra.com/ Bhāratavarṣa], Bharatvarsha Yatra, Explore the Soul of Bharat</ref> ভাৰত খণ্ড (বা ভাৰত ক্ষেত্ৰ)<ref name="dikshit">{{Cite book |last=Dikshitar |first=Ramachandra |url=https://books.google.com/books?id=KP_DTtd6kJEC&q=%22Bharata+Khanda%22&pg=PA230 |title=The Gupta Polity |date=1993-01-01 |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |isbn=9788120810242}}</ref> কিছুমান জৈন আৰু হিন্দু গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত শব্দ।<ref name="dikshit" /> ভাৰতৰ ব্যৱহাৰত প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য থাকে, যিয়ে হিন্দু জাতীয়তাবাদীসকলক আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{cite news |date=18 January 2024 |title=How Hindu is India's foreign policy? |url=https://www.economist.com/asia/2024/01/18/how-hindu-is-indias-foreign-policy |access-date=24 January 2024 |newspaper=The Economist}}</ref> ২০২৩ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী চৰকাৰে জি-২০ৰ এখন সমাৱেশৰ সৈতে জড়িত ভাৰত নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাৰ ফলত দেশখনৰ নাম সলনিৰ বিষয়ে জল্পনা-কল্পনাৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="CNN 20 September 2023">{{cite news |last1=Singh |first1=Akanksha |date=20 September 2023 |title=Opinion: It's not just about its colonial past. Here's what India's possible name change is all about |url=https://edition.cnn.com/2023/09/20/opinions/india-name-change-modi-parliament-special-session-singh/index.html |access-date=21 September 2023 |work=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=SHEIKH SAALIQ|agency=Associated Press |date=2023-09-08 |title='India' or 'Bharat'? A G-20 dinner invite sparks rumors of a national rebrand |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2023-09-08/india-bharat-rumors-nation-name-change |access-date=2024-07-02 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> এনে পৰিৱৰ্তনৰ বাবে সাংবিধানিক সংশোধনীৰ প্ৰয়োজন হ’ব, অৰ্থাৎ সংসদৰ দুটা সদনৰ প্ৰতিটোতে ভোটৰ দুই তৃতীয়াংশ,<ref>{{Cite news |title=Will India change its name to Bharat? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/09/15/will-india-change-its-name-to-bharat |access-date=2024-07-02 |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘলৈ আনুষ্ঠানিক জাননী দিব লাগিব, য’ত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ছটা চৰকাৰী ভাষাত নামটো কেনেকৈ লিখিব লাগে তাৰ পৰামৰ্শ দিব লাগিব।<ref name="BBC 28 November 2023">{{cite news |last1=Weiner |first1=Eric |title=Why do countries change their name? |url=https://www.bbc.com/travel/article/20231120-why-do-countries-change-name |access-date=3 October 2024 |work=BBC |date=28 November 2023}}</ref> ==হিন্দ/হিন্দুস্তান== [[File:Darius I statue India.jpg|thumb|upright=0.5|<div><hiero>O4-N35-D46-V4-M17-M17</hiero></div><small>''H-n-d-w[[Aleph|Ꜣ]]-y''</small><br>"India" written in [[Egyptian hieroglyphs]] on the [[Egyptian statue of Darius the Great|Statue of Darius I]], circa 500 BCE.]] হিন্দু (পাৰ্চী: هندو) আৰু হিন্দ (পাৰ্চী: هند) শব্দ ভাৰত-আৰ্য্য/সংস্কৃত সিন্ধু (সিন্ধু নদী বা ইয়াৰ অঞ্চল)ৰপৰা আহিছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত আচেমেনী সম্ৰাট প্ৰথম দাৰিয়াছে সিন্ধু উপত্যকা জয় কৰিছিল, যাৰ ওপৰত সিন্ধুৰ আচেমেনীড সমতুল্য অৰ্থাৎ "হিন্দু" (𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁, H-i-du-u-š) নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Eggermont Hindush">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975}}: 'The Persians coined the name of Hindush after the current Sanskrit geographical name of Sindhu. Neither the Old Persian inscriptions, nor the Avesta make use of the word hindu in the sense of "river".'</ref><ref name="Dandamaev Hindush">{{citation |last=Dandamaev |first=M. A. |title=A Political History of the Achaemenid Empire |url=https://books.google.com/books?id=ms30qA6nyMsC&pg=PA147 |year=1989 |publisher=Brill |isbn=90-04-09172-6 |page=147}}: "The new satrapy, which received the name of Hindush, extended from the centre to the lower part of the Indus Valley, in present-day Pakistan."</ref> এই নামটো লিখা মিচৰৰ আচেমেনীড প্ৰদেশলৈকেও এই নামটো জনা গৈছিল <span style="display:inline-block"><hiero>O4-N35-D46-V4-M17-M17</hiero></span> (অ৪ এন৩৫ ডি৪৬ ভি৪ এম১৭ এম১৭) (H-n-d-wꜣ-y) প্ৰথম দাৰিয়াছৰ মূৰ্তিৰ ওপৰত, প্ৰায় ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব।<ref name=NMI>[[National Museum of Iran]] [[:File:Darius I statue list of subject countries.jpg|notice]]</ref><ref name=EI>{{cite book |last1=Yar-Shater |first1=Ehsan |title=Encyclopaedia Iranica |date=1982 |publisher=Routledge & Kegan Paul |isbn=9780933273955 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=vBQZAQAAIAAJ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Susa, Statue of Darius – Livius |url=http://www.livius.org/articles/place/susa/susa-photos/susa-statue-of-darius/ |website=www.livius.org |language=en}}</ref></div> {{multiple image | perrow = 1 | total_width = 200 | caption_align = left | align = left | direction = vertical | image1 = Umayyad Caliphate coinage temp Suleiman ibn Abd al-Malik al-Hind (possibly Multan) mint. Dated AH 97 (AD 715-6).jpg | image2 = India in Abd al-Malik al-Hind coin 715 CE.jpg | footer = ভাৰতত মুদ্ৰিত কৰা উমাইয়াদ মুদ্ৰাত "আল-হিন্দ" (ইয়াত بالهند বিল'হিন্দ, "ভাৰতত") নাম, সিন্ধৰ প্ৰথম গৱৰ্ণৰ মহম্মদ ইবনে কাছিমৰ সময় ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰাই আছে{{efn|[[:ary:بالهند|بالهند]] ''Bil'Hind'' appears upside-down at 6h (bottom) on the circular legend of the obverse side of the coin. The complete circular legend is "In the name of Allah, struck this dirham in [[al-Hind]] in the year seven and ninety."}} }} মধ্য পাৰ্চী ভাষাত সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰপৰাই -stān (পাৰ্চী: stan) প্ৰত্যয় যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে কোনো দেশ বা অঞ্চলৰ ইংগিত দিয়ে আৰু হিন্দুস্তান নাম গঠন কৰে।<ref>{{citation |first=Irfan |last=Habib |author-link=Irfan Habib |chapter=Hindi/Hindwī in Medieval Times |editor=Aniruddha Ray |title=The Varied Facets of History: Essays in Honour of Aniruddha Ray |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5qSbjBTDC-UC&pg=PA105 |year=2011 |publisher=Primus Books |isbn=978-93-80607-16-0 |pages=105}}</ref> এইদৰে ছাছানিদ সম্ৰাট প্ৰথম শ্বাপুৰৰ নকশ-ই-ৰুস্তম শিলালিপিত সিন্ধক হিন্দুস্তান বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, আনুমাণিক ২৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=The Foreign Names of the Indian Subcontinent |url=https://books.google.com/books?id=aBFuAAAAMAAJ |year=1989 |publisher=Place Names Society of India |page=46}}: "The term Hindustan, which in the Naqsh-i-Rustam inscription of Shapur I denoted India on the lower Indus, and which later gradually began to denote more or less the whole of the subcontinent..."</ref><ref>{{harvp|Ray & Chattopadhyaya, A Sourcebook of Indian Civilization|2000|p=553}}: "Among the countries that fell before Shapur I the area in question appears as ''Hndstn'', ''India'' and ''Hindy'' respectively in the three languages mentioned above [Middle Persian, Greek and Parthian]."</ref> মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট বাবৰে কৈছিল, "পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমে ইয়াৰ সীমাত মহাসাগৰ আছে।" [52] হিন্দক আৰবী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ৰূপ আল-হিন্দ (الهند) হিচাপে অভিযোজিত কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে একাদশ শতিকাৰ তাৰিক আল-হিন্দ (‘ভাৰতৰ ইতিহাস’)ত আৰু ভাৰতৰ ভিতৰৰ ব্যৱহাৰত ই মাজে মাজে দেখা যায়, যেনে জয় হিন্দ (হিন্দী: जयन्द) বাক্যাংশত বা ভাৰত মহাসাগৰৰ মানক হিন্দী নাম হিন্দ মহাসাগৰ (हिन्द महासागर)ত। দুয়োটা নাম পাৰ্চী আৰু আৰবী ভাষাত প্ৰচলিত আছিল আৰু তাৰপৰা উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষালৈ, একাদশ শতিকাৰ ইছলামিক বিজয়ৰ পৰা: দিল্লী চুলতান আৰু মোগল যুগৰ শাসকসকলে দিল্লীক কেন্দ্ৰ কৰি থকা তেওঁলোকৰ ভাৰতীয় আধিপত্যক "হিন্দুস্তান" বুলি কয়। সমসাময়িক পাৰ্চী আৰু হিন্দী-উৰ্দু ভাষাত হিন্দুস্তান শব্দৰ অৰ্থ শেহতীয়াকৈ ভাৰত গণৰাজ্যলৈ আহিল। আৰবী ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, য’ত আল-হিন্দ হৈছে ভাৰত গণৰাজ্যৰ নাম। "হিন্দুস্তান", হিন্দু শব্দটো নিজেই ১৭ শতিকাত ইংৰাজী ভাষাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। ১৯ শতিকাত ইংৰাজীত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দটোৱে উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। "হিন্দুস্তান" বৃটিছৰ যুগত "ভাৰত"ৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে প্ৰচলিত আছিল। ==জম্বুদ্বীপ== [[File:Jambudiipasi.jpg|thumb|The name ''Jambudīpasi'' for "India" ([[Brahmi script]]) in the Sahasram [[Minor Rock Edict]] of [[Ashoka]], circa 250 BCE.<ref>{{cite book |title=Inscriptions of Asoka. New Edition by E. Hultzsch |date=1925 |pages=169–171 |url=https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable#page/n345 |language=sa}}</ref>]] জম্বুদ্বীপ ([[সংস্কৃত]]: जम्बुद्वीपम्) ভাৰত শব্দটো ব্যাপক হোৱাৰ আগতেই প্ৰাচীন শাস্ত্ৰত ভাৰতৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই হয়তো দ্বীপসম ভাৰতৰ পৰোক্ষ উল্লেখ হ’ব পাৰে। ম্যানমাৰত ইয়াক "জাবুদিপা" বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name=bh-29>Hudson 2004: 29</ref> ইংৰাজী শব্দ "ভাৰত" প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বহু দেশত ভাৰতৰ বাবে ব্যুৎপত্তি জাম্বু দ্বীপ ঐতিহাসিক শব্দ আছিল। এই বিকল্প নামটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বৰ্ণনাৰ বাবে এতিয়াও মাজে মাজে থাইলেণ্ড, মালয়েছিয়া, জাভা আৰু বালিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে ই সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশকো বুজাব পাৰে। ইয়াক মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকে নিজৰ শিলালিপিত নিজৰ ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ==গ্যাগৰ আৰু ফাগ্যুল== গ্যাগৰ ("বগা বিস্তৃতি") আৰু ফাগ্যুল দুয়োটা ভাৰতৰ তিব্বতী নাম। প্ৰাচীন তিব্বতী বৌদ্ধ লেখক আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলে ভাৰতৰ বাবে দক্ষিণে গ্যাগৰ বা গ্যাগৰ আৰু মধ্যদেশ (মধ্যদেশ বা পৱিত্ৰ কেন্দ্ৰ) নৃতাত্ত্বিক ৰেফাৰেণ্ট ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অন্ততঃ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই কেইবাজনো প্ৰভাৱশালী খিলঞ্জীয়া তিব্বতী লামা আৰু লেখকে ভাৰতক ফাগ্যুল বুলি উল্লেখ কৰিছিল, যাৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ ফাগছ ইউল, অৰ্থাৎ আৰ্যৰ ভূমি, তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ শিক্ষাৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা সম্ভ্ৰান্ত বা আধ্যাত্মিকভাৱে জ্ঞানপ্ৰাপ্ত লোকসকলক বুজাইছে।<ref name=tib1>Toni Huber, 2008, [https://books.google.com/books?id=SjzSpGf1eM0C&q=Gyagar The Holy Land Reborn: Pilgrimage and the Tibetan Reinvention], [[University of Chicago]] Press, p.74-80.</ref> তিব্বতী পণ্ডিত গেণ্ডুন চোপেলে ব্যাখ্যা কৰিছে যে, তিব্বতী গ্যাগৰ শব্দ সংস্কৃত বিহাৰ (বৌদ্ধ মঠ)ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে আৰু প্ৰাচীন তিব্বতীসকলে গেইছাৰ শব্দটো মূলতঃ কুৰু (বৰ্তমান হাৰিয়ানা)ৰপৰা মগধ (বৌদ্ধ বিহাৰ)লৈকে উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰত অঞ্চলত প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref name=tib4>[[Gendün Chöphel|Gendun Chopel]] (translated by Thupten Jinpa and Donald S. Lopez Jr.), 2014, [https://books.google.com/books?id=XSZnAgAAQBAJ&q=Gyagar Grains of Gold: Tales of a Cosmopolitan Traveler], [[University of Chicago]] Press, p.73-74.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০-৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বিকশিত হোৱা [[ৰজা গেইছাৰৰ মহাকাব্য]]ত ভাৰতক "গ্যাগৰ: বৌদ্ধ মতবাদৰ ৰাজ্য", "গ্যাগৰ: অৰু চিকিৎসাৰ ৰাজ্য" ([[আয়ুৰ্বেদ]]), "গ্যাগৰ: মুকুতাৰ ৰাজ্য", আৰু "গ্যাগৰ: সোণালী ফুলৰ ৰাজ্য" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=tib2>Jianbian Joacuo (translated by Liang Yanjun, Wu Chunxiao and Song Xin), 2019, [https://books.google.com/books?id=QhBOEAAAQBAJ&q=Gyagar 降边嘉措著, ‎梁艳君, ‎吴春晓 A study of Tibetan epic Gesar], [[Liaoning Normal University]], [[Dalian]], China.</ref> প্ৰায়ে নিৰ্বাসিত তিব্বতী চৰকাৰ বুলি কোৱা কেন্দ্ৰীয় তিব্বতী প্ৰশাসনে দৃঢ়তাৰে কয় যে "তিব্বত [[ভূগোল]], [[ইতিহাস]], [[সংস্কৃতি]]ৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত আৰু আধ্যাত্মিকভাৱে তিব্বতীসকলে ভাৰতক 'গ্যাগৰ ফাগপায় ইউল' বা 'ভাৰত আৰ্যৰ ভূমি' বুলি কয়।" [[দালাই লামা]]ই ভাৰতক তিব্বতৰ [[গুৰু]] আৰু তিব্বতক ইয়াৰ [[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা| চেলা]] (শিষ্য) বুলি অভিহিত কৰিছে, নিজকে ‘ভাৰতৰ পুত্ৰ’ আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ প্ৰকৃত অনুগামী বুলি উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ নালন্দা পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভাৰতৰ প্ৰাচীন প্ৰজ্ঞাৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ পোষকতা অব্যাহত ৰাখিছে।"<ref name=tib3>[https://tibet.net/thankyouindia2018/ Thank you India], [[Central Tibetan Administration]], published: Jan 2018, accessed: 19 Dec 2022.</ref> ==টিয়ানঝু== টিয়ানঝু (天竺, অ'চি:* qʰl'iːn tuɡ, mod. Tiānzhú) পাৰ্চী হিন্দূৰ যোগেদি সংস্কৃত সিন্ধুৰ কেইবাটাও চীনা অনুবাদৰ ভিতৰত অন্যতম<ref name=cheung>{{cite book|first=Martha Pui Yiu|last=Cheung|chapter=Zan Ning (919–1001 CE), To Translate Means to Exchange|title=An Anthology of Chinese Discourse on Translation: From Earliest Times to the Buddhist Project|year=2014|orig-year=2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-63928-2|url=https://books.google.com/books?id=7ZC3AwAAQBAJ|pages=179, 181}}</ref> আৰু ইয়াক চীন আৰু ইয়াৰ পৰিসীমাত প্ৰাচীন কালৰেপৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ চাইনো-জেনিক পঢ়া জাপানী ভাষাত টেনজিকু, কোৰিয়ান ভাষাত চেওনচুক (천축), আৰু ভিয়েটনামী ভাষাত থিয়েন ট্ৰুক। চীনমণ্ডলৰ ভক্তিমান বৌদ্ধসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে এই শব্দটো আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত ৰূপসমূহ ভাৰতক তেওঁলোকৰ "স্বৰ্গীয় কেন্দ্ৰ" হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ভাৰত উপমহাদেশত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ পৱিত্ৰ উৎপত্তিৰ কথা উল্লেখ কৰি।<ref>{{Cite web |url=http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |title=An Invitation to Indian Architecture |access-date=30 December 2020 |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807044716/http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |url-status=dead |archivedate=7 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807044716/http://www.kamit.jp/01_introdctn/invi_eng.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://www.thenationalnews.com/how-the-japan-india-alliance-could-redraw-the-political-map-1.344356 How the Japan-India alliance could redraw the political map]</ref> আন ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আছে জুয়াণ্ডু (身毒; Juāndú), যিটো ছিমা কিয়ানৰ শ্বিজিত দেখা যায়। আন এটা হ'ল টিয়াণ্ডু (天篤; Tiāndǔ), যিটো হাউ হান্সু (পৰৱৰ্তী হানৰ কিতাপ)ত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name=yu>{{cite journal|last1=Yu|first1=Taishan|title=China and the Ancient Mediterranean World: A Survey of Ancient Chinese Sources|journal=Sino-Platonic Papers|date=November 2013|issue=242|pages=73, 77|url=http://sino-platonic.org/complete/spp242_china_mediterranean.pdf}}</ref> য়িনতেজিয়া বা ইন্দাকা (印特伽; Yìntèjiā) হিন্দুৰ আন এটা লিপব্দ কুচেয়ান ইন্দকাৰপৰা আহিছে।<ref name=cheung/> টিয়ানঝুৰ বিশদ বিৱৰণ ফান য়ে (৩৯৮–৪৪৫)দ্বাৰা সংকলিত হাউ হান্সুৰ "জিউ ঝুয়ান" (পশ্চিম অঞ্চলৰ ৰেকৰ্ড)ত দিয়া হৈছে: {{Cquote|টিয়ানঝু ৰাজ্য: ইয়াক শ্বেণ্ডু বুলিও কোৱা হয়, ই ইউয়েজিৰপৰা কেইবা হাজাৰ লি দক্ষিণ-পূবে অৱস্থিত। ইয়াৰ ৰীতি-নীতি য়ুইজিৰ দৰেই, আৰু ই নিম্ন, আৰ্দ্ৰ আৰু অতি গৰম। ইয়াৰ সীমাৰেখা এখন বৃহৎ নদী। বাসিন্দাসকলে যুদ্ধত হাতীত উঠি যায়; ইউয়েজিতকৈ তেওঁলোক দুৰ্বল। তেওঁলোকে ফুটু (বুদ্ধ)ৰ পথ পালন কৰে, [আৰু সেয়েহে] তেওঁলোকৰ মাজত [আনক] হত্যা বা আক্ৰমণ নকৰাটো এটা প্ৰথাত পৰিণত হৈছে। ইউয়েজি আৰু গাওফু ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ পৰা, আৰু দক্ষিণৰপৰা পশ্চিম সাগৰলৈকে, আৰু পূবে পাংকি ৰাজ্যলৈকে সকলো শ্বেণ্ডুৰ ভূ-খণ্ড। শ্বেন্দূৰ কেইবাশ পৃথক চহৰ আছে, এজন ৰাজ্যপাল আছে, আৰু পৃথক ৰাজ্য আছে যিবোৰ দহত গণনা কৰিব পাৰি, প্ৰত্যেকৰে নিজা ৰজা আছে। যদিও তেওঁলোকৰ মাজত সৰু সৰু পাৰ্থক্য আছে, তথাপি তেওঁলোক সকলোৱেই সাধাৰণ নাম শ্বেণ্ডুৰ অধীনত আহে, আৰু এই সময়ত সকলোৱেই য়ুইজিৰ অধীনত থাকে। য়ুয়েজীয়ে তেওঁলোকৰ ৰজাসকলক হত্যা কৰি তেওঁলোকৰ লোকসকলৰ ওপৰত শাসন কৰিবলৈ এজন সেনাপতি স্থাপন কৰিছে। এই ভূমিত [[হাতী]], [[গঁড়]], কচ্ছপৰ খোলা, [[সোণ]], [[ৰূপ]], [[তাম]], [[লোহা]], [[সীহ]], [[টিন]] আদি উৎপাদিত হয়। ই পশ্চিমে [[ডা কিন]]ৰ সৈতে সংযোগ হয় (সেয়েহে) ইয়াত ডা কিনৰ এক্স’টিকা আছে।<ref name=yu/>}} টিয়ানঝুক ৱু টিয়ানঝু (五天竺; Wǔ Tiānzhú; 'পাঁচটা ভাৰত') বুলিও কোৱা হৈছিল, কাৰণ ভাৰতত চীনাসকলে জনা পাঁচটা ভৌগোলিক অঞ্চল আছিল: মধ্য, পূব, পশ্চিম, উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰত। সন্ন্যাসী জুয়ানজাঙে ভাৰতক ৱু য়িন (五印; Wǔ Yìn; 'পাঁচ ইণ্ড') বুলিও উল্লেখ কৰিছিল।<ref name=cheung/> টিয়ানঝু নাম আৰু ইয়াৰ চাইনো-জেনিক সম্পৰ্কীয় শব্দটোৰ ঠাইত অৱশেষত মধ্য চীনে কুচিয়ানৰপৰা *য়েণ্টু ধাৰ লোৱাৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা শব্দবোৰে ল’লে, যদিও সেই শব্দটোৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ আৰু পূব এছিয়ান ভাষাত ভাৰতৰ বাবে প্ৰামাণিক আধুনিক নাম হোৱাৰ মাজত বহু সময় পাৰ হৈ গ'ল। চীনা ভাষাত ইয়াক য়িণ্ডু (চীনা: 印度; পিনয়িন: Yìndù) উচ্চাৰণ কৰা হয়, ইয়াক প্ৰথমে সপ্তম শতিকাৰ সন্ন্যাসী আৰু ভ্ৰমণকাৰী জুয়ানজাঙে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Khair |first1=Tabish |title=Other Routes: 1500 Years of African and Asian Travel Writing |date=2006 |publisher=Signal Books |isbn=9781904955115 |page=36}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে জাপানী ভাষাত ১৮ শতিকাৰ আৰু ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ গ্ৰন্থসমূহত মাজে মাজে ইণ্ডো (インド, 印度, বা মাজে মাজে 印土) পোৱা গৈছিল, যেনে আৰাই হাকুচেকিৰ ছাইৰান ইগেন (১৭১৩) আৰু ইয়ামামুৰা চাইছুকে [ja]ৰ ইণ্ডোছি (印度志, এটা গ্ৰন্থৰ অনুবাদ জোহান হুবনাৰৰদ্বাৰা)। কিন্তু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ভূমি হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ সৈতে বহু পৰিমাণে জড়িত টেঞ্জিকু নামৰ ব্যৱহাৰ ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে সম্পূৰ্ণৰূপে স্থানচ্যুত হোৱা নাছিল: বৌদ্ধ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰা সোয়েন শ্বাকু আৰু চেকি ছেইচেটছু [জা] আদি পণ্ডিতসকলে টেঞ্জিকু নামটো ব্যৱহাৰ কৰিয়েই ধৰ্মীয় দিশটোৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি থাকিল তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণত, যদিও তেওঁলোকৰ সমসাময়িক বেছিভাগেই (আনকি সহযোগী বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰীও) তেতিয়ালৈকে ইণ্ডো নাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |first=Fabio |last=Rambelli |chapter=The Idea of India ''(Tenjiku)'' in Pre-Modern Japan |editor-first=-Tansen |editor-last=Sen |title=Buddhism Across Asia |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |date=2014 |isbn=9789814519328 |page=262}}</ref><ref>{{cite book |first=Richard M. |last=Jaffee |title=Seeking Sakyamuni: South Asia in the Formation of Modern Japanese Buddhism |publisher=University of Chicago Press |date=2019 |isbn=9780226391151 |pages=12–13, 114–115}}</ref> ==হোডু== হোডু (হিব্ৰু: הֹדּוּ Hodû) হৈছে ইহুদী তানাখ আৰু খ্ৰীষ্টান পুৰণি নিয়মৰ ইষ্টেৰ পুস্তক অংশত উল্লেখ কৰা ভাৰতৰ বাইবেলৰ হিব্ৰু নাম। আহাচুৱেৰছক হোডু (ভাৰত)ৰপৰা ইথিওপিয়ালৈকে ১২৭খন প্ৰদেশত শাসন কৰা ৰজা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|title=THE BOOK OF ESTHER|website=Uskojaelama.net|access-date=10 August 2017|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043509/http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304043509/http://uskojaelama.net/lange/ot/est/1.htm|deadurl=yes}}</ref> এই শব্দটো আপাত দৃষ্টিত সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, "মহান নদী", অৰ্থাৎ সিন্ধু নদী, পুৰণি পাৰ্চী হিণ্ড°উৰ মাজেৰে।<ref>''[[Brown–Driver–Briggs|Brown–Driver–Briggs Hebrew and English Lexicon]]'' at [https://biblehub.com/hebrew/1912.htm BibleHub]</ref> ==ঐতিহাসিক নাম== ১৫০০ চনৰ আগৰ কিছুমান ঐতিহাসিক নাম আৰু সংজ্ঞা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল।<ref>{{cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:191.hobson |title=Hobson-Jobson |access-date=2012-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120628235414/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:191.hobson |archive-date=2012-06-28 }}</ref> {| class="wikitable" ! বছৰ ! নাম ! উৎপত্তি/উৎস ! নামৰ সংজ্ঞা |- | আনুমাণিক খৃ:পূ: ৪৪০ | ইণ্ডিয়া | [[হিৰোডটাছ]] | "ভাৰতৰ পূব দিশত বালিৰে পৰিপূৰ্ণ এটা পথ আছে। সঁচাকৈয়ে এছিয়াৰ সকলো বাসিন্দাৰ ভিতৰত, যাৰ বিষয়ে যিকোনো কথা জনা যায়, ভাৰতীয়সকলে পূব আৰু সূৰ্য্য উদয়ৰ আটাইতকৈ ওচৰত বাস কৰে।" |- | প্ৰায় খৃ:পূ: ৪০০-৩০০ | হোডু | [[ইষ্টাৰৰ গ্ৰন্থ]] (বাইবেল) | "এতিয়া [[অহচুৱেৰ]] ৰ দিনত, হোডু (ভাৰত)ৰ পৰা কুচ (ইথিওপিয়া)লৈকে ১২৭খন প্ৰদেশত আহাচুৱেৰচ ৰাজত্ব কৰিছিল।"<ref>{{cite web|url=http://biblehub.com/esther/1-1.htm|title=Esther 1:1 This is what happened during the time of Xerxes, the Xerxes who ruled over 127 provinces stretching from India to Cush|website=Biblehub.com|access-date=10 August 2017}}</ref><ref>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20140312225438/http://www.hanefesh.com/edu/Holidays/Book_of_Ester_-_kids_version.htm | archive-date=12 March 2014| url=http://www.hanefesh.com/edu/Holidays/Book_of_Ester_-_kids_version.htm | title=The Book of Esther - Kids Version | publisher=Hanefesh Community | access-date=25 June 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://daytonjewishobserver.org/2015/10/tarnegol-hodu-a-bird-called-turkey/ |quote=Hodu is the biblical name for India (Esther 1:1), which is derived from the Persian word Hindu, a name for the region around the Indus River |title=TARNEGOL HODU, A BIRD CALLED TURKEY |date=26 October 2015 }}</ref> |- | আনুমাণিক খৃ:পূ: ৩০০ | ইণ্ডিয়া/ইণ্ডিকে | [[মেগাস্থিনিছ]] | "ভাৰত তেতিয়া পৰিকল্পনাত চাৰিপক্ষীয় হোৱা, যি ফাল প্ৰাচ্য আৰু দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি, মহাসাগৰে ঘেৰি থাকে; যে আৰ্কটিকৰ ফালে চিথিয়াৰ পৰা হেম'ডাছৰ পৰ্বত শৃংখলে বিভক্ত, য'ত ছিথিয়ান জনগোষ্ঠীটোৱে বাস কৰে যাক ছাকাই বুলি কোৱা হয়; আৰু চতুৰ্থ ফালে পশ্চিম দিশলৈ ঘূৰি সিন্ধুই সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে, নীলৰ পিছৰ সকলো নদীৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ বা প্ৰায় তেনেকুৱাই নদী।" |- |খৃ:পূ: ২৫০ |জম্বুদ্বীপ |[[অশোক]]<br>''[[অশোকৰ ক্ষুদ্ৰ শিলালিপি]]'' |"দেৱাননপীয়া এইদৰে। ...... বছৰ বছৰ ধৰি মই এজন সাধাৰণ পূজাৰী। কিন্তু (মই) বৰ উৎসাহী হোৱা নাছিলোঁ।" এবছৰ আৰু কিছু বেছি (পাৰ হৈ গ'ল) তাৰ পিছত ......আৰু জম্বুদীপত মানুহ সেই সময়ত দেৱতাৰ লগত অমিশ্ৰিত হৈ (এতিয়া) (মোৰ দ্বাৰা) দেৱতাৰ লগত মিহলি কৰা হৈছে। [কাৰণ] এইটোৱেই [উৎসাহৰ] ফল ১ কেৱল উচ্চ পদবীৰ (ব্যক্তিসকলে) লাভ কৰিব নোৱাৰে, (কিন্তু) এজন নিম্নমানৰ (ব্যক্তি)ও উদ্যমী হ’লে মহা স্বৰ্গও লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এতিয়া, তলত দিয়া উদ্দেশ্যটোৰ বাবে এই ঘোষণা (জাৰি কৰা হৈছেনে), (যে) নিম্ন আৰু উচ্চ উভয়েই উদ্যমী হ’ব পাৰে, আৰু (যে) আনকি (মোৰ) সীমান্তবাসীয়েও (এইটো) জানিব পাৰে, আৰু (যে এই) উদ্যম দীৰ্ঘ সময়ৰ হ’ব পাৰে। আৰু এই বিষয়টো (মোৰ দ্বাৰা) অগ্ৰগতি হ'ব, আৰু যথেষ্ট উন্নতি হ'ব (হোৱা হ'ব) ; ইয়াক এক আৰু আধা, অন্ততঃ এক আৰু আধালৈ আগবাঢ়িব (নিৰ্ধাৰিত কৰা হ’ব)। আৰু এই ঘোষণা (মোৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা হৈছিল) ভ্ৰমণত। দুশ ছয়পন্নটা ৰাতি (তেতিয়া আছিল) ভ্ৰমণত কটালোঁ, — ২৫৬। আৰু এই বিষয়টো শিলত খোদিত কৰা। আৰু য'ত ইয়াত (মোৰ প্ৰশাসনত) শিলৰ স্তম্ভ আছে, তাতো (ইয়াক) খোদিত কৰাৰ কাৰণ আছে।"<ref>[[Sasaram]] minor rock edict of Asoka</ref><ref>Translation by [[E. Hultzsch]] [https://archive.org/details/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/page/n347/mode/2up in Page 171 of his book "''Inscriptions of Asoka''"]</ref> |- |খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকাৰ মাজত<ref>{{cite book |last=Wilson |author-link=Horace Hayman Wilson |first=H. H. |title=''The Vishnu Purana: A System of Hindu Mythology and Tradition'' |url=https://archive.org/details/vishnupurana0000hhwi |year=2006 |publisher=Read Country Books|location=Cambridge |isbn=1-84664-664-2|page=xii}}</ref> and ninth century CE{{Sfn|Rocher|1986|p=249}}<ref>{{cite book |last=Flood |first=Gavin |title=An Introduction to Hinduism |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |url-access=registration |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn= 0-521-43878-0 | page = [https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/111 111]}}</ref> | ভাৰতবৰ্ষ (ভাৰতৰ ৰাজ্য);<ref>[https://books.google.com/books?id=-SqThZprK0EC&q=Bharatavarsha&pg=PA296 A History of Civilization in Ancient India, Based on Sanskrit Literature. In Three Volumes. Volume 3. Buddhist and Pauranik Ages], Romesh Chunder Dutt, Publisher Elibron.com, {{ISBN|0-543-92939-6}}, {{ISBN|978-0-543-92939-6}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=jV6k0FvIC4sC&q=%22the+land+of+Bharat%22&pg=RA7-PA23 A Text Book of Social Sciences], Dr. N.N. Kher & Jaideep Aggarwal, Pitambar Publishing, {{ISBN|81-209-1466-X}}, {{ISBN|978-81-209-1466-7}}</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp058.htm VISHŃU PURÁŃA, BOOK II, CHAP. I], The Vishnu Purana, translated by Horace Hayman Wilson, [1840], at sacred-texts.com</ref> ভাৰতম্ | [[বিষ্ণু পুৰাণ]] | "उत्तरं यत्समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम् । वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र संततिः ।।" <br> অৰ্থাৎ "সাগৰৰ উত্তৰ আৰু বৰফৰ পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশ (বৰ্ষম)ক ভাৰতম বোলা হয়; তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে।" |- | আনুমাণিক ১৪০ | ইণ্ডোউ, ইণ্ডৌ | [[আৰ্যসকল]] | "উত্তৰ দিশত ভাৰতৰ ভূমিৰ সীমা বৃষ পৰ্বত।" এই দেশত এতিয়াও ইয়াক বৃষ ৰাশি বুলি কোৱা নহয়; কিন্তু বৃষ ৰাশিৰ আৰম্ভণি সাগৰৰ পৰা পম্ফিলিয়া আৰু লাইচিয়া আৰু কিলিচিয়াৰ বিপৰীতে হয়; আৰু পূব মহাসাগৰলৈকে বিস্তৃত হৈ এছিয়াৰ ঠিক ওপৰেৰে গৈছে। কিন্তু পাহাৰৰ বিভিন্ন ঠাইত বেলেগ বেলেগ নাম আছে; এটাত পাৰাপামিছাছ, আন এটাত হেমোডাছ; আন ঠাইত ইয়াক ইমাওন বুলি কোৱা হয় আৰু হয়তো ইয়াৰ আন সকলো ধৰণৰ নাম আছে; কিন্তু আলেকজেণ্ডাৰৰ লগত যুদ্ধ কৰা মেচিডোনিয়ানসকলে ইয়াক ককেচাছ বুলি কয়; আন এটা ককেচাছ, অৰ্থাৎ ছিথিয়ান নহয়; যাতে কাহিনীটো চলে যে আলেকজেণ্ডাৰ আনকি ককেছাছৰ দূৰৈৰ ফালেও আহিছিল। ভাৰতৰ পশ্চিম অংশ সাগৰলৈকে সিন্ধু নদীৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত, য’ত নদীখন দুটা মুখেৰে শেষ হৈ যায়, ইষ্টাৰৰ পাঁচটা মুখৰ দৰে সংযুক্ত নহয়; কিন্তু নীল নদীৰ দৰে, যাৰ দ্বাৰা মিচৰৰ বদ্বীপ গঠন হয়; এইদৰে ভাৰতীয় বদ্বীপটোও সিন্ধু নদীৰ দ্বাৰা গঠিত, ইজিপ্তৰ নদীতকৈ কম নহয়; আৰু ইয়াক ভাৰতীয় ভাষাত পট্টালা বুলি কোৱা হয়। দক্ষিণ দিশত এই সাগৰখনে ভাৰত ভূমিৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত, আৰু পূব দিশত সাগৰ ইয়াৰ নিজেই সীমা। পাটলাৰ ওচৰৰ দক্ষিণ অংশ আৰু সিন্ধু নদীৰ মুখৰ জৰীপ আলেকজেণ্ডাৰ আৰু মেচিডোনিয়ান আৰু বহুতো গ্ৰীকে কৰিছিল; পূব অংশৰ কথা ক'বলৈ গ'লে আলেকজেণ্ডাৰে হাইফেচিছ নদীৰ সিপাৰে এই ঠাই পাৰ হোৱা নাছিল। কেইজনমান ইতিহাসবিদে গংগা নদীৰ এই ফালে যিবোৰ অংশ আৰু গংগাৰ মুখ আৰু গংগা নদীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় নগৰ পলিম্বোথ্ৰা নগৰ ক'ত আছে সেইবোৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে।(...) ভাৰতীয় নদীবোৰ এছিয়াৰ আন নদীতকৈ ডাঙৰ; আটাইতকৈ ডাঙৰ গংগা আৰু সিন্ধু, য'ৰ পৰাই এই ভূমিৰ নাম পোৱা গৈছে; এইবোৰৰ প্ৰতিটোৱেই মিচৰৰ নীল আৰু ছিথিয়ান ইষ্টাৰ নদীতকৈও ডাঙৰ, আনকি এইবোৰ একেলগে ৰখা হৈছিল; মোৰ নিজৰ ধাৰণা যে আনকি এচেচিন নদীও ইষ্টাৰ আৰু নীল নদীতকৈও ডাঙৰ, য'ত এচেচিনে হাইডাস্পেছ, হাইড্ৰ'টছ আৰু হাইফেচিছ গ্ৰহণ কৰি সিন্ধু নদীত সোমাই যায়। যাতে তাত ইয়াৰ বহল ত্ৰিশটা ষ্টেড হয়। সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ ভূমিৰ মাজেৰে আন বৃহত্তৰ নদীও বৈ যায়। |- | আনুমাণিক ৬৫০ | ফাইভ ইণ্ডিজ | [[শ্বানজাং]] | ""五印 (আধুনিক চীনা: Wǔ Yìn, পাঁচ ইণ্ডিজ)ৰ পৰিধি প্ৰায় ৯০,০০০ লি; তিনিওফালে ইয়াৰ সীমাৰেখাৰে এটা ডাঙৰ সাগৰ; উত্তৰে ইয়াৰ পিছফালে বৰফৰ পৰ্বত। ই উত্তৰ দিশত বহল আৰু দক্ষিণে সংকীৰ্ণ; ইয়াৰ আকৃতি অৰ্ধচন্দ্ৰৰ।"" |- | প্ৰায় ৯৫০ | হিন্দ | [[ইষ্টাখ্ৰী]] | "হিন্দৰ ভূমিৰ কথা ক’বলৈ গ’লে ইয়াৰ পূব দিশত পাৰ্চী সাগৰ (অৰ্থাৎ ভাৰত মহাসাগৰ), পশ্চিম আৰু দক্ষিণ দিশত ইছলাম দেশ আৰু উত্তৰ দিশত চীনা সাম্ৰাজ্য... হিন্দৰ ভূমিৰ দৈৰ্ঘ্য মকৰাণ চৰকাৰৰ পৰা, মনছুৰা আৰু বোধা দেশ আৰু বাকী সিন্ধৰ পৰা, আপুনি কনৌজ আৰু তাৰ পৰা পাৰ নোহোৱালৈকে।" তিব্বতলৈ প্ৰায় ৪ মাহ আৰু ভাৰত মহাসাগৰৰ পৰা কান্নুজ দেশলৈকে ইয়াৰ বহল প্ৰায় তিনি মাহ।" |- | প্ৰায় ১০২০ | হিন্দ | [[আল-বেৰুণী]] | "হিণ্ডক পূবে চিন আৰু মাচিন, পশ্চিমে চিণ্ড (বেলুচিস্তান) আৰু কাবুল আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ দ্বাৰা আগুৰি আছে।" |- | |হিন্দুস্তান |জন ৰিচাৰ্ডছন, ''এ স্মলাৰ মেনুৱেল অৱ মডাৰ্ণ জিঅ'গ্ৰাফী। শাৰীৰিক আৰু ৰাজনৈতিক'' |"হিন্দুস্তানৰ সীমা সকলো ফালে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে; যেনে, উত্তৰত হিমালয়; উত্তৰ-পূবত পাটকোই পৰ্বত, টিপেৰা পাহাৰ, ইত্যাদি; সাগৰ, পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিমত; আৰু উত্তৰত হালা, আৰু চুলাইমান পৰ্বতমালা।"<ref>P. 146 ''A smaller manual of modern geography. Physical and political'' By John Richardson (Vicar of St. Mary's Hospital, Ilford.)</ref> |- |} ==এক বৃহত্তৰ ভাৰতৰ ঐতিহাসিক সংজ্ঞা== ভাৰতীয় আৰু অন্যান্য জাতিৰ লেখকসকলে “বৃহত্তৰ ভাৰত’’ৰ বিষয়ে লিখিছে, যাক ভাৰতীয়সকলে '''অখণ্ড ভাৰত''' বা '''মহাভাৰত''' বুলি কয়।<ref>P. 45 ''Calcutta Review'' By University of Calcutta, 1950</ref> {| class="wikitable" ! বছৰ ! নাম ! উৎস ! সংজ্ঞা |- |৯৪৪ |আল-হিন্দ |[[আল-মাছুদি]]<br>''মুৰুজ আধ-ধাহাব ৱা মাআদিন আল-জোৱাহৰ'' |"হিন্দু জাতি (আল-হিন্দ) খোৰাছান আৰু এছ-চিণ্ড (বেলুচিস্তান) পৰ্বতৰ পৰা এট-টুব্বেট (তিব্বতী মালভূমি)লৈকে বিস্তৃত।"<ref>P. 177 ''Kitab Muruj Al-dahab Al-Masudi. El-Masudis Historical Encyclopaedia'' By 'Abu-l-Hasan 'Ali ibn al-Husain al-Masudi</ref> |- |৯৮২–৯৮৩ |হিন্দিস্তান |অজ্ঞাত লেখক<br>''[[হুডুদ আল-'আলম]]'' |"ইয়াৰ পূবে (হিন্দিস্তান) চীন আৰু তিব্বত দেশ; ইয়াৰ দক্ষিণে মহাসাগৰ; ইয়াৰ পশ্চিমে মিহৰাণ (সিন্ধু) নদী; ইয়াৰ উত্তৰত বখান আৰু তিব্বতৰ কিছু অংশৰ অন্তৰ্গত শকনান দেশ"<ref>P. 187 ''Journal of Ancient Indian History, Volume 9'' By D.C. Sircar</ref> |- | ১২০৫ | হিন্দ | [[হাছান নিজামী]] | "উত্তৰে পেছাৱৰৰ পৰা দক্ষিণে ভাৰত মহাসাগৰলৈকে সমগ্ৰ হিন্দ দেশ; ছেহৱানৰ পৰা (সিন্ধু নদীৰ পশ্চিম পাৰত) চীনৰ পৰা বিভাজিত পূব দিশৰ পৰ্বতলৈকে" |- | ১২৯৮ | ইণ্ডিয়া দ্যা গ্ৰেটাৰ <br> ইণ্ডিয়া দ্যা মাইনৰ <br> মিডল ইণ্ডিয়া | [[মাৰ্ক’ প’ল’]] | "বৃহত্তৰ ভাৰত হৈছে সেইটোৱেই যিটো মাবৰৰ পৰা কেছমাকোৰাণলৈকে (অৰ্থাৎ ক'ৰ'মেণ্ডেলৰ পৰা মেক্ৰানলৈকে) বিস্তৃত আৰু ইয়াত ১৩খন মহান ৰাজ্য আছে... ভাৰত ক্ষুদ্ৰ চম্পা প্ৰদেশৰ পৰা মুটফিলিলৈকে (অৰ্থাৎ কোচিনচিনাৰ পৰা কৃষ্ণ বদ্বীপলৈকে) বিস্তৃত আৰু ইয়াত ৮টা মহান ৰাজ্য আছে... আবাছ এখন অতি মহান প্ৰদেশ আৰু আপুনি নিশ্চয় জানে যে ই মধ্য ভাৰত গঠন কৰে।" |- | আনুমাণিক ১৩২৮ | ইণ্ডিয়া | চেভেৰাকৰ জৰ্ডান কাটালা | "কি ক'ম? এই ভাৰতৰ মহত্ত্ব বৰ্ণনাৰ বাহিৰত।" কিন্তু ভাৰত বৃহত্তৰ আৰু কমৰ ক্ষেত্ৰত এইখিনিয়েই যথেষ্ট হওক। ভাৰত টেৰ্টিয়াৰ বিষয়ে মই এইটো ক’ম, যে মই সঁচাকৈয়ে ইয়াৰ বহুতো আশ্চৰ্য্য তাৰ পিছত মই দেখা নাই..."" |- | ১৪০৪ | ইণ্ডিয়া মাইনৰ | [[ৰুই গঞ্জালেজ ডি ক্লাভিজো]] | "আৰু এই বৃহস্পতিবাৰেই যে উক্ত ৰাষ্ট্ৰদূতসকলে এই মহান নদী (অক্সাছ)ত উপস্থিত হৈছিল তেওঁলোকে সিপাৰলৈ পাৰ হৈছিল।" আৰু সেইদিনা... সন্ধিয়া আহিল এখন মহান চহৰলৈ যাক টেনমিট (টাৰ্মেজ) বুলি কোৱা হয় আৰু এইখন আগতে ইণ্ডিয়া মাইনৰৰ আছিল, কিন্তু এতিয়া সমৰকন্দ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত, তামুৰবেকে জয় কৰিছে।"" |- |১৫৯০ |হিন্দুস্তান |[[আবুল-ফজল ইবন মুবাৰক]]<br>''[[আইন-ই-আকবৰী]]'' |"হিন্দুস্তানক পূব, পশ্চিম আৰু দক্ষিণে সাগৰৰ দ্বাৰা আবদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত সাৰনদীপ (শ্ৰীলংকা), আচিন (ইণ্ডোনেছিয়া), মালুক (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু মালাঘা (মালয়েছিয়া) আৰু যথেষ্ট সংখ্যক দ্বীপৰ হিচাপ দিয়া হৈছে।"<ref>''The Ain i Akbari, Volume 3'' By Abū al-Faz̤l ibn Mubārak</ref> |- |১৬ শতিকা |ইণ্ডোস্তান |[[Ignazio Danti]] |"গংগা নদীৰ সিপাৰে ভাৰতৰ অংশটো কেথাই (চীন)লৈকে দৈৰ্ঘ্যত বিস্তৃত আৰু ইয়াত বহুতো প্ৰদেশ আছে য'ত বহুতো উল্লেখযোগ্য বস্তু পোৱা যায়। যেনেকৈ কেম্পিচু (কম্বোডিয়া)ৰ ওচৰৰ কামুল ৰাজ্যত...আৰু এৰগুইউলত...আভা পৰ্বতমালাত (বাৰ্মা)..., আৰু ছালগাটগু পৰ্বতমালাত...কাইণ্ডুত...কাৰাজান ভূখণ্ডত..."<ref>P. 3 ''The Mapping of Power in Renaissance Italy'' By Mark Rosen</ref> |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== fx5nymfwkx7y92ie8au6j9wti9g4sji 0 139129 647265 629952 2026-10-24T15:58:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647265 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = তাৰাছ শ্বেভচেংকো ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ | image = Національний академічний театр опери та балету України імені Тараса Шевченка DSC 5329 Володимирська вул., 50.jpg | caption = ২০১৩ চনত অপেৰা গৃহ | address = | city = কিয়েভ | country = [[ইউক্ৰেইন]] | public_transit = | designation = | architect = ভিক্টৰ শ্ৰ'টাৰ | owner = [[ইউক্ৰেইন ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰা]] | capacity = ১,৩০৪<ref name="TarArch">{{cite web |title=About the theatre |url=https://opera.com.ua/en/about/architecture |publisher=Taras Shevchenko National Opera and Ballet Theatre of Ukraine |access-date=12 November 2023}}</ref> | opened = {{Ubl | {{Start date and age|1901|9|16|df=yes}} }} | renovated = ১৯৮৪{{ndash}}১৯৮৭<ref name="TarArch" /> | years_active = | other_names = {{Ubl | ''কিয়েভ অপেৰা গৃহ'' }} | production = | current_use = অপেৰা গৃহ, বেলে থিয়েটাৰ | website = {{URL|https://opera.com.ua/}} | nrhp = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE LOCAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Театр опери та балету ім. Т.Г. Шевченка}} (''তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ'') |designation1_type = স্থাপত্য, ইতিহাস, স্মাৰক কলা |designation1_number = 17-Кв}} }} '''কিয়েভ অপেৰা গৃহ''' ({{lang-en| Kyiv Opera House}}) আনুষ্ঠানিকভাৱে '''তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ''', [[ইউক্ৰেইন]]ৰ ৰাজধানী কিয়েভত অৱস্থিত এটা অপেৰা গৃহ। ই [[ইউক্ৰেইন ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। এই ভৱন ভলদিমিৰস্কা পথ আৰু বহদান খমেলনিট্স্কি পথৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত। ৰাছিয়ান স্থপতি ভিক্টৰ শ্ৰ'টাৰে ইয়াৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ভৱনটোৰ বাহিৰভাগত নৱ-জাগৰণ পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য শৈলী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ১৯০১ চনত ইয়াক মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৰ ভৱন নগৰ থিয়েটাৰ ১৮৫৬ চনত স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু ১৮৯৬ চনত অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হৈছিল। ১৯১১ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ৰাছিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী পিয়ত্ৰ ষ্টলিপিন অপেৰা গৃহলৈ আহোঁতে এজন আক্ৰমণকাৰীয়ে তেওঁক গুলীয়াই গুৰুতৰভাৱে আহত কৰে। চাৰি দিন পাছত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ১৯১৭ চনৰ জুন মাহত ইউক্ৰেইনৰ স্বায়ত্তশাসনৰ বিষয়ে ইউক্ৰেইনীয় কেন্দ্ৰীয় পৰিষদৰ প্ৰথম সৰ্বজনীন ঘোষণা অপেৰা গৃহত অনুষ্ঠিত অধিৱেশনত ঘোষণা কৰা হৈছিল। ==পূৰ্বৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ== ===কিয়েভৰ প্ৰথম অপেৰা থিয়েটাৰ=== [[File:Kiev theatre 1.jpg|thumb|১৮২৯ চন বা তাৰ পূৰ্বে মিকোলা জাক্ৰেভস্কিয়ে অংকন কৰা কিয়েভৰ প্ৰাচীনতম থিয়েটাৰৰ ছবি]] কিয়েভত অপেৰা প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰথম থিয়েটাৰটো প্ৰায় ১৮০৪–১৮০৬ চনত হৰ্চ স্কোৱাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই স্থানটো পিছত থিয়েটাৰনায়া নামেৰে জনাজাত হৈছিল আৰু বৰ্তমান ইউৰোপীয় চৌহদ নামেৰে জনাজাত। ইয়াৰ নক্সা আন্দ্ৰেই মেলেনস্কিয়ে প্ৰস্তুত কৰিছিল। এইটো কাঠেৰে নিৰ্মিত দুমহলীয়া ভৱন আছিল আৰু সাম্ৰাজ্য শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। চহৰৰ পেচেৰস্কি জিলাৰ ভাঙি পেলোৱা ভৱনৰ কাঠ ব্যৱহাৰ কৰি ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। থিয়েটাৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ এটা স্তম্ভযুক্ত প্ৰৱেশমণ্ডপেৰে সজোৱা হৈছিল। থিয়েটাৰত ৩২টা নাট্যশালা বাকচ, এটা দৰ্শক গেলেৰী আৰু ভূমিস্তৰীয় দৰ্শকস্থান আছিল। ইয়াত ৪০খন আসন আৰু থিয় হৈ চাব পৰা ঠাই আছিল। থিয়েটাৰটোৰ ধ্বনি ব্যৱস্থা ভাল আছিল বুলি জনা যায়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে ই কিয়েভৰ সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। {{sfn|Bozhko|2017|pp=4{{ndash}}5}} ১৯শ শতিকাৰ মাজভাগত পুৰণি থিয়েটাৰ ভৱনটো পুৰণি হৈ পৰাত ইয়াক ভাঙি পেলোৱাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ১৮৫১ চনৰ ৩০ জুলাইত ইয়াত শেষবাৰৰ বাবে প্ৰদৰ্শন অনুষ্ঠিত হয়। ভৱনটো ভাঙিবলৈ বন্দীসকলক অনা হৈছিল। তাৰ পিছত পাঁচ বছৰলৈ কিয়েভত কোনো স্থায়ী থিয়েটাৰ নাছিল। কেইজনমান শিল্পীয়ে এটা সৰু থিয়েটাৰ দল গঠন কৰি খ্ৰেশ্চাটিকত ব্যক্তিগত স্থান ভাড়া লয়। পিছত তেওঁলোকে লিপকিত থকা এটা ঘৰত থিয়েটাৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bozhko|2017|p=5}} ===দ্বিতীয় নগৰ থিয়েটাৰ=== [[File:Другий міський театр.Київ.1885.jpg|thumb|১৮৯৬ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱাৰ প্ৰায় এটা দশক পূৰ্বে তোলা নগৰ থিয়েটাৰৰ ছবি]] পুৰণি থিয়েটাৰৰ ঠাইত অৱশেষত নগৰ থিয়েটাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াৰ নক্সা ৰাছিয়ান স্থপতি ইভান ষ্ট্ৰমে প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref name="Vec" /> নগৰ থিয়েটাৰটো ১৮৫৬ চনত মুকলি কৰা হৈছিল। ১৮৬৩ চনলৈকে ইয়াক ৰাছিয়ান, ইউক্ৰেইনীয় আৰু পোলেণ্ডীয় থিয়েটাৰ দলক ভাড়াত দিয়া হৈছিল। তাৰ পিছত ইয়াত ইটালীয় অপেৰা দলটোৱে প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Gre" /> অপেৰা গৃহটো ভলদিমিৰস্কা পথ আৰু বহদান খমেলনিট্স্কি পথৰ সংযোগস্থলত আছিল।<ref name="TarArch" /> চহৰখনৰ প্ৰথম স্থায়ী অপেৰা দল ৰাছিয়ান অপেৰা থিয়েটাৰ ১৮৬৭ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত গায়ক আৰু উদ্যোগী ফাৰ্ডিনাণ্ড বাৰ্গাৰৰ পৰিচালনাত গঠন কৰা হয়।{{sfn|Nijinska|1992|p=6}}<ref name="Ukri" /> দলটোৰ প্ৰথম অপেৰা আছিল আলেক্সেই ভেৰষ্টভস্কিৰ ''আস্কল্ডছ গ্ৰেভ''। ইয়াক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৮৬৭ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="Gre" /><ref name="Ukri" /> অপেৰা দলটোৰ উল্লেখযোগ্য পৰিচালকসকলৰ ভিতৰত য়োছেফ ছেটভ অন্যতম। তেওঁ ১৮৭৪–১৮৮৩ আৰু পুনৰ ১৮৯২–১৮৯৩ চনত থিয়েটাৰটো পৰিচালনা কৰিছিল।{{sfn|Nijinska|1992|p=6}} প্ৰথম অৱস্থাত কেৱল ৰাছিয়ান সুৰকাৰসকলৰ ৰচনা অথবা কেতিয়াবা পশ্চিম ইউৰোপীয় সংগীতৰ অপেৰা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। ১৮৭৪ চনত এই অপেৰা গৃহত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত ৰচিত প্ৰথম অপেৰা মিকোলা লাইচেংকোৰ ''খ্ৰীষ্টমাছৰ ৰাতি'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name="Ukri" /> এই সময়ছোৱাত প্ৰদৰ্শিত আন অপেৰাসমূহৰ ভিতৰত মিখাইল গ্লিংকাৰ ''জাৰৰ বাবে এটা জীৱন'', ''ৰুছলান আৰু ল্যুডমিলা'', আলেক্সান্দৰ দাৰ্গোমিজস্কিৰ ৰচনা আৰু আন্তন ৰুবিনষ্টেইনৰ ''ডি মাকাবায়াৰ'' আছিল। ছাৰ্গেই ৰাখমানিনভৰ ''আলেকো'' আৰু নিকোলাই ৰিমস্কি-কৰছাকভৰ ''দ্য স্ন' মেডেন''ৰ কিয়েভত প্ৰথম প্ৰদৰ্শনো এই অপেৰা গৃহতে অনুষ্ঠিত হৈছিল।{{sfn|Bozhko|2017|p=6}} ১৮৯৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চাইকভস্কিৰ অপেৰা ''ইউজিন ওনেগিন''ৰ এটা প্ৰদৰ্শনৰ পিছত নগৰ থিয়েটাৰৰ সাজ-পোছাক সলনি কৰা কোঠাৰ এটাত জুই লাগে।<ref name="Kly">{{cite web |last1=Klymenko |first1=Serhiy |title=Німецькі Сліди B Україні: Національна Опера України |url=https://www.goethe.de/ins/ua/uk/kul/sup/dsu/art/20812626.html |publisher=Goethe-Institut |access-date=11 November 2023 |page=|trans-title=German Traces in Ukraine: National Opera of Ukraine |language=uk}}</ref> অগ্নিকাণ্ডত ভৱনটো ধ্বংস হয়। লগতে ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম বৃহৎ সংগীত গ্ৰন্থাগাৰ আৰু পোছাক তথা মঞ্চৰ সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহো ধ্বংস হয়।<ref name="TarArch" />{{refn|1=১৮৯৬ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত থিয়েটাৰৰ সংগীতৰ সংগ্ৰহ ধ্বংস হৈছিল। কিন্তু শিল্পীসকলে নিজৰ সংগীতৰ পাণ্ডুলিপি লগত লৈ যোৱাৰ বাবে বহুতো সামগ্ৰী ৰক্ষা পৰিছিল। এই সংগ্ৰহৰপৰাই বৰ্তমানৰ ১০,০০০তকৈ অধিক সামগ্ৰীৰ গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিত্তি গঢ় লৈ উঠে। {{sfn|Bozhko|2017|p=23}}|group=note}} তাৰ পিছত প্ৰদৰ্শনসমূহ লেছিয়া ইউক্ৰেইংকা ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক থিয়েটাৰ, ইভান ফ্ৰাংকো ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক নাট্য থিয়েটাৰ আৰু ত্ৰুটিকভ চাৰ্কাছলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Ukri">{{cite news |title=This day in history: Anniversary of opening the Kyiv Opera House |url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/2339754-this-day-in-history-anniversary-of-opening-the-kyiv-opera-house.html |access-date=16 November 2023 |work=Ukrinform |date=8 November 2017}}</ref> ==বৰ্তমানৰ অপেৰা গৃহ== ===পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণ=== [[File:Victor Schröter - design for the Kyiv Opera House.jpg|thumb|ভিক্টৰ শ্ৰ'টাৰ, কিয়েভ অপেৰা গৃহৰ নক্সা, ১৮৯৭]] অগ্নিকাণ্ডৰ পিছত ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ স্থপতি সমাজে শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰিবলগীয়া নতুন অপেৰা গৃহৰ নক্সাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতা ঘোষণা কৰে।<ref name="Vec" /> [[ইউক্ৰেইন]], [[ৰাছিয়া]], [[জাৰ্মানী]], [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[ইটালী]]ৰ প্ৰায় ৩০জন স্থপতিয়ে নক্সা দাখিল কৰে। ১৮৯৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বিজয়ী নক্সা ঘোষণা কৰা হয়। এই নক্সা ৰাছিয়ান স্থপতি ভিক্টৰ শ্ৰ'টাৰৰ আছিল।<ref name="TarArch" /><ref name="Vec">{{cite web |last1=Vecherskyi |first1=V. V. |title=Будівля театру опери і балету в Києві |url=https://vue.gov.ua/%D0%91%D1%83%D0%B4%D1%96%D0%B2%D0%BB%D1%8F_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%83_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%96_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%B2_%D0%9A%D0%B8%D1%94%D0%B2%D1%96 |publisher=State Scientific Institution "Encyclopedic Publishing House" |access-date=11 November 2023 |page=|trans-title=The building of the Opera and Ballet Theater in Kyiv |language=uk}}</ref> সেই সময়ত তেওঁ সাম্ৰাজ্যিক থিয়েটাৰৰ সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য স্থপতি আছিল। ১৮৯৭ চনৰ ২৪ মে'ত কিয়েভ নগৰ দুমাই এই প্ৰকল্পটো অনুমোদন কৰে।<ref name="Vec" /> শ্ৰ'টাৰে নতুন অপেৰা গৃহৰ বাবে ২৫০খনতকৈ অধিক নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref name="Kly" /> ১৮৯৮ চনৰ আগষ্ট মাহত নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ হয়। আৰম্ভণিতে নগৰ স্থপতি অলেক্সান্দৰ ক্ৰিভোশেইভৰ তত্ত্বাৱধানত কাম চলিছিল। ১৮৯৯ চনত ক্ৰিভোশেইভৰ ঠাইত ইউক্ৰেইনীয় স্থপতি ভ্লাদিমিৰ নিকোলায়েভ আৰু তেওঁৰ সহায়ক অলেক্সান্দৰ ভেৰবিট্স্কিয়ে কাম চম্ভালে।<ref name="Vec" /> একে সময়তে প্ৰকল্পটোত ৫০০জন শ্ৰমিক আৰু ৬০টা ঘোঁৰা নিয়োজিত কৰা হৈছিল। ১২ মাহৰ বিলম্বৰ সৈতে তিনি বছৰৰ ভিতৰত নিৰ্মাণকাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়।<ref name="TarArch" /> ===সাম্ৰাজ্যিক যুগ আৰু পৰৱৰ্তী সময়=== অপেৰা গৃহটো ১৯০১ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়। সেই উপলক্ষ্য্যে [[ছুইডেন]]ৰ ভিলহেল্ম হাৰ্টেভেল্ডে বিশেষভাৱে ৰচনা কৰা ''কিয়েভ'' নামৰ কেণ্টাটা আৰু ''জাৰৰ বাবে এটা জীৱন'' প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=10}} নতুন অপেৰা গৃহটোৰ প্ৰতি সকলোৰে সঁহাৰি ইতিবাচক নাছিল। এখন বাতৰিকাকতে ভৱনটোক "অতি অনাকৰ্ষণীয়" বুলি অভিহিত কৰি চৌহদৰ মাজত থকা "এটা বিশাল, অদক্ষ কাছ"ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। আন এটা প্ৰবন্ধত ইয়াৰ সৰল অভ্যন্তৰীণ সজ্জাৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও একে সময়তে ইয়াক "মধ্যমীয়া সৌন্দৰ্য" থকা বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="TarArch" /> কিয়েভলিয়ানিন নামৰ এখন বাতৰিকাকতৰ এজন সমালোচকে অপেৰা গৃহৰ অভ্যন্তৰ আৰু নিৰ্মাণ ব্যয়ৰ সমালোচনা কৰি লিখিছিল যে নতুন থিয়েটাৰৰ দৰ্শকস্থান যথেষ্ট আৰামদায়ক যদিও অধিকাংশ বাকচ অতি সংকীৰ্ণ আৰু অস্বস্তিকৰ। মুঠতে দৰ্শকস্থানত ১১টা প্ৰস্থানপথ আছিল যদিও সেইবোৰ বিচাৰি পোৱা কঠিন আছিল। তেওঁ লগতে নিৰ্মাণৰ বাবে পৰিকল্পনাতকৈ ৩৬০,০০০ ৰুবল অধিক ব্যয় হোৱা বিষয়টোও প্ৰশ্ন কৰিছিল।<ref name="Per" /> অপেৰা গৃহটো ইউৰোপৰ প্ৰথমদিকৰ থিয়েটাৰসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল য'ত বিদ্যুৎচালিত সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ আন এটা নতুন ব্যৱস্থা আছিল নিৰাপত্তা পৰ্দাৰ ব্যৱহাৰ।{{sfn|Bozhko|2017|p=18}} [[File:Kyiv-teatr.jpg|thumb|left|১৯০০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে অপেৰা গৃহ]] উদ্বোধনৰদিনা ধৰ্মযাজকসকলে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু অপেৰা গৃহটোত পৱিত্ৰ জল ছটিয়াই দিয়া হয়। তাৰ পিছত অতিথিসকলক মঞ্চলৈ আমন্ত্ৰণ কৰা হয় আৰু এখন দলীয় ছবি তোলা হয়। ''কিয়েভ হেৰাল্ড''-এ লিখিছিল যে কিয়েভৰ সংগীতপ্ৰেমীসকলৰ বাবে সেইদিনটো আছিল এক বৃহৎ উৎসৱৰ দিন।<ref name="Per">{{cite news |last1=Pereshilo |first1=Iryna |title=16 вересня 1901 року у Києві відкрили оперний театр |url=https://www.radiosvoboda.org/a/1200259.html |access-date=11 November 2023 |work=[[Radio Svoboda]] |date=16 September 2008 |page=|trans-title=On September 16, 1901, an opera theatre was opened in Kyiv |language=uk}}</ref> ১৯১৮ চনলৈকে এটা ব্যক্তিগত ৰাছিয়ান অপেৰা দলে নগৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা অপেৰা গৃহটো ভাড়াত লৈছিল।<ref name="Vec" /> ১৯১১ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট দ্বিতীয় নিকোলাছৰ কিয়েভ ভ্ৰমণ উপলক্ষ্য্যে অনুষ্ঠিত অপেৰা প্ৰদৰ্শন চাবলৈ আহি ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু গৃহমন্ত্ৰী পিয়ত্ৰ ষ্টলিপিন এজন হত্যাকাৰীৰ গুলীত গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। চাৰি দিন পাছত তেওঁৰ আঘাতৰ ফলত মৃত্যু হয়। তেওঁক [[কিইভ পেচাৰ্ছক লাভ্ৰা]]ৰ চৌহদত সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Ascher|2001|p=371}}{{sfn|Malakhov|Popovych|2001|p=447}} ১৮৯৩ৰপৰা ১৯১৯ চনলৈকে পোলেণ্ডীয় নৃত্য পৰিচালকসকলৰ পৰিচালনাত এটা বেলে দল থিয়েটাৰত নিয়োজিত আছিল।<ref name="Gre">{{cite web |title=Украи́нский Теа́тр О́перы И Бале́та |url=https://old.bigenc.ru/music/text/4217969 |website=Great Russian Encyclopedia (Electronic version) |access-date=15 November 2023 |page= |trans-title=Ukrainian Opera and Ballet Theatre |language=ru |date=2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231115163221/https://old.bigenc.ru/music/text/4217969 |archivedate=15 November 2023 |deadurl=yes}}</ref> ১৯১৭ চনৰ জুন মাহত ইউক্ৰেইনীয় কেন্দ্ৰীয় পৰিষদৰ প্ৰথম সৰ্বজনীন ঘোষণা ইউক্ৰেইনৰ স্বায়ত্তশাসনৰ বিষয়ে দ্বিতীয় সৰ্ব-ইউক্ৰেইনীয় কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত অপেৰা গৃহত ঘোষণা কৰা হয়।{{sfn|Malakhov|Popovych|2001|p=447}} ১৯১৮ চনত পাভলো স্কোৰোপাডস্কিৰ হেটমেন চৰকাৰে অপেৰাৰ ৰেপাৰ্টৰী ইউক্ৰেইনীয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে আৰু অপেৰা গৃহটোৰ নাম ইউক্ৰেইনীয় নাট্য আৰু অপেৰা থিয়েটাৰ কৰা হয়।<ref name="Vec" /> ===ছোভিয়েট যুগ=== ছোভিয়েটসকলে ক্ষমতা দখল কৰাৰ পাছত ইউক্ৰেইনীয় জাতীয় সংস্কৃতিৰ বিকাশ বন্ধ হৈ পৰে আৰু অপেৰা গৃহটো স্থায়ীভাৱে বন্ধ কৰাৰ দাবী উত্থাপন হয়। ৰাছিয়ান গায়ক লিঅ'নিড ছ'বিনভৰ দৰে সাংস্কৃতিক ব্যক্তিসকলৰ প্ৰচেষ্টাত অপেৰা দলটো ৰক্ষা পৰে।{{sfn|Bozhko|2017|p=12}} ১৯১৯ৰপৰা ১৯৩৯ চনলৈ অপেৰা গৃহটোৰ কেইবাটাও নাম সলনি কৰা হয়।<ref name="Vec" /><ref name="Gre" /> * কাৰ্ল লিবকনেখ্টৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰা গৃহ — ছোভিয়েট ক্ষমতা প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰি ১৯১৯ চনৰ ১৫ মাৰ্চত এই নাম দিয়া হয়। * কিয়েভ ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক ইউক্ৰেইনীয় অপেৰা — ১৯২৬। * ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ — ১৯৩৪। * তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কিয়েভ ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ — ১৯৩৯ চনৰ ৫ মাৰ্চত, কবিগৰাকীৰ জন্মৰ ১২৫তম বাৰ্ষিকীত এই নাম দিয়া হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=14}} প্ৰথম ইউক্ৰেইনীয় বেলেসমূহৰ ভিতৰত মিখাইলো ভেৰিকিভস্কিৰ ''পান কানেভস্কি'' আৰু ব'ৰিছ ইয়ানভস্কিৰ ''ফেৰেঞ্জি'' আছিল।<ref name="Gre" /> ১৯৩০-ৰ দশকত ছোভিয়েট চৰকাৰে অপেৰা গৃহটোৰ ৰূপ সলনি কৰি ইয়াক শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ বাবে অধিক উপযোগী কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। কিন্তু এই পৰিকল্পনা কাৰ্যকৰী কৰা নহ'ল।<ref name="TarArch" /> ১৯৩৪ চনত ইউক্ৰেইনৰ ৰাজধানী কিয়েভলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পাছত অপেৰা দলটো পুনৰ্গঠন কৰা হয়। মাইকোলা লাইচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা খাৰকিভ ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰৰ একাংশ একক গায়ক দলটোত যোগদান কৰে। গায়ক দল, বাদ্যযন্ত্ৰ দল আৰু বেলে দলৰ আকাৰ বৃদ্ধি কৰা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=14}} ১৯৪১ চনৰ ১৫ জুনত অপেৰা গৃহৰ নিয়মীয়া ঋতু জিউচেপ্পে ভেৰ্ডিৰ অপেৰা ''অটেলো''ৰ প্ৰদৰ্শনেৰে শেষ হয়। ইয়াৰ ঠিক এসপ্তাহ পিছত ২২ জুনত ছোভিয়েট সংঘ আক্ৰমণ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=14}} আক্ৰমণৰ পিছত থিয়েটাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলক ৰাছিয়াৰ উফা আৰু পিছত ইৰ্কুট্স্কলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="Gre" /> তেওঁলোকে কিয়েভৰ ৰেপাৰ্টৰী প্ৰদৰ্শন কৰি থকাৰ লগতে নতুন ৰচনাও মঞ্চস্থ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ভেৰিকিভস্কিৰ অপেৰা ''নাইমিচকা'' আছিল।{{sfn|Bozhko|2017|p=14}} [[File:Operaház. Fortepan 27702.jpg|left|thumb|১৯৪২ চনত অপেৰা গৃহৰ মঞ্চত বেলে নৃত্যশিল্পীসকল]] কিয়েভৰ প্ৰতিৰোধ আন্দোলনৰ যোদ্ধাসকলে নাট্য প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত নাজী বিষয়াসকলক হত্যা কৰিবলৈ অপেৰা গৃহটো উৰুৱাই দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ অংশত বিৰোধী-কৰ্মী মাইন স্থাপন কৰিছিল।<ref name="TarArch" /> জাৰ্মানসকলে ভূ-গৰ্ভস্থ অংশৰ মাইনসমূহ আঁতৰাই ১৯৪১ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত পুনৰ অপেৰা গৃহটো মুকলি কৰে। নতুনকৈ নিযুক্ত জাৰ্মান পৰিচালকে ৰাছিয়ান ৰচনাৰ ঠাইত জাৰ্মান অপেৰা প্ৰদৰ্শনৰ ব্যৱস্থা কৰে। তেওঁ ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত ইটালীয় অপেৰা আৰু ছোভিয়েট-পূৰ্ব ইউক্ৰেইনীয় ৰচনাও মঞ্চস্থ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। সংগীতজ্ঞসকলক অপেৰা গৃহত বন্দী কৰি নতুন অপেৰাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে দিনে-ৰাতিয়ে অনুশীলন কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল।{{sfn|Bozhko|2017|p=15}} ১৯৪৩ চনৰ মে' মাহত এটা বোমা ভৱনটোৰ ছাদ আৰু মজিয়াৰ মাজেৰে সোমাই আহি কেইবাজনো জাৰ্মান সেনা বিষয়াক হত্যা কৰে। বোমাটো বালিৰে ভৰোৱা ভূ-গৰ্ভস্থ অংশত পৰিছিল যদিও বিস্ফোৰণ নহ'ল।<ref name="TarArch" />{{sfn|Bozhko|2017|p=15}} যুদ্ধৰ সময়ত জাৰ্মানসকলে অপেৰা গৃহৰ মঞ্চৰ সামগ্ৰী আৰু পোছাক লুট কৰি লৈ যায়। ১৯৪৫ চনত ছোভিয়েটসকলে কোনিগছবাৰ্গৰ ওচৰত এই সামগ্ৰীসমূহ বিচাৰি পায় আৰু কিয়েভলৈ ঘূৰাই আনে।{{sfn|Bozhko|2017|p=15}} ছোভিয়েট যুগত মঞ্চস্থ কৰা ইউক্ৰেইনীয় সুৰকাৰসকলৰ অপেৰাৰ ভিতৰত ব'ৰিছ লিয়াটোশিনস্কিৰ ''দ্য গোল্ডেন ৰিং'' (১৯৩০), কনষ্টাণ্টিন দানকেভিচৰ ''ব'হদান খমেলনিট্স্কি'' (১৯৫১), লাইচেংকোৰ ''তাৰাছ বুলবা'' (১৯৫৫) আৰু হেওৰ্হি মাইব'ৰ'ডাৰ ''তাৰাছ শ্বেভচেংকো'' (১৯৬৪) উল্লেখযোগ্য।<ref name="Gre" /> ====১৯৮০-ৰ দশকৰ পুনৰুদ্ধাৰ==== ১৯৮০-ৰ দশকত দৃশ্যসজ্জা চলাচলৰ ব্যৱস্থাসমূহ পুৰণি হৈ পৰা বুলি স্পষ্ট হয়। লগতে ভৱনটোৰ বাহিৰভাগ আৰু ভিতৰভাগ দুয়োটাৰে পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰয়োজন হৈছিল।<ref name="TarArch" /> ভৱনটো পূৰ্বৰ এটা উপত্যকাৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে ভূমি বহি যোৱা আৰু ভেটিত ফাট মেলা ধৰা পৰে।{{sfn|Bozhko|2017|p=16}} ১৯৮৪ৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈ দিপ্ৰ'মিষ্টো প্ৰতিষ্ঠানৰ তত্ত্বাৱধানত সম্পূৰ্ণ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। বৰিছ ঝেঝেৰিন আৰু ভিটালি ইউদিনে ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল। উক্ৰএনডিআইপ্ৰ'এক্টৰেষ্টাভ্ৰাটছিয়া প্ৰতিষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলেও কামত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="Vec" /> ভিতৰৰ মূল সজ্জা সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে ইয়াক অধিক সমৃদ্ধ কৰা হয়। প্ৰৱেশমণ্ডপ আৰু হলসমূহ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ওক কাঠৰ পোছাক থোৱা আলমাৰিসমূহ ভূতললৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। অনুশীলন আৰু সাজ-পোছাক সলনি কৰাৰ কোঠা যোগ কৰা হয়। মঞ্চৰ গভীৰতা {{convert|20|m}} আৰু উচ্চতা {{convert|27|m}}লৈ বৃদ্ধি কৰা হয়। মূল পাইপ অৰ্গানৰ সলনি নতুন অৰ্গান স্থাপন কৰা হয় আৰু বাদ্যযন্ত্ৰ দলৰ স্থান ১০০জন বাদ্যযন্ত্ৰী ধাৰণ কৰিব পৰাকৈ ডাঙৰ কৰা হয়। অপেৰা গৃহৰ ভিতৰৰ মুঠ স্থান বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু ১,৩০৪জন দৰ্শকে প্ৰদৰ্শন উপভোগ কৰিব পৰা ব্যৱস্থা কৰা হয়।<ref name="TarArch" /> মঞ্চৰ সন্মুখৰ থিয় হৈ চাব পৰা স্থানটো আঁতৰোৱা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=17}} বাহিৰৰ চৌহদত কেইবামহল গভীৰ এটা বৃহৎ গাঁত খান্দি নতুন বিদ্যুৎকেন্দ্ৰ, বায়ু চলাচলৰ যন্ত্ৰ আৰু পোছাক থোৱা স্থান স্থাপন কৰা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=16}} ১৯৮৮ চনৰ ২২ মাৰ্চত ''তাৰাছ বুলবা''ৰ প্ৰদৰ্শনেৰে অপেৰা গৃহটো পুনৰ মুকলি কৰা হয়।<ref name="Vec" /> ===স্বাধীনতাৰ পিছৰ সময়=== ১৯৯৪ চনত অপেৰা গৃহটোৰ নাম তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ কৰা হয়।<ref name="Vec" /> ==স্থাপত্য== ১৯০১ চনত মুকলি কৰাৰ সময়ত কিয়েভ অপেৰা গৃহৰ মঞ্চটো ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ আছিল। ইয়াৰ প্ৰস্থ {{convert|34.3|m}}, গভীৰতা {{convert|17.2|m}} আৰু উচ্চতা {{convert|22.7|m}} আছিল। ভূতলৰ দৰ্শকস্থানত ৩৮৪জন লোক বহিব পাৰিছিল আৰু মুঠ ১,৬৫০খন দৰ্শকৰ আসন আছিল। থিয়েটাৰ ভৱনত বাষ্পীয় উত্তাপ ব্যৱস্থা আৰু বায়ু নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা আছিল।<ref name="TarArch" /> ===বাহ্যিক অংশ=== [[File:Національна опера деталь-1.JPG|thumb|অপেৰা গৃহৰ মুখ্য সন্মুখভাগৰ ওপৰৰ এটা অংশ]] কিয়েভ অপেৰা গৃহৰ বাহিৰভাগ নৱ-জাগৰণ পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="Asa">{{cite news |last1=Asadcheva |first1=Tatyana |title=Національна опера України: сторінки історії та таємниці легендарного театру |url=https://vechirniy.kyiv.ua/news/50988/ |access-date=11 November 2023 |work=[[Evening Kyiv]] |date=27 March 2021 |page=|trans-title=National Opera of Ukraine: pages of history and secrets of the legendary theatre |language=uk}}</ref> ভৱনটোৰ মুখ্য অংশ ইটা, তীখা আৰু শক্তিশালী কংক্ৰিটেৰে নিৰ্মিত। সন্মুখৰ চিৰিসমূহ বগা মাৰ্বলেৰে নিৰ্মিত আৰু আন অংশত গ্ৰেনাইট আৰু কৃত্ৰিম শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভিতৰৰ প্লাষ্টাৰৰ অলংকাৰসমূহ ৰং কৰা আৰু সোণৰ প্ৰলেপ দিয়া হৈছে।<ref name="Vec" /> কিয়েভত ভৱনটোৰ স্থান এনেদৰে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল যাতে ই স্থাপত্য আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে সুসংগত হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=10}} বাহিৰভাগত গোলাপাকৃতি অলংকাৰ আৰু মুখাবয়ৱৰ অলংকাৰ আছে।<ref name="Kly" /> প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰত গ্ৰীক পৌৰাণিক সংগীতৰ দেৱী মেলপমেনে আৰু টাৰ্পছিকোৰেৰ মূৰ্তি আছে। এই মূৰ্তিসমূহ ভাস্কৰ্যশিল্পী এমিলিঅ' ছালায়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{sfn|Malakhov|Popovych|2001|p=447}} ভৱনটোৰ সন্মুখভাগত ষ্টুকোৰ কাম আৰু সংকীৰ্ণ, গভীৰ খিলান আছে। কিয়েভৰ ৰাজচিহ্ন আৰু চহৰখনৰ ৰক্ষাকৰ্তা ছেইণ্ট, মহাদূত মাইকেলৰ মূৰ্তি প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰত ছাদত স্থাপন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="TarArch" /> কিন্তু কিয়েভৰ মেট্ৰ'পলিটন থিঅ'গনষ্টাছে ছেইণ্টগৰাকীৰ ছবি স্থাপন কৰাটো ধৰ্মনিন্দা হ'ব বুলি প্ৰতিবাদ কৰাত এই পৰিকল্পনা বাতিল কৰা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=8}} তাৰ সলনি গ্ৰিফিনে লাইৰ ধৰি থকা এটা ৰূপকধৰ্মী অলংকাৰ স্থাপন কৰা হয়।<ref name="TarArch" /> ১৯০৫ চনত মিখাইল গ্লিংকা আৰু ৰাছিয়ান সুৰকাৰ আলেক্সান্দৰ ছেৰভৰ আবক্ষ মূৰ্তি ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ সাম্ৰাজ্যিক থিয়েটাৰৰ সঞ্চালকালয়ে দান কৰে আৰু কেন্দ্ৰীয় খিলানৰ দুয়োফালে স্থাপন কৰা হয়। ১৯৩৪ চনত অপেৰা গৃহটো সংস্কাৰ কৰাৰ সময়ত এইবোৰ আঁতৰোৱা হয়।<ref name="Vec" />{{refn|1=সুৰকাৰ দুজনৰ জীৱন্ত আকাৰৰ মূৰ্তি ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰপৰা কিয়েভলৈ পঠোৱা হৈছিল। সেইবোৰ প্ৰথমে মাৰিইন্সকি থিয়েটাৰৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত আছিল। কিয়েভৰ কৰ্তৃপক্ষই অপেৰা গৃহৰ সন্মুখভাগত মূৰ্তি দুটা ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ পাছত সেইবোৰ নগৰখনৰ উদ্যান কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনলৈ যায়। প্ৰথমে মূৰ্তিসমূহ তাৰাছ শ্বেভচেংকো উদ্যানত স্থাপন কৰা হয়। তাৰ পিছত সেইবোৰ মাৰিইন্সকি উদ্যানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু শেষত পেলাই দিয়া হয়। ১৯০৫ চনত কিয়েভ অপেৰা গৃহত স্থাপন কৰা আবক্ষ মূৰ্তি দুটা ১৯৩৩ চনৰ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যৰ সময়ত হেৰাই যায়।{{sfn|Bozhko|2017|p=9}}|group=note}} ১৯৮৮ চনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত ভাস্কৰ্যশিল্পী অলেক্সান্দৰ ক'ভালেভে নিৰ্মাণ কৰা তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ এটা ব্ৰঞ্জৰ আবক্ষ মূৰ্তি প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰৰ কেন্দ্ৰীয় খিলানত স্থাপন কৰা হয়।{{sfn|Malakhov|Popovych|2001|p=447}} ===অভ্যন্তৰীণ অংশ=== [[File:Національний академічний театр опери та балету України імені Тараса Шевченка DSC 9625.jpg|thumb|অপেৰা গৃহৰ ভিতৰৰ অংশ; মঞ্চৰ পৰ্দা, বাদ্যযন্ত্ৰ দলৰ স্থান, নাট্যশালা বাকচ আৰু দৰ্শকৰ আসন দেখা গৈছে]] কিয়েভ অপেৰা গৃহৰ অভ্যন্তৰীণ সজ্জাত ইটালীয় নব্যধ্ৰুপদী অভ্যন্তৰীণ সজ্জাৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ভেনিছীয় আইননা, সোণৰ প্ৰলেপ, দেৱাল আৰু ছাদৰ ষ্টুকোৰ কাম, মাৰ্বলৰ চিৰি আৰু মোজাইক মজিয়া, মখমলৰ আসন আৰু কোমল পোহৰ উল্লেখযোগ্য।<ref name="TarArch" /> অপেৰা গৃহ মুকলি হোৱাৰ পিছতে শিল্পী আৰু দৰ্শকসকলে ইয়াৰ স্থাপত্য ধ্বনি বিজ্ঞানৰ প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name="TarArch" /> দৰ্শকস্থানৰ দেৱাল আৰু স্তম্ভৰ প্লাষ্টাৰৰ তলত নলখাগৰি ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত ধ্বনি ব্যৱস্থা উৎকৃষ্ট হৈছিল বুলি গণ্য কৰা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=11}} বৰ্তমানৰ থিয়েটাৰৰ মঞ্চটো প্ৰায় ৫ ডিগ্ৰী তললৈ ঢাল খোৱা। স্থানিক গভীৰতা সৃষ্টি কৰিবলৈ এই ঢাল প্ৰয়োজনীয়। নৃত্যশিল্পী আৰু গায়কসকলক ক্ৰমান্বয়ে অধিক ঢালযুক্ত মজিয়াৰ কোঠালৈ স্থানান্তৰ কৰি এই পৰিৱেশৰ সৈতে অভ্যস্ত কৰোৱা হয়।{{sfn|Bozhko|2017|p=17}} ==টোকা== {{reflist|group=note}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==উৎস== * {{cite book |last1=Ascher |first1=Abraham |title=P.A. Stolypin: The Search for Stability in Late Imperial Russia |date=2001 |publisher=ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন |isbn=978-08047-4-547-5 |url=https://books.google.com/books?id=542_X6TN0NIC}} * {{cite book |last1=Bozhko |first1=M. O. |script-title=uk:Храм, де народжуються зірки |date=2017 |location=কিয়েভ |publisher=Shevchenkiv Central Library |language=uk |trans-title=The temple where the stars are born |url=https://www.calameo.com/books/0027538110f3bc78f7bdb }} * {{cite book |author1=|trans-title=Tourist Guide to Kyiv |editor1-last=Malakhov |editor1-first=Dmytro |editor2-last=Popovych |editor2-first=Serhiy |title=Kyïv: turystychnyĭ putivnyk |date=2001 |publisher=Centre d'Europe Publishing House |location=কিয়েভ; লভিভ |isbn=978-96670-2-229-7 |page=|url-access=registration |url=https://archive.org/details/kyivturystychnyi0000unse/page/n3/mode/1up |language=uk, en}} * {{cite book |last1=Nijinska |first1=Bronislava |title=Bronislava Nijinska-early Memoirs |date=1992 |publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন |isbn=978-08223-1-295-6 |url=https://books.google.com/books?id=c7o7muC8_mQC}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * {{cite journal |last1=Masliuk |first1=Oleksandr |title=Restoration and Activity of the Kyiv National Academic Theatre of Opera and Ballet named after T.G. Shevchenko in 1944–1945 |journal=এমিনাক |date=2018 |volume=2 |issue=24 |pages=66{{ndash}}61 |url=https://www.eminak.net.ua/index.php/eminak/article/view/57 |ref=none |language=uk |issn=2708-0226}} * {{cite book |editor1-last=Myshko |editor1-first=Dmitry Ivanovich |title=Киев: справочник-путеводитель |date=1954 |publisher=State Publishing House of Political Literature of the Ukrainian SSR |location=কিয়েভ |trans-title= Kyiv: Reference Guide |pages=94, 155 |url=https://archive.org/details/kyev_spravochnik_putevoditel/mode/2up?q=%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 |ref=none |language=ru}} * {{cite book |last1=Rybakov |first1=M. O. |title=Unknown and Little-known Pages of the History of Kyiv |date=1997 |location=কিয়েভ |isbn=966-7161-15-3 |pages=260{{ndash}}272 |url=https://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/UKR0009499|ref=none}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.youtube.com/watch?v=Hn9UWHGsM1A ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰা গৃহৰ আকাশীয় দৃশ্য] — জেব্ৰয় ফিল্মছ [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 9n16pj0c93q19cn78cka9htu16spgu6 0 139184 647449 634332 2026-10-24T21:48:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647449 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা | full_name = | other_name = | native_name = Церква святителя Феодосія | native_name_lang = ইউক্ৰেইনীয় | image = File:Міське кладовище Яцеве, Чернігів.jpg | image_size = 270px | imagelink = | alt = | caption = চেৰ্নিহিভত অৱস্থিত ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|29|54|N|31|18|34|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = | location = হেটমানা পলুবোটকা ষ্ট্ৰীট, ৪০/২, য়াটচেভো কবৰস্থান, চেৰ্নিহিভ, চেৰ্নিহিভ ওব্লাষ্ট, ১৪০৩০ | country = ইউক্ৰেইন | denomination = পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = https://st-theodosius.kiev.ua/ | former_name = | founded = | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = প্ৰাৰ্থনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type = বাইজেণ্টাইন পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য | style = | years_built = ২৬ | groundbreaking = ১৯৯৬ | completed = ২০২২ | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = | width = | height = | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = চেৰ্নিহিভ | metropolis = | diocese = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ চেৰ্নিহিভ ডায়োচেচ | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = }} '''ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Церква святителя Феодосія) হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ৰ চেৰ্নিহিভ চহৰৰ য়াটচেভো কবৰস্থানত অৱস্থিত এটা ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা। ১৯৯১ চনৰ পিছত চেৰ্নিহিভত নিৰ্মাণ কৰা এইখন প্ৰথম গীৰ্জা।<ref>{{cite web |title=Церковь Михаила и Федора |url=http://www.doroga.ua/poi/Chernigovskaya/Chernigov/Cerkovj_Mikhaila_i_Fedora/2406 |website=www.doroga.ua |access-date=15 March 2022 |archivedate=5 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190905131747/http://www.doroga.ua/poi/Chernigovskaya/Chernigov/Cerkovj_Mikhaila_i_Fedora/2406 |deadurl=yes }}</ref> == ইতিহাস == ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ অৱ উগ্লিচ গীৰ্জাখন চেৰ্নিহিভৰ প্ৰথমখন নতুন গীৰ্জা আছিল। স্থপতি ভি. উষ্টিনভ আৰু আৰ. লিফশ্বিটছে বিনামূলীয়াকৈ গীৰ্জাখনৰ প্ৰকল্প প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২৮ নৱেম্বৰত গীৰ্জাখন পৱিত্ৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=м. Чернігів. Церква святого Феодосія |url=https://www.shukach.com/ru/node/79763 |website=shukach.com |access-date=1 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601105410/https://www.shukach.com/ru/node/79763 |archivedate=1 June 2025 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Церква св.Феодосія Углицького |url=https://www.pslava.info/Chernigiv_CerkSvFeodosijaUglyckogo,253133.html |website=pslava.info |access-date=1 June 2025}}</ref> ২০২২ চনৰ ১৩ মাৰ্চত চেৰ্নিহিভৰ যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা গোলাবৰ্ষণ আৰু তাৰ পিছত লগা অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত গীৰ্জাখন আংশিকভাৱে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |title=Чернігівська обл., Чернігівський р-н, м. Чернігів, вул. Кленова, кладовище "Яцево" |url=https://glavcom.ua/country/incidents/u-chernigovi-v-rezultati-obstriliv-zgoriv-hram-829434.html |website=glavcom.ua |access-date=1 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=У Чернігові почали відбудовувати зруйновану під час обстрілів церкву святителя Феодосія (відео) |url=https://df.news/2022/06/04/u-chernihovi-pochaly-vidbudovuvaty-zrujnovanu-pid-chas-obstriliv-tserkvu-sviatytelia-feodosiia-video/ |website=df.news |access-date=1 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Чернігівська обл., Чернігівський р-н, м. Чернігів, вул. Кленова, кладовище "Яцево" |url=https://mkip.notion.site/8255c65a96fd41eca723dc2b49845828 |website=mkip.notion.site |access-date=9 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/articles/damaged-cultural-sites-ukraine-verified-unesco |website=unesco.org |access-date=9 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=У Чернігові після обстрілів російськими військами згорів храм святителя Феодосія |url=https://lb.ua/society/2022/03/13/509370_chernigovi_pislya_obstriliv.html |website=lb.ua |date=13 March 2022 |access-date=9 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=У Чернігові в результаті обстрілів згорів храм |url=https://glavcom.ua/country/incidents/u-chernigovi-v-rezultati-obstriliv-zgoriv-hram-829434.html |website=glavcom.ua |date=13 March 2022 |access-date=9 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=ЮНЕСКО опублікувала перелік пошкоджених культурних об’єктів в Україні |url=https://medialeague.com.ua/yunesko-opublikuvala-perelik-poshkodzhenyh-kulturnyh-obyektiv-v-ukrayini/ |website=medialeague.com.ua |access-date=1 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=ЧЕРНІГІВ. У місті відновлюють пошкоджений у результаті обстрілів храм свт. Феодосія Чернігівського |url=http://pravoslavye.org.ua/2022/04/%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%B2-%D1%83-%D0%BC%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96-%D0%B2%D1%96%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D1%8E%D1%8E%D1%82%D1%8C-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%B6/ |website=pravoslavye.org.ua |access-date=1 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Російські нелюди нищать українські храми |url=https://nezhatin.com.ua/2022/03/08/rosijski-nelyudy-nyshhat-ukrayinski-hramy-foto/ |website=nezhatin.com.ua |access-date=1 June 2025 |archivedate=1 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601124456/https://nezhatin.com.ua/2022/03/08/rosijski-nelyudy-nyshhat-ukrayinski-hramy-foto/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত গোলাবৰ্ষণত ধ্বংস হোৱা ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জাখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite web |title=У Чернігові почали відбудовувати зруйновану під час обстрілів церкву святителя Феодосія |url=https://suspilne.media/chernihiv/246296-u-cernigovi-pocali-vidbudovuvati-zrujnovanu-pid-cas-obstriliv-cerkvu-svatitela-feodosia/ |website=suspilne.media |date=3 June 2022 |access-date=9 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=У Чернігові відновлюють пошкоджений у результаті обстрілів храм свт. Феодосія Чернігівського |url=https://uoc-news.church/2022/04/13/u-chernigovi-vidnovlyuyut-poshkodzhenij-u-rezultati-obstriliv-xram-svt-feodosiya-chernigivskogo/#2025-03-09 |website=uoc-news.church |date=13 April 2022 |access-date=9 March 2025}}</ref> ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ অৱ উগ্লিচ, ফিলাৰেট গুমিলেভ আৰু ৰেভাৰেণ্ড লৰেন্সৰ পৱিত্ৰ অৱশেষসমূহ ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেললৈ ঘূৰাই অনা হয়।<ref>{{cite web |title=У Чернігові відновлюють пошкоджений у результаті обстрілів храм свт. Феодосія Чернігівського |url=https://suspilne.media/chernihiv/439353-komu-nalezat-i-de-same-perebuvaut-na-obliku-mosi-troh-cernigivskih-svatih/ |website=suspilne.media |access-date=1 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Мощі святителів Феодосія Углицького, Філарета Гумілевського, преп. Лаврентія повернуті в Троїцький собор |url=https://oldchernihiv.com/moshhi-svyatyteliv-feodosiya-uglytskogo-filareta-gumilevskogo-prep-lavrentiya-povernuti-v-troyitskyj-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=1 June 2025}}</ref> == স্থাপত্য == গীৰ্জাখন ১৯ শতিকাৰ মাজভাগৰ ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ আধুনিকীকৃত ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ পিটাৰ আৰু পল কেথেড্ৰেলখনো এই মন্দিৰৰ একপ্ৰকাৰৰ প্ৰট’টাইপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। পৰিকল্পনাত মন্দিৰটোৰ আকৃতি দীঘলীয়া ক্ৰুচৰ দৰে। ক্ৰুচৰ পশ্চিম শাখাৰ ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঘণ্টা-ঘৰ আছে। মূল গাঁথনিৰ ওপৰত এটা পিঁয়াজ-আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। যিহেতু মন্দিৰটো এটা কবৰস্থানত অৱস্থিত, সেয়েহে ইয়াৰ অভ্যন্তৰীণ সজ্জা সংযত। দেৱালৰ চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত কেৱল পাল বা খিলানযুক্ত অংশত থকা চাৰিজন সুসমাচাৰকৰ ছবিহে সংৰক্ষিত হৈ আছে। উত্তৰ-পূব অংশত সুসমাচাৰক জন, দক্ষিণ-পূব অংশত সুসমাচাৰক মেথিউ, উত্তৰ-পশ্চিম অংশত সুসমাচাৰক মাৰ্ক আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত লূকৰ ছবি অংকন কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ অভ্যন্তৰৰ মূল ৰচনাকেন্দ্ৰ আৰু প্ৰধান সজ্জা হৈছে আইকন’ষ্টেচিছ। ইয়াৰ সামগ্ৰিক নক্সা আৰু পৃথক অংশসমূহৰ নক্সাৰ লেখক আছিল মন্দিৰৰ ধৰ্মাধিকাৰী ফাদাৰ পিটাৰ। আইকন’ষ্টেচিছখন খোদাই কৰিছিল খোদাই শিল্পী ভালেৰী ইভানোভিচ ছিডৰ্টছভে। আইকন’ষ্টেচিছখনত দুটা স্তৰ আছে। কেন্দ্ৰত আছে ৰাজকীয় দুৱাৰ, য’ত চাৰিজন সুসমাচাৰকৰ ছবি আৰু ‘ঘোষণা’ বা ‘অনান্সিয়েশ্যন’ৰ দৃশ্য অংকিত কৰা হৈছে। প্ৰথম স্তৰত ৰাজকীয় দুৱাৰৰ বাঁওফালে আছে ‘শিশুৰ সৈতে ঈশ্বৰৰ মাতৃ’, ‘আৰ্চএঞ্জেল মাইকেল’ আৰু ‘ড্ৰেগন-বধকাৰী ইউৰি’ৰ আইকন। সোঁফালে আছে ‘যীচু খ্ৰীষ্ট’, ‘আৰ্চএঞ্জেল গেব্ৰিয়েল’ আৰু ‘চেৰ্নিহিভৰ ছেইণ্ট লৰেন্স’ৰ আইকন। ইয়াৰ ওচৰৰ এটা খোদিত নিচত উগ্লিচৰ ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছৰ এটা বৃহৎ মন্দিৰ-আইকন আছে। দ্বিতীয় স্তৰত ৰাজকীয় দুৱাৰৰ ওপৰত ‘শেষ নৈশভোজ’, বাঁওফালে ‘ধৰ্মপ্ৰবক্তা মোচেছ’ আৰু ‘ইভান ক্ৰীচ’ষ্টম’, আৰু সোঁফালে ‘ইভান দ্য ফ’ৰৰানাৰ’ আৰু ‘বেচিল দ্য গ্ৰেট’ৰ আইকন আছে। আইকনসমূহ দুজন আইকন-চিত্ৰশিল্পী—য়েভহেনিয়া আৰু কামিল (বাপ্তাইজিত নাম কনষ্টেণ্টিন) টাইশ্বেভে অংকন কৰিছিল। আইকন’ষ্টেচিছখনৰ ওপৰত এটা ক্ৰুচ আছে। খোদাই আৰু পটভূমি গাঢ় বাৰ্নিচেৰে আৱৰণ দিয়া হৈছে। == চিত্ৰভঁৰাল == <gallery> File:Theodosius of Chernihiv church after fighting (2022-04-24) 01.jpg File:Яцево церковь.jpg File:Церква Феодосія Тотемського Чернігів 1.jpg File:Чернігів. Церква Феодосія Тотемського.JPG </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints wikimapia.org] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] qep4dn1pyzt67ce5d0xqqzfhu4d01tl 0 139525 647590 643588 2026-10-25T10:16:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647590 wikitext text/x-wiki [[File:Batali_Hill_01.jpg|thumb|alt=Batali Hill|বাটালি পাহাৰ]] '''বাটালি পাহাৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ চিটাগং চহৰ থকা সৰ্বোচ্চ পাহাৰ। চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১ কিলোমিটাৰ নিলগত টাইগাৰ পাছ ক্ৰছিঙৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু খুলশী থানাৰ অন্তৰ্গত। প্ৰায় ২৮০ ফুট উচ্চতাত<ref name="banglapedia">{{cite book |last=Osmany |first=Shireen Hasan |year=2012 |chapter=Chittagong City |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_City |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180928034905/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chittagong_City |archivedate=2018-09-28 |access-date=2026-09-13}}</ref> এই পাহাৰটো অবৈধ পাহাৰ খননৰ বাবে খহনীয়া আৰু ভূমিস্খলনৰ ভয়াবহতাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{cite news |title=Mindless hill-cutting caused mudslide |url=http://www.thedailystar.net/2007/06/12/d7061201033.htm |newspaper=The Daily Star |date=2007-06-12}}</ref> ২০০৭ চনৰ জুন মাহত বটালি পাহাৰৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত হোৱা বৃহৎ ভূমিস্খলনত কমেও ১২৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। পাহাৰত বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধৰ শ্বহীদসকলক স্মৰণ কৰি ৰখা [[চিৰন্তন শিখা]] (শিখা অনিৰ্বান)ও আছে।<ref name="bpedia2">{{cite book |last=Bhuiyan |first=Golam Kibria |year=2012 |chapter=Khulshi Thana |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khulshi_Thana |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250411195836/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Khulshi_Thana |archivedate=2025-04-11 |access-date=2026-09-13}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] [[শ্ৰেণী:পাহাৰ]] j6rh4aghhm0qp8n6u0lubvvab8tlbqp 0 139572 647452 636720 2026-10-24T22:11:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647452 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name= জয়কান্ত শৰ্মা |image=Jaikanta Sarma.jpeg |thumb= |imagesize=250px |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ |nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship=ভাৰতীয় |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |education=এম.এ |alma_mater= |period= |genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= লোক-সাহিত্য |movement= |notableworks= |spouse= |partner= |children= |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=}} '''জয়কান্ত শৰ্মা''' [[অসম]]ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। [[দৈনিক অসম]] কাকতৰ জন্মলগ্নৰেপৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে।<ref name="শৰ্মা">{{cite news | url=Niyamiya Barta | title=কাৰ্বি লোককথাৰ এখন অনন্য গ্ৰন্থঃ জয়কান্ত শৰ্মাৰ Karbi Folktales | date=31 cejd;, 2024 | accessdate=22 September 2026 | author=Dhurjjati Sarma}}</ref> [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক "লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক" বুলি অভিহিত কৰিছে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰী নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==সাংবাদিকতা জীৱন== ১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰেপৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ: *১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। *১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল। *দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে। তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="অগ্ৰদূত"/> ==সাহিত্যিক অৱদান== জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা। ===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ=== * Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত। * Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) * Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) * Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰপৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref name="শৰ্মা"/> * Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰপৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ। * অসমৰ জনজাতিসকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ।<ref name="অগ্ৰদূত">{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}</ref> *একুকি তিৱা সাধু (কেইটামান তিৱা সাধুকথাৰ সংকলন) ===অনুবাদ সাহিত্য=== * পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ। * ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰেপৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ। * বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন। * পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।<ref name="অগ্ৰদূত"/> ===অন্যান্য=== *Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।<ref name="অগ্ৰদূত"/> *নিস্তৰংগ (মৌলিক গল্পসংকলন) *অপৰাজিত (কছ লেখক আলেকজেণ্ডাৰ পুস্কিনৰ উপন্যাস 'Duvrosky'ৰ অসমীয়া অনুবাদ) *গাধ টিপুৰ দুঃসাহসিক কাহিনী (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) *প্ৰথিতযশা সাংবাদিক-সাহিত্যিক লক্ষ্মীনাথ ফুকন (সম্পাদনা) *সাংবাদিক-চিন্তাবিদ-কেদাৰনাথ গোস্বামী (সম্পাদনা) *গান্ধীৰপৰা শাস্ত্ৰীলৈ (ৰাজনৈতিক ইতিহাস) *গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ (ঐতিহাসিক, ৰাজনৈতিক আলোচনা)<ref>{{cite web | url=https://purbayonpublication.com/product/%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%96%E0%A7%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%95/ | title=গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ, জয়কান্ত শৰ্মা “Gandhir Dukhar Dinbor” Purbayon Publication | accessdate=22 September 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ছলজেনিৎছিনৰ কথা-কবিতাৰ ভাঙনি *অসমৰ বিত্তীয় সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ (গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শ্ৰেণীৰ বাবে ওপৰঞ্চি পাঠ্যক্ৰম) *এটা চোৰাংচিকাৰীৰ সন্ধানত (কাজিৰঙাৰ গড়হত্যা লৈ নিতীন খাড়েই লিখা ইংৰাজী শিশু-উপন্যাসৰ ভাঙনি) *প্ৰবোধ চন্দ্ৰ গোস্বামী (অভিনন্দন গ্ৰন্থ, সম্পাদনা) *ডা° দামোদৰ শৰ্মা (স্মৃতিগ্ৰন্থ, সম্পাদনা) ==বঁটা আৰু সন্মান== * ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা। * ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰপৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)। ==সামাজিক কৰ্ম== * সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists) * প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)<ref name="অগ্ৰদূত"/> ==তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] kb28hweeoo08uhhzlnreusmhuemcccb 0 139577 647457 639780 2026-10-24T23:05:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647457 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument | name = জুবিন ক্ষেত্ৰ | native_name = | image = Zubeen Garg Samadhi Khetra (1).jpg | image_size = | caption = | location = কামাৰকুছি, [[সোণাপুৰ]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[অসম]] | coordinates = {{coord|26.1542|91.7825|display=inline,title|type:landmark}} | type = স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ | dedication = [[জুবিন গাৰ্গ]] | beginning_date = ২০২৬ | completion_date = | owner = অসম চৰকাৰ | governing_body = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ, অসম | website = }} '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ [[সোণাপুৰ]]ৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত গায়ক, সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ, অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণাধীন এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানতে এই ক্ষেত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref name="ATname">{{Cite news |title=Committee names Zubeen Garg’s samadhi at Sonapur ‘Zubeen Kshetra’ |url=https://assamtribune.com/amp/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |date=২১ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰৰ বাবে অসম চৰকাৰে সোণাপুৰত ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ক্ষেত্ৰখনৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণেৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ হয়।<ref name="Assembly2026">{{Cite web |title=বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ প্ৰসংগ |url=https://www.kamarupa.abkknews.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B0/ |date=৯ জুলাই ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=এবিকে নিউজ নেটৱৰ্ক}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ATwork">{{Cite news |title=Work begins on Zubeen Kshetra as fans mark six months since icon’s passing |url=https://assamtribune.com/guwahati/work-begins-on-zubeen-kshetra-as-fans-mark-six-months-since-icons-passing-1609535 |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}</ref> == অৱস্থান == জুবিন ক্ষেত্ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব দিশত [[সোণাপুৰ]] অঞ্চলৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। এই স্থানটো [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ ডিমৰীয়া অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য এই স্থানতে সম্পন্ন কৰা হৈছিল।<ref name="IE">{{Cite news |title=Two months after Zubeen’s death, his cremation site turns into a shrine |url=https://indianexpress.com/article/long-reads/two-months-after-zubeens-death-his-cremation-site-turns-into-a-shrine-10379172/ |date=২২ নৱেম্বৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Indian Express}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰৰ স্থান ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ সোণাপুৰ অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>{{Cite news |title=The Zubeen factor in Assam Assembly polls |url=https://www.newindianexpress.com/elections/assam-elections/2026/Mar/26/the-zubeen-factor-in-assam-assembly-polls |date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The New Indian Express}}</ref> == নামকৰণ == জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানটোৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন সমিতি গঠন কৰে। ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত সমিতিৰ বৈঠকৰ পিছত স্থানটোৰ নাম '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। জুবিন গাৰ্গৰ পত্নী তথা সমিতিৰ অধ্যক্ষ [[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ|গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে]] নামটো সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিগত পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰে।<ref name="ATname"/> == ইতিহাস == === জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য === [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg in a cold coffin to Assam.jpg|thumb|জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিমযাত্ৰা]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত [[ছিংগাপুৰ]]ত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। পিছত তেওঁৰ নশ্বৰদেহ অসমলৈ অনা হয় আৰু ৰাজ্যজুৰি ৰাজহুৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ পিছত ২৩ ছেপ্টেম্বৰত সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="IE"/> শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা স্থানটো জুবিন গাৰ্গৰ অনুৰাগীসকলৰ বাবে স্মৃতি আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ স্থানলৈ পৰিণত হয়। বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা লোকে ফুল, গামোচা, মাটিৰ চাকিকে ধৰি বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="IE"/> === স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা === ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যস্থলৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। অসম কেবিনেটে ১৬ অক্টোবৰ ২০২৫ত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। ইয়াৰ পিছত লোকনিৰ্মাণ বিভাগে প্ৰস্তাৱিত ক্ষেত্ৰখনৰ বাবে বিস্তৃত প্ৰকল্প প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ স্থপতিবিদৰ পৰা প্ৰস্তাৱ আহ্বান কৰে।<ref>{{Cite news |title=Assam PWD initiates process to build Zubeen Kshetra at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-pwd-initiates-process-to-build-zubeen-kshetra-at-sonapur |date=২৬ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণৰ তদাৰকিৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন ১১জনীয়া সমিতি গঠন কৰে। সমিতিখনত জুবিন গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্য, সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু প্ৰশাসনিক বিষয়াসকল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=চৰকাৰে গঠন কৰা ১১ জনীয়া জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ জুবিন ক্ষেত্ৰ পৰিদৰ্শন |url=https://assamese.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/3/17/Zubeen-Khetro-Visit-11-member.php |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=হিন্দুস্থান সমাচাৰ}}</ref> === ভূমি === ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰে।<ref name="Assembly2026"/> ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সদস্যসকলে প্ৰস্তাৱিত স্থান পৰিদৰ্শন কৰি ভূমিৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছিল। সমিতিৰ অধ্যক্ষ গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ক্ষেত্ৰখনত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উপাদানৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=Garima Saikia Garg Visits Sonapur Site to Finalise Plans for Zubeen Kshetra Memorial Project |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/garima-saikia-garg-visits-sonapur-site-to-finalise-plans-for-zubeen-kshetra-memorial-project |date=৩০ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}</ref> == নিৰ্মাণ == জুবিন ক্ষেত্ৰৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়। কামটো অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগে ৰূপায়ণ কৰি আছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত কাম আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসনে পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহ জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হ'ব বুলি জানিবলৈ দিয়ে।<ref name="ATwork"/> ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত অসম বিধানসভাত চৰকাৰে জনোৱা অনুসৰি স্থায়ী দেৱাল নিৰ্মাণৰ বাবে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ৩.১৯৭৫ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছিল।<ref name="Assembly2026"/> ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈকে জুবিন ক্ষেত্ৰ সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে।<ref name="ATwork"/> == পৰিকল্পিত সাংস্কৃতিক ভূমিকা == [[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra (2).jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]] জুবিন ক্ষেত্ৰক কেৱল এটা শেষকৃত্যস্থল হিচাপে নহয় বৰং জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ আলোচনাত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, পুথিভঁৰাল আৰু মুকলি মঞ্চৰ দৰে সুবিধাৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Assam: Work begins at Zubeen Kshetra after damage by storm at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-work-begins-at-zubeen-kshetra-after-damage-by-storm-at-sonapur |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}</ref> সমিতিৰ সদস্যসকলে জুবিন ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ সংগীত, চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ সৈতে জড়িত সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref name="ATname"/> == জনসাধাৰণৰ উপস্থিতি == [[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra.jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]] জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা তেওঁৰ অনুৰাগীসকলে নিয়মীয়াকৈ এই স্থানলৈ আহি শ্ৰদ্ধা জ্ঞাপন কৰি আহিছে। ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি প্ৰতিদিনে বহু লোক জুবিনৰ শেষকৃত্যস্থললৈ আহিছিল আৰু ফুল, গামোচা, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।<ref name="IE"/> ২০২৬ চনৰ মাৰ্চত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ ছমাহ পূৰ্ণ হোৱাৰ দিনাও বহু অনুৰাগীয়ে জুবিন ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।<ref name="ATwork"/> == জুবিন দিৱস == ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে অসমত তিনিদিনীয়া '''জুবিন দিৱস''' পালন কৰা হয়। ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৯ ছেপ্টেম্বৰলৈ জুবিন ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন প্ৰাৰ্থনা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Assam marks first death anniversary of iconic singer and composer Zubeen Garg |url=https://newsonair.gov.in/assam-marks-first-death-anniversary-of-iconic-singer-and-composer-zubeen-garg/ |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}</ref> কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণিতে বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণেৰে প্ৰাৰ্থনা অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ পিছত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Beyond music: How Zubeen Garg's legacy lives on a year after his death |url=https://www.theweek.in/leisure/society/2026/09/16/beyond-music-how-zubeen-gargs-legacy-lives-on-a-year-after-his-death.html |date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Week}}</ref> ১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ দিনা জুবিন ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অনুৰাগী উপস্থিত হয়।<ref>{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}</ref> == গামোচা আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি == [[File:Zubeen Khetra, Sonapur.jpg|thumb|ৰাইজে আগবঢ়োৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী]] জুবিন ক্ষেত্ৰলৈ অহা বহু অনুৰাগীয়ে অসমীয়া [[গামোচা]] আৰু ফুল আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনায়। ২০২৬ চনৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ সময়তো জুবিন ক্ষেত্ৰত গামোচা, ফুল আৰু অন্যান্য শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}</ref> == ব্যৱস্থাপনা == জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ সৈতে অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ আৰু অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগ জড়িত। প্ৰকল্পটোৰ পৰিকল্পনা আৰু তদাৰকিৰ বাবে চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিয়ে ভূমিকা পালন কৰি আছে।<ref name="Assembly2026"/><ref name="ATwork"/> ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহতো জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ সৈতে বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰি ক্ষেত্ৰখনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক ৰাহুল চন্দ্ৰ দাসৰ সৈতে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ বৈঠক |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%B0-%E0%A6%B8/ |date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}</ref> == প্ৰকল্পৰ সময়ৰেখা == [[File:A portrait of Zubeen Garg drawn by artist Nilim Mahanta.jpg|thumb|নীলিম মহন্ত আৰু ৰাইজে অংকন কৰা জুবিন গাৰ্গৰ চিত্ৰ]] * '''১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু। * '''২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন। * '''অক্টোবৰ ২০২৫''' — স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰী সমিতিৰ কাম আৰম্ভ আৰু স্থানটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' হিচাপে ঘোষণা। * '''১৬ অক্টোবৰ ২০২৫''' — অসম কেবিনেটে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। * '''মাৰ্চ ২০২৬''' — ১০ বিঘা ১ কঠা ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ আৰু সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ আৰম্ভ। * '''জুলাই ২০২৬''' — অসম বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়ন সম্পৰ্কে চৰকাৰী তথ্য উপস্থাপন। * '''১৭–১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬''' — প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে জুবিন ক্ষেত্ৰত তিনিদিনীয়া জুবিন দিৱস পালন। ==চিত্ৰ বীথিকা== <gallery> File:People gathered at the Zubeen Garg Samadhi Kshetra (Zubeen Kshetra) on the occasion of the First Death Anniversary, 2026 (1).jpg File:People gathered at the Zubeen Garg Samadhi Kshetra (Zubeen Kshetra) on the occasion of the First Death Anniversary, 2026.jpg </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]] jgzagbh0a03biu5jmwjy93cjrofe384 647458 647457 2026-10-24T23:05:41Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 647458 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument | name = জুবিন ক্ষেত্ৰ | native_name = | image = Zubeen Garg Samadhi Khetra (1).jpg | image_size = | caption = | location = কামাৰকুছি, [[সোণাপুৰ]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[অসম]] | coordinates = {{coord|26.1542|91.7825|display=inline,title|type:landmark}} | type = স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ | dedication = [[জুবিন গাৰ্গ]] | beginning_date = ২০২৬ | completion_date = | owner = অসম চৰকাৰ | governing_body = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ, অসম | website = }} '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ [[সোণাপুৰ]]ৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত গায়ক, সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ, অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণাধীন এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানতে এই ক্ষেত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref name="ATname">{{Cite news |title=Committee names Zubeen Garg’s samadhi at Sonapur ‘Zubeen Kshetra’ |url=https://assamtribune.com/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |date=২১ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰৰ বাবে অসম চৰকাৰে সোণাপুৰত ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ক্ষেত্ৰখনৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণেৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ হয়।<ref name="Assembly2026">{{Cite web |title=বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ প্ৰসংগ |url=https://www.kamarupa.abkknews.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B0/ |date=৯ জুলাই ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=এবিকে নিউজ নেটৱৰ্ক}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ATwork">{{Cite news |title=Work begins on Zubeen Kshetra as fans mark six months since icon’s passing |url=https://assamtribune.com/guwahati/work-begins-on-zubeen-kshetra-as-fans-mark-six-months-since-icons-passing-1609535 |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}</ref> == অৱস্থান == জুবিন ক্ষেত্ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব দিশত [[সোণাপুৰ]] অঞ্চলৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। এই স্থানটো [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ ডিমৰীয়া অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য এই স্থানতে সম্পন্ন কৰা হৈছিল।<ref name="IE">{{Cite news |title=Two months after Zubeen’s death, his cremation site turns into a shrine |url=https://indianexpress.com/article/long-reads/two-months-after-zubeens-death-his-cremation-site-turns-into-a-shrine-10379172/ |date=২২ নৱেম্বৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Indian Express}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰৰ স্থান ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ সোণাপুৰ অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref>{{Cite news |title=The Zubeen factor in Assam Assembly polls |url=https://www.newindianexpress.com/elections/assam-elections/2026/Mar/26/the-zubeen-factor-in-assam-assembly-polls |date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The New Indian Express}}</ref> == নামকৰণ == জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানটোৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন সমিতি গঠন কৰে। ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত সমিতিৰ বৈঠকৰ পিছত স্থানটোৰ নাম '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। জুবিন গাৰ্গৰ পত্নী তথা সমিতিৰ অধ্যক্ষ [[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ|গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে]] নামটো সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিগত পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰে।<ref name="ATname"/> == ইতিহাস == === জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য === [[File:Ambulance carrying Zubeen Garg in a cold coffin to Assam.jpg|thumb|জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিমযাত্ৰা]] ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত [[ছিংগাপুৰ]]ত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। পিছত তেওঁৰ নশ্বৰদেহ অসমলৈ অনা হয় আৰু ৰাজ্যজুৰি ৰাজহুৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ পিছত ২৩ ছেপ্টেম্বৰত সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="IE"/> শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা স্থানটো জুবিন গাৰ্গৰ অনুৰাগীসকলৰ বাবে স্মৃতি আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ স্থানলৈ পৰিণত হয়। বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা লোকে ফুল, গামোচা, মাটিৰ চাকিকে ধৰি বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="IE"/> === স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা === ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যস্থলৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। অসম কেবিনেটে ১৬ অক্টোবৰ ২০২৫ত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। ইয়াৰ পিছত লোকনিৰ্মাণ বিভাগে প্ৰস্তাৱিত ক্ষেত্ৰখনৰ বাবে বিস্তৃত প্ৰকল্প প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ স্থপতিবিদৰ পৰা প্ৰস্তাৱ আহ্বান কৰে।<ref>{{Cite news |title=Assam PWD initiates process to build Zubeen Kshetra at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-pwd-initiates-process-to-build-zubeen-kshetra-at-sonapur |date=২৬ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণৰ তদাৰকিৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন ১১জনীয়া সমিতি গঠন কৰে। সমিতিখনত জুবিন গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্য, সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু প্ৰশাসনিক বিষয়াসকল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=চৰকাৰে গঠন কৰা ১১ জনীয়া জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ জুবিন ক্ষেত্ৰ পৰিদৰ্শন |url=https://assamese.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/3/17/Zubeen-Khetro-Visit-11-member.php |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=হিন্দুস্থান সমাচাৰ}}</ref> === ভূমি === ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰে।<ref name="Assembly2026"/> ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সদস্যসকলে প্ৰস্তাৱিত স্থান পৰিদৰ্শন কৰি ভূমিৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছিল। সমিতিৰ অধ্যক্ষ গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ক্ষেত্ৰখনত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উপাদানৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=Garima Saikia Garg Visits Sonapur Site to Finalise Plans for Zubeen Kshetra Memorial Project |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/garima-saikia-garg-visits-sonapur-site-to-finalise-plans-for-zubeen-kshetra-memorial-project |date=৩০ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}</ref> == নিৰ্মাণ == জুবিন ক্ষেত্ৰৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়। কামটো অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগে ৰূপায়ণ কৰি আছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত কাম আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসনে পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহ জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হ'ব বুলি জানিবলৈ দিয়ে।<ref name="ATwork"/> ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত অসম বিধানসভাত চৰকাৰে জনোৱা অনুসৰি স্থায়ী দেৱাল নিৰ্মাণৰ বাবে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ৩.১৯৭৫ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছিল।<ref name="Assembly2026"/> ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈকে জুবিন ক্ষেত্ৰ সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে।<ref name="ATwork"/> == পৰিকল্পিত সাংস্কৃতিক ভূমিকা == [[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra (2).jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]] জুবিন ক্ষেত্ৰক কেৱল এটা শেষকৃত্যস্থল হিচাপে নহয় বৰং জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ আলোচনাত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, পুথিভঁৰাল আৰু মুকলি মঞ্চৰ দৰে সুবিধাৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title=Assam: Work begins at Zubeen Kshetra after damage by storm at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-work-begins-at-zubeen-kshetra-after-damage-by-storm-at-sonapur |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}</ref> সমিতিৰ সদস্যসকলে জুবিন ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ সংগীত, চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ সৈতে জড়িত সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref name="ATname"/> == জনসাধাৰণৰ উপস্থিতি == [[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra.jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]] জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা তেওঁৰ অনুৰাগীসকলে নিয়মীয়াকৈ এই স্থানলৈ আহি শ্ৰদ্ধা জ্ঞাপন কৰি আহিছে। ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি প্ৰতিদিনে বহু লোক জুবিনৰ শেষকৃত্যস্থললৈ আহিছিল আৰু ফুল, গামোচা, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।<ref name="IE"/> ২০২৬ চনৰ মাৰ্চত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ ছমাহ পূৰ্ণ হোৱাৰ দিনাও বহু অনুৰাগীয়ে জুবিন ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।<ref name="ATwork"/> == জুবিন দিৱস == ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে অসমত তিনিদিনীয়া '''জুবিন দিৱস''' পালন কৰা হয়। ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৯ ছেপ্টেম্বৰলৈ জুবিন ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন প্ৰাৰ্থনা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Assam marks first death anniversary of iconic singer and composer Zubeen Garg |url=https://newsonair.gov.in/assam-marks-first-death-anniversary-of-iconic-singer-and-composer-zubeen-garg/ |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}</ref> কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণিতে বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণেৰে প্ৰাৰ্থনা অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ পিছত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Beyond music: How Zubeen Garg's legacy lives on a year after his death |url=https://www.theweek.in/leisure/society/2026/09/16/beyond-music-how-zubeen-gargs-legacy-lives-on-a-year-after-his-death.html |date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Week}}</ref> ১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ দিনা জুবিন ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অনুৰাগী উপস্থিত হয়।<ref>{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}</ref> == গামোচা আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি == [[File:Zubeen Khetra, Sonapur.jpg|thumb|ৰাইজে আগবঢ়োৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী]] জুবিন ক্ষেত্ৰলৈ অহা বহু অনুৰাগীয়ে অসমীয়া [[গামোচা]] আৰু ফুল আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনায়। ২০২৬ চনৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ সময়তো জুবিন ক্ষেত্ৰত গামোচা, ফুল আৰু অন্যান্য শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}</ref> == ব্যৱস্থাপনা == জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ সৈতে অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ আৰু অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগ জড়িত। প্ৰকল্পটোৰ পৰিকল্পনা আৰু তদাৰকিৰ বাবে চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিয়ে ভূমিকা পালন কৰি আছে।<ref name="Assembly2026"/><ref name="ATwork"/> ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহতো জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ সৈতে বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰি ক্ষেত্ৰখনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক ৰাহুল চন্দ্ৰ দাসৰ সৈতে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ বৈঠক |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%B0-%E0%A6%B8/ |date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}</ref> == প্ৰকল্পৰ সময়ৰেখা == [[File:A portrait of Zubeen Garg drawn by artist Nilim Mahanta.jpg|thumb|নীলিম মহন্ত আৰু ৰাইজে অংকন কৰা জুবিন গাৰ্গৰ চিত্ৰ]] * '''১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু। * '''২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন। * '''অক্টোবৰ ২০২৫''' — স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰী সমিতিৰ কাম আৰম্ভ আৰু স্থানটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' হিচাপে ঘোষণা। * '''১৬ অক্টোবৰ ২০২৫''' — অসম কেবিনেটে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। * '''মাৰ্চ ২০২৬''' — ১০ বিঘা ১ কঠা ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ আৰু সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ আৰম্ভ। * '''জুলাই ২০২৬''' — অসম বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়ন সম্পৰ্কে চৰকাৰী তথ্য উপস্থাপন। * '''১৭–১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬''' — প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে জুবিন ক্ষেত্ৰত তিনিদিনীয়া জুবিন দিৱস পালন। ==চিত্ৰ বীথিকা== <gallery> File:People gathered at the Zubeen Garg Samadhi Kshetra (Zubeen Kshetra) on the occasion of the First Death Anniversary, 2026 (1).jpg File:People gathered at the Zubeen Garg Samadhi Kshetra (Zubeen Kshetra) on the occasion of the First Death Anniversary, 2026.jpg </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]] 1lv1qemptuhwwge63lyrpu3g3retpwp 0 139601 647543 647056 2026-10-25T06:43:55Z Ananya Taye 28065 added ref 647543 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ | date = ১৫১২–১৫২৩/২৪ | image = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]] | caption = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ। | place = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল) | result = আহোম বিজয় | territory = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয় | combatant1 = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | combatant2 = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]] | commander1 = [[ধীৰনাৰায়ণ]]<br />[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref>}}<br />কাশীতৰা†<br />সতী সাধনী†<br />মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা<br />বৰহুলৈ বৰুৱা<br />ধেলা<br />বৰপাত্ৰ<br />চুলুকী চেতিয়া<br />বুঢ়া বৰুৱা | commander2 = [[চুহুংমুং]]<br />ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই<br />কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই<br />চাও চুখ্ৰিং<br />খেনমুং †<br />কনচেং<br />থাওমুং ৰাইলুং<br />জাংমুংখাম ফুকে-চং | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties1 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত }} '''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}} এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)<ref name="Dihing">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56)."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}} চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}} ==উৎস আৰু কালানুক্ৰম== এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}} ==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক== ===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ=== বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}<ref>"পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।" {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}</ref><ref>"বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে "গৰীয়া" বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে "চেঙ্গচাই"; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।"{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}</ref> ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: "Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century."</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}} ===চুতুফাৰ মৃত্যু=== চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই। ==পটভূমি== ===যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ভূখণ্ডীয় অৱস্থা=== {{See also|চুতীয়া ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} দীৰ্ঘস্থায়ী সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[শদিয়া|শদিয়া বা সাধয়াপুৰ]] আৰু ইয়াৰ অধীনত [[উজনি অসম]]ৰ এক বিস্তৃত অঞ্চলৰ লগতে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সংলগ্ন সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ভূখণ্ড [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত বিস্তৃত আছিল বুলি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে,<ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing." {{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> আনহাতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ [[হাবুং]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency." {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমা পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] অঞ্চললৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and, following him, N.N.Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam."{{harvcol|Dutta|1985|pp=28}}</ref><ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> আৰু উত্তৰফালে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[ইটানগৰ]] অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ যোৱা পুৰণি [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ক ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west" {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, [[আহোম ৰাজ্য]] মূলতঃ উজনি অসমৰ দক্ষিণ-পূব অংশত বিয়পি আছিল। [[চুকাফা]]ই স্থাপন কৰা প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যখন [[দিখৌ নদী|দিখৌ]] আৰু [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[চুতেওফা]]ই পশ্চিম সীমা দিখৌৰ উপনৈ [[নামদাং নদী]]লৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় দুটা শতিকা ধৰি আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বহুলাংশে অপৰিবৰ্তিত হৈ থাকে।<ref>"Sukapha, the founder of the Ahom kingdom, crossed the Patkai hills and carved out a principality of his own in the south-eastern corner of the present district of Sibsagar, and the eastern corner of the present Tinsukia district between the river Dikhow and the Buri-Dihing... Sukapha was succeeded by his son Suteupha (1268–1281), who extended the western boundary up to the Namdang river by applying diplomacy with the Kacharis. From Subinpha, the third king, to Supimpha (1493–1497) the thirteenth king, the boundary of the Ahom kingdom remained unchanged." {{harvcol|Devi|1968|p=8}}</ref> উত্তৰফালে [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। দিহিঙৰ ঐতিহাসিক গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিঙতকৈ বহু পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল; ই শিৱসাগৰ অঞ্চলৰ মাজেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ [[মাজুলী]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল। ফলত এই নদী-ব্যৱস্থাই প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমা গঠন কৰিছিল।<ref name="Bhuyan"/> পূবফালে [[পাটকাই]] পৰ্বতমালা আহোম ৰাজ্য আৰু টাই ৰাজ্য মুঙকংৰ মাজৰ স্বীকৃত সীমা আছিল। [[চুডাংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত মুঙ কোৱাঙৰ আক্ৰমণৰ পিছত ১৪০১ চনত সম্পাদিত এখন সন্ধিৰ দ্বাৰা পাটকাই পৰ্বতমালাক দুয়োখন ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>"There were no further hostilities, and a formal treaty was concluded in 1401 by which the Pātkāi was fixed as the boundary between the two countries." {{harvcol|Gait|1926|p=81}}</ref> সেয়েহে চুহুংমুঙৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ঠিক পূৰ্বে আহোম ৰাজ্য সীমিত ভূখণ্ডবিশিষ্ট এক ৰাজনৈতিক সত্তা আছিল, যাৰ কেন্দ্ৰ আছিল শিৱসাগৰ–চৰাইদেউ–নামৰূপ–টিপাম অঞ্চল; উত্তৰ আৰু পশ্চিমফালে বুঢ়ী দিহিং নদী, দক্ষিণ, দক্ষিণ-পশ্চিমফালে নামদাং–দিখৌ অঞ্চল আৰু পূবফালে পাটকাই পৰ্বতমালাই ইয়াৰ মোটামুটি সীমা গঠন আছিল। ===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি=== [[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency"{{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>"He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom." {{harvcol|Guha|1983|p=27}}</ref><ref>"He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512"{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}</ref> তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}} ===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ=== চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} ==সংঘাতসমূহ== {{OSM Location map |coord = {{coord|27.38|94.3}} |zoom=7 |float=right |width=450 |height=300 |magnify=1 |scalemark=8 |nolabels=1 |title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪) |caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।<ref>স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।</ref> |auto-caption=14 |mark-sizeD=17,14 |shapeD=n-circle |shape-outlineD=white |shape-colorD=hard blue |label-colorD=hard blue |label-posD=left |ldyD=0 |ldxD=0 |mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}} |mark-title1=পানবাৰী (হাবুং) |label-pos1=left |ldx1=-4 |ldy1=0 |mark-coord2={{coord|26.65|93.35}} |mark-title2=দিখৌমুখ |label-pos2=bottom |ldx2=0 |ldy2=7 |mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}} |mark-title3=চেৰুৱাকাটা |label-pos3=top |ldx3=0 |ldy3=-6 |mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}} |mark-title4=চিৰা আটি |label-pos4=left |ldx4=-4 |ldy4=0 |mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}} |mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ) |label-pos5=bottom |ldx5=0 |ldy5=7 |mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}} |mark-title6=চেচামুখ |label-pos6=left |ldx6=-4 |ldy6=0 |mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}} |mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়) |label-pos7=right |ldx7=5 |ldy7=0 |mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}} |mark-title8=লাৰুপৰা |label-pos8=right |ldx8=5 |ldy8=0 |mark-coord9={{coord|27.83|95.67}} |mark-title9=লোহিতমুখ |label-pos9=left |ldx9=-4 |ldy9=0 |mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}} |mark-title10=[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] (শদিয়া ৰাজধানী) |label-pos10=left |ldx10=-4 |ldy10=0 |mark-coord11={{coord|28.178|95.764}} |mark-title11=চন্দনগিৰি |label-pos11=top |ldx11=-4 |ldy11=-8 |mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}} |mark-title12=দইথাং |label-pos12=right |ldx12=5 |ldy12=0 }} ===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩=== সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''চিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}} চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।<ref name="Phukan">{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam |year=2003 |edition=2nd |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=55 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory. }}</ref> এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref name="Dihing"/> ===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০=== ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>"Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country."{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}</ref> এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা=== ১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২=== ১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল। ===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩=== দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}} ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা "মহাপাত্ৰ" পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শান্তি-আলোচনা=== ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}} চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪=== আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি নগৰত নোসোমাই চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=108}} আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}} শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰ-নগৰ]]''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}} ===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ=== চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেনমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল।।{{sfn|Bhuyan|1945|p=1Q}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা "মহাদ্বাৰ" বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস=== শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ''ৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে। এই বংশাৱলীত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বুলি কোৱা হৈছে। সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}</ref>}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} "Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly."</ref>{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে। এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}} ==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! style="background:orange;"| <span style="color:white">সংঘাতৰ নাম</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:280px;"| <span style="color:white">ফলাফল</span> |- |'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ''' * আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}} |- |'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে। * তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} |- |'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''চুতীয়া বিজয়''' * চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত<ref name="Phukan"/> মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে। * আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} |- |'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * ''ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে। * আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} |- |'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়। * ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} |- |'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আলোচনা ব্যৰ্থ''' * চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়। * চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} |- |'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে। * চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}} * শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে। |- |'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}} * আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে। * প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}} |} ==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ== চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে। ===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ=== প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}} ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল। ===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ=== চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}} এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}} ==সামৰিক বৈশিষ্ট্য== এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল। ==লোককথা আৰু স্মৃতি== বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref> আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[সতী সাধনী]] * [[নীতিপাল]] * [[ধীৰনাৰায়ণ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[মাজুলী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |location=Gauhati |year=1945 |edition=1st |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |year=1960 |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha |edition=2nd |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1977 |language=as |orig-year=1922 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam |edition=4th |language=as |year=2001 |orig-year=1932 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Guwahati |ref=harv }} {{refend}} ===গৌণ উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |last=Acharyya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal |location=New Delhi |ref=harv }} * {{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies |year=1970 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Borboruah |first=Hiteswar |title=Ahomar Din |edition=2nd |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1997 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |year=1985 |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |ref=harv }} * {{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |ref=harv }} * {{cite book |last1=Sinha |first1=Surajit |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India |date=1987 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978 |ref=harv }} * {{cite book |last=Phukan |first=J. N. |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |year=1992 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |pages=49–60 |ref=harv }} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |language=as |ref=harv }} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0 |ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী: অসম]] [[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]] hcnqg6jfvi61ecl9ta7ev1g0r37lb4b 647546 647543 2026-10-25T06:56:19Z Ananya Taye 28065 /* শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪ */ 647546 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ | date = ১৫১২–১৫২৩/২৪ | image = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]] | caption = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ। | place = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল) | result = আহোম বিজয় | territory = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয় | combatant1 = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | combatant2 = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]] | commander1 = [[ধীৰনাৰায়ণ]]<br />[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref>}}<br />কাশীতৰা†<br />সতী সাধনী†<br />মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা<br />বৰহুলৈ বৰুৱা<br />ধেলা<br />বৰপাত্ৰ<br />চুলুকী চেতিয়া<br />বুঢ়া বৰুৱা | commander2 = [[চুহুংমুং]]<br />ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই<br />কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই<br />চাও চুখ্ৰিং<br />খেনমুং †<br />কনচেং<br />থাওমুং ৰাইলুং<br />জাংমুংখাম ফুকে-চং | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties1 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত }} '''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}} এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)<ref name="Dihing">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56)."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}} চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}} ==উৎস আৰু কালানুক্ৰম== এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}} ==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক== ===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ=== বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}<ref>"পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।" {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}</ref><ref>"বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে "গৰীয়া" বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে "চেঙ্গচাই"; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।"{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}</ref> ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: "Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century."</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}} ===চুতুফাৰ মৃত্যু=== চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই। ==পটভূমি== ===যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ভূখণ্ডীয় অৱস্থা=== {{See also|চুতীয়া ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} দীৰ্ঘস্থায়ী সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[শদিয়া|শদিয়া বা সাধয়াপুৰ]] আৰু ইয়াৰ অধীনত [[উজনি অসম]]ৰ এক বিস্তৃত অঞ্চলৰ লগতে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সংলগ্ন সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ভূখণ্ড [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত বিস্তৃত আছিল বুলি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে,<ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing." {{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> আনহাতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ [[হাবুং]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency." {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমা পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] অঞ্চললৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and, following him, N.N.Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam."{{harvcol|Dutta|1985|pp=28}}</ref><ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> আৰু উত্তৰফালে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[ইটানগৰ]] অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ যোৱা পুৰণি [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ক ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west" {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, [[আহোম ৰাজ্য]] মূলতঃ উজনি অসমৰ দক্ষিণ-পূব অংশত বিয়পি আছিল। [[চুকাফা]]ই স্থাপন কৰা প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যখন [[দিখৌ নদী|দিখৌ]] আৰু [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[চুতেওফা]]ই পশ্চিম সীমা দিখৌৰ উপনৈ [[নামদাং নদী]]লৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় দুটা শতিকা ধৰি আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বহুলাংশে অপৰিবৰ্তিত হৈ থাকে।<ref>"Sukapha, the founder of the Ahom kingdom, crossed the Patkai hills and carved out a principality of his own in the south-eastern corner of the present district of Sibsagar, and the eastern corner of the present Tinsukia district between the river Dikhow and the Buri-Dihing... Sukapha was succeeded by his son Suteupha (1268–1281), who extended the western boundary up to the Namdang river by applying diplomacy with the Kacharis. From Subinpha, the third king, to Supimpha (1493–1497) the thirteenth king, the boundary of the Ahom kingdom remained unchanged." {{harvcol|Devi|1968|p=8}}</ref> উত্তৰফালে [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। দিহিঙৰ ঐতিহাসিক গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিঙতকৈ বহু পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল; ই শিৱসাগৰ অঞ্চলৰ মাজেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ [[মাজুলী]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল। ফলত এই নদী-ব্যৱস্থাই প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমা গঠন কৰিছিল।<ref name="Bhuyan"/> পূবফালে [[পাটকাই]] পৰ্বতমালা আহোম ৰাজ্য আৰু টাই ৰাজ্য মুঙকংৰ মাজৰ স্বীকৃত সীমা আছিল। [[চুডাংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত মুঙ কোৱাঙৰ আক্ৰমণৰ পিছত ১৪০১ চনত সম্পাদিত এখন সন্ধিৰ দ্বাৰা পাটকাই পৰ্বতমালাক দুয়োখন ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>"There were no further hostilities, and a formal treaty was concluded in 1401 by which the Pātkāi was fixed as the boundary between the two countries." {{harvcol|Gait|1926|p=81}}</ref> সেয়েহে চুহুংমুঙৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ঠিক পূৰ্বে আহোম ৰাজ্য সীমিত ভূখণ্ডবিশিষ্ট এক ৰাজনৈতিক সত্তা আছিল, যাৰ কেন্দ্ৰ আছিল শিৱসাগৰ–চৰাইদেউ–নামৰূপ–টিপাম অঞ্চল; উত্তৰ আৰু পশ্চিমফালে বুঢ়ী দিহিং নদী, দক্ষিণ, দক্ষিণ-পশ্চিমফালে নামদাং–দিখৌ অঞ্চল আৰু পূবফালে পাটকাই পৰ্বতমালাই ইয়াৰ মোটামুটি সীমা গঠন আছিল। ===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি=== [[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency"{{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>"He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom." {{harvcol|Guha|1983|p=27}}</ref><ref>"He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512"{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}</ref> তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}} ===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ=== চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} ==সংঘাতসমূহ== {{OSM Location map |coord = {{coord|27.38|94.3}} |zoom=7 |float=right |width=450 |height=300 |magnify=1 |scalemark=8 |nolabels=1 |title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪) |caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।<ref>স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।</ref> |auto-caption=14 |mark-sizeD=17,14 |shapeD=n-circle |shape-outlineD=white |shape-colorD=hard blue |label-colorD=hard blue |label-posD=left |ldyD=0 |ldxD=0 |mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}} |mark-title1=পানবাৰী (হাবুং) |label-pos1=left |ldx1=-4 |ldy1=0 |mark-coord2={{coord|26.65|93.35}} |mark-title2=দিখৌমুখ |label-pos2=bottom |ldx2=0 |ldy2=7 |mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}} |mark-title3=চেৰুৱাকাটা |label-pos3=top |ldx3=0 |ldy3=-6 |mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}} |mark-title4=চিৰা আটি |label-pos4=left |ldx4=-4 |ldy4=0 |mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}} |mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ) |label-pos5=bottom |ldx5=0 |ldy5=7 |mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}} |mark-title6=চেচামুখ |label-pos6=left |ldx6=-4 |ldy6=0 |mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}} |mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়) |label-pos7=right |ldx7=5 |ldy7=0 |mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}} |mark-title8=লাৰুপৰা |label-pos8=right |ldx8=5 |ldy8=0 |mark-coord9={{coord|27.83|95.67}} |mark-title9=লোহিতমুখ |label-pos9=left |ldx9=-4 |ldy9=0 |mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}} |mark-title10=[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] (শদিয়া ৰাজধানী) |label-pos10=left |ldx10=-4 |ldy10=0 |mark-coord11={{coord|28.178|95.764}} |mark-title11=চন্দনগিৰি |label-pos11=top |ldx11=-4 |ldy11=-8 |mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}} |mark-title12=দইথাং |label-pos12=right |ldx12=5 |ldy12=0 }} ===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩=== সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''চিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}} চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।<ref name="Phukan">{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam |year=2003 |edition=2nd |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=55 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory. }}</ref> এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref name="Dihing"/> ===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০=== ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>"Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country."{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}</ref> এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা=== ১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২=== ১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল। ===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩=== দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}} ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা "মহাপাত্ৰ" পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শান্তি-আলোচনা=== ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}} চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪=== আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি নগৰত নোসোমাই চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=108}} আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}} শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰ-নগৰ]]''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|pp=11}} ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}} ===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ=== চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেনমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল।।{{sfn|Bhuyan|1945|p=1Q}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা "মহাদ্বাৰ" বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস=== শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ''ৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে। এই বংশাৱলীত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বুলি কোৱা হৈছে। সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}</ref>}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} "Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly."</ref>{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে। এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}} ==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! style="background:orange;"| <span style="color:white">সংঘাতৰ নাম</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:280px;"| <span style="color:white">ফলাফল</span> |- |'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ''' * আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}} |- |'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে। * তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} |- |'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''চুতীয়া বিজয়''' * চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত<ref name="Phukan"/> মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে। * আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} |- |'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * ''ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে। * আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} |- |'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়। * ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} |- |'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আলোচনা ব্যৰ্থ''' * চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়। * চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} |- |'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে। * চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}} * শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে। |- |'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}} * আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে। * প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}} |} ==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ== চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে। ===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ=== প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}} ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল। ===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ=== চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}} এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}} ==সামৰিক বৈশিষ্ট্য== এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল। ==লোককথা আৰু স্মৃতি== বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref> আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[সতী সাধনী]] * [[নীতিপাল]] * [[ধীৰনাৰায়ণ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[মাজুলী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |location=Gauhati |year=1945 |edition=1st |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |year=1960 |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha |edition=2nd |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1977 |language=as |orig-year=1922 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam |edition=4th |language=as |year=2001 |orig-year=1932 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Guwahati |ref=harv }} {{refend}} ===গৌণ উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |last=Acharyya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal |location=New Delhi |ref=harv }} * {{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies |year=1970 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Borboruah |first=Hiteswar |title=Ahomar Din |edition=2nd |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1997 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |year=1985 |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |ref=harv }} * {{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |ref=harv }} * {{cite book |last1=Sinha |first1=Surajit |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India |date=1987 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978 |ref=harv }} * {{cite book |last=Phukan |first=J. N. |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |year=1992 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |pages=49–60 |ref=harv }} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |language=as |ref=harv }} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0 |ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী: অসম]] [[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]] 5rcl94jxxnz3vgkkyoikwt9gpqsqd19 647547 647546 2026-10-25T07:05:32Z Ananya Taye 28065 647547 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ | date = ১৫১২–১৫২৩/২৪ | image = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]] | caption = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ। | place = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল) | result = আহোম বিজয় | territory = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয় | combatant1 = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | combatant2 = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]] | commander1 = [[ধীৰনাৰায়ণ]]<br />[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref>}}<br />কাশীতৰা†<br />[[সতী সাধনী]]†<br />মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা<br />বৰহুলৈ বৰুৱা<br />ধেলা<br />বৰপাত্ৰ<br />চুলুকী চেতিয়া<br />বুঢ়া বৰুৱা | commander2 = [[চুহুংমুং]]<br />ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই<br />কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই<br />চাও চুখ্ৰিং<br />খেনমুং †<br />কনচেং<br />থাওমুং ৰাইলুং<br />জাংমুংখাম ফুকে-চং | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties1 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত }} '''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}} এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)<ref name="Dihing">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56)."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}} চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}} ==উৎস আৰু কালানুক্ৰম== এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}} ==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক== ===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ=== বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}<ref>"পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।" {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}</ref><ref>"বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে "গৰীয়া" বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে "চেঙ্গচাই"; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।"{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}</ref> ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: "Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century."</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}} ===চুতুফাৰ মৃত্যু=== চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই। ==পটভূমি== ===যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ভূখণ্ডীয় অৱস্থা=== {{See also|চুতীয়া ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} দীৰ্ঘস্থায়ী সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]] আৰু ইয়াৰ অধীনত [[উজনি অসম]]ৰ এক বিস্তৃত অঞ্চলৰ লগতে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সংলগ্ন সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ভূখণ্ড [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত বিস্তৃত আছিল বুলি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে,<ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing." {{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> আনহাতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ [[হাবুং]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency." {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমা পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] অঞ্চললৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and, following him, N.N.Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam."{{harvcol|Dutta|1985|pp=28}}</ref><ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> আৰু উত্তৰফালে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[ইটানগৰ]] অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ যোৱা পুৰণি [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ক ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west" {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, [[আহোম ৰাজ্য]] মূলতঃ উজনি অসমৰ দক্ষিণ-পূব অংশত বিয়পি আছিল। [[চুকাফা]]ই স্থাপন কৰা প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যখন [[দিখৌ নদী|দিখৌ]] আৰু [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[চুতেওফা]]ই পশ্চিম সীমা দিখৌৰ উপনৈ [[নামদাং নদী]]লৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় দুটা শতিকা ধৰি আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বহুলাংশে অপৰিবৰ্তিত হৈ থাকে।<ref>"Sukapha, the founder of the Ahom kingdom, crossed the Patkai hills and carved out a principality of his own in the south-eastern corner of the present district of Sibsagar, and the eastern corner of the present Tinsukia district between the river Dikhow and the Buri-Dihing... Sukapha was succeeded by his son Suteupha (1268–1281), who extended the western boundary up to the Namdang river by applying diplomacy with the Kacharis. From Subinpha, the third king, to Supimpha (1493–1497) the thirteenth king, the boundary of the Ahom kingdom remained unchanged." {{harvcol|Devi|1968|p=8}}</ref> উত্তৰফালে [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। দিহিঙৰ ঐতিহাসিক গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিঙতকৈ বহু পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল; ই শিৱসাগৰ অঞ্চলৰ মাজেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ [[মাজুলী]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল। ফলত এই নদী-ব্যৱস্থাই প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমা গঠন কৰিছিল।<ref name="Bhuyan"/> পূবফালে [[পাটকাই]] পৰ্বতমালা আহোম ৰাজ্য আৰু টাই ৰাজ্য মুঙকংৰ মাজৰ স্বীকৃত সীমা আছিল। [[চুডাংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত মুঙ কোৱাঙৰ আক্ৰমণৰ পিছত ১৪০১ চনত সম্পাদিত এখন সন্ধিৰ দ্বাৰা পাটকাই পৰ্বতমালাক দুয়োখন ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>"There were no further hostilities, and a formal treaty was concluded in 1401 by which the Pātkāi was fixed as the boundary between the two countries." {{harvcol|Gait|1926|p=81}}</ref> সেয়েহে চুহুংমুঙৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ঠিক পূৰ্বে আহোম ৰাজ্য সীমিত ভূখণ্ডবিশিষ্ট এক ৰাজনৈতিক সত্তা আছিল, যাৰ কেন্দ্ৰ আছিল শিৱসাগৰ–চৰাইদেউ–নামৰূপ–টিপাম অঞ্চল; উত্তৰ আৰু পশ্চিমফালে বুঢ়ী দিহিং নদী, দক্ষিণ, দক্ষিণ-পশ্চিমফালে নামদাং–দিখৌ অঞ্চল আৰু পূবফালে পাটকাই পৰ্বতমালাই ইয়াৰ মোটামুটি সীমা গঠন আছিল। ===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি=== [[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency"{{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>"He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom." {{harvcol|Guha|1983|p=27}}</ref><ref>"He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512"{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}</ref> তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}} ===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ=== চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} ==সংঘাতসমূহ== {{OSM Location map |coord = {{coord|27.38|94.3}} |zoom=7 |float=right |width=450 |height=300 |magnify=1 |scalemark=8 |nolabels=1 |title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪) |caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।<ref>স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।</ref> |auto-caption=14 |mark-sizeD=17,14 |shapeD=n-circle |shape-outlineD=white |shape-colorD=hard blue |label-colorD=hard blue |label-posD=left |ldyD=0 |ldxD=0 |mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}} |mark-title1=পানবাৰী (হাবুং) |label-pos1=left |ldx1=-4 |ldy1=0 |mark-coord2={{coord|26.65|93.35}} |mark-title2=দিখৌমুখ |label-pos2=bottom |ldx2=0 |ldy2=7 |mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}} |mark-title3=চেৰুৱাকাটা |label-pos3=top |ldx3=0 |ldy3=-6 |mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}} |mark-title4=চিৰা আটি |label-pos4=left |ldx4=-4 |ldy4=0 |mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}} |mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ) |label-pos5=bottom |ldx5=0 |ldy5=7 |mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}} |mark-title6=চেচামুখ |label-pos6=left |ldx6=-4 |ldy6=0 |mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}} |mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়) |label-pos7=right |ldx7=5 |ldy7=0 |mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}} |mark-title8=লাৰুপৰা |label-pos8=right |ldx8=5 |ldy8=0 |mark-coord9={{coord|27.83|95.67}} |mark-title9=লোহিতমুখ |label-pos9=left |ldx9=-4 |ldy9=0 |mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}} |mark-title10=[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] (শদিয়া ৰাজধানী) |label-pos10=left |ldx10=-4 |ldy10=0 |mark-coord11={{coord|28.178|95.764}} |mark-title11=চন্দনগিৰি |label-pos11=top |ldx11=-4 |ldy11=-8 |mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}} |mark-title12=দইথাং |label-pos12=right |ldx12=5 |ldy12=0 }} ===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩=== সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''চিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}} চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।<ref name="Phukan">{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam |year=2003 |edition=2nd |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=55 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory. }}</ref> এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref name="Dihing"/> ===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০=== ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>"Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country."{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}</ref> এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা=== ১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২=== ১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল। ===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩=== দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}} ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা "মহাপাত্ৰ" পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শান্তি-আলোচনা=== ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}} চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪=== আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি নগৰত নোসোমাই চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=108}} আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}} শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰ-নগৰ]]''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|pp=11}} ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}} ===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ=== চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেনমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল।।{{sfn|Bhuyan|1945|p=1Q}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা "মহাদ্বাৰ" বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস=== শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ''ৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে। এই বংশাৱলীত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বুলি কোৱা হৈছে। সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}</ref>}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} "Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly."</ref>{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে। এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}} ==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! style="background:orange;"| <span style="color:white">সংঘাতৰ নাম</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:280px;"| <span style="color:white">ফলাফল</span> |- |'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ''' * আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}} |- |'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে। * তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} |- |'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''চুতীয়া বিজয়''' * চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত<ref name="Phukan"/> মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে। * আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} |- |'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * ''ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে। * আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} |- |'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়। * ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} |- |'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আলোচনা ব্যৰ্থ''' * চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়। * চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} |- |'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে। * চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}} * শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে। |- |'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}} * আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে। * প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}} |} ==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ== চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে। ===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ=== প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}} ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল। ===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ=== চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}} এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}} ==সামৰিক বৈশিষ্ট্য== এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল। ==লোককথা আৰু স্মৃতি== বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref> আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[সতী সাধনী]] * [[নীতিপাল]] * [[ধীৰনাৰায়ণ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[মাজুলী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |location=Gauhati |year=1945 |edition=1st |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |year=1960 |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha |edition=2nd |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1977 |language=as |orig-year=1922 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam |edition=4th |language=as |year=2001 |orig-year=1932 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Guwahati |ref=harv }} {{refend}} ===গৌণ উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |last=Acharyya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal |location=New Delhi |ref=harv }} * {{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies |year=1970 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Borboruah |first=Hiteswar |title=Ahomar Din |edition=2nd |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1997 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |year=1985 |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |ref=harv }} * {{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |ref=harv }} * {{cite book |last1=Sinha |first1=Surajit |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India |date=1987 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978 |ref=harv }} * {{cite book |last=Phukan |first=J. N. |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |year=1992 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |pages=49–60 |ref=harv }} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |language=as |ref=harv }} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0 |ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী: অসম]] [[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]] rzusg2opauokt5kmhmhlczpiwxtlq53 0 139834 647170 642765 2026-10-24T12:04:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647170 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনা ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু নৃত্যৰ একপ্ৰকাৰ}} {{Infobox Chinese |pic=File:孔庙 祭孔大典 3.jpg |caption=২০১৭ চনত চীনৰ কুফু কনফুচীয় মন্দিৰত অনুষ্ঠিত কনফুচীয় আচাৰ। |t=雅樂 |s=雅乐 |p=yǎyuè |w=ya³-yüeh⁴ |mi={{IPAc-cmn|ya|3|.|yue|4}} |gr=য়ায়ুৱে |j=ngaa⁵-ngok⁶ |y=ngáah-ngohk |tl=ngá-ga̍k |mc=ngǽ-ngæ̀wk |oc-bs=*{{IPA|N-ɢˤraʔ [ŋ]ˤrawk}} |kanji=雅楽 |romaji=গগাকু |vie=ন্যা নাক্‌ |hn=雅樂 |hangul=아악 |hanja=雅樂 |rr=আক |mr=আক }} '''''ইয়ায়ুয়ে ({{lang-en|Yayue}}) ''''' প্ৰাচীন চীনত ৰাজদৰবাৰ আৰু মন্দিৰসমূহত পৰিৱেশন কৰা চীনা ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু নৃত্যৰ একপ্ৰকাৰ। ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ মৌলিক ৰীতি-নীতি ৱেষ্টাৰ্ন ঝৌ যুগত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। আইন আৰু কণফুচিয়াচজিম আচাৰৰ সৈতে মিলি ই অভিজাত শ্ৰেণীৰ ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰকাশৰ ৰূপ গঢ়ি তুলিছিল। ''য়া'' শব্দটো ঝৌ বংশৰ সময়ত ৰাজদৰবাৰত ব্যৱহৃত গীতৰ কথাৰ একপ্ৰকাৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিবোৰ ''শ্বিজিং ''ত সংকলিত হৈছিল।<ref name="fletcher">{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=i2vDlcIyVjUC&pg=PA345 |title=World Musics in Context: A Comprehensive Survey of the World's Major Musical Cultures |author= Peter Fletcher |publisher=Oxford University Press |year= 2004 |isbn=978-0195175073 |page=345 }}</ref> ''ইয়ায়ুয়ে'' শব্দটো নিজেই কনফুচিয়াছৰ ''এনালেক্টছ ''ত পোৱা যায়।<ref name=musicology/><ref>{{cite web |url=http://ctext.org/analects/yang-huo#n1554 |title=The Analects - Yang Huo |work=Chinese Text Project }}</ref> কনফুচিয়াছে ''ইয়ায়ুয়ে''ক এনে সংগীত হিচাপে গণ্য কৰিছিল যি ভাল আৰু উপকাৰী; ইয়াৰ বিপৰীতে ঝেং ৰাজ্যৰপৰা উৎপত্তি হোৱা জনপ্ৰিয় সংগীতক তেওঁ অৱক্ষয়ী আৰু কলুষিতকাৰী বুলি বিবেচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://ctext.org/analects/wei-ling-gong#n1492 |title=The Analects – Wei Ling Gong |work=Chinese Text Project }}</ref> সেয়েহে কনফুচীয়ান ব্যৱস্থাত ''ইয়ায়ুয়ে''ক পৰিশীলিত, উন্নতিশীল আৰু আত্মসংস্কাৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় উপযুক্ত সংগীত হিচাপে গণ্য কৰা হয়; লগতে ই সু-শাসন আৰু সুস্থিৰ শাসনৰ প্ৰতীক হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=6hxGDALSoOYC&pg=PA85 |title=International Handbook of Research in Arts Education|author= Liora Bresler |page=85 |publisher=Springer |year= 2007 |isbn=978-1402029981}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=8HZGBK3ENgQC&pg=PA97|title=Women and Confucian Cultures in Premodern China, Korea, and Japan|editor1=Dorothy Ko |editor2=JaHyun Kim Haboush |editor3=Joan R. Piggott|editor1-link=Dorothy Ko |editor2-link=JaHyun Kim Haboush |editor3-link=Joan R. Piggott |page=85 |publisher=University of California Press |year= 2003 |isbn=978-0520231382}}</ref> ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ৰাজদৰবাৰত ব্যৱহৃত গম্ভীৰ আনুষ্ঠানিক সংগীত, লগতে মন্দিৰত বিশেষকৈ কনফুচীয়ান আচাৰত ব্যৱহৃত আচাৰমূলক সংগীত। বহল অৰ্থত ''ইয়ায়ুয়ে'' বুলিলে জনপ্ৰিয় সংগীত ''ছুইউয়ে '' বা "অসংস্কৃত সংগীত"ৰপৰা পৃথক চীনা সংগীতৰ এক ৰূপকো বুজাব পাৰে; সেই অৰ্থত [[guqin|ছিন]] সংগীতৰ দৰে পণ্ডিতসকলৰ সংগীতও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_4G1JwZdl_MC&pg=PA2 |title=Sizhu Instrumental Music of South China: Ethos, Theory and Practice |author= Alan Robert Thrasher |page=2 |publisher=Brill Academic Publishers |year= 2008 |isbn=978-9004165007 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=eeEkqBVQqI0C&pg=PA37 |title=Comparative Musicology and Anthropology of Music: Essays on the History of Ethnomusicology |pages=37–38 |editor1=Bruno Nettl |editor2=Philip Bohlman |author=Isabel Wong | publisher=University of Chicago Press |edition=2nd |year= 1991 |isbn=978-0226574097 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Berge-Becker |first=Zach |date=2026 |title=The Musical Performance of Gentlemanly (shi 士) Identities in 10th–14th Century China |url=https://doi.org/10.1163/15685322-11203002 |journal=T'oung Pao |volume=112 |issue=3-4 |pages=393-398}}</ref> ছিং বংশৰ অন্ত পৰাৰ পাছত ৰাজদৰবাৰী ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পায় আৰু চীনত ই জনসাধাৰণৰ দৃষ্টিৰপৰা প্ৰায় অদৃশ্য হৈ পৰে। অৱশ্যে বিংশ শতিকাৰ শেষভাগত ইয়াৰ পুনৰ্গঠন আৰু পুনৰুজ্জীৱনৰ আধুনিক প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হয়। [[টাইৱান]]ত এতিয়াও কনফুচীয়ান আচাৰৰ অংশ হিচাপে ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশন কৰা হয়। [[চীন]]ত ইয়াৰ পুনৰুজ্জীৱিত ৰূপ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰ্যটকৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পূব এছিয়াৰ কিছু অংশত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ আন ৰূপ এতিয়াও পোৱা যায় [[জাপান]]ৰ ''গাকু'', কোৰিয়াৰ ''আআক'' আৰু ভিয়েটনামৰ ''ন্যা নাক''। এই দেশসমূহত একে চীনা শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হ'লেও উচ্চাৰণ পৃথক আৰু সংগীতৰ ৰূপ চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ সৈতে একে নহ'বও পাৰে। অৱশ্যে কোৰিয়াৰ ''আকক''-এ প্ৰাচীন চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ কিছু উপাদান সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে।<ref>{{cite journal |jstor=850057|title=The Treatise on Ceremonial Music (1430) in the Annals of the Korean King Sejong|url=https://archive.org/details/sim_ethnomusicology_1974-01_18_1/page/1|author=Robert C. Provine, Jr.|journal=Ethnomusicology|volume= 18|issue= 1 |date=January 1974|pages= 1–29 |doi=10.2307/850057}}</ref> ==ইতিহাস== পৰম্পৰাগতভাৱে কোৱা হয় যে ঝৌৰ ড্যুকে ঝৌৰ ৰজা উৰ নিৰ্দেশত শ্বাং বংশ জয় কৰাৰ কিছুদিন পাছতে ''ইয়ায়ুয়ে'' সৃষ্টি কৰিছিল। ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ ভিতৰত শ্বামাণিক বা ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, লগতে প্ৰাচীন চীনা লোকসংগীতৰ উপাদানো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। চীনা নৃত্যও ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীতৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আছিল আৰু প্ৰতিটো ''ইয়ায়ুয়ে'' ৰচনাৰ সৈতে কোনো এটা আনুষ্ঠানিক বা আচাৰমূলক নৃত্য জড়িত থাকিব পাৰিছিল। ঝৌ বংশৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ''ইয়ায়ুয়ে'' ৰচনাসমূহ আছিল ছয়টা মহান নৃত্য; প্ৰতিটো নৃত্য কোনো কিংবদন্তিমূলক বা ঐতিহাসিক ব্যক্তিৰ সৈতে জড়িত আছিল ''য়ুনমেন দাজুৱান। '', ''দাসিয়ান '', ''দাকিং'', বা ''দাশাও'', ''দাসিয়া'', ''দাহু'' আৰু ''দাৱু ''।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=P3PehWwi6UAC&pg=PA5 |title=中國音樂小史 |author= 許之衡 |year=1968|publisher=臺灣商務印書館 |isbn=9789570512731 }}</ref><ref>{{cite book |title=The History of Chinese Dance |author= Wang Kefen|publisher= China Books & Periodicals |pages=12–13 |year= 1985 |isbn=978-0835111867}}</ref><ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=d1eZuB2xwYc&pg=PA5 |title=The Chinese Aesthetic Tradition |author= Zehou Li |page=5 |publisher= University of Hawaii Press |others=translated by Maija Bell Samei |year= 2009 |isbn=978-0824833077 }}</ref> ''বুক অৱ ৰাইট''-ত কেইবাটাও পৰিস্থিতিৰ বৰ্ণনা আছে য'ত ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী, দেৱতা বা পূৰ্বপুৰুষৰ সন্মানত অনুষ্ঠিত অনুষ্ঠান আছিল। কূটনৈতিক সভাত ইয়াক কেনেদৰে পৰিৱেশন কৰিব লাগে তাৰো বিশদ নিয়ম আছিল। ''ইয়ায়ুয়ে'' বাহিৰত অনুষ্ঠিত কাৰ্যসূচীতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যেনে অভিজাতসকলৰ ধনুৰ্বিদ্যা প্ৰতিযোগিতা, চিকাৰ অভিযান আৰু সফল সামৰিক অভিযানৰ সমাপ্তিৰ পিছত। ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য আছিল ইয়াৰ কঠোৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপ। পৰিৱেশনৰ সময়ত ই গম্ভীৰ আৰু আনুষ্ঠানিক আছিল আৰু অভিজাত শ্ৰেণীসমূহক পৃথক কৰি দেখুৱাইছিল। কেতিয়াবা ইয়াৰ সৈতে গীতৰ কথাও থাকিছিল, যাৰ কিছু অংশ ''বুক অৱ চংছ''ত সংৰক্ষিত হৈ আছে। বসন্ত আৰু শৰৎ যুগত আন্তঃৰাজ্যিক সম্পৰ্কত আচাৰৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ গুৰুত্বও হ্ৰাস পায়। [[কনফুচিয়াছ]]য়ে ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু আচাৰৰ অৱক্ষয়ক লৈ দুখ প্ৰকাশ কৰিছিল। ৱেইৰ মাৰ্কুইছ ৱেনে ৱেই আৰু ঝেঙৰ জনপ্ৰিয় সংগীত প্ৰাচীন ৰাজদৰবাৰী সংগীততকৈ বেছি পছন্দ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়; প্ৰাচীন ৰাজদৰবাৰী সংগীত শুনিলে তেওঁ টোপনিত পৰিব পাৰে বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=CiQegTh99-wC&pg=PA7 |title= Chinese Theories of Theater and Performance from Confucius to the Present |pages=7–9 |editor= Faye Chunfang Fei |publisher=University of Michigan Press |year=2002 |isbn= 978-0472089239 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=P3PehWwi6UAC&pg=PA15 |page=15 |title=中國音樂小史 |author= 許之衡 |year=1968|publisher=臺灣商務印書館 |isbn=9789570512731 }}</ref> ঝৌ বংশৰ বহু ''ইয়ায়ুয়ে'' ছিন বংশ লৈকে চলি থাকিল। কিন্তু কিছুমান ৰচনা হান বংশৰ সময়লৈকে হেৰাই গৈছিল বা আৰু পৰিৱেশন কৰা হোৱা নাছিল যেন লাগে। লগতে এই সময়ছোৱাত আৰু পৰৱৰ্তী বংশসমূহত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ বিষয়-বস্তু আৰু ৰূপ সলনি হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, হান বংশত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ মঞ্চ-সমষ্টি (''dengge'')ত তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ নাছিল আৰু কেৱল গায়ক আছিল; কিন্তু ছুই বংশত গায়ক আৰু তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোজন কৰা হৈছিল। টাং বংশত জনপ্ৰিয় সংগীতৰ উপাদানো ''ইয়ায়ুয়ে''ত যোগ কৰা হৈছিল।<ref name=musicology>{{cite web |url=http://musicology.cn/news/news_300.html |title=Change and Continuity of Chinese Yayue in Korea |author=Chi Fengzhi |date=2005-06-28 }}</ref> অৱশ্যে ছুই আৰু থাং ৰাজদৰবাৰৰ প্ৰধান সংগীতৰ ৰূপ আছিল ভোজৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা মনোৰঞ্জনমূলক সংগীত ''য়ানইউ''।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_4G1JwZdl_MC&pg=PA61 |title=Sizhu Instrumental Music of South China: Ethos, Theory and Practice |author= Alan Robert Thrasher |page=61 |publisher=Brill Academic Publishers |year= 2008 |isbn=978-9004165007 }}</ref> সেয়েহে ''ইয়ায়ুয়ে'' শব্দটো সাম্ৰাজ্যিক পৰিয়াল আৰু অভিজাতসকলৰ মন্দিৰ তথা কনফুচীয়ান মন্দিৰত ব্যৱহৃত কনফুচীয়ান আচাৰৰ সংগীতৰ বাবে সংৰক্ষিত হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=i2vDlcIyVjUC&pg=PA346 |title=World Musics in Context: A Comprehensive Survey of the World's Major Musical Cultures |author= Peter Fletcher |publisher=Oxford University Press |year= 2004 |isbn=978-0195175073 |page=346 }}</ref> ছং বংশত নব্য-কনফুচীয়ানবাদ নতুন প্ৰধান মতবাদ হৈ উঠাৰ লগে লগে ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ পুনৰ উত্থান ঘটে আৰু ইয়াৰ ব্যাপক বিকাশ হয়। এই সময়ৰ এটা ''ইয়ায়ুয়ে'' বাদ্যদলত ২০০ৰো অধিক বাদ্যযন্ত্ৰবাদক আছিল আৰু বহু নতুন বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোজন কৰা হৈছিল।<ref name="harvard">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=02rFSecPhEsC&pg=PA261 |title=The Harvard Dictionary of Music |editor= Don Michael Randel |pages=261–262 |publisher=Harvard University Press |edition=4th |year= 2003 |isbn=978-0674011632}}</ref> ছং বংশৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশনৰ বৰ্ণনা কৰা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ হ'ল ঝু ছিৰ ''Complete Explanation of the Classic of Etiquette and Its Commentary'' ({{lang|zh|儀禮經傳通解}}) আৰু ছেন ইয়াঙৰ ''Collection of Music''।<ref name="howard">{{cite book |title=Music As Intangible Cultural Heritage: Policy Ideology and Practice in the Preservation of East Asian Traditions |author= Keith Howard |publisher=Ashgate |year= 2012 |url= https://books.google.com/books?id=JlWFbrJMy9sC&pg=PT223|isbn=978-1409439073}}</ref> ১১১৬ চনত ছং সম্ৰাট হুইজঙে গোৰিয়োৰ সম্ৰাট য়েজংৰ অনুৰোধত কোৰিয়ালৈ ৪২৮টা ''ইয়ায়ুয়ে'' বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু ৫৭২টা সাজ-পোছাক তথা নৃত্য-সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল।<ref>{{cite book |title=Music As Intangible Cultural Heritage: Policy Ideology and Practice in the Preservation of East Asian Traditions |author= Keith Howard |publisher=Ashgate |year= 2012 |url=https://books.google.com/books?id=JlWFbrJMy9sC&pg=PT180|isbn=978-1409439073}}</ref> ইয়াৰ ফলত পূৰ্বৰ চীনা বংশসমূহৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীতৰ কিছু উপাদান, যাৰ ভিতৰত দুটা সুৰো আছে, এতিয়াও কোৰিয়াত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite journal |jstor=850057|title=The Treatise on Ceremonial Music (1430) in the Annals of the Korean King Sejong|url=https://archive.org/details/sim_ethnomusicology_1974-01_18_1/page/1|author=Robert C. Provine, Jr.|journal=Ethnomusicology|volume= 18|issue= 1 |date=January 1974|pages= 1–29 |doi=10.2307/850057}}</ref> {{listen | filename = Confucian ritual yayue 1925.ogg | title = কনফুচীয়ান আচাৰত ''ইয়ায়ুয়ে'' | description = প্ৰায় ১৯২৫ চনৰ এক ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ডিঙৰ সংক্ষিপ্ত অংশ। মূল চীনত এই সংগীত বিলুপ্ত হোৱাৰ পূৰ্বে কনফুচীয়ান আচাৰত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। | format = [[Ogg]] }} ছিং বংশৰ পতন আৰু চীনৰ সাম্ৰাজ্যিক যুগৰ অন্ত পৰালৈকে সাম্ৰাজ্যিক অনুষ্ঠান আৰু আচাৰত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ কিছুমান ৰূপ জীয়াই আছিল। অৱশ্যে ১৯৪৯ চনত কমিউনিষ্টসকলৰ ক্ষমতা দখলৰ পিছলৈকে চীনত কনফুচীয়ান আচাৰৰ অংশ হিচাপে ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশন কৰা হৈছিল; তাৰ পিছত এই পৰম্পৰা বিলুপ্ত হয়। ১৯৬০ৰ দশকৰ শেষভাগত টাইৱানত আৰু ১৯৯০ৰ দশকৰপৰা মূল চীনত কনফুচীয়ান আচাৰত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰম্ভ হয়।<ref name="frederick lau">{{cite book |title=Music in China |author=Frederick Lau |pages= 118–121 |publisher= Oxford University Press |year= 2007 |isbn=978-0195301243 }}</ref> ১৯৯০ৰ দশকত টাইৱানত সাম্ৰাজ্যিক ৰাজদৰবাৰৰ ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ ওপৰত বৃহৎ গৱেষণা আৰু আধুনিক পুনৰ্গঠনৰ কাম আৰম্ভ হয়। মূল চীনত নানহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীত দলটোৱে ২০০৯ চনত [[Beijing|বেইজিং]]ত কৰা পৰিৱেশনে এই সংগীতৰ প্ৰতি নতুনকৈ আগ্ৰহ সৃষ্টি কৰে।<ref name="sui"/><ref>{{Cite news |last1=敖 |first1=蓉 |last2=李 |first2=华林 |date=13 July 2014 |title=为了德音雅乐的复活 |url=http://paper.ce.cn/jjrb/html/2014-07/13/content_207491.htm |access-date=28 March 2025 |work=经济日报}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2010/04/21/arts/21iht-music.html |title= Music Bridges the Political Divide Between China and Taiwan |author=Cindy Sui | work= The New York Times | date= April 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315070452/https://www.nytimes.com/2010/04/21/arts/21iht-music.html|archive-date=15 March 2018 }}</ref> অৱশ্যে পুনৰুজ্জীৱিত আৰু পুনৰ্গঠিত ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীত আৰু নৃত্যৰ প্ৰামাণিকতাক লৈ প্ৰশ্ন আছে। বিশেষকৈ আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰাচীন বাদ্যযন্ত্ৰৰ সলনি বিভিন্ন বিকল্প ব্যৱহাৰৰ বিষয়টো উল্লেখযোগ্য। তথাপি কিছুমানৰ মতে, বিভিন্ন ৰাজবংশৰ সময়ত এই সংগীত আৰু নৃত্য সদায় পৰিৱৰ্তিত হৈ আহিছে; সেয়েহে আধুনিক যুগত হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহকো এই ঐতিহাসিক ধাৰাবাহিকতাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত চাব লাগে।<ref name="sui">{{cite news |url=http://taiwantoday.tw/ct.asp?xItem=174112&ctNode=124&mp=9 |title=The Melodies of the Emperors |work=Taiwan Today |author=Cindy Sui |date=September 1, 2011 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=jMu6p0JPrvQC&pg=PA131 |title=Music and Ritual |editor= Keith Howard |page=131 |publisher=Semar Publishers |year=2007 |isbn=978-8877780867 }}</ref> ==পৰিৱেশন== [[File:六佾舞｜慈雲寺｜慈雲寺辦祭孔典禮 安樂國小學生跳六佾舞 2023.webm|thumb|২০২৩ চনত টাইৱানৰ টাইপেইত ছিয়ুন মন্দিৰত স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে পৰিৱেশন কৰা কনফুচীয়ান আচাৰৰ বাতৰি-চিত্ৰ। ]] ৰাজদৰবাৰৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' বাদ্যদলক দুটা পৃথক দলত ভাগ কৰিব পাৰি। এই দুটা দল য়িন আৰু ইয়াংৰ প্ৰতিনিধিত্বকাৰী বুলি ধৰা হৈছিল। সৰু দলটো (''য়িন'') অট্টালিকাৰ মঞ্চত পৰিৱেশন কৰাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত আছিল আৰু ইয়াক ''দেংগে '' বুলি কোৱা হৈছিল। ডাঙৰ দলটো (''য়াং'') চোতালত পৰিৱেশন কৰিছিল আৰু ইয়াক ''গোংশিয়েন '' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="harvard"/><ref name="howard"/><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=1s89EAAAQBAJ&pg=PA40 |title=Senses of the City |editor=Christian De Pee |editor2=Joseph Sui Ching Lam |editor3=Martin Joseph Powers |editor4=Shuen-fu Lin |pages=39–40 |publisher=Chinese University Press |year= 2017 |isbn=9789629967864 }}</ref> সৰু দলটোত প্ৰধানকৈ তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ, যেনে ''ছিন'' আৰু ''ছে'' জিথাৰ, আৰু বায়ু বাদ্যযন্ত্ৰ, যেনে দিজি আৰু ছিয়াও বাঁহী আৰু পাইছিয়াও পেনপাইপৰ লগতে গায়ক আছিল। ডাঙৰ দলটো প্ৰধানকৈ বাদ্যযন্ত্ৰভিত্তিক আছিল আৰু সকলো শ্ৰেণীৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বাদ্যযন্ত্ৰবাদকসকলক চোতালত পাঁচটা দিশত চাৰিওটা দিশ আৰু মাজত সজোৱা হৈছিল। বায়ু বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ মাজত আৰু ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা আৰু শিলৰ ঘণ্টা (সামূহিকভাৱে '' ইউয়েশুয়ান '') চাৰিওফালে স্থাপন কৰা হৈছিল; ঢোলসমূহ চাৰিটা কোণত ৰখা হৈছিল।<ref name="frederick lau"/> সন্মুখত দুটা কাঠৰ বাদ্যযন্ত্ৰ আছিল, যিবোৰে ৰচনা আৰম্ভ আৰু শেষ হোৱাৰ সংকেত দিছিল। চোতালত পৰিৱেশন কৰা "বাহিৰৰ" সংগীত স্বৰ্গৰ প্ৰশংসাৰ বাবে আছিল আৰু অনুষ্ঠানৰ গুৰুত্ব অনুসৰি বাদ্যদলৰ আকাৰ আৰু বিন্যাস সলনি হৈছিল। "ভিতৰৰ" সংগীত সম্ৰাট আৰু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ গুণ-গৰিমা প্ৰকাশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="fletcher"/> [[File:Jongmyo Royal Shrine (종묘) - Dancing.jpg|thumb|কোৰিয়াৰ [[Jongmyo jerye]]ত [[Jongmyo (Seoul)|জংম্যো]] কনফুচীয়ান মন্দিৰত পৰিৱেশন কৰা নৃত্য]] সংগীত সাধাৰণতে ধীৰ আৰু গম্ভীৰ আৰু একসুৰীয়া আছিল; ইয়াত ছন্দৰ বৈচিত্ৰ্য কম আছিল। গীত গোৱাৰ সময়ত কথাৰ শব্দসংখ্যা অনুসৰি প্ৰতিটো বাক্যাংশত চাৰিৰপৰা আঠটা তাল থাকিব পাৰিছিল।<ref name="frederick lau"/> চোতালত পৰিৱেশন কৰা সংগীতৰ সৈতে নৃত্যও থাকিছিল আৰু নৃত্যশিল্পীৰ সংখ্যা পৃষ্ঠপোষকৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু পদমৰ্যাদাৰ সৈতে কঠোৰভাৱে নিৰ্ধাৰিত আছিল। সম্ৰাটৰ বাবে সৰ্বাধিকসংখ্যক সংগীতজ্ঞ আৰু নৃত্যশিল্পী থাকিব পাৰিছিল ৮টা শাৰীত ৮জনকৈ মুঠ ৬৪জন নৃত্যশিল্পী। কোনো অভিজাত বা প্ৰধান মন্ত্ৰীৰ বাবে ৬টা শাৰীত ৬জনকৈ ৩৬জন আৰু নিম্ন পদৰ বিষয়াৰ বাবে তাতকৈ কম ৪×৪ বা ২×২ নৃত্যশিল্পী থাকিছিল। কনফুচীয়ান আচাৰত ছয় শাৰীৰ নৃত্য প্ৰথমে কনফুচিয়াছৰ মৰ্যাদাৰ উপযোগী হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পিছলৈ কনফুচিয়াছক বিভিন্ন মৰণোত্তৰ ৰাজকীয় উপাধি প্ৰদান কৰাৰ পাছত আঠ শাৰীৰ নৃত্য ও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল; উদাহৰণস্বৰূপে, টাং বংশৰ সম্ৰাট ছুয়ানজঙে তেওঁক ৱেনশুৱান ৰজা উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Ln2_BtBjVGYC&pg=PA35 |title=State Sacrifices and Music in Ming China: Orthodoxy, Creativity and Expressiveness |author= Joseph Sui Ching Lam |pages=35–36 |publisher=State University of New York Press |year= 1998 |isbn=978-0791437063}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vL42xGE3VB8C&pg=PA130 |title=Rituals Of Recruitment In Tang China: Reading An Annual Programme In The Collected Statements By Wang Dingbao |author= Oliver J. Moore |pages= 130–131 |publisher=Brill Academic Pub |year= 2004 |isbn=978-9004139374}}</ref> নৃত্য দুটা প্ৰকাৰত বিভক্ত আছিল। সেয়া হ'ল নাগৰিক নৃত্য আৰু সামৰিক নৃত্য। নাগৰিক নৃত্যত নৃত্যশিল্পীসকলে বাঁওহাতত ''ইউয়ে '' বাঁহী আৰু সোঁহাতত পাখিৰ গুচ্ছ ধৰি নাচিছিল। সামৰিক নৃত্যত বাঁওহাতত ঢাল আৰু সোঁহাতত যুদ্ধ-কুঠাৰ ধৰি নাচিছিল।<ref name=musicology/> ==ব্যৱহৃত বাদ্যযন্ত্ৰ== [[File:Bianzhong.jpg|right|thumb|300px|জেঙৰ মাৰ্কুইছ ইয়িৰ সমাধিৰপৰা উদ্ধাৰ হোৱা ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টাৰ বিয়ানঝং সমষ্টি, ৪৩৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ। ]] ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীতত সকলো ধৰণৰ পৰম্পৰাগত চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়; ইয়াত কেৱল নিৰ্মাণত ব্যৱহৃত আঠটা শ্ৰেণীৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আটাইতকৈ প্ৰাচীন বাদ্যযন্ত্ৰসমূহৰপৰা নিৰ্বাচিত সীমিতসংখ্যক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>François Picard. [https://hal.archives-ouvertes.fr/IREMUS/halshs-01119234v1 La classification en huit matériaux des instruments en Chine]. [[Études chinoises]], XV N° 1–2, 1996, pp. 159–180</ref> ===ৰেচম === *'''গুছিন''', সাতডাল তাঁৰযুক্ত, ফ্ৰেটবিহীন জিথাৰ। *'''ছে''', স্থানান্তৰযোগ্য ব্ৰীজযুক্ত ২৫-তাঁৰীয়া জিথাৰ; প্ৰাচীন উৎসত ১৩, ২৫ বা ৫০টা তাঁৰৰ উল্লেখ আছে। ===বাঁহ === *'''দিজি''' হৈছে পথালিকৈ বজোৱা বাঁহী। *'''ছিয়াও বাঁহী''' হ'ল মূৰৰপৰা বতাহ সুমুৱাই বজোৱা বাঁহী। *'''পাইছিয়াও''' পেনপাইপ। *'''ছি''' হ'ল প্ৰাচীন চীনা বাঁহী। ===কাঠ === *'''ঝু''' হ'ল তলৰফালে সংকুচিত হোৱা কাঠৰ বাকচ; ভিতৰত এডাল লাঠিৰে আঘাত কৰি তাল বা অংশৰ সংকেত দিয়া হয়। *'''য়ু''' হ'ল বাঘৰ আকৃতিৰ খোদিত কাঠৰ বাদ্যযন্ত্ৰ; ইয়াৰ দাঁতযুক্ত পিঠিত লাঠি ঘঁহি অংশৰ সমাপ্তিৰ সংকেত দিয়া হয়। ===শিল === *'''বিয়ানছিং''' সাধাৰণতে নেফ্ৰাইটেৰে নিৰ্মিত ১৬টা ওলোমাই ৰখা শিলৰ ফলকৰ সমষ্টি, মুগুৰিৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়। ===ধাতু === *'''বিয়ানঝং '''হৈছে এটা ফ্ৰেমত ওলোমাই ৰখা ১৬টা সোণালী আৱৰণযুক্ত ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা, মুগুৰিৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়। *'''ফাংছিয়াং'''হৈছে সুৰ মিলোৱা ধাতুৰ পাতৰ সমষ্টি (মেটালফোন)। ===মাটি=== *'''শুন বাদ্য''' হৈছে পোৰা মাটিৰে নিৰ্মিত অকাৰিনা। ===লাও === *'''শেং''' হৈছে আঙুলিৰে বন্ধ কৰিব পৰা ছিদ্ৰ থকা, লাওৰ পাত্ৰত সুমুৱাই দিয়া বিভিন্নসংখ্যক বাঁহৰ নলীৰে গঠিত মুক্ত-ৰীডযুক্ত মুখেৰে বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰ। *''' য়ু''' হৈছে শেঙৰ সৈতে একে ধৰণৰ প্ৰাচীন মুক্ত-ৰীডযুক্ত মুখেৰে বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰ; সাধাৰণতে শেঙতকৈ ডাঙৰ। ===চামৰা === *'''গু''' হৈছে ঢোল। ==পূব এছিয়াত ইয়ায়ুয়ে== [[File:BUIMG 6172.5.JPG|thumb|right|কোৰিয়াৰ ''aak'' বাদ্যযন্ত্ৰবাদকসকলে [[pyeongyeong]] (যিটো [[bianqing]]ৰপৰা উদ্ভৱ) আৰু [[Bu (instrument)|bu]] নামৰ মাটিৰ পাত্ৰ (যিটো [[Fou (instrument)|fou]]ৰপৰা উদ্ভৱ) বজাইছে; স্থান—[[Munmyo]] মন্দিৰ, [[Sungkyunkwan]] [[seowon]], ছিউল]] চীনা, জাপানী, কোৰিয়ান আৰু ভিয়েটনামী ভাষাত ''ইয়ায়ুয়ে'' শব্দটো বিভিন্ন ধৰণে উচ্চাৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite book |title=International Workshop on Nhã Nhạc of Nguyễn Dynasty: Huế court music |publisher=Hué̂ Monuments Conservation Center |year= 2004 }}</ref> এই দেশসমূহত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ ৰূপ আৰু বিষয়-বস্তুৰ মাজত যথেষ্ট পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। ===জাপান=== গাগাকু হৈছে জাপানী ধ্ৰুপদী সংগীতৰ একপ্ৰকাৰ, যি কেইবা শতিকা ধৰি সাম্ৰাজ্যিক ৰাজদৰবাৰত পৰিৱেশন কৰি অহা হৈছে। ইয়াৰ ৰূপ আৰু বিষয়-বস্তু চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰপৰা পৃথক। ইয়াত স্থানীয় শিন্তো ধৰ্মীয় সংগীত আৰু লোকসংগীত, ''কমাগাকু'' নামৰ গগুৰিয়েও আৰু মানচুৰীয় ধাৰাৰ সংগীত, আৰু ''টগাকু'' নামৰ চীনা আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ ধাৰাৰ সংগীত অন্তৰ্ভুক্ত। ===কোৰিয়া=== কোৰিয়ান ভাষাত ''ইয়ায়ুয়ে''ক আআক বুলি কোৱা হয়। দ্বাদশ শতিকাত ছং বংশৰ সময়ত ইয়াক কোৰিয়ালৈ অনা হৈছিল আৰু ইয়াত পূৰ্বৰ বংশসমূহৰ চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ কিছুমান উপাদান এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। ===ভিয়েটনাম=== ভিয়েটনামী ভাষাত ''ইয়ায়ুয়ে''ক নিয়া ন্যক বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়। ছং বংশৰ সময়ৰ আশে-পাশে ইয়াক ভিয়েটনামলৈ অনা হৈছিল আৰু পিছলৈ চীনৰ [[Ming dynasty|মিং বংশ]]ৰ ৰাজদৰবাৰী সংগীতৰদ্বাৰা ইয়াৰ ওপৰত প্ৰধানকৈ প্ৰভাৱ পৰিছিল। লে বংশৰ পিছত নগুয়েন বংশলৈকে ইয়াৰ অধিক বিকাশ ঘটে; বিংশ শতিকাত নগুয়েন বংশৰ অন্ত পৰে। এতিয়াও ইয়াক হুয়ে চহৰত পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.gold.ac.uk/asmu/vietnamese-court-music-/ |title=Vietnamese Court Music |work=Goldsmith, University of London |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328190120/https://www.gold.ac.uk/asmu/vietnamese-court-music-/ |archivedate=2022-03-28 |access-date=2026-09-29 |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|2}} [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 1f3wola6b9tmekbmu76lx3ed8k0wwi6 0 139954 647447 642261 2026-10-24T21:44:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647447 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = ছুৱা কোকোৰো | image = Kokoro2 (3) Brightness change.jpg | caption = ২ জুলাই ২০২৩-ত টকিঅ' লিলি ষ্টুডিঅ'ত তোলা ছবি | birth_date = {{Birth date and age|2007|1|26}} | birth_place = কানাগাৱা, [[জাপান]] | occupation = গ্ৰাভিউৰ আইডল | years_active = ২০২১–বৰ্তমান | agency = ৰেইলি ৱৰ্কছ | known_for = মিছ ইচিগো ২০২২<br/>মিছ ইয়ং এনিমেল ২০২৩ ফাইনেলিষ্ট<br/>ছেইকোৰে ২৪ ফাইনেলিষ্ট | other_names = কোকোৰো, কোকোৰোন, ৰোন-চান | height = ১৬০ ছেণ্টিমিটাৰ | hair_color = ক'লা (অৱশ্যে চুলিৰ ৰং সলাই মুগা বা সোণালী কৰে) | eye_color = ক'লা }} '''ছুৱা কোকোৰো''' ([[জাপানী]]: 須羽 こころ; জন্ম: ২৬ জানুৱাৰী ২০০৭)<ref name=":2">{{cite web |url=https://youngjump.jp/gravure/2023/2122/3.html |title=No.35 巻末グラビア 須羽こころ｜週刊ヤングジャンプ公式サイト |website=Weekly Young Jump Official Website |publisher=Shueisha |language=ja |access-date=2023-08-06}}</ref> কানাগাৱাত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী জাপানী [[গ্ৰাভিউৰ আইডল]]। তেওঁ ৰেইলি ৱৰ্কছ এজেন্সিৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ। == কৰ্মজীৱন == [[File:KINMA 2022 IMG 5052.jpg|thumb|২০২২ চনত ছুৱা কোকোৰো]] কিশোৰী অৱস্থাত টেলিভিছনত গ্ৰাভিউৰ আইডলসকলক দেখি ছুৱা কোকোৰো এই পেছাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত, জুনিয়ৰ হাইস্কুলৰ তৃতীয় বৰ্ষত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত, তেওঁ ফটোশ্বুট মডেল হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০২২ চনৰ মে' মাহত, হাইস্কুলৰ প্ৰথম বৰ্ষৰ ছাত্ৰী হৈ থকা অৱস্থাত তেওঁ সাঁতোৰৰ পোছাকৰ ফটোশ্বুটত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name=":3">{{cite web |author=WEBザテレビジョン |title=“現役JK”須羽こころ、中学時代からグラドルに憧れ「なんて素敵な仕事なんだろうって」(2/2) |url=https://thetv.jp/news/detail/1100313/p2/ |website=WEBザテレビジョン |language=ja |access-date=2023-08-10 |archive-date=2023-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810232332/https://thetv.jp/news/detail/1100313/p2/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810232332/https://thetv.jp/news/detail/1100313/p2/ |archivedate=2023-08-10 |deadurl=yes}}</ref> ২০২২ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত, তেওঁ মোয়েনো আজুকি, সাসাকি কিছাকি, নেকোমিয়া আসুকাকে ধৰি আন কেইবাগৰাকীও প্ৰতিযোগীৰ সৈতে ''মিছ ইচিগো ২০২২'' খিতাপৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web |title=ミスいちご2022 |url=https://www.miss15.jp/2022 |website=Miss Ichigo |language=ja |access-date=2023-08-06}}</ref> একেটা বছৰৰ ১৭ ফেব্ৰুৱাৰীৰপৰা ১২ জুনলৈকে তেওঁ ''নিকোনিকো♡ফ্ৰুটছ'' নামৰ আইডল গোটটোৰ 'বগা' দলৰ সদস্য হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web |title=新グループ、ニコニコ♡FRUITSです🍓 |url=https://twitter.com/nicofru_staff/status/1494289073238069252 |website=Twitter |language=ja |access-date=2023-08-10}}</ref><ref>{{cite web |title=（大切なお知らせ）ニコニコ♡FRUITSの須羽こころですが本日をもちましてアイドルを卒業となりました。 |url=https://twitter.com/nicofru_staff/status/1535787068219355137 |website=Twitter |language=ja |access-date=2023-08-10}}</ref> ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ ''মিছ ইয়ং এনিমেল ২০২৩'' প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু জুন মাহত ফাইনেলিষ্ট হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=":0">{{cite web |title=「ミスヤングアニマル2023候補」須羽こころ |url=https://tokyolily.jp/magazine/?p=51295 |website=Tokyo Lily |language=ja |access-date=2023-08-06 |archive-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414114612/https://tokyolily.jp/magazine/?p=51295 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230414114612/https://tokyolily.jp/magazine/?p=51295 |archivedate=2023-04-14 |deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, চূড়ান্ত পৰ্যায়ত তেওঁ গ্ৰাঁ প্ৰি পুৰস্কাৰ লাভ কৰিব নোৱাৰিলে।<ref>{{cite web |date=2023-07-24 |publisher=Resolution |title=ミスヤングアニマル2023グランプリに平岡映純さん「漫画の実写化でヒロインを演じたい」 |url=https://www.girlsnews.tv/news/419856 |website=GirlsNews |language=ja |access-date=2024-06-27}}</ref> ২০২৩ চনৰ ২৭ জুলাইত তেওঁ ''সাপ্তাহিক ইয়ং জাম্প'' আলোচনীৰ ৩৫ সংখ্যাৰ শেষৰ পৃষ্ঠাত গ্ৰাভিউৰ মডেল হিচাপে স্থান লাভ কৰে।<ref name=":2" /><ref name=":4">{{cite web |title=＜須羽こころ＞16歳リアルJK 「ヤンジャン」で初ソログラビア 水着に（MANTANWEB） |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/6347ede2564497f0b18727750d1262216039cd07 |website=Yahoo! News |language=ja |access-date=2023-08-10 |archive-date=2023-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801144620/https://news.yahoo.co.jp/articles/6347ede2564497f0b18727750d1262216039cd07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230801144618/https://news.yahoo.co.jp/articles/6347ede2564497f0b18727750d1262216039cd07 |archivedate=2023-08-01 |deadurl=yes}}</ref> তাত তেওঁক "গ্ৰাভিউৰ জগতৰ ১৬বছৰীয়া নতুন প্ৰজন্মৰ তাৰকা!" হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া হয়।<ref name=":2" /><ref name=":4" /> একেদিনাই প্ৰকাশিত তেওঁৰ ডিজিটেল ফটোবুক ''১৬বছৰীয়া মহান অভিযান''-এ শুয়েশাৰ 'গ্ৰাজাপা! ' প্লেটফৰ্মৰ দৈনিক বিক্ৰী তালিকাত প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=須羽こころの投稿 |url=https://twitter.com/suwa_cocoro0126/status/1684801286871629824 |website=Twitter |language=ja |access-date=2023-08-10}}</ref> ২০২৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত তেওঁ ''সাপ্তাহিক ইয়ং জাম্প'' আলোচনীয়ে আয়োজন কৰা ''ছেইকোৰে ২৪'' প্ৰতিযোগিতাত ফাইনেলিষ্ট হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে আলোচনীখনত স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite web |author=週刊ヤングジャンプ｜集英社 |title=制コレ24｜週刊ヤングジャンプ公式サイト |url=https://youngjump.jp/seikore/2024/ |website=Weekly Young Jump Official Website |language=ja |access-date=2024-04-05}}</ref><ref>{{cite web |title=「制コレ24」スタート 16人の現役高校生ファイナリストが制服で『ヤンジャン』表紙に集結 |url=https://www.oricon.co.jp/news/2321216/full/ |website=ORICON NEWS |language=ja |access-date=2024-04-05}}</ref> অৱশ্যে, জুন মাহত ঘোষণা কৰা চূড়ান্ত ফলাফলত তেওঁ বিজয়ী হ'ব নোৱাৰিলে; গ্ৰাঁ প্ৰি পুৰস্কাৰ ইনামিৎসু আয়ে লাভ কৰে।<ref>{{cite web |date=2024-06-27 |publisher=Oricon |title=「制コレ24」5人の原石が『ヤンジャン』グラビアジャック カラフルビキニ&透明感あふれる制服姿を披露 |url=https://www.oricon.co.jp/news/2333344/ |website=ORICON NEWS |language=ja |access-date=2024-06-27}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হ'ব নোৱাৰিলেও গ্ৰাভিউৰ মডেলিঙৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ অব্যাহত থাকে। একেটা বছৰৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ কোবুনশাৰ ''ফ্লাছ'' আলোচনীত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থান লাভ কৰে।<ref name=":7">{{cite web |date=2024-11-23 |title=「制コレ24」でも注目グラドル・須羽こころ フレッシュ＆大胆ショットにドキッ！ |url=https://yorozoonews.jp/article/15515326 |website=よろず〜ニュース |language=ja |access-date=2024-11-30}}</ref> একেটা প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা তেওঁৰ ''কোও মিয়েতেমো ৱাতাশি...'' শীৰ্ষক দুটা খণ্ডৰ এটা ডিজিটেল ফটোবুকো প্ৰকাশ পায়।<ref name=":7" /> [[File:Kindai Mahjong Swimsuit Festival (May 2, 2026) IMG 9177.jpg|thumb]] == বিতৰ্ক == {{মূল|সাঁতোৰৰ পোছাকৰ ফটোশ্বুট বাতিল বিতৰ্ক}} [[File:Kindai Mahjong Swimsuit Festival (April, 2023)IMG 0699.jpg|thumb|220px|২০২৩ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত 'কিন্দাই মাজং মিজুগি মাতছুৰি ২০২৩' অনুষ্ঠানত ছুৱা]] এই বিতৰ্কৰ সৈতে ছুৱা কোকোৰো অনিচ্ছাকৃতভাৱে জড়িত হৈ পৰে। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে অপ্ৰাপ্তবয়স্ক হৈ থকা অৱস্থাতো তেওঁ ২০২৩ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''কিন্দাই মাজং মিজুগি মাতছুৰি ২০২৩'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://t.livepocket.jp/e/4gq35?utm_source=Facebook&utm_medium=social&utm_campaign=214577&utm_content=evt |title=【4/29(土)30(日)開催】 近代麻雀水着祭2023〜PEAK&PINE COLLECTION〜（撮影イベント） |website=LivePocket-Ticket- |language=ja |access-date=2023-08-12}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, এই বিতৰ্কৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ১০ জুনত সিৰাকোবাতো ছুইজো কোয়েনত অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া ''মিছ ইয়ং এনিমেল ছেমিফাইনেল পুল ফটোশ্বুট'' বাতিল কৰা হয়, য'ত তেওঁৰ অংশগ্ৰহণ কৰাৰ কথা আছিল।<ref name=":0" /> এই ঘটনাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ২০২৩ চনৰ ৮ জুনত তেওঁ [[টুইটাৰ]]ত নিজৰ মতামত প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে সৰুৰেপৰা গ্ৰাভিউৰ মডেলিঙৰ প্ৰতি তেওঁৰ গভীৰ আগ্ৰহ আছিল। এই পেছাত প্ৰৱেশ কৰাৰ বাবে তেওঁ এজন অধিবক্তাৰ পৰামৰ্শ লৈছিল আৰু হাইস্কুলত ভৰ্তি হোৱালৈকে অপেক্ষা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তেওঁৰ দৰে বহু অপ্ৰাপ্তবয়স্ক মডেলে নিয়ম-নীতি মানি কাম কৰি আছে। সেয়েহে সকলোকে একেটা মাপকাঠীৰে চোৱা হ'লে সেয়া হতাশাজনক হ'ব। তেওঁ আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে অপ্ৰাপ্তবয়স্কসকলৰ অংশগ্ৰহণক লৈ এনেধৰণৰ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হ'লে ভৱিষ্যতে ছুইমিং পুলৰ বাহিৰেও আন ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকৰ কামৰ সুযোগ বন্ধ হৈ যাব পাৰে।<ref>{{cite web |title=ちっちゃい頃からグラビア興味あってやりたかったから中学の時に弁護士に相談して高校生になったらできるって言われたから待ったしルール守ってやってる未成年の子もいるから一括りにされてしまうとん〜となる 未成年が出ることに問題があるってなるとプール以外のことでもそうなっちゃいそうで怖い |url=https://twitter.com/suwa_cocoro0126/status/1666800883550789632 |website=Twitter |language=ja |access-date=2023-08-12}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জাপানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] kndafah94simkzrck9l1nbz517zwyh3 0 140029 647522 642105 2026-10-25T05:29:48Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647522 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = জয়নাথ পাটি | period = | birth_date = ১৮৯০ | death_date = ৩ জুন ১৯৩৯ | occupation = লেখক, ঔপন্যাসিক }} '''জয়নাথ পাটি''' (১৮৯০–১৯৩৯) আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ঔপন্যাসিক যিয়ে [[মগহী ভাষা]]ত লিখিছিল।<ref>[[iarchive:PhulBahadur/page/n1/mode/2up|Fool Bahadur]] Archives.org 26 April 2018</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=K88VAQAAIAAJ&q=Jainath+Pati|title=Jayanatha Pati|year=1930|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044649/https://books.google.co.in/books?id=K88VAQAAIAAJ&q=Jainath+Pati&dq=Jainath+Pati&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjM5POmj9baAhUMro8KHaQ4AosQ6AEITjAJ|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref> তেওঁ ভাৰতীয় ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ বিশিষ্ট পণ্ডিত আছিল। তেওঁ সুনীতাৰ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম উপন্যাস ৰচনা কৰে। == জীৱনী == জয়নাথ পাটি আছিল এজন বহুমুখী পণ্ডিত, লেখক, সম্পাদক-প্ৰকাশক আৰু বৈদিক পণ্ডিত।<ref>{{cite book|author=Sita Nath Pradhan|url=https://books.google.com/books?id=DH2BAAAAIAAJ|title=Chronology of Ancient India: From the Times of the Ṛgvedic King Divōdāsa to Chandragupta Maurya, with Glimpses Into the Political History of the Period|publisher=Calcutta Univ.|year=1927}}</ref> ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ইতিহাসৰ গুৰুতৰ পণ্ডিত আছিল তেওঁ। একে সময়তে তেওঁ বিভিন্ন আলোচনীত বেদ, ইতিহাস আৰু ভাষা-সংস্কৃতিৰ লেখক হিচাপে বহু দিশত সক্ৰিয় আৰু সৃষ্টিশীল আছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=911BAAAAYAAJ|title=Journal of the Bihar and Orissa Research Society|publisher=Bihar and Orissa Research Society|year=1923}}</ref> তেওঁ নিজৰ মাতৃভাষা মগাহীত প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল, আৰু স্থানীয় পৰ্যায়ত স্বাধীনতা আন্দোলনক নেতৃত্ব প্ৰদান কৰিছিল। ভাৰতৰ পূব অংশত বিহাৰ আৰু ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত মগাহী ভাষা কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Magahi|url=https://www.omniglot.com/writing/magahi.htm|website=Omniglot}}</ref> ইয়াৰ পিছত পাটিয়ে মগাহীত কিতাপ প্ৰকাশ কৰি স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ বাবে হাতে লিখা বাতৰি কাকত উলিয়াই লয়। কেৱল এয়াই নহয়, মোখতাৰ হোৱাৰ বাবে তেওঁ ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মোখতাৰৰ অধিকাৰৰ বাবেও আইনী যুঁজ চলাই আছিল। জয়নাথ পাটি - মাত্ৰ দ্বাদশ মান পৰ্য্যন্ত পঢ়া-শুনা কৰি মখতাৰ হোৱা - শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো অৰিহণা যোগাইছিল, তেওঁ নৱাদাত এংলো-সংস্কৃত বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল যি আজিও চলি আছে। পাটি আছিল এজন নিৰ্ভীক জাতীয়তাবাদী। হোম ৰুল আন্দোলনৰ স্থানীয় পৰ্যায়ত তেওঁ আছিল একমাত্ৰ সদস্য। ১৯২০ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ সত্যগ্ৰহ আন্দোলনৰ সময়ত নৱাড়া কংগ্ৰেছ কমিটীৰ সভাপতি হিচাপে সুৰজীসকলক নেতৃত্ব দি স্বাধীনতা আন্দোলন সংগঠিত কৰিবলৈ তেওঁ এখন হাতে লিখা বাতৰি কাকত আৰম্ভ কৰে, যিখন তেওঁ নিজৰ ঘৰৰ বেছমেণ্টত লিখিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ পত্নী শ্যামা দেৱীৰ সৈতে গাঁৱে গাঁৱে ঘূৰি-ফুৰি পাঠকৰ মাজত বিয়পাই দিয়ে। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সক্ৰিয় ভূমিকাৰ বাবে ১৯৩০ চনত কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ হাজৰিবাগত ৯ মাহ কটায়। == কৰ্ম জীৱন == জয়নাথ পাটিয়ে ১৯২৭ চনৰ শেষৰফালে প্ৰথমখন মগাহি ভাষাৰ উপন্যাস সুনীতা ৰচনা কৰে যি ১৯২৮ চনত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=vwKvpoSMVYEC&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF|title=Jaynath Pati|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044502/https://books.google.co.in/books?id=vwKvpoSMVYEC&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi2mOTxj9baAhVMro8KHZVXCAUQ6AEIKDAA|archive-date=27 April 2018|url-status=live|last1=Siṃha|first1=Kapiladeva|year=1969}}</ref> এই উপন্যাসখন বিশিষ্ট ভাষাবিদ সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীয়ে ১৯২৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ দ্য মডাৰ্ণ ৰিভিউৰ সংখ্যাত পৰ্যালোচনা কৰিছিল। উপন্যাসখন এতিয়া উপলব্ধ নহয় যদিও ১৯২৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত প্ৰকাশিত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন মগাহী উপন্যাস ফুল বাহাদূৰ ফুল বাহাদূৰৰ প্ৰতিলিপি সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.prabhatkhabar.com/news/nawada/story/377445.html|title=Jaynath Pati|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426213724/https://www.prabhatkhabar.com/news/nawada/story/377445.html|archive-date=26 April 2018|url-status=dead}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ তৃতীয়খন উপন্যাস গধনীত প্ৰকাশ পায়। তিনিওখন উপন্যাসতে তেওঁ সামাজিক কু-সংস্কাৰ আৰু দুৰ্নীতিৰ ওপৰত তীব্ৰ আঘাত হানিছে। ইয়াৰ উপৰি জয়নাথ পাটিয়ে ১৯৩৭ চনত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ ৰ মগাহী অনুবাদ 'স্বৰাজ' নামেৰে প্ৰকাশ কৰে। আধুনিক মগাহি সাহিত্যৰ বিকাশৰ বাবেও তেওঁ এটা সংগঠন গঠন কৰে আৰু বহুতো গ্ৰন্থ ৰচনা কৰে, যাৰ অধিকাংশই অপ্ৰকাশিত হৈ থাকে।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=IDXhAAAAMAAJ&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF|title=Jaynath Pati|year=1960|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044551/https://books.google.co.in/books?id=IDXhAAAAMAAJ&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi2mOTxj9baAhVMro8KHZVXCAUQ6AEIVzAH|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref>তেওঁৰদ্বাৰা সংকলিত মগহী লোকসাহিত্যৰ এখন গ্ৰন্থও প্ৰকাশ পায়। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] muzoiytxlsglp7ee37l7cgyte3bwlto 647523 647522 2026-10-25T05:30:36Z Kandarpajit Kallol 6257 647523 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = জয়নাথ পতি | period = | birth_date = ১৮৯০ | death_date = ৩ জুন ১৯৩৯ | occupation = লেখক, ঔপন্যাসিক }} '''জয়নাথ পতি''' (১৮৯০–১৯৩৯) আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ঔপন্যাসিক যিয়ে [[মগহী ভাষা]]ত লিখিছিল।<ref>[[iarchive:PhulBahadur/page/n1/mode/2up|Fool Bahadur]] Archives.org 26 April 2018</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=K88VAQAAIAAJ&q=Jainath+Pati|title=Jayanatha Pati|year=1930|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044649/https://books.google.co.in/books?id=K88VAQAAIAAJ&q=Jainath+Pati&dq=Jainath+Pati&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjM5POmj9baAhUMro8KHaQ4AosQ6AEITjAJ|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref> তেওঁ ভাৰতীয় ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ বিশিষ্ট পণ্ডিত আছিল। তেওঁ সুনীতাৰ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম উপন্যাস ৰচনা কৰে। == জীৱনী == জয়নাথ পতি আছিল এজন বহুমুখী পণ্ডিত, লেখক, সম্পাদক-প্ৰকাশক আৰু বৈদিক পণ্ডিত।<ref>{{cite book|author=Sita Nath Pradhan|url=https://books.google.com/books?id=DH2BAAAAIAAJ|title=Chronology of Ancient India: From the Times of the Ṛgvedic King Divōdāsa to Chandragupta Maurya, with Glimpses Into the Political History of the Period|publisher=Calcutta Univ.|year=1927}}</ref> ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ইতিহাসৰ গুৰুতৰ পণ্ডিত আছিল তেওঁ। একে সময়তে তেওঁ বিভিন্ন আলোচনীত বেদ, ইতিহাস আৰু ভাষা-সংস্কৃতিৰ লেখক হিচাপে বহু দিশত সক্ৰিয় আৰু সৃষ্টিশীল আছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=911BAAAAYAAJ|title=Journal of the Bihar and Orissa Research Society|publisher=Bihar and Orissa Research Society|year=1923}}</ref> তেওঁ নিজৰ মাতৃভাষা মগাহীত প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল, আৰু স্থানীয় পৰ্যায়ত স্বাধীনতা আন্দোলনক নেতৃত্ব প্ৰদান কৰিছিল। ভাৰতৰ পূব অংশত বিহাৰ আৰু ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত মগাহী ভাষা কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Magahi|url=https://www.omniglot.com/writing/magahi.htm|website=Omniglot}}</ref> ইয়াৰ পিছত পতিয়ে মগাহীত কিতাপ প্ৰকাশ কৰি স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ বাবে হাতে লিখা বাতৰি কাকত উলিয়াই লয়। কেৱল এয়াই নহয়, মোখতাৰ হোৱাৰ বাবে তেওঁ ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মোখতাৰৰ অধিকাৰৰ বাবেও আইনী যুঁজ চলাই আছিল। জয়নাথ পতি - মাত্ৰ দ্বাদশ মান পৰ্য্যন্ত পঢ়া-শুনা কৰি মখতাৰ হোৱা - শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো অৰিহণা যোগাইছিল, তেওঁ নৱাদাত এংলো-সংস্কৃত বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল যি আজিও চলি আছে। পতি আছিল এজন নিৰ্ভীক জাতীয়তাবাদী। হোম ৰুল আন্দোলনৰ স্থানীয় পৰ্যায়ত তেওঁ আছিল একমাত্ৰ সদস্য। ১৯২০ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ সত্যগ্ৰহ আন্দোলনৰ সময়ত নৱাড়া কংগ্ৰেছ কমিটীৰ সভাপতি হিচাপে সুৰজীসকলক নেতৃত্ব দি স্বাধীনতা আন্দোলন সংগঠিত কৰিবলৈ তেওঁ এখন হাতে লিখা বাতৰি কাকত আৰম্ভ কৰে, যিখন তেওঁ নিজৰ ঘৰৰ বেছমেণ্টত লিখিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ পত্নী শ্যামা দেৱীৰ সৈতে গাঁৱে গাঁৱে ঘূৰি-ফুৰি পাঠকৰ মাজত বিয়পাই দিয়ে। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সক্ৰিয় ভূমিকাৰ বাবে ১৯৩০ চনত কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ হাজৰিবাগত ৯ মাহ কটায়। == কৰ্ম জীৱন == জয়নাথ পতিয়ে ১৯২৭ চনৰ শেষৰফালে প্ৰথমখন মগাহি ভাষাৰ উপন্যাস সুনীতা ৰচনা কৰে যি ১৯২৮ চনত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=vwKvpoSMVYEC&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF|title=Jaynath Pati|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044502/https://books.google.co.in/books?id=vwKvpoSMVYEC&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi2mOTxj9baAhVMro8KHZVXCAUQ6AEIKDAA|archive-date=27 April 2018|url-status=live|last1=Siṃha|first1=Kapiladeva|year=1969}}</ref> এই উপন্যাসখন বিশিষ্ট ভাষাবিদ সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীয়ে ১৯২৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ দ্য মডাৰ্ণ ৰিভিউৰ সংখ্যাত পৰ্যালোচনা কৰিছিল। উপন্যাসখন এতিয়া উপলব্ধ নহয় যদিও ১৯২৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত প্ৰকাশিত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন মগাহী উপন্যাস ফুল বাহাদূৰ ফুল বাহাদূৰৰ প্ৰতিলিপি সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.prabhatkhabar.com/news/nawada/story/377445.html|title=Jaynath Pati|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426213724/https://www.prabhatkhabar.com/news/nawada/story/377445.html|archive-date=26 April 2018|url-status=dead}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ তৃতীয়খন উপন্যাস গধনীত প্ৰকাশ পায়। তিনিওখন উপন্যাসতে তেওঁ সামাজিক কু-সংস্কাৰ আৰু দুৰ্নীতিৰ ওপৰত তীব্ৰ আঘাত হানিছে। ইয়াৰ উপৰি জয়নাথ পতিয়ে ১৯৩৭ চনত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ ৰ মগাহী অনুবাদ 'স্বৰাজ' নামেৰে প্ৰকাশ কৰে। আধুনিক মগাহি সাহিত্যৰ বিকাশৰ বাবেও তেওঁ এটা সংগঠন গঠন কৰে আৰু বহুতো গ্ৰন্থ ৰচনা কৰে, যাৰ অধিকাংশই অপ্ৰকাশিত হৈ থাকে।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=IDXhAAAAMAAJ&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF|title=Jaynath Pati|year=1960|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044551/https://books.google.co.in/books?id=IDXhAAAAMAAJ&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi2mOTxj9baAhVMro8KHZVXCAUQ6AEIVzAH|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref>তেওঁৰদ্বাৰা সংকলিত মগহী লোকসাহিত্যৰ এখন গ্ৰন্থও প্ৰকাশ পায়। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 8idtaej9d2kqagam9v9dgyg102uokvt 647524 647523 2026-10-25T05:30:55Z Kandarpajit Kallol 6257 পৃষ্ঠা [[জয়নাথ পাটি]]ৰ পৰা [[জয়নাথ পতি]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 647523 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = জয়নাথ পতি | period = | birth_date = ১৮৯০ | death_date = ৩ জুন ১৯৩৯ | occupation = লেখক, ঔপন্যাসিক }} '''জয়নাথ পতি''' (১৮৯০–১৯৩৯) আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ঔপন্যাসিক যিয়ে [[মগহী ভাষা]]ত লিখিছিল।<ref>[[iarchive:PhulBahadur/page/n1/mode/2up|Fool Bahadur]] Archives.org 26 April 2018</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=K88VAQAAIAAJ&q=Jainath+Pati|title=Jayanatha Pati|year=1930|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044649/https://books.google.co.in/books?id=K88VAQAAIAAJ&q=Jainath+Pati&dq=Jainath+Pati&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjM5POmj9baAhUMro8KHaQ4AosQ6AEITjAJ|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref> তেওঁ ভাৰতীয় ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ বিশিষ্ট পণ্ডিত আছিল। তেওঁ সুনীতাৰ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম উপন্যাস ৰচনা কৰে। == জীৱনী == জয়নাথ পতি আছিল এজন বহুমুখী পণ্ডিত, লেখক, সম্পাদক-প্ৰকাশক আৰু বৈদিক পণ্ডিত।<ref>{{cite book|author=Sita Nath Pradhan|url=https://books.google.com/books?id=DH2BAAAAIAAJ|title=Chronology of Ancient India: From the Times of the Ṛgvedic King Divōdāsa to Chandragupta Maurya, with Glimpses Into the Political History of the Period|publisher=Calcutta Univ.|year=1927}}</ref> ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ইতিহাসৰ গুৰুতৰ পণ্ডিত আছিল তেওঁ। একে সময়তে তেওঁ বিভিন্ন আলোচনীত বেদ, ইতিহাস আৰু ভাষা-সংস্কৃতিৰ লেখক হিচাপে বহু দিশত সক্ৰিয় আৰু সৃষ্টিশীল আছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=911BAAAAYAAJ|title=Journal of the Bihar and Orissa Research Society|publisher=Bihar and Orissa Research Society|year=1923}}</ref> তেওঁ নিজৰ মাতৃভাষা মগাহীত প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল, আৰু স্থানীয় পৰ্যায়ত স্বাধীনতা আন্দোলনক নেতৃত্ব প্ৰদান কৰিছিল। ভাৰতৰ পূব অংশত বিহাৰ আৰু ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত মগাহী ভাষা কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Magahi|url=https://www.omniglot.com/writing/magahi.htm|website=Omniglot}}</ref> ইয়াৰ পিছত পতিয়ে মগাহীত কিতাপ প্ৰকাশ কৰি স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ বাবে হাতে লিখা বাতৰি কাকত উলিয়াই লয়। কেৱল এয়াই নহয়, মোখতাৰ হোৱাৰ বাবে তেওঁ ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা মোখতাৰৰ অধিকাৰৰ বাবেও আইনী যুঁজ চলাই আছিল। জয়নাথ পতি - মাত্ৰ দ্বাদশ মান পৰ্য্যন্ত পঢ়া-শুনা কৰি মখতাৰ হোৱা - শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো অৰিহণা যোগাইছিল, তেওঁ নৱাদাত এংলো-সংস্কৃত বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল যি আজিও চলি আছে। পতি আছিল এজন নিৰ্ভীক জাতীয়তাবাদী। হোম ৰুল আন্দোলনৰ স্থানীয় পৰ্যায়ত তেওঁ আছিল একমাত্ৰ সদস্য। ১৯২০ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ সত্যগ্ৰহ আন্দোলনৰ সময়ত নৱাড়া কংগ্ৰেছ কমিটীৰ সভাপতি হিচাপে সুৰজীসকলক নেতৃত্ব দি স্বাধীনতা আন্দোলন সংগঠিত কৰিবলৈ তেওঁ এখন হাতে লিখা বাতৰি কাকত আৰম্ভ কৰে, যিখন তেওঁ নিজৰ ঘৰৰ বেছমেণ্টত লিখিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ পত্নী শ্যামা দেৱীৰ সৈতে গাঁৱে গাঁৱে ঘূৰি-ফুৰি পাঠকৰ মাজত বিয়পাই দিয়ে। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সক্ৰিয় ভূমিকাৰ বাবে ১৯৩০ চনত কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ হাজৰিবাগত ৯ মাহ কটায়। == কৰ্ম জীৱন == জয়নাথ পতিয়ে ১৯২৭ চনৰ শেষৰফালে প্ৰথমখন মগাহি ভাষাৰ উপন্যাস সুনীতা ৰচনা কৰে যি ১৯২৮ চনত প্ৰকাশ পায়।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=vwKvpoSMVYEC&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF|title=Jaynath Pati|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044502/https://books.google.co.in/books?id=vwKvpoSMVYEC&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi2mOTxj9baAhVMro8KHZVXCAUQ6AEIKDAA|archive-date=27 April 2018|url-status=live|last1=Siṃha|first1=Kapiladeva|year=1969}}</ref> এই উপন্যাসখন বিশিষ্ট ভাষাবিদ সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীয়ে ১৯২৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ দ্য মডাৰ্ণ ৰিভিউৰ সংখ্যাত পৰ্যালোচনা কৰিছিল। উপন্যাসখন এতিয়া উপলব্ধ নহয় যদিও ১৯২৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত প্ৰকাশিত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন মগাহী উপন্যাস ফুল বাহাদূৰ ফুল বাহাদূৰৰ প্ৰতিলিপি সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.prabhatkhabar.com/news/nawada/story/377445.html|title=Jaynath Pati|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426213724/https://www.prabhatkhabar.com/news/nawada/story/377445.html|archive-date=26 April 2018|url-status=dead}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ তৃতীয়খন উপন্যাস গধনীত প্ৰকাশ পায়। তিনিওখন উপন্যাসতে তেওঁ সামাজিক কু-সংস্কাৰ আৰু দুৰ্নীতিৰ ওপৰত তীব্ৰ আঘাত হানিছে। ইয়াৰ উপৰি জয়নাথ পতিয়ে ১৯৩৭ চনত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ ৰ মগাহী অনুবাদ 'স্বৰাজ' নামেৰে প্ৰকাশ কৰে। আধুনিক মগাহি সাহিত্যৰ বিকাশৰ বাবেও তেওঁ এটা সংগঠন গঠন কৰে আৰু বহুতো গ্ৰন্থ ৰচনা কৰে, যাৰ অধিকাংশই অপ্ৰকাশিত হৈ থাকে।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=IDXhAAAAMAAJ&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF|title=Jaynath Pati|year=1960|access-date=17 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427044551/https://books.google.co.in/books?id=IDXhAAAAMAAJ&q=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi2mOTxj9baAhVMro8KHZVXCAUQ6AEIVzAH|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref>তেওঁৰদ্বাৰা সংকলিত মগহী লোকসাহিত্যৰ এখন গ্ৰন্থও প্ৰকাশ পায়। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 8idtaej9d2kqagam9v9dgyg102uokvt 0 140046 647267 642251 2026-10-24T16:08:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647267 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = কীৰ্তি মন্দিৰ | native_name = Kirti Mandir | image = "kirti mandir".jpg | image_size = 250px | caption = কীৰ্তি মন্দিৰ, পোৰবন্দৰ | location = পোৰবন্দৰ, [[গুজৰাট]], ভাৰত | coordinates = {{coord|21|38|28|N|69|36|2|E|type:landmark_region:IN-GJ|display=inline,title}} | type = স্মাৰক আৰু সংগ্ৰহালয় | dedicated_to = [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু [[কস্তুৰবা গান্ধী]] | architect = পুৰুষোত্তমভাই মিস্ত্ৰী | height = ৭৯ ফুট | completion_date = ১৯৫০ | inauguration_date = ২৭ মে' ১৯৫০ | inaugurated_by = [[সৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেল]] | heritage_designation = ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্মাৰক }} '''কীৰ্তি মন্দিৰ''' ({{lang-en|Kirti Mandir}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[গুজৰাট]] ৰাজ্যৰ পোৰবন্দৰ চহৰত অৱস্থিত এটা স্মাৰক আৰু সংগ্ৰহালয়। ইয়াত [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[কস্তুৰবা গান্ধী]]ক স্মৰণ কৰা হয়। কীৰ্তি মন্দিৰটো সেই স্থানৰ কাষতে অৱস্থিত য'ত ১৮৬৯ চনৰ ২ অক্টোবৰত মহাত্মা গান্ধীৰ জন্ম হৈছিল। গান্ধীৰ পৈতৃক ঘৰটো বৰ্তমান কীৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা অংশ।<ref>{{cite web |title=Kirti Mandir |url=https://www.gujarattourism.com/saurashtra/porbandar/kirti-mandir.html |website=Gujarat Tourism |access-date=2026-10-04}}</ref> কীৰ্তি মন্দিৰৰ সংগ্ৰহালয়ত গান্ধীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন সামগ্ৰী, গান্ধী আৰু কস্তুৰবা গান্ধীৰ জীৱন-আকাৰৰ চিত্ৰ, পুৰণি আলোকচিত্ৰ আৰু গান্ধীৰ দ্বাৰা লিখিত অথবা তেওঁৰ দৰ্শনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিতাপৰ এখন পুথিভঁৰাল আছে। দৰ্শনাৰ্থীসকলে সংগ্ৰহালয়ৰ মাজেৰে গান্ধীৰ পৈতৃক ঘৰতো প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Kirti Mandir, Porbandar |url=https://www.gujarattourism.com/saurashtra/porbandar/kirti-mandir.html |website=Gujarat Tourism |access-date=2026-10-04}}</ref> == পটভূমি == গান্ধী পৰিয়ালৰ পৈতৃক ঘৰটো কীৰ্তি মন্দিৰৰ ঠিক কাষতে অৱস্থিত। এই ঘৰটোতেই ১৮৬৯ চনৰ ২ অক্টোবৰত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৪৪ চনত আগা খান পেলেচৰ পৰা ব্ৰিটিছ চৰকাৰে গান্ধীক শেষবাৰৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়াৰ পিছত পোৰবন্দৰৰ জনসাধাৰণে তেওঁৰ জন্মস্থানত এটা স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। গান্ধী পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ পৰা এই ঘৰটো ক্ৰয় কৰি ইয়াক স্মাৰক হিচাপে সংৰক্ষণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। গান্ধীয়ে এই ক্ৰয়ৰ বাবে লিখিত সন্মতি প্ৰদান কৰিছিল আৰু পঞ্জীয়নৰ নথিপত্ৰত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। সেই নথিপত্ৰসমূহ বৰ্তমান কীৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Kirti Mandir |url=https://www.gujarattourism.com/saurashtra/porbandar/kirti-mandir.html |website=Gujarat Tourism |access-date=2026-10-04}}</ref> == ইতিহাস == গান্ধী পৰিয়ালৰ মূল তিনিমহলীয়া ঘৰটো এটা হাভেলিৰ ধৰণত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গান্ধীৰ প্ৰপিতামহ হৰজীৱন ৰায়দাস গান্ধীয়ে সপ্তদশ শতিকাত এই ঘৰটো ক্ৰয় কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ঘৰটোৰ ওপৰৰ মহলাসমূহ সংযোজন কৰা হৈছিল। গান্ধীৰ পিতৃ কৰমচন্দ গান্ধী, খুৰাক তুলসীদাস আৰু ককাক উত্তমচন্দ গান্ধীয়ে এই ঘৰটোত বাস কৰিছিল। তেওঁলোক সকলোৱে পোৰবন্দৰৰ জেঠৱা ৰাজপুত শাসকসকলৰ অধীনত দেৱান বা প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Kirti Mandir, History, Porbandar |url=https://porbandar.gujarat.gov.in/ |website=District Administration, Porbandar |access-date=2026-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190516045045/https://porbandar.gujarat.gov.in/ |archivedate=2019-05-16 |deadurl=yes}}</ref> কীৰ্তি মন্দিৰৰ আধাৰশিলা ১৯৪৭ চনত গান্ধীৰ জীৱনকালতেই দৰবাৰ গোপালদাস দেশাইয়ে স্থাপন কৰিছিল। ঘৰটো ক্ৰয় আৰু সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ধনৰ এটা বৃহৎ অংশ নানজিভাই কালিদাস মেহতায়ে দান কৰিছিল। স্মাৰকটোৰ নিৰ্মাণ ১৯৫০ চনত সম্পূৰ্ণ হয়। সেই সময়লৈকে গান্ধীৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৫০ চনৰ ২৭ মে'ত ভাৰতৰ গৃহমন্ত্ৰী বল্লভভাই পেটেলয়ে কীৰ্তি মন্দিৰৰ উদ্বোধন কৰে আৰু ইয়াক ভাৰত চৰকাৰৰ হাতত অৰ্পণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Kirti Mandir |url=https://www.kirtimandir.org/ |website=Kirti Mandir |access-date=2026-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241109231007/https://www.kirtimandir.org/ |archivedate=2024-11-09 |deadurl=yes}}</ref> কীৰ্তি মন্দিৰৰ উচ্চতা ৭৯ ফুট। এই উচ্চতাই গান্ধীৰ ৭৯ বছৰীয়া জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ইয়াৰ স্থাপত্যত [[হিন্দু]], [[বৌদ্ধ]], [[জৈন]] আৰু [[পাৰ্চী]] মন্দিৰৰ লগতে গীৰ্জা আৰু [[মছজিদ]]ৰ স্থাপত্যশৈলীৰ উপাদান দেখা যায়। পোৰবন্দৰৰ বাসিন্দা পুৰুষোত্তমভাই মিস্ত্ৰী আছিল ইয়াৰ স্থপতি।<ref>{{cite web |title=Kirti Mandir |url=https://www.gujarattourism.com/saurashtra/porbandar/kirti-mandir.html |website=Gujarat Tourism |access-date=2026-10-04}}</ref> == স্মাৰক == কীৰ্তি মন্দিৰৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু [[কস্তুৰবা গান্ধী]]ৰ জীৱন-আকাৰৰ তৈলচিত্ৰ কাষে কাষে স্থাপন কৰা হৈছে। গান্ধীয়ে নিজকে দেৱত্ব প্ৰদান কৰাটো নিবিচাৰিছিল বাবে তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তি বা চিত্ৰত ফুলৰ মালা ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। তেওঁলোকৰ ভৰিৰ ওচৰত গান্ধীৰ জীৱন আৰু শিক্ষাৰ প্ৰতীক হিচাপে '''সত্য''' আৰু '''অহিংসা''' শব্দ দুটা স্থাপন কৰা হৈছে। কীৰ্তি মন্দিৰৰ সোঁফালে [[মগনলাল গান্ধী]] আৰু [[মহাদেৱ দেশাই]]ৰ স্মৃতিৰ বাবে দুটা কোঠা আছে। বাওঁফালৰ কোঠাটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কমপ্লেক্সটোত খাদী সামগ্ৰী, হস্তশিল্প, কিতাপ বিক্ৰীৰ কেন্দ্ৰ, কাৰ্যালয় আৰু অভ্যৰ্থনা কক্ষ আছে। ইয়াৰ উপৰি '''কস্তুৰবা মহিলা পুথিভঁৰাল''' কীৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সত অৱস্থিত। কীৰ্তি মন্দিৰ পোৰবন্দৰৰ অন্যতম প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী। ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু বিদেশী বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলেও এই স্মাৰক পৰিদৰ্শন কৰিছে। গান্ধীৰ জন্মস্থানটো চিনাক্ত কৰাৰ বাবে তাত এটা স্বস্তিকা চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। == স্থাপত্য == কীৰ্তি মন্দিৰৰ স্থাপত্যত বিভিন্ন ধৰ্মীয় স্থাপত্যশৈলীৰ সমন্বয় দেখা যায়। হিন্দু, বৌদ্ধ, জৈন আৰু পাৰ্চী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ লগতে গীৰ্জা আৰু মছজিদৰ স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱো ইয়াত দেখা যায়। স্মাৰকটোৰ ৭৯ ফুট উচ্চতা মহাত্মা গান্ধীৰ ৭৯ বছৰীয়া জীৱনৰ প্ৰতীক। == গেলাৰী == <gallery> File:"kirti mandir".jpg|কীৰ্তি মন্দিৰ File:Kirti Mandir Gallery.jpg|কীৰ্তি মন্দিৰৰ গেলাৰী File:The main memorial near the house.jpg|গান্ধীৰ পৈতৃক ঘৰৰ কাষৰ মূল স্মাৰক </gallery> == ইয়াকো চাওক == * [[মহাত্মা গান্ধী]] * [[কস্তুৰবা গান্ধী]] * [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.gujarattourism.com/saurashtra/porbandar/kirti-mandir.html গুজৰাট পৰ্যটন — কীৰ্তি মন্দিৰ] * [https://web.archive.org/web/20241109231007/https://www.kirtimandir.org/ কীৰ্তি মন্দিৰৰ চৰকাৰী/প্ৰতিষ্ঠানিক ৱেবছাইট] * [https://www.wikidata.org/wiki/Q2786019 Wikidata — Q2786019] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kirti_Mandir,_Porbandar Wikimedia Commons — Kirti Mandir, Porbandar] [[শ্ৰেণী:কীৰ্তি মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:পোৰবন্দৰৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:গুজৰাটৰ সংগ্ৰহালয়]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্মাৰক]] [[শ্ৰেণী:গুজৰাটৰ ঐতিহাসিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্মাৰক]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] <!-- Wikidata: Q2786019 Existing Wikipedia sitelinks: enwiki = [[en:Kirti Mandir, Porbandar]] guwiki = [[gu:કીર્તિ મંદિર, પોરબંદર]] mlwiki = [[ml:കീർത്തി മന്ദിർ, പോർബന്തർ]] tawiki = [[ta:கீர்த்தி மந்திர், போர்பந்தர்]] After creating the Assamese article, add the Assamese sitelink (aswiki) to Wikidata item Q2786019. --> lo5x54ry7jb854dysg0pakn8fgs1tki 0 140316 647526 645131 2026-10-25T05:31:38Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647526 wikitext text/x-wiki '''ফুল বাহাদুৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Fool Bahadur, [[মগহী]]: फूल बहादुर) হৈছে ভাৰতীয় লেখক [[জয়নাথ পাটি|জয়নাথ পতি]]য়ে [[মগহী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা এখন উপন্যাস। ১৯২৮ চনত প্ৰকাশিত এই উপন্যাসখন আছিল মগহী ভাষাত লিখা প্ৰথমখন উপন্যাস।<ref>{{Cite book|last=Sinha|first=Bindeshwari Prasad|title=Kayasthas in Making of Modern Bihar|publisher=Impression Publication|year=2003|pages=252}}</ref><ref>{{Cite book|last=Prasad|first=Bindeshwari Sinha|title=Comprehensive History of Bihar, Volume 3, Issue 2|publisher=Kashi Prasad Jayaswal Research Institute|year=1976|pages=605}}</ref> ই এখন ধেমেলীয়া উপন্যাস আছিল আৰু এপ্ৰিল ফুলৰদিনা অৰ্থাৎ [[১ এপ্ৰিল]] তাৰিখে প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Kapil Dev|title=Magahi ka adhunika sahitya, Volume 1|publisher=Parichat Prakasan|year=1969|pages=7}}</ref><ref>[https://www.outlookindia.com/culture-society/a-magahi-short-story-fool-bahadur-weekender_story-209559 A Magahi Novel : Fool Bahadur ] Outlook India 16 July 2022 </ref> অভয় কে. নামৰ ভাৰতীয় কবি তথা কূটনীতিবিদগৰাকীয়ে এই উপন্যাসখন [[ইংৰাজী]]লৈ অনুবাদ কৰে আৰু [[২০২৪ চন]]ৰ [[এপ্ৰিল]] মাহত ই প্ৰকাশ পায়।<ref name="penguin">{{cite web |url=https://www.penguin.co.in/book/fool-bahadur/ |title=Fool Bahadur - Penguin Random House India |date=2024-04-07 |accessdate=2026-10-15 |publisher=Penguin Random House India}}</ref> == কাহিনীৰ সাৰাংশ == উপন্যাসখনৰ পটভূমি [[বিহাৰ]]ৰ [[নালন্দা]] জিলাৰ বিহাৰশ্বৰীফ চহৰ। কাহিনীটো মুকতিয়াৰ চামলাল নামৰ এজন উচ্চাকাংক্ষী অধিবক্তাক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিয়ে নবীনকৈ নিযুক্তি পোৱা চাব-ডিভিজনেল অফিচাৰ (SDO) মৌলৱী মোজ্জাফৰ নবাবক তোষামোদ কৰি ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সন্মানীয় "ৰায় বাহাদুৰ" উপাধি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল।<ref name="outlook">{{cite web |url=https://outlookindia.com |title=A Magahi Novel: Fool Bahadur |date=2022-07-16 |accessdate=2026-10-15 |work=Outlook India |author=Abhay K.}}</ref> SDO-ক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ চামলালে নাচীবান নামৰ এগৰাকী বাঈজীক কেউল ৰেলৱে ষ্টেচনৰপৰা বিহাৰশ্বৰীফলৈ যোৱা ৰেল যাত্ৰাটোত নবাব চাহেবক মনোৰঞ্জন দিবলৈ পঠিয়ায়। এই ঘটনাই চাৰ্কল অফিচাৰ হলধৰ সিঙৰ সৈতে সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰে, যিয়ে নাচীবানক নিজৰ ৰাখিতা বুলি গণ্য কৰিছিল। SDO-ই নাচীবানৰ সৈতে ব্যক্তিগত সময় কটাবলৈ হলধৰক চৰকাৰী কামৰ দোহাই দি দূৰলৈ পঠিয়াবলৈ ধৰে। আনহাতে, চামলালে বাঈজীগৰাকীৰ প্ৰভাৱ খটুৱাই নিজৰ উপাধিটো নিশ্চিত কৰাৰ চেষ্টা চলায়। এদিন বৰষুণৰ নিশাত, হলধৰে চামলাক নাচীবানৰ শৌচাগাৰত লুকাই থকা অৱস্থাত ধৰা পেলায় আৰু ৰিভলভাৰেৰে ভাবুকি প্ৰদান কৰে।<ref name="outlook"/> লাহে লাহে এই প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা তীব্ৰতৰ হৈ পৰে আৰু অৱশেষত নবাব চাহেবলৈ ৰাঁচীৰপৰা এখন অভিযোগ পত্ৰ আহে, য'ত নাচীবানৰ সৈতে থকা অবৈধ সম্পৰ্কৰ বাবে কৈফিয়ত দাবী কৰা হয়। নবাব চাহেব আৰু চামলালে মিলি এই চিঠিখন হলধৰে পঠোৱা বুলি সন্দেহ কৰে আৰু প্ৰতিশোধ ল'বলৈ হলধৰক এটা মিষা ঘোচ লোৱা গোচৰত ফান্দত পেলাই চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰে।<ref name="outlook"/> ১ এপ্ৰিলৰদিনা চামলালে এটা টেলিগ্ৰাম লাভ কৰে যে তেওঁক অৱশেষত "ৰায় বাহাদুৰ" উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছে। আনন্দতে আত্মহাৰা হৈ চামলালে স্থানীয় অধিবক্তাসকলৰ বাবে এক বিশাল নৈশভোজৰ লগতে টাউন হলত এখন নাটকৰ আয়োজন কৰে। নাটকৰ শিৰোনাম আছিল 'ফুল বাহাদুৰ'। নাটক চলি থকাৰ সময়ত যেতিয়া চামলাল আৰু নবাব চাহেবে টেলিগ্ৰামৰ মূল ডাক টিকটটোলৈ লক্ষ্য কৰে, তেতিয়া চামলাল স্তম্ভিত হৈ পৰে। তেওঁ দেখে যে সেই চিঠিখন আচলতে "ৰাঁচী ফুলছ পেৰাডাইজ" অৰ্থাৎ মানসিক চিকিৎসালয়ৰপৰা পঠোৱা এটা এপ্ৰিল ফুলৰ ধেমালিহে আছিল আৰু উপাধিটো "ৰায় বাহাদুৰ"ৰ সলনি স্পষ্টকৈ "ফুল বাহাদুৰ" বুলি লিখা আছিল।<ref name="outlook"/> == চৰিত্ৰসমূহ == উপন্যাসখন মূলত চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি আৱৰ্তিত হৈছে:<ref name="outlook"/> * '''চামলাল''': এজন উচ্চাকাংক্ষী আৰু তোষামোদকাৰী মুকতিয়াৰ (অধিবক্তা), যিয়ে ব্ৰিটিছ উপাধিৰ পাছত দৌৰি ফুৰিছিল। * '''মৌলৱী মোজ্জাফৰ নবাব''': নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱা আৰু সহজতে প্ৰভাবিত কৰিব পৰা চাব-ডিভিজনেল অফিচাৰ (SDO)। * '''নাচীবান''': এগৰাকী স্থানীয় বাঈজী বা নৃত্যশিল্পী, যাৰ ওপৰত চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ চকু আছিল। * '''হলধৰ সিং''': এজন চাৰ্কল অফিচাৰ, যিয়ে নাচীবানক নিজৰ Mistress বুলি ভাবিছিল আৰু চামলালৰ শত্ৰু আছিল। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [[iarchive:PhulBahadur|ফুল বাহাদূৰৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্য]] [[শ্ৰেণী:উপন্যাস]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] sy98249zpdqg59aop3mhig13qxz6nqn 647527 647526 2026-10-25T05:31:59Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647527 wikitext text/x-wiki '''ফুল বাহাদুৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Fool Bahadur, [[মগহী]]: फूल बहादुर) হৈছে ভাৰতীয় লেখক [[জয়নাথ পতি]]য়ে [[মগহী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা এখন উপন্যাস। ১৯২৮ চনত প্ৰকাশিত এই উপন্যাসখন আছিল মগহী ভাষাত লিখা প্ৰথমখন উপন্যাস।<ref>{{Cite book|last=Sinha|first=Bindeshwari Prasad|title=Kayasthas in Making of Modern Bihar|publisher=Impression Publication|year=2003|pages=252}}</ref><ref>{{Cite book|last=Prasad|first=Bindeshwari Sinha|title=Comprehensive History of Bihar, Volume 3, Issue 2|publisher=Kashi Prasad Jayaswal Research Institute|year=1976|pages=605}}</ref> ই এখন ধেমেলীয়া উপন্যাস আছিল আৰু এপ্ৰিল ফুলৰদিনা অৰ্থাৎ [[১ এপ্ৰিল]] তাৰিখে প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Kapil Dev|title=Magahi ka adhunika sahitya, Volume 1|publisher=Parichat Prakasan|year=1969|pages=7}}</ref><ref>[https://www.outlookindia.com/culture-society/a-magahi-short-story-fool-bahadur-weekender_story-209559 A Magahi Novel : Fool Bahadur ] Outlook India 16 July 2022 </ref> অভয় কে. নামৰ ভাৰতীয় কবি তথা কূটনীতিবিদগৰাকীয়ে এই উপন্যাসখন [[ইংৰাজী]]লৈ অনুবাদ কৰে আৰু [[২০২৪ চন]]ৰ [[এপ্ৰিল]] মাহত ই প্ৰকাশ পায়।<ref name="penguin">{{cite web |url=https://www.penguin.co.in/book/fool-bahadur/ |title=Fool Bahadur - Penguin Random House India |date=2024-04-07 |accessdate=2026-10-15 |publisher=Penguin Random House India}}</ref> == কাহিনীৰ সাৰাংশ == উপন্যাসখনৰ পটভূমি [[বিহাৰ]]ৰ [[নালন্দা]] জিলাৰ বিহাৰশ্বৰীফ চহৰ। কাহিনীটো মুকতিয়াৰ চামলাল নামৰ এজন উচ্চাকাংক্ষী অধিবক্তাক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যিয়ে নবীনকৈ নিযুক্তি পোৱা চাব-ডিভিজনেল অফিচাৰ (SDO) মৌলৱী মোজ্জাফৰ নবাবক তোষামোদ কৰি ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সন্মানীয় "ৰায় বাহাদুৰ" উপাধি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল।<ref name="outlook">{{cite web |url=https://outlookindia.com |title=A Magahi Novel: Fool Bahadur |date=2022-07-16 |accessdate=2026-10-15 |work=Outlook India |author=Abhay K.}}</ref> SDO-ক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ চামলালে নাচীবান নামৰ এগৰাকী বাঈজীক কেউল ৰেলৱে ষ্টেচনৰপৰা বিহাৰশ্বৰীফলৈ যোৱা ৰেল যাত্ৰাটোত নবাব চাহেবক মনোৰঞ্জন দিবলৈ পঠিয়ায়। এই ঘটনাই চাৰ্কল অফিচাৰ হলধৰ সিঙৰ সৈতে সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰে, যিয়ে নাচীবানক নিজৰ ৰাখিতা বুলি গণ্য কৰিছিল। SDO-ই নাচীবানৰ সৈতে ব্যক্তিগত সময় কটাবলৈ হলধৰক চৰকাৰী কামৰ দোহাই দি দূৰলৈ পঠিয়াবলৈ ধৰে। আনহাতে, চামলালে বাঈজীগৰাকীৰ প্ৰভাৱ খটুৱাই নিজৰ উপাধিটো নিশ্চিত কৰাৰ চেষ্টা চলায়। এদিন বৰষুণৰ নিশাত, হলধৰে চামলাক নাচীবানৰ শৌচাগাৰত লুকাই থকা অৱস্থাত ধৰা পেলায় আৰু ৰিভলভাৰেৰে ভাবুকি প্ৰদান কৰে।<ref name="outlook"/> লাহে লাহে এই প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা তীব্ৰতৰ হৈ পৰে আৰু অৱশেষত নবাব চাহেবলৈ ৰাঁচীৰপৰা এখন অভিযোগ পত্ৰ আহে, য'ত নাচীবানৰ সৈতে থকা অবৈধ সম্পৰ্কৰ বাবে কৈফিয়ত দাবী কৰা হয়। নবাব চাহেব আৰু চামলালে মিলি এই চিঠিখন হলধৰে পঠোৱা বুলি সন্দেহ কৰে আৰু প্ৰতিশোধ ল'বলৈ হলধৰক এটা মিষা ঘোচ লোৱা গোচৰত ফান্দত পেলাই চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰে।<ref name="outlook"/> ১ এপ্ৰিলৰদিনা চামলালে এটা টেলিগ্ৰাম লাভ কৰে যে তেওঁক অৱশেষত "ৰায় বাহাদুৰ" উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছে। আনন্দতে আত্মহাৰা হৈ চামলালে স্থানীয় অধিবক্তাসকলৰ বাবে এক বিশাল নৈশভোজৰ লগতে টাউন হলত এখন নাটকৰ আয়োজন কৰে। নাটকৰ শিৰোনাম আছিল 'ফুল বাহাদুৰ'। নাটক চলি থকাৰ সময়ত যেতিয়া চামলাল আৰু নবাব চাহেবে টেলিগ্ৰামৰ মূল ডাক টিকটটোলৈ লক্ষ্য কৰে, তেতিয়া চামলাল স্তম্ভিত হৈ পৰে। তেওঁ দেখে যে সেই চিঠিখন আচলতে "ৰাঁচী ফুলছ পেৰাডাইজ" অৰ্থাৎ মানসিক চিকিৎসালয়ৰপৰা পঠোৱা এটা এপ্ৰিল ফুলৰ ধেমালিহে আছিল আৰু উপাধিটো "ৰায় বাহাদুৰ"ৰ সলনি স্পষ্টকৈ "ফুল বাহাদুৰ" বুলি লিখা আছিল।<ref name="outlook"/> == চৰিত্ৰসমূহ == উপন্যাসখন মূলত চাৰিটা মুখ্য চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি আৱৰ্তিত হৈছে:<ref name="outlook"/> * '''চামলাল''': এজন উচ্চাকাংক্ষী আৰু তোষামোদকাৰী মুকতিয়াৰ (অধিবক্তা), যিয়ে ব্ৰিটিছ উপাধিৰ পাছত দৌৰি ফুৰিছিল। * '''মৌলৱী মোজ্জাফৰ নবাব''': নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱা আৰু সহজতে প্ৰভাবিত কৰিব পৰা চাব-ডিভিজনেল অফিচাৰ (SDO)। * '''নাচীবান''': এগৰাকী স্থানীয় বাঈজী বা নৃত্যশিল্পী, যাৰ ওপৰত চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ চকু আছিল। * '''হলধৰ সিং''': এজন চাৰ্কল অফিচাৰ, যিয়ে নাচীবানক নিজৰ Mistress বুলি ভাবিছিল আৰু চামলালৰ শত্ৰু আছিল। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [[iarchive:PhulBahadur|ফুল বাহাদূৰৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্য]] [[শ্ৰেণী:উপন্যাস]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] ck31a8elh322f99y90ypod2rw34v3pn 0 140325 647335 645428 2026-10-24T17:30:18Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647335 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে [[মগহী ভাষা]], ইয়াৰ [[সাহিত্য]] আৰু [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ [[পাটনা]] জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত [[বিহাৰ]] আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত [[কবিতা]], [[মহাকাব্য]], [[গল্প]], [[নাটক]] আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 825a05vcdltdqix5u6eri6053q7zzdr 0 140373 647431 646443 2026-10-24T19:31:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647431 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = চাটমোহৰ শাহী মছজিদ | native_name = চাটমোহৰ মছজিদ | image = চাটমোহর শাহী মসজিদ (১).jpg | image_upright = 1.2 | religious_affiliation = [[ইছলাম]] | location = [[চাটমোহৰ উপজিলা|চাটমোহৰ]], [[পাবনা জিলা]], [[বাংলাদেশ]] | caption = | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_map_size = 220px | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|24.227529|N|89.291132|E|region:BD|display=inline,title}} | funded_by = [[মাচুম খান কাবুলী]] | established = {{start date and age|1582}} | architecture_type = [[মছজিদ স্থাপত্য]] | architecture_style = [[Bengal Sultanate#Mosque architecture|Bengal Sultanate]] [[Mughal Architecture|Mughal]] | founded_by = Khan Muhammad bin Tuwi Khan Qaqshal | length = {{convert|45|ft|m|abbr=on}} | height_max = {{convert|45|ft|m|abbr=on}} | dome_quantity = ৩ | materials = ইটা | inscriptions = ১ | width = {{convert|22.5|ft|m|abbr=on}} | interior_area = {{convert|1012.5|ft2|m2|abbr=on}} | administration = [[Department of Archaeology (Bangladesh)|Department of Archeology]] | functional_status = সক্ৰিয় }} '''চাটমোহৰ মছজিদ''' যাক মাছুম খানৰ মছজিদ<ref>{{Cite web |title=চাটমোহৰ মসজিদ |url=https://chatmohar.pabna.gov.bd/bn/site/top_banner/0KG8-%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%AE%E0%A7%8B%E0%A6%B9%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6 |access-date=2025-06-10 |website=বাংলাদেশ জাতীয় তথ্য বাতায়ন |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250804223408/https://chatmohar.pabna.gov.bd/bn/site/top_banner/0KG8-%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%AE%E0%A7%8B%E0%A6%B9%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6 |archivedate=2025-08-04 |deadurl=yes}}</ref> বুলিও জনা যায়, পবনা জিলাৰ চাটমোহৰ উপাজিলাৰ চাটমোহৰ বজাৰত অৱস্থিত ১৬ শতিকাৰ মোগল মছজিদ। ১৫৮২ খ্ৰীষ্টাব্দ<ref name="bdpedia">{{Cite Banglapedia|last=Bari|first=MA|article=Chatmohar Mosque|article-url=Chatmohar_Mosque}}</ref> চনত মাছুম খান কাবুলীৰ অধীনত খান মহম্মদ বিন তুৱী খান কাকছালে এই মছজিদটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{Efn|Abul Fath Muhammad Ma'sum Khan}} ১৯৮০ চনত ইয়াক পুৰাতত্ত্ব বিভাগে ধ্বংসাৱশেষৰপৰা মেৰামতি কৰিছিল আৰু এতিয়া ই এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref>{{Cite web |last=জনকণ্ঠ |first=দৈনিক |title=সুলতানী মোঘল আমলেৰ সাক্ষী চাটমোহৰেৰ শাহী মসজিদ |url=https://www.dailyjanakantha.com/feature/news/822027 |access-date=2025-06-23 |website=দৈনিক জনকণ্ঠ {{!}}{{!}} Daily Janakantha |language=bn}}</ref><ref name="tribune">{{Cite news |date=2021-05-13 |title=তিন গম্বুজেৰ সূচনা হয়েছিল যে মসজিদ থেকে |url=https://www.banglatribune.com/others/religion/680573/%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%97%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2-%E0%A6%AF%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6-%E0%A6%A5%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181540/https://www.banglatribune.com/amp/680573/%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%97%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2-%E0%A6%AF%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6-%E0%A6%A5%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A7%87 |archive-date=2021-07-09 |access-date=2025-06-10 |work=Bangla Tribune |language=bn}}</ref> ==ইতিহাস== ১৫৮২ চনত (হিজৰী ৯৮৯) নিৰ্মিত এই মছজিদটো বংগৰ শ্বেৰপুৰৰ খেৰুৱা মছজিদৰ কাষে কাষে বংগৰ অন্যতম প্ৰাচীন জীৱিত মোগল কীৰ্তিচিহ্ন। বৰ্তমান বৰেন্দ্ৰ গৱেষণা সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত পাৰ্চী শিলালিপিত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে যে এই মছজিদটো মাছুম খান কাবুলীয়ে নিৰ্দেশ দিছিল, যিয়ে মোগলৰপৰা স্বাধীনতা গ্ৰহণ কৰি চাটমোহৰক ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৯৮০ চনত বাংলাদেশৰ পুৰাতত্ত্ব বিভাগে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে গম্বুজৰ লগতে ছাদখন ভাঙি গৈছিল। পিছলৈ মছজিদটো পুনৰ সংস্কাৰ কৰি সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="tribune" /> ==স্থাপত্য== বগড়াৰ খেৰুৱা মছজিদৰ দৰে সৰু পাতল জালিৰ ইটাৰে নিৰ্মিত চাটমোহৰ শ্বাহী মছজিদৰ ভিতৰৰ অংশ ৪৫ বাই ২২.৫ মিটাৰ (১৪৮ বাই ৭৪ ফুট) আৰু ৪৫ ফুট (১৪ মিটাৰ) উচ্চতা।<ref name="tribune" /> মছজিদটোৰ বাহিৰৰ অংশ ১৮.১৪ বাই ৮.২৩ মিটাৰ (৫৯.৫ বাই ২৭.০ ফুট) আৰু বেৰবোৰ ১.৯৮ মিটাৰ (৬.৫ ফুট) ডাঠ।<ref name="bdpedia" /> ==টোকা== <references group="টোকা"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] tk05brp3frv4lesp7of4japyazd9nsl 0 140381 647489 646451 2026-10-25T03:29:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647489 wikitext text/x-wiki [[File:Dol Temple, Puthia PRG 8354.jpg|thumb|right|চাৰি মহলীয়া দোল-মন্দিৰ]] [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলৰ পুথিয়া উপাজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ '''দোল-মন্দিৰ''' নামেৰেও পৰিচিত। ই পুথিয়া বজাৰ এলেকাৰ ভিতৰত অৱস্থিত। এটা শিলালিপিত এই মন্দিৰটো ১৭৭৮ চনত ভূবনেন্দ্ৰ নাৰায়ণ, পঞ্চ অনি ৰাজে নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হৈছে।<ref name=Mahmamuda>{{cite web |author=Alam, Mahmamuda |url=http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf |title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture |publisher=[[BRAC University]] |page=31 |access-date=12 May 2015 |archive-date=22 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022221430/http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=Puthia>{{Cite web|url= http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title= Puthia Rajbari|work= Bara Ahnik Mandir|accessdate= 11 May 2015|publisher= Rajshahi University Web Page|archive-date= 18 May 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|url-status= dead|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archivedate= 18 May 2015|deadurl= yes}}</ref> এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda/> চহৰখনত ৰেলৰ সংযোগ আছে আৰু ই ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-1-84162-293-4|page=301}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, প্ৰতিটো ফালৰ জোখ ৬৯.৭৫ ফুট (২১.২৬ মিটাৰ)।<ref name=Puthia/> ইটাৰ শিলৰ শিল্পৰে নিৰ্মিত চাৰিমহলীয়া অট্টালিকা। প্ৰতিটো মহলাতে ইটোৰ পিছত সিটোৰ আকাৰ সমানুপাতিকভাৱে হ্ৰাস পায় আৰু ওপৰৰ মহলাটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিটো [[ভাৰত]]ৰ [[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] বা মাণ্ডৱীৰ [[পঞ্চমহল]]ৰ দৰেই। মন্দিৰৰ চাৰিটা মহলাৰ প্ৰতিটো মহলাৰ সম্মুখভাগ ধাৰাবাহিকভাৱে তোৰণেৰে নিৰ্মিত। ওপৰৰ মহলাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠাটোৰ মধ্যভাগত এটা ধেনুভিৰীয়া গম্বুজ থাকে যিটোত এটা শিখৰ বা কলচী লগোৱা হয়। বাহ্যিক আৰু ভিতৰৰ বেৰৰ পৃষ্ঠভাগ কেৱল প্লাষ্টাৰ কৰা হয়।<ref name=Mahmamuda/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] c23syw4wumemxitvukvw9o997mxh6e9 0 140386 647536 646563 2026-10-25T05:37:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647536 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = নৰৱে ৰাজ্য | native_name = {{native name|nb|Kongeriket Norge}}<br/>{{native name|nn|Kongeriket Noreg}}<br/>{{collapsible list| title = <small>''(অন্যান্য চৰকাৰী ভাষাত)''</small><ref>{{cite web | url=https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Vedtak/Vedtak/Sak/?p=84226 | title=Sak | date=12 March 2024 }}</ref> | {{Infobox | subbox = yes | bodystyle = font-size:77%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = উত্তৰ ছামি: | data1 = {{lang|se|Norgga gonagasriika}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = লুলে ছামি: | data2 = {{lang|smj|Vuona gånågisrijkka}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = দক্ষিণ ছামি: | data3 = {{lang|sma|Nöörjen gånkarïjhke}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = ক্ভেন: | data4 = {{lang|fkv|Norjan kuninkhaanvaltakunta}} }} }} | common_name = নৰৱে | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | symbol = Coat of arms of Norway | symbol_type = Coat of arms | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[List of possessions of Norway|overseas territories and dependencies]]|default=1}} | map_caption = {{map caption |countryprefix=the Kingdom of |location_color=green |region=Europe |region_color=green and dark grey}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />({{Langx|en|"Yes, we love this country"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />({{Langx|en|"King's Song"}}) </div> | national_motto = | official_languages = {{hlist|[[Norwegian language|Norwegian]]{{NoteTag|Written [[Bokmål]] and [[Nynorsk]]}}|[[Sámi languages|Sámi]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§5 |title = Samiske språk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 5 recognises Sámi as an indigenous language of Norway, in which the law reads "Sámi is an indigenous language of Norway. Norwegian and Sámi are equal languages in Norway as per the Sámi law chapter 3". The law specifically recognises [[Northern Sami]], [[Lule Sami]] and [[Southern Sami]] as official forms in their respective administrative areas for Sámi languages, while other recognised Sámi languages have fewer rights.}}}} | languages_type = Recognised national sign languages | languages_sub = yes | languages = [[Norwegian Sign Language]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§7 |title = Norsk teiknspråk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 7 recognises Norwegian Sign Language as the national sign language of Norway, in which the law reads "Norwegian Sign Language is the national sign language of Norway. As in regards to linguistic and cultural expressions, Norwegian Sign Language is equal to Norwegian".}} | languages2_type = Recognised national minority languages | languages2_sub = yes | languages2 = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Romani language|Romani]]|[[Scandoromani language|Scandoromani]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§6 |title = Nasjonale minoritetsspråk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 6 recognises these languages as national minority languages of Norway, in which the law reads "Kven, Romani and Scandoromani are national minority languages in Norway. As in regards to linguistic and cultural expressions, Kven, Romani and Scandoromani are equal to Norwegian".}}}} | ethnic_groups = {{plainlist| * 78.6% [[Norwegians|Norwegian]]{{NoteTag|Including [[indigenous peoples|indigenous group]] [[Sámi people|Sámi]], and [[minority group]]s [[History of Jews in Norway|Jewish]], [[Norwegian and Swedish Travellers|Traveller]], [[Forest Finns|Forest Finn]], [[Romani people|Romani]], and [[Kven people|Kven]]}} * 21.4% [[Immigration to Norway|others]] }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |title=Befolkningen med innvandrerbakgrunn i Norge |website=IMDi |date=21 August 2025 |url=https://www.imdi.no/tall-og-fakta/tall-om-integreringen-i-norge/indikatorrapport-2025/befolkningen-med-innvandrerbakgrunn-i-norge/?q=Familieinnvandring |access-date=16 November 2025}}</ref> | ethnic_groups_year = 2025 | religion = {{ublist |item_style=white-space; |68.5% [[Christianity in Norway|Christianity]] {{Tree list}} **61.7% [[Church of Norway]]{{NoteTag|Until the 2012 [[Constitution of Norway|constitutional amendment]] the Evangelical-Lutheran religion was the public religion of the State.<ref>{{cite web |url = https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20150908050922/https://stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |url-status=dead |title = The Constitution of Norway, Article 16 (English translation, published by the Norwegian Parliament) |archive-date=8 September 2015 }}</ref>}} **6.8% other [[List of Christian denominations|Christian]] {{Tree list/end}} |27.3% [[Irreligion|no religion]] |3.4% [[Islam in Norway|Islam]] |0.8% [[Religion in Norway|other]]}} | religion_ref = <ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504110744/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=4 May 2025 }} Statistics Norway (17 March 2025).</ref><ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123140728/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=23 January 2025 }} Statistics Norway (5 June 2024).</ref> | religion_year = 2024 | demonym = [[Norwegians|Norwegian]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = Unitary [[parliamentary constitutional monarchy]] | leader_title1 = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | leader_name1 = [[Haakon VIII]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = [[Prime Minister of Norway|Prime Minister]] | leader_name3 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title4 = [[List of presidents of the Storting|President of the Storting]] | leader_name4 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title5 = [[Chief Justice of the Supreme Court of Norway|Chief Justice]] | leader_name5 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Unification of Norway|Unification]] | sovereignty_note = of the [[Petty kingdoms of Norway|petty kingdoms]] | established_event1 = [[History of Norway#Viking Age|State established]] | established_date1 = [[Battle of Hafrsfjord|872]] | established_event2 = Peak extent of the [[Kingdom of Norway (872–1397)|Old Kingdom]] | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Kalmar Union]] {{small|(personal union)}} | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Denmark–Norway]] {{small|(real union)}} | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Kingdom of Norway (1814)|State re-established]]<ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |title = The Re-establishing of a Norwegian State |website = regjeringen.no |date = 5 July 2020 |access-date = 17 April 2017 |archive-date = 18 April 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |url-status = live }}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 February 1814]] | established_event6 = [[Constitution of Norway|Constitution]] | established_date6 = 17 May 1814 | established_event7 = [[Union between Sweden and Norway|Kingdoms of Sweden–Norway]] {{small|(personal union)}} | established_date7 = 4 November 1814 | established_event8 = [[Dissolution of the union between Norway and Sweden|Union dissolved]] | established_date8 = 7 June 1905 | area_rank = 61st{{NoteTag|Includes the mainland, [[Svalbard and Jan Mayen]].<ref name="kart_2019" /> Without the integral territories, it is the 67th largest country at 323,802<ref>{{cite web |title=Norway |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |website=CIA World fact |date=26 October 2021 |access-date=12 February 2021 |archive-date=11 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |archivedate=11 January 2021 |deadurl=yes }}</ref> square kilometres.}}<!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote = <ref name="kart_2019" /> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 Q2 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,633,770<ref>{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=25 February 2026|accessdate=25 February 2026|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 116th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.84 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 224th | GDP_PPP = {{increase}} $657.258 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (October 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=13 October 2026 |access-date=13 October 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = 49th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $116,169<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 5th | GDP_nominal = {{increase}} $651.712 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = 30th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $115,188<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 6th | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=22 June 2022 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2023 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.970 <!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Norwegian krone]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | calling_code = [[Telephone numbers in Norway|+47]] | cctld = [[.no]]{{NoteTag|Two more TLDs have been assigned, but are not used: [[.sj]] for Svalbard and Jan Mayen; [[.bv]] for [[Bouvet Island]].}} }} '''নৰৱে''' ({{Lang-en|Norway}}),{{efn|{{langx|nb|Norge}}; {{langx|nn|Noreg}}; {{langx|se|Norga}}; {{langx|smj|Vuodna}}; {{langx|sma|Nöörje}}; {{langx|fkv|Norja}}}}<!--Do not add English pronunciation per [[MOS:LEAD]].--> আনুষ্ঠানিকভাৱে '''নৰৱে ৰাজ্য''',{{efn|Names in the official and recognised languages: [[Bokmål]]: ''Norge'' {{IPA|no|ˈnɔ̂rɡə||Norge (country).ogg}}; [[Nynorsk]]: ''{{audio|No-Noreg.oga|Noreg|help=no}}''; official names in minority languages: [[Northern Sami]]: ''Norga''; [[Lule Sami]]: ''Vuodna''; [[Southern Sámi|Southern Sami]]: ''Nöörje''; {{langx|fkv|Norja}}.}} উত্তৰ ইউৰোপৰ এখন নৰ্ডিক দেশ। দেশখন স্কেণ্ডিনেভিয়ান উপদ্বীপৰ পশ্চিম অংশ আৰু উত্তৰতম অংশ, দূৰৱৰ্তী আৰ্কটিক দ্বীপ জান মায়েন আৰু ছোৱালবাৰ্ড দ্বীপপুঞ্জক লৈ গঠিত।{{NoteTag|name=Svalbard|The [[Svalbard Treaty|Spitsbergen Treaty]] (also known as the [[Svalbard Treaty]]) of 9 February 1920 recognises Norway's full and absolute sovereignty over the arctic archipelago of Spitsbergen (now called [[Svalbard]]).<ref>{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment |publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 July 2011|year=1986|isbn=978-0309036405}}</ref>}} উপ-এণ্টাৰ্কটিক অঞ্চলত অৱস্থিত বুভে দ্বীপ এখন অধীনস্থ ভূখণ্ড, আৰু ই নৰৱে ৰাজ্যৰ অংশ নহয়। নৰৱেই এণ্টাৰ্কটিকাৰ পিটাৰ প্ৰথম দ্বীপ আৰু কুইন মড লেণ্ডৰ ওপৰতো দাবী উত্থাপন কৰে। নৰৱেৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬ লাখ আৰু দেশখনৰ মুঠ মাটিকালি ৩৮৫,২০৭ বৰ্গকিলোমিটাৰ (১৪৮,৭২৯ বৰ্গমাইল)।<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 December 2019|access-date=1 March 2020|archive-date=8 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|url-status=dead}}</ref> দেশখনৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ হৈছে অছলো। নৰৱেৰ পূব দিশত ছুইডেনৰ সৈতে এখন দীঘলীয়া সীমান্ত আছে আৰু উত্তৰ-পূব দিশত ফিনলেণ্ড আৰু ৰাছিয়াই দেশখনৰ সীমা স্পৰ্শ কৰিছে। নৰৱেৰ উপকূলৰেখা বিস্তৃত আৰু ই স্কাগেৰাক প্ৰণালী, উত্তৰ সাগৰ, নৰৱেজিয়ান সাগৰ আৰু বেৰেণ্টছ সাগৰৰ মুখামুখি অৱস্থিত। নৰৱেৰ একত্ৰিত ৰাজ্যখন ৮৭২ চনত কেইবাখনো ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যৰ একত্ৰীকৰণৰ ফলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা ই এক সহস্ৰাব্দতকৈও অধিক কাল ধৰি নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বৰ্তি আহিছে। ১৫৩৭ চনৰ পৰা ১৮১৪ চনলৈকে নৰৱে ডেনমাৰ্ক–নৰৱে ৰাজ্যৰ অংশ আছিল আৰু ১৮১৪ চনৰ পৰা ১৯০৫ চনলৈকে ছুইডেনৰ সৈতে ব্যক্তিগত ৰাজমুকুটৰ অধীনত এক সংঘত আছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত নৰৱে নিৰপেক্ষতা অৱলম্বন কৰিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তো ১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে দেশখনে নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিছিল। সেই মাহতে নাজী জাৰ্মানীয়ে নৰৱে আক্ৰমণ কৰি দখল কৰে আৰু যুদ্ধৰ অন্ত পৰালৈকে দেশখন নিজৰ অধিকাৰত ৰাখে। গ্লুকছবাৰ্গ ৰাজবংশৰ অষ্টম হাকন নৰৱেৰ ৰজা। ২০২১ চনৰ পৰা ইয়োনাছ গাৰ ষ্ট’ৰে নৰৱেৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ থকা এখন এককেন্দ্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে নৰৱেত ১৮১৪ চনৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষমতা সংসদ, মন্ত্ৰীসভা আৰু ন্যায়পালিকাৰ মাজত বিভক্ত কৰা হৈছে। নৰৱেৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক উপবিভাজন দুটা স্তৰত আছে: কাউণ্টি আৰু পৌৰসভা। ছামি জনগোষ্ঠীয় লোকসকলে ছামি সংসদ আৰু ফিনমাৰ্ক আইনখনৰ জৰিয়তে নিজৰ পৰম্পৰাগত ভূখণ্ডৰ ওপৰত এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ আত্মনিৰ্ণয়ৰ অধিকাৰ আৰু প্ৰভাৱ সাব্যস্ত কৰে। নৰৱেই ইউৰোপীয় সংঘ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। দেশখন ৰাষ্ট্ৰসংঘ, উত্তৰ আটলাণ্টিক চুক্তি সংস্থা (নাটো), ইউৰোপীয় মুক্ত বাণিজ্য সংস্থা, ইউৰোপ পৰিষদ, এণ্টাৰ্কটিক চুক্তি আৰু নৰ্ডিক পৰিষদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য। ইয়াৰ উপৰি নৰৱে ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক অঞ্চল, বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO) আৰু অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ (OECD) সদস্য তথা শ্বেংগেন অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। নৰৱেৰ উপভাষাসমূহে ডেনিছ আৰু ছুইডিছ উপভাষাৰ সৈতে পাৰস্পৰিক বোধগম্যতাৰ এক ধাৰাবাহিকতা গঠন কৰে। সামাজিক-অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত নৰৱেই নৰ্ডিক আৰ্হি অনুসৰণ কৰে। এই আৰ্হিৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্যসেৱা আৰু এক বিস্তৃত সামাজিক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা, যাৰ মূল্যবোধসমূহ সমতাবাদী আদৰ্শৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|access-date=21 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 March 2018|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archivedate=21 March 2018|deadurl=yes}}</ref> নৰৱে ৰাষ্ট্ৰৰ বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔদ্যোগিক খণ্ডত বৃহৎ পৰিমাণৰ মালিকীস্বত্ব আছে। দেশখনত পেট্ৰʼলিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ, খনিজ পদাৰ্থ, কাঠ, সামুদ্ৰিক খাদ্য আৰু মিঠা পানীৰ ব্যাপক ভাণ্ডাৰ আছে। পেট্ৰʼলিয়াম উদ্যোগে দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ অৰিহণা যোগায়।<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 September 2007 |access-date=8 March 2009 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |archivedate=22 September 2020 |deadurl=yes }}</ref> জনমূৰি হিচাপত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ বাহিৰৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত নৰৱে বিশ্বৰ সৰ্বাধিক তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উৎপাদনকাৰী দেশ।<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|archivedate=7 March 2017|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616021045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|archivedate=16 June 2013|deadurl=yes}}</ref> বিশ্ব বেংক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধিৰ (IMF) তালিকা অনুসৰি, ক্ৰয়ক্ষমতাৰ সমতা (PPP) অনুসৰি সংশোধিত জনমূৰি মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত নৰৱেৰ স্থান বিশ্বত ক্ৰমে চতুৰ্থ আৰু অষ্টম।<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=[[Forbes]]|access-date=12 December 2014|archive-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> দেশখনত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ সাৰ্বভৌম সম্পদ পুঁজি আছে, যাৰ মূল্য ২.১ ট্ৰিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ।<ref>{{Cite news |date=4 November 2025 |title=Norway struck oil in the 60s. Now it has trillions. Here's how Australia compares |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-05/lessons-for-australia-from-norways-tax-on-resources/105939048 |access-date=16 December 2025 |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |language=en-AU}}</ref> == ব্যুৎপত্তি-তত্ত্ব == নৰৱেৰ দুটা চৰকাৰী নাম আছে: ব'কমলত ''Norge'' আৰু নিনৰ্স্কত ''Noreg''। ইংৰাজী ''Norway'' নামটো প্ৰায় ৮৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত হ'লগালেণ্ডৰ অ'থেৰেৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা পুৰণি ইংৰাজী শব্দ ''Norþweg''-ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "উত্তৰ দিশলৈ যোৱা পথ"। এংলো-ছেক্সনসকলে আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ উপকূলৱৰ্তী নৰৱেৰ উপকূলৰেখাক এই নামেৰে অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Nomino-NRK">{{Cite episode |title=Nomino 6:6 |url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |access-date=5 October 2016 |series=Nomino |station=[[NRK]] |date=4 October 2016 |season=2 |time=22:18 |language=no |archive-date=6 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006150442/https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |url-status=live }}</ref><ref name="Tvil-Forskning">{{cite web |url= http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |title= Sår tvil om Norges opphav |date= 29 February 2016 |publisher= Forskning.no for [[Universitetet i Agder]] |language= no |access-date= 1 November 2016 |archive-date= 22 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |url-status= live }}</ref><ref>{{Cite book|last=Skre|first=Dagfinn|url=https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221|title=Rulership in 1st to 14th century Scandinavia|date=2020|publisher=De Gruyter|pages=3, 5–10|hdl=20.500.12657/23221|isbn=978-1-193-55787-8 |language=English|access-date=22 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204055/https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221|url-status=live}}</ref> ৮৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটেইনৰ এংলো-ছেক্সনসকলে নৰৱেক ''Norðmanna land'' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="Nomino-NRK"/><ref name="Tvil-Forskning"/> [[File:Ohthere.jpg|thumb|centre|upright=1.5|অ'থেৰেৰ পুৰণি ইংৰাজী বিৱৰণৰ আৰম্ভণিৰ অংশৰ অনুবাদ: "অ'থেৰে তেওঁৰ প্ৰভু ৰজা ''Ælfrede''-ক জনাইছিল যে তেওঁ সকলো {{nowrap|নৰৱেবাসী}}ৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উত্তৰত বাস কৰিছিল…"]] {{clear left}} নৰৱেৰ থলুৱা নামটোৰ উৎপত্তিগত অৰ্থ ইংৰাজী নামটোৰ সৈতে মূলতঃ একে আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে মতভেদ আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত প্ৰধান মত অনুসৰি, নামটোৰ প্ৰথম অংশটো মূলতঃ [[:wikt:norðr|''norðr'']] আছিল, যিটো ইংৰাজী north শব্দটোৰ সমগোত্ৰীয়। সেই অনুসৰি, সম্পূৰ্ণ নামটো আছিল ''Norðr [[wikt:vegr|vegr]]'', যাৰ অৰ্থ "উত্তৰ দিশলৈ যোৱা পথ"। এই নামে নৰৱেৰ উপকূলৰ কাষেৰে যোৱা নৌযাত্ৰাৰ পথটোক বুজাইছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে, ''suðrvegar'' ("দক্ষিণ দিশলৈ যোৱা পথ") শব্দটো (জাৰ্মানী) বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; এই শব্দটো পুৰণি নৰ্ছ ভাষাৰ [[:wikt:suðr|suðr]] শব্দৰ পৰা আহিছে। আনহাতে, ''austrvegr'' ("পূব দিশলৈ যোৱা পথ") শব্দটো [[:wikt:austr|austr]] শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল আৰু বাল্টিক অঞ্চলক বুজাইছিল।<ref>{{cite journal | last=Heide | first=Eldar | title=Noregr tyder nok vegen mot nord, likevel | journal=Namn og Nemne | volume=33 | date=2016 | issn=2703-7371 | url=http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | language=nb | access-date=14 August 2023 | page= | archive-date=22 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222105940/http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | url-status=live }}</ref> == টোকা == {{Notelist}} {{NoteFoot}} == তথ্য উৎস == === উদ্ধৃতি === {{Reflist}} === উৎস === {{refbegin}} * {{cite book |ref = Larsen |last = Larsen |first = Karen |year = 1948 |title = A History of Norway |publisher = [[Princeton University Press]] |location = [[Princeton, New Jersey]] }} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Sister project links|d=yes|voy=Norway}} {{NIE Poster|year=1905}} * [https://regjeringen.no/en/id4/ regjeringen.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220924112706/https://www.regjeringen.no/en/id4/ |date=24 September 2022 }}, official Norwegian government website * [https://norway.no Norway.no], Norway's official portal * [https://ssb.no Statistics Norway] * [https://environment.no State of the Environment Norway] * {{Cite CIA World Factbook|country=Norway}} * [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502183400/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway |date=2 May 2015 }} entry at ''[[Britannica.com]]'' * {{cite EB9 |wstitle = Norway |volume= XVII |last= Gosse |first= Edmund William |author-link= Edmund Gosse | pages = 575–592 |short=1}} * {{Cite EB1911|wstitle= Norway | volume= 19 |last1= Gosse |first1= Edmund William |author1-link= Edmund Gosse | last2= and four others| pages = 799–818 |short= 1}} * {{Cite EB1922 |wstitle= Norway |volume= 31 |last= Hammer |first= Simon Christian |author-link= Simon Christian Hammer |short= 1}} * [https://web.archive.org/web/20160126102504/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm Norway] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 Norway profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181129020321/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 |date=29 November 2018 }} from the [[BBC News]] * [http://www.norway.info/ Norway.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210326195754/http://www.norway.info/ |date=26 March 2021 }}, official foreign portal of the [[Ministry of Foreign Affairs (Norway)|Norwegian Ministry of Foreign Affairs]] * {{Wikiatlas|Norway}} * {{OSM relation|1059668}} * [http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ Official facts about Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419093212/http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ |date=19 April 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20110916144449/http://www.visitnorway.com/ VisitNorway.com], official travel guide to Norway. * {{YouTube|M1h_wIvwhzI|National Anthem of Norway}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO Key Development Forecasts for Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512033624/http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO |date=12 May 2012 }} from [[International Futures]] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/NOR/Year/2017/Summary World Bank Summary Trade Statistics Norway] {{Norway topics}} {{Navboxes |title = Articles related to Norway |list = {{Sovereign states of Europe}} {{Nordic countries}} {{Nordic Council}} {{Norway ties}} }} {{Authority control}}{{Coord|61|N|8|E|type:country_region:NO|display=title}} [[শ্ৰেণী:নৰৱে| ]]<!--please leave the empty space as standard--> db8qfroxbbs4wehx7zy4sd6luyds3l2 647555 647536 2026-10-25T07:49:03Z Dipankar Das 36094 +[[শ্ৰেণী:ইউৰোপৰ দেশ]]; +[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647555 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = নৰৱে ৰাজ্য | native_name = {{native name|nb|Kongeriket Norge}}<br/>{{native name|nn|Kongeriket Noreg}}<br/>{{collapsible list| title = <small>''(অন্যান্য চৰকাৰী ভাষাত)''</small><ref>{{cite web | url=https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Vedtak/Vedtak/Sak/?p=84226 | title=Sak | date=12 March 2024 }}</ref> | {{Infobox | subbox = yes | bodystyle = font-size:77%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = উত্তৰ ছামি: | data1 = {{lang|se|Norgga gonagasriika}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = লুলে ছামি: | data2 = {{lang|smj|Vuona gånågisrijkka}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = দক্ষিণ ছামি: | data3 = {{lang|sma|Nöörjen gånkarïjhke}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = ক্ভেন: | data4 = {{lang|fkv|Norjan kuninkhaanvaltakunta}} }} }} | common_name = নৰৱে | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | symbol = Coat of arms of Norway | symbol_type = Coat of arms | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[List of possessions of Norway|overseas territories and dependencies]]|default=1}} | map_caption = {{map caption |countryprefix=the Kingdom of |location_color=green |region=Europe |region_color=green and dark grey}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />({{Langx|en|"Yes, we love this country"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />({{Langx|en|"King's Song"}}) </div> | national_motto = | official_languages = {{hlist|[[Norwegian language|Norwegian]]{{NoteTag|Written [[Bokmål]] and [[Nynorsk]]}}|[[Sámi languages|Sámi]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§5 |title = Samiske språk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 5 recognises Sámi as an indigenous language of Norway, in which the law reads "Sámi is an indigenous language of Norway. Norwegian and Sámi are equal languages in Norway as per the Sámi law chapter 3". The law specifically recognises [[Northern Sami]], [[Lule Sami]] and [[Southern Sami]] as official forms in their respective administrative areas for Sámi languages, while other recognised Sámi languages have fewer rights.}}}} | languages_type = Recognised national sign languages | languages_sub = yes | languages = [[Norwegian Sign Language]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§7 |title = Norsk teiknspråk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 7 recognises Norwegian Sign Language as the national sign language of Norway, in which the law reads "Norwegian Sign Language is the national sign language of Norway. As in regards to linguistic and cultural expressions, Norwegian Sign Language is equal to Norwegian".}} | languages2_type = Recognised national minority languages | languages2_sub = yes | languages2 = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Romani language|Romani]]|[[Scandoromani language|Scandoromani]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§6 |title = Nasjonale minoritetsspråk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 6 recognises these languages as national minority languages of Norway, in which the law reads "Kven, Romani and Scandoromani are national minority languages in Norway. As in regards to linguistic and cultural expressions, Kven, Romani and Scandoromani are equal to Norwegian".}}}} | ethnic_groups = {{plainlist| * 78.6% [[Norwegians|Norwegian]]{{NoteTag|Including [[indigenous peoples|indigenous group]] [[Sámi people|Sámi]], and [[minority group]]s [[History of Jews in Norway|Jewish]], [[Norwegian and Swedish Travellers|Traveller]], [[Forest Finns|Forest Finn]], [[Romani people|Romani]], and [[Kven people|Kven]]}} * 21.4% [[Immigration to Norway|others]] }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |title=Befolkningen med innvandrerbakgrunn i Norge |website=IMDi |date=21 August 2025 |url=https://www.imdi.no/tall-og-fakta/tall-om-integreringen-i-norge/indikatorrapport-2025/befolkningen-med-innvandrerbakgrunn-i-norge/?q=Familieinnvandring |access-date=16 November 2025}}</ref> | ethnic_groups_year = 2025 | religion = {{ublist |item_style=white-space; |68.5% [[Christianity in Norway|Christianity]] {{Tree list}} **61.7% [[Church of Norway]]{{NoteTag|Until the 2012 [[Constitution of Norway|constitutional amendment]] the Evangelical-Lutheran religion was the public religion of the State.<ref>{{cite web |url = https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20150908050922/https://stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |url-status=dead |title = The Constitution of Norway, Article 16 (English translation, published by the Norwegian Parliament) |archive-date=8 September 2015 }}</ref>}} **6.8% other [[List of Christian denominations|Christian]] {{Tree list/end}} |27.3% [[Irreligion|no religion]] |3.4% [[Islam in Norway|Islam]] |0.8% [[Religion in Norway|other]]}} | religion_ref = <ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504110744/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=4 May 2025 }} Statistics Norway (17 March 2025).</ref><ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123140728/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=23 January 2025 }} Statistics Norway (5 June 2024).</ref> | religion_year = 2024 | demonym = [[Norwegians|Norwegian]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = Unitary [[parliamentary constitutional monarchy]] | leader_title1 = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | leader_name1 = [[Haakon VIII]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = [[Prime Minister of Norway|Prime Minister]] | leader_name3 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title4 = [[List of presidents of the Storting|President of the Storting]] | leader_name4 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title5 = [[Chief Justice of the Supreme Court of Norway|Chief Justice]] | leader_name5 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Unification of Norway|Unification]] | sovereignty_note = of the [[Petty kingdoms of Norway|petty kingdoms]] | established_event1 = [[History of Norway#Viking Age|State established]] | established_date1 = [[Battle of Hafrsfjord|872]] | established_event2 = Peak extent of the [[Kingdom of Norway (872–1397)|Old Kingdom]] | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Kalmar Union]] {{small|(personal union)}} | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Denmark–Norway]] {{small|(real union)}} | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Kingdom of Norway (1814)|State re-established]]<ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |title = The Re-establishing of a Norwegian State |website = regjeringen.no |date = 5 July 2020 |access-date = 17 April 2017 |archive-date = 18 April 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |url-status = live }}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 February 1814]] | established_event6 = [[Constitution of Norway|Constitution]] | established_date6 = 17 May 1814 | established_event7 = [[Union between Sweden and Norway|Kingdoms of Sweden–Norway]] {{small|(personal union)}} | established_date7 = 4 November 1814 | established_event8 = [[Dissolution of the union between Norway and Sweden|Union dissolved]] | established_date8 = 7 June 1905 | area_rank = 61st{{NoteTag|Includes the mainland, [[Svalbard and Jan Mayen]].<ref name="kart_2019" /> Without the integral territories, it is the 67th largest country at 323,802<ref>{{cite web |title=Norway |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |website=CIA World fact |date=26 October 2021 |access-date=12 February 2021 |archive-date=11 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |archivedate=11 January 2021 |deadurl=yes }}</ref> square kilometres.}}<!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote = <ref name="kart_2019" /> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 Q2 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,633,770<ref>{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=25 February 2026|accessdate=25 February 2026|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 116th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.84 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 224th | GDP_PPP = {{increase}} $657.258 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (October 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=13 October 2026 |access-date=13 October 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = 49th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $116,169<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 5th | GDP_nominal = {{increase}} $651.712 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = 30th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $115,188<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 6th | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=22 June 2022 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2023 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.970 <!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Norwegian krone]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | calling_code = [[Telephone numbers in Norway|+47]] | cctld = [[.no]]{{NoteTag|Two more TLDs have been assigned, but are not used: [[.sj]] for Svalbard and Jan Mayen; [[.bv]] for [[Bouvet Island]].}} }} '''নৰৱে''' ({{Lang-en|Norway}}),{{efn|{{langx|nb|Norge}}; {{langx|nn|Noreg}}; {{langx|se|Norga}}; {{langx|smj|Vuodna}}; {{langx|sma|Nöörje}}; {{langx|fkv|Norja}}}}<!--Do not add English pronunciation per [[MOS:LEAD]].--> আনুষ্ঠানিকভাৱে '''নৰৱে ৰাজ্য''',{{efn|Names in the official and recognised languages: [[Bokmål]]: ''Norge'' {{IPA|no|ˈnɔ̂rɡə||Norge (country).ogg}}; [[Nynorsk]]: ''{{audio|No-Noreg.oga|Noreg|help=no}}''; official names in minority languages: [[Northern Sami]]: ''Norga''; [[Lule Sami]]: ''Vuodna''; [[Southern Sámi|Southern Sami]]: ''Nöörje''; {{langx|fkv|Norja}}.}} উত্তৰ ইউৰোপৰ এখন নৰ্ডিক দেশ। দেশখন স্কেণ্ডিনেভিয়ান উপদ্বীপৰ পশ্চিম অংশ আৰু উত্তৰতম অংশ, দূৰৱৰ্তী আৰ্কটিক দ্বীপ জান মায়েন আৰু ছোৱালবাৰ্ড দ্বীপপুঞ্জক লৈ গঠিত।{{NoteTag|name=Svalbard|The [[Svalbard Treaty|Spitsbergen Treaty]] (also known as the [[Svalbard Treaty]]) of 9 February 1920 recognises Norway's full and absolute sovereignty over the arctic archipelago of Spitsbergen (now called [[Svalbard]]).<ref>{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment |publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 July 2011|year=1986|isbn=978-0309036405}}</ref>}} উপ-এণ্টাৰ্কটিক অঞ্চলত অৱস্থিত বুভে দ্বীপ এখন অধীনস্থ ভূখণ্ড, আৰু ই নৰৱে ৰাজ্যৰ অংশ নহয়। নৰৱেই এণ্টাৰ্কটিকাৰ পিটাৰ প্ৰথম দ্বীপ আৰু কুইন মড লেণ্ডৰ ওপৰতো দাবী উত্থাপন কৰে। নৰৱেৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬ লাখ আৰু দেশখনৰ মুঠ মাটিকালি ৩৮৫,২০৭ বৰ্গকিলোমিটাৰ (১৪৮,৭২৯ বৰ্গমাইল)।<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 December 2019|access-date=1 March 2020|archive-date=8 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|url-status=dead}}</ref> দেশখনৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ হৈছে অছলো। নৰৱেৰ পূব দিশত ছুইডেনৰ সৈতে এখন দীঘলীয়া সীমান্ত আছে আৰু উত্তৰ-পূব দিশত ফিনলেণ্ড আৰু ৰাছিয়াই দেশখনৰ সীমা স্পৰ্শ কৰিছে। নৰৱেৰ উপকূলৰেখা বিস্তৃত আৰু ই স্কাগেৰাক প্ৰণালী, উত্তৰ সাগৰ, নৰৱেজিয়ান সাগৰ আৰু বেৰেণ্টছ সাগৰৰ মুখামুখি অৱস্থিত। নৰৱেৰ একত্ৰিত ৰাজ্যখন ৮৭২ চনত কেইবাখনো ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যৰ একত্ৰীকৰণৰ ফলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা ই এক সহস্ৰাব্দতকৈও অধিক কাল ধৰি নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বৰ্তি আহিছে। ১৫৩৭ চনৰ পৰা ১৮১৪ চনলৈকে নৰৱে ডেনমাৰ্ক–নৰৱে ৰাজ্যৰ অংশ আছিল আৰু ১৮১৪ চনৰ পৰা ১৯০৫ চনলৈকে ছুইডেনৰ সৈতে ব্যক্তিগত ৰাজমুকুটৰ অধীনত এক সংঘত আছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত নৰৱে নিৰপেক্ষতা অৱলম্বন কৰিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তো ১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে দেশখনে নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিছিল। সেই মাহতে নাজী জাৰ্মানীয়ে নৰৱে আক্ৰমণ কৰি দখল কৰে আৰু যুদ্ধৰ অন্ত পৰালৈকে দেশখন নিজৰ অধিকাৰত ৰাখে। গ্লুকছবাৰ্গ ৰাজবংশৰ অষ্টম হাকন নৰৱেৰ ৰজা। ২০২১ চনৰ পৰা ইয়োনাছ গাৰ ষ্ট’ৰে নৰৱেৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ থকা এখন এককেন্দ্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে নৰৱেত ১৮১৪ চনৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষমতা সংসদ, মন্ত্ৰীসভা আৰু ন্যায়পালিকাৰ মাজত বিভক্ত কৰা হৈছে। নৰৱেৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক উপবিভাজন দুটা স্তৰত আছে: কাউণ্টি আৰু পৌৰসভা। ছামি জনগোষ্ঠীয় লোকসকলে ছামি সংসদ আৰু ফিনমাৰ্ক আইনখনৰ জৰিয়তে নিজৰ পৰম্পৰাগত ভূখণ্ডৰ ওপৰত এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ আত্মনিৰ্ণয়ৰ অধিকাৰ আৰু প্ৰভাৱ সাব্যস্ত কৰে। নৰৱেই ইউৰোপীয় সংঘ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। দেশখন ৰাষ্ট্ৰসংঘ, উত্তৰ আটলাণ্টিক চুক্তি সংস্থা (নাটো), ইউৰোপীয় মুক্ত বাণিজ্য সংস্থা, ইউৰোপ পৰিষদ, এণ্টাৰ্কটিক চুক্তি আৰু নৰ্ডিক পৰিষদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য। ইয়াৰ উপৰি নৰৱে ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক অঞ্চল, বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO) আৰু অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ (OECD) সদস্য তথা শ্বেংগেন অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। নৰৱেৰ উপভাষাসমূহে ডেনিছ আৰু ছুইডিছ উপভাষাৰ সৈতে পাৰস্পৰিক বোধগম্যতাৰ এক ধাৰাবাহিকতা গঠন কৰে। সামাজিক-অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত নৰৱেই নৰ্ডিক আৰ্হি অনুসৰণ কৰে। এই আৰ্হিৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্যসেৱা আৰু এক বিস্তৃত সামাজিক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা, যাৰ মূল্যবোধসমূহ সমতাবাদী আদৰ্শৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|access-date=21 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 March 2018|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archivedate=21 March 2018|deadurl=yes}}</ref> নৰৱে ৰাষ্ট্ৰৰ বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔদ্যোগিক খণ্ডত বৃহৎ পৰিমাণৰ মালিকীস্বত্ব আছে। দেশখনত পেট্ৰʼলিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ, খনিজ পদাৰ্থ, কাঠ, সামুদ্ৰিক খাদ্য আৰু মিঠা পানীৰ ব্যাপক ভাণ্ডাৰ আছে। পেট্ৰʼলিয়াম উদ্যোগে দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ অৰিহণা যোগায়।<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 September 2007 |access-date=8 March 2009 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |archivedate=22 September 2020 |deadurl=yes }}</ref> জনমূৰি হিচাপত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ বাহিৰৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত নৰৱে বিশ্বৰ সৰ্বাধিক তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উৎপাদনকাৰী দেশ।<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|archivedate=7 March 2017|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616021045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|archivedate=16 June 2013|deadurl=yes}}</ref> বিশ্ব বেংক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধিৰ (IMF) তালিকা অনুসৰি, ক্ৰয়ক্ষমতাৰ সমতা (PPP) অনুসৰি সংশোধিত জনমূৰি মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত নৰৱেৰ স্থান বিশ্বত ক্ৰমে চতুৰ্থ আৰু অষ্টম।<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=[[Forbes]]|access-date=12 December 2014|archive-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> দেশখনত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ সাৰ্বভৌম সম্পদ পুঁজি আছে, যাৰ মূল্য ২.১ ট্ৰিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ।<ref>{{Cite news |date=4 November 2025 |title=Norway struck oil in the 60s. Now it has trillions. Here's how Australia compares |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-05/lessons-for-australia-from-norways-tax-on-resources/105939048 |access-date=16 December 2025 |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |language=en-AU}}</ref> == ব্যুৎপত্তি-তত্ত্ব == নৰৱেৰ দুটা চৰকাৰী নাম আছে: ব'কমলত ''Norge'' আৰু নিনৰ্স্কত ''Noreg''। ইংৰাজী ''Norway'' নামটো প্ৰায় ৮৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত হ'লগালেণ্ডৰ অ'থেৰেৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা পুৰণি ইংৰাজী শব্দ ''Norþweg''-ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "উত্তৰ দিশলৈ যোৱা পথ"। এংলো-ছেক্সনসকলে আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ উপকূলৱৰ্তী নৰৱেৰ উপকূলৰেখাক এই নামেৰে অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Nomino-NRK">{{Cite episode |title=Nomino 6:6 |url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |access-date=5 October 2016 |series=Nomino |station=[[NRK]] |date=4 October 2016 |season=2 |time=22:18 |language=no |archive-date=6 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006150442/https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |url-status=live }}</ref><ref name="Tvil-Forskning">{{cite web |url= http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |title= Sår tvil om Norges opphav |date= 29 February 2016 |publisher= Forskning.no for [[Universitetet i Agder]] |language= no |access-date= 1 November 2016 |archive-date= 22 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |url-status= live }}</ref><ref>{{Cite book|last=Skre|first=Dagfinn|url=https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221|title=Rulership in 1st to 14th century Scandinavia|date=2020|publisher=De Gruyter|pages=3, 5–10|hdl=20.500.12657/23221|isbn=978-1-193-55787-8 |language=English|access-date=22 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204055/https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221|url-status=live}}</ref> ৮৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটেইনৰ এংলো-ছেক্সনসকলে নৰৱেক ''Norðmanna land'' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="Nomino-NRK"/><ref name="Tvil-Forskning"/> [[File:Ohthere.jpg|thumb|centre|upright=1.5|অ'থেৰেৰ পুৰণি ইংৰাজী বিৱৰণৰ আৰম্ভণিৰ অংশৰ অনুবাদ: "অ'থেৰে তেওঁৰ প্ৰভু ৰজা ''Ælfrede''-ক জনাইছিল যে তেওঁ সকলো {{nowrap|নৰৱেবাসী}}ৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উত্তৰত বাস কৰিছিল…"]] {{clear left}} নৰৱেৰ থলুৱা নামটোৰ উৎপত্তিগত অৰ্থ ইংৰাজী নামটোৰ সৈতে মূলতঃ একে আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে মতভেদ আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত প্ৰধান মত অনুসৰি, নামটোৰ প্ৰথম অংশটো মূলতঃ [[:wikt:norðr|''norðr'']] আছিল, যিটো ইংৰাজী north শব্দটোৰ সমগোত্ৰীয়। সেই অনুসৰি, সম্পূৰ্ণ নামটো আছিল ''Norðr [[wikt:vegr|vegr]]'', যাৰ অৰ্থ "উত্তৰ দিশলৈ যোৱা পথ"। এই নামে নৰৱেৰ উপকূলৰ কাষেৰে যোৱা নৌযাত্ৰাৰ পথটোক বুজাইছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে, ''suðrvegar'' ("দক্ষিণ দিশলৈ যোৱা পথ") শব্দটো (জাৰ্মানী) বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; এই শব্দটো পুৰণি নৰ্ছ ভাষাৰ [[:wikt:suðr|suðr]] শব্দৰ পৰা আহিছে। আনহাতে, ''austrvegr'' ("পূব দিশলৈ যোৱা পথ") শব্দটো [[:wikt:austr|austr]] শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল আৰু বাল্টিক অঞ্চলক বুজাইছিল।<ref>{{cite journal | last=Heide | first=Eldar | title=Noregr tyder nok vegen mot nord, likevel | journal=Namn og Nemne | volume=33 | date=2016 | issn=2703-7371 | url=http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | language=nb | access-date=14 August 2023 | page= | archive-date=22 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222105940/http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | url-status=live }}</ref> == টোকা == {{Notelist}} {{NoteFoot}} == তথ্য উৎস == === উদ্ধৃতি === {{Reflist}} === উৎস === {{refbegin}} * {{cite book |ref = Larsen |last = Larsen |first = Karen |year = 1948 |title = A History of Norway |publisher = [[Princeton University Press]] |location = [[Princeton, New Jersey]] }} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Sister project links|d=yes|voy=Norway}} {{NIE Poster|year=1905}} * [https://regjeringen.no/en/id4/ regjeringen.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220924112706/https://www.regjeringen.no/en/id4/ |date=24 September 2022 }}, official Norwegian government website * [https://norway.no Norway.no], Norway's official portal * [https://ssb.no Statistics Norway] * [https://environment.no State of the Environment Norway] * {{Cite CIA World Factbook|country=Norway}} * [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502183400/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway |date=2 May 2015 }} entry at ''[[Britannica.com]]'' * {{cite EB9 |wstitle = Norway |volume= XVII |last= Gosse |first= Edmund William |author-link= Edmund Gosse | pages = 575–592 |short=1}} * {{Cite EB1911|wstitle= Norway | volume= 19 |last1= Gosse |first1= Edmund William |author1-link= Edmund Gosse | last2= and four others| pages = 799–818 |short= 1}} * {{Cite EB1922 |wstitle= Norway |volume= 31 |last= Hammer |first= Simon Christian |author-link= Simon Christian Hammer |short= 1}} * [https://web.archive.org/web/20160126102504/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm Norway] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 Norway profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181129020321/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 |date=29 November 2018 }} from the [[BBC News]] * [http://www.norway.info/ Norway.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210326195754/http://www.norway.info/ |date=26 March 2021 }}, official foreign portal of the [[Ministry of Foreign Affairs (Norway)|Norwegian Ministry of Foreign Affairs]] * {{Wikiatlas|Norway}} * {{OSM relation|1059668}} * [http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ Official facts about Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419093212/http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ |date=19 April 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20110916144449/http://www.visitnorway.com/ VisitNorway.com], official travel guide to Norway. * {{YouTube|M1h_wIvwhzI|National Anthem of Norway}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO Key Development Forecasts for Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512033624/http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO |date=12 May 2012 }} from [[International Futures]] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/NOR/Year/2017/Summary World Bank Summary Trade Statistics Norway] {{Norway topics}} {{Navboxes |title = Articles related to Norway |list = {{Sovereign states of Europe}} {{Nordic countries}} {{Nordic Council}} {{Norway ties}} }} {{Authority control}}{{Coord|61|N|8|E|type:country_region:NO|display=title}} [[শ্ৰেণী:নৰৱে| ]]<!--please leave the empty space as standard--> [[শ্ৰেণী:ইউৰোপৰ দেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহ]] 7utrajqv5re9xutrwx45rnlsaqq8uzs 0 140407 647483 646752 2026-10-25T02:53:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647483 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু অসমৰ নদী}} {{Geobox | River | name = দিবাং নদী | name_other = দিবং, তালো, তালন | map = Dibang river.png | map_size = 260 | country = ভাৰত | state = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[অসম]] | region = [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]] | source = ড্ৰী নদী | source_location = কেয়া গিৰিপথৰ ওচৰ, [[মিচিমি পাহাৰ]] | source_lat_d = 28.7807 | source_long_d = 95.8603 | mouth = [[লোহিত নদী]] | mouth_location = [[শদিয়া]], অসম | mouth_lat_d = 27.8012 | mouth_long_d = 95.5173 | length = 324 | watershed = 13933 | tributary_left = এমৰা, আনেলিহ | tributary_right = টাংগন, আংগোলিন, আমলি }} '''দিবাং নদী''' (ইংৰাজী: ''Dibang River''), যাক ইদু মিচিমি ভাষাত '''তালো''' (''Talo'') বা '''তালন''' (''Talon'') বুলিও কোৱা হয়, [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ এখন প্ৰধান উজনিৰ উপনৈ।<ref name="Pisharoty2019">{{cite web |last=Pisharoty |first=Sangeeta Barooah |date=22 July 2019 |title=Explainer: The Controversy Surrounding Dibang Dam, India's Largest Hydropower Project |url=https://thewire.in/government/dibang-dam-arunachal-pradesh-hydropower-project |website=The Wire |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722153029/https://thewire.in/government/dibang-dam-arunachal-pradesh-hydropower-project |archive-date=22 July 2019 |access-date=16 June 2021}}</ref> নদীখনৰ উৎপত্তি [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা|দিবাং উপত্যকা]]ৰ [[মিচিমি পাহাৰ]]ত। তাৰ পৰা নদীখন [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা]] আৰু [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ মাজেৰে বৈ আহি অসমৰ [[শদিয়া]]ৰ ওচৰত [[লোহিত নদী]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছে। দিবাং ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাৰ মাটিকালি প্ৰায় ১৩,৯৩৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ।<ref name="DibangBasin2016">{{cite report |author=R. S. Envirolink Technologies |title=Cumulative Impact & Carrying Capacity Study of Dibang Sub Basin on Brahmaputra River Valley |volume=I |date=July 2016 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=http://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/CIA_CCS_Dibangbasin.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616141926/http://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/CIA_CCS_Dibangbasin.pdf |archive-date=16 June 2021}}</ref> নদীখনৰ প্ৰধান উৎসধাৰা ড্ৰী আৰু টাংগন। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উপনৈসমূহৰ ভিতৰত চিচাৰ, মাথুন, টাংগন, ড্ৰী, ইথুন আৰু এমৰা অন্যতম। নদীখনৰ নিম্নাংশত বিস্তৃত বালিচৰ আৰু বহু শাখাত বিভক্ত নদীপথ দেখা যায়। ==নামৰ উৎপত্তি== ''দিবাং'' নামটো ঐতিহাসিকভাৱে ''দিবং'' (''Dibong'') ৰূপতো লিখা হৈছিল। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বহুতো নদীৰ নামত তিব্বত-বাৰ্মী [[বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ ভাষাগোষ্ঠীৰ ''দি-'' বা ''তি-'' উপাদান পোৱা যায়, যাৰ অৰ্থ ''পানী''। ছিডনী এণ্ডলে বিশেষভাৱে ''দিবং'', দিহং, ডিব্ৰু, দিহিং, ডিক্ৰং, ডিফু আৰু অঞ্চলটোৰ আন কেইবাখনো নদীৰ নাম উল্লেখ কৰি দেখুৱাইছিল যে এই নামসমূহ [[বড়ো–গাৰো ভাষা|বড়ো-গাৰো]] ভাষাৰ ''দি'' বা ''দৈ'' (পানী) শব্দৰে আৰম্ভ হোৱা নদীৰ নামৰ উদাহৰণ।<ref name="Endle1911">{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=4 |quote= It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation. }}</ref> গৱেষক ফিলিপ ৰামিৰেজেও উল্লেখ কৰিছে যে তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাসমূহত নদীৰ নাম বুজাবলৈ ''তি-'' বা ''দি-'' (পানী) উপসৰ্গৰ ব্যৱহাৰ সাধাৰণভাৱে প্ৰচলিত।<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |year=2014 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |page=4 |url=https://hal.science/hal-01446144 |quote=Ti- or di- ('water') is a common affix used by Tibeto-Burman languages to designate rivers.}}</ref>{{efn|বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ভাষাত পানী বুজোৱা সমগোত্ৰীয় শব্দ পোৱা যায়। মনালী লংমাইলাই আৰু জোনালী শইকীয়াৰ ২০১৯ চনৰ তুলনামূলক অধ্যয়ন অনুসৰি, [[ডিমাছা ভাষা]]ত ''dɪ'', [[বড়ো ভাষা]]ত ''dɯɪ'', [[দেউৰী ভাষা]]ত ''ʤɪ'', [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]] আৰু [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]] ভাষাত ''tɪ'' শব্দই পানী বুজায়।<ref name="Longmailai2019">{{cite journal |last1=Longmailai |first1=Monali |last2=Saikia |first2=Jonali |year=2019 |title=Patterns of sound change in Deori and Dimasa |journal=Nepalese Linguistics |volume=34 |page=27 |doi=10.3126/nl.v34i1.41162 |doi-access=free}}</ref> পি. আৰ. টি. গাৰ্ডনে ১৯০৪ চনত সংগ্ৰহ কৰা মৰাণ ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰতো ''দি'' শব্দৰ অৰ্থ পানী বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last=Gurdon |first=P. R. T. |year=1904 |title=The Morāns |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |issue=1 |page=36 |quote=dao meaning fowl and di water}}</ref>}} ===পৌৰাণিক উল্লেখ আৰু বৃষোদকা=== দিবাং নদীক [[কালিকা পুৰাণ]]ত উল্লেখিত ''বৃষোদকা'' (সংস্কৃত: ''Vṛṣodakā'') নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। কালিকা পুৰাণৰ অশীতিতম অধ্যায়ত সোমসন্দ নদীৰ পূবফালে বৃষোদকা নদীৰ অৱস্থানৰ কথা উল্লেখ আছে। এই নদীৰ পূবত দিক্কৰবাসিনীৰ কামৰূপ পীঠ অৱস্থিত আছিল, য'ত মহামায়া দেৱীয়ে দিক্কৰবাসিনী ৰূপে অধিষ্ঠান কৰিছিল। পীঠখনৰ ওচৰেদি সীতাগংগা নামেৰেও পৰিচিত চিৰপ্ৰবাহী স্বৰ্ণদী নদী বৈ যোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Shastri1991">{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |pages=619–620}}</ref> আধুনিক গৱেষকসকলৰ একাংশই কালিকা পুৰাণৰ ''বৃষোদকা''ক বৰ্তমানৰ দিবাং নদী আৰু ''দিক্কৰবাসিনী'' দেৱীৰ পীঠক শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singha |first1=Nilkamal |last2=Kumar |first2=Deepak |title=Sacred Geography of Kalika Puran and Yogini Tantra in context to Kamarupa (Assam) |journal=Quarterly Journal of The Mythic Society |volume=113 |issue=2 |date=April–June 2022 |page=72}}</ref> বি. এন. শাস্ত্ৰীয়ে ''বৃষোদকা'' শব্দটোক প্ৰচুৰ জলপ্ৰবাহ থকা নদী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। এই অৰ্থৰ সৈতে ''দিবাং'' নামটো বড়ো-গাৰো ভাষাৰ ''দি'' (পানী) আৰু ''গোবাং'' (''gwbang'', অৰ্থাৎ বহু বা প্ৰচুৰ) শব্দৰ সমন্বয়ত গঠিত বুলি আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যাৰ সাদৃশ্য আছে। সেই ব্যাখ্যা অনুসৰি ''দিবাং''ৰ অৰ্থ প্ৰচুৰ পানী থকা নদী।<ref name="Shastri1991"/><ref>{{cite journal |last1=Lokobok |first1=Romeo Rwtin |last2=Basumatary |first2=Bindu |year=2015 |title=A Comparative Study on Linguistic Affinities of Boro, Rabha and Garo Languages |journal=Pratidhwani the Echo |volume=4 |issue=1 |page=68 |url=https://www.thecho.in/files/Romeo-Rtwin-lokobok.pdf |quote=Gwbang ... plenty}}</ref><ref>{{cite news |title=BJSM welcomes historic inauguration of Dhola-Sadiya bridge |work=The Sentinel |date=25 May 2017 |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/bjsm-welcomes-historic-iuguration-of-dhola-sadiya-bridge |quote=Dibang ('Dwi Gwbang' means river full of water in Bodo)}}</ref> ==ইতিহাস== ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুগ=== মধ্যযুগত দিবাং নদীৰ নিম্ন উপত্যকা শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। নিম্ন দিবাং উপত্যকা আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন পাহাৰ-পাদদেশীয় অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে ডিক্ৰং আৰু দিবাং নদীৰ মাজত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন গড়েৰে সুৰক্ষিত বসতিস্থানৰ উল্লেখ কৰিছে, য'ত পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |page=57 |doi=10.1177/0019464619894134}}</ref> শদিয়াৰ বৃহত্তৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ উল্লেখযোগ্য বসতিস্থানসমূহৰ ভিতৰত বৰনগৰ আৰু গড়েৰে সুৰক্ষিত পাহাৰীয়া বসতিস্থান চন্দনগিৰি অন্যতম। চন্দনগিৰিক সাধাৰণতে ৰুক্মিণীনগৰ গড়ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ===আহোম–চুতীয়া সংঘাত=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিছতো দিবাং উপত্যকা চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত এক বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত দিবাং উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানত আহোম আৰু চুতীয়া সৈন্যৰ মাজত যুদ্ধ হৈছিল। গোলাপচন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, দইথাং, মৰাংকাও আৰু চন্দনগিৰিত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত উল্লেখ আছে যে দিবাং নদীৰ সোঁতেৰে নামি অহা আহোম সৈন্যই চুতীয়া বাহিনীক পৰাস্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref> ===জনগোষ্ঠীয় ইতিহাস=== দিবাং নদীৰ উজনি উপত্যকা ঐতিহাসিকভাৱে [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ বসতিস্থল। নদীখনৰ নামৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]]ৰ এটা ঐতিহাসিক শাখাৰ নামো সম্পৰ্কিত। দেউৰীসকলৰ ''দিবঙীয়া'' শাখাটোৰ নাম দিবাং নদীৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰাৰ্থনা আচাৰ্য আৰু শকুন্তলা মহন্তৰ মতে, দিবঙীয়া দেউৰীসকলে পূৰ্বতে দিবাং নদীৰ ওচৰত বাস কৰাৰ বাবেই এই নাম লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Shakuntala |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |year=2019 |page=517}}</ref> ==গতিপথ== [[File:Dibang valley (7453899412).jpg|thumb|325px|দিবাং নদীৰ উপত্যকা।]] দিবাং নদীৰ উৎপত্তি [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত ভাৰত–চীন সীমান্তৰ "মেকমোহন ৰেখা"ৰ ওচৰৰ কেয়া গিৰিপথৰ সমীপত। নদীখনৰ অৱবাহিকাই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দিবাং উপত্যকা আৰু নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা সামৰি লৈছে।<ref name="Mishmis">{{cite web |title=Damming Dibang River: Mishmi's resistance against 3000 MW Dibang Multipurpose Project |url=http://www.themishmis.com/index.php/resources/paper/80-damming-dibang-river-idu-mishmi-s-resistance-against-3000-mw-dibang-multipurpose-project.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207230014/http://themishmis.com/index.php/resources/paper/80-damming-dibang-river-idu-mishmi-s-resistance-against-3000-mw-dibang-multipurpose-project.html |archive-date=7 December 2013 |access-date=14 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131207230014/http://themishmis.com/index.php/resources/paper/80-damming-dibang-river-idu-mishmi-s-resistance-against-3000-mw-dibang-multipurpose-project.html |archivedate=7 December 2013 |deadurl=yes}}</ref> নদীখনৰ উজনি গতিপথ [[মিচিমি পাহাৰ]]ৰ মাজেৰে বিস্তৃত। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পৰা বৈ আহি ই বমজিৰ, ডামবুক আদি অঞ্চলত সমতলভূমিত প্ৰৱেশ কৰে। বমজিৰ বা নিজামঘাটৰ পৰা শদিয়ালৈকে দিবাং নদীৰ ঢাল তুলনামূলকভাৱে তীব্ৰ। ইয়াৰ নদীপথ বহুতো সুঁতিত বিভক্ত হৈ জালিকাকৃতি বা ''braided channel'' ৰূপ ধাৰণ কৰিছে। এই অংশত নদীখনৰ প্ৰস্থ প্ৰায় ৪ৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত পৰিৱৰ্তিত হয়। দিবাঙে সঘনাই নিজৰ গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত ইয়াৰ দুই পাৰৰ কৃষিভূমি আৰু বনাঞ্চলত বানপানী আৰু খহনীয়াৰ সৃষ্টি হয়।<ref name="APSPCB">{{cite web |title=Dibang Multipurpose Project – Chapter 4: Water Resources |url=http://apspcb.org.in/pdf/dt.%2022-09-11/EIA%20EMP%20Report%20Dibang%20Multipurpose%20Project%20(3000%20MW)/Additional%20Study/Chapter-4%20Water%20Resources.pdf |publisher=WAPCOS Limited |access-date=14 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018162455/http://apspcb.org.in/pdf/dt.%2022-09-11/EIA%20EMP%20Report%20Dibang%20Multipurpose%20Project%20(3000%20MW)/Additional%20Study/Chapter-4%20Water%20Resources.pdf |archivedate=2014-10-18 |deadurl=yes}}</ref> নদীখন অসমৰ শদিয়া নগৰৰ ওচৰত [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ উত্তৰফালে [[লোহিত নদী]]ত মিলিত হয়। লোহিত আৰু দিবাঙৰ মিলিত জলধাৰা বৃহত্তৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীব্যৱস্থাৰ অংশ। কিছুমান বিৱৰণত দিবাঙৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯৫ কিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Restoration Proposal for Dibang & Lohit Rivers |url=http://isikkim.com/2012-02-restoration-proposal-for-dibang-lohit-rivers-07-6/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317234656/http://isikkim.com/2012-02-restoration-proposal-for-dibang-lohit-rivers-07-6/ |archive-date=17 March 2014 |access-date=14 September 2013}}</ref><ref>{{cite web |title=Dibang sub basin of Brahmaputra Basin |url=http://www.nih.ernet.in/rbis/basin%20maps/brahmaputra_barak/Dibang.htm |publisher=National Institute of Hydrology |archive-url=https://web.archive.org/web/20140801184529/http://nih.ernet.in/rbis/basin%20maps/brahmaputra_barak/Dibang.htm |archive-date=1 August 2014 |access-date=14 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140801184529/http://nih.ernet.in/rbis/basin%20maps/brahmaputra_barak/Dibang.htm |archivedate=1 August 2014 |deadurl=yes}}</ref>{{efn|ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ দিবাং নদী প্ৰবন্ধৰ তথ্যপেটিকাত দৈৰ্ঘ্য ৩২৪ কিলোমিটাৰ আৰু গতিপথ শিতানত ১৯৫ কিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা দিবাং অৱবাহিকা অধ্যয়নত নদীখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২২৩.৪ কিলোমিটাৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে; ইয়াৰে ২০৩.৮ কিলোমিটাৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত আৰু ১৯.৬ কিলোমিটাৰ অসমত অৱস্থিত। এই পৰিসংখ্যাসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে।<ref name="DibangBasin2016"/>}} দিবাং নদীৰ অৱবাহিকাৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য স্থান হৈছে কবো চাপৰি, যাৰ ওচৰত দিবাং আৰু ইয়াৰ মিলিত জলধাৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযুক্ত হয়। ==উপনৈসমূহ== দিবাং নদীৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হৈছে চিচাৰ (''Sisar''), মাথুন (''Mathun''), টাংগন (''Tangon''), ড্ৰী (''Dri''), ইথুন (''Ithun'') আৰু এমৰা নদী (''Emra'')। ইয়াৰ উপৰি আইৰি (''Airi''), ইলু (''Ilu''), ইমু (''Imu''), আহি (''Ahi''), আশু (''Ashu''), এপিপানি (''Epipani'') আৰু এজে (''Eze'') বা দেওপানি নদীও দিবাঙৰ সৈতে মিলিত হৈছে।<ref name="Mishmis"/><ref name="APSPCB"/> নদীখনৰ বাওঁপাৰৰ উল্লেখযোগ্য উপনৈ এমৰা আৰু আনেলিহ (''Anelih''); সোঁপাৰৰ উপনৈ টাংগন, আংগোলিন (''Angolin'') আৰু আমলি (''Amli'')। এই উপনৈসমূহৰ অধিকাংশই পাহাৰীয়া উজনি অংশত দিবাঙৰ সৈতে মিলিত হৈছে। ফলত নদীখনৰ জলসংগ্ৰহ অঞ্চলটো বহল পাংখাকৃতিৰ অৱবাহিকাত পৰিণত হৈছে।<ref name="DibangBasin2016"/> ==জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প== দিবাং নদীৰ জলবিদ্যুৎ সম্ভাৱনাক কেন্দ্ৰ কৰি কেইবাটাও বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ২০১৬ চনৰ এক অৱবাহিকা অধ্যয়ন অনুসৰি, সেই সময়ত দিবাং অৱবাহিকাত বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু পৰিকল্পনাৰ অধীনত মুঠ ১৮টা জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আছিল।<ref name="DibangBasin2016"/> ২০০৮ খ্ৰীষ্টাব্দত তৎকালীন ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং]]হে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নামনি দিবাং উপত্যকা জিলাত ৩,০০০ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন দিবাং বহুমুখী প্ৰকল্পৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰিছিল। সেই সময়ত দিবাং নদীত ২০ৰ পৰা ৪,৫০০ মেগাৱাট উৎপাদন ক্ষমতাসম্পন্ন আন ১৭টা বান্ধ নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱো আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name="Mishmis"/> প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰিকল্পনাত দিবাং বান্ধৰ উচ্চতা ২৮৮ মিটাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হ'লে ই ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ বান্ধ আৰু বিশ্বৰ অন্যতম ওখ মাধ্যাকৰ্ষণীয় বান্ধ (''gravity dam'') হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। অৱশ্যে প্ৰকল্পটোৰ বিৰোধিতা কৰিছিল অৰুণাচল প্ৰদেশৰ আদি জনগোষ্ঠী আৰু ইদু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ একাংশ লোকে, লগতে প্ৰকল্পটোৰ নামনি অংশত বসবাস কৰা অসমৰ জনসাধাৰণৰ একাংশই। প্ৰকল্পটোৰ পৰিৱেশগত প্ৰভাৱ, স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ জীৱিকা আৰু নামনি অঞ্চলত সম্ভাব্য প্ৰভাৱৰ বিষয়ত আপত্তি উত্থাপিত হৈছিল।<ref name="Mishmis"/><ref>{{cite journal |title=Disquiet in Dibang |journal=Down to Earth |date=15 May 2008 |url=http://www.downtoearth.org.in/node/4539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313020927/http://www.downtoearth.org.in/node/4539 |archive-date=13 March 2013 |access-date=14 September 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=Protests against public hearing on Dibang dam |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=mar0513/state05 |work=The Assam Tribune |date=5 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016124742/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=mar0513%2Fstate05 |archive-date=16 October 2014 |access-date=14 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016124742/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=mar0513%2Fstate05 |archivedate=16 October 2014 |deadurl=yes}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সভাপতিত্বত অনুষ্ঠিত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাৰ অৰ্থনৈতিক পৰিক্ৰমা সমিতিৰ বৈঠকত দিবাং জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ কাম আগবঢ়াই নিয়াৰ অনুমোদন দিয়া হয়। প্ৰকল্পটোৰ সমৰ্থনত বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ সম্ভাৱনা, অঞ্চলটোৰ বানপানী নিয়ন্ত্ৰণৰ সুবিধা আৰু চীনৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইয়াৰ কৌশলগত গুৰুত্বৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="Pisharoty2019"/> পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকল্পটোৰ ক্ষমতা আৰু কাৰিকৰী নিৰ্দিষ্টকৰণ সংশোধন কৰা হয়। ২০২৩ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে ২,৮৮০ মেগাৱাট উৎপাদন ক্ষমতাসম্পন্ন দিবাং বহুমুখী প্ৰকল্প ৰূপায়ণৰ অনুমোদন দিয়ে। সংশোধিত পৰিকল্পনা অনুসৰি, প্ৰকল্পটোত ২৭৮ মিটাৰ ওখ কংক্ৰিটৰ মাধ্যাকৰ্ষণীয় বান্ধ আৰু ২৪০ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন ১২টা উৎপাদন গোট থাকিব।<ref>{{cite web |title=Dibang Multipurpose Project (2880 MW), Arunachal Pradesh |url=https://www.nhpcindia.com/assests/pzi_public/gallery/1714455162.pdf |publisher=NHPC Limited |date=April 2024 |page=13}}</ref><ref>{{cite web |title=Dibang Multipurpose Project |url=https://powermin.gov.in/sites/default/files/uploads/LS27032025_Eng.pdf |publisher=Ministry of Power, Government of India |date=27 March 2025 |at=Lok Sabha Unstarred Question No. 4563}}</ref> এই প্ৰকল্পৰ উদ্দেশ্য জলবিদ্যুৎ উৎপাদনৰ লগতে নামনি অঞ্চলৰ বানপানীৰ তীব্ৰতা হ্ৰাস কৰাও। এনএইচপিচিৰ প্ৰকল্প তথ্য অনুসৰি, ইয়াৰ বাৰ্ষিক সম্ভাব্য বিদ্যুৎ উৎপাদন প্ৰায় ১১,২২৩ মিলিয়ন ইউনিট। ২০২৬ চনলৈ প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য চলি আছিল আৰু ২০৩২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Under Construction Projects |url=https://www.nhpcindia.com/welcome/project/3.html |publisher=NHPC Limited}}</ref><ref>{{cite web |title=Press Release on NHPC Hydroelectric Projects |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2202455 |publisher=Press Information Bureau, Government of India}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[উজনি দিবাং উপত্যকা জিলা]] * [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]] * [[লোহিত নদী]] * [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} {{coord|27|48|N|95|35|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উপনৈ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নদী]] kiey3em85hfq2qe431zosqioa9z4sio 0 140429 647389 647011 2026-10-24T18:44:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647389 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মধ্যযুগীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox historic site | name = গোম্চি | native_name = | other_name = | image = Gomsi brick foundation.jpg | alt = গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ | caption = গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|28.07|N|95.33|E|display=inline,title}} | location = ৰাণী গাঁও, [[পূব ছিয়াং জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | type = আৱাসিক বসতি | area = ১১.৫ একৰ | material = ইটা আৰু মাটি | part_of = | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Museum"/> | built = ত্ৰয়োদশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |quote=Gomsi (Rani), East Siang, Remains of old settlement, 13th to 14th century A.D.}}</ref><ref name="Bhargava-Rani"/> | abandoned = | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | archaeologists = | owner = ৰাজহুৱা | website = | notes = }} '''গোম্চি''' ({{lang-en|Gomsi}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ ৰাণী গাঁওত অৱস্থিত এখন মধ্যযুগীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ই [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰত্নস্থলীখনৰ কাল নিৰ্ধাৰণ ত্ৰয়োদশৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কৰা হৈছে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে ইয়াক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |quote=Gomsi (Rani), East Siang, Remains of old settlement, 13th to 14th century A.D.}}</ref> আনহাতে, গোপাল ভাৰ্গৱে ইয়াত উদ্ধাৰ হোৱা ইটা আৰু অন্যান্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষৰ ভিত্তিত চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name="Bhargava-Rani">{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Arunachal Pradesh |volume=21 |publisher=Isha Books |location=Delhi |year=2008 |isbn=9788182054615 |chapter=Archaeological and Anthropological Findings |page=311 |url=https://ia601505.us.archive.org/18/items/in.ernet.dli.2015.150290/2015.150290.Encyclopaedia-Of-Art-And-Culture-In-Indiaarunachal-Pradesh-Vol-21_text.pdf |quote=From the excavated bricks and other archaeological remains, it could be dated to circa 14th -15th century A.D. }}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীখনক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হৈছে।<ref name="Museum">{{cite web |title=Aalekh, Volume IV, Issue VII |publisher=Assam State Museum |year=2025 |url=https://axomuseum.in/asmt/docs/Aalekh%20Vol%20-%20IV%20(Issue%20VII).pdf |access-date=29 June 2026 |quote=Various archaeological evidences suggests that it was an administrative or military camp of the Chutiyas...After Excavations at Gomsi many structures of brick, terracotta artifacts, pottery and other remnants could be found. The Chutiyas were known for their advanced administration system, various agricultural practices and techniques of construction. The various materials found during excavations shows the similarities with various sites associated with the kingdom of the Chutiyas. }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> প্ৰায় ১১.৫ একৰ ভূমিজুৰি বিস্তৃত এই দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীত এটা কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক চৌহদ আৰু তাৰ চাৰিওফালে এটা বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চল আছে। বাহ্যিক অঞ্চলটোত মাটিৰে নিৰ্মিত বিশটা সৰু টিলা বা ভেটি পোৱা গৈছে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰত্নস্থলীখনত পোৱা চিৰিযুক্ত ইটাৰ ভেটিৰ সৈতে [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা অনুৰূপ গাঁথনিৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য আছে। আনহাতে, ইয়াৰ আন এটা ইটাৰ ভেটি ৰুক্মিণীনগৰত পোৱা ভেটিসমূহৰ সৈতে তুলনীয়। ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰ দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী সাধাৰণতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গোম্চি প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰাজ্যৰ এটা প্ৰশাসনিক বা সামৰিক শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই শিবিৰৰ জৰিয়তে অঞ্চলটোত শান্তি-শৃংখলা বজাই ৰখাৰ লগতে সেই সময়ৰ বাণিজ্যিক আদান-প্ৰদান নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="Museum"/> এই বসতিৰ অংশ হিচাপে নিৰ্মিত এটা প্ৰাচীন কৃত্ৰিম পুখুৰীও আছে। ইয়াৰ ওচৰৰ ওয়ান (''Oyan'') নামৰ আন এখন মধ্যযুগীয় বসতিস্থলী প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত। সেই ঠাইত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গোম্চিৰ মৃৎপাত্ৰৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে দুয়োটা স্থান একে সময়ৰ বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name="Oyan-CASTEI">{{cite web |title=Site of Oyan |work=Newsletter |publisher=Centre for Archaeological Studies & Training, Eastern India |url=https://castei.wb.gov.in/home/download/MDg0NjBiZjY1MzRkMzczMTkzNWE5MmFhY2VjODU3NzUxN2JiMzQ1ZWI3Y2ZiOTY5M2UxMTQyMWY0MDA3YmJjYmU4ZjRjMmMyMTVhM2Y0ZWFmMWFlNGEzZTk1ZWRkNjcwNmE3OGU1ODdmNDIwMDcyYWZlYzdkNGEyZDA0OWJmOTVRNGkvbVBES1k2d3R4ODFISGtEeUd1MkI2QitiWlhzU0ROcXNSUTlIUndWUkhoNkZmcmpjRjltYzY3QXdtd0pV |access-date=15 August 2026 }}</ref> [[File:Pasighat ruin 1.jpg|thumb|ঐতিহাসিক গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভেটি। ইয়াৰ সৈতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ আন প্ৰত্নস্থলী, যেনে ৰুক্মিণীনগৰ আৰু নক্সাপৰ্বতত পোৱা ভেটিসমূহৰ সাদৃশ্য আছে।]] ==বসতিস্থলীৰ বিন্যাস== গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটো প্ৰায় ১১.৫ একৰ ভূমিজুৰি বিস্তৃত। ইয়াক প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে—প্ৰায় ৪.৩ একৰৰ কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক অঞ্চল আৰু প্ৰায় ৭.২ একৰৰ বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চল। কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক অঞ্চলত প্ৰায় ২১ মিটাৰ দীঘল আৰু ১৭ মিটাৰ বহল এটা বৃহৎ আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা বা ভেটি, ইংৰাজী ''L'' আখৰৰ আকৃতিৰ এটা মাটিৰ টিলা, এটা পুখুৰী আৰু উন্মোচিত ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আছে।<ref name="Arunachal-Archaeology">{{cite web |title=Archaeology |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |access-date=15 August 2026 }}</ref> বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চলত মাটিৰে নিৰ্মিত বিশটা সৰু টিলা আছে। এই টিলাসমূহ সাধাৰণতে প্ৰায় ১৪ মিটাৰ দীঘল আৰু ১০ মিটাৰ বহল। টিলাসমূহ পৰস্পৰৰ পৰা প্ৰায় ৩০ মিটাৰ ব্যৱধানত অৱস্থিত।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰধান ইটাৰ টিলাটোত খনন চলোৱাৰ ফলত গাঁথনিটোৰ ভিত্তিৰ পৰা অৱশিষ্ট মজিয়াৰ স্তৰলৈকে ইটাৰ দহটা শাৰী উদ্ধাৰ হৈছিল। খননকাৰীসকলে অনুমান কৰিছিল যে ইটাৰে নিৰ্মিত নিম্নাংশৰ ওপৰত থকা গাঁথনিটো কাঠ, বাঁহ বা আন সহজে নষ্ট হোৱা নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ১৯৯৫–৯৬ চনৰ খননকাৰ্যত তেৰটা পৃথক জোখ আৰু আকৃতিৰ ইটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1995"/> পৰৱৰ্তী সময়ত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে প্ৰকাশ কৰা বিৱৰণত প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা চৌব্বিশটাতকৈ অধিক পৃথক জোখৰ ইটা পোৱা গৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> সমগ্ৰ বসতিস্থলীখনৰ চাৰিওফালে প্ৰায় ৩.৫ মিটাৰ বহল এটা জলপথ বা নলা আছিল। এই নলাটো প্ৰায় ৩৮ মিটাৰ দীঘল আৰু ২৮ মিটাৰ বহল এটা আয়তাকাৰ পুখুৰীৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। খননকাৰীসকলৰ মতে, এই জলপথটোৱে দুটা উদ্দেশ্য পূৰণ কৰিছিল—বসতিস্থলীখনৰ চাৰিওফালে প্ৰতিৰক্ষামূলক পৰিখা হিচাপে কাম কৰা আৰু বাসিন্দাসকলৰ বাবে পানীৰ যোগান নিশ্চিত কৰা।<ref name="IAR1996"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে অনুমান কৰিছে যে গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহে উজনি অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতি পূব দিশৰ পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চললৈ বিস্তৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ বহন কৰিব পাৰে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> ==গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন== ===১৯৯৫–৯৬ চনৰ প্ৰতিবেদন=== ১৯৯৫–৯৬ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে গোম্চিৰ প্ৰধান টিলা আৰু ১১.৫ একৰৰ প্ৰত্নস্থলীখনৰ একেবাৰে উত্তৰ-পশ্চিম কোণত পৰীক্ষামূলক খননকাৰ্য সম্পন্ন কৰিছিল। গোম্চি [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে আৰু অসম–অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্তৰ ওচৰৰ মুৰ্কংচেলেক ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref name="IAR1995">{{cite book |title=Indian Archaeology 1995–96: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=2002 }}</ref> খননকাৰ্যৰ ফলত এটা ঘৰৰ গাঁথনিৰ ইটাৰ দেৱালৰ কিছু অংশ উন্মোচিত হৈছিল। প্ৰায় আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ২১ × ১৭ মিটাৰ জোখৰ টিলাটোত খনন চলোৱাৰ ফলত দেৱালৰ উত্তৰ-পশ্চিম কোণত ইটাৰ দহটা শাৰী পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে গাঁথনিটোৰ ভিত্তি আৰু মজিয়াৰ স্তৰ দুয়োটাই চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছিল। মজিয়াৰ ওপৰত সহজে নষ্ট হোৱা নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰে এটা ওপৰাংশ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি খননকাৰীসকলে অনুমান কৰিছিল। এই খননকাৰ্যত তেৰটা পৃথক জোখ আৰু আকৃতিৰ ইটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। উদ্ধাৰ হোৱা আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৃৎপাত্ৰ, শিলৰ কলহৰ ভগ্নাংশ, ক্ৰছ-ক্ৰছ বা পৰস্পৰ কটা ৰেখাৰ নক্সাৰে সজোৱা ক'লা ৰঙেৰে ৰং কৰা মৃৎপাত্ৰ, ফুলদানিৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু মাটিৰ পৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ তলত উদ্ধাৰ হোৱা লোহাৰ বৰশী বা বৰ্শাৰ আগফালৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="IAR1995"/> উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহৰ প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়নৰ ভিত্তিত প্ৰত্নস্থলীখনক আদি মধ্যযুগৰ, সম্ভৱতঃ আহোম-পূৰ্ব যুগৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1995"/> [[File:Pasighat ruin.jpg|thumb|ঐতিহাসিক গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভেটি।]] ===১৯৯৬–৯৭ চনৰ প্ৰতিবেদন=== ১৯৯৬–৯৭ চনৰ খননকাৰ্যত বসতিস্থলীখনৰ ইটাৰ গাঁথনি আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ওপৰত অধিক অনুসন্ধান কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1996">{{cite book |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=2002 }}</ref> এই খননৰ প্ৰতিবেদনতো বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৃৎপাত্ৰ, শিলৰ কলহৰ ভগ্নাংশ, পৰস্পৰ কটা ৰেখাৰ নক্সাৰে অলংকৃত ক'লা ৰঙেৰে ৰং কৰা মৃৎপাত্ৰ, ফুলদানিৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু মাটিৰ পৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ তলত উদ্ধাৰ হোৱা লোহাৰ বৰ্শাৰ আগফালৰ অংশৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই সামগ্ৰীসমূহৰ আকৃতি আৰু নিৰ্মাণশৈলীৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত খননকাৰীসকলে বসতিস্থলীখনৰ বসবাসৰ সময় আদি মধ্যযুগ, সম্ভৱতঃ আহোম-পূৰ্ব যুগৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref name="IAR1996"/> ==ওয়ানৰ সংলগ্ন প্ৰত্নস্থলী== [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১২ কিলোমিটাৰ দূৰত ওয়ান (''Oyan'') নামৰ আন এখন মধ্যযুগীয় আৱাসিক প্ৰত্নস্থলী চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীখন ৰুকচিন–ওয়ান পথৰ পৰা ওয়ান–ওইৰামঘাট পথলৈকে প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰত্নস্থলীখন ছিয়াং নদীৰ সমতল অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভূমি তুলনামূলকভাৱে ওখ আৰু পলসুৱা বালিমাটিৰে গঠিত। ওয়ান আৰু ৰাণী গাঁৱৰ গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভগ্নাংশসমূহৰ মাজত সাদৃশ্য পোৱাৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে সাময়িকভাৱে দুয়োখন প্ৰত্নস্থলী একে সময়ৰ বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="Oyan-CASTEI"/> ওয়ানত উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত [[লক্ষ্মী]] দেৱীৰ বুলি চিনাক্ত কৰা এটা ক্ষুদ্ৰ ধাতুৰ মূৰ্তি উল্লেখযোগ্য। এই মূৰ্তিটোৰ জোখ প্ৰায় ৩.৫ × ২.৫ × ১.৫ চেণ্টিমিটাৰ।<ref name="Oyan-CASTEI"/> স্থানীয় গাঁওবাসীয়ে মূল্যৱান মণি, ধাতুৰ মূৰ্তি, পুৰণি মুদ্ৰা আৰু আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰাৰ বাতৰি পোৱাৰ পিছত ওয়ান প্ৰত্নস্থলীখন প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত পি. জে. দাসৰ নেতৃত্বত প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণা বিভাগৰ তিনিজনীয়া এটা দলে ওয়ানত প্ৰাৰম্ভিক জৰীপ সম্পন্ন কৰিছিল। উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান মুদ্ৰা পৰীক্ষাৰ বাবে সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। আনহাতে, প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান সম্পন্ন নোহোৱালৈকে স্থানীয় প্ৰশাসনে অনুমতি অবিহনে অধিক খননকাৰ্য চলোৱাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Archaeological survey in East Siyang village for beads, coins |work=The Times of India |date=1 January 2013 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/archaeological-survey-in-east-siyang-village-for-beads-coins/articleshow/17847891.cms |access-date=15 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[ইটা দুৰ্গ]] * ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * নক্সাপৰ্বত ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Ruins of Gomsi, East Siang District, A.P. |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |year=2002 }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{commons category-inline}} {{Arunachal Pradesh}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] hodp5ik5ji7uwo8irt7gyd4gihhxrq4 647556 647389 2026-10-25T07:49:13Z Ananya Taye 28065 647556 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মধ্যযুগীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox historic site | name = গোম্চি | native_name = | other_name = | image = Gomsi brick foundation.jpg | alt = গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ | caption = গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|28.07|N|95.33|E|display=inline,title}} | location = ৰাণী গাঁও, [[পূব ছিয়াং জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | type = আৱাসিক বসতি | area = ১১.৫ একৰ | material = ইটা আৰু মাটি | part_of = | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Museum"/> | built = ত্ৰয়োদশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |quote=Gomsi (Rani), East Siang, Remains of old settlement, 13th to 14th century A.D.}}</ref><ref name="Bhargava-Rani"/> | abandoned = | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | archaeologists = | owner = ৰাজহুৱা | website = | notes = }} '''গোম্চি''' ({{lang-en|Gomsi}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ ৰাণী গাঁওত অৱস্থিত এখন মধ্যযুগীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ই [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰত্নস্থলীখনৰ কাল নিৰ্ধাৰণ ত্ৰয়োদশৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কৰা হৈছে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে ইয়াক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |quote=Gomsi (Rani), East Siang, Remains of old settlement, 13th to 14th century A.D.}}</ref> আনহাতে, গোপাল ভাৰ্গৱে ইয়াত উদ্ধাৰ হোৱা ইটা আৰু অন্যান্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষৰ ভিত্তিত চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name="Bhargava-Rani">{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Arunachal Pradesh |volume=21 |publisher=Isha Books |location=Delhi |year=2008 |isbn=9788182054615 |chapter=Archaeological and Anthropological Findings |page=311 |url=https://ia601505.us.archive.org/18/items/in.ernet.dli.2015.150290/2015.150290.Encyclopaedia-Of-Art-And-Culture-In-Indiaarunachal-Pradesh-Vol-21_text.pdf |quote=From the excavated bricks and other archaeological remains, it could be dated to circa 14th -15th century A.D. }}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীখনক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হৈছে।<ref name="Museum">{{cite web |title=Aalekh, Volume IV, Issue VII |publisher=Assam State Museum |year=2025 |url=https://axomuseum.in/asmt/docs/Aalekh%20Vol%20-%20IV%20(Issue%20VII).pdf |access-date=29 June 2026 |quote=Various archaeological evidences suggests that it was an administrative or military camp of the Chutiyas...After Excavations at Gomsi many structures of brick, terracotta artifacts, pottery and other remnants could be found. The Chutiyas were known for their advanced administration system, various agricultural practices and techniques of construction. The various materials found during excavations shows the similarities with various sites associated with the kingdom of the Chutiyas. }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> প্ৰায় ১১.৫ একৰ ভূমিজুৰি বিস্তৃত এই দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীত এটা কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক চৌহদ আৰু তাৰ চাৰিওফালে এটা বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চল আছে। বাহ্যিক অঞ্চলটোত মাটিৰে নিৰ্মিত বিশটা সৰু টিলা বা ভেটি পোৱা গৈছে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰত্নস্থলীখনত পোৱা চিৰিযুক্ত ইটাৰ ভেটিৰ সৈতে [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা অনুৰূপ গাঁথনিৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য আছে। আনহাতে, ইয়াৰ আন এটা ইটাৰ ভেটি ৰুক্মিণীনগৰত পোৱা ভেটিসমূহৰ সৈতে তুলনীয়। ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰ দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী সাধাৰণতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গোম্চি প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰাজ্যৰ এটা প্ৰশাসনিক বা সামৰিক শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই শিবিৰৰ জৰিয়তে অঞ্চলটোত শান্তি-শৃংখলা বজাই ৰখাৰ লগতে সেই সময়ৰ বাণিজ্যিক আদান-প্ৰদান নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="Museum"/> এই বসতিৰ অংশ হিচাপে নিৰ্মিত এটা প্ৰাচীন কৃত্ৰিম পুখুৰীও আছে। ইয়াৰ ওচৰৰ ওয়ান (''Oyan'') নামৰ আন এখন মধ্যযুগীয় বসতিস্থলী প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত। সেই ঠাইত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গোম্চিৰ মৃৎপাত্ৰৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে দুয়োটা স্থান একে সময়ৰ বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name="Oyan-CASTEI">{{cite web |title=Site of Oyan |work=Newsletter |publisher=Centre for Archaeological Studies & Training, Eastern India |url=https://castei.wb.gov.in/home/download/MDg0NjBiZjY1MzRkMzczMTkzNWE5MmFhY2VjODU3NzUxN2JiMzQ1ZWI3Y2ZiOTY5M2UxMTQyMWY0MDA3YmJjYmU4ZjRjMmMyMTVhM2Y0ZWFmMWFlNGEzZTk1ZWRkNjcwNmE3OGU1ODdmNDIwMDcyYWZlYzdkNGEyZDA0OWJmOTVRNGkvbVBES1k2d3R4ODFISGtEeUd1MkI2QitiWlhzU0ROcXNSUTlIUndWUkhoNkZmcmpjRjltYzY3QXdtd0pV |access-date=15 August 2026 }}</ref> [[File:Pasighat ruin 1.jpg|thumb|ঐতিহাসিক গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভেটি। ইয়াৰ সৈতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ আন প্ৰত্নস্থলী, যেনে ৰুক্মিণীনগৰ আৰু নক্সাপৰ্বতত পোৱা ভেটিসমূহৰ সাদৃশ্য আছে।]] ==বসতিস্থলীৰ বিন্যাস== গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটো প্ৰায় ১১.৫ একৰ ভূমিজুৰি বিস্তৃত। ইয়াক প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে—প্ৰায় ৪.৩ একৰৰ কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক অঞ্চল আৰু প্ৰায় ৭.২ একৰৰ বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চল। কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক অঞ্চলত প্ৰায় ২১ মিটাৰ দীঘল আৰু ১৭ মিটাৰ বহল এটা বৃহৎ আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা বা ভেটি, ইংৰাজী ''L'' আখৰৰ আকৃতিৰ এটা মাটিৰ টিলা, এটা পুখুৰী আৰু উন্মোচিত ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আছে।<ref name="Arunachal-Archaeology">{{cite web |title=Archaeology |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |access-date=15 August 2026 }}</ref> বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চলত মাটিৰে নিৰ্মিত বিশটা সৰু টিলা আছে। এই টিলাসমূহ সাধাৰণতে প্ৰায় ১৪ মিটাৰ দীঘল আৰু ১০ মিটাৰ বহল। টিলাসমূহ পৰস্পৰৰ পৰা প্ৰায় ৩০ মিটাৰ ব্যৱধানত অৱস্থিত।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰধান ইটাৰ টিলাটোত খনন চলোৱাৰ ফলত গাঁথনিটোৰ ভিত্তিৰ পৰা অৱশিষ্ট মজিয়াৰ স্তৰলৈকে ইটাৰ দহটা শাৰী উদ্ধাৰ হৈছিল। খননকাৰীসকলে অনুমান কৰিছিল যে ইটাৰে নিৰ্মিত নিম্নাংশৰ ওপৰত থকা গাঁথনিটো কাঠ, বাঁহ বা আন সহজে নষ্ট হোৱা নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ১৯৯৫–৯৬ চনৰ খননকাৰ্যত তেৰটা পৃথক জোখ আৰু আকৃতিৰ ইটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1995"/> পৰৱৰ্তী সময়ত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে প্ৰকাশ কৰা বিৱৰণত প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা চৌব্বিশটাতকৈ অধিক পৃথক জোখৰ ইটা পোৱা গৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> সমগ্ৰ বসতিস্থলীখনৰ চাৰিওফালে প্ৰায় ৩.৫ মিটাৰ বহল এটা জলপথ বা নলা আছিল। এই নলাটো প্ৰায় ৩৮ মিটাৰ দীঘল আৰু ২৮ মিটাৰ বহল এটা আয়তাকাৰ পুখুৰীৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। খননকাৰীসকলৰ মতে, এই জলপথটোৱে দুটা উদ্দেশ্য পূৰণ কৰিছিল—বসতিস্থলীখনৰ চাৰিওফালে প্ৰতিৰক্ষামূলক পৰিখা হিচাপে কাম কৰা আৰু বাসিন্দাসকলৰ বাবে পানীৰ যোগান নিশ্চিত কৰা।<ref name="IAR1996"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে অনুমান কৰিছে যে গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহে উজনি অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতি পূব দিশৰ পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চললৈ বিস্তৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ বহন কৰিব পাৰে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> ==গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন== ===১৯৯৫–৯৬ চনৰ প্ৰতিবেদন=== ১৯৯৫–৯৬ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে গোম্চিৰ প্ৰধান টিলা আৰু ১১.৫ একৰৰ প্ৰত্নস্থলীখনৰ একেবাৰে উত্তৰ-পশ্চিম কোণত পৰীক্ষামূলক খননকাৰ্য সম্পন্ন কৰিছিল। গোম্চি [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে আৰু অসম–অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্তৰ ওচৰৰ মুৰ্কংচেলেক ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref name="IAR1995">{{cite book |title=Indian Archaeology 1995–96: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=2002 }}</ref> খননকাৰ্যৰ ফলত এটা ঘৰৰ গাঁথনিৰ ইটাৰ দেৱালৰ কিছু অংশ উন্মোচিত হৈছিল। প্ৰায় আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ২১ × ১৭ মিটাৰ জোখৰ টিলাটোত খনন চলোৱাৰ ফলত দেৱালৰ উত্তৰ-পশ্চিম কোণত ইটাৰ দহটা শাৰী পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে গাঁথনিটোৰ ভিত্তি আৰু মজিয়াৰ স্তৰ দুয়োটাই চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছিল। মজিয়াৰ ওপৰত সহজে নষ্ট হোৱা নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰে এটা ওপৰাংশ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি খননকাৰীসকলে অনুমান কৰিছিল। এই খননকাৰ্যত তেৰটা পৃথক জোখ আৰু আকৃতিৰ ইটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। উদ্ধাৰ হোৱা আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৃৎপাত্ৰ, শিলৰ কলহৰ ভগ্নাংশ, ক্ৰছ-ক্ৰছ বা পৰস্পৰ কটা ৰেখাৰ নক্সাৰে সজোৱা ক'লা ৰঙেৰে ৰং কৰা মৃৎপাত্ৰ, ফুলদানিৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু মাটিৰ পৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ তলত উদ্ধাৰ হোৱা লোহাৰ বৰশী বা বৰ্শাৰ আগফালৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="IAR1995"/> উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহৰ প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়নৰ ভিত্তিত প্ৰত্নস্থলীখনক আদি মধ্যযুগৰ, সম্ভৱতঃ আহোম-পূৰ্ব যুগৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1995"/> [[File:Pasighat ruin.jpg|thumb|ঐতিহাসিক গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভেটি।]] ===১৯৯৬–৯৭ চনৰ প্ৰতিবেদন=== ১৯৯৬–৯৭ চনৰ খননকাৰ্যত বসতিস্থলীখনৰ ইটাৰ গাঁথনি আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ওপৰত অধিক অনুসন্ধান কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1996">{{cite book |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=2002 }}</ref> এই খননৰ প্ৰতিবেদনতো বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৃৎপাত্ৰ, শিলৰ কলহৰ ভগ্নাংশ, পৰস্পৰ কটা ৰেখাৰ নক্সাৰে অলংকৃত ক'লা ৰঙেৰে ৰং কৰা মৃৎপাত্ৰ, ফুলদানিৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু মাটিৰ পৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ তলত উদ্ধাৰ হোৱা লোহাৰ বৰ্শাৰ আগফালৰ অংশৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই সামগ্ৰীসমূহৰ আকৃতি আৰু নিৰ্মাণশৈলীৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত খননকাৰীসকলে বসতিস্থলীখনৰ বসবাসৰ সময় আদি মধ্যযুগ, সম্ভৱতঃ আহোম-পূৰ্ব যুগৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref name="IAR1996"/> ==ওয়ানৰ সংলগ্ন প্ৰত্নস্থলী== [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১২ কিলোমিটাৰ দূৰত ওয়ান (''Oyan'') নামৰ আন এখন মধ্যযুগীয় আৱাসিক প্ৰত্নস্থলী চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীখন ৰুকচিন–ওয়ান পথৰ পৰা ওয়ান–ওইৰামঘাট পথলৈকে প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰত্নস্থলীখন ছিয়াং নদীৰ সমতল অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভূমি তুলনামূলকভাৱে ওখ আৰু পলসুৱা বালিমাটিৰে গঠিত। ওয়ান আৰু ৰাণী গাঁৱৰ গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভগ্নাংশসমূহৰ মাজত সাদৃশ্য পোৱাৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে সাময়িকভাৱে দুয়োখন প্ৰত্নস্থলী একে সময়ৰ বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="Oyan-CASTEI"/> ওয়ানত উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত [[লক্ষ্মী]] দেৱীৰ বুলি চিনাক্ত কৰা এটা ক্ষুদ্ৰ ধাতুৰ মূৰ্তি উল্লেখযোগ্য। এই মূৰ্তিটোৰ জোখ প্ৰায় ৩.৫ × ২.৫ × ১.৫ চেণ্টিমিটাৰ।<ref name="Oyan-CASTEI"/> স্থানীয় গাঁওবাসীয়ে মূল্যৱান মণি, ধাতুৰ মূৰ্তি, পুৰণি মুদ্ৰা আৰু আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰাৰ বাতৰি পোৱাৰ পিছত ওয়ান প্ৰত্নস্থলীখন প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত পি. জে. দাসৰ নেতৃত্বত প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণা বিভাগৰ তিনিজনীয়া এটা দলে ওয়ানত প্ৰাৰম্ভিক জৰীপ সম্পন্ন কৰিছিল। উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান মুদ্ৰা পৰীক্ষাৰ বাবে সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। আনহাতে, প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান সম্পন্ন নোহোৱালৈকে স্থানীয় প্ৰশাসনে অনুমতি অবিহনে অধিক খননকাৰ্য চলোৱাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Archaeological survey in East Siyang village for beads, coins |work=The Times of India |date=1 January 2013 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/archaeological-survey-in-east-siyang-village-for-beads-coins/articleshow/17847891.cms |access-date=15 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * নক্সাপৰ্বত ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Ruins of Gomsi, East Siang District, A.P. |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |year=2002 }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{commons category-inline}} {{Arunachal Pradesh}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] syu8bef8bm2ukznmxrrisyngc9fk326 647562 647556 2026-10-25T07:55:55Z Ananya Taye 28065 647562 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মধ্যযুগীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox historic site | name = গোম্চি | native_name = | other_name = | image = Gomsi brick foundation.jpg | alt = গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ | caption = গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|28.07|N|95.33|E|display=inline,title}} | location = ৰাণী গাঁও, [[পূব ছিয়াং জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | type = আৱাসিক বসতি | area = ১১.৫ একৰ | material = ইটা আৰু মাটি | part_of = | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Museum"/> | built = ত্ৰয়োদশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |quote=Gomsi (Rani), East Siang, Remains of old settlement, 13th to 14th century A.D.}}</ref><ref name="Bhargava-Rani"/> | abandoned = | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | archaeologists = | owner = ৰাজহুৱা | website = | notes = }} '''গোম্চি''' ({{lang-en|Gomsi}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ ৰাণী গাঁওত অৱস্থিত এখন মধ্যযুগীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ই [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰত্নস্থলীখনৰ কাল নিৰ্ধাৰণ ত্ৰয়োদশৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ ভিতৰত কৰা হৈছে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে ইয়াক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |quote=Gomsi (Rani), East Siang, Remains of old settlement, 13th to 14th century A.D.}}</ref> আনহাতে, গোপাল ভাৰ্গৱে ইয়াত উদ্ধাৰ হোৱা ইটা আৰু অন্যান্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষৰ ভিত্তিত চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name="Bhargava-Rani">{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Arunachal Pradesh |volume=21 |publisher=Isha Books |location=Delhi |year=2008 |isbn=9788182054615 |chapter=Archaeological and Anthropological Findings |page=311 |url=https://ia601505.us.archive.org/18/items/in.ernet.dli.2015.150290/2015.150290.Encyclopaedia-Of-Art-And-Culture-In-Indiaarunachal-Pradesh-Vol-21_text.pdf |quote=From the excavated bricks and other archaeological remains, it could be dated to circa 14th -15th century A.D. }}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীখনক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হৈছে।<ref name="Museum">{{cite web |title=Aalekh, Volume IV, Issue VII |publisher=Assam State Museum |year=2025 |url=https://axomuseum.in/asmt/docs/Aalekh%20Vol%20-%20IV%20(Issue%20VII).pdf |access-date=29 June 2026 |quote=Various archaeological evidences suggests that it was an administrative or military camp of the Chutiyas...After Excavations at Gomsi many structures of brick, terracotta artifacts, pottery and other remnants could be found. The Chutiyas were known for their advanced administration system, various agricultural practices and techniques of construction. The various materials found during excavations shows the similarities with various sites associated with the kingdom of the Chutiyas. }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> প্ৰায় ১১.৫ একৰ ভূমিজুৰি বিস্তৃত এই দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীত এটা কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক চৌহদ আৰু তাৰ চাৰিওফালে এটা বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চল আছে। বাহ্যিক অঞ্চলটোত মাটিৰে নিৰ্মিত বিশটা সৰু টিলা বা ভেটি পোৱা গৈছে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰত্নস্থলীখনত পোৱা চিৰিযুক্ত ইটাৰ ভেটিৰ সৈতে [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা অনুৰূপ গাঁথনিৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য আছে। আনহাতে, ইয়াৰ আন এটা ইটাৰ ভেটি [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|ৰুক্মিণীনগৰ]]ত পোৱা ভেটিসমূহৰ সৈতে তুলনীয়। ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰ দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী সাধাৰণতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গোম্চি প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰাজ্যৰ এটা প্ৰশাসনিক বা সামৰিক শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই শিবিৰৰ জৰিয়তে অঞ্চলটোত শান্তি-শৃংখলা বজাই ৰখাৰ লগতে সেই সময়ৰ বাণিজ্যিক আদান-প্ৰদান নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="Museum"/> এই বসতিৰ অংশ হিচাপে নিৰ্মিত এটা প্ৰাচীন কৃত্ৰিম পুখুৰীও আছে। ইয়াৰ ওচৰৰ ওয়ান (''Oyan'') নামৰ আন এখন মধ্যযুগীয় বসতিস্থলী প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত। সেই ঠাইত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গোম্চিৰ মৃৎপাত্ৰৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে দুয়োটা স্থান একে সময়ৰ বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name="Oyan-CASTEI">{{cite web |title=Site of Oyan |work=Newsletter |publisher=Centre for Archaeological Studies & Training, Eastern India |url=https://castei.wb.gov.in/home/download/MDg0NjBiZjY1MzRkMzczMTkzNWE5MmFhY2VjODU3NzUxN2JiMzQ1ZWI3Y2ZiOTY5M2UxMTQyMWY0MDA3YmJjYmU4ZjRjMmMyMTVhM2Y0ZWFmMWFlNGEzZTk1ZWRkNjcwNmE3OGU1ODdmNDIwMDcyYWZlYzdkNGEyZDA0OWJmOTVRNGkvbVBES1k2d3R4ODFISGtEeUd1MkI2QitiWlhzU0ROcXNSUTlIUndWUkhoNkZmcmpjRjltYzY3QXdtd0pV |access-date=15 August 2026 }}</ref> [[File:Pasighat ruin 1.jpg|thumb|ঐতিহাসিক গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভেটি। ইয়াৰ সৈতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ আন প্ৰত্নস্থলী, যেনে ভীষ্মকনগৰ, ৰুক্মিণীনগৰ আৰু নক্সাপৰ্বতত পোৱা ভেটিসমূহৰ সাদৃশ্য আছে।]] ==বসতিস্থলীৰ বিন্যাস== গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটো প্ৰায় ১১.৫ একৰ ভূমিজুৰি বিস্তৃত। ইয়াক প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে—প্ৰায় ৪.৩ একৰৰ কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক অঞ্চল আৰু প্ৰায় ৭.২ একৰৰ বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চল। কেন্দ্ৰীয় আৱাসিক অঞ্চলত প্ৰায় ২১ মিটাৰ দীঘল আৰু ১৭ মিটাৰ বহল এটা বৃহৎ আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা বা ভেটি, ইংৰাজী ''L'' আখৰৰ আকৃতিৰ এটা মাটিৰ টিলা, এটা পুখুৰী আৰু উন্মোচিত ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আছে।<ref name="Arunachal-Archaeology">{{cite web |title=Archaeology |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |access-date=15 August 2026 }}</ref> বাহ্যিক আৱাসিক অঞ্চলত মাটিৰে নিৰ্মিত বিশটা সৰু টিলা আছে। এই টিলাসমূহ সাধাৰণতে প্ৰায় ১৪ মিটাৰ দীঘল আৰু ১০ মিটাৰ বহল। টিলাসমূহ পৰস্পৰৰ পৰা প্ৰায় ৩০ মিটাৰ ব্যৱধানত অৱস্থিত।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> প্ৰধান ইটাৰ টিলাটোত খনন চলোৱাৰ ফলত গাঁথনিটোৰ ভিত্তিৰ পৰা অৱশিষ্ট মজিয়াৰ স্তৰলৈকে ইটাৰ দহটা শাৰী উদ্ধাৰ হৈছিল। খননকাৰীসকলে অনুমান কৰিছিল যে ইটাৰে নিৰ্মিত নিম্নাংশৰ ওপৰত থকা গাঁথনিটো কাঠ, বাঁহ বা আন সহজে নষ্ট হোৱা নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ১৯৯৫–৯৬ চনৰ খননকাৰ্যত তেৰটা পৃথক জোখ আৰু আকৃতিৰ ইটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1995"/> পৰৱৰ্তী সময়ত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে প্ৰকাশ কৰা বিৱৰণত প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা চৌব্বিশটাতকৈ অধিক পৃথক জোখৰ ইটা পোৱা গৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> সমগ্ৰ বসতিস্থলীখনৰ চাৰিওফালে প্ৰায় ৩.৫ মিটাৰ বহল এটা জলপথ বা নলা আছিল। এই নলাটো প্ৰায় ৩৮ মিটাৰ দীঘল আৰু ২৮ মিটাৰ বহল এটা আয়তাকাৰ পুখুৰীৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। খননকাৰীসকলৰ মতে, এই জলপথটোৱে দুটা উদ্দেশ্য পূৰণ কৰিছিল—বসতিস্থলীখনৰ চাৰিওফালে প্ৰতিৰক্ষামূলক পৰিখা হিচাপে কাম কৰা আৰু বাসিন্দাসকলৰ বাবে পানীৰ যোগান নিশ্চিত কৰা।<ref name="IAR1996"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে অনুমান কৰিছে যে গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহে উজনি অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংস্কৃতি পূব দিশৰ পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চললৈ বিস্তৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ বহন কৰিব পাৰে।<ref name="Arunachal-Archaeology"/> ==গোম্চিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন== ===১৯৯৫–৯৬ চনৰ প্ৰতিবেদন=== ১৯৯৫–৯৬ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ে গোম্চিৰ প্ৰধান টিলা আৰু ১১.৫ একৰৰ প্ৰত্নস্থলীখনৰ একেবাৰে উত্তৰ-পশ্চিম কোণত পৰীক্ষামূলক খননকাৰ্য সম্পন্ন কৰিছিল। গোম্চি [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে আৰু অসম–অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্তৰ ওচৰৰ মুৰ্কংচেলেক ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref name="IAR1995">{{cite book |title=Indian Archaeology 1995–96: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=2002 }}</ref> খননকাৰ্যৰ ফলত এটা ঘৰৰ গাঁথনিৰ ইটাৰ দেৱালৰ কিছু অংশ উন্মোচিত হৈছিল। প্ৰায় আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ২১ × ১৭ মিটাৰ জোখৰ টিলাটোত খনন চলোৱাৰ ফলত দেৱালৰ উত্তৰ-পশ্চিম কোণত ইটাৰ দহটা শাৰী পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে গাঁথনিটোৰ ভিত্তি আৰু মজিয়াৰ স্তৰ দুয়োটাই চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছিল। মজিয়াৰ ওপৰত সহজে নষ্ট হোৱা নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰে এটা ওপৰাংশ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি খননকাৰীসকলে অনুমান কৰিছিল। এই খননকাৰ্যত তেৰটা পৃথক জোখ আৰু আকৃতিৰ ইটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। উদ্ধাৰ হোৱা আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৃৎপাত্ৰ, শিলৰ কলহৰ ভগ্নাংশ, ক্ৰছ-ক্ৰছ বা পৰস্পৰ কটা ৰেখাৰ নক্সাৰে সজোৱা ক'লা ৰঙেৰে ৰং কৰা মৃৎপাত্ৰ, ফুলদানিৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু মাটিৰ পৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ তলত উদ্ধাৰ হোৱা লোহাৰ বৰশী বা বৰ্শাৰ আগফালৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="IAR1995"/> উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহৰ প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়নৰ ভিত্তিত প্ৰত্নস্থলীখনক আদি মধ্যযুগৰ, সম্ভৱতঃ আহোম-পূৰ্ব যুগৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1995"/> [[File:Pasighat ruin.jpg|thumb|ঐতিহাসিক গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভেটি।]] ===১৯৯৬–৯৭ চনৰ প্ৰতিবেদন=== ১৯৯৬–৯৭ চনৰ খননকাৰ্যত বসতিস্থলীখনৰ ইটাৰ গাঁথনি আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ওপৰত অধিক অনুসন্ধান কৰা হৈছিল।<ref name="IAR1996">{{cite book |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=2002 }}</ref> এই খননৰ প্ৰতিবেদনতো বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৃৎপাত্ৰ, শিলৰ কলহৰ ভগ্নাংশ, পৰস্পৰ কটা ৰেখাৰ নক্সাৰে অলংকৃত ক'লা ৰঙেৰে ৰং কৰা মৃৎপাত্ৰ, ফুলদানিৰ এটা ভগ্নাংশ আৰু মাটিৰ পৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ তলত উদ্ধাৰ হোৱা লোহাৰ বৰ্শাৰ আগফালৰ অংশৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই সামগ্ৰীসমূহৰ আকৃতি আৰু নিৰ্মাণশৈলীৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত খননকাৰীসকলে বসতিস্থলীখনৰ বসবাসৰ সময় আদি মধ্যযুগ, সম্ভৱতঃ আহোম-পূৰ্ব যুগৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref name="IAR1996"/> ==ওয়ানৰ সংলগ্ন প্ৰত্নস্থলী== [[পাছিঘাট]]ৰ পৰা প্ৰায় ১২ কিলোমিটাৰ দূৰত ওয়ান (''Oyan'') নামৰ আন এখন মধ্যযুগীয় আৱাসিক প্ৰত্নস্থলী চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীখন ৰুকচিন–ওয়ান পথৰ পৰা ওয়ান–ওইৰামঘাট পথলৈকে প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰত্নস্থলীখন ছিয়াং নদীৰ সমতল অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভূমি তুলনামূলকভাৱে ওখ আৰু পলসুৱা বালিমাটিৰে গঠিত। ওয়ান আৰু ৰাণী গাঁৱৰ গোম্চি প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভগ্নাংশসমূহৰ মাজত সাদৃশ্য পোৱাৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে সাময়িকভাৱে দুয়োখন প্ৰত্নস্থলী একে সময়ৰ বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="Oyan-CASTEI"/> ওয়ানত উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত [[লক্ষ্মী]] দেৱীৰ বুলি চিনাক্ত কৰা এটা ক্ষুদ্ৰ ধাতুৰ মূৰ্তি উল্লেখযোগ্য। এই মূৰ্তিটোৰ জোখ প্ৰায় ৩.৫ × ২.৫ × ১.৫ চেণ্টিমিটাৰ।<ref name="Oyan-CASTEI"/> স্থানীয় গাঁওবাসীয়ে মূল্যৱান মণি, ধাতুৰ মূৰ্তি, পুৰণি মুদ্ৰা আৰু আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰাৰ বাতৰি পোৱাৰ পিছত ওয়ান প্ৰত্নস্থলীখন প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত পি. জে. দাসৰ নেতৃত্বত প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণা বিভাগৰ তিনিজনীয়া এটা দলে ওয়ানত প্ৰাৰম্ভিক জৰীপ সম্পন্ন কৰিছিল। উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান মুদ্ৰা পৰীক্ষাৰ বাবে সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। আনহাতে, প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান সম্পন্ন নোহোৱালৈকে স্থানীয় প্ৰশাসনে অনুমতি অবিহনে অধিক খননকাৰ্য চলোৱাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Archaeological survey in East Siyang village for beads, coins |work=The Times of India |date=1 January 2013 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/archaeological-survey-in-east-siyang-village-for-beads-coins/articleshow/17847891.cms |access-date=15 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * নক্সাপৰ্বত ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Ruins of Gomsi, East Siang District, A.P. |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |year=2002 }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{commons category-inline}} {{Arunachal Pradesh}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] rwlf0c2hh8xk7n1x55rz0sswxmdkinv 0 140431 647560 647008 2026-10-25T07:54:05Z Ananya Taye 28065 647560 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|শদিয়াৰ ঐতিহাসিক চুতীয়া ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ আৰু দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলী}} {{Infobox historic site | name = বৰনগৰ | other_name = ডিক্ৰাং নগৰ বা চে-লুং<ref name="Jacquesson-Celung">{{cite web |last=Jacquesson |first=François |title=Ahom Raja Suhum's War Against the Chutias: The Texts |page=23 |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations/page/n21/mode/2up |via=Internet Archive |access-date=14 August 2026 }}</ref> | image = Historical cities of Sadiya.jpg | alt = ঐতিহাসিক সাধয়াপুৰৰ তিনিখন নগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ | caption = সাধয়াপুৰৰ আন দুখন নগৰৰ সৈতে বৰনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ। | pushpin_alt = | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = | mapframe-wikidata = | mapframe-zoom = | location = [[শদিয়া]], [[অসম]], ভাৰত | type = দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলী | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | material = ইটা, বালিশিল আৰু মাটিৰ গাঁথনি | built = মধ্যযুগ | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = | designation1 = | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''বৰনগৰ''' ({{lang-en|Barnagar}}) আছিল পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ [[শদিয়া]] অঞ্চলত অৱস্থিত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ এখন ঐতিহাসিক বসতিস্থলী আৰু ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰজাসকলৰ বিৰুদ্ধে আহোমসকলে চলোৱা অন্তিম সামৰিক অভিযানৰ বিৱৰণত কেইবাখনো [[বুৰঞ্জী]]ত বৰনগৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বুৰঞ্জী অনুসৰি, আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]] ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''লৈ আগবাঢ়িছিল। আন বুৰঞ্জীসমূহত বিজয়ী আহোম সৈন্যসকলে বৰনগৰলৈ উভতি আহি বন্দী ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু দখল কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তি আহোম ৰজাৰ আগত অৰ্পণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref name="AB1945">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1945 |page=11 |language=as }}</ref><ref name="Satsari">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |pages=59–60 |language=as }}</ref><ref name="AhomBuranji">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=56–64 }}</ref> টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (''Che-lung'') নামেৰে উল্লেখিত বৰনগৰ আছিল বুৰঞ্জীসমূহত বৰ্ণিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ তিনিখন দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ অন্যতম। আন দুখন আছিল থাংগিৰি বা দৈথাং (''Doi-Thang''), যাক বৰ্তমানৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়, আৰু চন্দনগিৰি বা দৈ-চন্তান (''Doi-Chantan''), যাক বৰ্তমানৰ [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|ৰুক্মিণীনগৰৰ]] সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> ঐতিহাসিক শদিয়া অঞ্চলত ডিক্ৰং বা দেওপানী আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজত অৱস্থিত এখন বৃহৎ দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ ধ্বংসাৱশেষৰ বিৱৰণ ১৮৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ বিষয়া ই. এ. ৰ'লাটে আৰু ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত এছ. এফ. হেনেই দিছিল। হেনেই অঞ্চলটোত বিস্তৃত মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ, ইটাৰে বান্ধি নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পুখুৰী, বালিশিলৰ গাঁথনি আৰু অন্যান্য ধ্বংসাৱশেষৰ তথ্য লিপিবদ্ধ কৰিছিল। তেওঁ এই অৱশেষসমূহক এখন বৃহৎ নগৰ অথবা জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলৰ নিদৰ্শন বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref name="Rowlatt1845">{{cite journal |last=Rowlatt |first=E. A. |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=14 |year=1845 |page=494 }}</ref><ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=459–472 }}</ref> ভৌগোলিক তথ্যৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটোক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে এই চিনাক্তকৰণ এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা নাই। ==অৱস্থান== ঐতিহাসিক তথ্যসমূহে বৰনগৰক শদিয়াৰ বৃহত্তৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত বুলি সূচায়। অন্তিম [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘাত]]ৰ সময়ত, অসমীয়া ''অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুহুংমুঙে ''বাম বাট'' বা ওখকৈ নিৰ্মিত পথেদি আগবাঢ়ি ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''ত উপস্থিত হৈছিল। তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত দুৰ্গীকৃত [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]]লৈ আশ্ৰয় ল'বলৈ আঁতৰি গৈছিল।<ref name="AB1945"/> টাই ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''তো চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধৰ পিছত চুহুংমুঙৰ বৰনগৰত অৱস্থানৰ উল্লেখ আছে। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়তো তেওঁ বৰনগৰত উপস্থিত হোৱা বুলি একেখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="AhomBuranji"/> হেনেই বৰ্ণনা কৰা প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটো ডিক্ৰং বা দেওপানী আৰু দিবাং নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। অঞ্চলটো অনুসন্ধান কৰাৰ সময়ত হেনেই এটা স্থানত নদী দুখনৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় পাঁচ মাইল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত অৱস্থিত এটা প্ৰধান পুখুৰী ডিক্ৰং নদীৰ সোঁপাৰৰ ওচৰত আছিল। এই পুখুৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত দুৰ্গীকৃত প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা এটা পথ পশ্চিম দিশে দিবাং নদীৰ ফালে বিস্তৃত আছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই এই ধ্বংসাৱশেষসমূহক অধিক বৃহৎ এখন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল। শিলৰ গাঁথনি, মাটিৰ টিলা আৰু অতীতৰ খেতিপথাৰ সম্পৰ্কীয় বিৱৰণৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে দিবাং নদীৰ পৰা কুণ্ডিল নদীলৈ প্ৰায় ১০–১২ মাইল দূৰত্বজুৰি সংশ্লিষ্ট প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ বিস্তৃত আছিল। এই বিস্তৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত সেই সময়ত ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') নামেৰে জনাজাত বৰ্তমানৰ ৰুক্মিণীনগৰ আৰু ''চিচুপাল নগৰ'' (''Sisoopal Nuggur'') নামেৰে জনাজাত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hannay1848"/> বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত বৰনগৰক ইয়াৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত বসতিসমূহৰ পৰা পৃথককৈ উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত চুহুংমুং পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানীত অৱস্থান কৰি থকাৰ বিপৰীতে আহোম বাহিনীৰ পৃথক পৃথক দলক দৈথাং আৰু চন্দনগিৰিত থকা চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে পঠিওৱা হৈছিল। চন্দনগিৰিৰ সামৰিক অভিযানৰ পিছত সেনাপতিসকল পুনৰ আহোম ৰজাৰ সৈতে যোগদান কৰিছিল। তাৰ পিছত ৰজাই বৰনগৰৰ পৰা কাংখামলৈ যাত্ৰা কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="AhomBuranji"/> এই ঘটনাক্ৰমে বৰনগৰক পাহাৰৰ ওপৰত থকা আন দুটা দুৰ্গৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰে। ই বৰনগৰ শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ এখন বসতিস্থলী আছিল বুলি কৰা অনুমানৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে শদিয়া অঞ্চলত হেনেই চলোৱা অনুসন্ধানসমূহৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰি ইয়াৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত নগৰসমূহক এটা বৃহৎ স্থলপথ-যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছিল। তেওঁ হেনেইৰ এই মত উল্লেখ কৰিছিল যে কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ৰাজত্বকালৰ আগতেই এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ বিদ্যমান আছিল। এই পথটোৱে শদিয়াৰ পূবফালে থকা পুৰণি নগৰসমূহক উজনি অসমৰ পশ্চিমফালৰ জিলাসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। লগতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়াবুঢ়ী থানলৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলেও এই পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। শ্বেইক্সপীয়েৰে এই প্ৰাচীন পথটোক ষোড়শ শতিকাৰ ''কমল আলি''ৰ পৰা পৃথক বুলি দেখুৱাইছিল। কমলী আলি আছিল নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কোচবিহাৰৰ পৰা অসমৰ নাৰায়ণপুৰলৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ।<ref name="Shakespear1914-road">{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |location=London |publisher=Macmillan and Co. |year=1914 |pages=24, 84–85 }}</ref> ==নামৰ ব্যুৎপত্তি আৰু চিনাক্তকৰণ== ''বৰনগৰ'' নামৰ অৰ্থ হৈছে ''বৃহৎ নগৰ'' বা ''ডাঙৰ চহৰ''। শদিয়াৰ চুতীয়া ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ বিৱৰণত অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত এই নামটো প্ৰত্যক্ষভাৱে পোৱা যায়।<ref name="AB1945"/><ref name="Satsari"/> সংশ্লিষ্ট আহোম বুৰঞ্জীত ঠাইখনক ''চে-লুং'' (''Che-lung'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''ত থকা ''Chao-pha tam Che-lung'' বাক্যাংশটো গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ইংৰাজী অনুবাদৰ সেই বিৱৰণৰ সৈতে মিলে, য'ত বন্দী চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সম্পত্তিসমূহ বৰনগৰত আহোম ৰজাৰ আগত অৰ্পণ কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Jacquesson-Celung"/><ref name="AhomBuranji"/> ''চে-লুং'' নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থও ''বৃহৎ নগৰ''। ''Ahom Lexicons'' অনুসৰি, টাই-আহোম ভাষাৰ ''che'' শব্দৰ অৰ্থ ''নগৰ'' আৰু ''lung'' শব্দৰ অৰ্থ ''ডাঙৰ'' বা ''মহান''।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Bimala Kanta |editor-last2=Deodhai Phukan |editor-first2=Nanda Nath |title=Ahom Lexicons: Based on Original Tai Manuscripts |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |location=Gauhati |year=1964 |pages=108, 128 }}</ref> ডিক্ৰং নদীৰ পাৰৰ বিস্তৃত ধ্বংসাৱশেষসমূহক বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা ঐতিহাসিক আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যৰ ভৌগোলিক সাদৃশ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আগবঢ়োৱা হৈছে। ৰ'লাট আৰু হেনেই দুয়োজনে স্বতন্ত্ৰভাৱে শদিয়াৰ ডিক্ৰং–দিবাং অঞ্চলত এখন বৃহৎ দুৰ্গীকৃত আৰু পূৰ্বতে জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলৰ অৱশেষ লিপিবদ্ধ কৰিছিল। ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ জৰীপৰ সময়ত হেনেই দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ মাজত অৱস্থিত ''প্ৰিথিমী'' (''Pritthimee'') অথবা কিছুমান স্থানীয় তথ্যদাতাৰ মতে ''ফুনটুক নগৰ'' (''Phoontook Nuggur'') নামৰ এখন প্ৰাচীন ঠাইত বা তাৰ ওচৰত থকা বুলি কোৱা এটা মন্দিৰ আৰু পুখুৰীৰ সন্ধান কৰিছিল। অনুসন্ধানৰ সময়ত তেওঁ বিস্তৃত প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যদিও বিচাৰি থকা বিশেষ মন্দিৰ আৰু পুখুৰীটো চিনাক্ত কৰিব পৰা নাছিল। সেয়েহে প্ৰিথিমীৰ প্ৰকৃত অৱস্থান তেওঁ অনিৰ্ণীত অৱস্থাতেই ৰাখিছিল।<ref name="Hannay1848"/> আধুনিক এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপত হেনেইৰ প্ৰিথিমীক শদিয়াত বৰ্তমান অৱশিষ্ট থকা প্ৰতিমাগড় প্ৰত্নস্থলীৰ সৈতে সাময়িকভাৱে তুলনা কৰা হৈছে। অৱশ্যে সেই গৱেষণাত দুয়োটা স্থানৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ মাজত সন্তোষজনক মিল নথকাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Buragohain |first=Satabdi |title=Archaeological Remains of Sadiya: Exploring the Easternmost Frontier of Assam |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=1 |year=2026 |pages=6–7 }}</ref> ==ইতিহাস== ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চললৈ আহোমসকলৰ অগ্ৰগতিৰ অধিক বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখন অনুসৰি, চুতীয়া ৰজাজন নিজৰ ৰাজধানীলৈ উভতি নগৈ পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত দুৰ্গীকৃত [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]]ত আশ্ৰয় লৈছিল। এটা চুতীয়া দুৰ্গ অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুঙে সেই স্থানত ৰাতিটো কটাইছিল। পিছদিনা তেওঁ চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|থাংগিৰি]]ৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ সৈন্য পঠিয়াইছিল, আনহাতে নিজে বৰনগৰলৈ আগবাঢ়িছিল।<ref name="Deodhai">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1932 |page=108 |language=as }}</ref> এই ঘটনাক্ৰমে বৰনগৰক চুতীয়া বাহিনীয়ে আশ্ৰয় লোৱা পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে দেখুৱায়। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তিম যুদ্ধ=== চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ অন্তিম সংঘাতৰ বিৱৰণত বৰনগৰৰ বিশেষ উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে হোৱা আলোচনা বিফল হোৱাৰ পিছত চুহুংমুঙে সৈন্যবাহিনীৰ সৈতে ওখকৈ নিৰ্মিত পথেদি আগবাঢ়ি ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''ত উপস্থিত হৈছিল। আহোম বাহিনীৰ অগ্ৰগতিৰ খবৰ পাই চুতীয়া ৰজাই প্ৰায় দুশজন অনুগামীৰ সৈতে চন্দনগিৰিলৈ আঁতৰি গৈছিল। একেটা সামৰিক অভিযানৰ বিৱৰণতে শদিয়াৰ পতনৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="AB1945"/> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত এই ঘটনাৰ এটা সমান্তৰাল বিৱৰণ পোৱা যায়। চুতীয়া ৰাজকীয় বাহিনীৰ পৰাজয়ৰ পিছত আহোম সৈন্যসকলে ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''লৈ উভতি আহিছিল। তাত বন্দী লোকসকল আৰু দখল কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিসমূহ চুহুংমুঙৰ আগত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref name="Satsari"/> গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা টাই-আহোম বুৰঞ্জীতো ইয়াৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিল থকা বিৱৰণ পোৱা যায়। চন্দনগিৰিত চুতীয়া ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম সেনাপতিসকলে সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, পীৰা, অলংকাৰ আদি ৰাজকীয় সামগ্ৰী অধিকাৰ কৰিছিল। লগতে ৰাজপৰিয়ালৰ কেইবাজনো সদস্যক বন্দী কৰিছিল। এই সকলো সামগ্ৰী আৰু বন্দীসকলক পৰৱৰ্তী সময়ত বৰনগৰত চুহুংমুঙৰ ওচৰত উপস্থিত কৰোৱা হৈছিল। তাৰ পিছত আহোম ৰজাই অধিকৃত চুতীয়া অঞ্চলৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="AhomBuranji"/> ===১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উল্লেখ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, অধিকৃত চুতীয়া অঞ্চলত নিযুক্ত আহোম বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনীয়ে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চুহুংমুং চুতীয়া দেশলৈ আগবাঢ়ি গৈ ''চুতীয়া ৰজাৰ ৰাজধানীত প্ৰৱেশ'' কৰিছিল। সেই সময়ত আহোম বাহিনীৰ পৃথক পৃথক দলে দিবাং আৰু লোহিত নদীৰ পাৰত, লগতে দৈথাং আৰু চন্দনগিৰিত থকা চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযান চলাইছিল।<ref name="AhomBuranji"/> চন্দনগিৰিত পুনৰ যুদ্ধ হোৱাৰ পিছত একেখন বুৰঞ্জীত চুহুংমুঙে ''বৰনগৰৰ পৰা কাংখামলৈ গুচি যোৱা'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ লোহিত নদীৰ উজনি দিশে আগবাঢ়িছিল। এই বিৱৰণে বৰনগৰক চুহুংমুঙে অধিকাৰ কৰা পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত কৰে। অৱশ্যে বুৰঞ্জীখনত ''চুতীয়া ৰজাৰ ৰাজধানী'' আৰু ''বৰনগৰ'' এই দুটা অভিব্যক্তি একেটা বাক্যতে স্পষ্টভাৱে সমাৰ্থক বুলি উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পিছত ফ্ৰাচেংমুং আৰু ব-ঙেনক শদিয়াৰ দায়িত্বত ৰখা হৈছিল।<ref name="AhomBuranji"/> ==স্থাপত্য== ডিক্ৰং নদীৰ পাৰত বৰ্ণিত ধ্বংসাৱশেষসমূহত বিস্তৃত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, জলব্যৱস্থাপনা আৰু ইটা তথা শিলৰ গাঁথনিৰ নিদৰ্শন পোৱা গৈছিল। হেনেই ডিক্ৰং নদীৰ সোঁপাৰত থকা এটা প্ৰধান পুখুৰীৰ ওচৰৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এটা ওখ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু তাৰ সৈতে সংযুক্ত পৰিখাৰ বিৱৰণ দিছিল। এই মাটিৰ প্ৰাচীৰটো প্ৰথমে দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু পশ্চিম দিশে আগবাঢ়ি গৈছিল। তাৰ পিছত উত্তৰ-পশ্চিম দিশে ঘূৰি উত্তৰফালে বিস্তৃত হৈছিল। প্ৰাচীৰটোৰ অৱশেষ কেইবামাইল দূৰলৈ অনুসৰণ কৰিব পৰা গৈছিল। হেনেইৰ জৰীপৰ সময়ত প্ৰাচীৰৰ ওপৰত ডাঙৰ ডাঙৰ গছ গজি উঠাৰ পিছতো ইয়াৰ কিছুমান অংশ প্ৰায় ১৮ ফুট বা ৫.৫ মিটাৰ ওখ হৈ আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰ=== প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ এটা অংশত হেনেই মাটিৰ গাঁথনিৰ সৈতে সংযুক্ত ইটাৰ এখন প্ৰৱেশদ্বাৰৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। এই প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা এটা পথ পশ্চিম দিশে আগবাঢ়ি গৈছিল। পৰৱৰ্তী অনুসন্ধানত পথটো দিবাং নদীৰ ফালে বিস্তৃত হোৱা দেখা গৈছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখতে এটা সৰু জলপথ আছিল, যিটো বাহিৰৰ পৰিখাৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। জলপথটোৰ দুয়োকাষে কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ সহায়ক গাঁথনিৰ অৱশেষ আছিল। ইয়াৰ উপৰি কেইবাটাও বৃহৎ শিলৰ ফলক ভাঙি পৰি থকা অৱস্থাত পোৱা গৈছিল। এই অৱশেষসমূহৰ ভিত্তিত হেনেই অনুমান কৰিছিল যে আগতে এই স্থানত পৰিখাৰ ওপৰেৰে যোৱা এখন দলং আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===পকী পুখুৰীসমূহ=== দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত ইটাৰে বন্ধা তিনিটা বৃহৎ পুখুৰী আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। পুখুৰীকেইটা আয়তাকাৰ আছিল আৰু প্ৰতিটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰস্থৰ প্ৰায় তিনিগুণ আছিল। প্ৰতিটো পুখুৰীৰ বান্ধৰ মাজভাগৰ ওচৰত পৰস্পৰৰ বিপৰীত ফালে দুটা স্নানঘাট আছিল। পুখুৰীৰ পাৰসমূহ উৎকৃষ্ট মানৰ ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। পানীৰ ফালে নামি যোৱা তিনিটা স্তৰ বা ঢাপত ইটাসমূহ সজোৱা হৈছিল। এই গাঁথনিসমূহত চূণ অথবা সুৰকিৰ গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। পুখুৰীৰ পাৰৰ ওপৰিভাগো ইটাৰে পকী কৰা আছিল।<ref name="Hannay1848"/> পুখুৰীকেইটাৰ এটা নদীৰ পৰা কেইবামাইল ভিতৰুৱা অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। এই পুখুৰীটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২৮০ গজ বা ২৫৬ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৯৬ গজ বা ৮৮ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্যৰ দিশটো মোটামুটিভাৱে উত্তৰ–দক্ষিণমুখী আছিল। পুখুৰীটোৰ স্নানঘাটসমূহ কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ খণ্ডেৰে নিৰ্মিত আছিল। ঘাটলৈ নামি যোৱা পথৰ দুয়োকাষত ঢালৰ আকৃতিৰ বালিশিলৰ ফলক স্থাপন কৰা হৈছিল। ঘাটৰ পৰা পৃথক হৈ পৰা কিছুমান শিলত যুদ্ধ-কুঠাৰৰ আকৃতিৰ চিহ্ন আৰু শিলকটীয়া মিস্ত্ৰীৰ অন্যান্য চিহ্ন পোৱা গৈছিল। এই চিহ্নসমূহৰ সৈতে হেনেই পূৰ্বতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ চাৰিওফালৰ প্ৰাচীৰত ব্যৱহৃত বালিশিলত দেখা চিহ্নসমূহৰ সাদৃশ্য আছিল।<ref name="Hannay1848"/> তাম্ৰেশ্বৰীৰ গাঁথনিৰ সৈতে এই তুলনাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাৰণ হেনেই তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালৰ প্ৰাচীৰক বালিশিলৰ ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্মিত এটা বৃহৎ ইটাৰ প্ৰাচীৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই বালিশিলৰ খণ্ডসমূহৰ কিছুমানত শিলকটীয়া মিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন আছিল।<ref name="Hannay1848"/> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ এই প্ৰাচীৰটোক ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ শিলালিপিত উল্লেখিত ''প্ৰাকাৰ''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। শিলালিপি অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে এই প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শিলালিপিত ইয়াৰ নিৰ্মাণত ইটা আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58–59 |year=1977 |page=817 }}</ref> ডিক্ৰং অঞ্চলৰ পুখুৰীসমূহৰ বালিশিলত আৰু নিৰ্দিষ্ট তাৰিখযুক্ত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ প্ৰাচীৰৰ শিলত একেধৰণৰ মিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন পোৱাৰ পৰা বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলত ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত এটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰা বিদ্যমান আছিল বুলি ইংগিত পোৱা যায়। পুখুৰীকেইটা বৃহৎ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰেৰে আৱৰা অঞ্চলটোৰ ভিতৰত অৱস্থিত আছিল। এই কাৰণে হেনেই দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোক এখন ''বৃহৎ নগৰ অথবা জনবসতিপূৰ্ণ ভূখণ্ড''ৰ ধ্বংসাৱশেষ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল। ওচৰৰ বনাঞ্চলৰ সৈতে পৰিচিত লোকসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বিৱৰণতো অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন স্থানত ইটা আৰু শিলৰ আন গাঁথনি, ওখ মাটিৰ টিলা আৰু ধ্বংসাৱশেষৰ মাজে মাজে থকা খেতি কৰিব পৰা ভূমিৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===শদিয়াৰ সৰ্পস্তম্ভ আৰু প্ৰাচীন পথ=== ১৯২৮ চনৰ ''The Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer''ত দিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজৰ একেটা বৃহত্তৰ অঞ্চলত অৱস্থিত [[শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ]]]]ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। স্তম্ভটো শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাটলৈ যোৱা পথৰ সপ্তম মাইলৰ খুঁটাৰ ওচৰত আছিল। স্তম্ভটোৰ সমীপত এখন শিলৰ দলং আছিল। সেই দলঙৰ পৰা এটা পথ ওচৰৰ ইটাৰে বন্ধা পুখুৰীলৈ গৈছিল।<ref name="Gazetteer1928">{{cite book |title=The Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer |series=Assam District Gazetteers |volume=XI |location=Shillong |year=1928 |pages=18–19 }}</ref> এই দলং আৰু পুখুৰীটো হেনেই পূৰ্বতে বৰ্ণনা কৰা দলং আৰু পুখুৰীৰ সৈতে একে হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। সেই অনুসৰি, সৰ্পস্তম্ভটো দুৰ্গীকৃত নগৰখনৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। ===আয়তাকাৰ ইটাৰ গাঁথনি=== ডিক্ৰং অঞ্চলৰ আন এটা স্থানত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা বৃহৎ আয়তাকাৰ চৌহদৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। চৌহদটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৯৬ ফুট বা ২৯ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৮৪ ফুট বা ২৬ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ গাঁথনিত চূণ বা আন কোনো গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। হেনেই ইয়াত ব্যৱহৃত ইটাসমূহক অত্যন্ত উৎকৃষ্ট মানৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ কিছুমান ইটাৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৮ ইঞ্চি, প্ৰস্থ ১২ ইঞ্চি আৰু ডাঠ প্ৰায় ৩.৫ ইঞ্চি আছিল। চৌহদটোৰ চাৰিওফালৰ দেৱাল প্ৰায় ৪.৫ ফুট বা ১.৪ মিটাৰ ডাঠ আছিল। অৱশিষ্ট অংশৰ উচ্চতা ছয় ফুট বা ১.৮ মিটাৰতকৈ অধিক আছিল।<ref name="Hannay1848"/> চৌহদটোৰ এটা কোণত খাপৰিৰে নিৰ্মিত ঘূৰণীয়া আঙঠিসদৃশ অংশসমূহ সজাই নিৰ্মাণ কৰা এটা কুঁৱা আছিল। পূবফালৰ দেৱালৰ কাষত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা চাতালো আছিল। চৌহদটোৰ ভিতৰত প্ৰায় ৭.৫ ফুট বা ২.৩ মিটাৰ দীঘল, ১৮ ইঞ্চি বহল আৰু ১০ ইঞ্চি ডাঠ এটা খোদিত বালিশিলৰ খণ্ড উদ্ধাৰ হৈছিল। শিলটোৰ খোদিত পৃষ্ঠ আৰু আকাৰৰ ভিত্তিত হেনেই ইয়াক এটা মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাওঁফালৰ অংশ বুলি অনুমান কৰিছিল। ওচৰতে পোৱা আন এটা সৰু খোদিত শিলত শৃংখলাকাৰ নক্সা আছিল। ইয়াক অলংকৃত কাৰ্নিচৰ এটা অংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেইৰ মতে, দিবাং নদীৰ পৰা কুণ্ডিল নদীৰ দিশলৈ বিস্তৃত বৃহত্তৰ অঞ্চলত পোৱা ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনিসমূহ সম্ভৱতঃ একে নিৰ্মাণকাৰী গোষ্ঠীৰ সৃষ্টি আছিল। তেওঁ এইটোও অনুমান কৰিছিল যে বিভিন্ন প্ৰত্নস্থলীত ব্যৱহৃত বালিশিলসমূহ একেটা খনিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই শিলসমূহ সম্ভৱতঃ ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ বালিশিলযুক্ত ভূস্তৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই ভিত্তিত হেনেই অনুমান কৰিছিল যে ডিক্ৰং সমতলভূমিৰ বসতিস্থলী আৰু বিছমুক নগৰ তথা চিচুপাল নগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহ একেটা ঐতিহাসিক জনগোষ্ঠী বা ৰাজবংশৰ অধীনত আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান== ===১৮৪৫ চনৰ ৰ'লাটৰ বিৱৰণ=== শদিয়া অঞ্চলৰ বৃহৎ ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ অন্যতম প্ৰাচীন ব্ৰিটিছ বিৱৰণ ১৮৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত লেফটেনেণ্ট ই. এ. ৰ'লাটে প্ৰস্তুত কৰিছিল। অঞ্চলটো অনুসন্ধান কৰাৰ সময়ত তেওঁ প্ৰথমে পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহ পৰিদৰ্শন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ চিচুপাল দুৰ্গ, অৰ্থাৎ বৰ্তমানৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা অধিক পশ্চিমে সমতল অঞ্চলত অৱস্থিত আন এখন যথেষ্ট বৃহৎ দুৰ্গীকৃত প্ৰত্নস্থলীৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ৰ'লাটৰ মতে, এই বৃহৎ দুৰ্গটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। ইয়াৰ সৈতে একেধৰণে নিৰ্মাণ কৰা এটা পুখুৰীও আছিল। ইয়াৰ উপৰি আশে-পাশে থকা অঞ্চলত বহুতো সৰু পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ উল্লেখ তেওঁ কৰিছিল।<ref name="Rowlatt1845"/> ৰ'লাটে কুণ্ডিল নদী আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ মাজৰ অঞ্চলত আগতে খেতি-বাতি হোৱা বহুতো চিনো লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁৰ বিৱৰণে ডিক্ৰং–দিবাং সমতল অঞ্চলৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ পৰা পৃথক এখন বৃহৎ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদ আছিল বুলি দেখুৱায়। অৱশ্যে ৰ'লাটে এই প্ৰত্নস্থলীখনক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা নাছিল।<ref name="Rowlatt1845"/> ৰ'লাটে ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ পূৰ্বৰ অধিবাসীসকল সম্পৰ্কে এটা স্থানীয় পৰম্পৰাও লিপিবদ্ধ কৰিছিল। এই পৰম্পৰা অনুসৰি, ৰাজ্যখন ধ্বংস হোৱাৰ পিছত ইয়াৰ ৰজা আৰু প্ৰজাসকলে সমতল ভূমি ত্যাগ কৰি ওচৰৰ পাহাৰসমূহলৈ পলায়ন কৰিছিল। সেই লোকসকলৰ বংশধৰ পৰৱৰ্তী সময়ত সেই সময়ত ''আবৰ'' নামেৰে জনাজাত জনগোষ্ঠীৰ সৈতে মিলিত হৈছিল বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Rowlatt1845"/> এই পৰম্পৰাত ৰাজ্যখনৰ ধ্বংসক [[কৃষ্ণ]] আৰু ভীষ্মকৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ৰ'লাটে এই কাহিনীক প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ প্ৰাচীনত্ব সম্পৰ্কীয় এটা পৰম্পৰা হিচাপেহে গ্ৰহণ কৰিছিল, প্ৰতিষ্ঠিত ঐতিহাসিক ঘটনা হিচাপে নহয়। ===১৮৪৮ চনৰ হেনেইৰ জৰীপ=== ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মেজৰ এছ. এফ. হেনেই ডিক্ৰং অঞ্চলত অধিক বিস্তৃত অনুসন্ধান চলাইছিল। তেওঁ প্ৰায় এসপ্তাহ ডিক্ৰং নদীৰ পাৰত থাকি আশে-পাশে থকা বনাঞ্চললৈ কেইবাবাৰো গৈছিল। এই অনুসন্ধানৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ''প্ৰিথিমী'' বা ''ফুনটুক নগৰ'' নামেৰে জনাজাত প্ৰাচীন ঠাইখন বিচাৰি উলিওৱা। তেওঁ সেই ঠাইৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি কোৱা নিৰ্দিষ্ট মন্দিৰ আৰু পুখুৰীটো বিচাৰি উলিয়াব নোৱাৰিছিল। কিন্তু অনুসন্ধানত পূৰ্বে বৰ্ণিত তিনিটা বৃহৎ পকী পুখুৰী, বিস্তৃত প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ, পথ, দলঙৰ অৱশেষ আৰু বৃহৎ ইটা তথা শিলৰ গাঁথনি উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁৰ অভিযানত লগত যোৱা স্থানীয় লোকসকলেও এই অৱশেষসমূহৰ কিছুমান আগতে দেখা নাছিল। তেওঁলোকেও দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ সম্পূৰ্ণ বিস্তৃতিৰ বিৱৰণ দিব পৰা নাছিল। অৱশিষ্ট প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইয়াৰ ভিতৰত থকা পুখুৰীসমূহ আৰু অন্যান্য গাঁথনিৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত হেনেই এই স্থানক কেৱল এখন বিচ্ছিন্ন দুৰ্গ নহয়, বৰং পূৰ্বতে এখন বৃহৎ জনবসতি থকা অঞ্চলৰ অৱশেষ বুলি সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> তেওঁ অধিক আগবাঢ়ি দিবাং নদীৰ পৰা কুণ্ডিল নদীলৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ শিলৰ গাঁথনি, মাটিৰ টিলা, পুখুৰী আৰু খেতিযোগ্য ভূমিৰ অৱস্থান বিশ্লেষণ কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে ওচৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ সম্পৰ্ক বিবেচনা কৰি তেওঁ প্ৰায় ১০–১২ মাইল বিস্তৃত এখন বৃহৎ আৰু পৰস্পৰ সংযুক্ত বসতিস্থলীৰ অস্তিত্বৰ অনুমান কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই এই বৃহৎ ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ ভৌগোলিক অৱস্থান সম্পৰ্কেও আলোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ সময়ত প্ৰত্নস্থলীসমূহ সমসাময়িক ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ পৰা অস্বাভাৱিকভাৱে বহু ভিতৰুৱা অঞ্চলত অৱস্থিত যেন দেখা গৈছিল। এই প্ৰেক্ষাপটত তেওঁ শদিয়াৰ পূবফালে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ পূৰ্বতে উত্তৰৰ পাহাৰসমূহৰ অধিক ওচৰেদি বৈ গৈছিল বুলি থকা এটা স্থানীয় পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে নদীৰ পৰা প্ৰায় চাৰি বা পাঁচ মাইল ভিতৰত থকা ঘৰমৰা নদীৰ দিশৰ নিম্নভূমি এসময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা সুঁতি আছিল। সেই সুঁতিটো ডিক্ৰং আৰু ঘৰমৰা নদীৰ মোহনাৰ সমীপত দিবাং নদীৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকিব পাৰে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। এই ধৰণৰ পূৰ্বৰ নদীপথ বিদ্যমান থাকিলে বৃহৎ প্ৰত্নতাত্ত্বিক বসতিসমূহ ঊনবিংশ শতিকাত দেখা পোৱা অৱস্থানতকৈ মূল নদীৰ অধিক ওচৰত অৱস্থিত আছিল বুলি বুজিব পাৰি।<ref name="Hannay1848"/> ===পৰৱৰ্তী চিনাক্তকৰণ=== ১৯২৮ চনৰ ''The Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer''ৰ বিৱৰণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটোৰ চিনাক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই গ্ৰন্থত শদিয়াৰ সৰ্পস্তম্ভৰ ওচৰত এখন শিলৰ দলং, তাৰ পৰা যোৱা এটা পথ আৰু এটা ইটাৰে বন্ধা পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে। এই বিৱৰণ হেনেই পূৰ্বতে লিপিবদ্ধ কৰা প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিলে। হেনেই এটা ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখত থকা পৰিখা, তাৰ ওপৰত এখন বালিশিলৰ দলং, সংলগ্ন পথ আৰু বৃহৎ ইটাৰে বন্ধা পুখুৰীসমূহৰ বিৱৰণ দিছিল।<ref name="Hannay1848"/><ref name="Gazetteer1928"/> এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত সৰ্পস্তম্ভটো হেনেই বৰ্ণনা কৰা ডিক্ৰং অঞ্চলৰ দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ ভিতৰত বা তাৰ ওচৰত আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জীৰ তথ্যই স্বতন্ত্ৰভাৱে বৰনগৰক শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ ঠিক পিছতেই চুহুংমুঙৰ বৰনগৰত অৱস্থানৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰক পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="AB1945"/><ref name="Satsari"/><ref name="AhomBuranji"/> আনহাতে, ৰ'লাট আৰু হেনেইৰ পৃথক পৃথক অনুসন্ধানসমূহে ডিক্ৰং–দিবাং অঞ্চলত এখন বিস্তৃত দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ দিয়ে।<ref name="Rowlatt1845"/><ref name="Hannay1848"/> এই দুয়ো ধৰণৰ উৎস একেলগে বিবেচনা কৰিলে বুৰঞ্জীত বৰ্ণিত বৰনগৰ আৰু ডিক্ৰং–দিবাং অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ মাজত ঘনিষ্ঠ ভৌগোলিক সাদৃশ্য দেখা যায়। ==লগতে চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ]] * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] e6pef2evkaljd0wcut6y4r40ts7s48n 0 140433 647374 647070 2026-10-24T18:19:37Z Kandarpajit Kallol 6257 647374 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]])মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} bkknugfoowkjx97ylutnwbqbh0rjuoc 647375 647374 2026-10-24T18:19:56Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:অসমৰ গাঁও]] using [[WP:HC|HotCat]] 647375 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]])মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] 9xx03192tbwp37gm776vlc795kpyz7v 647468 647375 2026-10-25T01:09:19Z ~2026-56696-11 52467 /* সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি */ 647468 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]])মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] stja24d8hibfohfq6o7ro2m94gwcczo 647470 647468 2026-10-25T01:33:55Z ~2026-56696-11 52467 647470 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]])মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] hrwml5gjkq06z6ihhbqaznb2f4rw08t 647473 647470 2026-10-25T01:44:47Z ~2026-56696-11 52467 647473 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]])মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা [[মিচিং]] গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] dmn9p1mx7vgra4dllpywhvuayqaveql 647474 647473 2026-10-25T01:46:49Z ~2026-56696-11 52467 /* অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান */ 647474 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]])মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] kxo5434vm73s8h4nje2lqee6u93lxwa 647475 647474 2026-10-25T01:48:14Z ~2026-56696-11 52467 /* যাতায়াত */ 647475 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] t8shp2yiejmqfe3vtg4insuftp346bs 647479 647475 2026-10-25T02:10:05Z ~2026-56696-11 52467 647479 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য {{[[মিচিং]]}} গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] t75us905wraj3r7o5m8vacm770i9iyo 647480 647479 2026-10-25T02:11:02Z ~2026-56696-11 52467 647480 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] t8shp2yiejmqfe3vtg4insuftp346bs 647538 647480 2026-10-25T05:55:28Z Kandarpajit Kallol 6257 647538 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] qe27not665xgc7wojjaks8uv36sno2r 647539 647538 2026-10-25T05:56:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647539 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] 049lfm4smu0tx29q7251j0gkaz0lvev 0 140435 647206 647108 2026-10-24T13:45:08Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আৰু চাওক */ 647206 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] f3e1jljo9x851mzu8bsurjkj1qfw4f8 647207 647206 2026-10-24T13:46:55Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চিত্ৰ ভঁৰাল */ 647207 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] nn2swmvhvj70r9e3d153drig4e1g767 647209 647207 2026-10-24T13:48:58Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647209 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] lyqvo9mmeicyf6wxaaqzv2ypi4cke2u 647211 647209 2026-10-24T13:51:10Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647211 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == [[ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বে|নীটশ্বেই]] যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী [[মুখা (মনোবিজ্ঞান)|মুখা]] পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।"Gary Gutting ed., ''The Cambridge Companion to Foucault'' (2003) p. 235-ত উদ্ধৃত। এই একেই মনোভাব পৰৱৰ্তী সময়ত [[কাৰ্ল য়ুং|কাৰ্ল য়ুঙেও]] (যদিও কম ইতিবাচকভাৱে) প্ৰকাশ কৰিছিল।C. G. Jung, ''Two Essays on Analytical Psychology'' (London 1953) p. 197 নিক হাৰ্কাৱেৰ (Nick Harkaway) মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে।Nick Harkaway, ''The Gone-Away World'' (2008) p. 380 [[অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰী|অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে]] (Object relations theory) মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা [[বিভাজন (মনোবিজ্ঞান)|পৃথক কৰি]] পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে।Michael Parsons, ''The Dove that Returns, the Dove that Vanishes'' (2000) p. 83-4 ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— [[গ্ৰেথক বা ছদ্মনামৰ লেখক|ঘোষ্টৰাইটাৰ]] (ghostwriter: এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (ghost singer: এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত [[ঘোষ্টিং (সম্পৰ্ক)|"ঘোষ্টিং"]] (ghosting: যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] tjabz436ndqinsc4g6kup8e15px96qc 647212 647211 2026-10-24T13:53:05Z Kandarpajit Kallol 6257 647212 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বেই যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী মুখা পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে। নিক হাৰ্কাৱেৰ মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে। [[অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰী|অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে]] মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা [[বিভাজন (মনোবিজ্ঞান)|পৃথক কৰি]] পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে। ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— ঘোষ্টৰাইটাৰ (এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত "ঘোষ্টিং" (যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] krgw6bxhfp4olp5zlfzfvd7x8xcbch0 647213 647212 2026-10-24T13:53:34Z Kandarpajit Kallol 6257 647213 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বেই যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী মুখা পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে। নিক হাৰ্কাৱেৰ মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে। অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা পৃথক কৰি পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে। ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— ঘোষ্টৰাইটাৰ (এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত "ঘোষ্টিং" (যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] gfuao48b8snxyv9llizai06naij62f3 647214 647213 2026-10-24T13:57:41Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ */ 647214 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বেই যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী মুখা পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।"<ref>Quoted in Gary Gutting ed., ''The Cambridge Companion to Foucault'' (2003) p. 235</ref> এই ধাৰণাটোৰ প্ৰতিধ্বনি পিছলৈ কাৰ্ল য়ুঙৰ লেখাতো শুনিবলৈ পোৱা যায়, যদিও তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী তুলনামূলকভাৱে কম ইতিবাচক আছিল।<ref>C. G. Jung, ''Two Essays on Analytical Psychology'' (London 1953) p. 197</ref> নিক হাৰ্কাৱেৰ মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে।<ref>Nick Harkaway, ''The Gone-Away World'' (2008) p. 380</ref> অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা পৃথক কৰি পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে।<ref>Michael Parsons, ''The Dove that Returns, the Dove that Vanishes'' (2000) p. 83-4</ref> ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— ঘোষ্টৰাইটাৰ (এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত "ঘোষ্টিং" (যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] fy3nwge2w8tm5atwl08kanv9xepxly6 647215 647214 2026-10-24T13:57:55Z Kandarpajit Kallol 6257 647215 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বেই যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী মুখা পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।"<ref>Quoted in Gary Gutting ed., ''The Cambridge Companion to Foucault'' (2003) p. 235</ref> এই ধাৰণাটোৰ প্ৰতিধ্বনি পিছলৈ কাৰ্ল য়ুঙৰ লেখাতো শুনিবলৈ পোৱা যায়, যদিও তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী তুলনামূলকভাৱে কম ইতিবাচক আছিল।<ref>C. G. Jung, ''Two Essays on Analytical Psychology'' (London 1953) p. 197</ref> নিক হাৰ্কাৱেৰ মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে।<ref>Nick Harkaway, ''The Gone-Away World'' (2008) p. 380</ref> অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা পৃথক কৰি পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে।<ref>Michael Parsons, ''The Dove that Returns, the Dove that Vanishes'' (2000) p. 83-4</ref> ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— ঘোষ্টৰাইটাৰ (এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত "ঘোষ্টিং" (যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] friy63b05985p3eqyo5u7hxzv3z6o1h 647379 647215 2026-10-24T18:38:43Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আৰু চাওক */ 647379 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=277–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বেই যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী মুখা পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।"<ref>Quoted in Gary Gutting ed., ''The Cambridge Companion to Foucault'' (2003) p. 235</ref> এই ধাৰণাটোৰ প্ৰতিধ্বনি পিছলৈ কাৰ্ল য়ুঙৰ লেখাতো শুনিবলৈ পোৱা যায়, যদিও তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী তুলনামূলকভাৱে কম ইতিবাচক আছিল।<ref>C. G. Jung, ''Two Essays on Analytical Psychology'' (London 1953) p. 197</ref> নিক হাৰ্কাৱেৰ মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে।<ref>Nick Harkaway, ''The Gone-Away World'' (2008) p. 380</ref> অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা পৃথক কৰি পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে।<ref>Michael Parsons, ''The Dove that Returns, the Dove that Vanishes'' (2000) p. 83-4</ref> ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— ঘোষ্টৰাইটাৰ (এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত "ঘোষ্টিং" (যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ডাইনী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 6rycajn3dqbd1ch5wczzjrr494r9maa 0 140440 647371 647145 2026-10-24T18:10:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647371 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | denomination = এংলিকান | name = খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেল | image = Christ Church Cathedral day.jpg | caption = খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেল; পিছফালে কেপিএমজি কাৰ্যালয়ৰ সুউচ্চ ভৱন | coordinates = {{Coord|45|30|13|N|73|34|12|W|source:frwiki_region:CA|display=title}} | location = {{nowrap|৬৩৫ ছেইণ্ট কেথেৰিন পথৰ পশ্চিম অংশ}}<br />[[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | website = {{URL|www.montrealcathedral.ca}} | founded = {{Start date|1789}} | dedication = [[যীশু খ্ৰীষ্ট]] | consecrated = 1867 | status = সক্ৰিয় | architect = {{Plainlist| * ফ্ৰেংক উইলছ * থমাছ ছিটন স্কট }} | architectural_type = নব্য গথিক | groundbreaking = 1857 | completed = 1860 | length = {{convert|62|m|ft}} | width = {{convert|33|m|ft}} | height = {{convert|70|m|ft}} | diocese = মণ্ট্ৰিয়েল | province = কানাডা | bishop = ভিক্টৰ-ডেভিদ ম্বুই বিপুংগু | dean = বাৰ্ট্ৰাণ্ড অলিভিয়ে {{Designation list |embed=yes |designation1=NHSC |designation1_offname=Christ Church Cathedral National Historic Site of Canada |designation1_date=1999 |designation2=Quebec |designation2_offname=Monument historique classé |designation2_date=1988}} | landscape = | imagelink = | deaconness = }} '''খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেল''' ({{lang-fr|Cathédrale Christ Church}}) [[কানাডা]]ৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এংলিকান ধৰ্মাৱলম্বীসকলৰ এখন মহাগীৰ্জা। ইয়াৰ স্থাপত্যশৈলী নব্য গথিক। ই কানাডাৰ এংলিকান গীৰ্জাৰ অন্তৰ্গত আৰু মণ্ট্ৰিয়েলৰ এংলিকান ধৰ্মপ্ৰদেশৰ মুখ্য ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ। কেথেড্ৰেলখন ৬৩৫ ছেইণ্ট কেথেৰিন পথৰ পশ্চিম অংশত, ইউনিয়ন পথ আৰু ৰবাৰ্ট-বুৰাছা বুলেভাৰ্ডৰ মাজত অৱস্থিত। ইয়াৰ তলত প্ৰমেনাড কেথেড্ৰেল নামৰ ভূ-গৰ্ভস্থ বজাৰখন আছে আৰু ইয়াৰ উত্তৰফালে কেপিএমজি কাৰ্যালয়ৰ সুউচ্চ ভৱন অৱস্থিত। ১৯৮৮ চনৰ ১২ মে'ত কুৱেবেক চৰকাৰে এই ভৱনটোক ঐতিহাসিক স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়ে। ১৯৯৯ চনত ইয়াক কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক স্থান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Christ Church Cathedral|url=http://www.pc.gc.ca/apps/lhn-nhs/det_E.asp?oqSID=1906&oqeName=Christ+Church+Cathedral&oqfName=Cath%E9drale+Christ+Church|work=Directory of Designations of National Historic Significance of Canada|publisher=Parks Canada|access-date=29 July 2011}}</ref><ref>{{CRHP|7825|Christ Church Cathedral|July 29, 2011}}</ref> খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেল ইয়াৰ সুন্দৰ স্থাপত্য, সংগীত আৰু প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰাইড ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বাবে জনাজাত। ২০২৬ চনৰ ২ আগষ্টত ইয়াত প্ৰাইড অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। == ইতিহাস == [[File:Christ Church Cathedral, St. Catherine Street, Montreal, QC, about 1860.jpg|thumb|left|১৮৬০ চনত খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰ বাহিৰৰ দৃশ্য]] [[File:Christ Church 1852.jpg|thumb|left|১৮৫২ চনত পুৰণি খ্ৰীষ্ট গীৰ্জাৰ ভিতৰৰ দৃশ্য]] [[File:Church in Montreal.jpg|thumb|left|বৰ্তমানৰ খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰ ভিতৰৰ দৃশ্য]] ১৭৬০ চনত মণ্ট্ৰিয়েলত এংলিকান ধৰ্মীয় সেৱা আৰম্ভ হয়। প্ৰথম প্ৰায় পঞ্চাশ বছৰলৈ ৰোমান কেথলিক গীৰ্জাৰ বিভিন্ন উপাসনাগৃহত এই সেৱা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৭৮৯ চনত মণ্ট্ৰিয়েলৰ এংলিকান ধৰ্মাৱলম্বীসকলে এখন পুৰণি জেচুইট গীৰ্জা লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ নাম খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা ৰাখে। ১৮০৩ চনলৈ এই ভৱনটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ অগ্নিকাণ্ডত ভৱনটো ধ্বংস হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.montrealcathedral.ca/history/|title=History|publisher=Christ Church Cathedral|year=2019|access-date=23 September 2019}}</ref> ১৭৬৬ চনত ডৰচেষ্টাৰে এজন ধৰ্মযাজকক মণ্ট্ৰিয়েলৰ সামৰিক ছাউনীৰ ধৰ্মযাজক হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। ১৭৮৯ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত তেওঁ খ্ৰীষ্ট গীৰ্জাত প্ৰথম ধৰ্মীয় সেৱা অনুষ্ঠিত কৰে। প্ৰথম খ্ৰীষ্ট গীৰ্জাটো প্ৰকৃততে মেৰামতি কৰি পুনৰ ধৰ্মীয় কামত ব্যৱহাৰৰ বাবে সাজু কৰা পুৰণি জেচুইট গীৰ্জাখনেই আছিল।<ref name="dcd">{{cite journal |last1=Lambert |first1=James H. |title=CHABRAND DELISLE, DAVID |journal=Dictionary of Canadian Biography |date=1979 |volume=4 |url=http://www.biographi.ca/en/bio/chabrand_delisle_david_4E.html}}</ref> ১৮১৪ চনত দ্বিতীয়টো গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৫০ চনত মণ্ট্ৰিয়েলৰ এংলিকান ধৰ্মপ্ৰদেশ গঠন হোৱাৰ সময়ত দ্বিতীয় খ্ৰীষ্ট গীৰ্জাক কেথেড্ৰেলৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ইয়াৰ আগতে এই অঞ্চল কুৱেবেকৰ এংলিকান ধৰ্মপ্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৮৫৬ চনত অগ্নিকাণ্ডত দ্বিতীয় খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা ধ্বংস হয়।<ref name="hist">{{cite web|url=http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/93-christ-church-buildings|title=Christ Church buildings|date=2009-02-07|work=Our History|publisher=Christ Church Cathedral (Montreal)|access-date=9 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706185820/http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/93-christ-church-buildings|archive-date=6 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706185820/http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/93-christ-church-buildings|archivedate=6 July 2011|deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলখন নব্য গথিক স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল স্থপতি ফ্ৰেংক উইলছে (১৮২২–১৮৫৬)। তেওঁ নিউ ব্ৰান্সৱিকৰ ফ্ৰেডেৰিকটনত থকা খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰো নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল। নিৰ্মাণ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই উইলছৰ মৃত্যু হয়। সেয়েহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ স্থপতি থমাছ ছিটন স্কটক (১৮২৬–১৮৯৫) তেওঁৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/faqs-and-urban-myths|title=FAQs and Urban Myths|date=2008-09-08|work=Our History|publisher=Christ Church Cathedral|access-date=9 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101116183449/http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/faqs-and-urban-myths|archive-date=16 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131001061637/http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/faqs-and-urban-myths|archivedate=1 October 2013|deadurl=yes}}</ref> ১৮৫৯ চনত ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয় আৰু ১৮৬৭ চনত ইয়াক ধৰ্মীয়ভাৱে উৎসৰ্গা কৰা হয়।<ref name="FAQ" /> ১৮৯০ চনৰপৰা ১৮৯১ চনলৈ এণ্ড্ৰু টেইলৰে কেথেড্ৰেলখনৰ সংস্কাৰ আৰু অন্যান্য পৰিৱৰ্তনৰ কাম তদাৰক কৰে। ১৯০২–১৯০৩ চনত তেওঁ মিছেছ এ. চি. হুপাৰৰ স্মৃতিত এখন খিৰিকী স্থাপন কৰে।<ref name="bio">{{cite web| title=Sir Andrew Thomas Taylor| url=http://www.dictionaryofarchitectsincanada.org/architects/view/1349| publisher=Biographic Dictionary of Architects in Canada 1800-1950| access-date=2013-03-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20150203133240/http://www.dictionaryofarchitectsincanada.org/architects/view/1349| archive-date=2015-02-03| url-status=dead}}</ref> ইংলেণ্ডৰ গ্ৰামাঞ্চলত থকা ১৪শ শতিকাৰ গথিক গীৰ্জাসমূহৰ আৰ্হিত কেথেড্ৰেলখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মাজৰ অংশত এটা বৰ্গাকৃতিৰ সুউচ্চ মিনাৰ আছে।<ref name="guide">{{cite web|url=http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/guided-tour|title=Guided tour|date=2009-04-03|work=Our History|publisher=Christ Church Cathedral|access-date=9 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706185859/http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/guided-tour|archive-date=6 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706185859/http://www.montrealcathedral.ca/index.php/our-history/guided-tour|archivedate=6 July 2011|deadurl=yes}}</ref> স্থাপত্যৰ বাবে প্ৰশংসিত হ'লেও ভৱনটোত গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰিকৰী ত্ৰুটি আছিল। কোমল মাটিয়ে মাজৰ গধুৰ শিলৰ মিনাৰ আৰু শিখৰটোৰ ওজন বহন কৰিব পৰা নাছিল। ফলত মিনাৰটো ক্ৰমে তললৈ বহি এফালে হালি পৰিবলৈ ধৰিলে। এই ত্ৰুটিক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মাণকাৰীৰ দায়বদ্ধতা সম্পৰ্কে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ গোচৰ ৰুজু হয়। গোচৰটো সেই সময়ত [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]]ৰ সৰ্বোচ্চ আদালত প্ৰিভি কাউন্সিলৰ ন্যায়িক সমিতিলৈকে যায়। ন্যায়িক সমিতিয়ে কুৱেবেকৰ আদালতৰ সিদ্ধান্ত বাহাল ৰাখে। আদালতে নিৰ্মাণকাৰীক এনে মাটিত মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে দায়ী সাব্যস্ত কৰিছিল, যি মাটিয়ে তাৰ ওজন বহন কৰিব নোৱাৰিছিল। এই গোচৰটো ''Wardle v. Bethune'' নামেৰে জনাজাত।<ref>[https://www.bailii.org/uk/cases/UKPC/1872/1872_10.html ''Wardle v Bethune'', [1872<nowiki>]</nowiki> UKPC 10, LR 4 PC 33.]</ref> পিছলৈ কুৱেবেকৰ মূল নিম্ন কানাডাৰ দেৱানী বিধিৰ ১৬৮৮ নং অনুচ্ছেদৰ ব্যাখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত এই গোচৰটোক প্ৰায়ে পূৰ্বৰ ন্যায়িক সিদ্ধান্ত হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৯২০ চনলৈ মিনাৰটো দক্ষিণ দিশলৈ প্ৰায় {{convert|1.2|m|ft|abbr=on}} হালি পৰিছিল। জৰ্জ এলান ৰছে ১৯২৩ চনত পৰিৱৰ্তনৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰে। ১৯৩৯–১৯৪০ চনত তেওঁ মিনাৰটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে।<ref name="ross">{{cite web| title=George Allen Roaa| url=http://www.dictionaryofarchitectsincanada.org/architects/view/1416| publisher=Biographic Dictionary of Architects in Canada 1800-1950| access-date=2013-03-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20120425152701/http://www.dictionaryofarchitectsincanada.org/architects/view/1416| archive-date=2012-04-25| url-status=dead}}</ref> ১৯২৭ চনত প্ৰায় {{convert|1600000|kg|lb|abbr=on}} ওজনৰ শিলৰ শিখৰটো আঁতৰোৱা হয়। ১৯৩৯ চনত নতুন ভেটি নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৪০ চনত এজন অজ্ঞাত দাতাৰ অনুদানেৰে এলুমিনিয়ামেৰে নিৰ্মিত পাতল শিখৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ আকৃতি পুৰণি শিলৰ শিখৰটোৰ দৰে কৰা হৈছিল। শিখৰটোৰ উচ্চতা {{convert|38|m|ft|abbr=on}} আৰু মাটিৰপৰা ইয়াৰ সৰ্বমুঠ উচ্চতা {{convert|70|m|ft|abbr=on}}।<ref name="FAQ" /> ১৯৮০ চনত কেথেড্ৰেলখনত গায়কদলৰ বাবে এখন মঞ্চ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৮১ চনত ইয়াৰ তৃতীয়টো বাদ্যযন্ত্ৰ স্থাপন কৰা হয়। কেথেড্ৰেলখনৰ বাদ্যযন্ত্ৰী হিচাপে কাম কৰা উল্লেখযোগ্য সংগীতজ্ঞসকলৰ ভিতৰত আলফ্ৰেড হোৱাইটহেড (১৯২২–১৯৪৭), এছ. ড্ৰামণ্ড উল্ফ (১৯৫২–১৯৫৬) আৰু পেট্ৰিক ৱেড (১৯৯৬–২০১৮) অন্যতম। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো হৈছে কুৱেবেকৰ ম-ছাঁ-হিলেয়াৰৰ কাৰ্ল উইলহেল্ম প্ৰতিষ্ঠানৰ ৭৭সংখ্যক নিৰ্মাণ। ইয়াত যান্ত্ৰিক চাবি আৰু ৰোধক ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত চাৰিটা হাতচালিত চাবিৰ ফলক, ৪২টা ৰোধক আৰু ৬৩টা স্বৰশাৰী আছে। ১৯৯২ চনত ভৰিৰে চলোৱা অংশটোত ৩২ ফুটৰ বোম্বাৰ্ড সংযোজন কৰা হয়। ১৮৫৯ চনৰপৰা কেথেড্ৰেলখনত আন এটা বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। লণ্ডনৰ উইলিয়াম হিল এণ্ড ছনে সেই বাদ্যযন্ত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াক ৰজা তৃতীয় জৰ্জে গীৰ্জাঘৰটোক দান কৰা আৰু ১৮৫৬ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হোৱা বাদ্যযন্ত্ৰটোৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পুৰণি বাদ্যযন্ত্ৰটো ব্যৱহাৰৰ সময়ছোৱাত অন্ততঃ পাঁচবাৰ মেৰামতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল। ১৯৭৯ চনত গীৰ্জাৰ কৰ্তৃপক্ষই নতুন যান্ত্ৰিক বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব দিয়ে আৰু পুৰণিটো যন্ত্ৰাংশৰ বাবে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="wilhelm">{{cite web| title=Christ Church Anglican Cathedral| url=http://www.uquebec.ca/musique/orgues/quebec/christccm.html#English| publisher=uquebec.ca| access-date=2013-03-19}}</ref> === প্ৰমেনাড কেথেড্ৰেল === [[File:Christ Church Cathedral night.jpg|thumb|left|নিশাৰ ভাগত খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেল]] ১৯৮০-ৰ দশকত কেথেড্ৰেলখনৰ তলত এটা বৃহৎ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প গ্ৰহণ কৰা হয়। এই প্ৰকল্পৰ ভিতৰত আছিল কেথেড্ৰেলখনৰ উত্তৰফালে ৩৪ মহলীয়া কেপিএমজি কাৰ্যালয়ৰ সুউচ্চ ভৱন, ভূ-গৰ্ভস্থ গাড়ী ৰখাৰ স্থান আৰু কেথেড্ৰেলখনৰ তলত দুটা মহলাৰ বিপণী। ১৯৮৭ চনত ভূ-গৰ্ভস্থ বজাৰ প্ৰমেনাড কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণৰ বাবে মাটি খান্দি থকাৰ সময়ত কেথেড্ৰেলখন কিছুসময়ৰ বাবে খুঁটাৰ ওপৰত ভৰ দি ৰখা হৈছিল। এই প্ৰকল্পৰ ফলত মণ্ট্ৰিয়েলৰ ভূ-গৰ্ভস্থ নগৰৰ পূব আৰু পশ্চিম অংশৰ মাজত সংযোগ স্থাপন হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে ইটনৰ বিপণী—পিছলৈ কমপ্লেক্স লে জিল—আৰু বে'ৰ হেনৰি মৰ্গান ভৱনৰ মাজত সংযোগ গঢ়ি উঠে। {{Clear}} == কানাডাৰ গ্ৰেনেডিয়াৰ প্ৰহৰী বাহিনী == খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলখন কানাডাৰ গ্ৰেনেডিয়াৰ প্ৰহৰী বাহিনীৰ ৰেজিমেণ্টীয় গীৰ্জা। এই বাহিনীয়ে কেথেড্ৰেলখনৰ সৈতে পৰম্পৰাগত সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক আছে। প্ৰতি বছৰে শ্বহীদ দিৱস উপলক্ষ্য্যে প্ৰহৰী বাহিনীৰ সদস্যসকলে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা ভৱনৰপৰা কেথেড্ৰেললৈ শোভাযাত্ৰা কৰে। কেথেড্ৰেলখনত বাহিনীটোৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত ৰেজিমেণ্টীয় পতাকাসমূহো সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। == ল'ৱাজ মিউজিকাল == গোটেই বছৰজুৰি প্ৰতি শনিবাৰে দুপৰীয়া ২ বজাত খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলত "ল'ৱাজ মিউজিকাল" নামৰ বিনামূলীয়া সাপ্তাহিক সংগীতানুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই কাৰ্যসূচীৰ উদ্দেশ্য হৈছে যুৱ আৰু উদীয়মান সংগীতজ্ঞসকলক সহায় আৰু উৎসাহিত কৰা। তেওঁলোকৰ বহুতেই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সংগীত শিক্ষানুষ্ঠানত অধ্যয়ন কৰি আছে আৰু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছে। এই অনুষ্ঠান সকলোৰে বাবে মুকলি। ইয়াত একক বাদ্যযন্ত্ৰী, গায়ক, সংগীতৰ দল, সৰু বাদ্যবৃন্দ আৰু গায়কদলে অংশগ্ৰহণ কৰে। ইয়াত মূলতঃ ধ্ৰুপদী সংগীত পৰিৱেশন কৰা হয়। মাজে-সময়ে জনপ্ৰিয়, লোক, ধৰ্মীয় আৰু পৰম্পৰাগত সংগীতো পৰিৱেশন কৰা হয়। এই কাৰ্যসূচী বৰ্তমান স্থগিত আছে। == এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্ক == খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলে সমকামী, উভকামী, ৰূপান্তৰকামী, আন্তঃলিংগ আৰু অন্যান্য যৌন অভিমুখিতা তথা লিংগ পৰিচয়ৰ লোকসকলক ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য হিচাপে আদৰণি জনায়। কেথেড্ৰেলখনৰ প্ৰাইড কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে এলজিবিটিকিউ+ লোকসকলৰ অন্তৰ্ভুক্তি, মৰ্যাদা আৰু সমান অধিকাৰৰ প্ৰতি সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pride |url=https://www.montrealcathedral.ca/pride/ |website=Christ Church Cathedral |access-date=24 October 2026}}</ref> কেথেড্ৰেলখনত এলজিবিটিকিউ+ খ্ৰীষ্টানসকলৰ বাবে ''কুইয়াৰস্পেচ'' নামৰ এটা মাহেকীয়া দ্বিভাষিক আলোচনা গোটৰ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, পৰিচয় আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pride |url=https://www.montrealcathedral.ca/pride/ |website=Christ Church Cathedral |access-date=24 October 2026}}</ref> ২০২২ চনত মণ্ট্ৰিয়েলৰ এংলিকান ধৰ্মপ্ৰদেশে খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰ প্ৰাইড ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিষয়ে প্ৰকাশ কৰা বাতৰিত সংগীত, প্ৰাৰ্থনা, ধৰ্মগ্ৰন্থ পাঠ আৰু কবিতাৰ জৰিয়তে এলজিবিটিকিউএ+ সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতি ঈশ্বৰৰ প্ৰেম উদ্‌যাপন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। অনুষ্ঠানটো সকলোৰে বাবে মুকলি আছিল।<ref>{{cite web|title=Pride Service at Christ Church Cathedral|url=https://www.montreal.anglican.ca/latest-news/2022/7/21/tsnnha2qlt8aaf5uwh1otzygj3a9t6|publisher=Anglican Diocese of Montreal|date=21 July 2022|access-date=24 October 2026}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২ আগষ্টত খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলত প্ৰাইড উদ্‌যাপনৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। মণ্ট্ৰিয়েলৰ এংলিকান ধৰ্মপ্ৰদেশে এই অনুষ্ঠানক এলজিবিটিকিউ২এছ+ সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতি প্ৰেম আৰু অন্তৰ্ভুক্তি উদ্‌যাপনৰ কাৰ্যসূচী হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Celebrate Pride / Célébrons la Fierté|url=https://www.montreal.anglican.ca/latest-news/2026/7/13/celebrate-pride-clbrons-la-fiert|publisher=Anglican Diocese of Montreal|date=13 July 2026|access-date=24 October 2026}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অতিৰিক্ত পঠন == * {{in lang|fr}} Commission des biens culturels, ''Les chemins de la mémoire, Monuments et sites historiques du Québec'', Vol. II, Les Publications du Québec, Québec, 1991, pp.&nbsp; 81–83. == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Christ Church Cathedral (Montreal)}} * [http://www.montrealcathedral.ca/ খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] * [http://www.facebook.com/ChristChurchCathedralMontreal/ খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰ ফেচবুক পৃষ্ঠা] * [https://twitter.com/ChristChurchMtl/ খ্ৰীষ্ট গীৰ্জা কেথেড্ৰেলৰ টুইটাৰ পৃষ্ঠা] * [http://montreal.anglican.org/index.lhtml মণ্ট্ৰিয়েলৰ এংলিকান ধৰ্মপ্ৰদেশ] * [https://web.archive.org/web/20080326224350/http://canada.archiseek.com/quebec/montreal/cathedral_anglican.html স্থাপত্য সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কানাডাৰ গীৰ্জা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি আৰু সমাজ]] 6burb5opil52onpk0ujch5vu9st0wc3 0 140443 647378 647162 2026-10-24T18:36:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647378 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = গে' ভিলেজ | native_name = {{lang-fr|Le Village gai}} | native_name_lang = | type = চুবুৰী | image_skyline = Saint Catherine Street, rainbow, Montreal 1.jpg | alt = | caption = মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে' ভিলেজৰ এটা অংশৰ দৃশ্য। বাঁওফালে ব'দ্ৰি ভূ-গৰ্ভস্থ ৰে'ল ষ্টেচন দেখা যায়। | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Montreal | pushpin_label_position = Bottom | pushpin_alt = | pushpin_caption = [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত গে' ভিলেজৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|45.518825|-73.555798|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = কানাডা | subdivision_type1 = প্ৰদেশ | subdivision_name1 = কুৱেবেক | subdivision_type2 = চহৰ | subdivision_name2 = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | subdivision_type3 = পৌৰ অঞ্চল | subdivision_name3 = ভিলে-মাৰি | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_urban_footnotes = | area_rural_footnotes = | area_metro_footnotes = | area_magnitude = | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | dunam_link = | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone1 = | utc_offset1 = | time_zone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = ডাক সংকেত | postal_code = H2K, H2L | area_codes =৫১৪ আৰু ৪৩৮ | iso_code = | website = | footnotes = }} '''গে' ভিলেজ''' ({{lang-en|Gay Village}}; প্ৰায়ে কেৱল ''দ্য ভিলেজ'' বুলি জনা যায়; {{lang-fr|'''Le Village gai'''}} {{IPA|fr|lə vilaʒ ɡɛ|}} বা কেৱল {{lang-fr|'''Le Village'''}}) [[কানাডা]]ৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰৰ ভিলে-মাৰি পৌৰ অঞ্চলত অৱস্থিত এটা চুবুৰী। ইয়াৰ সীমা ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট ইষ্ট আৰু আতাটেকেন ষ্ট্ৰীটে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। গোটেই গে' ভিলেজ অঞ্চলটোৰ পশ্চিমে প্ৰায় ছেইণ্ট হুবেৰ্ট ষ্ট্ৰীট, পূবে ডি লৰিমিয়ে এভিনিউ, উত্তৰে শ্বেৰব্ৰুক ষ্ট্ৰীট আৰু দক্ষিণে ৰেনে লেভেস্ক বুলেভাৰ্ড অৱস্থিত। মাটি-কালিৰ হিচাপত ই [[উত্তৰ আমেৰিকা]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমকামী গাঁও। ইয়াৰ ওচৰত ব'দ্ৰি আৰু পাপিনো ভূ-গৰ্ভস্থ ৰে'ল ষ্টেচন আছে। প্ৰথমতে এই অঞ্চলটো দৰিদ্ৰ শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান এলেকা আছিল। পিছলৈ চহৰখনৰ আন অঞ্চলৰপৰা বহুতো [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] ব্যৱসায় ইয়ালৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ ফলত চেণ্ট্ৰ-ছুদ অঞ্চলটো [[সমকামী পুৰুষ]] আৰু [[সমকামী মহিলা]]ৰ সমাজৰ বাবে ক্ৰমে অধিক আকৰ্ষণীয় হৈ উঠে। চৰকাৰৰ বিভিন্ন স্তৰৰ বৃহৎ বিনিয়োগৰ ফলত অঞ্চলটোত উল্লেখযোগ্য নগৰ উন্নয়ন আৰু বাসস্থানৰ মূল্যবৃদ্ধি ঘটে। চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰে মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সমাজ আৰু জীৱন-শৈলীক পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ হিচাপে প্ৰচাৰ কৰে। চহৰখনৰ বাবে এই অঞ্চলটোৰ গুৰুত্ব স্বীকাৰ কৰি ভিলে-মাৰি পৌৰ অঞ্চলৰ পৰিষদ কক্ষত ৰামধেনু পতাকা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। লগতে ব'দ্ৰি ভূ-গৰ্ভস্থ ৰে'ল ষ্টেচনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ ৰামধেনুৰ ৰঙৰ স্তম্ভৰে সজোৱা হয়। চহৰৰ চৰকাৰী মানচিত্ৰত এই অঞ্চলটো {{lang-fr|Le Village}} নামেৰে স্পষ্টকৈ চিহ্নিত কৰা হৈছে। ==ইতিহাস== উত্তৰ আমেৰিকাত সমকামী লোকসকলৰ সৈতে জড়িত বুলি নথিভুক্ত প্ৰথমটো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ মোৱিজ টেলিয়েৰ নামৰ এজন ব্যক্তিৰ আপেল আৰু কেক বিক্ৰী কৰা দোকান। ১৮৬৯ চনত ক্ৰেইগ ষ্ট্ৰীটত, বৰ্তমানৰ ছেইণ্ট এণ্টোৱান ষ্ট্ৰীটত এই দোকানখন আছিল।<ref name=":0">{{cite web|last1=Burnett|first1=Richard|title=A BRIEF HISTORY OF GAY MONTRÉAL AND WALKING TOUR|url=http://www.tourisme-montreal.org/blog/brief-history-of-gay-montreal/|website=Tourism Montreal|access-date=1 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102082853/http://www.tourisme-montreal.org/blog/brief-history-of-gay-montreal/|archive-date=2 January 2017|url-status=dead}}</ref> পুৰণি মণ্ট্ৰিয়েলৰ এটা সৰু অঞ্চল, বিশেষকৈ শ্যাঁ দ্য মাৰ্ছ, এই সমাজৰ সৈতে জড়িত আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে মণ্ট্ৰিয়েলত এনে ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ দুটা মুখ্য কেন্দ্ৰ আছিল। ১৯৭০-ৰ দশকলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ মুকলিকৈ সমকামী লোকসকলৰ ব্যৱসায় হিচাপে পৰিচিত হয়। এই দুটা কেন্দ্ৰ আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চল আৰু দ্য মেইন। ইয়াৰ সৈতে চহৰখনৰ ভাষাভিত্তিক সাংস্কৃতিক বিভাজনৰো সম্পৰ্ক আছিল। প্ৰথমটো অঞ্চলত ইংৰাজীভাষী লোকৰ সংখ্যা বেছি আছিল, আনহাতে দ্বিতীয়টো অঞ্চলত ফৰাচীভাষী লোকৰ সংখ্যা বেছি আছিল।<ref name=":0" /> ===মণ্ট্ৰিয়েলৰ চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চল=== মণ্ট্ৰিয়েলৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ পশ্চিম অংশত ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট আৰু ড্ৰামণ্ড ষ্ট্ৰীটত বহুতো বাৰ আছিল। গাই ষ্ট্ৰীটৰ পশ্চিমে থকা শ্ব'নেছি ভিলেজ সমকামী লোকসকলৰ আৱাসিক অঞ্চল হিচাপে পৰিচিত আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.go-montreal.com/areas_village.htm |title=The Village Comes Out: A Quick History |access-date=2008-03-28 |author=Andrea Zanin |work=Go-Montreal.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328224920/http://www.go-montreal.com/areas_village.htm |archive-date=2008-03-28 }}</ref> ১৯৫০-ৰ দশকত ডমিনিয়ন স্কোৱেৰ (বৰ্তমান ডৰচেষ্টাৰ স্কোৱেৰ) পুৰুষসকলে ইজনে সিজনক লগ পোৱা আৰু চিনাকি হোৱাৰ ঠাই হিচাপে পৰিচিত আছিল। এই অঞ্চলৰ ডমিনিয়ন স্কোৱেৰ টেভাৰ্ণো সমকামী পুৰুষসকলৰ মিলনস্থলী হিচাপে জনাজাত আছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটো বৰ্তমানেও আছে, যদিও ইয়াৰ সমকামী গ্ৰাহকৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাইছে। ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰফালে আৰু ১৯৭০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে সমকামী লোকৰ মালিকানাধীন বা তেওঁলোকৰ বাবে মুকলি বহুতো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান গঢ় লৈ উঠে। এই অঞ্চলটো চহৰখনৰ সমকামী সমাজৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। অৱশ্যে সেই সময়তো এই সমাজখন তুলনামূলকভাৱে প্ৰান্তীয় অৱস্থাত আছিল আৰু বহু ক্ষেত্ৰত নিজৰ পৰিচয় গোপনে ৰাখিছিল। এই ব্যৱসায়সমূহৰ অধিকাংশই আছিল এনে নৃত্যশালা, য'ত পুৰুষসকলে একেলগে নাচিব পাৰিছিল। ===দ্য মেইন=== দ্য মেইন ছেইণ্ট লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ড আৰু তাৰ পূব দিশে ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট ইষ্টৰ কাষত অৱস্থিত ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অঞ্চল। এই অঞ্চলটো যৌন সেৱা আৰু তাৰ সৈতে জড়িত ব্যৱসায়ৰ বাবে জনাজাত ৰেড লাইট অঞ্চলৰ অংশ আছিল।<ref>{{Cite book|title=Montreal's gay village : the story of a unique urban neighborhood through the sociological lens|author=Hinrichs, Donald William|date=2011|publisher=iUniverse|isbn=978-1462068371|location=Bloomington, Ind.|oclc=776716116}}</ref> এই অঞ্চলৰ পূব অংশত ফৰাচীভাষী গ্ৰাহকৰ সংখ্যা বেছি আছিল। ইয়াৰ ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অধিকাংশই আছিল পানশালা। এইবোৰৰ কিছুমানত নাৰীসুলভ সাজ-পোছাক পৰিধান কৰি পৰিৱেশন কৰা মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ===অতীতত সমকামী ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বন্ধ কৰা=== এই দুটা অঞ্চলৰ ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে নিয়মীয়াকৈ আৰক্ষীৰ দমনমূলক ব্যৱস্থাৰ সন্মুখীন হৈছিল। বিশেষকৈ মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত এক্সপ' ৬৭ বিশ্বমেলা আৰু ১৯৭৬ চনৰ [[অলিম্পিক|গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ আগৰ সময়ছোৱাত এনে ঘটনা অধিক হৈছিল। ১৯৭৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটৰ একুৱেৰিয়াছ চাউনা নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটোত আৰক্ষীয়ে অভিযান চলায়। তাৰ পিছত ১৯৭৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ছটা সমকামী পুৰুষ আৰু মহিলাৰ বাৰ, ১৯৭৬ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীত লে বেইনছ ক্লাবছ আৰু ১৯৭৬ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত ক্ৰিষ্টাল চাউনাত অভিযান চলোৱা হয়। আৰক্ষীৰ দমনমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত দমনৰ বিৰুদ্ধে সমকামী মিত্ৰজোঁট গঠন কৰা হয়। এই সংগঠনে ১৯৭৬ চনৰ ১৯ জুলাইত কানাডাৰ সেই সময়লৈকে সৰ্ববৃহৎ সমকামী প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰে। ১৯৮৭ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ মাজভাগত ৪৫৬ চাউনা (পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক নেপচুন চাউনা), ট'ৰো দ'ৰ, ষ্টুডিঅ' ১, ক্লাব ষ্টৰ্ক, লে জিলিজ আৰু আন বহুতো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানত আৰক্ষীয়ে অভিযান চলায়। সন্দেহজনক অভিযোগৰ ভিত্তিত বহুতো মালিক আৰু গ্ৰাহকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত কেইবাজনো মালিকে নিজৰ ব্যৱসায় বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>[http://www.fiertemontrealpride.com/fr_histoire.htm Fierté Montréal site History page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409014956/http://www.fiertemontrealpride.com/fr_histoire.htm |date=2010-04-09 }}</ref> ===গে' ভিলেজৰ বিকাশ=== প্ৰথমতে বৰ্তমানৰ গে' ভিলেজ অঞ্চলত মাত্ৰ কেইটামান ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানহে আছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে মণ্ট্ৰিয়েলৰ চেণ্ট্ৰ-ছুদ অঞ্চলত বেৰী ষ্ট্ৰীট আৰু পাপিনো এভিনিউৰ মাজৰ ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট ইষ্টৰ কাষত কেইখনমান বাৰ খোলা হয়। ক্ৰমে সমকামী লোকৰ নতুন প্ৰজন্মৰ বহুতে এই অঞ্চললৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী দুয়োটা ভাষা কোৱা লোক আছিল। তেওঁলোকৰ বহুতে কুৱেবেকৰ আন অঞ্চলৰপৰা আহিছিল। এই বিকাশৰ আঁৰত ওচৰতে লেটিন কোৱাৰ্টাৰ গঢ়ি উঠাৰো ভূমিকা আছিল। এই অঞ্চলত কুৱেবেক বিশ্ববিদ্যালয়, মণ্ট্ৰিয়েলৰ চৌহদ অৱস্থিত। {{lang-fr|Le Village de l'Est}} অৰ্থাৎ 'পূবৰ গাঁও' নামটো সেই সময়ৰ জনপ্ৰিয় বাৰ আৰু ক্লাব কে.ও.এক্স.-ৰ এজন মালিকে এটা বিজ্ঞাপনত প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁ [[নিউয়ৰ্ক]]ত বাস কৰাৰ পাছত মেনহাটনৰ ইষ্ট ভিলেজৰ দৰে এক শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় সমকামী সমাজ গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছিল। চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত সমকামী সমাজৰপৰা পৃথক কৰি দেখুৱাবলৈ এই নামটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলটো কেৱল ''দ্য ভিলেজ'' নামেৰে পৰিচিত হয় আৰু মণ্ট্ৰিয়েলৰ মুখ্য সমকামী আৱাসিক আৰু ব্যাৱসায়িক অঞ্চলত পৰিণত হয়। অৱশ্যে ইয়াৰ সফলতাৰ ফলত চহৰখনৰ আন অঞ্চলত থকা সমকামী ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সংখ্যা প্ৰায় নোহোৱা হৈ পৰে। ১৯৯০-ৰ দশকত গাঁওখনৰ বিস্তাৰ আমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীট (বৰ্তমান আতাটেকেন ষ্ট্ৰীট)ৰ কাষলৈ হয়। সেই সময়ত বহুতো পুৰণি সামগ্ৰীৰ দোকান বন্ধ হয় আৰু সমকামী লোকৰ মালিকানাধীন তথা তেওঁলোকৰদ্বাৰা পৰিচালিত নতুন ব্যৱসায় গঢ় লৈ উঠে। এই সময়লৈ গে' ভিলেজে এক সুপ্ৰতিষ্ঠিত পৰিচয় লাভ কৰে। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো ইয়াৰ স্বীকৃতি বাঢ়ে। এলজিবিটি সমাজৰ লোকসকলৰ লগতে বিষমকামী লোকসকলেও এই অঞ্চলটোক গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিৰ লগে লগে অঞ্চলটো উন্নত হয় আৰু বহুতো বাসগৃহৰ মেৰামতি আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। বৰ্তমান মণ্ট্ৰিয়েলৰ প্ৰায় সকলো সমকামী-কেন্দ্ৰিক ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। চহৰখনৰ এলজিবিটি-কেন্দ্ৰিক মুখ্য কিতাপৰ দোকান লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ২০০১ চনত ছেইণ্ট লৰেণ্ট অঞ্চলৰ পূৰ্বৰ স্থানৰপৰা গে' ভিলেজলৈ স্থানান্তৰিত হয়। কিন্তু বিক্ৰী হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে ২০০২ চনত দোকানখন বন্ধ হয়।<ref name=landrogyne>[http://www.fugues.com/235133-article-landrogyne-ferme-ses-portes.html "L’Androgyne ferme ses portes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227053051/https://www.fugues.com/235133-article-landrogyne-ferme-ses-portes.html |date=2021-02-27 }}. ''Fugues (magazine)'', July 25, 2002.</ref> মণ্ট্ৰিয়েলৰ আন অঞ্চলতো বহুতো এলজিবিটিকিউ লোক বাস কৰে আৰু তেওঁলোকৰ উপস্থিতি যথেষ্ট। তথাপি গে' ভিলেজ এতিয়াও চহৰখনৰ এলজিবিটি সমাজৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হৈ আছে। প্ৰতি বছৰে গ্ৰীষ্মকালত ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট পথচাৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হয়। সেই সময়ত ৰাস্তাৰ ওপৰত বহুতো গোলাপী ৰঙৰ বল ওলোমাই সজোৱা হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.aireslibres.com/ |title=Aires Libres (Sainte-Catherine Street for pedestrians |access-date=2011-05-23 |archive-date=2014-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508214711/http://www.aireslibres.com/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140508214711/http://www.aireslibres.com/ |archivedate=2014-05-08 |deadurl=yes }}</ref> এই সময়ছোৱাত বহুতো বাৰ আৰু ৰেস্তোৰাঁই গ্ৰাহকৰ বাবে বাহিৰত বহাৰ ব্যৱস্থা কৰে। গে' ভিলেজত অনুষ্ঠিত হোৱা মুখ্য অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল (মণ্ট্ৰিয়েলৰ প্ৰাইড উৎসৱ) আৰু মণ্ট্ৰিয়েলৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কলা উৎসৱ উল্লেখযোগ্য।<ref>[http://www.festivaldesarts.org/ Festival International de Montréal en Arts]</ref> ==টোকা== {{Reflist|30em}} ==তথ্যসূত্ৰ== *[http://ville.montreal.qc.ca/pls/portal/docs/PAGE/PES_PUBLICATIONS_FR/PUBLICATIONS/VILLAGE_GAI.PDF ২০০১ চনত প্ৰকাশিত গে' ভিলেজৰ চৰকাৰী লোকপিয়লৰ তথ্য] {{in lang|fr}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি আৰু সমাজ]] 3aqkpbgfqh671yv1f3ufhwaq5v7vc7c 0 140444 647173 2026-10-24T12:50:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) প... 647173 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। lkw1mq2g0s3h7joub3la3qpgw2ifcyb 647174 647173 2026-10-24T12:51:46Z কুমুদ ঘোষ 42738 647174 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। 5zhc1lwkmwdufj1v7kh764i6yzxd9xq 647175 647174 2026-10-24T12:53:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 647175 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। as3iqijlqvdw1y1l71q5ga7ngthpos2 647176 647175 2026-10-24T12:54:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 647176 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। 6h8nuthjdoasvs8bg4qsjwyc5oz7fpx 647177 647176 2026-10-24T12:56:03Z কুমুদ ঘোষ 42738 647177 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। k34w3x283buztdvxemjygow3uxmqoy4 647178 647177 2026-10-24T12:56:52Z কুমুদ ঘোষ 42738 647178 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।[1] ne9c9rpppoaot9o3b8cwy6nujbwms9r 647179 647178 2026-10-24T12:57:56Z কুমুদ ঘোষ 42738 647179 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।[1] ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। jawmkhgxnod94447inmfdytezb97ukh 647180 647179 2026-10-24T12:59:43Z কুমুদ ঘোষ 42738 647180 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।[1] ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।[2] 5qr9cxpukwhr45w3eot7v6sm53t8vf7 647181 647180 2026-10-24T13:00:05Z কুমুদ ঘোষ 42738 647181 wikitext text/x-wiki '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।[1] ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।[2] ==তথ্যসূত্ৰ== 95y6in4v49mtv3shjyibud4yttm2sp3 647182 647181 2026-10-24T13:01:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 647182 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।[1] ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।[2] ==তথ্যসূত্ৰ== pyemf6qdw785uokdki2qf21qxhw7al6 647183 647182 2026-10-24T13:01:52Z কুমুদ ঘোষ 42738 647183 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 9fjdlqon2z1okn3iy0q8i19p71ir3xf 647184 647183 2026-10-24T13:02:31Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647184 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ==তথ্যসূত্ৰ== da0wou2z65vebc8yfo6i5uppuxo58id 647185 647184 2026-10-24T13:07:51Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 647185 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। ==তথ্যসূত্ৰ== am8vhj0a5nnk4i6nrqrlrsd2nex0x47 647186 647185 2026-10-24T13:10:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 647186 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"[1] ==তথ্যসূত্ৰ== p0de5jz6erxh6t05ug77wa1ldga7lax 647187 647186 2026-10-24T13:11:09Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পটভূমি */ 647187 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 7wuxh1eoxdbccgoiuje8x65tz0kdwvo 647188 647187 2026-10-24T13:13:17Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647188 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == ==তথ্যসূত্ৰ== pj89h3u31wjvimtu4wimbhen0aje9a8 647189 647188 2026-10-24T13:13:45Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰামৰ্শসমূহ */ 647189 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ: ==তথ্যসূত্ৰ== 6510c5tfj020h90to5cgoyotu8jebg7 647190 647189 2026-10-24T13:14:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰামৰ্শসমূহ */ 647190 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== h5995lt8u1myf74z2m1pfydpm2yqk0s 647191 647190 2026-10-24T13:17:11Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰামৰ্শসমূহ */ 647191 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত এটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাতো প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== c4u0yikc67dxemholqfk7e9a97x6lbn 647192 647191 2026-10-24T13:18:43Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* পৰামৰ্শসমূহ */ 647192 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' (Wood’s Despatch) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== q6bq58kv49q1qv5w5o6rh8boffp00wd 647193 647192 2026-10-24T13:19:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 647193 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = Wood's Despatch | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== bdkgcqilv8uxcgwy4wp6nlut7p8uh5r 647194 647193 2026-10-24T13:23:09Z কুমুদ ঘোষ 42738 647194 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = 19 July 1854 | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== mhpswpluvky5a31ip773tgkp92xmzm6 647195 647194 2026-10-24T13:23:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 647195 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = President of the Board of Control of India | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== rqtgb3rm8clwoaqcw195inzs94r8vmu 647196 647195 2026-10-24T13:24:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 647196 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = Sir Charles Wood | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== 27gpayp3xl5cse68c0eihzpx6df5f9u 647197 647196 2026-10-24T13:24:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 647197 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = ছাৰ চাৰ্লছ উড | signers = | media_type = Communiqué | subject = Education | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== 481ncz9cpb9ryqpttqbfndtnv4o8ld6 647198 647197 2026-10-24T13:25:21Z কুমুদ ঘোষ 42738 647198 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = ছাৰ চাৰ্লছ উড | signers = | media_type = যোগাযোগ | subject = শি‍ক্ষা | purpose = To hasten the development of education in British India | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=Sir Charles Wood, G.C.B., 1st Viscount Halifax (1800-1885)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== qy2dc4k4rtpckswbjcale0kfd86xxe2 647199 647198 2026-10-24T13:26:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 647199 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = ছাৰ চাৰ্লছ উড | signers = | media_type = যোগাযোগ | subject = শি‍ক্ষা | purpose = ব্ৰিটিছ ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশ খৰতকীয়া কৰা | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=ছাৰ চাৰ্লছ উড, জি.চি.বি., ১ম ভিছকাউণ্ট হেলিফেক্স (১৮০০-১৮৮৫)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== ie8sa40el7zqlbr2ozfffk58gopinwc 647200 647199 2026-10-24T13:26:50Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]] 647200 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = ছাৰ চাৰ্লছ উড | signers = | media_type = যোগাযোগ | subject = শি‍ক্ষা | purpose = ব্ৰিটিছ ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশ খৰতকীয়া কৰা | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=ছাৰ চাৰ্লছ উড, জি.চি.বি., ১ম ভিছকাউণ্ট হেলিফেক্স (১৮০০-১৮৮৫)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] tw8d0aelb42e8s7ab8wfd22d86sovlx 647201 647200 2026-10-24T13:27:13Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:ভাৰতৰ শিক্ষা]] using [[WP:HC|HotCat]] 647201 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = ছাৰ চাৰ্লছ উড | signers = | media_type = যোগাযোগ | subject = শি‍ক্ষা | purpose = ব্ৰিটিছ ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশ খৰতকীয়া কৰা | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=ছাৰ চাৰ্লছ উড, জি.চি.বি., ১ম ভিছকাউণ্ট হেলিফেক্স (১৮০০-১৮৮৫)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) ভাৰতৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শিক্ষা]] 4ip6g3d85zqa0z6dtcbv6ym78vpb8h3 647253 647201 2026-10-24T15:19:37Z কুমুদ ঘোষ 42738 647253 wikitext text/x-wiki {{Short description|1854 British letter on English use in India}} {{Infobox document | document_name = উডৰ ঘোষণাপত্ৰ (Wood's Despatch) | image = Charles Wood.jpg | image_size = | image_alt = | orig_lang_code = | title_orig = | date_created = ১৯ জুলাই ১৮৫৪ | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = | commissioned = ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ সভাপতি | writer = ছাৰ চাৰ্লছ উড | signers = | media_type = যোগাযোগ | subject = শি‍ক্ষা | purpose = ব্ৰিটিছ ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশ খৰতকীয়া কৰা | wikisource = The Despatch of 1854, on General Education in India |image_caption=ছাৰ চাৰ্লছ উড, জি.চি.বি., ১ম ভিছকাউণ্ট হেলিফেক্স (১৮০০-১৮৮৫)}} '''উডৰ ঘোষণাপত্ৰ''' বা '''উডচ ডেচপেচ''' ({{lang-en|Wood's despatch}}) হ'ল ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ বোৰ্ড অফ কণ্ট্ৰলৰ সভাপতি ছাৰ চাৰ্লছ উডে (Sir Charles Wood) [[ভাৰত]]ৰ গৱৰ্নৰ-জেনেৰেল লৰ্ড লৰ্ড ডালহাউচিলৈ (Lord Dalhousie) পঠিওৱা এখন আনুষ্ঠানিক প্ৰেৰণপত্ৰৰ অনানুষ্ঠানিক নাম। উডৰ বিবৃতিয়ে ভাৰতত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিছিল। শিক্ষাদানৰ মাধ্যমৰ (language of instruction) ক্ষেত্ৰত, উডে পৰামৰ্শ দিছিল যে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়সমূহে স্থানীয় ভাষা (vernacular languages) গ্ৰহণ কৰক, মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী আৰু স্থানীয় ভাষা দুয়োটা গ্ৰহণ কৰক, আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহে ইংৰাজী ভাষা গ্ৰহণ কৰক। এই পত্ৰখনে ব্ৰিটিছ ভাৰতত ইংৰাজী ভাষা শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ল'ব পৰা অন্যতম অনুকূল পদক্ষেপ আছিল ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এক ইংৰাজীভাষী শ্ৰেণী গঢ়ি তোলা, যাক কোম্পানীৰ প্ৰশাসনত কৰ্মীবাহিনী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰতো অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ল।<ref name=":0" /> ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ এই সময়ছোৱা আছিল সেই অন্তিম পৰ্যায়ৰ অংশ, যিটোত ব্ৰিটিছ চৰকাৰী প্ৰশাসনে ভাৰতলৈ সামাজিক সংস্কাৰ আনিছিল। পাছলৈ শাসনৰ নীতিসমূহ অধিক প্ৰতিক্ৰিয়াশীল হৈ পৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা গ'ল, বিশেষকৈ ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ পাছত।<ref name="Mia Carter 2003 400">{{cite book|title= Archives on Empire Volume I, From East India Company to Suez Canal |first= Barbara Harlow |last= Mia Carter |publisher= Duke university Press |year=2003|page=400|isbn= 9780822385042}}</ref> == পটভূমি == ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (EIC)-এ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভাৰতত শিক্ষাৰ বিকাশৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। ইয়াৰ কিছুমান সদস্যই ভাবিছিল যে তেওঁলোকে ভাৰতক এখন সভ্য সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা উচিত আৰু দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন সাধনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয়সকলৰ মানসিকতা সলনি কৰা উচিত। অন্য কিছুমানে ভাবিছিল যে ভাৰতীয়সকলক শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকক ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱা (ICS)ত নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আটাইতকৈ ভাল। ইংৰাজী শিকিলে ভাৰতীয়সকলে ব্ৰিটিছ শাসন গ্ৰহণ কৰি ল'ব। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতীয়সকলে ইংৰাজী শিকক বুলি বিচৰাৰ এইকেইটাই আছিল কিছুমান কাৰণ। লৰ্ড মেকলেয়ে কৈছিল, "আমি (ব্ৰিটিছসকলে) এনে এটা শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত, যিসকলে আমি শাসন কৰা মানুহখিনি আৰু আমাৰ মাজত দোভাষীৰ কাম কৰিব; যদিও তেওঁলোক বৰ্ণত ভাৰতীয় যেন দেখা যাব, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰুচি-অভি‍ৰুচি, নৈতিকতা আৰু চিন্তাধাৰাত এজন ইংৰাজৰ দৰে হ'ব।"<ref name=":0">{{Cite book |last=Kale |first=Dr. M.V. |title=Modern India |year=2021 |edition=4 |location=Pune |pages=73 |language=Mr}}</ref> ==পৰামৰ্শসমূহ == উডৰ পৰামৰ্শসমূহ আছিল তলত দিয়া ধৰণৰ:<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/dli.csl.5554/page/n5/mode/2up |title=The despatch of 1854, on General education in India |date=1854 |publisher=7. Adam Street, Strand, London}}</ref> # ইংৰাজী ভাষাৰ শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ নৈতিক চৰিত্ৰ উন্নত কৰিব আৰু এইদৰে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক বিশ্বাসযোগ্য অসামৰিক কৰ্মচাৰী যোগান ধৰিব। # বিদ্যালয়সমূহ সঠিকভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে প্ৰতিখন প্ৰদেশত একোটা পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা উচিত। # বোম্বে, কলিকতা আৰু মাদ্ৰাজৰ দৰে ডাঙৰ নগৰসমূহত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্হিত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হওক। # প্ৰতিটো জিলাত অন্ততঃ এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় খোলা উচিত। # সংযুক্ত (affiliated) বেচৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক অনুদান (grants in aid) দিয়া উচিত। # ভাৰতীয় স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ মাতৃভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় স্তৰলৈকে শিক্ষাৰ এক সুসংহত পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত। # চৰকাৰে মহিলাসকলৰ শিক্ষাক সমৰ্থন কৰা উচিত। # প্ৰাথমিক স্তৰত শিক্ষাদানৰ মাধ্যম স্থানীয় ভাষা (vernacular) হ'ব লাগে, কিন্তু উচ্চ স্তৰত ইংৰাজী হ'ব লাগে। # সকলো স্তৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণক উৎসাহিত কৰা আৰু গুৰুত্ব দিয়া উচিত, আৰু এই উদ্দেশ্যে শিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা উচিত। # চৰকাৰী বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সংস্কাৰ কৰা উচিত। # ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাক উৎসাহিত কৰিব লাগে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শিক্ষা]] 2lvwlckm6nh5izsog8d0eke5hqbas70 0 140445 647204 2026-10-24T13:44:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। 647204 wikitext text/x-wiki প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। hw540rtfb3ajw1adzd0ye1p1qegwvkr 647205 647204 2026-10-24T13:44:47Z কুমুদ ঘোষ 42738 647205 wikitext text/x-wiki '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। o8f814pzo9ge1uv3xvr6pz7wd5umnoe 647208 647205 2026-10-24T13:47:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 647208 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। efo2k3wktkot66eal28xy0r9u6zwprm 647210 647208 2026-10-24T13:50:04Z কুমুদ ঘোষ 42738 647210 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। p4785beefjvgv4lhcd02tudl4f8tb0f 647216 647210 2026-10-24T13:59:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 647216 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। 93zckdo1xhder7uihc8jl8wfju5ptmx 647218 647216 2026-10-24T14:00:17Z কুমুদ ঘোষ 42738 647218 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == ld23zy4agk6amzpiahfsatkn6v10d06 647219 647218 2026-10-24T14:00:52Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647219 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == ==তথ্যসূত্ৰ== cn9zm4cxjjbtmjjxbhsopoj9vfwr624 647220 647219 2026-10-24T14:02:46Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647220 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত সুলেখকৰ এটা সাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।[1] তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককায়েক-ককাদেউতাকে (grandfather) ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় সুলেখনকলা শিকাইছিল। পিছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ সুলেখনৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।[1][2] ==তথ্যসূত্ৰ== 9uz979c93kfop106yjvy72nmqskoesz 647221 647220 2026-10-24T14:04:12Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647221 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।[1] তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।[1][2] ==তথ্যসূত্ৰ== ikwyhs4seg2wxceoee0nm1ylxp415ut 647223 647221 2026-10-24T14:07:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647223 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।[1] তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।[1][2] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।[1] সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, ==তথ্যসূত্ৰ== 421wn3nmsdltm35r9f3fmwg841i6ut6 647224 647223 2026-10-24T14:09:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647224 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।[1] তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।[1][2] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।[1] সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" </blockquote> ==তথ্যসূত্ৰ== 9utpom0xcol4i0igr0g601br8yrgzrv 647225 647224 2026-10-24T14:10:57Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647225 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।[1] তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।[1][2] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।[1] সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"[2] </blockquote> ==তথ্যসূত্ৰ== 9csdxsul9smw4yf44dsahw8sqgp0pzg 647226 647225 2026-10-24T14:11:30Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647226 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।[1][2] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।[1] সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"[2] </blockquote> ==তথ্যসূত্ৰ== s6zx3cf2mbeu1t41qzpnn8icvb0zw3n 647227 647226 2026-10-24T14:11:59Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647227 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।[1] সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"[2] </blockquote> ==তথ্যসূত্ৰ== 8imv7huznzv4vdxzboqnvazrjfiwx17 647228 647227 2026-10-24T14:12:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647228 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> ==তথ্যসূত্ৰ== cu5yqjcye3ekt6qaq9fhjpqzvxc3bg9 647230 647228 2026-10-24T14:34:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647230 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।[1] ==তথ্যসূত্ৰ== nhu92lw6pur58b0dgn2saf14vt9c1yk 647231 647230 2026-10-24T14:36:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647231 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।[1] সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।[1] ==তথ্যসূত্ৰ== qh23bkefjw7hz0h2ncnmmk7ebk5551b 647233 647231 2026-10-24T14:41:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647233 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।[1] সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।[1] তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[1][3] নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।[1] ==তথ্যসূত্ৰ== ks23z8b1wgn514sbfsznp3f3qptx4jl 647234 647233 2026-10-24T14:42:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647234 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।[1] সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।[1] তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[1][3] নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।[1] পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।[1] ==তথ্যসূত্ৰ== 4chjq3rs56n07q0z7ho7t4l0i2su4k5 647235 647234 2026-10-24T14:43:53Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647235 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' (১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== 9mu7tvxgn1fpi05yem1sz53683d6imv 647236 647235 2026-10-24T14:44:40Z কুমুদ ঘোষ 42738 647236 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== chwl8txyzuqf3gswx0g21px78gswnzh 647237 647236 2026-10-24T14:46:22Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647237 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== hffgf9kobyacg3gwgs02xzvtqmh7qf5 647238 647237 2026-10-24T14:47:01Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 647238 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 0kky9hgzked6h0pgmuzdar8kvksghls 647239 647238 2026-10-24T14:47:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:মৃত ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 647239 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] t022op2i6643hkj7asim1ywxesramvw 647240 647239 2026-10-24T14:48:00Z কুমুদ ঘোষ 42738 added [[Category:ভাৰতীয় কলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 647240 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1901|12|17|df=y}} | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]] 8pshhh7frwrvdir2g47kmqwp5kxfpal 647241 647240 2026-10-24T14:49:05Z কুমুদ ঘোষ 42738 647241 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৭ ডিচেম্বৰ ১৯০১ | death_date = {{death date and age|1966|1901}} | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]] p035el5ptmgmbmr2cngljxveq8oulq7 647242 647241 2026-10-24T14:49:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 647242 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৭ ডিচেম্বৰ ১৯০১ | death_date = ১৯৬৬ (বয়স ৬৪–৬৫) | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ ভাৰতৰ সংবিধান হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]] 6nzi1wbaywpqatwrboxfokeflarga76 647250 647242 2026-10-24T15:15:54Z কুমুদ ঘোষ 42738 647250 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৭ ডিচেম্বৰ ১৯০১ | death_date = ১৯৬৬ (বয়স ৬৪–৬৫) | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ [[ভাৰতৰ সংবিধান]] হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও ইংৰাজী আৰু ফাৰ্চী ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, জৱাহৰলাল নেহৰুৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]] 85lu7lgs8j3el784jfuyk20eh5a5pb7 647252 647250 2026-10-24T15:17:17Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* জীৱনী */ 647252 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৭ ডিচেম্বৰ ১৯০১ | death_date = ১৯৬৬ (বয়স ৬৪–৬৫) | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ [[ভাৰতৰ সংবিধান]] হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও [[ইংৰাজী]] আৰু [[ফাৰ্চী]] ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]ৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]] 7qex53i5cud5ggsaqvzlid6rrqfeeiz 647570 647252 2026-10-25T08:13:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647570 wikitext text/x-wiki {{short description|Writer of the poeter (1901-1966)}} {{Infobox person | name = প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা | image = The Constitution of India (Original Calligraphed and Illuminated Version).djvu | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৭ ডিচেম্বৰ ১৯০১ | death_date = ১৯৬৬ (বয়স ৬৪–৬৫) | birth_place = | occupation = হস্তলিপি শিল্পী আৰু লেখক | known_for = হাতেৰে লিখা [[ভাৰতীয় সংবিধান]]। | spouse = <!-- do not add a spouse without citing a published reliable source to verify it. --> | children = <!-- "Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children."; do not add # of children without citing a published reliable source to verify it. --> | parents = | website = | signature = | signature_alt = }} '''প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা''' ({{lang-en|Prem Behari Narain Raizada}}; ১৯০১–১৯৬৬) আছিল এজন ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্পী (calligrapher)। তেওঁ [[ভাৰতৰ সংবিধান]] হাতেৰে লিখা এজন হস্তলিপি শিল্পী হিচাপে বিখ্যাত। == জীৱনী == প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা ১৯০১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হস্তলিপি শিল্পীৰ এক চাক্সেনা কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ সৰুতে মাক-দেউতাক দুয়ো মৃত্যু হোৱাত ৰায়জাদাক তেওঁৰ ককাদেউতাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁ নিজেও [[ইংৰাজী]] আৰু [[ফাৰ্চী]] ভাষাৰ পণ্ডিত আছিল আৰু ৰায়জাদাক ভাৰতীয় হস্তলিপি শিল্প শিকাইছিল। পাছলৈ ৰায়জাদাই দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে, য'ত তেওঁ নিজৰ হস্তলিপি শিল্পৰ দক্ষতা আৰু অধিক পৰিমাৰ্জিত কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|title=The original Constitution writer|date=2011-08-13|website=I See India|language=en-US|access-date=2020-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200216111650/http://iseeindia.com/2011/08/13/the-original-constitution-writer/|archivedate=2020-02-16|deadurl=yes}}</ref> [[File:Constitution of India.jpg|thumb|প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা লিখিত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা]] ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি থকাৰ সময়ত, [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]ৱে‍ ৰায়জাদাক এই যুগান্তকাৰী নথিখনৰ প্ৰথম প্ৰতিলিপি হাতেৰে লিখিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name=":0" /> সংবিধানখন হাতেৰে লিখিবলৈ তেওঁ কিমান পাৰিশ্ৰমিক ল'ব বুলি সুধিলত, ৰায়জাদাই উত্তৰ দিছিল, <blockquote> "এক পইচাও নালাগে। ঈশ্বৰৰ কৃপাত মোৰ সকলো আছে, আৰু মই মোৰ জীৱনত যথেষ্ট সুখী।" "কিন্তু মোৰ এটা চৰ্ত আছে — সংবিধানৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত মই মোৰ নাম লিখিম আৰু শেষ পৃষ্ঠাত মোৰ নামৰ লগতে মোৰ ককাদেউতাৰ নামো লিখিম।"<ref name=":1" /> </blockquote> প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদা আছিল ভাৰতীয় সংবিধানৰ হস্তলিপি শিল্পী। মূল সংবিধানখন তেওঁ প্ৰবাহিত ইটালিক শৈলীত (flowing italic style) লিখিছিল। মূল সংবিধানৰ হিন্দী সংস্কৰণৰ হস্তলিপি শিল্পৰ কাম কৰিছিল বসন্ত কৃষণ বৈদ্যই।<ref name=":0" /> সংবিধান হলৰ (বৰ্তমান কনষ্টিটিউচন ক্লাৱ অৱ ইণ্ডিয়া নামেৰে পৰিচিত) এটা কোঠাত কাম কৰি, প্ৰেম বিহাৰী নাৰায়ণ ৰায়জাদাই ছয় মাহৰ ভিতৰত সংবিধানখন লিখি উলিয়াইছিল, যিখনত ৩৯৫টা অনুচ্ছেদ, ৮টা অনুসূচী আৰু এটা প্ৰস্তাৱনা আছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ নিজৰ প্ৰৱাহিত হস্তলিপি শিল্প নথিখনত সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল, আৰু লিখাৰ সময়ত শ শ কলমৰ নিব ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/128712/prem-behari-raizada-india-constitution/|title=Prem Behari Narain Raizada: The Man Who (literally) Wrote India's Constitution|date=2018-01-22|website=The Better India|language=en-US|access-date=2020-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/reviving-the-forgotten-art-of-calligraphy-812267|title=Reviving the forgotten art of calligraphy|last=Service|first=Tribune News Service|language=en|access-date=2020-03-07}}</ref> নথিখনত তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ ককাদেউতাকৰ নাম যোগ কৰাৰ চৰ্তটো পালন কৰা হৈছিল, আৰু দুয়োটা নামেই নথিখনত দেখা যায়। সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত পাণ্ডুলিপিখন ২৫১ পৃষ্ঠাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ ওজন আছিল ৩.৭৫ কিলোগ্ৰাম (৮.২৬ পাউণ্ড)।<ref name=":0" /> পাণ্ডুলিপিখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কলা]] n0ergohfb037546rrv5rcfxp0mu2itu 0 140446 647270 2026-10-24T16:26:57Z কুমুদ ঘোষ 42738 নতুন পৃষ্ঠা: ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷<ref name="ক">{{cite web | url=Ihttps://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> 647270 wikitext text/x-wiki ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷<ref name="ক">{{cite web | url=Ihttps://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> 57tph8dnezt6ow00w7caxrb2qa7sieu 647271 647270 2026-10-24T16:29:17Z কুমুদ ঘোষ 42738 647271 wikitext text/x-wiki ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷<ref name="ক">{{cite web | url=Ihttps://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref name="ক"/> ==তথ্যসূত্ৰ== 3phb8j9febairiyx6rl8xtz2ij09jvs 647272 647271 2026-10-24T16:30:38Z কুমুদ ঘোষ 42738 647272 wikitext text/x-wiki ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷<ref name="K">{{cite web | url=https://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== p2urt0s25t3uhhcdiphi5wbuy82dr1h 647273 647272 2026-10-24T16:31:03Z কুমুদ ঘোষ 42738 647273 wikitext text/x-wiki ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷<ref name="K">{{cite web | url=https://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref name="K"/> ==তথ্যসূত্ৰ== ovw2l66iy050aab52uixckg7j6xvht3 647274 647273 2026-10-24T16:34:20Z কুমুদ ঘোষ 42738 647274 wikitext text/x-wiki ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷<ref name="K">{{cite web | url=https://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref name="K"/> এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হ'ল - বিশ্বজুৰি হলৌ বান্দৰ দিৱস উদযাপন কৰা। হলৌ বান্দৰৰ বিষয়ে আৰু সেইবোৰক সুৰক্ষা দিবলৈ মানুহে কেনেকৈ সহায় কৰিব পাৰে, সেই বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা। হলৌ বান্দৰৰ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন, ব্যক্তি আৰু সম্প্ৰদায়ে কৰি থকা কামসমূহ তুলি ধৰা। স্থানীয় সংস্কৃতিসমূহ আৰু সেইবোৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণৰ সৈতে কেনেকৈ জড়িত, সেয়া প্ৰচাৰ কৰা। ==তথ্যসূত্ৰ== t3hzqvwoz5kcsb3ezllbd16rupnhwog 647276 647274 2026-10-24T16:36:40Z কুমুদ ঘোষ 42738 647276 wikitext text/x-wiki '''আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস''' হ'ল ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো হলৌ বান্দৰৰ সুৰক্ষা আৰু সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে‍ পালন কৰি এক দিৱস৷<ref name="K">{{cite web | url=https://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref name="K"/> এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হ'ল - বিশ্বজুৰি হলৌ বান্দৰ দিৱস উদযাপন কৰা। হলৌ বান্দৰৰ বিষয়ে আৰু সেইবোৰক সুৰক্ষা দিবলৈ মানুহে কেনেকৈ সহায় কৰিব পাৰে, সেই বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা। হলৌ বান্দৰৰ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন, ব্যক্তি আৰু সম্প্ৰদায়ে কৰি থকা কামসমূহ তুলি ধৰা। স্থানীয় সংস্কৃতিসমূহ আৰু সেইবোৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণৰ সৈতে কেনেকৈ জড়িত, সেয়া প্ৰচাৰ কৰা।<ref name="K"/> ==তথ্যসূত্ৰ== cki9ba772hqwg3mgsaa6xbn6dfny7ln 647277 647276 2026-10-24T16:37:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 647277 wikitext text/x-wiki '''আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস''' ({{lang-en|International Gibbon Day}}) হ'ল ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো হলৌ বান্দৰৰ সুৰক্ষা আৰু সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে‍ পালন কৰি এক দিৱস৷<ref name="K">{{cite web | url=https://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref name="K"/> এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হ'ল - বিশ্বজুৰি হলৌ বান্দৰ দিৱস উদযাপন কৰা। হলৌ বান্দৰৰ বিষয়ে আৰু সেইবোৰক সুৰক্ষা দিবলৈ মানুহে কেনেকৈ সহায় কৰিব পাৰে, সেই বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা। হলৌ বান্দৰৰ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন, ব্যক্তি আৰু সম্প্ৰদায়ে কৰি থকা কামসমূহ তুলি ধৰা। স্থানীয় সংস্কৃতিসমূহ আৰু সেইবোৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণৰ সৈতে কেনেকৈ জড়িত, সেয়া প্ৰচাৰ কৰা।<ref name="K"/> ==তথ্যসূত্ৰ== e2ablaw74tksn7by9mvqz1tr0pc98v8 647287 647277 2026-10-24T16:43:40Z কুমুদ ঘোষ 42738 647287 wikitext text/x-wiki '''আন্তৰ্জাতিক হলৌ বান্দৰ দিৱস''' ({{lang-en|International Gibbon Day}}) হ'ল ২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে ২৪ অক্ট‍োবৰৰ দিনটো হলৌ বান্দৰৰ সুৰক্ষা আৰু সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে‍ পালন কৰি অহা এক দিৱস৷<ref name="K">{{cite web | url=https://gibbons.asia/international-gibbon-day/ | title=INTERNATIONAL GIBBON DAY | accessdate=24 October 2026}}</ref> বিশ্বৰ হলৌ বান্দৰপ্ৰেমীসকলে তেখেতসকলৰ প্ৰিয় বান্দৰ প্ৰজাতিবিধৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবেই এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।<ref name="K"/> এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হ'ল - বিশ্বজুৰি হলৌ বান্দৰ দিৱস উদযাপন কৰা। হলৌ বান্দৰৰ বিষয়ে আৰু সেইবোৰক সুৰক্ষা দিবলৈ মানুহে কেনেকৈ সহায় কৰিব পাৰে, সেই বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা। হলৌ বান্দৰৰ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন, ব্যক্তি আৰু সম্প্ৰদায়ে কৰি থকা কামসমূহ তুলি ধৰা। স্থানীয় সংস্কৃতিসমূহ আৰু সেইবোৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণৰ সৈতে কেনেকৈ জড়িত, সেয়া প্ৰচাৰ কৰা।<ref name="K"/> ==তথ্যসূত্ৰ== ig6jhff2zlzqyd8ay1d7mkz49miwngx 0 140447 647278 2026-10-24T16:39:32Z Kandarpajit Kallol 6257 [[বৃহত্তৰ মগধ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 647278 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বৃহত্তৰ মগধ]] 4doheusom0gyblxhctged3cw777dszj 0 140448 647279 2026-10-24T16:39:48Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাসৰ এক ধাৰণা}} {{Use dmy dates|date=April 2025}} [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সম... 647279 wikitext text/x-wiki {{Short description|প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাসৰ এক ধাৰণা}} {{Use dmy dates|date=April 2025}} [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন [[শাখা (হিন্দু ধৰ্ম)|শাখা]]ৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক [[ইণ্ডোলজী]]বিদ [[Johannes Bronkhorst|ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে]] আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], [[পূব উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ [[শ্ৰমণ]] পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ইণ্ডোলজীবিদ [[Johannes Bronkhorst|ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে]] এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[পূব উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞানা]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত [[ব্ৰাহ্মণ্যকৰণ]]ৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == ইয়াকো চাওক == * [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] 1yktcx8jqvu6daw8x6rl1lyg1empkw6 647281 647279 2026-10-24T16:41:54Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647281 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ইণ্ডোলজীবিদ [[Johannes Bronkhorst|ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে]] এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[পূব উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞানা]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত [[ব্ৰাহ্মণ্যকৰণ]]ৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == ইয়াকো চাওক == * [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] le57qvfn8rwhjy2ygwiw1aktx6s7c0x 647282 647281 2026-10-24T16:42:57Z Kandarpajit Kallol 6257 647282 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[পূব উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞানা]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত [[ব্ৰাহ্মণ্যকৰণ]]ৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == ইয়াকো চাওক == * [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] 1iezolyobt4x1qhvqvdfmqsq4eyzhlg 647284 647282 2026-10-24T16:43:20Z Kandarpajit Kallol 6257 647284 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[পূব উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত [[ব্ৰাহ্মণ্যকৰণ]]ৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == ইয়াকো চাওক == * [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] qlkc083wytw2resspidn9z0blj3toyl 647286 647284 2026-10-24T16:43:39Z Kandarpajit Kallol 6257 647286 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত [[ব্ৰাহ্মণ্যকৰণ]]ৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == ইয়াকো চাওক == * [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] ia8xeb4qazrxgpdhu8o06qystlfi7tj 647289 647286 2026-10-24T16:44:48Z Kandarpajit Kallol 6257 /* সমালোচনা */ 647289 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == ইয়াকো চাওক == * [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] m2gutqswp6e06nsbyogsdlyt79wc0cx 647290 647289 2026-10-24T16:45:10Z Kandarpajit Kallol 6257 647290 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == আৰু চাওক == * [[মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] fltti7mg696zds6fa8zg3sovew79n7q 647291 647290 2026-10-24T16:45:55Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647291 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == আৰু চাওক == * [[মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} {{reflist|25em|refs= <!-- Not in use <ref name=Cheetham>{{cite book |last1=Cheetham |first1=David |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |title=Understanding Interreligious Relations |date=November 2013 |page=45 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199645855 |url=https://books.google.com/books?id=PHtYCwAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PA45 |via=Google Books |lang=en}}{{full citation|date=August 2020|reason=year missing}} </ref> Not in use--><ref name="Mahabharata">{{cite book |chapter=Peace, Part Two: The Book of Liberation |title=Mahabharata Book Twelve |year=1988 |volume=3 |page=xlii |publisher=NYU Press |isbn=9780814794531 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=BHQTCgAAQBAJ&dq=greater+magadha&pg=PR42 |via=Google Books |language=en}}{{full citation needed|date=August 2020|reason=editor(s), translator(s), year missing}} </ref> }} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] jsfii8nd0a412wi06qvyyoxnzw3wa3e 647292 647291 2026-10-24T16:46:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647292 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == আৰু চাওক == * [[মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} {{Historiography}} [[Category:Historiography of India]] [[Category:Vedic period]] [[Category:Magadha]] 7f0dco75ukup5jffjcv6c9a5npvggtp 647293 647292 2026-10-24T16:47:00Z Kandarpajit Kallol 6257 647293 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে।]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰ দ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ পৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰ পৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰ পৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে ইয়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰ পৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == আৰু চাওক == * [[মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} og1pkfb4fa46mmlxpbs9rwq4yge4az6 647295 647293 2026-10-24T16:47:36Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647295 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে। ]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ য়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰদ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰপৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ য়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰপৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰপৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে য়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰপৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == আৰু চাওক == * [[মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] srgiz2wgk6wo54dl8mltoivni22nqnl 0 140449 647294 2026-10-24T16:47:17Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647294 wikitext text/x-wiki হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।[1] পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।[2] কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণে ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বৃষসেনকে ধৰি যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ১১ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ সহদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত সাত্যকীয়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।[3] ১২ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১২ তাৰিখে তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি অভিমন্যু বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ দ্বিধাদ্বন্দ্ব হ’ল। বৃষসেনাই অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ১৪ তাৰিখ ১৪ তাৰিখৰ নিশা বৃষসেনে পাঞ্চলৰ ৰজা দ্ৰুপদৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4] ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্নক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ১৫ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।[5] ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড় বিন্ধিলে। ১৭ তাৰিখ ১৫ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। ১৭ দিনত কৰ্ণে অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলাক পৰাস্ত/ঘাঁ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুলা তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় গুলিয়াই বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিল। tmaqa9651x4gebu4b4lmm2xxgznjelx 647297 647294 2026-10-24T16:48:51Z Pranamikaadhikary 27435 647297 wikitext text/x-wiki হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণে ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বৃষসেনকে ধৰি যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ১১ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ সহদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত সাত্যকীয়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।[3] ১২ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১২ তাৰিখে তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি অভিমন্যু বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ দ্বিধাদ্বন্দ্ব হ’ল। বৃষসেনাই অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ১৪ তাৰিখ ১৪ তাৰিখৰ নিশা বৃষসেনে পাঞ্চলৰ ৰজা দ্ৰুপদৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4] ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্নক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ১৫ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।[5] ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড় বিন্ধিলে। ১৭ তাৰিখ ১৫ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। ১৭ দিনত কৰ্ণে অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলাক পৰাস্ত/ঘাঁ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুলা তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় গুলিয়াই বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিল। 7m27k75j3r59374u0syoh6dixfp0spj 647298 647297 2026-10-24T16:49:20Z Pranamikaadhikary 27435 647298 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = Vrishasena | image = Bhishma, Karna, Shakuni and Vrishasena.jpg | caption = A [[Pahari painting]] by [[Nainsukh]] illustrating Vrishasena (seated fourth from the left) alongside other notable Kaurava allies. | occupation = [[Kshatriya]] | gender = Male | family = [[Karna]] (father)<br/> Chitrasena, Dvipata, Satyasena, Sushena, Shatrunjaya, Banasena, Prasena, [[Vrishaketu]] (brothers) }} হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণে ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বৃষসেনকে ধৰি যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ১১ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ সহদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত সাত্যকীয়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।[3] ১২ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১২ তাৰিখে তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি অভিমন্যু বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ দ্বিধাদ্বন্দ্ব হ’ল। বৃষসেনাই অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ১৪ তাৰিখ ১৪ তাৰিখৰ নিশা বৃষসেনে পাঞ্চলৰ ৰজা দ্ৰুপদৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4] ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্নক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ১৫ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।[5] ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড় বিন্ধিলে। ১৭ তাৰিখ ১৫ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। ১৭ দিনত কৰ্ণে অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলাক পৰাস্ত/ঘাঁ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুলা তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় গুলিয়াই বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিল। k6di4dvnwbkekamfh2el2twx5ihxqom 647300 647298 2026-10-24T16:51:28Z Pranamikaadhikary 27435 647300 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = বৃষসেন | image = Bhishma, Karna, Shakuni and Vrishasena.jpg | caption = নৈনসুখৰ এখন [[পাহাৰী চিত্ৰ]] য'ত বৃষসেন (বাওঁফালৰ পৰা চতুৰ্থ স্থানত বহি) অন্যান্য উল্লেখযোগ্য কৌৰৱ মিত্ৰৰ কাষত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। | occupation = [[ক্ষত্ৰিয়]] | gender = পুৰুষ | family = [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> চিত্ৰসেন, দ্বীপত, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, বনসেনা, প্ৰসেনা, [[বৃষকেতু]] (ভাই) }} হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণে ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বৃষসেনকে ধৰি যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ১১ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ সহদেৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত সাত্যকীয়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।[3] ১২ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১২ তাৰিখে তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি অভিমন্যু বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ দ্বিধাদ্বন্দ্ব হ’ল। বৃষসেনাই অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ১৪ তাৰিখ ১৪ তাৰিখৰ নিশা বৃষসেনে পাঞ্চলৰ ৰজা দ্ৰুপদৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4] ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ ধৃষ্টদ্যুম্নক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ১৫ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।[5] ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড় বিন্ধিলে। ১৭ তাৰিখ ১৫ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। ১৭ দিনত কৰ্ণে অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলাক পৰাস্ত/ঘাঁ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুলা তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় গুলিয়াই বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিল। e8uli4u9u9bfsuncj1rwc5j7ekrg0fq 647301 647300 2026-10-24T16:56:05Z Pranamikaadhikary 27435 647301 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = বৃষসেন | image = Bhishma, Karna, Shakuni and Vrishasena.jpg | caption = নৈনসুখৰ এখন [[পাহাৰী চিত্ৰ]] য'ত বৃষসেন (বাওঁফালৰ পৰা চতুৰ্থ স্থানত বহি) অন্যান্য উল্লেখযোগ্য কৌৰৱ মিত্ৰৰ কাষত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। | occupation = [[ক্ষত্ৰিয়]] | gender = পুৰুষ | family = [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> চিত্ৰসেন, দ্বীপত, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, বনসেনা, প্ৰসেনা, [[বৃষকেতু]] (ভাই) }} হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণই ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু বৃষসেনকে ধৰি তেওঁৰ পুত্ৰসকলে যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ===একাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেয়ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ [[সহদেৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত [[সাত্যকী]]য়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url= http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07016.htm|title= The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Dronabhisheka Parva, Section XVI}}</ref> ===দ্বাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ দ্বাদশ দিনা তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি [[অভিমন্যু]] বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ যুদ্ধ হ’ল। বৃষসেনে অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ===চতুৰ্দশ দিনা=== চতুৰ্দশ দিনা নিশা বৃষসেনে পাঞ্চালৰ ৰজা [[দ্ৰুপদ]]ৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07165.htm|title=The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Ghatotkacha-Vadha Parva, Section CLXVIII|website=www.sacred-texts.com|access-date=2020-03-22}}</ref> ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ১৫ তাৰিখ যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।[5] ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড় বিন্ধিলে। ১৭ তাৰিখ ১৫ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। ১৭ দিনত কৰ্ণে অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলাক পৰাস্ত/ঘাঁ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুলা তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় গুলিয়াই বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিল। 1vnkgifcrizybyewnm0pd37zh7jimqj 647302 647301 2026-10-24T16:57:54Z Pranamikaadhikary 27435 /* চতুৰ্দশ দিনা */ 647302 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = বৃষসেন | image = Bhishma, Karna, Shakuni and Vrishasena.jpg | caption = নৈনসুখৰ এখন [[পাহাৰী চিত্ৰ]] য'ত বৃষসেন (বাওঁফালৰ পৰা চতুৰ্থ স্থানত বহি) অন্যান্য উল্লেখযোগ্য কৌৰৱ মিত্ৰৰ কাষত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। | occupation = [[ক্ষত্ৰিয়]] | gender = পুৰুষ | family = [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> চিত্ৰসেন, দ্বীপত, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, বনসেনা, প্ৰসেনা, [[বৃষকেতু]] (ভাই) }} হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণই ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু বৃষসেনকে ধৰি তেওঁৰ পুত্ৰসকলে যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ===একাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেয়ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ [[সহদেৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত [[সাত্যকী]]য়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url= http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07016.htm|title= The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Dronabhisheka Parva, Section XVI}}</ref> ===দ্বাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ দ্বাদশ দিনা তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি [[অভিমন্যু]] বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ যুদ্ধ হ’ল। বৃষসেনে অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ===চতুৰ্দশ দিনা=== চতুৰ্দশ দিনা নিশা বৃষসেনে পাঞ্চালৰ ৰজা [[দ্ৰুপদ]]ৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07165.htm|title=The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Ghatotkacha-Vadha Parva, Section CLXVIII|website=www.sacred-texts.com|access-date=2020-03-22}}</ref> ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ===পঞ্চদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m08/m08084.htm|title=The Mahabharata, Book 8: Karna Parva, Section 84|website=www.sacred-texts.com|access-date=2022-02-01}}</ref> ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি থাকিল আৰু ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড়ে আঘাত কৰিলে। ===সপ্তদশ দিনা=== ১৫ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। ১৭ দিনত কৰ্ণে অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলাক পৰাস্ত/ঘাঁ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুলা তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় গুলিয়াই বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিল। aynsso16zctygrdmmzcqqugkk66awcu 647303 647302 2026-10-24T16:59:29Z Pranamikaadhikary 27435 /* সপ্তদশ দিনা */ 647303 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = বৃষসেন | image = Bhishma, Karna, Shakuni and Vrishasena.jpg | caption = নৈনসুখৰ এখন [[পাহাৰী চিত্ৰ]] য'ত বৃষসেন (বাওঁফালৰ পৰা চতুৰ্থ স্থানত বহি) অন্যান্য উল্লেখযোগ্য কৌৰৱ মিত্ৰৰ কাষত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। | occupation = [[ক্ষত্ৰিয়]] | gender = পুৰুষ | family = [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> চিত্ৰসেন, দ্বীপত, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, বনসেনা, প্ৰসেনা, [[বৃষকেতু]] (ভাই) }} হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণই ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু বৃষসেনকে ধৰি তেওঁৰ পুত্ৰসকলে যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ===একাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেয়ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ [[সহদেৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত [[সাত্যকী]]য়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url= http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07016.htm|title= The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Dronabhisheka Parva, Section XVI}}</ref> ===দ্বাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ দ্বাদশ দিনা তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি [[অভিমন্যু]] বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ যুদ্ধ হ’ল। বৃষসেনে অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ===চতুৰ্দশ দিনা=== চতুৰ্দশ দিনা নিশা বৃষসেনে পাঞ্চালৰ ৰজা [[দ্ৰুপদ]]ৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07165.htm|title=The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Ghatotkacha-Vadha Parva, Section CLXVIII|website=www.sacred-texts.com|access-date=2020-03-22}}</ref> ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ===পঞ্চদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m08/m08084.htm|title=The Mahabharata, Book 8: Karna Parva, Section 84|website=www.sacred-texts.com|access-date=2022-02-01}}</ref> ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি থাকিল আৰু ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড়ে আঘাত কৰিলে। ===সপ্তদশ দিনা=== সপ্তদশ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। সপ্তদশ দিনত কৰ্ণই অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলক পৰাস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুল তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় মাৰি বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== iiao2h7ovmaobggigf6z3dda34r2n2f 647304 647303 2026-10-24T16:59:44Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647304 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = বৃষসেন | image = Bhishma, Karna, Shakuni and Vrishasena.jpg | caption = নৈনসুখৰ এখন [[পাহাৰী চিত্ৰ]] য'ত বৃষসেন (বাওঁফালৰ পৰা চতুৰ্থ স্থানত বহি) অন্যান্য উল্লেখযোগ্য কৌৰৱ মিত্ৰৰ কাষত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। | occupation = [[ক্ষত্ৰিয়]] | gender = পুৰুষ | family = [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> চিত্ৰসেন, দ্বীপত, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, বনসেনা, প্ৰসেনা, [[বৃষকেতু]] (ভাই) }} হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ত '''বৃষসেন''' যোদ্ধা [[কৰ্ণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web|title=The Vishnu Purana: Book IV: Chapter XVIII |url= https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp111.htm|access-date=2022-08-19|website=www.sacred-texts.com}}</ref> পিতৃৰ সৈতে তেওঁ কৌৰৱৰপক্ষৰপৰা [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত যুঁজি দ্ৰৌপদেয়, [[দ্ৰুপদ]], [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]], [[নকুল]], [[সহদেৱ]], [[বিৰাট]], সতনিক আদি বহুতো বিশিষ্ট যোদ্ধাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="Mani">{{Cite book|last=Mani|first=Vettam|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/883/mode/1up|title=Puranic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Puranic literature|date=1975|publisher=Delhi : Motilal Banarsidass|others=Robarts - University of Toronto|pages=883}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰ্ণই ভীষ্মৰ লগত হোৱা বিবাদৰ বাবে প্ৰথম দহদিন অংশ লোৱা নাছিল। যুদ্ধৰ দশম দিনত ভীষ্মৰ পতনৰ পিছত ১১ তাৰিখে কৰ্ণ আৰু বৃষসেনকে ধৰি তেওঁৰ পুত্ৰসকলে যুদ্ধত যোগদান কৰি পাণ্ডৱৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। ===একাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১১ তাৰিখে বৃষসেনে নকুলৰ পুত্ৰ সতনিকক একক যুদ্ধত আগুৰি ধৰিলে আৰু তাৰ পিছত আন দ্ৰৌপদেয়ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি সকলোকে পৰাস্ত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ [[সহদেৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে য'ত তেওঁ ধনু ভাঙি তেওঁক অচেতন কৰি পেলালে। অৱশেষত [[সাত্যকী]]য়ে সহদেৱক উদ্ধাৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url= http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07016.htm|title= The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Dronabhisheka Parva, Section XVI}}</ref> ===দ্বাদশ দিনা=== যুদ্ধৰ দ্বাদশ দিনা তেওঁ পাণ্ডৱ সেনাৰ মৎস্য বাহিনীক আক্ৰমণ কৰি ৰজা বিৰাটক পৰাস্ত কৰি বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁক বেয়াকৈ আঘাত কৰে। এই দেখি [[অভিমন্যু]] বিৰাটৰ সহায়ত আহিল আৰু বৃষসেন আৰু অভিমন্যুৰ মাজত তীব্ৰ যুদ্ধ হ’ল। বৃষসেনে অভিমন্যুৰ বুকু আৰু উৰু দুটামান কাঁড়েৰে বিন্ধিলে যদিও অৱশেষত অভিমন্যুৱে কোনোমতে ধনু ভাঙি তেওঁক পৰাস্ত কৰে। ===চতুৰ্দশ দিনা=== চতুৰ্দশ দিনা নিশা বৃষসেনে পাঞ্চালৰ ৰজা [[দ্ৰুপদ]]ৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07165.htm|title=The Mahabharata, Book 7: Drona Parva, Ghatotkacha-Vadha Parva, Section CLXVIII|website=www.sacred-texts.com|access-date=2020-03-22}}</ref> ইয়াৰ পিছত দ্ৰুপদৰ পৰাজয়ত তেওঁ দ্ৰুপদৰ পুত্ৰ [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক পাণ্ডৱ সেনাৰ প্ৰধান সেনাপতিক পৰাস্ত কৰি দ্ৰুপদ আৰু ধৃষ্টদ্যুম্নক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰালে। ===পঞ্চদশ দিনা=== যুদ্ধৰ ১৫ তাৰিখে বৃষসেন আৰু নকুলে পিছলৈ নকুলৰ দৰে পাণ্ডৱ যোদ্ধাৰ বিৰুদ্ধে একক যুদ্ধত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰথ ধ্বংস কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m08/m08084.htm|title=The Mahabharata, Book 8: Karna Parva, Section 84|website=www.sacred-texts.com|access-date=2022-02-01}}</ref> ইয়াৰ পিছত নকুলে ভীমৰ ৰথত উঠিল, কিন্তু বৃষসেনে দুয়োকে আঘাত কৰি থাকিল, ভীমৰ ধনু ভাঙি থাকিল আৰু ভীমৰ বুকুত অসংখ্য চোকা কাঁড়ে আঘাত কৰিলে। ===সপ্তদশ দিনা=== সপ্তদশ দিনত দ্ৰোণক হত্যা কৰাৰ পাছত ১৬ দিনত কৰ্ণ কৌৰৱ সেনাৰ সেনাপতি হয়। সপ্তদশ দিনত কৰ্ণই অৰ্জুনক পৰাস্ত কৰিবলৈ বদ্ধপৰিকৰ আছিল। কৰ্ণৰ পুত্ৰ বৃষসেনেও তেওঁৰ কাষত যুদ্ধ কৰি আছিল। যুদ্ধৰ সময়ত বৃষসেনে নকুলৰ লগত যুদ্ধ কৰে। তেওঁ আছিল এজন ভয়ংকৰ যোদ্ধা আৰু নকুলক পৰাস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত নকুল তাৎক্ষণিক যুঁজখনৰপৰা আঁতৰি গ’ল। নকুলক পৰাজিত হোৱা দেখি অৰ্জুনে ক্ৰোধিত হৈ কৃষ্ণক ক’লে যে বৃষসেনক ৰোধ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অৰ্জুনে বৃষসেনক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। মহাভাৰতত অৰ্জুনে নিজৰ শৰেৰে বৃষসেনক আক্ৰমণ কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। অৰ্জুনে প্ৰথমে বৃষসেনৰ ধনু আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলে, আৰু তাৰ পিছত তেওঁক আক্ৰমণ কৰি থাকিল। অৱশেষত অৰ্জুনে কাঁড় মাৰি বৃষসেনৰ বাহু আৰু মূৰ কাটি পেলায়, যাৰ ফলত যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰ্ণৰ সন্মুখত এই ঘটনা ঘটিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] qr3e0y4q2z5rgvd9iohy82tejkrg024 0 140450 647306 2026-10-24T17:03:47Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647306 wikitext text/x-wiki '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।[1] পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।[2] এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকি কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== gvccevdzkxoqzwvdr519su13y670h30 647307 647306 2026-10-24T17:06:19Z Pranamikaadhikary 27435 647307 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]];<br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] (বাওঁফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।[1] পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।[2] এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== nxitn2r8jzgtein7v3fv9jdvkbd57ri 647308 647307 2026-10-24T17:07:32Z Pranamikaadhikary 27435 647308 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]];<br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] (বাওঁফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== b2fn87xmyzg2vgq2g2h0yfbuqh7t3lx 647309 647308 2026-10-24T17:09:53Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647309 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত কৌৰৱৰ বিৰুদ্ধে পাণ্ডৱক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ কৃষ্ণৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ বৃষ্ণী আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।[4][5] সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই দুৰ্যোধক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত কৃতবৰ্মৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।[5][6] পৰম্পৰা অনুসৰি সত্যকীয়ে এটা অক্ষৌহিনী সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা বুলি ৰেটিং দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকি পাণ্ডৱ সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।[6][4][5] ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে শকুনিৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুণীয়ে তেওঁক তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকিয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4][5] ===১৪ তাৰিখ=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে জয়দ্ৰথক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ গঠনত বিন্ধিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা যুধিষ্ঠিৰক ৰক্ষা কৰে। ধৃষ্টদ্যুম্নক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়, ৰাতিপুৱাৰ যুঁজখন হাতত লয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। উপপান্দৱৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকিয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকিক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মব্যূহৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক বাইপাছ কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্য্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== erzax5c3dxhqd5nqt09c8zyd87vm41s 647310 647309 2026-10-24T17:11:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ */ 647310 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত কৌৰৱৰ বিৰুদ্ধে পাণ্ডৱক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ কৃষ্ণৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ বৃষ্ণী আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।[4][5] সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই দুৰ্যোধক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত কৃতবৰ্মৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।[5][6] পৰম্পৰা অনুসৰি সত্যকীয়ে এটা অক্ষৌহিনী সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা বুলি ৰেটিং দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকি পাণ্ডৱ সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।[6][4][5] ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে শকুনিৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুণীয়ে তেওঁক তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকিয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4][5] ===১৪ তাৰিখ=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে জয়দ্ৰথক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ গঠনত বিন্ধিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা যুধিষ্ঠিৰক ৰক্ষা কৰে। ধৃষ্টদ্যুম্নক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়, ৰাতিপুৱাৰ যুঁজখন হাতত লয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। উপপান্দৱৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকিয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকিক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মব্যূহৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক বাইপাছ কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্য্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।[citation needed] ===ভুৰিশ্ৰৱৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকিৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, ভুৰিশ্ৰৱৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সত্যকিৰ দাদাই ভূৰিশ্ৰৱৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকি লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিস্ৰাৱে সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱৰ বাহু কাটি কাঁড় মাৰিলে। যেতিয়া ভূৰিস্ৰাৱৰ দ্বাৰা সমালোচনা কৰা হয় যে তেওঁ বিনা সতৰ্কবাণীত যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ভুৰিস্ৰাৱে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকি নিজৰ মূৰ্চ্ছা যোৱাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু জয়দ্ৰথ এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকিৰ কাৰ্য্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।[7] ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমাদত্তৰ পিতৃ বাহলীকাক হত্যা কৰা হয়।[citation needed] ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সত্যকি আৰু কৃতবৰ্মা আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকি পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যিক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণীয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে মৌসল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== 626n5djjnv21l0c349mnfvfais75v9n 647314 647310 2026-10-24T17:14:04Z Pranamikaadhikary 27435 /* যাদৱ যোদ্ধা */ 647314 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত কৌৰৱৰ বিৰুদ্ধে পাণ্ডৱক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ কৃষ্ণৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ বৃষ্ণী আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।[4][5] সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই দুৰ্যোধক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত কৃতবৰ্মৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।[5][6] পৰম্পৰা অনুসৰি সত্যকীয়ে এটা অক্ষৌহিনী সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা বুলি ৰেটিং দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকি পাণ্ডৱ সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।[6][4][5] ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে শকুনিৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুণীয়ে তেওঁক তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকিয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4][5] ===১৪ তাৰিখ=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে জয়দ্ৰথক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ গঠনত বিন্ধিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা যুধিষ্ঠিৰক ৰক্ষা কৰে। ধৃষ্টদ্যুম্নক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়, ৰাতিপুৱাৰ যুঁজখন হাতত লয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। উপপান্দৱৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকিয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকিক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মব্যূহৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক বাইপাছ কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্য্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।[citation needed] ===ভুৰিশ্ৰৱৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকিৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, ভুৰিশ্ৰৱৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সত্যকিৰ দাদাই ভূৰিশ্ৰৱৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকি লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিস্ৰাৱে সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱৰ বাহু কাটি কাঁড় মাৰিলে। যেতিয়া ভূৰিস্ৰাৱৰ দ্বাৰা সমালোচনা কৰা হয় যে তেওঁ বিনা সতৰ্কবাণীত যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ভুৰিস্ৰাৱে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকি নিজৰ মূৰ্চ্ছা যোৱাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু জয়দ্ৰথ এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকিৰ কাৰ্য্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।[7] ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমাদত্তৰ পিতৃ বাহলীকাক হত্যা কৰা হয়।[citation needed] ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সত্যকি আৰু কৃতবৰ্মা আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকি পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যিক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণীয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে মৌসল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।[citation needed] ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত গান্ধৰীয়ে কৃষ্ণক গালি পাৰে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহিছে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকিৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতিবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱক ঠাণ্ডা তেজেৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক লাম্বাষ্ট কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; ৱাইন বৈ যায় আৰু টেম্পাৰ জ্বলি উঠে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকি মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ চেপি ধৰা হাতৰ পৰা ওপৰলৈ টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যিকক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে ঘণ্টাৰ চৰিত্ৰ জানি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকিৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। প্ৰদ্যুম্নৰ দৰে সাত্যকিৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকি মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে, সকলো বৃষিনী যোদ্ধাৰ দৰে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== euu3z3ehq1hnydu4i6wsdsx0rg3qniq 647316 647314 2026-10-24T17:18:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ */ 647316 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে শকুনিৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুণীয়ে তেওঁক তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকিয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।[4][5] ===১৪ তাৰিখ=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে জয়দ্ৰথক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ গঠনত বিন্ধিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা যুধিষ্ঠিৰক ৰক্ষা কৰে। ধৃষ্টদ্যুম্নক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়, ৰাতিপুৱাৰ যুঁজখন হাতত লয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। উপপান্দৱৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকিয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকিক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মব্যূহৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক বাইপাছ কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্য্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।[citation needed] ===ভুৰিশ্ৰৱৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকিৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, ভুৰিশ্ৰৱৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সত্যকিৰ দাদাই ভূৰিশ্ৰৱৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকি লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিস্ৰাৱে সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱৰ বাহু কাটি কাঁড় মাৰিলে। যেতিয়া ভূৰিস্ৰাৱৰ দ্বাৰা সমালোচনা কৰা হয় যে তেওঁ বিনা সতৰ্কবাণীত যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ভুৰিস্ৰাৱে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকি নিজৰ মূৰ্চ্ছা যোৱাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু জয়দ্ৰথ এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকিৰ কাৰ্য্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।[7] ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমাদত্তৰ পিতৃ বাহলীকাক হত্যা কৰা হয়।[citation needed] ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সত্যকি আৰু কৃতবৰ্মা আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকি পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যিক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণীয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে মৌসল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।[citation needed] ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত গান্ধৰীয়ে কৃষ্ণক গালি পাৰে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহিছে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকিৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতিবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱক ঠাণ্ডা তেজেৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক লাম্বাষ্ট কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; ৱাইন বৈ যায় আৰু টেম্পাৰ জ্বলি উঠে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকি মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ চেপি ধৰা হাতৰ পৰা ওপৰলৈ টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যিকক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে ঘণ্টাৰ চৰিত্ৰ জানি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকিৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। প্ৰদ্যুম্নৰ দৰে সাত্যকিৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকি মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে, সকলো বৃষিনী যোদ্ধাৰ দৰে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== k9zr7d73ipl3iqmvtrrn0bp9jbq6fmc 647319 647316 2026-10-24T17:19:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* ২য় দিন */ 647319 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===১৪ তাৰিখ=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে জয়দ্ৰথক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ গঠনত বিন্ধিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা যুধিষ্ঠিৰক ৰক্ষা কৰে। ধৃষ্টদ্যুম্নক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়, ৰাতিপুৱাৰ যুঁজখন হাতত লয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। উপপান্দৱৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকিয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকিক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মব্যূহৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক বাইপাছ কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্য্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।[citation needed] ===ভুৰিশ্ৰৱৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকিৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, ভুৰিশ্ৰৱৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সত্যকিৰ দাদাই ভূৰিশ্ৰৱৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকি লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিস্ৰাৱে সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱৰ বাহু কাটি কাঁড় মাৰিলে। যেতিয়া ভূৰিস্ৰাৱৰ দ্বাৰা সমালোচনা কৰা হয় যে তেওঁ বিনা সতৰ্কবাণীত যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ভুৰিস্ৰাৱে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকি নিজৰ মূৰ্চ্ছা যোৱাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু জয়দ্ৰথ এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকিৰ কাৰ্য্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।[7] ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমাদত্তৰ পিতৃ বাহলীকাক হত্যা কৰা হয়।[citation needed] ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সত্যকি আৰু কৃতবৰ্মা আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকি পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যিক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণীয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে মৌসল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।[citation needed] ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত গান্ধৰীয়ে কৃষ্ণক গালি পাৰে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহিছে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকিৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতিবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱক ঠাণ্ডা তেজেৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক লাম্বাষ্ট কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; ৱাইন বৈ যায় আৰু টেম্পাৰ জ্বলি উঠে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকি মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ চেপি ধৰা হাতৰ পৰা ওপৰলৈ টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যিকক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে ঘণ্টাৰ চৰিত্ৰ জানি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকিৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। প্ৰদ্যুম্নৰ দৰে সাত্যকিৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকি মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে, সকলো বৃষিনী যোদ্ধাৰ দৰে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== rkarfgj54zu4i79d63jsg2v47jg8wnn 647324 647319 2026-10-24T17:23:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* ১৪ তাৰিখ */ 647324 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকিৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, ভুৰিশ্ৰৱৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সত্যকিৰ দাদাই ভূৰিশ্ৰৱৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকি লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিস্ৰাৱে সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱৰ বাহু কাটি কাঁড় মাৰিলে। যেতিয়া ভূৰিস্ৰাৱৰ দ্বাৰা সমালোচনা কৰা হয় যে তেওঁ বিনা সতৰ্কবাণীত যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰিছিল। ভুৰিস্ৰাৱে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকি নিজৰ মূৰ্চ্ছা যোৱাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱে তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু জয়দ্ৰথ এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকিৰ কাৰ্য্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।[7] ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমাদত্তৰ পিতৃ বাহলীকাক হত্যা কৰা হয়।[citation needed] ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সত্যকি আৰু কৃতবৰ্মা আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকি পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যিক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণীয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে মৌসল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।[citation needed] ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত গান্ধৰীয়ে কৃষ্ণক গালি পাৰে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহিছে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকিৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতিবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱক ঠাণ্ডা তেজেৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক লাম্বাষ্ট কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; ৱাইন বৈ যায় আৰু টেম্পাৰ জ্বলি উঠে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকি মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ চেপি ধৰা হাতৰ পৰা ওপৰলৈ টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যিকক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে ঘণ্টাৰ চৰিত্ৰ জানি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকিৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। প্ৰদ্যুম্নৰ দৰে সাত্যকিৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকি মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে, সকলো বৃষিনী যোদ্ধাৰ দৰে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== 9ow2xqpo7dhwmaeqgslqkjlmwzu7bmu 647331 647324 2026-10-24T17:28:52Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভুৰিশ্ৰৱৰ লগত সংঘাত */ 647331 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমাদত্তৰ পিতৃ বাহলীকাক হত্যা কৰা হয়।[citation needed] ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সত্যকি আৰু কৃতবৰ্মা আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকি পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যিক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণীয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে মৌসল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।[citation needed] ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত গান্ধৰীয়ে কৃষ্ণক গালি পাৰে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহিছে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকিৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতিবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱক ঠাণ্ডা তেজেৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক লাম্বাষ্ট কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; ৱাইন বৈ যায় আৰু টেম্পাৰ জ্বলি উঠে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকি মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ চেপি ধৰা হাতৰ পৰা ওপৰলৈ টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যিকক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে ঘণ্টাৰ চৰিত্ৰ জানি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকিৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। প্ৰদ্যুম্নৰ দৰে সাত্যকিৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকি মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে, সকলো বৃষিনী যোদ্ধাৰ দৰে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== 31dnvdmsvb8e2h763xitdoydv2vs1tz 647337 647331 2026-10-24T17:31:00Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ */ 647337 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত গান্ধৰীয়ে কৃষ্ণক গালি পাৰে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহিছে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকিৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতিবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱক ঠাণ্ডা তেজেৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক লাম্বাষ্ট কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; ৱাইন বৈ যায় আৰু টেম্পাৰ জ্বলি উঠে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকি মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ চেপি ধৰা হাতৰ পৰা ওপৰলৈ টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যিকক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে ঘণ্টাৰ চৰিত্ৰ জানি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকিৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। প্ৰদ্যুম্নৰ দৰে সাত্যকিৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকি মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে, সকলো বৃষিনী যোদ্ধাৰ দৰে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== qe7je153tov9xaefyw7k409lgzs8x9v 647341 647337 2026-10-24T17:36:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* মৃত্যু */ 647341 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত [[গান্ধাৰী]]য়ে [[কৃষ্ণ]]ক অভিশাপ দিয়ে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সাত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকীৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱাক শীতল যুদ্ধৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক অপমান কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; সুৰাপান চলি থাকে আৰু উত্তেজনা বিয়পি পৰে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকী মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ হাতেৰে আজুৰি টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। ৰঙা মুখৰ সত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মাৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যকীক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে সময়ৰ গুৰুত্ব বুজি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে।ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকীৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। [[প্ৰদ্যুম্ন]]ৰ দৰে সাত্যকীৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকী সকলো বৃষ্ণী যোদ্ধাৰ দৰে মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== 1wy86qo78fn0i50cppesojskt1ko61x 647342 647341 2026-10-24T17:38:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* মৃত্যু */ 647342 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত [[গান্ধাৰী]]য়ে [[কৃষ্ণ]]ক অভিশাপ দিয়ে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সাত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকীৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱাক শীতল যুদ্ধৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক অপমান কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; সুৰাপান চলি থাকে আৰু উত্তেজনা বিয়পি পৰে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকী মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ হাতেৰে আজুৰি টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। খঙত মুখ ৰঙা পৰা সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মাৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যকীক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে সময়ৰ গুৰুত্ব বুজি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকীৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। [[প্ৰদ্যুম্ন]]ৰ দৰে সাত্যকীৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকী সকলো বৃষ্ণী যোদ্ধাৰ দৰে মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকিৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।[2] পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।[8] দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকিৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়াসকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকিৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে (মৎসায় পুৰাণত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।[citation needed] ==তথ্যসূত্ৰ== 703y1nw8f3b5t8rycw0fh3oqbjdq3u9 647344 647342 2026-10-24T17:40:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* বংশধৰ */ 647344 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত [[গান্ধাৰী]]য়ে [[কৃষ্ণ]]ক অভিশাপ দিয়ে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সাত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকীৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱাক শীতল যুদ্ধৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক অপমান কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; সুৰাপান চলি থাকে আৰু উত্তেজনা বিয়পি পৰে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকী মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ হাতেৰে আজুৰি টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। খঙত মুখ ৰঙা পৰা সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মাৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যকীক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে সময়ৰ গুৰুত্ব বুজি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকীৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। [[প্ৰদ্যুম্ন]]ৰ দৰে সাত্যকীৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকী সকলো বৃষ্ণী যোদ্ধাৰ দৰে মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে। ==বংশধৰ== আন সংস্কৰণত সাত্যকীৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।<ref name="p1" /> পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।<ref name="p2">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.284.</ref> দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকীৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়সকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকীৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে ([[মৎস্য পুৰাণ]]ত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== idlwwmaixjemg4de2o6pq4f1fqqwvlh 647345 647344 2026-10-24T17:41:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* বংশধৰ */ 647345 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত [[গান্ধাৰী]]য়ে [[কৃষ্ণ]]ক অভিশাপ দিয়ে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সাত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকীৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱাক শীতল যুদ্ধৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক অপমান কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; সুৰাপান চলি থাকে আৰু উত্তেজনা বিয়পি পৰে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকী মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ হাতেৰে আজুৰি টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। খঙত মুখ ৰঙা পৰা সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মাৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যকীক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে সময়ৰ গুৰুত্ব বুজি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকীৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। [[প্ৰদ্যুম্ন]]ৰ দৰে সাত্যকীৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকী সকলো বৃষ্ণী যোদ্ধাৰ দৰে মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে। ==বংশধৰ== [[Image:Satyaki-kl.jpg|thumb|Satyaki in Javanese [[Wayang]] (Javanese shadow puppet). ''The picture above is a puppet form of Satyaki and does not resemble the actual character.'']] আন সংস্কৰণত সাত্যকীৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।<ref name="p1" /> পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।<ref name="p2">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.284.</ref> দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকীৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়সকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকীৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে ([[মৎস্য পুৰাণ]]ত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== rk69pr7mafw3i0t3vbolnr3qkzzh7jo 647346 647345 2026-10-24T17:42:18Z Pranamikaadhikary 27435 /* বংশধৰ */ 647346 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত [[গান্ধাৰী]]য়ে [[কৃষ্ণ]]ক অভিশাপ দিয়ে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সাত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকীৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱাক শীতল যুদ্ধৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক অপমান কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; সুৰাপান চলি থাকে আৰু উত্তেজনা বিয়পি পৰে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকী মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ হাতেৰে আজুৰি টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। খঙত মুখ ৰঙা পৰা সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মাৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যকীক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে সময়ৰ গুৰুত্ব বুজি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকীৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। [[প্ৰদ্যুম্ন]]ৰ দৰে সাত্যকীৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকী সকলো বৃষ্ণী যোদ্ধাৰ দৰে মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে। ==বংশধৰ== [[Image:Satyaki-kl.jpg|thumb|জাভানীজ ৱায়াং (জাভানীজ ছাঁৰ পুতলা) ভাষাত সাত্যকি। ওপৰৰ ছবিখন সাত্যকিৰ পুতলা ৰূপ আৰু প্ৰকৃত চৰিত্ৰৰ সৈতে মিল নাই।]] আন সংস্কৰণত সাত্যকীৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।<ref name="p1" /> পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।<ref name="p2">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.284.</ref> দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকীৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়সকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকীৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে ([[মৎস্য পুৰাণ]]ত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== qwimk4b2gvi044tu23jpohvrd96v6th 647347 647346 2026-10-24T17:42:48Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647347 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | name = সাত্যকী | image = Sri Krishna as Envoy (cropped).jpg | caption = ''কৃষ্ণ দূত হিচাপে'' [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]; <br>সাত্যকিক (বগা পোছাক পৰিহিত, [[কৃষ্ণ]]ৰ ওচৰত থিয় হৈ) [[দুৰ্যোধন]] ( বাঁওফালে) কৃষ্ণক কৰা অপমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তৰোৱাল উলিয়াই থকা দেখুওৱা হৈছে | other_names = যুযুধান | dynasty = [[যদু বংশ]] | father = সত্যক | children = জয়া | texts = [[মহাভাৰত]] }} '''সাত্যকি''' নামেৰে বেছি পৰিচিত যুযুধন [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ| নাৰায়ণী সেনা]]ৰ এজন শক্তিশালী যাদৱ প্ৰধান আছিল, যি [[বৃৃষ্ণি]] বংশৰ অন্তৰ্গত আছিল, [[কৃষ্ণ]]ও এই বংশৰে আছিল।<ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> পুৰাণৰ মতে তেওঁ বৃষ্ণি বংশৰ শিনিৰ নাতি, আৰু সত্যকৰ পুত্ৰ, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> এজন বীৰ যোদ্ধা সাত্যকী কৃষ্ণৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান আছিল আৰু অৰ্জুনৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ== *মূল প্ৰবন্ধ: [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]] [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত [[কৌৰৱ]]ৰ বিৰুদ্ধে [[পাণ্ডৱ]]ক সমৰ্থন কৰিছিল সাত্যকীয়ে। শান্তি অভিযানৰ অংশ হিচাপে তেওঁ [[কৃষ্ণ]]ৰ সৈতে কুৰু ৰাজধানীলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু পিছলৈ [[বৃষ্ণী বংশ|বৃষ্ণী]] আৰু শিৱিৰ সৈন্যৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> সাত্যকীয়ে পাণ্ডৱৰ হৈ যুদ্ধ কৰাৰ সময়ত কৃষ্ণই [[দুৰ্যোধন]]ক সৈন্যবাহিনী দিয়াৰ পাছত [[কৃতবৰ্মা]]ৰ অধীনত আন যাদৱসকলে কৌৰৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> পৰম্পৰা অনুসৰি সাত্যকীয়ে এটা [[অক্ষৌহিনী]] সৈন্য আনিছিল আৰু ভীষ্মই তেওঁক অকলে বাৰটা অতিৰথীৰ সন্মুখীন হ’ব পৰা যোদ্ধা বুলি স্বীকৃতি দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত সাত্যকী [[পাণ্ডৱ]] সেনাৰ এটা অক্ষৌহিনীৰ সেনাপতি আছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Archive |first=Internet Sacred Text |title=The Mahabharata, Book 5: Udyoga Parva: Bhagwat Yana Parva... |url=https://sacred-texts.com/hin/m05/m05081.htm |access-date=2026-03-30 |website=Internet Sacred Text Archive |language=English}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Satyaki – Vyasa Mahabharata |url=https://www.vyasaonline.com/encyclopedia/satyaki/ |access-date=2026-03-30 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Satyaki: The Valiant Yadava Warrior of the Mahabharata |url=https://www.vedadhara.com/satyaki-the-valiant-yadava-warrior-of-the-mahabharata |access-date=2026-03-30 |website=www.vedadhara.com |language=en}}</ref> ===২য় দিন=== যুদ্ধৰ ২য় দিনত সত্যকীয়ে [[শকুনি]]ৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শকুনিয়ে তেওঁৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ দিলে। কিন্তু সাত্যকীয়ে তেওঁক পৰাস্ত কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===চতুৰ্দশ দিন=== যুদ্ধৰ চতুৰ্দশ দিনত সাত্যকীৰ বিশিষ্ট ভূমিকা। অৰ্জুনে [[জয়দ্ৰথ]]ক হত্যা কৰাৰ শপত পূৰণৰ বাবে দ্ৰোণৰ সেনা ৰচনাত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অনুপস্থিতিত সম্ৰাটক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দ্ৰোণৰপৰা [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক ৰক্ষা কৰে। [[ধৃষ্টদ্যুম্ন]]ক দ্ৰোণৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি সাত্যকীয়ে দ্ৰোণৰ সৈতে ৰাতিপুৱাৰ যুঁজত অংশ লৈ দীঘলীয়া যুঁজত লিপ্ত হয়। দ্ৰোণ সাত্যকিৰ ওপৰত ইমানেই হতাশ হয়, যে তেওঁ আনকি ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো সাত্যকীয়ে অৰ্জুনৰ অধীনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰপৰা পোৱা ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতিহত কৰে। অৱশেষত সাত্যকি ভাগৰি পৰে, আৰু তেওঁ দ্ৰোণৰ কাঁড়ৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। [[উপপাণ্ডৱ]]ৰ নতুন আক্ৰমণত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। শেষত সাত্যকীয়ে দ্ৰোণক যথেষ্ট সময় স্থবিৰ কৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হয় যে দ্ৰোণৰ অগ্ৰগতিৰ অভাৱত হতাশ হৈ দুৰ্যোধনে অৰ্জুনৰ সৈতে হোৱা সংঘাতত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ দ্ৰোণক প্ৰত্যাহাৰ কৰে।{{cn}} দিনটোৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰ অৰ্জুনৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চিন্তিত হৈ পৰে। ৰজাৰ সুৰক্ষা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰতিবাদ কৰাৰ পাছতো সাত্যকীক অৰ্জুনক বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু সহায় কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। পদ্মবেহুৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত তেওঁ দ্ৰোণক লগ পায়। ঋষিক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে বুলি জানি তেওঁ তেওঁক আওকাণ কৰি দ্ৰোণক কয় যে তেওঁ নিজৰ গুৰুৰ কাৰ্যৰ নকল কৰিব লাগিব (যিহেতু অৰ্জুনে দিনটোৰ আৰম্ভণিতে দ্ৰোণৰ লগত যুঁজিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল)।{{cn}} ===ভুৰিশ্ৰৱাৰ লগত সংঘাত=== অৰ্জুনক একাধিক ফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগে লগে সাত্যকীয়ে সাহায্য দিয়া যেন লাগে। সত্যকীৰ ডাঙৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী, [[ভুৰিশ্ৰৱা]]ৰ সৈতে তীব্ৰ যুদ্ধ হয়, যাৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰিবাৰিক কাজিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত যেতিয়া সাত্যকীৰ ককাকে ভূৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃক পৰাস্ত কৰিছিল। দীঘলীয়া আৰু ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ অন্তত ইতিমধ্যে দ্ৰোণৰ সৈতে যুঁজি ক্লান্ত হৈ পৰা সাত্যকী লৰচৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁক আঘাত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ সিপাৰে টানি লৈ যায়। তৰোৱালখন ওপৰলৈ তুলি ভূৰিশ্ৰৱাই সাত্যকক হত্যা কৰিবলৈ সাজু হয়, কিন্তু অৰ্জুনে তেওঁক মৃত্যুৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু ভুৰিশ্ৰৱাৰ কাঁড় মাৰি বাহু কাটি পেলায়। তেতিয়া ভূৰিশ্ৰৱাই তেওঁকবিনা আমন্ত্ৰণে যুদ্ধত হস্তক্ষেপ কৰা বুলি সমালোচনা কৰে। ভুৰিশ্ৰৱাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিস্তৃত কৰি ধ্যানত বহি থাকে। তাৰ পিছত সাত্যকী নিজৰ অচেতন অৱস্থাৰ পৰা ওলাই আহি দ্ৰুতগতিত শত্ৰুৰ মূৰ কাটি পেলায়। এই উন্মাদ কাৰ্য্যৰ বাবে তেওঁক নিন্দা কৰা হয়, কিন্তু সাত্যকীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যি মুহূৰ্তত ভুৰিশ্ৰৱাই তেওঁৰ অৰ্ধচেতন শৰীৰত আঘাত কৰিছিল, সেই মুহূৰ্তত তেওঁ ভুৰিশ্ৰৱাক হত্যা কৰাৰ শপত খাইছিল। দিনটোৰ যুদ্ধ প্ৰায় শেষ হোৱাৰ লগে লগে আৰু [[জয়দ্ৰথ]] এতিয়াও বহু দূৰত থকাৰ বাবে সাত্যকীৰ কাৰ্যৰ নৈতিকতাৰ বিতৰ্ক স্তব্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m07/m07143.htm|title=Defeat of Karna by hands of Satyaki|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> ===নৈশ যুদ্ধ=== চতুৰ্দশ দিনা যুদ্ধ যেতিয়া নিশালৈকে চলি থাকিল তেতিয়া ভুৰিশ্ৰৱাৰ পিতৃ সোমদত্তক হত্যা কৰা হয়, পিছলৈ ভীমক সহায় কৰি সোমদত্তৰ পিতৃ বাহ্লীকাক হত্যা কৰা হয়।{{cn}} ===যাদৱ যোদ্ধা=== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত সাত্যকী আৰু [[কৃতবৰ্মা]] আছিল দুজন গুৰুত্বপূৰ্ণ যাদৱ বীৰ যিয়ে বিৰোধী পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল। সাত্যকী পাণ্ডৱৰ পক্ষত যুদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে কৃতবৰ্মাই কৌৰৱৰ লগত যোগ দিছিল। সাত্যকী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক হিচাপেও উল্লেখযোগ্য যি শল্য (অস্ত্ৰোপচাৰ) আৰু শালক্য (চকু/ই এন টি)ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। তিমিৰ আৰু অন্নন্তভাত (সুশ্ৰুত উত্তৰতন্ত্ৰ)ত দলহানা আৰু নেত্ৰৰোগ (চৰক)ত চক্ৰপাণিয়ে তেওঁৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰতৰ কোনো এটা খণ্ডত কোৱা হৈছে যে মৌষল পৰ্বৰ সময়ত সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি হত্যা কৰিছিল।{{cn}} ==মৃত্যু== কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত [[গান্ধাৰী]]য়ে [[কৃষ্ণ]]ক অভিশাপ দিয়ে যে তেওঁৰ বংশ ৩৬ বছৰৰ পিছত ভাতৃঘাতী হত্যাকাণ্ডত ধ্বংস হ’ব। ৩৬ বছৰত যাদৱসকলে প্ৰভাসলৈ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে য’ত তেওঁলোকক অস্থায়ী বাসস্থান আবণ্টন দিয়া হয় আৰু আনন্দ আৰু মদ্যপান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মদ্যপান কৰি সাত্যকীয়ে যুদ্ধৰ ১৮ তাৰিখৰ নিশা কৃতবৰ্মাক কৰা কাৰ্য্যৰ বাবে হাঁহে আৰু ঠাট্টা-মস্কৰা কৰে। আনসকলে সাত্যকীৰ লগত একমত হোৱাৰ লগে লগে কৃতবৰ্মাই ক্ৰোধিত হয় আৰু ভূৰিশ্ৰৱাক শীতল যুদ্ধৰে বধ কৰাৰ বাবে সাত্যকক অপমান কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাই দেৱকীৰ পিতৃক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বংশই কাৰ বাবে যুঁজিছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যোদ্ধাসকলে পক্ষ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে; সুৰাপান চলি থাকে আৰু উত্তেজনা বিয়পি পৰে। ক্ৰোধিত হৈ সাত্যকী মাটিৰ পৰা উঠি যায়, আৰু তেওঁৰ স্তম্ভিত হৈ তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ হাতেৰে আজুৰি টানি অনা ঘাঁহবোৰ অস্ত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে (এজন ঋষিৰ অভিশাপৰ বাবেই)। খঙত মুখ ৰঙা পৰা সাত্যকীয়ে কৃতবৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলায় আৰু কৃতবৰ্মাৰ পক্ষত থকা যোদ্ধাসকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে ক্ৰোধিত আৰু মদ্যপান কৰি কৃষ্ণই তেওঁক সহায় কৰিবলৈ অহাৰ লগে লগে সাত্যকীক আগুৰি ধৰে। অৱশ্যে সময়ৰ গুৰুত্ব বুজি কৃষ্ণ এফালে থিয় হৈ থাকে। ভোজ আৰু অন্ধকসকলে মাটিৰ পৰা নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ টানি সাত্যকীৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। [[প্ৰদ্যুম্ন]]ৰ দৰে সাত্যকীৰ মিত্ৰসকলে তেওঁৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে লৰালৰিকৈ যায়। শেষত সাত্যকী সকলো বৃষ্ণী যোদ্ধাৰ দৰে মৃত অৱস্থাত পৰি থাকে। ==বংশধৰ== [[Image:Satyaki-kl.jpg|thumb|জাভানীজ ৱায়াং (জাভানীজ ছাঁৰ পুতলা) ভাষাত সাত্যকি। ওপৰৰ ছবিখন সাত্যকিৰ পুতলা ৰূপ আৰু প্ৰকৃত চৰিত্ৰৰ সৈতে মিল নাই।]] আন সংস্কৰণত সাত্যকীৰ এজন উল্লেখিত নাতি যুগন্ধৰৰ সৈতে এজন একক পুত্ৰ অসংগ আছে।<ref name="p1" /> পিছলৈ যুগন্ধৰ সৰস্বতী নদীৰ ওচৰৰ ভূখণ্ডৰ শাসক হয়।<ref name="p2">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.284.</ref> দুগৰাকী নাতিনী সাত্যকীৰ পাণ্ডৱ পৰিয়ালত বিয়া হোৱাৰ আশাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শেষৰ দিনটোত যৌধেয়সকলে নিজকে ধৰ্মৰাজৰ পুত্ৰ আৰু অৰ্জুনৰ ভতিজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু হয় সাত্যকীৰ পুত্ৰৰ যোগেদি নহয় যুধিষ্ঠিৰৰ পুত্ৰ যৌধেয়ৰ জৰিয়তে ([[মৎস্য পুৰাণ]]ত উল্লেখ কৰা) বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] nj9b5w3u82kuzpbzcwaz54fbr6bibun 0 140451 647311 2026-10-24T17:12:32Z Dipankar Das 36094 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox writer | name = দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া | image = Devi_Prasad_Bagrodia_at_his_office.jpg | image_size = | alt = | caption = | pen_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1939|11|8|df=y}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|Year|Month|Day}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = লেখ... 647311 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া | image = Devi_Prasad_Bagrodia_at_his_office.jpg | image_size = | alt = | caption = | pen_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1939|11|8|df=y}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|Year|Month|Day}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = লেখক, চাহ খেতিয়ক | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা| হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | ethnicity = | citizenship = | education = ডি এইচ এছ কে মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় | period = | genre = | subject = | movement = | notable_works = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া''' ({{Lang-en|Devi Prasad Bagrodia}}), [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ডিব্ৰুগড়]]ত বাস কৰা এগৰাকী বিশিষ্ট লেখক, সমাজকৰ্মী<ref>{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | title=Award for Ramen Barua, Tilmizur Rahman | date=2 December 2011 | newspaper=Assam Tribune | accessdate=19 July 2018 }}</ref> আৰু চাহ খেতিয়ক।<ref>{{cite web |url=http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |title=The Sentinel |website=www.sentinelassam.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101208/http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |archive-date=2015-09-24}}</ref> == জীৱনী == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ জন্ম ১৯৩৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ টেঙাখাটৰ ভেকুলাজান গাঁৱত শিৱ ভগৱান বাগ্ৰডিয়াৰ ঘৰত হৈছিল। তেওঁ নিজৰ গাঁৱত এক সম্পূৰ্ণ অসমীয়া গ্ৰাম্য পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। === শিক্ষা === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াই টেঙাখাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা অসমীয়া মাধ্যমত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আই এছ চি অধ্যয়ন কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুগড়ৰ ডি এইচ এছ কানৈ মহাবিদ্যালয়ত স্নাতক পৰ্যায়লৈকে অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> === কৰ্মজীৱন === == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ লেখক। তেওঁৰ অধিকাংশ গ্ৰন্থই অসমীয়া সাহিত্যিকসকলৰ বিখ্যাত ৰচনাৰ অনুবাদ। তেওঁ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সমগ্ৰ সাহিত্যকৰ্ম হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰি দুখন গ্ৰন্থৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই গ্ৰন্থ দুখন হ’ল—১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি সুধা আৰু ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি প্ৰভা। ভাৰতৰ তদানীন্তন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ই জ্যোতি প্ৰভা উন্মোচন কৰিছিল। [[অসমীয়া সাহিত্য]] আৰু সংস্কৃতিৰ পৰিচয় বহন কৰা এই গ্ৰন্থসমূহে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ পণ্ডিতসকলৰ মাজত সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ মহাপুৰুষ [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ ৰচিত [[বৰগীত]]সমূহৰো অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰচনা কৰা ভাগৱত পুৰাণৰ আধাৰত প্ৰণীত [[গুণমালা]] হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছে। বাগ্ৰডিয়াৰ সাহিত্যকৰ্মৰ ভিতৰত ড° [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিত-ভাষ, চাহ গছৰ কলম, সুখৰ পৃথিৱী, মীৰাবাঈ আৰু অগস্ত্য যাত্ৰাৰ হিন্দী অনুবাদ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> তেওঁ বিবেকানন্দ আগৰৱালাৰ দ্য আগৰৱালা ফেমিলি অৱ তেজপুৰ শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=iZYXAQAAIAAJ | title=The Agarwala family of Tezpur: A vignette of the early generations| last1=Agarwala| first1=Bibekananda| year=1998}}</ref> তেওঁৰ আন এখন প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ হৈছে চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া আৰু আনন্দ বৰমুদৈৰ ইউ এণ্ড মি অন আ জাৰ্নি টু লাইট।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=9vsoQwAACAAJ | title=You and Me on a Journey to Light| last1=Śaikīẏā| first1=Candraprasāda| year=2003}}</ref> == বঁটা-সন্মান == বাগ্ৰডিয়াই ১৯৯৯ চনত [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় হিন্দী সঞ্চালকালয়ৰ পৰা ‘উল্লেখযোগ্য মানৰ অনুবাদক’ বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০০২ চনত ‘ফুলচান্দ খান্দেলৱাল সমহতি বঁটা’ আৰু ২০১১ চনত ৰাজস্থানৰ চিত্তোৰগড়স্থিত মীৰা স্মৃতি সংস্থানৰ পৰা ‘মীৰা সন্মান’ লাভ কৰে। তেওঁ আন কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মানো লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> == চিত্ৰ-বীথিকা == <gallery> File:Devi Prasad Bagrodia photograph.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া File:Devi Prasad Bagrodia and dignitaries during release of his book 'Jyoti Prabha'.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰ পৰা প্ৰথম) আৰু তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত উপস্থিত বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল File:Devi Prasad Bagrodia with President (former) Dr Shankar Dayal Sharma.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰ পৰা দ্বিতীয়) তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ৰ সৈতে <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Sudha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Sudha --> <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Prabha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Prabha --> <!-- Deleted image removed: File:Gunamala in Hindi.jpg|Gunamala in Hindi --> <!-- Deleted image removed: File:Chah Gasar Kalam.jpg|Chah Gasar Kalam --> <!-- Deleted image removed: File:Meera Bai (in Assamese).jpg|Meera Bai (in Assamese) --> File:Mita_Bhash.jpg|মিত ভাষ <!-- Deleted image removed: File:Mrityu Bijoyini Kanaklata.jpg|Mrityu Bijoyini Kanaklata --> <!-- Deleted image removed: File:Sukhor Prithibi by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Sukhor Prithibi --> File:Anup Jalota releasing Devi Prasad Bagrodia's Hindi translation of Borgeets.jpg|অনুপ জালোটাই দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ বৰগীতৰ হিন্দী অনুবাদ উন্মোচন কৰা মুহূৰ্ত </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া}} 7gg6d1qj7wpu58wvmkr8u4dw1nji8mf 647312 647311 2026-10-24T17:12:53Z Dipankar Das 36094 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647312 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া | image = Devi_Prasad_Bagrodia_at_his_office.jpg | image_size = | alt = | caption = | pen_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1939|11|8|df=y}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|Year|Month|Day}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = লেখক, চাহ খেতিয়ক | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা| হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | ethnicity = | citizenship = | education = ডি এইচ এছ কে মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় | period = | genre = | subject = | movement = | notable_works = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া''' ({{Lang-en|Devi Prasad Bagrodia}}), [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ডিব্ৰুগড়]]ত বাস কৰা এগৰাকী বিশিষ্ট লেখক, সমাজকৰ্মী<ref>{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | title=Award for Ramen Barua, Tilmizur Rahman | date=2 December 2011 | newspaper=Assam Tribune | accessdate=19 July 2018 }}</ref> আৰু চাহ খেতিয়ক।<ref>{{cite web |url=http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |title=The Sentinel |website=www.sentinelassam.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101208/http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |archive-date=2015-09-24}}</ref> == জীৱনী == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ জন্ম ১৯৩৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ টেঙাখাটৰ ভেকুলাজান গাঁৱত শিৱ ভগৱান বাগ্ৰডিয়াৰ ঘৰত হৈছিল। তেওঁ নিজৰ গাঁৱত এক সম্পূৰ্ণ অসমীয়া গ্ৰাম্য পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। === শিক্ষা === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াই টেঙাখাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া মাধ্যমত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আই এছ চি অধ্যয়ন কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুগড়ৰ ডি এইচ এছ কানৈ মহাবিদ্যালয়ত স্নাতক পৰ্যায়লৈকে অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> === কৰ্মজীৱন === == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ লেখক। তেওঁৰ অধিকাংশ গ্ৰন্থই অসমীয়া সাহিত্যিকসকলৰ বিখ্যাত ৰচনাৰ অনুবাদ। তেওঁ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সমগ্ৰ সাহিত্যকৰ্ম হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰি দুখন গ্ৰন্থৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই গ্ৰন্থ দুখন হ’ল—১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি সুধা আৰু ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি প্ৰভা। ভাৰতৰ তদানীন্তন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ই জ্যোতি প্ৰভা উন্মোচন কৰিছিল। [[অসমীয়া সাহিত্য]] আৰু সংস্কৃতিৰ পৰিচয় বহন কৰা এই গ্ৰন্থসমূহে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ পণ্ডিতসকলৰ মাজত সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ মহাপুৰুষ [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ ৰচিত [[বৰগীত]]সমূহৰো অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰচনা কৰা ভাগৱত পুৰাণৰ আধাৰত প্ৰণীত [[গুণমালা]] হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছে। বাগ্ৰডিয়াৰ সাহিত্যকৰ্মৰ ভিতৰত ড° [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিত-ভাষ, চাহগছৰ কলম, সুখৰ পৃথিৱী, মীৰাবাঈ আৰু অগস্ত্য যাত্ৰাৰ হিন্দী অনুবাদ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> তেওঁ বিবেকানন্দ আগৰৱালাৰ দ্য আগৰৱালা ফেমিলি অৱ তেজপুৰ শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=iZYXAQAAIAAJ | title=The Agarwala family of Tezpur: A vignette of the early generations| last1=Agarwala| first1=Bibekananda| year=1998}}</ref> তেওঁৰ আন এখন প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ হৈছে চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া আৰু আনন্দ বৰমুদৈৰ ইউ এণ্ড মি অন আ জাৰ্নি টু লাইট।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=9vsoQwAACAAJ | title=You and Me on a Journey to Light| last1=Śaikīẏā| first1=Candraprasāda| year=2003}}</ref> == বঁটা-সন্মান == বাগ্ৰডিয়াই ১৯৯৯ চনত [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়|ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় হিন্দী সঞ্চালকালয়ৰপৰা ‘উল্লেখযোগ্য মানৰ অনুবাদক’ বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০০২ চনত ‘ফুলচান্দ খান্দেলৱাল সমহতি বঁটা’ আৰু ২০১১ চনত ৰাজস্থানৰ চিত্তোৰগড়স্থিত মীৰা স্মৃতি সংস্থানৰপৰা ‘মীৰা সন্মান’ লাভ কৰে। তেওঁ আন কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মানো লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> == চিত্ৰ-বীথিকা == <gallery> File:Devi Prasad Bagrodia photograph.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া File:Devi Prasad Bagrodia and dignitaries during release of his book 'Jyoti Prabha'.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা প্ৰথম) আৰু তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত উপস্থিত বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল File:Devi Prasad Bagrodia with President (former) Dr Shankar Dayal Sharma.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা দ্বিতীয়) তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ৰ সৈতে <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Sudha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Sudha --> <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Prabha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Prabha --> <!-- Deleted image removed: File:Gunamala in Hindi.jpg|Gunamala in Hindi --> <!-- Deleted image removed: File:Chah Gasar Kalam.jpg|Chah Gasar Kalam --> <!-- Deleted image removed: File:Meera Bai (in Assamese).jpg|Meera Bai (in Assamese) --> File:Mita_Bhash.jpg|মিত ভাষ <!-- Deleted image removed: File:Mrityu Bijoyini Kanaklata.jpg|Mrityu Bijoyini Kanaklata --> <!-- Deleted image removed: File:Sukhor Prithibi by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Sukhor Prithibi --> File:Anup Jalota releasing Devi Prasad Bagrodia's Hindi translation of Borgeets.jpg|অনুপ জালোটাই দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ বৰগীতৰ হিন্দী অনুবাদ উন্মোচন কৰা মুহূৰ্ত </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া}} qggygh5kgvrgwq5hcqssrbz93iqsva8 647315 647312 2026-10-24T17:16:46Z Dipankar Das 36094 (By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]]) 647315 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া | image = Devi_Prasad_Bagrodia_at_his_office.jpg | image_size = | alt = | caption = | pen_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1939|11|8|df=y}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|Year|Month|Day}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = লেখক, চাহ খেতিয়ক | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা| হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | ethnicity = | citizenship = | education = ডি এইচ এছ কে মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় | period = | genre = | subject = | movement = | notable_works = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া''' ({{Lang-en|Devi Prasad Bagrodia}}), [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ডিব্ৰুগড়]]ত বাস কৰা এগৰাকী বিশিষ্ট লেখক, সমাজকৰ্মী<ref>{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | title=Award for Ramen Barua, Tilmizur Rahman | date=2 December 2011 | newspaper=Assam Tribune | accessdate=19 July 2018 }}</ref> আৰু চাহ খেতিয়ক।<ref>{{cite web |url=http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |title=The Sentinel |website=www.sentinelassam.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101208/http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |archive-date=2015-09-24}}</ref> == জীৱনী == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ জন্ম ১৯৩৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ টেঙাখাটৰ ভেকুলাজান গাঁৱত শিৱ ভগৱান বাগ্ৰডিয়াৰ ঘৰত হৈছিল। তেওঁ নিজৰ গাঁৱত এক সম্পূৰ্ণ অসমীয়া গ্ৰাম্য পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। === শিক্ষা === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াই টেঙাখাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া মাধ্যমত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আই এছ চি অধ্যয়ন কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুগড়ৰ ডি এইচ এছ কানৈ মহাবিদ্যালয়ত স্নাতক পৰ্যায়লৈকে অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> === কৰ্মজীৱন === == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ লেখক। তেওঁৰ অধিকাংশ গ্ৰন্থই অসমীয়া সাহিত্যিকসকলৰ বিখ্যাত ৰচনাৰ অনুবাদ। তেওঁ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সমগ্ৰ সাহিত্যকৰ্ম হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰি দুখন গ্ৰন্থৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই গ্ৰন্থ দুখন হ’ল—১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি সুধা আৰু ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি প্ৰভা। ভাৰতৰ তদানীন্তন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ই জ্যোতি প্ৰভা উন্মোচন কৰিছিল। [[অসমীয়া সাহিত্য]] আৰু সংস্কৃতিৰ পৰিচয় বহন কৰা এই গ্ৰন্থসমূহে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ পণ্ডিতসকলৰ মাজত সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ মহাপুৰুষ [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ ৰচিত [[বৰগীত]]সমূহৰো অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰচনা কৰা ভাগৱত পুৰাণৰ আধাৰত প্ৰণীত [[গুণমালা]] হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছে। বাগ্ৰডিয়াৰ সাহিত্যকৰ্মৰ ভিতৰত ড° [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিত-ভাষ, চাহগছৰ কলম, সুখৰ পৃথিৱী, মীৰাবাঈ আৰু অগস্ত্য যাত্ৰাৰ হিন্দী অনুবাদ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> তেওঁ বিবেকানন্দ আগৰৱালাৰ দ্য আগৰৱালা ফেমিলি অৱ তেজপুৰ শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=iZYXAQAAIAAJ | title=The Agarwala family of Tezpur: A vignette of the early generations| last1=Agarwala| first1=Bibekananda| year=1998}}</ref> তেওঁৰ আন এখন প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ হৈছে চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া আৰু আনন্দ বৰমুদৈৰ ইউ এণ্ড মি অন আ জাৰ্নি টু লাইট।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=9vsoQwAACAAJ | title=You and Me on a Journey to Light| last1=Śaikīẏā| first1=Candraprasāda| year=2003}}</ref> == বঁটা-সন্মান == বাগ্ৰডিয়াই ১৯৯৯ চনত [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় হিন্দী সঞ্চালকালয়ৰপৰা ‘উল্লেখযোগ্য মানৰ অনুবাদক’ বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০০২ চনত ‘ফুলচান্দ খান্দেলৱাল সমহতি বঁটা’ আৰু ২০১১ চনত ৰাজস্থানৰ চিত্তোৰগড়স্থিত মীৰা স্মৃতি সংস্থানৰপৰা ‘মীৰা সন্মান’ লাভ কৰে। তেওঁ আন কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মানো লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title= The Assam Tribune Online|website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21}}</ref> == চিত্ৰ-বীথিকা == <gallery> File:Devi Prasad Bagrodia photograph.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া File:Devi Prasad Bagrodia and dignitaries during release of his book 'Jyoti Prabha'.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা প্ৰথম) আৰু তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত উপস্থিত বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল File:Devi Prasad Bagrodia with President (former) Dr Shankar Dayal Sharma.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা দ্বিতীয়) তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ৰ সৈতে <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Sudha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Sudha --> <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Prabha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Prabha --> <!-- Deleted image removed: File:Gunamala in Hindi.jpg|Gunamala in Hindi --> <!-- Deleted image removed: File:Chah Gasar Kalam.jpg|Chah Gasar Kalam --> <!-- Deleted image removed: File:Meera Bai (in Assamese).jpg|Meera Bai (in Assamese) --> File:Mita_Bhash.jpg|মিত ভাষ <!-- Deleted image removed: File:Mrityu Bijoyini Kanaklata.jpg|Mrityu Bijoyini Kanaklata --> <!-- Deleted image removed: File:Sukhor Prithibi by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Sukhor Prithibi --> File:Anup Jalota releasing Devi Prasad Bagrodia's Hindi translation of Borgeets.jpg|অনুপ জালোটাই দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ বৰগীতৰ হিন্দী অনুবাদ উন্মোচন কৰা মুহূৰ্ত </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া}} 2rmof8mhqxn9nxvj361ubvki9z1ml6g 647488 647315 2026-10-25T03:27:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647488 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া | image = Devi_Prasad_Bagrodia_at_his_office.jpg | image_size = | alt = | caption = | pen_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1939|11|8|df=y}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|Year|Month|Day}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = লেখক, চাহ খেতিয়ক | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা| হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | ethnicity = | citizenship = | education = ডি এইচ এছ কে মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় | period = | genre = | subject = | movement = | notable_works = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া''' ({{Lang-en|Devi Prasad Bagrodia}}), [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ডিব্ৰুগড়]]ত বাস কৰা এগৰাকী বিশিষ্ট লেখক, সমাজকৰ্মী<ref>{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | title=Award for Ramen Barua, Tilmizur Rahman | date=2 December 2011 | newspaper=Assam Tribune | accessdate=19 July 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180720081337/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | archivedate=20 July 2018 | deadurl=yes }}</ref> আৰু চাহ খেতিয়ক।<ref>{{cite web |url=http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |title=The Sentinel |website=www.sentinelassam.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101208/http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |archive-date=2015-09-24}}</ref> == জীৱনী == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ জন্ম ১৯৩৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ টেঙাখাটৰ ভেকুলাজান গাঁৱত শিৱ ভগৱান বাগ্ৰডিয়াৰ ঘৰত হৈছিল। তেওঁ নিজৰ গাঁৱত এক সম্পূৰ্ণ অসমীয়া গ্ৰাম্য পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। === শিক্ষা === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াই টেঙাখাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া মাধ্যমত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আই এছ চি অধ্যয়ন কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুগড়ৰ ডি এইচ এছ কানৈ মহাবিদ্যালয়ত স্নাতক পৰ্যায়লৈকে অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archivedate=2014-05-21 |access-date=2026-10-24 |deadurl=yes}}</ref> === কৰ্মজীৱন === == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ লেখক। তেওঁৰ অধিকাংশ গ্ৰন্থই অসমীয়া সাহিত্যিকসকলৰ বিখ্যাত ৰচনাৰ অনুবাদ। তেওঁ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সমগ্ৰ সাহিত্যকৰ্ম হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰি দুখন গ্ৰন্থৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই গ্ৰন্থ দুখন হ’ল—১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি সুধা আৰু ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি প্ৰভা। ভাৰতৰ তদানীন্তন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ই জ্যোতি প্ৰভা উন্মোচন কৰিছিল। [[অসমীয়া সাহিত্য]] আৰু সংস্কৃতিৰ পৰিচয় বহন কৰা এই গ্ৰন্থসমূহে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ পণ্ডিতসকলৰ মাজত সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ মহাপুৰুষ [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ ৰচিত [[বৰগীত]]সমূহৰো অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰচনা কৰা ভাগৱত পুৰাণৰ আধাৰত প্ৰণীত [[গুণমালা]] হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছে। বাগ্ৰডিয়াৰ সাহিত্যকৰ্মৰ ভিতৰত ড° [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিত-ভাষ, চাহগছৰ কলম, সুখৰ পৃথিৱী, মীৰাবাঈ আৰু অগস্ত্য যাত্ৰাৰ হিন্দী অনুবাদ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archivedate=2014-05-21 |access-date=2026-10-24 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ বিবেকানন্দ আগৰৱালাৰ দ্য আগৰৱালা ফেমিলি অৱ তেজপুৰ শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=iZYXAQAAIAAJ | title=The Agarwala family of Tezpur: A vignette of the early generations| last1=Agarwala| first1=Bibekananda| year=1998}}</ref> তেওঁৰ আন এখন প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ হৈছে চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া আৰু আনন্দ বৰমুদৈৰ ইউ এণ্ড মি অন আ জাৰ্নি টু লাইট।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=9vsoQwAACAAJ | title=You and Me on a Journey to Light| last1=Śaikīẏā| first1=Candraprasāda| year=2003}}</ref> == বঁটা-সন্মান == বাগ্ৰডিয়াই ১৯৯৯ চনত [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় হিন্দী সঞ্চালকালয়ৰপৰা ‘উল্লেখযোগ্য মানৰ অনুবাদক’ বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০০২ চনত ‘ফুলচান্দ খান্দেলৱাল সমহতি বঁটা’ আৰু ২০১১ চনত ৰাজস্থানৰ চিত্তোৰগড়স্থিত মীৰা স্মৃতি সংস্থানৰপৰা ‘মীৰা সন্মান’ লাভ কৰে। তেওঁ আন কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মানো লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archivedate=2014-05-21 |access-date=2026-10-24 |deadurl=yes}}</ref> == চিত্ৰ-বীথিকা == <gallery> File:Devi Prasad Bagrodia photograph.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া File:Devi Prasad Bagrodia and dignitaries during release of his book 'Jyoti Prabha'.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা প্ৰথম) আৰু তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত উপস্থিত বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল File:Devi Prasad Bagrodia with President (former) Dr Shankar Dayal Sharma.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা দ্বিতীয়) তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ৰ সৈতে <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Sudha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Sudha --> <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Prabha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Prabha --> <!-- Deleted image removed: File:Gunamala in Hindi.jpg|Gunamala in Hindi --> <!-- Deleted image removed: File:Chah Gasar Kalam.jpg|Chah Gasar Kalam --> <!-- Deleted image removed: File:Meera Bai (in Assamese).jpg|Meera Bai (in Assamese) --> File:Mita_Bhash.jpg|মিত ভাষ <!-- Deleted image removed: File:Mrityu Bijoyini Kanaklata.jpg|Mrityu Bijoyini Kanaklata --> <!-- Deleted image removed: File:Sukhor Prithibi by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Sukhor Prithibi --> File:Anup Jalota releasing Devi Prasad Bagrodia's Hindi translation of Borgeets.jpg|অনুপ জালোটাই দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ বৰগীতৰ হিন্দী অনুবাদ উন্মোচন কৰা মুহূৰ্ত </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া}} beglxgb7t9dxpwxy8ijzpxnhfmd04v5 647561 647488 2026-10-25T07:55:32Z Dipankar Das 36094 +[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] using [[WP:HC|HotCat]] 647561 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া | image = Devi_Prasad_Bagrodia_at_his_office.jpg | image_size = | alt = | caption = | pen_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1939|11|8|df=y}}<!-- {{Birth date and age|df=yes|Year|Month|Day}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = লেখক, চাহ খেতিয়ক | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা| হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | ethnicity = | citizenship = | education = ডি এইচ এছ কে মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় | period = | genre = | subject = | movement = | notable_works = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া''' ({{Lang-en|Devi Prasad Bagrodia}}), [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ডিব্ৰুগড়]]ত বাস কৰা এগৰাকী বিশিষ্ট লেখক, সমাজকৰ্মী<ref>{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | title=Award for Ramen Barua, Tilmizur Rahman | date=2 December 2011 | newspaper=Assam Tribune | accessdate=19 July 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180720081337/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0311/city06 | archivedate=20 July 2018 | deadurl=yes }}</ref> আৰু চাহ খেতিয়ক।<ref>{{cite web |url=http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |title=The Sentinel |website=www.sentinelassam.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101208/http://www.sentinelassam.com/state1/story.php?sec=2&subsec=2&id=138881&dtP=2012-12-15&ppr=1 |archive-date=2015-09-24}}</ref> == জীৱনী == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ জন্ম ১৯৩৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ টেঙাখাটৰ ভেকুলাজান গাঁৱত শিৱ ভগৱান বাগ্ৰডিয়াৰ ঘৰত হৈছিল। তেওঁ নিজৰ গাঁৱত এক সম্পূৰ্ণ অসমীয়া গ্ৰাম্য পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। === শিক্ষা === দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াই টেঙাখাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া মাধ্যমত মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আই এছ চি অধ্যয়ন কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুগড়ৰ ডি এইচ এছ কানৈ মহাবিদ্যালয়ত স্নাতক পৰ্যায়লৈকে অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archivedate=2014-05-21 |access-date=2026-10-24 |deadurl=yes}}</ref> === কৰ্মজীৱন === == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ লেখক। তেওঁৰ অধিকাংশ গ্ৰন্থই অসমীয়া সাহিত্যিকসকলৰ বিখ্যাত ৰচনাৰ অনুবাদ। তেওঁ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সমগ্ৰ সাহিত্যকৰ্ম হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰি দুখন গ্ৰন্থৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই গ্ৰন্থ দুখন হ’ল—১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি সুধা আৰু ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত জ্যোতি প্ৰভা। ভাৰতৰ তদানীন্তন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ই জ্যোতি প্ৰভা উন্মোচন কৰিছিল। [[অসমীয়া সাহিত্য]] আৰু সংস্কৃতিৰ পৰিচয় বহন কৰা এই গ্ৰন্থসমূহে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ পণ্ডিতসকলৰ মাজত সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ মহাপুৰুষ [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ ৰচিত [[বৰগীত]]সমূহৰো অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰচনা কৰা ভাগৱত পুৰাণৰ আধাৰত প্ৰণীত [[গুণমালা]] হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছে। বাগ্ৰডিয়াৰ সাহিত্যকৰ্মৰ ভিতৰত ড° [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিত-ভাষ, চাহগছৰ কলম, সুখৰ পৃথিৱী, মীৰাবাঈ আৰু অগস্ত্য যাত্ৰাৰ হিন্দী অনুবাদ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archivedate=2014-05-21 |access-date=2026-10-24 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ বিবেকানন্দ আগৰৱালাৰ দ্য আগৰৱালা ফেমিলি অৱ তেজপুৰ শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=iZYXAQAAIAAJ | title=The Agarwala family of Tezpur: A vignette of the early generations| last1=Agarwala| first1=Bibekananda| year=1998}}</ref> তেওঁৰ আন এখন প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ হৈছে চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া আৰু আনন্দ বৰমুদৈৰ ইউ এণ্ড মি অন আ জাৰ্নি টু লাইট।<ref>{{Cite web | url=https://books.google.com/books?id=9vsoQwAACAAJ | title=You and Me on a Journey to Light| last1=Śaikīẏā| first1=Candraprasāda| year=2003}}</ref> == বঁটা-সন্মান == বাগ্ৰডিয়াই ১৯৯৯ চনত [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় হিন্দী সঞ্চালকালয়ৰপৰা ‘উল্লেখযোগ্য মানৰ অনুবাদক’ বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০০২ চনত ‘ফুলচান্দ খান্দেলৱাল সমহতি বঁটা’ আৰু ২০১১ চনত ৰাজস্থানৰ চিত্তোৰগড়স্থিত মীৰা স্মৃতি সংস্থানৰপৰা ‘মীৰা সন্মান’ লাভ কৰে। তেওঁ আন কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মানো লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archive-date=2014-05-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521194935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2114%2Fstate05 |archivedate=2014-05-21 |access-date=2026-10-24 |deadurl=yes}}</ref> == চিত্ৰ-বীথিকা == <gallery> File:Devi Prasad Bagrodia photograph.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া File:Devi Prasad Bagrodia and dignitaries during release of his book 'Jyoti Prabha'.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা প্ৰথম) আৰু তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত উপস্থিত বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল File:Devi Prasad Bagrodia with President (former) Dr Shankar Dayal Sharma.jpg|দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া (সোঁফালৰপৰা দ্বিতীয়) তেওঁৰ জ্যোতি প্ৰভা গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ সময়ত ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি ড° [[শঙ্কৰ দয়াল শৰ্মা]]ৰ সৈতে <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Sudha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Sudha --> <!-- Deleted image removed: File:Jyoti Prabha by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Jyoti Prabha --> <!-- Deleted image removed: File:Gunamala in Hindi.jpg|Gunamala in Hindi --> <!-- Deleted image removed: File:Chah Gasar Kalam.jpg|Chah Gasar Kalam --> <!-- Deleted image removed: File:Meera Bai (in Assamese).jpg|Meera Bai (in Assamese) --> File:Mita_Bhash.jpg|মিত ভাষ <!-- Deleted image removed: File:Mrityu Bijoyini Kanaklata.jpg|Mrityu Bijoyini Kanaklata --> <!-- Deleted image removed: File:Sukhor Prithibi by Devi Prasad Bagrodia.jpg|Sukhor Prithibi --> File:Anup Jalota releasing Devi Prasad Bagrodia's Hindi translation of Borgeets.jpg|অনুপ জালোটাই দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়াৰ বৰগীতৰ হিন্দী অনুবাদ উন্মোচন কৰা মুহূৰ্ত </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] dv1dj1r5969wc6u1ronb71adm9acdyl 0 140452 647313 2026-10-24T17:13:59Z Dipankar Das 36094 [[দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 647313 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[দেৱীপ্ৰসাদ বাগ্ৰডিয়া]] iiac8jngr600ainq2d800oq0c1z4mdg 14 140453 647318 2026-10-24T17:19:13Z Kandarpajit Kallol 6257 Created blank page 647318 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 647320 647318 2026-10-24T17:19:25Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতৰ ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]] 647320 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] dtdxcoe5vmvgz284rh88xakt132b3xm 647322 647320 2026-10-24T17:20:30Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647322 wikitext text/x-wiki {{মূল|মগধ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] ble86p3y62yng9cnxeqb32wlraih611 0 140454 647340 2026-10-24T17:35:12Z Yihedew 52481 নতুন পৃষ্ঠা: '''চীনৰ সাম্যবাদী দল''' ({{Langx|zh|中国共产党|Zhōngguó Gòngchǎndǎng}}; {{Langx|en|Communist Party of China}}; '''চিপিচি'''),<ref name=":62">{{Cite web|title=Style Guide: PRC, China, CCP or Chinese?|url=https://www.asiamediacentre.org.nz/news/style-guide-prc-china-ccp-or-chinese/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725100303/https://www.asiamediacentre.org.nz/news/style-guide-prc-ch... 647340 wikitext text/x-wiki '''চীনৰ সাম্যবাদী দল''' ({{Langx|zh|中国共产党|Zhōngguó Gòngchǎndǎng}}; {{Langx|en|Communist Party of China}}; '''চিপিচি'''),<ref name=":62">{{Cite web|title=Style Guide: PRC, China, CCP or Chinese?|url=https://www.asiamediacentre.org.nz/news/style-guide-prc-china-ccp-or-chinese/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725100303/https://www.asiamediacentre.org.nz/news/style-guide-prc-china-ccp-or-chinese/|archive-date=25 July 2022|access-date=19 June 2022|website=Asia Media Centre – New Zealand|publisher=Asia New Zealand Foundation|quote=Chinese Communist Party (CCP): May also refer to Communist Party of China (CPC){{nbsp}}... CPC is used officially in China and by China's media, whereas English-language media outside of Chinese conventionally use CCP.}}</ref> যাক সাধাৰণতে '''চীনা সাম্যবাদী দল''' ('''চিচিপি''') নামেৰে জনা যায়,<ref>{{Cite encyclopedia|title=Chinese Communist Party|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-Communist-Party|access-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002223447/https://web.archive.org/web/20191002223447/https://www.britannica.com/topic/Chinese-Communist-Party|archive-date=2 October 2019|url-status=live}}</ref> হৈছে [[চীন|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ]] প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু [[একদলীয় ৰাষ্ট্ৰ|একমাত্ৰ শাসকীয় দল]]। ১৯২১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দলটোৱে [[চীনা গৃহযুদ্ধ|চীনা গৃহযুদ্ধত]] [[কুঅ'মিনতাং|কুওমিনতাঙক]] পৰাস্ত কৰি ১৯৪৯ চনৰ অক্টোবৰত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ অধ্যক্ষ|অধ্যক্ষ]] [[মাও জেদং|মাও ৎচে-তুঙৰ]] নেতৃত্বত [[গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ ঘোষণা|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন প্ৰতিষ্ঠাৰ ঘোষণা]] কৰে। তেতিয়াৰ পৰা দলটোৱে চীন শাসন কৰি আহিছে আৰু দেশখনৰ [[গণমুক্তিফৌজ|সশস্ত্ৰ বাহিনী]] আৰু [[চীনত আইন প্ৰয়োগ|আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহৰ]] ওপৰত [[দলেই বন্দুক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে|সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ]] বজাই ৰাখিছে। {{As of|2025}} অনুসৰি, দলটোৰ সদস্যসংখ্যা ১০ কোটি ১০ লাখতকৈও অধিক, যাৰ ফলত ই [[সৰ্বাধিক সদস্য থকা ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ তালিকা|সদস্যসংখ্যাৰ হিচাপত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰাজনৈতিক দল]]। ১৯২১ চনত [[চেন দু-ছিউ]] আৰু [[লি দাজাও|লি দা-জাওৱে]] [[ছ'ভিয়েত সংঘৰ সাম্যবাদী দল|ছ'ভিয়েত সংঘৰ সাম্যবাদী দলৰ (বলশ্বেভিক)]] সুদূৰ-পূব ব্যুৰ’ আৰু [[সাম্যবাদী আন্তৰ্জাতিক|সাম্যবাদী আন্তৰ্জাতিকৰ]] সুদূৰ-পূব ব্যুৰ’ৰ সহায়ত দলটো প্ৰতিষ্ঠা কৰে। প্ৰথম বছৰকেইটাত দলটোৱে [[কুওমিনতাং|কুওমিনতাঙৰ (কেএমটি)]] সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল যদিও [[চিয়াং কাই-শ্বেক|চিয়াং কাই-শ্বেকৰ]] নেতৃত্বত কুওমিনতাঙৰ সোঁপন্থীসকলৰ উত্থান আৰু তাৰ পিছত দলটোৰ কেইবা হাজাৰ সদস্যৰ গণহত্যাৰ ফলত দুয়োটা দলৰ মাজত বিভাজন ঘটে আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া গৃহযুদ্ধ আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তী দহ বছৰীয়া [[গেৰিলা যুদ্ধ|গেৰিলা যুদ্ধৰ]] সময়ছোৱাত মাও ৎচে-তুং দলটোৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নেতা হিচাপে পৰিগণিত হয়। দলটোৱে নিজৰ [[ভূমি সংস্কাৰ আন্দোলন (চীন)|ভূমি সংস্কাৰ নীতিৰ]] জৰিয়তে গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ [[কৃষক|কৃষকসকলৰ]] মাজত এক শক্তিশালী ভেটি গঢ়ি তোলে। [[দ্বিতীয় চীন-জাপান যুদ্ধ|দ্বিতীয় চীন-জাপান যুদ্ধৰ]] সমগ্ৰ সময়ছোৱাত দলটোৰ প্ৰতি সমৰ্থন বৃদ্ধি পাই থাকে। ১৯৪৫ চনত [[জাপানৰ আত্মসমৰ্পণ|জাপানে আত্মসমৰ্পণ]] কৰাৰ পিছত, দলটোৱে [[জাতীয়তাবাদী চৰকাৰ|জাতীয়তাবাদী চৰকাৰৰ]] বিৰুদ্ধে [[চীনা সাম্যবাদী বিপ্লৱ|সাম্যবাদী বিপ্লৱত]] বিজয় সাব্যস্ত কৰে। ১৯৪৯ চনৰ ১ অক্টোবৰত দলটোৱে গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু তাৰ অলপ পিছতে [[চীন প্ৰজাতন্ত্ৰৰ চৰকাৰৰ তাইৱানলৈ পশ্চাদপসৰণ|জাতীয়তাবাদী চৰকাৰৰ অৱশিষ্ট অংশ তাইৱানলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে]]। ১৯৭৬ চনত [[মাও জেদঙৰ মৃত্যু আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া|মাও জেদঙৰ মৃত্যুৰ]] আগলৈকে তেওঁ দলটোৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী সদস্য হৈ আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত দলটোৱে ভূমি সংস্কাৰ কাৰ্যসূচী সম্পূৰ্ণ কৰে, ধাৰাবাহিকভাৱে [[চীনৰ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা|পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা]] আৰম্ভ কৰে আৰু অৱশেষত [[চীন-ছ'ভিয়েত বিভাজন|ছ'ভিয়েত সংঘৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰে]]। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত মাওৱে দলটোৰ পৰা পুঁজিবাদী বা [[প্ৰতিক্ৰিয়াশীল]] বুলি গণ্য কৰা উপাদানসমূহ আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত [[চাৰিজনীয়া দল|চাৰিজনীয়া দলে]] এই নীতিসমূহ অতি কম সময়ৰ বাবে অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও পিছলৈ তুলনামূলকভাৱে কম উগ্ৰপন্থী এটা গোটে ক্ষমতা দখল কৰে। ১৯৮০-ৰ দশকত [[তেং শ্বিয়াওফিং|তেং শ্বিয়াওফিঙে]] দলটোক মাওবাদী গোড়ামিৰ পৰা আঁতৰাই [[সংস্কাৰ আৰু উন্মুক্তকৰণ|সংস্কাৰ আৰু উন্মুক্তকৰণৰ]] দিশে পৰিচালিত কৰে। ১৯৯১ চনত [[১৯৮৯ চনৰ বিপ্লৱসমূহ|পূব ইউৰোপীয় সাম্যবাদী বলয়ৰ পতন]] আৰু [[ছ'ভিয়েত সংঘৰ বিলুপ্তি]]ৰ পিছৰে পৰা দলটোৱে অৱশিষ্ট [[সাম্যবাদী ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ তালিকা|সাম্যবাদী ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ]] শাসকীয় দলসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাত গুৰুত্ব দি আহিছে। ইয়াৰ উপৰি আফ্ৰিকা, এছিয়া আৰু লাতিন আমেৰিকাৰ বহুতো উন্নয়নশীল দেশৰ প্ৰভাৱশালী জাতীয়তাবাদী দলৰ লগতে ইউৰোপৰ [[সামাজিক গণতন্ত্ৰ|সামাজিক গণতান্ত্ৰিক]] দলসমূহকে ধৰি কেইবাটাও অসাম্যবাদী দলৰ সৈতেও দলটোৱে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছে। এটা [[সাম্যবাদী দল]] হিচাপে চীনা সাম্যবাদী দলে আনুষ্ঠানিকভাৱে [[মাৰ্ক্সবাদ–লেনিনবাদ|মাৰ্ক্সবাদ–লেনিনবাদক]] চীনৰ বস্তুগত পৰিস্থিতি আৰু বৰ্তমানৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱাৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াটোক দলটোৱে [[চীনা বৈশিষ্ট্যযুক্ত সমাজবাদ]] বুলি অভিহিত কৰে। দলটো [[গণতান্ত্ৰিক কেন্দ্ৰীকতাবাদ|গণতান্ত্ৰিক কেন্দ্ৰীকতাবাদৰ]] নীতিৰ ভিত্তিত সংগঠিত। এই নীতি অনুসৰি, সৰ্বসন্মতিক্ৰমে গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্তসমূহ সমৰ্থন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত দলীয় সদস্যসকলৰ মাজত ঐক্য বজাই ৰখাৰ চৰ্তত নীতি-নিৰ্ধাৰণ সম্পৰ্কে মুকলিকৈ আলোচনা কৰিব পাৰি। দলটোৰ সৰ্বোচ্চ সংস্থা হৈছে [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ জাতীয় কংগ্ৰেছ|জাতীয় কংগ্ৰেছ]], যিখন প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশন চলি নাথাকিলে [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|কেন্দ্ৰীয় সমিতি]] দলটোৰ সৰ্বোচ্চ সংস্থা হিচাপে কাম কৰে। কিন্তু কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ বৈঠক সাধাৰণতে বছৰত মাত্ৰ এবাৰহে অনুষ্ঠিত হয় বাবে অধিকাংশ কৰ্তব্য আৰু দায়িত্ব [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ পলিৎব্যুৰো|পলিৎব্যুৰো]] আৰু ইয়াৰ [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ পলিৎব্যুৰোৰ স্থায়ী সমিতি|স্থায়ী সমিতিৰ]] হাতত ন্যস্ত থাকে। স্থায়ী সমিতিৰ সদস্যসকলক দল আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ শীৰ্ষ নেতৃত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বৰ্তমান [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ নেতা|দলৰ নেতাই]] [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ সাধাৰণ সম্পাদক|সাধাৰণ সম্পাদকৰ]] (অসামৰিক দলীয় কাৰ্যকলাপৰ দায়িত্বত থকা আৰু একে সময়তে [[চীনৰ পদমৰ্যাদাৰ ক্ৰম|সৰ্বোচ্চ পদমৰ্যাদাৰ বিষয়া]]), [[কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষ (চীন)|কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষৰ]] (চিএমচি) (সেনাবাহিনীৰ [[সৰ্বাধিনায়ক]]) আৰু [[চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ]] (মূলতঃ আনুষ্ঠানিক পদ) দায়িত্ব পালন কৰে। এই পদসমূহৰ বাবে দলৰ নেতাক দেশখনৰ "[[সৰ্বপ্ৰধান নেতা]]" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বৰ্তমানৰ নেতা হৈছে [[ছি জিনপিং|শ্বি চিনফিং]], যি ২০১২ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ ১৮শ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|১৮শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ]] প্ৰথম পূৰ্ণাংগ অধিৱেশনত নিৰ্বাচিত হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ আৰু দুবাৰ পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়—২০১৭ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ ১৯শ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|১৯শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ]] দ্বাৰা আৰু ২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ ২০শ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|২০শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ]] দ্বাৰা। ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 695kybdf3l07m7ulq46l6d7u0400z54 647343 647340 2026-10-24T17:39:11Z Yihedew 52481 /* */ বিষয়বস্তু যোগ 647343 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = চীনৰ সাম্যবাদী দল | native_name = {{nobold|{{lang|zh-Hans-CN|中国共产党}}<br />{{lang|zh-Latn|Zhōngguó Gòngchǎndǎng}}}} | native_name_lang = zh-Hans-CN | abbreviation = {{ubl|CCP (প্ৰচলিত)|CPC (আনুষ্ঠানিক)}} | founders = {{unbulleted list|[[চেন ডু-ছিউ]]|[[লি দা-জাও]]}} {{Collapsible list | title = {{nobold|...{{nbsp}}''আৰু অন্যান্য''}} | [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ|প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ]] প্ৰতিনিধিসকল: | [[হেংক স্নিভলিট]] | [[ভ্লাদিমিৰ নয়মান]] | [[লি দা (দাৰ্শনিক)|লি দা]] | [[লি হানজুন]] | [[ঝাং গুওতাও]] | [[লিউ ৰেনজিং]] | [[মাও জেডং]] | [[হে শুহেং]] | [[ডং বিউ]] | [[চেন তানছিউ]] | [[ৱাং জিনমেই (বিপ্লৱী)|ৱাং জিনমেই]] | [[ডেং এনমিং]] | [[চেন গংবো]] | [[ঝৌ ফোহাই]] | [[বাও হুইছেং]] }} | logo = Danghui.svg | logo_size = 150px | colorcode = {{party color|Chinese Communist Party}} | leader1_title = [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ সাধাৰণ সম্পাদক|সাধাৰণ সম্পাদক]] | leader1_name = শি জিনপিং | standing_committee = {{ubl|[[শি জিনপিং]]|[[লি ছিয়াং]]|[[ঝাও লেজি]]|[[ৱাং হুনিং]]|[[ছাই ছি]]|[[ডিং ছুয়েছিয়াং]]|[[লি ছি (ৰাজনীতিবিদ)|লি ছি]]}} | founded = {{unbulleted list | ২৩ জুলাই ১৯২১<br>({{age in years and days|1921|07|23}}) প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছত{{efn|চীনা গৃহযুদ্ধৰ সময়ত উপলব্ধ নথিপত্ৰৰ ভিত্তিত দলীয় বিষয়াসকলে কেৱল নিশ্চিত কৰিব পাৰিছিল যে চীনা সাম্যবাদী দলৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ ১৯২১ চনৰ জুলাই মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল, কিন্তু সভাখনৰ নিৰ্দিষ্ট তাৰিখ নিশ্চিত কৰিব পৰা নাছিল। ১৯৪১ চনৰ জুন মাহত চীনা সাম্যবাদী দলৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে ১ জুলাইক দলটোৰ "প্ৰতিষ্ঠা বাৰ্ষিকী" হিচাপে ঘোষণা কৰে। পিছলৈ দলীয় বিষয়াসকলে প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ সঠিক তাৰিখ ২৩ জুলাই ১৯২১ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিলেও বাৰ্ষিকী উদযাপনৰ তাৰিখ সলনি কৰা হোৱা নাই।<ref>{{Cite news|last=楊立傑|date=30 April 2013|title=共产主义小组的建立与中国共产党的成立|language=zh-Hans-CN|agency=Xinhua News Agency|url=http://news.xinhuanet.com/ziliao/2004-10/25/content_2136770.htm|access-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20130430055514/http://news.xinhuanet.com/ziliao/2004-10/25/content_2136770.htm|archive-date=30 April 2013}}</ref>{{better source needed|date=June 2023}}}} | [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ স্থান]]<br>(১০৬ ৰ্যু ৱাণ্টজ, [[ছাংহাইৰ ফৰাচী অধিকৃত অঞ্চল]]; বৰ্তমান ৭৬ ছিংয়ে পথ, [[হুয়াংপু, ছাংহাই|হুয়াংপু জিলা]], ছাংহাই, চীন) }} | headquarters = [[ঝংনানহাই]], [[ছিছেং, বেইজিং|ছিছেং জিলা]], বেইজিং | newspaper = ''[[পিপলছ ডেইলী]]'' | think_tank = [[কেন্দ্ৰীয় নীতি গৱেষণা কাৰ্যালয়]] | student_wing = [[সৰ্ব-চীন ছাত্ৰ ফেডাৰেচন]] | youth_wing = [[চীনৰ সাম্যবাদী যুৱ লীগ]] | wing1_title = [[অগ্ৰদূত আন্দোলন|শিশু শাখা]] | wing1 = [[চীনৰ যুৱ অগ্ৰদূত]] | wing2_title = [[সামৰিক|সশস্ত্ৰ শাখা]] | wing2 = [[জনমুক্তি সেনা]] | wing3_title = [[অৰ্ধসামৰিক|অৰ্ধসামৰিক শাখা]] | wing3 = [[জনসশস্ত্ৰ আৰক্ষী]]<br>[[মিলিচিয়া (চীন)|মিলিচিয়া]] | membership_year = ২০২৫ | womens_wing = [[সৰ্ব-চীন মহিলা ফেডাৰেচন]] | membership = {{increase}} ১০১,২৮৬,০০০ | ideology = {{ubl |[[সাম্যবাদ]] |[[মাৰ্ক্সবাদ–লেনিনবাদ]]}} | international = [[সাম্যবাদী আৰু শ্ৰমিক দলসমূহৰ আন্তৰ্জাতিক বৈঠক|IMCWP]]<br>[[জাতিসমূহৰ স্বাধীনতাৰ বাবে!]] | slogan = "[[জনসাধাৰণৰ সেৱা কৰা]]"{{efn|{{lang-zh|s=为人民服务|p=Wèi Rénmín Fúwù}}}} | anthem = [[ইণ্টাৰনেশ্যনেল]] | seats1_title = [[ৰাষ্ট্ৰীয় জনকংগ্ৰেছ]] ([[১৪তম ৰাষ্ট্ৰীয় জনকংগ্ৰেছ|১৪তম]]) | seats1 = {{Composition bar|2040|2977|{{party color|Communist Party of China}}}} | seats2_title = [[ৰাষ্ট্ৰীয় জনকংগ্ৰেছৰ স্থায়ী সমিতি|ৰাষ্ট্ৰীয় জনকংগ্ৰেছৰ স্থায়ী সমিতি]] ([[১৪তম ৰাষ্ট্ৰীয় জনকংগ্ৰেছ|১৪তম]]) | seats2 = {{Composition bar|117|175|{{party color|Communist Party of China}}}} | seats3_title = [[চীনা জনসাধাৰণৰ ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা সন্মিলনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সমিতি|CPPCC-ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সমিতি]] ([[চীনা জনসাধাৰণৰ ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা সন্মিলনৰ ১৪তম ৰাষ্ট্ৰীয় সমিতি|১৪তম]]) | seats3 = {{Composition bar|99|544|{{party color|Communist Party of China}}}}<small>(ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ আসন)</small> | flag = Flag of the Chinese Communist Party.svg | colours = {{Colour box|{{party color|Communist Party of China}}|border=silver}} ৰঙা | website = {{Official URL}} | country = চীন | wing4 = [[চীনা জনসাধাৰণৰ ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা সন্মিলন]] | wing4_title = ঐক্যফ্ৰণ্ট সংগঠন }} {{Infobox Chinese | showflag = p | title = চীনৰ সাম্যবাদী দল | pic = Communist Party of China (Chinese characters).svg{{!}}class=skin-invert | piccap = সৰলীকৃত (ওপৰত) আৰু পৰম্পৰাগত (তলত) চীনা আখৰত "চীনৰ সাম্যবাদী দল" | picupright = 0.75 | s = 中国共产党 | t = 中國共產黨 | p = Zhōngguó Gòngchǎndǎng | w = {{tone superscript|Chung1-kuo2 Kung4-ch'an3-tang3}} | mi = {{IPAc-cmn|zh|ong|1|.|g|uo|2|-|g|ong|4|.|ch|an|3|.|d|ang|3}} | bpmf = ㄓㄨㄥ ㄍㄨㄛˊ ㄍㄨㄥˋ ㄔㄢˇ ㄉㄤˇ | tp = Jhongguó Gòng-chǎn-dǎng | j = zung1 gwok3 gung6 caan2 dong2 | y = Jūng-gwok Guhng-cháan-dóng | ci = {{IPAc-yue|z|ung|1|-|gw|ok|3|-|g|ung|6|-|c|aan|2|-|d|ong|2}} | poj = Tiong-kok Kiōng-sán-tóng | order = st | altname = সংক্ষিপ্ত নাম | c2 = 中共 | p2 = Zhōnggòng | w2 = {{tone superscript|Chung1-kung4}} | mi2 = {{IPAc-cmn|zh|ong|1|.|g|ong|4}} | bpmf2 = ㄓㄨㄥ ㄍㄨㄥˋ | j2 = zung1 gung6 | y2 = Jūng-guhng | ci2 = {{IPAc-yue|z|ung|1|.|g|ung|6}} | poj2 = Tiong-kiōng | tib = ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང | wylie = Krung go gung khran tang | thdl = Trung go gung trän tang | zwpy = Zhung ko kung chän dang | zha = Cunghgoz Gungcanjdangj | mong = ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠤᠨ<br />(ᠬᠢᠲᠠᠳ ᠤᠨ)<br />ᠡᠪ ᠬᠠᠮᠲᠤ<br />(ᠺᠣᠮᠮᠤᠶᠢᠨᠢᠰᠲ)<br />ᠨᠠᠮ | mon = Дундад улсын (Хятадын) Эв хамт (Kоммунист) Нам | monr = Dumdad ulcyn (Khyatadyn) Av khamt (Kommunist) Ham | uig = جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسى | uly = Junggo Kommunistik Partiyisi | uyy = Junggo Kommunistik Partiyisi | usy = Җуңго Коммунистик Партийиcи }} '''চীনৰ সাম্যবাদী দল''' ({{Langx|zh|中国共产党|Zhōngguó Gòngchǎndǎng}}; {{Langx|en|Communist Party of China}}; '''চিপিচি'''),<ref name=":62">{{Cite web|title=Style Guide: PRC, China, CCP or Chinese?|url=https://www.asiamediacentre.org.nz/news/style-guide-prc-china-ccp-or-chinese/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725100303/https://www.asiamediacentre.org.nz/news/style-guide-prc-china-ccp-or-chinese/|archive-date=25 July 2022|access-date=19 June 2022|website=Asia Media Centre – New Zealand|publisher=Asia New Zealand Foundation|quote=Chinese Communist Party (CCP): May also refer to Communist Party of China (CPC){{nbsp}}... CPC is used officially in China and by China's media, whereas English-language media outside of Chinese conventionally use CCP.}}</ref> যাক সাধাৰণতে '''চীনা সাম্যবাদী দল''' ('''চিচিপি''') নামেৰে জনা যায়,<ref>{{Cite encyclopedia|title=Chinese Communist Party|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-Communist-Party|access-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002223447/https://web.archive.org/web/20191002223447/https://www.britannica.com/topic/Chinese-Communist-Party|archive-date=2 October 2019|url-status=live}}</ref> হৈছে [[চীন|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ]] প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু [[একদলীয় ৰাষ্ট্ৰ|একমাত্ৰ শাসকীয় দল]]। ১৯২১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা দলটোৱে [[চীনা গৃহযুদ্ধ|চীনা গৃহযুদ্ধত]] [[কুঅ'মিনতাং|কুওমিনতাঙক]] পৰাস্ত কৰি ১৯৪৯ চনৰ অক্টোবৰত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ অধ্যক্ষ|অধ্যক্ষ]] [[মাও জেদং|মাও ৎচে-তুঙৰ]] নেতৃত্বত [[গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ ঘোষণা|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন প্ৰতিষ্ঠাৰ ঘোষণা]] কৰে। তেতিয়াৰ পৰা দলটোৱে চীন শাসন কৰি আহিছে আৰু দেশখনৰ [[গণমুক্তিফৌজ|সশস্ত্ৰ বাহিনী]] আৰু [[চীনত আইন প্ৰয়োগ|আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহৰ]] ওপৰত [[দলেই বন্দুক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে|সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ]] বজাই ৰাখিছে। {{As of|2025}} অনুসৰি, দলটোৰ সদস্যসংখ্যা ১০ কোটি ১০ লাখতকৈও অধিক, যাৰ ফলত ই [[সৰ্বাধিক সদস্য থকা ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ তালিকা|সদস্যসংখ্যাৰ হিচাপত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ৰাজনৈতিক দল]]। ১৯২১ চনত [[চেন দু-ছিউ]] আৰু [[লি দাজাও|লি দা-জাওৱে]] [[ছ'ভিয়েত সংঘৰ সাম্যবাদী দল|ছ'ভিয়েত সংঘৰ সাম্যবাদী দলৰ (বলশ্বেভিক)]] সুদূৰ-পূব ব্যুৰ’ আৰু [[সাম্যবাদী আন্তৰ্জাতিক|সাম্যবাদী আন্তৰ্জাতিকৰ]] সুদূৰ-পূব ব্যুৰ’ৰ সহায়ত দলটো প্ৰতিষ্ঠা কৰে। প্ৰথম বছৰকেইটাত দলটোৱে [[কুওমিনতাং|কুওমিনতাঙৰ (কেএমটি)]] সৈতে মিত্ৰতা কৰিছিল যদিও [[চিয়াং কাই-শ্বেক|চিয়াং কাই-শ্বেকৰ]] নেতৃত্বত কুওমিনতাঙৰ সোঁপন্থীসকলৰ উত্থান আৰু তাৰ পিছত দলটোৰ কেইবা হাজাৰ সদস্যৰ গণহত্যাৰ ফলত দুয়োটা দলৰ মাজত বিভাজন ঘটে আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া গৃহযুদ্ধ আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তী দহ বছৰীয়া [[গেৰিলা যুদ্ধ|গেৰিলা যুদ্ধৰ]] সময়ছোৱাত মাও ৎচে-তুং দলটোৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নেতা হিচাপে পৰিগণিত হয়। দলটোৱে নিজৰ [[ভূমি সংস্কাৰ আন্দোলন (চীন)|ভূমি সংস্কাৰ নীতিৰ]] জৰিয়তে গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ [[কৃষক|কৃষকসকলৰ]] মাজত এক শক্তিশালী ভেটি গঢ়ি তোলে। [[দ্বিতীয় চীন-জাপান যুদ্ধ|দ্বিতীয় চীন-জাপান যুদ্ধৰ]] সমগ্ৰ সময়ছোৱাত দলটোৰ প্ৰতি সমৰ্থন বৃদ্ধি পাই থাকে। ১৯৪৫ চনত [[জাপানৰ আত্মসমৰ্পণ|জাপানে আত্মসমৰ্পণ]] কৰাৰ পিছত, দলটোৱে [[জাতীয়তাবাদী চৰকাৰ|জাতীয়তাবাদী চৰকাৰৰ]] বিৰুদ্ধে [[চীনা সাম্যবাদী বিপ্লৱ|সাম্যবাদী বিপ্লৱত]] বিজয় সাব্যস্ত কৰে। ১৯৪৯ চনৰ ১ অক্টোবৰত দলটোৱে গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু তাৰ অলপ পিছতে [[চীন প্ৰজাতন্ত্ৰৰ চৰকাৰৰ তাইৱানলৈ পশ্চাদপসৰণ|জাতীয়তাবাদী চৰকাৰৰ অৱশিষ্ট অংশ তাইৱানলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে]]। ১৯৭৬ চনত [[মাও জেদঙৰ মৃত্যু আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া|মাও জেদঙৰ মৃত্যুৰ]] আগলৈকে তেওঁ দলটোৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী সদস্য হৈ আছিল। তেওঁৰ শাসনকালত দলটোৱে ভূমি সংস্কাৰ কাৰ্যসূচী সম্পূৰ্ণ কৰে, ধাৰাবাহিকভাৱে [[চীনৰ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা|পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা]] আৰম্ভ কৰে আৰু অৱশেষত [[চীন-ছ'ভিয়েত বিভাজন|ছ'ভিয়েত সংঘৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰে]]। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত মাওৱে দলটোৰ পৰা পুঁজিবাদী বা [[প্ৰতিক্ৰিয়াশীল]] বুলি গণ্য কৰা উপাদানসমূহ আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত [[চাৰিজনীয়া দল|চাৰিজনীয়া দলে]] এই নীতিসমূহ অতি কম সময়ৰ বাবে অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও পিছলৈ তুলনামূলকভাৱে কম উগ্ৰপন্থী এটা গোটে ক্ষমতা দখল কৰে। ১৯৮০-ৰ দশকত [[তেং শ্বিয়াওফিং|তেং শ্বিয়াওফিঙে]] দলটোক মাওবাদী গোড়ামিৰ পৰা আঁতৰাই [[সংস্কাৰ আৰু উন্মুক্তকৰণ|সংস্কাৰ আৰু উন্মুক্তকৰণৰ]] দিশে পৰিচালিত কৰে। ১৯৯১ চনত [[১৯৮৯ চনৰ বিপ্লৱসমূহ|পূব ইউৰোপীয় সাম্যবাদী বলয়ৰ পতন]] আৰু [[ছ'ভিয়েত সংঘৰ বিলুপ্তি]]ৰ পিছৰে পৰা দলটোৱে অৱশিষ্ট [[সাম্যবাদী ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ তালিকা|সাম্যবাদী ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ]] শাসকীয় দলসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাত গুৰুত্ব দি আহিছে। ইয়াৰ উপৰি আফ্ৰিকা, এছিয়া আৰু লাতিন আমেৰিকাৰ বহুতো উন্নয়নশীল দেশৰ প্ৰভাৱশালী জাতীয়তাবাদী দলৰ লগতে ইউৰোপৰ [[সামাজিক গণতন্ত্ৰ|সামাজিক গণতান্ত্ৰিক]] দলসমূহকে ধৰি কেইবাটাও অসাম্যবাদী দলৰ সৈতেও দলটোৱে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছে। এটা [[সাম্যবাদী দল]] হিচাপে চীনা সাম্যবাদী দলে আনুষ্ঠানিকভাৱে [[মাৰ্ক্সবাদ–লেনিনবাদ|মাৰ্ক্সবাদ–লেনিনবাদক]] চীনৰ বস্তুগত পৰিস্থিতি আৰু বৰ্তমানৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱাৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াটোক দলটোৱে [[চীনা বৈশিষ্ট্যযুক্ত সমাজবাদ]] বুলি অভিহিত কৰে। দলটো [[গণতান্ত্ৰিক কেন্দ্ৰীকতাবাদ|গণতান্ত্ৰিক কেন্দ্ৰীকতাবাদৰ]] নীতিৰ ভিত্তিত সংগঠিত। এই নীতি অনুসৰি, সৰ্বসন্মতিক্ৰমে গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্তসমূহ সমৰ্থন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত দলীয় সদস্যসকলৰ মাজত ঐক্য বজাই ৰখাৰ চৰ্তত নীতি-নিৰ্ধাৰণ সম্পৰ্কে মুকলিকৈ আলোচনা কৰিব পাৰি। দলটোৰ সৰ্বোচ্চ সংস্থা হৈছে [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ জাতীয় কংগ্ৰেছ|জাতীয় কংগ্ৰেছ]], যিখন প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশন চলি নাথাকিলে [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|কেন্দ্ৰীয় সমিতি]] দলটোৰ সৰ্বোচ্চ সংস্থা হিচাপে কাম কৰে। কিন্তু কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ বৈঠক সাধাৰণতে বছৰত মাত্ৰ এবাৰহে অনুষ্ঠিত হয় বাবে অধিকাংশ কৰ্তব্য আৰু দায়িত্ব [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ পলিৎব্যুৰো|পলিৎব্যুৰো]] আৰু ইয়াৰ [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ পলিৎব্যুৰোৰ স্থায়ী সমিতি|স্থায়ী সমিতিৰ]] হাতত ন্যস্ত থাকে। স্থায়ী সমিতিৰ সদস্যসকলক দল আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ শীৰ্ষ নেতৃত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বৰ্তমান [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ নেতা|দলৰ নেতাই]] [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ সাধাৰণ সম্পাদক|সাধাৰণ সম্পাদকৰ]] (অসামৰিক দলীয় কাৰ্যকলাপৰ দায়িত্বত থকা আৰু একে সময়তে [[চীনৰ পদমৰ্যাদাৰ ক্ৰম|সৰ্বোচ্চ পদমৰ্যাদাৰ বিষয়া]]), [[কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষ (চীন)|কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষৰ]] (চিএমচি) (সেনাবাহিনীৰ [[সৰ্বাধিনায়ক]]) আৰু [[চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ]] (মূলতঃ আনুষ্ঠানিক পদ) দায়িত্ব পালন কৰে। এই পদসমূহৰ বাবে দলৰ নেতাক দেশখনৰ "[[সৰ্বপ্ৰধান নেতা]]" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বৰ্তমানৰ নেতা হৈছে [[ছি জিনপিং|শ্বি চিনফিং]], যি ২০১২ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ ১৮শ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|১৮শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ]] প্ৰথম পূৰ্ণাংগ অধিৱেশনত নিৰ্বাচিত হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ আৰু দুবাৰ পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়—২০১৭ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ ১৯শ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|১৯শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ]] দ্বাৰা আৰু ২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰত [[চীনা সাম্যবাদী দলৰ ২০শ কেন্দ্ৰীয় সমিতি|২০শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ]] দ্বাৰা। ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} s2j9dp86b3l39ufahf89pdv1sygwr1r 0 140455 647350 2026-10-24T17:47:41Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647350 wikitext text/x-wiki '''বৃষকেতু''' হিন্দু সংস্কৃত মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ [[কৰ্ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ বেছিভাগ গল্প মহাভাৰতৰ আঞ্চলিক অভিযোজনত প্ৰকাশ পায়, মূল মহাকাব্যখনত নহয়।[1] ==কিংবদন্তি== বৃষকেতু আছিল কৰ্ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ৰপৰা ৰক্ষা পোৱা কৰ্ণৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ। [[কুন্তী]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে কৰ্ণৰ পৰিচয় প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত তেওঁক পাণ্ডৱৰ পৃষ্ঠপোষকতাত লৈ অংগ ৰাজ্য লাভ কৰে। [[যুধিষ্ঠিৰ]]ৰ [[অশ্বমেধ যজ্ঞ]]ৰ পূৰ্বে তেওঁ [[অৰ্জুন]] আৰু কেইবাজনো ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অংশ লৈছিল।[2] বৃষকেতু যুধিষ্ঠিৰৰ অশ্বমেধ যজ্ঞত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল, চন্দ্ৰবংশ বংশৰ ৰজা অনুশাল্বক বন্দী কৰিছিল।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== 7ob3fl1utmgpj6gxy5aj36ndwnvpn5g 647351 647350 2026-10-24T17:50:49Z Pranamikaadhikary 27435 647351 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | caption = কৰ্ণ আৰু বৃশালীৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ বৃষকেতু | info_header = Information | name = বৃষকেতু | gender = পুৰুষ | family = {{unbulleted list| [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> [[সুদামা]], [[বৃষসেন]], চিত্ৰসেন, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, দ্বীপত, বনসেন, সুশৰ্মা, প্ৰসেন (ভাই) <br/> |[[পাণ্ডৱ]] (খুৰা)}} যৱনন্তৰ কন্যা (পত্নী) | image = Vrishaketu.jpg }} '''বৃষকেতু''' হিন্দু সংস্কৃত মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ [[কৰ্ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ বেছিভাগ গল্প মহাভাৰতৰ আঞ্চলিক অভিযোজনত প্ৰকাশ পায়, মূল মহাকাব্যখনত নহয়।[1] ==কিংবদন্তি== বৃষকেতু আছিল কৰ্ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ৰপৰা ৰক্ষা পোৱা কৰ্ণৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ। [[কুন্তী]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে কৰ্ণৰ পৰিচয় প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত তেওঁক পাণ্ডৱৰ পৃষ্ঠপোষকতাত লৈ অংগ ৰাজ্য লাভ কৰে। [[যুধিষ্ঠিৰ]]ৰ [[অশ্বমেধ যজ্ঞ]]ৰ পূৰ্বে তেওঁ [[অৰ্জুন]] আৰু কেইবাজনো ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অংশ লৈছিল।[2] বৃষকেতু যুধিষ্ঠিৰৰ অশ্বমেধ যজ্ঞত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল, চন্দ্ৰবংশ বংশৰ ৰজা অনুশাল্বক বন্দী কৰিছিল।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== okqpuipdb1zbk0q1johgcp78zdry531 647352 647351 2026-10-24T17:51:51Z Pranamikaadhikary 27435 647352 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | caption = কৰ্ণ আৰু বৃশালীৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ বৃষকেতু | info_header = Information | name = বৃষকেতু | gender = পুৰুষ | family = {{unbulleted list| [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> [[সুদামা]], [[বৃষসেন]], চিত্ৰসেন, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, দ্বীপত, বনসেন, সুশৰ্মা, প্ৰসেন (ভাই) <br/> |[[পাণ্ডৱ]] (খুৰা)}} যৱনন্তৰ কন্যা (পত্নী) | image = Vrishaketu.jpg }} '''বৃষকেতু''' হিন্দু সংস্কৃত মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ [[কৰ্ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ বেছিভাগ গল্প মহাভাৰতৰ আঞ্চলিক অভিযোজনত প্ৰকাশ পায়, মূল মহাকাব্যখনত নহয়।<ref>{{Cite book |last=Pakistan |first=Asiatic Society of |url=https://books.google.com/books?id=RC48AQAAIAAJ&q=v%E1%B9%9B%E1%B9%A3aketu |title=Journal of the Asiatic Society of Pakistan |date=1966 |publisher=Asiatic Society of Pakistan |language=en}}</ref> ==কিংবদন্তি== বৃষকেতু আছিল কৰ্ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ৰপৰা ৰক্ষা পোৱা কৰ্ণৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ। [[কুন্তী]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে কৰ্ণৰ পৰিচয় প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত তেওঁক পাণ্ডৱৰ পৃষ্ঠপোষকতাত লৈ অংগ ৰাজ্য লাভ কৰে। [[যুধিষ্ঠিৰ]]ৰ [[অশ্বমেধ যজ্ঞ]]ৰ পূৰ্বে তেওঁ [[অৰ্জুন]] আৰু কেইবাজনো ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অংশ লৈছিল।<ref name="herit1">Himanshu Agarwal, 2016, [https://books.google.com/books?id=lfO7DAAAQBAJ&dq=Vrishaketu++%2B+Anga+%2B&pg=PT140 Mahabharata Retold: Part - 1], Notion Press.</ref> বৃষকেতু যুধিষ্ঠিৰৰ অশ্বমেধ যজ্ঞত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল, চন্দ্ৰবংশ বংশৰ ৰজা অনুশাল্বক বন্দী কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Garg |first=Gaṅgā Rām |url=https://books.google.com/books?id=WjDcd0cTFxQC&pg=PA528 |title=Encyclopaedia of the Hindu World |date=1992 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-7022-375-7 |pages=528 |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== s5t0ibiktxicv4m83phnkbfurzvjfg1 647353 647352 2026-10-24T17:52:05Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647353 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | caption = কৰ্ণ আৰু বৃশালীৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ বৃষকেতু | info_header = Information | name = বৃষকেতু | gender = পুৰুষ | family = {{unbulleted list| [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> [[সুদামা]], [[বৃষসেন]], চিত্ৰসেন, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, দ্বীপত, বনসেন, সুশৰ্মা, প্ৰসেন (ভাই) <br/> |[[পাণ্ডৱ]] (খুৰা)}} যৱনন্তৰ কন্যা (পত্নী) | image = Vrishaketu.jpg }} '''বৃষকেতু''' হিন্দু সংস্কৃত মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ [[কৰ্ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ বেছিভাগ গল্প মহাভাৰতৰ আঞ্চলিক অভিযোজনত প্ৰকাশ পায়, মূল মহাকাব্যখনত নহয়।<ref>{{Cite book |last=Pakistan |first=Asiatic Society of |url=https://books.google.com/books?id=RC48AQAAIAAJ&q=v%E1%B9%9B%E1%B9%A3aketu |title=Journal of the Asiatic Society of Pakistan |date=1966 |publisher=Asiatic Society of Pakistan |language=en}}</ref> ==কিংবদন্তি== বৃষকেতু আছিল কৰ্ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ৰপৰা ৰক্ষা পোৱা কৰ্ণৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ। [[কুন্তী]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে কৰ্ণৰ পৰিচয় প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত তেওঁক পাণ্ডৱৰ পৃষ্ঠপোষকতাত লৈ অংগ ৰাজ্য লাভ কৰে। [[যুধিষ্ঠিৰ]]ৰ [[অশ্বমেধ যজ্ঞ]]ৰ পূৰ্বে তেওঁ [[অৰ্জুন]] আৰু কেইবাজনো ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অংশ লৈছিল।<ref name="herit1">Himanshu Agarwal, 2016, [https://books.google.com/books?id=lfO7DAAAQBAJ&dq=Vrishaketu++%2B+Anga+%2B&pg=PT140 Mahabharata Retold: Part - 1], Notion Press.</ref> বৃষকেতু যুধিষ্ঠিৰৰ অশ্বমেধ যজ্ঞত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল, চন্দ্ৰবংশ বংশৰ ৰজা অনুশাল্বক বন্দী কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Garg |first=Gaṅgā Rām |url=https://books.google.com/books?id=WjDcd0cTFxQC&pg=PA528 |title=Encyclopaedia of the Hindu World |date=1992 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-7022-375-7 |pages=528 |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] q1ktavfomvzdeckjmov1gble4dgwnb0 647354 647353 2026-10-24T17:53:20Z Pranamikaadhikary 27435 /* কিংবদন্তি */ 647354 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | caption = কৰ্ণ আৰু বৃশালীৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ বৃষকেতু | info_header = Information | name = বৃষকেতু | gender = পুৰুষ | family = {{unbulleted list| [[কৰ্ণ]] (পিতা)<br/> [[সুদামা]], [[বৃষসেন]], চিত্ৰসেন, সত্যসেন, সুষেন, শত্ৰুঞ্জয়, দ্বীপত, বনসেন, সুশৰ্মা, প্ৰসেন (ভাই) <br/> |[[পাণ্ডৱ]] (খুৰা)}} যৱনন্তৰ কন্যা (পত্নী) | image = Vrishaketu.jpg }} '''বৃষকেতু''' হিন্দু সংস্কৃত মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ [[কৰ্ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ বেছিভাগ গল্প মহাভাৰতৰ আঞ্চলিক অভিযোজনত প্ৰকাশ পায়, মূল মহাকাব্যখনত নহয়।<ref>{{Cite book |last=Pakistan |first=Asiatic Society of |url=https://books.google.com/books?id=RC48AQAAIAAJ&q=v%E1%B9%9B%E1%B9%A3aketu |title=Journal of the Asiatic Society of Pakistan |date=1966 |publisher=Asiatic Society of Pakistan |language=en}}</ref> ==কিংবদন্তি== বৃষকেতু আছিল কৰ্ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ। [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ৰপৰা ৰক্ষা পোৱা কৰ্ণৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ। [[কুন্তী]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে কৰ্ণৰ পৰিচয় প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত তেওঁক পাণ্ডৱৰ পৃষ্ঠপোষকতাত লৈ অংগ ৰাজ্য লাভ কৰে। [[যুধিষ্ঠিৰ]]ৰ [[অশ্বমেধ|অশ্বমেধ যজ্ঞ]]ৰ পূৰ্বে তেওঁ [[অৰ্জুন]] আৰু কেইবাজনো ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অংশ লৈছিল।<ref name="herit1">Himanshu Agarwal, 2016, [https://books.google.com/books?id=lfO7DAAAQBAJ&dq=Vrishaketu++%2B+Anga+%2B&pg=PT140 Mahabharata Retold: Part - 1], Notion Press.</ref> বৃষকেতু যুধিষ্ঠিৰৰ অশ্বমেধ যজ্ঞত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী আছিল, চন্দ্ৰবংশ বংশৰ ৰজা অনুশাল্বক বন্দী কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Garg |first=Gaṅgā Rām |url=https://books.google.com/books?id=WjDcd0cTFxQC&pg=PA528 |title=Encyclopaedia of the Hindu World |date=1992 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-7022-375-7 |pages=528 |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] 2jc5eryglvxgn4ashleu1l3rnh04652 0 140456 647355 2026-10-24T17:54:59Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox military conflict | conflict = মগধ–অংগ যুদ্ধ | part_of = | image = | image_size = | caption = | date = ৫৪০&ndash;৫৩৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | location = | pushpin_map = | pushpin_relief = | coordinates = | pushpin_map_size = | pushpin_mark_size = | pushpin_caption = | pushpin_label = | territory... 647355 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = মগধ–অংগ যুদ্ধ | part_of = | image = | image_size = | caption = | date = ৫৪০&ndash;৫৩৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | location = | pushpin_map = | pushpin_relief = | coordinates = | pushpin_map_size = | pushpin_mark_size = | pushpin_caption = | pushpin_label = | territory = [[মগধ]]ৰ দ্বাৰা [[অংগ]] দখল | result = [[মগধ]]ৰ বিজয় | combatant1 = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]] | combatant2 = [[অংগ]] | commander1 = [[বিম্বিসাৰ]] | commander2 = [[অংগৰ ব্ৰহ্মদত্ত|ব্ৰহ্মদত্ত]]{{KIA}} | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত (কিন্তু কম) | casualties2 = | campaignbox = }} '''মগধ–অংগ যুদ্ধ''' আছিল [[মগধ]]ৰ হাৰ্যংক বংশ আৰু চুবুৰীয়া অংগ ৰাজ্যৰ মাজত হোৱা এক সংঘাত। এই যুদ্ধত অংগ ৰাজ্য পৰাজিত হয় আৰু মগধে তেওঁলোকৰ ভূখণ্ড নিজৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{Cite book|last=Hanh|first=Thich Nhat|url=https://google.com|title=Old Path White Clouds|date=2010-04-20|publisher=ReadHowYouWant.com|isbn=978-1-4587-1435-0|language=en}}</ref> [[ব্ৰহ্মদত্ত]] মগধৰ [[বিম্বিসাৰ]]ৰ জ্যেষ্ঠ সমসাময়িক আছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ পিতৃ ভট্টীয়ক পৰাজিত কৰিছিল। মগধৰ সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ পিছত বিম্বিসাৰে পিতৃৰ পৰাজয়ৰ প্ৰতিশোধ লয় আৰু ব্ৰহ্মদত্তক হত্যা কৰে। এই অভিযান সফল হৈছিল, অংগ ৰাজ্য মগধৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হৈছিল আৰু যুৱৰাজ [[অজাতশত্ৰু]]ক চম্পাৰ ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|url=https://google.com|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1677-9|language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মগধ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] ik3vz1ok0vxc1ysj06t9oloh3v28gj4 0 140457 647356 2026-10-24T17:57:55Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox military conflict | conflict = অৱন্তী–মগধ যুদ্ধ | location = উত্তৰ ভাৰত | image = | caption = | date = ৫৪৪–৪০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | territory = মগধৰ দ্বাৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ|অৱন্তী]] দখল | result = মগধৰ বিজয় আৰু উত্তৰ ভাৰতত আধিপ... 647356 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = অৱন্তী–মগধ যুদ্ধ | location = উত্তৰ ভাৰত | image = | caption = | date = ৫৪৪–৪০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | territory = মগধৰ দ্বাৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ|অৱন্তী]] দখল | result = মগধৰ বিজয় আৰু উত্তৰ ভাৰতত আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা | combatant1 = [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধ]] *[[হাৰ্যংক বংশ]] (৫৪৪&ndash;৪১৩) *[[শিশুনাগ বংশ]] (৪১৩–৪০০) | combatant2 = [[প্ৰদ্যোত বংশ|অৱন্তী]] | commander1 = {{plain list| *[[বিম্বিসাৰ]] *[[অজাতশত্ৰু]] *[[উদয়ন]] *অনুৰুদ্ধ *মুণ্ড *[[নাগদশক]] *[[শিশুনাগ]] }} | commander2 = {{plain list| * পালক * বিশাখযূপ * অজক * বৰ্ত্তিবৰ্ধন বা নন্দীবৰ্ধন }} | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত | campaignbox = | casualties1 = অজ্ঞাত }} '''অৱন্তী–মগধ যুদ্ধ''' বেছিভাগ উত্তৰ ভাৰতৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰৰ বাবে [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]] আৰু [[অৱন্তী (প্ৰাচীন ভাৰত)|অৱন্তী]]ৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Chaurasia|first=Radhey Shyam|url=https://books.google.com/books?id=cWmsQQ2smXIC&pg=PA76|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A.D.|date=May 2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0027-5|language=en}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহ প্ৰায়ে ইখন সিখনৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত আছিল। [[মগধ (মহাজনপদ)|মগধৰ]] [[হাৰ্যংক বংশ]]ৰ ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ ৰাজত্বকালত এক সম্প্ৰসাৰণবাদী নীতি অনুসৰণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁ অৱন্তীৰ [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত হ’বলগীয়া হয়। অৱন্তীৰ আক্ৰমণৰ ভাবুকিৰ বাবে বিম্বিসাৰে [[ৰাজগৃহ|ৰাজগীৰ]] দুৰ্গীকৃত কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Pochhammer|first=Wilhelm von|url=https://books.google.com/books?id=794gAAAAMAAJ|title=India's Road to Nationhood: A Political History of the Subcontinent|date=1981|publisher=Allied|language=en}}</ref><ref name="pp">{{Cite book|last=Raychaudhuri|first=Hemchandra|url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA166|title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty|date=2006|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-307-0291-9|language=en}}</ref> [[অজাতশত্ৰু]]ৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত অৱন্তীয়ে মগধৰ ভূখণ্ডৰ কিছুমান অংশ আক্ৰমণ কৰি নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Sathe|first=Shriram|url=https://books.google.com/books?id=BNgGAAAAYAAJ|title=Dates of the Buddha|date=1987|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|language=en}}</ref> == শিশুনাগ: অৱন্তী বিজয় == অজাতশত্ৰুৰ মৃত্যুৰ পিছত এক অনিশ্চয়তাৰ সৃষ্টি হয় আৰু দুৰ্বল শাসকসকলৰ ধাৰাবাহিকতাই পুনৰ প্ৰদ্যোত আক্ৰমণৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনে। ইয়াত ক্ৰোধিত হৈ মগধৰ ৰাইজৰ দ্বাৰা হাৰ্যংক বংশৰ শেষ শাসকজনক ক্ষমতাচ্যুত কৰা হয় আৰু এজন [[অমাত্য|মন্ত্ৰী]] [[শিশুনাগ]] ৰাজসিংহাসনত আৰোহণ কৰে। শিশুনাগে অৱন্তীৰ প্ৰদ্যোত বংশক পৰাজিত কৰি মগধ সাম্ৰাজ্যৰ এক ডাঙৰ ভাবুকি আঁতৰাই পেলায়।<ref name="pp" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মগধ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] mfkgfxqqazar2hd47o22y0msgt9ovkt 647358 647356 2026-10-24T17:59:56Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647358 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = অৱন্তী–মগধ যুদ্ধ | location = উত্তৰ ভাৰত | image = | caption = | date = ৫৪৪–৪০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | territory = মগধৰ দ্বাৰা অৱন্তী দখল | result = মগধৰ বিজয় আৰু উত্তৰ ভাৰতত আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা | combatant1 = [[মগধ]] *[[হাৰ্যংক বংশ]] (৫৪৪&ndash;৪১৩) *[[শিশুনাগ বংশ]] (৪১৩–৪০০) | combatant2 = অৱন্তী | commander1 = {{plain list| *[[বিম্বিসাৰ]] *[[অজাতশত্ৰু]] *[[উদয়ন]] *অনুৰুদ্ধ *মুণ্ড *[[নাগদশক]] *[[শিশুনাগ]] }} | commander2 = {{plain list| * পালক * বিশাখযূপ * অজক * বৰ্ত্তিবৰ্ধন বা নন্দীবৰ্ধন }} | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত | campaignbox = | casualties1 = অজ্ঞাত }} '''অৱন্তী–মগধ যুদ্ধ''' বেছিভাগ উত্তৰ ভাৰতৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰৰ বাবে [[মগধ]] আৰু অৱন্তীৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Chaurasia|first=Radhey Shyam|url=https://books.google.com/books?id=cWmsQQ2smXIC&pg=PA76|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A.D.|date=May 2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0027-5|language=en}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহ প্ৰায়ে ইখন সিখনৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত আছিল। মগধৰ হাৰ্যংক বংশৰ ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ ৰাজত্বকালত এক সম্প্ৰসাৰণবাদী নীতি অনুসৰণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁ অৱন্তীৰ প্ৰদ্যোত বংশৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত হ’বলগীয়া হয়। অৱন্তীৰ আক্ৰমণৰ ভাবুকিৰ বাবে বিম্বিসাৰে ৰাজগীৰ দুৰ্গীকৃত কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Pochhammer|first=Wilhelm von|url=https://books.google.com/books?id=794gAAAAMAAJ|title=India's Road to Nationhood: A Political History of the Subcontinent|date=1981|publisher=Allied|language=en}}</ref><ref name="pp">{{Cite book|last=Raychaudhuri|first=Hemchandra|url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA166|title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty|date=2006|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-307-0291-9|language=en}}</ref> [[অজাতশত্ৰু]]ৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত অৱন্তীয়ে মগধৰ ভূখণ্ডৰ কিছুমান অংশ আক্ৰমণ কৰি নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Sathe|first=Shriram|url=https://books.google.com/books?id=BNgGAAAAYAAJ|title=Dates of the Buddha|date=1987|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|language=en}}</ref> == শিশুনাগ: অৱন্তী বিজয় == অজাতশত্ৰুৰ মৃত্যুৰ পিছত এক অনিশ্চয়তাৰ সৃষ্টি হয় আৰু দুৰ্বল শাসকসকলৰ ধাৰাবাহিকতাই পুনৰ প্ৰদ্যোত আক্ৰমণৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনে। ইয়াত ক্ৰোধিত হৈ মগধৰ ৰাইজৰ দ্বাৰা হাৰ্যংক বংশৰ শেষ শাসকজনক ক্ষমতাচ্যুত কৰা হয় আৰু এজন [[অমাত্য|মন্ত্ৰী]] [[শিশুনাগ]] ৰাজসিংহাসনত আৰোহণ কৰে। শিশুনাগে অৱন্তীৰ প্ৰদ্যোত বংশক পৰাজিত কৰি মগধ সাম্ৰাজ্যৰ এক ডাঙৰ ভাবুকি আঁতৰাই পেলায়।<ref name="pp" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মগধ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] m5y0012okuukehb9sxdyblm1ndv2tlj 0 140458 647359 2026-10-24T18:02:53Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox royalty | name = কোশলা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father... 647359 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশলা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা|বজীৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশলা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ [[ৰাজমহিষী]]। তেওঁ [[কাশী ৰাজ্য|কাশী ৰাজ্য]]ৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশলা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[বাৰাণসী|কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশলা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধৰ ৰাণী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] [[শ্ৰেণী:ইক্ষ্বাকু বংশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ব্যক্তিত্ব]] gw3bnvmkcb2mns6oife36200cmx3w43 647360 647359 2026-10-24T18:04:02Z Kandarpajit Kallol 6257 647360 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশালা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা|বজীৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশালা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ [[ৰাজমহিষী]]। তেওঁ [[কাশী ৰাজ্য|কাশী ৰাজ্য]]ৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশালা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[বাৰাণসী|কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশালা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধৰ ৰাণী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] [[শ্ৰেণী:ইক্ষ্বাকু বংশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ব্যক্তিত্ব]] hzuj2di9yloqcso6y14k0rdma3zsi1n 647363 647360 2026-10-24T18:06:58Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647363 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশালা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা|বজীৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশালা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[মগধ]]ৰ [[ৰাজমহিষী]]। তেওঁ [[কাশী]] ৰাজ্যৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশালা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[বাৰাণসী|কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশালা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধৰ ৰাণী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] [[শ্ৰেণী:ইক্ষ্বাকু বংশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ব্যক্তিত্ব]] 71etl493iz2t6kgnamgr6k2mza5iagt 647364 647363 2026-10-24T18:07:10Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647364 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশালা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা|বজীৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশালা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী। তেওঁ [[কাশী]] ৰাজ্যৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশালা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[বাৰাণসী|কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশালা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধৰ ৰাণী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] [[শ্ৰেণী:ইক্ষ্বাকু বংশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ব্যক্তিত্ব]] 46fwvl9fgcw2ktapbmf60dylbay7x2s 647366 647364 2026-10-24T18:07:53Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647366 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশালা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজিৰা|বজিৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশালা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী। তেওঁ [[কাশী]] ৰাজ্যৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশালা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[পসেনদী|প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[বাৰাণসী|কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজীৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশালা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধৰ ৰাণী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] [[শ্ৰেণী:ইক্ষ্বাকু বংশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ব্যক্তিত্ব]] lupvwty8eprx0nxnbz76wj6qb53jr3t 647367 647366 2026-10-24T18:08:24Z Kandarpajit Kallol 6257 647367 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশালা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজিৰা|বজিৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশালা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী। তেওঁ [[কাশী]] ৰাজ্যৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশালা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজিৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশালা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধৰ ৰাণী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] [[শ্ৰেণী:ইক্ষ্বাকু বংশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ব্যক্তিত্ব]] lyxoodpnrp32i0a24qxli22ffvbahcg 647368 647367 2026-10-24T18:08:46Z Kandarpajit Kallol 6257 647368 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = কোশালা দেৱী | succession = [[হাৰ্যংক বংশ|মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী | predecessor = অজ্ঞাত | dynasty = [[হাৰ্যংক বংশ]] (বিবাহসূত্ৰে)<br>[[ইক্ষ্বাকু বংশ]] (জন্মসূত্ৰে) | title = [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ৰাজকুমাৰী | father = ৰজা মহাকোশল | successor = [[ৰাজকুমাৰী বজিৰা|বজিৰা]] | spouse = [[বিম্বিসাৰ]] | issue = [[অজাতশত্ৰু]] | religion = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] }} '''কোশালা দেৱী''' আছিল ৰজা [[বিম্বিসাৰ]]ৰ (৫৫৮–৪৯১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) প্ৰথম পত্নী হিচাপে [[মগধ]]ৰ ৰাজমহিষী। তেওঁ [[কাশী]] ৰাজ্যৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নাম আছিল ভদ্ৰ-শ্ৰী।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref> == জীৱন == কোশালা দেৱীৰ জন্ম কোশলৰ ৰজা মহাকোশলৰ গৃহত হৈছিল। তেওঁ ৰজা [[প্ৰসেনজিত]]ৰ ভগ্নী আছিল, যিয়ে পিতৃৰ পিছত কোশলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁ ৰজা বিম্বিসাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল আৰু বিবাহৰ যৌতুক হিচাপে [[কাশী]] নগৰখন লাভ কৰিছিল। তেওঁ বিম্বিসাৰৰ প্ৰধান ৰাণী হৈ পৰিছিল। বৌদ্ধ পৰম্পৰা অনুসৰি [[অজাতশত্ৰু]] তেওঁৰে পুত্ৰ আছিল;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=3 November 2022 |archive-date=12 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> আনহাতে [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বিম্বিসাৰৰ দ্বিতীয় পত্নী চেল্লনাৰ পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ ভতিজী অৰ্থাৎ প্ৰসেনজিতৰ কন্যা [[ৰাজকুমাৰী বজিৰা]]ক অজাতশত্ৰুৰ সৈতে বিবাহ দিয়া হৈছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামী বিম্বিসাৰৰ নিজ পুত্ৰ অজাতশত্ৰুৰ হাতত মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰাণী কোশালা দেৱীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেম আৰু শোকৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ বিবাহৰ সময়ত কাশীৰ এটা সম্পত্তিৰ চৰকাৰী ৰাজহ তেওঁৰ পিতৃয়ে হাত খৰচ হিচাপে দিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত স্বাভাৱিকতে সেই ধন দিয়া বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ পিছতে অজাতশত্ৰুৱে কাশী আক্ৰমণ কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == === উদ্ধৃতিসমূহ === {{Reflist}} === উৎসসমূহ === *{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }} [[শ্ৰেণী:মগধ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী]] 7epaahctcpwvld0vf62ryn0pmfnput2 0 140459 647361 2026-10-24T18:04:44Z Kandarpajit Kallol 6257 [[পসেনদি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 647361 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পসেনদি]] ftlb2y5jc87tv3jcrhwh9xv31jjrfen 0 140460 647365 2026-10-24T18:07:26Z Kandarpajit Kallol 6257 [[পসেনদি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 647365 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পসেনদি]] ftlb2y5jc87tv3jcrhwh9xv31jjrfen 0 140461 647382 2026-10-24T18:40:11Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's D... 647382 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''জখিনী''' (বা জʼখনি) শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত ডাইনী বা ডাইনীবিদ্যা (Witchcraft)ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ' (Witch-hunting)ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড' (Code of Hammurabi)তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু জখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''জখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'জখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওঝা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু تন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে অসমৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা (Witch hunting) এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক '''‘অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫’''' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন (Non-bailable) আৰু আমোচনযোগ্য (Cognizable)। == সামৰণি == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে 'মিছন বীৰুবালা') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] kfwetwx22sc3u0n1vl5coonajulmcao 647383 647382 2026-10-24T18:40:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647383 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত ডাইনী বা ডাইনীবিদ্যা (Witchcraft)ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ' (Witch-hunting)ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড' (Code of Hammurabi)তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু জখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''জখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'জখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওঝা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু تন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে অসমৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা (Witch hunting) এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক '''‘অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫’''' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন (Non-bailable) আৰু আমোচনযোগ্য (Cognizable)। == সামৰণি == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে 'মিছন বীৰুবালা') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] cccbr3nq1fuvpewd6340g8n9ri6diy6 647384 647383 2026-10-24T18:42:03Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি */ 647384 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু জখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''জখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'জখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওঝা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু تন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে অসমৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা (Witch hunting) এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক '''‘অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫’''' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন (Non-bailable) আৰু আমোচনযোগ্য (Cognizable)। == সামৰণি == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে 'মিছন বীৰুবালা') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] qkh7y2a4q2uupjge9bhth5t5xt15zd6 647385 647384 2026-10-24T18:42:45Z Kandarpajit Kallol 6257 647385 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''যখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'যখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওজা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু তন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে অসমৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা (Witch hunting) এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক '''‘অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫’''' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন (Non-bailable) আৰু আমোচনযোগ্য (Cognizable)। == সামৰণি == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে 'মিছন বীৰুবালা') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] 2c0orjgek2du9c5sfl7taxqczuaqnq4 647386 647385 2026-10-24T18:43:15Z Kandarpajit Kallol 6257 647386 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''যখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'যখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওজা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু তন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে [[অসম]]ৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক '''‘অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫’''' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন (Non-bailable) আৰু আমোচনযোগ্য (Cognizable)। == সামৰণি == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে 'মিছন বীৰুবালা') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] 7jfj8lz02d0gjgqiinw0ge3phyyavjf 647388 647386 2026-10-24T18:43:57Z Kandarpajit Kallol 6257 647388 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''যখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'যখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওজা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু তন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে [[অসম]]ৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক ''অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন আৰু আমোচনযোগ্য। == সামৰণি == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে 'মিছন বীৰুবালা') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] mblerjp7op7s3524jpe1dngh8z147j0 647390 647388 2026-10-24T18:44:55Z Kandarpajit Kallol 6257 647390 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''যখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'যখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওজা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু তন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে [[অসম]]ৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক ''অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন আৰু আমোচনযোগ্য। == কুসংস্কাৰ আৰু সজাগতা == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে ''মিছন বীৰুবালা'') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://assam.gov.in অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] 6ts1d7dukvc6s6opm512nwv19ozdche 647391 647390 2026-10-24T18:45:58Z Kandarpajit Kallol 6257 647391 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰ পৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগিনী তথা এক প্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''যখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'যখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওজা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু তন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে [[অসম]]ৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক ''অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰ পৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰ পৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন আৰু আমোচনযোগ্য। == কুসংস্কাৰ আৰু সজাগতা == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে ''মিছন বীৰুবালা'') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} d2srp36hbfn38jk5nl3q1g8aryihiou 647393 647391 2026-10-24T18:46:55Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647393 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) বা '''ডাকিনী''' হৈছে অতিপ্ৰাকৃতিক বা যাদুকৰী ক্ষমতা থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এক শ্ৰেণীৰ কাল্পনিক মানৱ বা প্ৰেতাত্মা।<ref>{{cite web |title=Definition of witch |url=https://oxfordlearnersdictionaries.com |publisher=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ডাইনীসকলে নিজৰ অশুভ শক্তি আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ কৰি সমাজ বা কোনো ব্যক্তিৰ অনিষ্ট সাধন কৰে। ভাৰতীয় সংস্কৃত ভাষাৰ 'ডাকিনী' শব্দৰপৰা 'ডাইনী' শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে দেৱী দুৰ্গা বা শিৱৰ সংগীনি তথা একপ্ৰকাৰৰ ভয়ংকৰী উপ-দেৱী।<ref>{{cite book |author=Das, S. R. |title=Folk Religion of Assam |year=1995 |publisher=Publications Division, Government of India}}</ref> অসমৰ থলুৱা লোকসংস্কৃতিত এনেধৰণৰ অশুভ গুণসম্পন্ন মহিলা বা অতৃপ্ত আত্মাক বুজাবলৈ '''যখিনী''' শব্দটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |author=Gogoi, P. |title=Belief Systems and Folk Deities in Rural Assam |journal=Journal of Assam Research Society |year=2012}}</ref> == ঐতিহাসিক আৰু ধাৰ্মিক পটভূমি == ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ প্ৰচলন দেখা পোৱা যায়। ইউৰোপত মধ্যযুগৰপৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ডাইনীৰ অস্তিত্বক লৈ তীব্ৰ অন্ধবিশ্বাস আছিল আৰু ইয়াৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ মহিলাক 'ডাইনী চিকাৰ'ৰ নামত জীয়াই জীয়াই জ্বলাই দিয়া বা ফাঁচি দিয়া হৈছিল। প্ৰাচীন বেবিলনৰ 'হামুৰাবিৰ কোড'তো ডাইনীবিদ্যাৰ সৈতে জড়িত লোকক শাস্তি দিয়াৰ নিয়মৰ উল্লেখ পোৱা যায়। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাগত বিশ্বাসত ডাইনী আৰু জখিনীৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি: * '''যখিনী:''' কোনো গৰ্ভৱতী মহিলা বা সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ আত্মাই মুক্তি লাভ নকৰিলে তেওঁ 'যখিনী' ৰূপ ধাৰণ কৰে। লোককথা অনুসৰি, জখিনীসমূহে সাধাৰণতে বাঁহনি, বিল বা নিজান ঠাইত আশ্ৰয় লয় আৰু নিজৰ মায়াবী ক্ষমতাৰে মানুহক আকৰ্ষণ বা অপকাৰ কৰে। * '''বেজ আৰু ওজা প্ৰথা:''' প্ৰাচীন কালৰেপৰা অসমক যাদু-মন্ত্ৰ আৰু তন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনা গৈছিল। গাঁৱৰ কোনো লোক দীৰ্ঘদিন ধৰি অসুস্থ হ'লে বা শস্য হানি হ'লে, অন্ধবিশ্বাসৰ বশৱৰ্তী হৈ স্থানীয় বেজ বা ওঝাসকলে কোনো নিৰীহ মহিলাৰ ওপৰত 'কুনজৰ' বা 'ডাইনী'ৰ অপবাদ জাপি দিছিল।<ref>{{cite journal |author=Borpatragain, M. & Nath, M. |title=Witch Hunting in Assam: Practices, causes, legal issues and challenges |journal=ResearchGate |year=2018 |url=https://researchgate.net}}</ref> == ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক ব্যাধি == [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দৰে [[অসম]]ৰো কিছুমান পিছপৰা, জনজাতীয় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ডাইনী হত্যা এক ভয়ংকৰ সামাজিক ব্যাধি হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কেৱল অন্ধবিশ্বাস, শিক্ষাৰ অভาৱ আৰু মাটি-সম্পত্তিৰ বিবাদৰ বাবে বিগত দুটা দশকত ২৫০০তকৈও অধিক লোকক ডাইনী সজাই হত্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |author=Frontline |title=Indian Women Still Die for Being ‘Witches’ |url=https://thehindu.com |date=2024}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰপৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত কেৱল অসমতেই ১৬০ জনতকৈও অধিক লোকে ডাইনী চিকাৰৰ নামত প্ৰাণ হেৰুৱাইছে।<ref>{{cite news |author=The Hindu |title=Couple beaten, burnt alive in Assam over witchcraft suspicion |url=https://thehindu.com |date=2025}}</ref> == আইনী ব্যৱস্থা: অসম ডাইনী হত্যা আইন == অসমত ডাইনী সজাই কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অসম বিধানসভাই এখন কঠোৰ আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনখনক ''অসম ডাইনী হত্যা (প্ৰতিবন্ধকতা, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) হিচাপে জনা যায়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://prsindia.org |publisher=PRS Legislative Research}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ অক্টোবৰৰপৰা সমগ্ৰ অসমত এই আইনখন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting Act, 2015 Documents |url=https://assam.gov.in |publisher=Home and Political Department, Government of Assam}}</ref> এই আইনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল: # '''শাস্তিৰ বিধান:''' যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোনো লোকক ডাইনী সজালে বা অপবাদ দিলে ৩ৰপৰা ৭ বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০ হাজাৰৰপৰা ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Section 4 in Assam Witch Hunting Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org |publisher=Indian Kanoon}}</ref> # '''গুৰুতৰ অপৰাধৰ শাস্তি:''' ডাইনী অপবাদ দি কাৰোবাক আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে বা অত্যাচাৰ কৰি হত্যা কৰিলে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড পৰ্যন্ত শাস্তি হ'ব পাৰে। # '''অপৰাধৰ প্ৰকৃতি:''' এই আইনৰ অধীনত থকা সকলো অপৰাধ জামিনবিহীন আৰু আমোচনযোগ্য। == কুসংস্কাৰ আৰু সজাগতা == বৰ্তমান সময়ত আধুনিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, বিজ্ঞান মনস্কতাৰ বিকাশ আৰু চৰকাৰ তথা বিভিন্ন স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ (যেনে ''মিছন বীৰুবালা'') সজাগতামূলক অভিযানৰ ফলত অসমত ডাইনী প্ৰথাৰ দৰে কুসংস্কাৰ বহুখিনি হ্ৰাস পাইছে। অন্ধবিশ্বাস মুক্ত এখন সুস্থ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে সামাজিক সজাগতা অত্যন্ত জৰুৰী। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 8x4ioibukln2tssk301e3vwc12jftvb 647394 647393 2026-10-24T18:49:42Z Kandarpajit Kallol 6257 647394 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, ডাইনী বিদ্যা আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোকসংস্কৃতি]] 6lpegwecndzo8a70l6y3l7qx4m5vvzw 647395 647394 2026-10-24T18:50:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647395 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোকসংস্কৃতি]] 1eatmegmcio5htvhyjewtizbc96p5xf 647396 647395 2026-10-24T18:51:30Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:অসমৰ লোকসংস্কৃতি]]; added [[Category:ভূত-প্ৰেত]] using [[WP:HC|HotCat]] 647396 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] fmy6gamg9ew3lm64dp7qwk985oe26vf 647398 647396 2026-10-24T18:53:19Z Kandarpajit Kallol 6257 647398 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] fhsg0k4lbyb947gbrsix9bbpj4coj76 647401 647398 2026-10-24T18:54:46Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647401 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] tpbxr5cprop7ea78p28nosf8gfuscs6 647402 647401 2026-10-24T18:55:08Z Kandarpajit Kallol 6257 647402 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 4kd4dlw7uc610wynd83nm62xjwb783a 647403 647402 2026-10-24T18:55:52Z Kandarpajit Kallol 6257 647403 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] jxtbj30xug7l00wyyskhnscr8353an4 647409 647403 2026-10-24T19:00:31Z Kandarpajit Kallol 6257 647409 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==ডাইনী হত্যা== ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 0y89uyeu2jx0jqxexon2i88le14onx9 647410 647409 2026-10-24T19:01:02Z Kandarpajit Kallol 6257 647410 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। == ডাইনী চিকাৰ আৰু সামাজিক সমস্যা == ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] t70dhb3vwbouegtvahlzv7kshor7247 647411 647410 2026-10-24T19:01:39Z Kandarpajit Kallol 6257 647411 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] bxreaiq7qx74eq1lwsea5q59n3vnstt 647412 647411 2026-10-24T19:02:08Z Kandarpajit Kallol 6257 647412 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == আইনী ব্যৱস্থা == অসমত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 7oke765gzoe6ouvgl6t7va2oz1iyjxh 647413 647412 2026-10-24T19:02:52Z Kandarpajit Kallol 6257 647413 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। == সজাগতা আৰু প্ৰতিৰোধ == ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] aijdjs71d0pog72rbpzybbozvbcvyte 647414 647413 2026-10-24T19:03:44Z Kandarpajit Kallol 6257 647414 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী চিকাৰ বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী চিকাৰৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী চিকাৰৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী চিকাৰৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী চিকাৰ প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী চিকাৰ (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী চিকাৰৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী চিকাৰ নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] e61kkeagj9yre5wwjvhw2oi5nqagb32 647415 647414 2026-10-24T19:04:28Z Kandarpajit Kallol 6257 647415 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী হত্যা বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক।<ref name=":1" /> ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] nubhsn1np97zwsln96zjc8d05m7yndf 647416 647415 2026-10-24T19:04:56Z Kandarpajit Kallol 6257 647416 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক ডাইনী হত্যা বা [[ডাইনী হত্যা]] (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] pv94qfmb1we8c6z84lb3bro14zmm98u 647417 647416 2026-10-24T19:05:38Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647417 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে "[[ডাইনী]]" নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] ermhyu4ab4dthqmesxwfqnfze7h5eez 647418 647417 2026-10-24T19:06:16Z Kandarpajit Kallol 6257 647418 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] s8goy55p3th83nao0kh7o4lhpc5al8e 647419 647418 2026-10-24T19:13:06Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647419 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 63v4w29h2yjtsfy7usainzkcer4znrh 647421 647419 2026-10-24T19:13:53Z Kandarpajit Kallol 6257 647421 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] cmot5emv4t10papt5eyp45ipclev66e 647422 647421 2026-10-24T19:14:28Z Kandarpajit Kallol 6257 647422 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==সাহিত্যত ডাইনী== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] ok43y0ie9uzu3bvr5wglo8gkk4209ox 647424 647422 2026-10-24T19:23:59Z Kandarpajit Kallol 6257 647424 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল [[ইমৰাণ হাছমী]], [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] iv1r6l6zdd410cd2cf5s8tna6ui50r8 647425 647424 2026-10-24T19:24:24Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চলচ্চিত্ৰ */ 647425 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] phvfyqfpxl33icc2mw74bg28nr7lrmo 647427 647425 2026-10-24T19:26:52Z Kandarpajit Kallol 6257 647427 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী (ভাৰতীয়)|আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[চুড়েল|চুড়েল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগড়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] jfgz1f1ycchguoh03sj6jtp52zgrvsd 647428 647427 2026-10-24T19:28:23Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী */ 647428 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] rgiu573l9iqg4ic7xdcpvqungiatmkj 647429 647428 2026-10-24T19:29:21Z Kandarpajit Kallol 6257 647429 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 9kzopijl8aftvp6zmcc3wv3ov0wbavv 647432 647429 2026-10-24T19:32:36Z Kandarpajit Kallol 6257 /* লোককথা */ 647432 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''দায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Raymond Buckland" /><ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পিছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদুৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''দায়ন'' শব্দটো [[হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]], চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰ দ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 300slfs58fxzvhjrgh8dopkeok1p7yc 647433 647432 2026-10-24T19:33:03Z Kandarpajit Kallol 6257 647433 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''দায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Raymond Buckland" /><ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পিছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদুৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''দায়ন'' শব্দটো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰ দ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] i54bbdqiw8iffif46qvea2apetv58no 647434 647433 2026-10-24T19:34:38Z Kandarpajit Kallol 6257 647434 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''দায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Raymond Buckland" /><ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পিছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদুৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''দায়ন'' শব্দটো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰ দ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==ডাইনী আৰু চুড়েলৰ মাজৰ পাৰ্থক্য== ''ডাইনী'' (''দায়ন'') শব্দটো কেতিয়াবা ''[[প্ৰেতনী]]'' বা ''চুড়েল'' ({{langx|hi|चुड़ैल}}; ''চুড়ৈল'') শব্দটোৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, লোকবিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰণাৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান পাৰ্থক্য আছে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েল হৈছে গৰ্ভাৱস্থা বা প্ৰসৱকালত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আত্মা। ইয়াক ডাইনীৰ দৰে অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতাসম্পন্ন বুলি কল্পনা কৰা হয়। আনহাতে, ডাইনী বা দায়নক সাধাৰণতে কোনো আঘাতজনক বা কৰুণ মৃত্যুৰ বলি হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আৰু অশুভ আত্মা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এনে মৃত্যুৰ কাৰণ হিচাপে ধৰ্ষণ, নৃশংস হত্যা বা প্ৰসৱকালীন অৱহেলাৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ কথা কিছুমান লোককথাত উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ডাইনী আৰু চুড়েল সম্পৰ্কীয় লোককথাৰ বৰ্ণনা বেলেগ বেলেগ। উত্তৰ ভাৰতৰ কিছুমান লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েলে সাধাৰণতে কবৰস্থান বা অৰণ্যৰ আশে-পাশে বাস কৰে, নিজৰ ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে আৰু যুৱকসকলক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ ওচৰলৈ আনে। কিছুমান কাহিনীত এনে যুৱকৰ সৈতে শাৰীৰিক সংস্পৰ্শ হ'লে তেওঁলোকৰ মৃত্যু হয় বুলি কোৱা হৈছে। আনহাতে, ভাৰতৰ পশ্চিম আৰু পূব অঞ্চলৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত চুড়েলক এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলাৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। এনে কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক পৰিয়ালৰ পৰা আঁতৰাই নি হত্যা কৰে আৰু তেওঁলোকক ভক্ষণ কৰে, যাতে নিজে পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Indian Horror Tales">{{cite web |date=18 August 2021 |title=Chudail (Daayan) - The Story of Indian Witch & Witchcraft |url=https://indianhorrortales.blogspot.in/2012/08/chudail-daayan-story-of-indian-witch.html}}</ref> এই বৰ্ণনাসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীৰ অংশ। ডাইনী আৰু চুড়েলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কোনো একক, সৰ্বভাৰতীয় সংজ্ঞা নাই; অঞ্চল, ভাষা আৰু পৰম্পৰাভেদে এই শব্দ দুটাৰ অৰ্থ আৰু ব্যৱহাৰ পৃথক হ'ব পাৰে। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] kuf7hdo1nsit7d94qtdt11ffyuu6bmd 647435 647434 2026-10-24T19:35:32Z Kandarpajit Kallol 6257 647435 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰ পৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰ দ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মুৰ্চ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলত: গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰ পৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰ পৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''ডায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Raymond Buckland" /><ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পিছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদুৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''ডায়ন'' শব্দটো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰ দ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকনা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্য== ''ডাইনী'' (''ডায়ন'') শব্দটো কেতিয়াবা ''[[প্ৰেতনী]]'' বা ''চুড়েইল'' ({{langx|hi|चुड़ैल}}; ''চুড়ৈল'') শব্দটোৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, লোকবিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰণাৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান পাৰ্থক্য আছে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইল হৈছে গৰ্ভাৱস্থা বা প্ৰসৱকালত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আত্মা। ইয়াক ডাইনীৰ দৰে অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতাসম্পন্ন বুলি কল্পনা কৰা হয়। আনহাতে, ডাইনী বা ডায়নক সাধাৰণতে কোনো আঘাতজনক বা কৰুণ মৃত্যুৰ বলি হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আৰু অশুভ আত্মা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এনে মৃত্যুৰ কাৰণ হিচাপে ধৰ্ষণ, নৃশংস হত্যা বা প্ৰসৱকালীন অৱহেলাৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ কথা কিছুমান লোককথাত উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ডাইনী আৰু চুড়েইল সম্পৰ্কীয় লোককথাৰ বৰ্ণনা বেলেগ বেলেগ। উত্তৰ ভাৰতৰ কিছুমান লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইলে সাধাৰণতে কবৰস্থান বা অৰণ্যৰ আশে-পাশে বাস কৰে, নিজৰ ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে আৰু যুৱকসকলক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ ওচৰলৈ আনে। কিছুমান কাহিনীত এনে যুৱকৰ সৈতে শাৰীৰিক সংস্পৰ্শ হ'লে তেওঁলোকৰ মৃত্যু হয় বুলি কোৱা হৈছে। আনহাতে, ভাৰতৰ পশ্চিম আৰু পূব অঞ্চলৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত চুড়েইলক এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলাৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। এনে কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক পৰিয়ালৰ পৰা আঁতৰাই নি হত্যা কৰে আৰু তেওঁলোকক ভক্ষণ কৰে, যাতে নিজে পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Indian Horror Tales">{{cite web |date=18 August 2021 |title=Chudail (Daayan) - The Story of Indian Witch & Witchcraft |url=https://indianhorrortales.blogspot.in/2012/08/chudail-daayan-story-of-indian-witch.html}}</ref> এই বৰ্ণনাসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীৰ অংশ। ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কোনো একক, সৰ্বভাৰতীয় সংজ্ঞা নাই; অঞ্চল, ভাষা আৰু পৰম্পৰাভেদে এই শব্দ দুটাৰ অৰ্থ আৰু ব্যৱহাৰ পৃথক হ'ব পাৰে। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 4po6i29576e944rxr91iqiyk65pb6wc 647436 647435 2026-10-24T19:35:45Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647436 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰদ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লিখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰপৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰদ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মূৰ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলতঃ গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰপৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰপৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''ডায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Raymond Buckland" /><ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পাছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদূৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''ডায়ন'' শব্দটো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰদ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকণা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্য== ''ডাইনী'' (''ডায়ন'') শব্দটো কেতিয়াবা ''[[প্ৰেতনী]]'' বা ''চুড়েইল'' ({{langx|hi|चुड़ैल}}; ''চুড়ৈল'') শব্দটোৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, লোকবিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰণাৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান পাৰ্থক্য আছে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইল হৈছে গৰ্ভাৱস্থা বা প্ৰসৱকালত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আত্মা। ইয়াক ডাইনীৰ দৰে অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতাসম্পন্ন বুলি কল্পনা কৰা হয়। আনহাতে, ডাইনী বা ডায়নক সাধাৰণতে কোনো আঘাতজনক বা কৰুণ মৃত্যুৰ বলি হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আৰু অশুভ আত্মা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এনে মৃত্যুৰ কাৰণ হিচাপে ধৰ্ষণ, নৃশংস হত্যা বা প্ৰসৱকালীন অৱহেলাৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ কথা কিছুমান লোককথাত উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ডাইনী আৰু চুড়েইল সম্পৰ্কীয় লোককথাৰ বৰ্ণনা বেলেগ বেলেগ। উত্তৰ ভাৰতৰ কিছুমান লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইলে সাধাৰণতে কবৰস্থান বা অৰণ্যৰ আশে-পাশে বাস কৰে, নিজৰ ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে আৰু যুৱকসকলক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ ওচৰলৈ আনে। কিছুমান কাহিনীত এনে যুৱকৰ সৈতে শাৰীৰিক সংস্পৰ্শ হ'লে তেওঁলোকৰ মৃত্যু হয় বুলি কোৱা হৈছে। আনহাতে, ভাৰতৰ পশ্চিম আৰু পূব অঞ্চলৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত চুড়েইলক এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলাৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। এনে কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক পৰিয়ালৰপৰা আঁতৰাই নি হত্যা কৰে আৰু তেওঁলোকক ভক্ষণ কৰে, যাতে নিজে পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Indian Horror Tales">{{cite web |date=18 August 2021 |title=Chudail (Daayan) - The Story of Indian Witch & Witchcraft |url=https://indianhorrortales.blogspot.in/2012/08/chudail-daayan-story-of-indian-witch.html}}</ref> এই বৰ্ণনাসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীৰ অংশ। ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কোনো একক, সৰ্বভাৰতীয় সংজ্ঞা নাই; অঞ্চল, ভাষা আৰু পৰম্পৰাভেদে এই শব্দ দুটাৰ অৰ্থ আৰু ব্যৱহাৰ পৃথক হ'ব পাৰে। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] qk8pu62gcsd7vc0wzqg8h1ypkjwzxko 647437 647436 2026-10-24T19:36:33Z Kandarpajit Kallol 6257 647437 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰদ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লিখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰপৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰদ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মূৰ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলতঃ গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰপৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰপৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''ডায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পাছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদূৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''ডায়ন'' শব্দটো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰদ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকণা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্য== ''ডাইনী'' (''ডায়ন'') শব্দটো কেতিয়াবা ''[[প্ৰেতনী]]'' বা ''চুড়েইল'' ({{langx|hi|चुड़ैल}}; ''চুড়ৈল'') শব্দটোৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, লোকবিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰণাৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান পাৰ্থক্য আছে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইল হৈছে গৰ্ভাৱস্থা বা প্ৰসৱকালত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আত্মা। ইয়াক ডাইনীৰ দৰে অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতাসম্পন্ন বুলি কল্পনা কৰা হয়। আনহাতে, ডাইনী বা ডায়নক সাধাৰণতে কোনো আঘাতজনক বা কৰুণ মৃত্যুৰ বলি হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আৰু অশুভ আত্মা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এনে মৃত্যুৰ কাৰণ হিচাপে ধৰ্ষণ, নৃশংস হত্যা বা প্ৰসৱকালীন অৱহেলাৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ কথা কিছুমান লোককথাত উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ডাইনী আৰু চুড়েইল সম্পৰ্কীয় লোককথাৰ বৰ্ণনা বেলেগ বেলেগ। উত্তৰ ভাৰতৰ কিছুমান লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইলে সাধাৰণতে কবৰস্থান বা অৰণ্যৰ আশে-পাশে বাস কৰে, নিজৰ ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে আৰু যুৱকসকলক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ ওচৰলৈ আনে। কিছুমান কাহিনীত এনে যুৱকৰ সৈতে শাৰীৰিক সংস্পৰ্শ হ'লে তেওঁলোকৰ মৃত্যু হয় বুলি কোৱা হৈছে। আনহাতে, ভাৰতৰ পশ্চিম আৰু পূব অঞ্চলৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত চুড়েইলক এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলাৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। এনে কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক পৰিয়ালৰপৰা আঁতৰাই নি হত্যা কৰে আৰু তেওঁলোকক ভক্ষণ কৰে, যাতে নিজে পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Indian Horror Tales">{{cite web |date=18 August 2021 |title=Chudail (Daayan) - The Story of Indian Witch & Witchcraft |url=https://indianhorrortales.blogspot.in/2012/08/chudail-daayan-story-of-indian-witch.html}}</ref> এই বৰ্ণনাসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীৰ অংশ। ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কোনো একক, সৰ্বভাৰতীয় সংজ্ঞা নাই; অঞ্চল, ভাষা আৰু পৰম্পৰাভেদে এই শব্দ দুটাৰ অৰ্থ আৰু ব্যৱহাৰ পৃথক হ'ব পাৰে। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] aaqanwlkq6e8j5dulbcagd2wk2dtviz 647438 647437 2026-10-24T19:37:17Z Kandarpajit Kallol 6257 647438 wikitext text/x-wiki '''ডাইনী''' ([[ইংৰাজী]]: Witch) হৈছে লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীত যাদুকৰী বা অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকা বুলি কল্পনা কৰা ব্যক্তি, সাধাৰণতে মহিলা। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ লোককথাত ডাইনীক কেতিয়াবা অশুভ শক্তিৰ অধিকাৰী আৰু মানুহৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পৰা সত্তা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Witch |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/witch |website=Oxford Learner's Dictionaries}}</ref> অৱশ্যে, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাটো লোকবিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ইয়াৰদ্বাৰা সেই ব্যক্তিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকবিশ্বাসত ডাইনী, [[ডাইনীবিদ্যা]] আৰু যখিনী সম্পৰ্কীয় ধাৰণা দেখা পোৱা যায়। এনে বিশ্বাসৰ অপব্যৱহাৰে কেতিয়াবা নিৰীহ লোকৰ ওপৰত সামাজিক নিৰ্যাতন, বহিষ্কাৰ আৰু হিংসাত্মক আক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন আৰু হত্যাক [[ডাইনী হত্যা]] বা ডাইনী চিকাৰ (witch-hunting) বুলি কোৱা হয়। == ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমি == বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত প্ৰাচীন কালৰপৰা যাদু, মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তি সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে। এই বিশ্বাসসমূহৰ স্বৰূপ সমাজ, ধৰ্ম আৰু ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি অনুসৰি পৃথক। ইউৰোপৰ ইতিহাসত বিশেষকৈ ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতিকাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত বহু লোকৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ চলোৱা হৈছিল আৰু বহু লোকক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। এই ঘটনাসমূহৰ আঁৰত ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক উত্তেজনা, ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু স্থানীয় সংঘাতৰ দৰে বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা লৈছিল। প্ৰাচীন মেছ'পটেমিয়াৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো যাদু আৰু মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্বাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে, এই ঐতিহাসিক বিশ্বাসসমূহক আধুনিক অৰ্থত ডাইনী হত্যাৰ সৈতে একে বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। == অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ডাইনী আৰু যখিনী == অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু অঞ্চলৰ লোককথা, লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাগত আখ্যানত ডাইনী, যখিনী আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ধাৰণাসমূহৰ বৰ্ণনা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। === যখিনী === যখিনী অসমৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লিখিত একপ্ৰকাৰৰ অতিপ্ৰাকৃতিক নাৰীসত্তা। কিছুমান লোককথাত যখিনীক অশুভ বা ভয়ংকৰ সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। আন কিছুমান আখ্যানত তেওঁলোকক নিৰ্জন ঠাই, বননি, জলাশয় বা মানুহৰ বসতিৰপৰা আঁতৰত থকা সত্তা হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱকালীন মৃত্যু আৰু অকালমৃত্যুৰ সৈতে জড়িত আত্মাৰ বিষয়ে বিভিন্ন সমাজত লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। অসমৰ কিছুমান লোককথাতো এনে বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। অৱশ্যে, এই বৰ্ণনাসমূহ লোকবিশ্বাসৰ অংশ; ইয়াক প্ৰমাণিত বাস্তৱ ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি। === বেজ আৰু ওজা প্ৰথা === অসমৰ পৰম্পৰাগত সমাজত বেজ আৰু ওজাসকলৰ ভূমিকা লোকচিকিৎসা, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। অঞ্চল আৰু পৰম্পৰাভেদে তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ স্বৰূপ পৃথক। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰোগ, মৃত্যুৰ ঘটনা, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা শস্যৰ ক্ষতিৰ কাৰণ বুজিব নোৱাৰি মানুহে অন্ধবিশ্বাসৰ আশ্ৰয় ল'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা বা অপবাদ দিয়াৰ ফলত সামাজিক সংঘাত আৰু নিৰ্যাতনৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। এইধৰণৰ অপবাদৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নাই। ==ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত ডাইনী== '''ডাইনী''' হৈছে ভাৰতীয় লোকবিশ্বাসত, বিশেষকৈ [[আদিবাসী]] [[লোককথা]]ত, এনে এগৰাকী মহিলাক বুজোৱা শব্দ, যিয়ে [[যাদু-মন্ত্ৰ]]ৰ জৰিয়তে আনৰ অসুস্থতা, মৃত্যু, দুৰ্ভিক্ষ বা অন্যান্য অনিষ্ট সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই ধাৰণাটো একপ্ৰকাৰৰ [[অন্ধবিশ্বাস]]।<ref>{{cite book |first1=ড° জে. পি. |last1=সিং |title=আধুনিক ভাৰতত সামাজিক পৰিৱৰ্তন |page=288 |url=https://books.google.co.in/books?id=LowQDAAAQBAJ&pg=PA288 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> এই অৰ্থত ডাইনীৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে [[প্ৰেতনী|চুড়েইল]]ৰ সাদৃশ্য আছে। ভাৰতৰ যিবোৰ অঞ্চলত আদিবাসী জনসংখ্যা অধিক, সেইবোৰ অঞ্চলত কেতিয়াবা মহিলাক ওজা বা পৰম্পৰাগত লোকচিকিৎসকৰদ্বাৰা ডাইনী বুলি অভিযুক্ত কৰা হয় আৰু এনে অভিযোগৰ ফলত তেওঁলোকক আনকি হত্যাও কৰা হয়। [[ৰাজস্থান]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[ছত্তীছগঢ়]]ত এনে বহু ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে আৰু এই সমস্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=মহিলাক ডাইনী বুলি অভিহিত কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ব্যৱস্থা |url=https://naidunia.jagran.com/madhya-pradesh/alirajpur-alirajpur-dayan-1317655 |publisher=নয়ী দুনিয়া |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> সাধাৰণতে এনে অভিযোগৰ লক্ষ্য হৈ পৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বৃদ্ধা আৰু বিধৱা মহিলাৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য। বহু ক্ষেত্ৰত মাটি, ধন-সম্পত্তি বা অন্যান্য সম্পত্তি দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে অপবাদ দিয়া হয় বুলি বিভিন্ন আলোচনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |first1=মোহনদাস |last1=নৈমিশৰায় |title=দলিত উৎপীড়নৰ পৰম্পৰা আৰু বৰ্তমান |page=114 |url=https://books.google.co.in/books?id=HYGPGYARohwC&pg=PA114 |access-date=26 ছেপ্টেম্বৰ 2017}}</ref> ==ডাইনী হত্যা== '''ডাইনী হত্যা''' হৈছে ডাইনী নামৰ সমাজৰ কোনো মায়াৱী অথবা যাদুকৰী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি বিশ্বাস কৰা লোকৰ সন্ধান কৰা আৰু হত্যা কৰা এক প্ৰথা। ই সমাজত প্ৰচলিত এটি অতি ভয়ংকৰ অন্ধবিশ্বাস। ইয়াৰ লগত নৈতিক আতংক, মূৰ্ছা যোৱা আৰু জনতাৰ শাস্তি আদি জড়িত হৈ আছে। অতীতত ডাইনী হত্যা বৈধ আছিল আৰু দপ্তৰত [[ডাইনীবিদ্যা]]ৰ বিচাৰ কৰা হৈছিল। ===ভাৰতত ডাইনী হত্যা=== {{মূল|ভাৰতত ডাইনী হত্যা}} '''ভাৰতত ডাইনী হত্যা''' একবিংশ শতিকাতো অব্যাহত আছে। সাধাৰণতে ডাইনী হিচাপে চিহ্নিত কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ বয়স্ক বা অবিবাহিত মহিলাৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। তেওঁলোকে কু-উদ্দেশ্যত অতি প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি অভিযোগ তোলা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title=Greed & Power Override Myth As India's Poorest State Strives To End The Hunting Of Witches By 2023 — Article 14 |url=https://article-14.com/post/greed-power-override-myth-as-india-s-poorest-state-strives-to-end-the-hunting-of-witches-by-2023-6215a5813c68f#:~:text=Jharkhand,%20Chhatisgarh,%20Madhya%20Pradesh%20and,the%20(sic)%20society%E2%80%9D. |access-date=2022-12-20 |website=article-14.com |language=en}}</ref> ডাইনী হত্যাৰ ঘটনা মূলতঃ গ্ৰাম্য, দৰিদ্ৰ অঞ্চলসমূহত ঘটে, য'ত সাধাৰণতে জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ ঘনত্ব অধিক। ===ডাইনী হত্যা আৰু সামাজিক সমস্যা=== ডাইনী বুলি অপবাদ দি কৰা নিৰ্যাতন ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত দেখা পোৱা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা। অসমতো এনে ঘটনাৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ফলত ভুক্তভোগীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতন, সামাজিক বহিষ্কাৰ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ হেৰুওৱা আৰু কেতিয়াবা হত্যাৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। ডাইনী হত্যাৰ আঁৰত বিভিন্ন কাৰকে ভূমিকা ল'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্ধবিশ্বাস, ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ অভাৱ, পাৰিবাৰিক বিবাদ, ভূমি আৰু সম্পত্তি সম্পৰ্কীয় সংঘাত, ব্যক্তিগত শত্ৰুতা আৰু সামাজিকভাৱে দুৰ্বল লোকক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ প্ৰৱণতা উল্লেখযোগ্য। এই সমস্যাৰ ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় গোটৰ লোক বিশেষভাৱে অসুৰক্ষিত হ'ব পাৰে। অৱশ্যে, ডাইনী হত্যাৰ কাৰণ আৰু ভুক্তভোগীৰ সামাজিক পৰিচয় অঞ্চল আৰু ঘটনাভেদে পৃথক হয়। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ ফলত কোনো ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হিংসা সংঘটিত হ'লে সেয়া কেৱল ব্যক্তিগত সংঘাতৰ বিষয় নহয়; ই মানৱ অধিকাৰ, জনস্বাস্থ্য, সামাজিক ন্যায় আৰু আইনৰ শাসনৰ সৈতেও জড়িত। ==সজাগতা, প্ৰতিৰোধ আৰু আইনী ব্যৱস্থা== ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধৰ বাবে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বিকাশ, শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, জনসচেতনতা আৰু আইন বলৱৎকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰোগ আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায় লোৱা, অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰুদ্ধে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰা আৰু অপবাদৰ বলি হোৱা লোকসকলক সামাজিক তথা আইনী সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰয়োজন। চৰকাৰী সংস্থা, আৰক্ষী, স্বাস্থ্যকৰ্মী, শিক্ষক, স্থানীয় সমাজ আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনসমূহে একেলগে কাম কৰিলে এনে ঘটনাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাত সহায়ক হ'ব পাৰে। ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়া বা হিংসা সংঘটিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কোনো ৰোগ, মৃত্যু বা দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাটো প্ৰয়োজন। অন্ধবিশ্বাসৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মৰ্যাদা তথা অধিকাৰ ৰক্ষা কৰাটো এখন সুস্থ সমাজৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ===আইনী ব্যৱস্থা=== [[অসম]]ত ডাইনী হত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ ভুক্তভোগীসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ''অসম ডাইনী হত্যা (নিষেধ, প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০১৫'' (The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015) প্ৰণয়ন কৰা হয়। আইনখন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ তাৰিখ ১৩ জুন ২০১৮ আৰু ইয়াক অসম আইন নং XXI of 2018 হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/indiacode/handle/123456789/14889?view_type=browse |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> আইনখনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধ কৰা, এনে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত অপৰাধৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু ভুক্তভোগীসকলক সাহায্য তথা পুনৰ্বাসন প্ৰদান কৰা। আইনখনৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বিধান হ'ল— '''ডাইনী বুলি অপবাদ দিয়াৰ শাস্তি:''' আইনখনৰ ৪ নং ধাৰা অনুসৰি, কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰা ব্যক্তিক তিনিৰপৰা সাত বছৰ পৰ্যন্ত কাৰাদণ্ড আৰু ৫০,০০০ টকাৰপৰা ৫,০০,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বিহাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://indiankanoon.org/doc/157153457/ |website=Indian Kanoon}}</ref> '''ডাইনী হত্যাৰ ফলত মৃত্যু:''' আইনখনৰ ৫ নং ধাৰাত ডাইনী বুলি অভিযুক্ত ব্যক্তিৰ ওপৰত আক্ৰমণ বা বল প্ৰয়োগৰ ফলত মৃত্যু হ'লে প্ৰযোজ্য অপৰাধমূলক আইন অনুসৰি শাস্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। '''ডাইনী হত্যা নিষিদ্ধকৰণ:''' আইনখনৰ ৩ নং ধাৰাত কোনো ব্যক্তিক ডাইনী বুলি চিনাক্ত কৰা, অপবাদ দিয়া, কলংকিত কৰা বা এনে কাৰ্যত সহায় কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। আইনখনৰ সম্পূৰ্ণ বিধান আৰু প্ৰযোজ্য শাস্তিৰ বিষয়ে জানিবলৈ চৰকাৰী আইনগত নথি চাব পাৰি।<ref>{{cite web |title=The Assam Witch Hunting (Prohibition, Prevention and Protection) Act, 2015 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/14889/1/the_assam_witch_hunting_prohibition%2C_prevention_and_protection__act%2C_2015_act_no.pdf |website=India Code |publisher=Government of India}}</ref> ==লোককথা== লোককথা অনুসৰি, কোনো মহিলাই চৰম নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত, বিশেষকৈ যৌন হিংসা আৰু নৃশংস হত্যাৰ বলি হ'লে, তেওঁ '''ডাইনী''' (''ডায়ন'') হিচাপে পুনৰ উভতি আহে বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত কোৱা হয়। এনে ডাইনীয়ে নিজৰ পৰিয়ালক খেদি ফুৰে আৰু পৰিয়ালৰ পুৰুষ সদস্যসকলৰ তেজ পান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Cheng & Theresa">Cheung, Theresa (2006). ''The Element Encyclopedia of the Psychic World''. Harper Element. পৃষ্ঠা 112. {{ISBN|978-0-00-721148-7}}.</ref> কোৱা হয় যে ডাইনীয়ে প্ৰথমে পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ কনিষ্ঠ পুৰুষজনক লক্ষ্য কৰি তেওঁৰ তেজ শুহি লয়, যাৰ ফলত তেওঁ অকালতে বৃদ্ধ হৈ পৰে। তাৰ পিছত ডাইনীয়ে পৰিয়ালৰ আন পুৰুষ সদস্যসকলক লক্ষ্য কৰে।<ref name="Janet Chawla">Janet Chawla (1994). ''Child-bearing and Culture: Women Centered Revisioning of the Traditional Midwife: The Dai as a Ritual Practitioner''. Indian Social Institute. পৃষ্ঠা 15.</ref> ডাইনীয়ে যুৱ পৰিয়াল, যুৱতী আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলকো লক্ষ্য কৰি লয় বুলি কিছুমান লোকবিশ্বাসত উল্লেখ আছে।<ref name="Bane Theresa">Bane, Theresa (2010). "Chedipe". ''Encyclopedia of Vampire Mythology''. McFarland. পৃষ্ঠা 47–48. {{ISBN|978-0786444526}}.</ref> লোককথাৰ কিছুমান বৰ্ণনা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এগৰাকী যুৱতী আৰু আকৰ্ষণীয় মহিলাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি বাটে-পথে যুৱকসকলক বিচাৰি ফুৰে আৰু অকলশৰে যাত্ৰা কৰা পুৰুষক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ লগত লৈ যায়। তাৰ পিছত তেওঁলোকক বন্দী কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনীশক্তি আৰু তেজ শুহি লয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Janet Chawla" /> এটা লোককথা অনুসৰি, ডাইনীয়ে এজন যুৱকক বৃদ্ধ নোহোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছতহে তেওঁক আত্মাৰ জগতলৈ যাবলৈ দিয়ে। আন এটা কাহিনী অনুসৰি, ডাইনীয়ে দিয়া খাদ্য খোৱা যুৱক এজনে পাছদিনা পুৱা নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহোঁতে বৃদ্ধ মানুহলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref name="Melton Gordon">Melton, J. Gordon (1999). ''The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead''. Visible Ink Press. পৃষ্ঠা 372.</ref> কিছুমান অঞ্চলত কোনো কোনো মহিলাক ডাইনী বুলি সন্দেহ কৰা হয়। এনে সন্দেহৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলা আৰু আনকি সৰু শিশুকো অত্যাচাৰ আৰু হত্যা কৰাৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে।<ref name="Child Eye">{{cite web |url=https://www.smh.com.au/world/double-child-sacrifice-casts-spotlight-on-witchcraft-in-india-20101126-189e5.html |title=Double child sacrifice casts spotlight on witchcraft in India |work=The Sydney Morning Herald |date=26 November 2010 |access-date=10 October 2013}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ত ডাইনী বুলি অপবাদ দি মহিলাক নিৰ্যাতন আৰু হত্যা কৰাটো এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ৰাজ্যখনৰ কিছুমান আদিবাসী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''[[সৰনা ধৰ্ম|সৰনা]]'' নামৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ঝাৰখণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলাৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু লিংগভিত্তিক বৈষম্যৰ ফলত অবিবাহিত মহিলা, বিশেষকৈ বিধৱাসকল ডাইনী বুলি অপবাদৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰে বুলি কিছুমান প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Singh, S. S. [https://www.thehindu.com/news/national/The-%E2%80%98witches%E2%80%99-of-Jharkhand/article16933528.ece The 'witches' of Jharkhand.] ''The Hindu''. 27 December 2016.</ref> কিছুমান লোকবিশ্বাসত ডাইনীসকলক অশুভ শক্তি বা ক'লা যাদূৰ আত্মাৰ উপাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>''Beloved Witch''. HarperCollins Publishers India, 2000. অধ্যায় 25.</ref> আন কিছুমান স্থানীয় আখ্যানত তেওঁলোকক দেৱীৰ সেৱিকা বা [[যোগিনী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে, এই ধাৰণাসমূহৰ অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা অঞ্চলভেদে পৃথক হ'ব পাৰে। ''ডায়ন'' শব্দটো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, চুটি ছবি, ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক তথা সামাজিক মাধ্যমতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মাধ্যমসমূহত শব্দটোৱে সাধাৰণতে অশুভ বা ক্ষতিকাৰক চৰিত্ৰৰ মহিলা এজনীক বুজায়। এনে চিত্ৰণে লোকবিশ্বাস আৰু কাল্পনিক কাহিনীৰ অংশ হিচাপেহে ডাইনীৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াৰদ্বাৰা বাস্তৱত কোনো মহিলাৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতা থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। ==ডাইনী সম্পৰ্কীয় কাহিনী== ===গল্প=== *[https://bookspointer.com/short-story/ডাইনী ডাইনী] ''([[তাৰাশঙ্কৰ বন্দ্যোপাধ্যায়]] ৰচিত [[বাংলা]] গল্প)'' ===চলচ্চিত্ৰ=== * ডায়ন ([[হিন্দী]], ১৯৯৮) — অভিনয়ত আছিল [[শক্তি কাপুৰ]]। * এক থী ডায়ন (হিন্দী, ২০১৩) — অভিনয়ত আছিল ইমৰাণ হাছমী, [[কংকণা সেন শৰ্মা]] আদি। * ডায়ন সৌতন ([[ভোজপুৰী]], ২০২৫) * ডায়ন পতোহিয়া (ভোজপুৰী, ২০২৫) * ডায়ন (ভোজপুৰী, ২০২৬) ==ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্য== ''ডাইনী'' (''ডায়ন'') শব্দটো কেতিয়াবা ''[[প্ৰেতনী]]'' বা ''চুড়েইল'' ([[হিন্দী]]: चुड़ैल; ''চুড়ৈল'') শব্দটোৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, লোকবিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰণাৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান পাৰ্থক্য আছে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইল হৈছে গৰ্ভাৱস্থা বা প্ৰসৱকালত মৃত্যু হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আত্মা। ইয়াক ডাইনীৰ দৰে অতিপ্ৰাকৃতিক ক্ষমতাসম্পন্ন বুলি কল্পনা কৰা হয়। আনহাতে, ডাইনী বা ডায়নক সাধাৰণতে কোনো আঘাতজনক বা কৰুণ মৃত্যুৰ বলি হোৱা মহিলাৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণ আৰু অশুভ আত্মা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এনে মৃত্যুৰ কাৰণ হিচাপে ধৰ্ষণ, নৃশংস হত্যা বা প্ৰসৱকালীন অৱহেলাৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ কথা কিছুমান লোককথাত উল্লেখ কৰা হৈছে। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ডাইনী আৰু চুড়েইল সম্পৰ্কীয় লোককথাৰ বৰ্ণনা বেলেগ বেলেগ। উত্তৰ ভাৰতৰ কিছুমান লোকবিশ্বাস অনুসৰি, চুড়েইলে সাধাৰণতে কবৰস্থান বা অৰণ্যৰ আশে-পাশে বাস কৰে, নিজৰ ৰূপ সলনি কৰিব পাৰে আৰু যুৱকসকলক প্ৰলোভিত কৰি নিজৰ ওচৰলৈ আনে। কিছুমান কাহিনীত এনে যুৱকৰ সৈতে শাৰীৰিক সংস্পৰ্শ হ'লে তেওঁলোকৰ মৃত্যু হয় বুলি কোৱা হৈছে। আনহাতে, ভাৰতৰ পশ্চিম আৰু পূব অঞ্চলৰ কিছুমান লোকবিশ্বাসত চুড়েইলক এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলাৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। এনে কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ সৰু ল'ৰা-ছোৱালীক পৰিয়ালৰপৰা আঁতৰাই নি হত্যা কৰে আৰু তেওঁলোকক ভক্ষণ কৰে, যাতে নিজে পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Indian Horror Tales">{{cite web |date=18 August 2021 |title=Chudail (Daayan) - The Story of Indian Witch & Witchcraft |url=https://indianhorrortales.blogspot.in/2012/08/chudail-daayan-story-of-indian-witch.html}}</ref> এই বৰ্ণনাসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু কল্পকাহিনীৰ অংশ। ডাইনী আৰু চুড়েইলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কোনো একক, সৰ্বভাৰতীয় সংজ্ঞা নাই; অঞ্চল, ভাষা আৰু পৰম্পৰাভেদে এই শব্দ দুটাৰ অৰ্থ আৰু ব্যৱহাৰ পৃথক হ'ব পাৰে। ==আৰু চাওক== *[[ডাইনীবিদ্যা]] *[[ডাইনী হত্যা]] *[[ভাৰতত ডাইনী হত্যা]] *[[বিৰুবালা ৰাভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অন্ধবিশ্বাস]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 9d6w3l0b18mxydgqruadkdrfpi5jfkq 0 140462 647487 2026-10-25T03:16:25Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = File:L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date... 647487 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = File:L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুইবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন সমকামী পুৰুষ, সমকামী নাৰী আৰু নাৰীবাদী সাহিত্যৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুইবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পিছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুইবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰ পৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুইবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুইবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী [[ল'ইউজেলিঅন]]ে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Portal|Canada|LGBTQ}} {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} pqnjrqqy26cip2j1b3bzor4f9iqqpio 647592 647487 2026-10-25T10:29:38Z AjayDas 12623 /* */ 647592 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুইবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন [[সমকামী পুৰুষ]], [[সমকামী নাৰী]] আৰু [[নাৰীবাদী সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুইবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ+]] বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পিছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুইবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰ পৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুইবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুইবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী [[ল'ইউজেলিঅন]]ে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Portal|Canada|LGBTQ}} {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} mnsbd7v9omk5esrcy5h9mcqg2ibodby 647593 647592 2026-10-25T10:31:22Z AjayDas 12623 /* উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ */ 647593 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুইবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন [[সমকামী পুৰুষ]], [[সমকামী নাৰী]] আৰু [[নাৰীবাদী সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুইবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ+]] বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পিছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুইবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰ পৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুইবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুইবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী ল'ইউজেলিঅনে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Portal|Canada|LGBTQ}} {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} ob5oaksi6ql3ji56nt5npf5dvwnj0e7 647594 647593 2026-10-25T10:31:38Z AjayDas 12623 /* তথ্যসূত্ৰ */ 647594 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুইবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন [[সমকামী পুৰুষ]], [[সমকামী নাৰী]] আৰু [[নাৰীবাদী সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুইবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ+]] বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পিছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুইবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰ পৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুইবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুইবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী ল'ইউজেলিঅনে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} 5o09ogkypzevg70r3x238z7ejxdfzd8 647595 647594 2026-10-25T10:32:45Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647595 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুইবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন [[সমকামী পুৰুষ]], [[সমকামী নাৰী]] আৰু [[নাৰীবাদী সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰপৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুইবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ+]] বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰপৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পাছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুইবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰপৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুইবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুইবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী ল'ইউজেলিঅনে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুইবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ বিপণি]] evh4rre58i2kq0kfq6xg0x4trzkwpod 647596 647595 2026-10-25T10:33:42Z AjayDas 12623 647596 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন [[সমকামী পুৰুষ]], [[সমকামী নাৰী]] আৰু [[নাৰীবাদী সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰপৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুৱেবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ+]] বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰপৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পাছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুৱেবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰপৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুৱেবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুৱেবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী ল'ইউজেলিঅনে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ বিপণি]] ffbsglav3b9xtnl08gl4hztduhgpcrf 647604 647596 2026-10-25T10:46:01Z AjayDas 12623 removed [[Category:গ্ৰন্থ বিপণি]]; added [[Category:গ্ৰন্থ বিপনী]] using [[WP:HC|HotCat]] 647604 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন | native_name = Librairie L'Androgyne | image = L'androgyne Crescent.png | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ১৯৭৩ | closing_date = ২০০২ | known_for = এলজিবিটিকিউ+ আৰু নাৰীবাদী সাহিত্য }} '''লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন''' ({{lang-fr|Librairie L'Androgyne}}) কানাডাৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অৱস্থিত এখন [[সমকামী পুৰুষ]], [[সমকামী নাৰী]] আৰু [[নাৰীবাদী সাহিত্য]]ৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী আছিল। ১৯৭৩ চনৰপৰা ২০০২ চনলৈ এই বিপণীখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। ই কুৱেবেকৰ প্ৰথম সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ বিপণীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ইয়াত [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ+]] বিষয়ক সাহিত্য, নাৰীবাদী গ্ৰন্থ আৰু শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ বিক্ৰী কৰা হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces">{{cite web |title=Librarie L’Androgyne |url=https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ |website=Historic Places Days |access-date=24 October 2026}}</ref><ref name="Fugues">{{cite web |last=Lafontaine |first=Yves |title=L’Androgyne ferme ses portes : Disparition de la seule librairie gaie et lesbienne au Québec |url=https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ |website=Fugues |date=25 July 2002 |access-date=24 October 2026}}</ref> গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ উপৰি এই বিপণীখন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মিলনস্থলী আছিল। ইয়াত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ইতিহাসৰ সৈতে কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস সংৰক্ষণৰ কামো জড়িত হৈ আছে।<ref name="AGQ">{{cite web |title=From Androgyny to the Archives: The Personal and Institutional History |url=https://agq.qc.ca/documents/archigai/Archigai_no21_2011.pdf |website=Archives gaies du Québec |access-date=24 October 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল=== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ১৯৭৩ চনৰ শৰৎকালত উইল এইটকেন, ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু জন ছাউথিনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। উইল এইটকেন আৰু ব্ৰুচ গাৰছাইডে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। জন ছাউথিনে মূলধন আগবঢ়াইছিল।<ref name="Fugues"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ প্ৰথম ঠিকনা আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীট। সেই সময়ত চহৰখনৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ আছিল ওচৰৰ ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট। আৰম্ভণিতে বিপণীখনত মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ বিক্ৰী কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী—দুয়োটা ভাষাৰ কিতাপ উপলব্ধ হৈছিল।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ বিভাগ গঢ়ি তোলাত বাৰ্বাৰা স্কেলছে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াত নাৰীবাদী সাহিত্য, সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা গ্ৰন্থ, লগতে শিশুৰ বাবে লিংগভিত্তিক পক্ষপাতহীন কিতাপ ৰখা হৈছিল।<ref name="Fonds">Archives gaies du Québec, Fonds Androgyne, F0005, dossier SI, SSI, DI, Ownership of Androgyny Bookstore Ltd., 16 October 1978.</ref> ===স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰূপে পৰিচালনা=== ১৯৭৫ চনৰ বসন্তকালত ব্ৰুচ গাৰছাইড আৰু উইল এইটকেনে বিপণীখনৰ দৈনন্দিন দায়িত্বৰপৰা আঁতৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাৰ পিছত ফ্ৰেংক ব্ৰেটন আৰু কাৰ্ক কেলিয়ে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে তেওঁলোক দুয়ো অলপ সময়ৰ পাছতে আঁতৰি যায়।<ref name="Fonds"/> ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত বিপণীখন সম্পূৰ্ণৰূপে স্বেচ্ছাসেৱকৰ এটা দলে পৰিচালনা কৰিবলৈ লয়। এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ কোনো এজনেই বিপণীখনৰ মালিক নাছিল আৰু তেওঁলোকে কামৰ বিনিময়ত পাৰিশ্ৰমিকো লাভ কৰা নাছিল। মাৰ্ক উইলছনে ইয়াৰ বিত্তীয় কাম-কাজ আৰু বাজেট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলটোৰ সদস্য সলনি হৈ থাকিলেও, এটা মূল দলে ১৯৭৬ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ বিপণীখন খোলা ৰখাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fonds"/><ref name="AGQ"/> এই সময়ছোৱাত বিপণীখন কেৱল কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান হৈ থকা নাছিল। এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত লগ পোৱা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল। ইয়াত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পোষ্টাৰ লগোৱা, অনুষ্ঠানৰ টিকট বিক্ৰী কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠনসমূহৰ সভাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="AGQ"/> প্ৰথম অৱস্থাত বিপণীখনে ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটত নৈৰাজ্যবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণী ব্লেক ৰোজৰ সৈতে একে ঠাইতে কাম কৰিছিল। ব্লেক ৰোজে ১৯৭৮ চনত সেই স্থান এৰি যায়।<ref name="AGQ"/> ===নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ=== ১৯৮২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ছেইণ্ট-লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ডৰ এটা অট্টালিকাৰ ওপৰৰ মহলালৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="HistoricPlaces"/><ref name="Fugues"/> ১৯৮৩ চনত বিপণীখনৰ দুজন স্বেচ্ছাসেৱক লৰেন্স বয়ল আৰু ফিলিপ ৰেপাপৰ্টে ইয়াৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৮৬ চনত বয়লে বিপণীখনৰ সম্পূৰ্ণ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বিপণীখনক পথৰ সমতল মহলাৰ এটা ডাঙৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰে। এই স্থানতে বিপণীখন অধিক পৰিচিত হৈ উঠে।<ref name="Fugues"/> পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বিপণীখন কুৱেবেক, কানাডাৰ অন্যান্য অঞ্চল আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য বিক্ৰীকেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত আন্দোলনৰ বিকাশতো ই অংশ লৈছিল।<ref name="Gazette1989">"Customs agents make bad critics". ''Montreal Gazette'', 19 August 1989.</ref> ১৯৮০-ৰ দশকত কানাডাৰ শুল্ক বিভাগে বিপণীখনলৈ অহা কিতাপৰ চালান প্ৰায়ে পলম কৰিছিল বা আটকাই ৰাখিছিল। একে ধৰণৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল [[টৰণ্টো]]ৰ গ্লেড ডে বুকশ্বপ আৰু [[ভেংকুভাৰ]]ৰ লিটল ছিষ্টাৰ্ছ বুক এণ্ড আৰ্ট এম্পৰিয়ামৰ দৰে আন কিছুমান বিশেষায়িত গ্ৰন্থৰ বিপণীও।<ref name="Gazette1990">"Acting as censor; Canada Customs puts squeeze on bookshop". ''Montreal Gazette'', 20 April 1990.</ref> ===১৯৯০-ৰ দশক আৰু অন্তিম বছৰসমূহ=== ১৯৯৫ চনত লৰেন্স বয়লে বিপণীখন ফ্ৰান্স ডেজিলেৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। ২০০১ চনত ডেজিলেই ইয়াক প্ৰিয়াপ শৃংখলৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৰ হাতত বিক্ৰী কৰে। অৱশ্যে তেওঁ বিপণীখনৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি থাকিল।<ref name="Fugues"/><ref name="Moves">"L'Androgyne settles in: Bookstore moves to Gay Village after 16 years on the Main". ''Montreal Gazette'', 3 August 2001.</ref> ২০০১ চনতে বিপণীখন এমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ এটা নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান এই ৰাস্তাটোৰ নাম আতাতেকেন ষ্ট্ৰীট। নতুন স্থানটো মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী গাঁও নামেৰে পৰিচিত অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Moves"/> ===বন্ধ হোৱা=== ২০০২ চনত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২০০২ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহৰ শেষৰফালে বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছিল। বৃহৎ গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীৰ সাহিত্যৰ অধিক কিতাপ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বৃহৎ পৰিমাণে কিতাপ কিনাৰ বাবে কম মূল্যত কিতাপ বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। আনহাতে, অনলাইন গ্ৰন্থ বিক্ৰীৰ প্ৰসাৰেও সৰু বিশেষায়িত বিপণীসমূহৰ প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো বৃহৎ বিক্ৰেতাসকলে অধিক পৰিমাণে সামগ্ৰী কিনাৰ বাবে নতুন চলচ্চিত্ৰ লাভ কৰাত সুবিধা পাইছিল।<ref name="Fugues"/> বিপণীখনৰ মালিক বাৰ্নাৰ্ড ৰুছোৱে ইয়াৰ বন্ধ হোৱাটো দেউলীয়া হোৱাৰ ফল নহয়, বৰং ব্যৱসায়টো লাভজনকভাৱে চলাই নিয়াৰ অসুবিধাৰ ফল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বন্ধ হোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ কিছু সামগ্ৰী প্ৰিয়াপৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু টৰণ্টোৰ বিপণীলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। লগতে কিছুমান গ্ৰন্থ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ সংগ্ৰহ প্ৰিয়াপৰ অনলাইন বিক্ৰী ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল। বিপণীখনৰ এক উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহ মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ কেন্দ্ৰলৈ দান কৰাৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছিল।<ref name="Fugues"/> ==সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ। বিশেষকৈ ১৯৭০-ৰ দশকৰপৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে এই বিপণীখনে সমকামী পুৰুষ আৰু সমকামী নাৰীসকলক সাহিত্য, তথ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ বাবে এটা মুকলি স্থান প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত এনে বিষয়ৰ গ্ৰন্থ সাধাৰণ গ্ৰন্থৰ বিপণীত সহজে উপলব্ধ নাছিল।<ref name="AGQ"/><ref name="HistoricPlaces"/> বিপণীখনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিয়ে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ প্ৰচাৰ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যকলাপত সহায় কৰিছিল। ইয়াত কাম কৰা ৰছ হিগিনছ পিছলৈ কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ প্ৰতিষ্ঠা কৰাসকলৰ অন্যতম হয়।<ref name="AGQ"/> এই বিপণীখনৰ ইতিহাস কুৱেবেকৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ বিপণীসমূহৰ ইতিহাসৰ সৈতেও জড়িত। ১৯৭০-ৰ দশকত গঢ় লৈ উঠা এনে বিশেষায়িত বিপণীসমূহে নাৰীবাদী চিন্তা, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বিষয়ে লিখা সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু পাঠকৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ouverture d'une librairie féministe à Montréal |url=https://lecollectif.ca/societe/ouverture-dune-librairie-feministe-a-montreal/ |website=Le Collectif |access-date=24 October 2026}}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ আৰু আৰ্কাইভ== লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ ইতিহাসৰ সৈতে [[কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আৰ্কাইভৰ উদ্দেশ্য হৈছে কুৱেবেকৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰ, প্ৰকাশিত সামগ্ৰী, আলোকচিত্ৰ, শব্দ-নথি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।<ref name="HistoricPlaces"/> লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনৰ স্বেচ্ছাসেৱী সমষ্টিৰ নথি-পত্ৰ আৰু আৰ্কাইভসমূহ পিছলৈ এই আৰ্কাইভৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হয়। এই নথিসমূহে মণ্ট্ৰিয়েলৰ এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref name="AGQ"/> মণ্ট্ৰিয়েলত পিছলৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নাৰীবাদী আৰু কুইয়াৰ গ্ৰন্থৰ বিপণী ল'ইউজেলিঅনে লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিনক নিজৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name="HistoricPlaces"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://historicplacesdays.ca/places/librarie-landrogyne/ ঐতিহাসিক স্থানসমূহৰ নথিত লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন] * [https://www.fugues.com/2002/07/25/landrogyne-ferme-ses-portes-disparition-de-la-seule-librairie-gaie-et-lesbienne-au-quebec/ ২০০২ চনত বিপণীখন বন্ধ হোৱাৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন] * [https://agq.qc.ca/ কুৱেবেকৰ সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্কাইভ] {{coord|45|31|03.3|N|73|33|28.1|W|type:landmark_region:CA-QC|display=title}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ বিপনী]] s17en73jbtjjr60i84w11bhqovz3esz 0 140463 647525 2026-10-25T05:30:55Z Kandarpajit Kallol 6257 পৃষ্ঠা [[জয়নাথ পাটি]]ৰ পৰা [[জয়নাথ পতি]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 647525 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[জয়নাথ পতি]] b6td3svhjfv6cl7k0ply4jkec827dc2 0 140464 647530 2026-10-25T05:33:42Z Kandarpajit Kallol 6257 [[পালি ধৰ্মশাস্ত্ৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 647530 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পালি ধৰ্মশাস্ত্ৰ]] 54uxpy39h0mu4j46w8jqd9hdexn3i7n 4 140465 647532 2026-10-25T05:35:38Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #হৰ্যংক ৰাজবং... 647532 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[অৱন্তী–মগধ যুদ্ধ]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]] #[[মগধ–অংগ যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] rjeb4gyitwz6w7xxyqr6hij5bf3xgww 647533 647532 2026-10-25T05:36:07Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647533 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] ltm531r2py416l9itzfhxjx9pqqj9r4 647534 647533 2026-10-25T05:36:21Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:তালিকাসমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647534 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] iq2feqrvf77x2sawitlhki58mi021mo 647535 647534 2026-10-25T05:36:34Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:মগধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647535 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[পাটলিপুত্ৰ]] — [[:en:Pataliputra|Pataliputra]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সাঁচী স্তূপ]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] n4xmporsug5qotdbrou5ug4hizpcjqs 647537 647535 2026-10-25T05:41:00Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647537 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়া]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] pfnhypbxmywffk38nyrueq7y990jw7w 647585 647537 2026-10-25T09:22:34Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647585 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শৈশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[গেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[ছালামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলিউচিড-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[মৌৰ্য যুগৰ বিদৰ্ভ ৰাজ্য]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস অমাত্য]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 3oxp8dmh3p93yi0jgw0vzxbvx2267oe 0 140466 647550 2026-10-25T07:47:38Z Ananya Taye 28065 -- Draft creation using the [[WP:Article wizard]] -- 647550 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ৰুক্মিণীনগৰ | other_name = চন্দনগিৰি আৰু চিদু-চিমিৰি দুৰ্গ | image = Roing fort.jpg | alt = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | caption = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | pushpin_alt = | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|28.1852621|95.7898874|region:IN_type:landmark|display=inline,title}} | location = [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], ভাৰত | type = বসতিস্থলী | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] (লক্ষ্মীনাৰায়ণ<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> | built = ত্ৰয়োদশ শতিকা | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = | designation1 = | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ''' হৈছে ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত অৱস্থিত এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰণসমূহত ইয়াক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বা ''ভীষ্মকনগৰ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো [[শদিয়া]]ৰ সমতল অঞ্চলৰ উত্তৰফালে, ডিক্ৰং আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ জলপ্ৰণালীৰ মাজত, চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত অৱস্থিত। ইয়াত এখন উচ্চ মালভূমিৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে এই প্ৰত্নস্থলীখন [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ সৈতে একে সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} ভীষ্মকনগৰক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="apgov">{{cite web |title=Bhismaknagar |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20170611120146/http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |archive-date=11 June 2017 |url-status=dead }}</ref> এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত ৰুক্মিণীনগৰ চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি সূচোৱা হৈছে।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ৰুক্মিণীনগৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱাটোৱেও এই চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আগবঢ়ায়। ইয়াৰ পৰা প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত ব্যৱহৃত হৈছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া|সধয়াপুৰ]] ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল। ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ''দৈ-চন্তান'' (''Doi-Chantan'') বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া নগৰখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Here our guide, who by the way had never seen the Fort, said we had reached it, and mentioned that the tract of table land covered with various fruit trees extended inland to the foot of the Giri mountain." {{harvcol|Hannay|1848|p=460}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত তিনিখন দুৰ্গীকৃত চুতীয়া নগৰৰ ভিতৰত চন্দনগিৰি আছিল অন্যতম। আন দুখন আছিল [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]], যাক টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (''Che-lung'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|থাংগিৰি]], যাৰ টাই নাম আছিল ''দৈ-থাং'' (''Doi-Thang'')।<ref name="Jacquesson-Celung">{{cite web |last=Jacquesson |first=François |title=Ahom Raja Suhum's War Against the Chutias: The Texts |page=23 |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations/page/n21/mode/2up |via=Internet Archive |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> প্ৰাৰম্ভিক দুৰ্গটো চুতীয়া ৰজা গৌৰীনাৰায়ণৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ শৃংখলাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীসমূহ অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh. }}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ বিষয়া এছ. এফ. হেনেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰত্নস্থলীখনৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিছিল। তেওঁ ইয়াক কুণ্ডিলপুৰৰ পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকৰ নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু গেজেটিয়াৰসমূহত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে অৱস্থিত অধিক পৰিচিত দুৰ্গীকৃত প্ৰত্নস্থলী [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|সধয়াপুৰৰ আন দুখন নগৰৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] ==অৱস্থান== ৰুক্মিণীনগৰ শদিয়াৰ সমতল ভূমিৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰৰ পাদদেশত, ডিক্ৰং আৰু দিবাং নদীৰ মাজত অৱস্থিত। প্ৰত্নস্থলীটো প্ৰাকৃতিকভাৱে ওখ এখন মালভূমিত অৱস্থিত। সমতল অঞ্চলৰ পৰা নদীপথ আৰু থিয় পাহাৰীয়া বাটেদি এই স্থানত উপনীত হ'ব পাৰি। হেনেইৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ইয়ালৈ যাবলৈ প্ৰথমে শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া হৈছিল। তাৰ পিছত ডিক্ৰং নদীৰ উপত্যকাৰে আগবাঢ়ি প্ৰায় ৮০–১০০ ফুট বা ২৪–৩০ মিটাৰ ওখ থিয় পাহাৰ বগাই বনাঞ্চলেৰে আবৃত মালভূমিখনত উপনীত হ'ব লাগিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=460}} [[File:Ruined inner wall inside the Rukmininagar hill fort.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ প্ৰাচীৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] ==নামৰ উৎপত্তি আৰু চিনাক্তকৰণ== ''ৰুক্মিণীনগৰ'' নামটো পৌৰাণিক ৰজা [[ভীষ্মক]]ৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ৰ সৈতে প্ৰত্নস্থলীখনক সম্পৰ্কিত কৰা স্থানীয় পৰম্পৰাৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। এই পৰম্পৰাসমূহত চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া গাঁথনিসমূহক ৰুক্মিণীৰ বাসস্থানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিৱৰণত হেনেই প্ৰত্নস্থলীখনক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকে নিৰ্মাণ কৰা এখন নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} ইয়াত শদিয়া অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহক [[মহাভাৰত]] আৰু পুৰাণসমূহত উল্লেখিত স্থানৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰাৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ এক বহল প্ৰৱণতা প্ৰতিফলিত হৈছে। আধুনিক গৱেষণাত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে থকা ভীষ্মকনগৰৰ পৰা পৃথক এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} প্ৰত্নস্থলীখনত ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱা ঘটনাকো তেওঁৰ ৰাজত্বকালত দুৰ্গটো ব্যৱহৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীটো শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সধয়াপুৰীৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> [[File:Chutia king Lakshminarayan brick from Rukmininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত ইটা।]] ==ইতিহাস== ৰুক্মিণীনগৰ সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আহোমসকলে অধিকাৰ কৰাৰ আগলৈকে চুতীয়া ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছিল। প্ৰত্নস্থলীখনৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ, বিশেষকৈ শিল আৰু ইটাৰ সংমিশ্ৰণেৰে নিৰ্মিত গাঁথনি, বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু পাহাৰৰ দাঁতিত স্থাপিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থা, লোহিত উপত্যকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেইৰ মতে, পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ সংযোগস্থলত থকা দুৰ্গখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে ইয়াক প্ৰতিৰক্ষামূলক চৌহদ অথবা আক্ৰমণৰ সময়ত আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত ''দৈ-চন্তান'' বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া বসতিস্থলীখনক ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত নিজৰ ৰাজধানী আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লোৱা স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিৱৰণ অনুসৰি, দুৰ্গৰ ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ঢালেদি ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই দিছিল। ইয়াৰ ফলত আগবাঢ়ি অহা বহুতো আহোম সৈন্যৰ মৃত্যু হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম বাহিনীয়ে তিনিওফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলাইছিল আৰু ''ঘিলা'' লতাৰ সহায়ত দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহ বগাই উঠিছিল। বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণত দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত কেইবাখনো গাঁও আৰু এখন প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ'' থকাৰ কথাও উল্লেখ আছে। আহোম সেনাপতি চাও ৰূপকে এখন গাঁৱত চল্লিশজন চুতীয়াৰ মুখামুখি হৈছিল। আনহাতে চুতীয়া ৰজা আৰু তেওঁৰ বাহিনীয়ে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত আক্ৰমণকাৰীসকলৰ ওপৰত শিল বগৰাই প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁয়ে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণীক আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ মূৰ কাটি লোৱা হৈছিল। কটা মূৰটো সেই সময়ত [[শদিয়া]]ৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] শিবিৰ পাতি থকা আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দৈ-চন্তানৰ চুতীয়াসকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰাৰ কথাও বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–63.</ref> এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে শদিয়া অঞ্চলত হেনেই চলোৱা অনুসন্ধানসমূহৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰি ইয়াৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত নগৰসমূহক এটা বৃহত্তৰ স্থলপথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছিল। তেওঁ হেনেইৰ এই মত উল্লেখ কৰিছিল যে কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ৰাজত্বকালৰ আগতেই অঞ্চলটোত এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ বিদ্যমান আছিল। এই পথটোৱে শদিয়াৰ পূবফালে থকা পুৰণি নগৰসমূহক উজনি অসমৰ পশ্চিমফালৰ জিলাসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। লগতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়াবুঢ়ী থানলৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলেও এই পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। শ্বেইক্সপীয়েৰে এই প্ৰাচীন পথটোক ষোড়শ শতিকাৰ ''কমলী আলি''ৰ পৰা পৃথক বুলি দেখুৱাইছিল। কমলী আলি আছিল নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কোচবিহাৰৰ পৰা অসমৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ।<ref name="Shakespear1914-road">{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |location=London |publisher=Macmillan and Co. |year=1914 |pages=24, 84–85 }}</ref> ==স্থাপত্য== ৰুক্মিণীনগৰৰ দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাত মাটিৰ বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, বালিশিলৰ গাঁথনি আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰৰ পাদদেশৰ এখন ওখ মালভূমিৰ দাঁতিজুৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি দুৰ্গীকৃত চৌহদটোৰ ভিতৰত ইটাৰে নিৰ্মিত ওপৰিভাগৰ গাঁথনি আৰু দ্বিতীয় শাৰীৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ লগতে আন ইটাৰ গাঁথনিও আছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেই অনুমান কৰিছিল যে দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা চৌহদটো কেইবামাইল বিস্তৃত হৈ দিবাং নদীৰ দিশলৈ আগবাঢ়ি গৈছিল। অঞ্চলটোত পোৱা ফলমূলৰ গছ আৰু মাটিৰ পাত্ৰসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ ঠাইখনত পূৰ্বতে মানুহৰ বসতি আছিল অথবা অন্ততঃ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে কেতিয়াবা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref>"The tableland to the east being naturally strong from the steepness and difficulty of ascent, required no artificial defences, and from the circumstance of the rampart and wall abutting upon the souther most point of the tableland, it appeared to me evident that those works, to their utmost extent westward, probably to the Dibong, about 4 miles distant, were merely intended to enclose the table-land at the foot of the hills, and thus form a place of refuge in time of invasion. The quantity of fruit trees, such as Shaum (Artocarpus chaplasha), Jack and Mangoe, would also lead us to suppose that the place had been peopled, or at least that it had been occasionally occupied as a summer residence." {{harvcol|Hannay|1848|p=461}}</ref> ১৮৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ গিৰিখাতৰ মাজৰ একেটা বৃহত্তৰ অঞ্চলত চাৰিটা বৃহৎ পুখুৰী আৰু বিস্তৃত ইটাৰ ভিত্তিৰ অৱশেষ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পুখুৰী ''[[শিৱসাগৰ পুখুৰী|শিৱসাগৰৰ বিখ্যাত পুখুৰীটোৰ]] প্ৰায় সমান বৃহৎ'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। অৱশ্যে সেই সময়ৰ প্ৰতিবেদনসমূহত এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত, তাৰ কাষৰ মালভূমিত নে বৃহত্তৰ সমতলভূমিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ আন কোনো স্থানত আছিল, সেই কথা নিৰ্দিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Vol. VIII: Lakhimpur |publisher=The City Press |location=Calcutta |year=1905 |page=93 |url=https://archive.org/stream/dli.ministry.07343/GR346_djvu.txt |quote=In 1873, four tanks were discovered in the same locality, one almost as large as the famous tank at Sibsagar, and the brick foundations of what must once have been extensive buildings. }}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=16 |quote=In the same locality are four large tanks and the brick foundations of what must have been extensive buildings. }}</ref> দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত এটা ওখ মাটিৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ তলৰ অংশ কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ খণ্ডেৰে আবৃত আছিল আৰু ওপৰৰ অংশত ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰতিৰক্ষা দেৱাল স্থাপন কৰা হৈছিল। এই গাঁথনিসমূহত কোনো গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ওপৰৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ প্ৰায় ৪–৪.৫ ফুট বা ১.২–১.৪ মিটাৰ ডাঠ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহ বিভিন্ন আকাৰৰ ভালদৰে পোৰা ইটা কেইবাটাও শাৰীত সজাই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিছুমান ইটাৰ তৰপ বাহিৰলৈ ওলাই থকা অৱস্থাত সজাই সাধাৰণ কাৰ্নিচসদৃশ গঠন সৃষ্টি কৰা হৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=460–461}} মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো উত্তৰ-পশ্চিম দিশে কমেও এক-চতুৰ্থাংশ মাইল বা প্ৰায় ৪০০ মিটাৰ বিস্তৃত আছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ কিছুমান অংশ প্ৰায় পাঁচ ফুট বা ১.৫ মিটাৰ ওখ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহত সৰু সৰু ফুটা আছিল, যিবোৰ সম্ভৱতঃ ধনু-কাঁড় বা বৰছাৰে প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কেইবাটাও স্থানত প্ৰাচীৰটো সমকোণত ঘূৰি যোৱা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা কাষৰ ফালৰ পৰা আক্ৰমণকাৰীক প্ৰতিহত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশেষকৈ মালভূমিৰ পৰা ওলাই অহা পাহাৰীয়া অংশসমূহৰ ওচৰত প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰক অতিক্ৰম কৰা আন প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিত্তিত দুৰ্গৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। হেনেইৰ জৰীপৰ সময়তে দুৰ্গৰ অধিকাংশ গাঁথনি জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছিল। প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰসমূহৰ ওপৰত গছ-গছনি আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ গছ গজি উঠিছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত বৰ্ণিত চন্দনগিৰি আক্ৰমণৰ ঘটনাৰ পৰা দুৰ্গখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা কেইবাটাও স্তৰত বিভক্ত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই অনুসৰি, প্ৰথমে বাহিৰৰ পাহাৰীয়া ঢালত, তাৰ পিছত জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলত আৰু শেষত প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ''ত প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলা হৈছিল। এই বিৱৰণৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰত দেখা পোৱা প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ বিন্যাসৰ সামগ্ৰিক সাদৃশ্য আছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.</ref> [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইখনমান মধ্যযুগীয় দুৰ্গত ব্যৱহৃত বেঁকা বা দিশ সলনি কৰা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা দেখুওৱা চিত্ৰ।]] ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান== ===১৮৪৮ চনৰ হেনেইৰ প্ৰতিবেদন=== প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ মৃৎপাত্ৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰীৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পানী সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ডাঙৰ পাত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বৃহৎ পাত্ৰ আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ সৰু সৰু পাত্ৰও আছিল। ডিক্ৰং নদীৰ তলিতো এইধৰণৰ মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। এই পাত্ৰসমূহ নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰ গুণ আৰু আকৃতিৰ ফালৰ পৰা সমসাময়িক অসমীয়া মৃৎপাত্ৰতকৈ পৃথক আছিল। ইয়াৰ লগতে গংগা উপত্যকাৰ মৃৎপাত্ৰ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাৰ সৈতেও সাদৃশ্য দেখা গৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} ===১৯৭৩–৭৪ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৭৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা বিভাগে প্ৰত্নস্থলীখনত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলাইছিল। এই অনুসন্ধানসমূহে ৰুক্মিণীনগৰ প্ৰত্নস্থলীৰ বিষয়ে নতুন তথ্য প্ৰদান কৰে। ৰ'ইঙৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰসমূহত, বিশেষকৈ চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ মাজত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩০৫ মিটাৰ উচ্চতাত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} ৰ'ইঙৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ চিমিৰিত চলোৱা খননকাৰ্যত ইটাৰে নিৰ্মিত দুটা কোঠাৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। কোঠা দুটাৰ পৰিমাপ আছিল ক্ৰমে ১০ × ১০ মিটাৰ আৰু ১০ × ১২ মিটাৰ। কোঠা দুটা পাহাৰৰ ঢালত নিৰ্মিত আছিল আৰু ইটোৰ পৰা সিটোৰ দূৰত্ব প্ৰায় ১৪ মিটাৰ আছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত নদীৰ সোঁতে কঢ়িয়াই অনা সামগ্ৰী জমা হৈ থকা দেখা গৈছিল। এই তথ্যৰ ভিত্তিত বানপানীৰ ফলত গাঁথনিসমূহ ধ্বংস হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশসমূহ আকৃতি, নিৰ্মাণসামগ্ৰী আৰু নিৰ্মাণকৌশলৰ ফালৰ পৰা ভীষ্মকনগৰত পোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিলে। ইয়াৰ পৰা একেটা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ ভিতৰত চিদু পৰিদৰ্শন বাংলোৰ ওচৰৰ স্থান, চিদু আৰু চিমিৰিৰ মাজৰ ''চেকো নাটি'' আৰু চিমিৰিৰ উত্তৰফালে প্ৰায় ৬১০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত পাহাৰীয়া স্থান উল্লেখযোগ্য। জৰীপৰ সময়ত প্ৰথম দুটা স্থানত কোনো বিশেষ উল্লেখযোগ্য গাঁথনিৰ অৱশেষ দেখা পোৱা হোৱা নাছিল। অৱশ্যে পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনসমূহত চিদুত মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ আৰু চেকো নাটিত ইটাৰ প্ৰাচীৰ তথা খটখটীৰ অৱশেষ থকাৰ উল্লেখ আছে। চিমিৰিৰ উত্তৰফালৰ অধিক উচ্চতাত অৱস্থিত স্থানটোত কোনো নিৰ্দিষ্ট বিন্যাস নথকাকৈ সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা সেই স্থানৰ গাঁথনিসমূহ ব্যাপকভাৱে ধ্বংস হোৱা বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} প্ৰতিৰক্ষাৰ উপযোগী পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি এই প্ৰত্নস্থলীসমূহ বিস্তৃত হৈ থকাৰ পৰা ইহঁত চিদুৰ পৰা চিমিৰিলৈ বিস্তৃত একেটা বৃহৎ দুৰ্গীকৃত চৌহদৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই চৌহদৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ সম্ভৱতঃ চেকো নাটি আছিল। আন এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰত্নস্থলী হৈছে ''ডুকু লিম্বো''। এই স্থানটো দিবাং নদীৰ বাওঁপাৰে, এলোপা পাহাৰৰ পাদদেশত অৱস্থিত। ইয়াত ইটাৰ ভঙা অংশ পোৱা গৈছে। এই অৱশেষসমূহে ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীসমূহ এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই বৈশিষ্ট্যসমূহে গাঁথনিসমূহ কোনো অনিয়মিত নিৰ্মাণৰ পৰিৱৰ্তে পৰিকল্পিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাৰ অংশ আছিল বুলি ইংগিত দিয়ে। [[File:Parts of ruined brick foundation of Rumininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰৰ ইটাৰ ভিত্তিৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অংশ।]] ===১৯৯২–৯৩ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৯২–৯৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ে ৰ'ইঙৰ ওচৰৰ মায়ো পাহাৰত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলায়। এই অনুসন্ধানত ৰুক্মিণীনগৰৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ইটাৰে নিৰ্মিত আন এটা গাঁথনি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো ৰুক্মিণীনগৰৰ পৰা প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰ উজনি দিশত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৫৬০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আছিল। ইয়াত প্ৰায় ২৯ × ২৫ মিটাৰ পৰিমাপৰ এটা আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা আছিল। টিলাটোৰ ওপৰিভাগত বৃহৎ পৰিমাণৰ ইটা আৰু ইটাৰ ভঙা অংশ দেখা গৈছিল। ইটাসমূহৰ আকাৰ প্ৰায় ২০ × ১৬ × ৪ চেণ্টিমিটাৰৰ পৰা ১২ × ৮ × ৩ চেণ্টিমিটাৰলৈকে আছিল। প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে অনুমান কৰিছিল যে এই গাঁথনিটো বৃহত্তৰ দুৰ্গীকৃত চৌহদলৈ যোৱা পথসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা প্ৰহৰী স্তম্ভ বা নিৰীক্ষণ চকী আছিল।<ref>{{harvcol|Archaeological Survey of India|1992–93|p=17}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Roing fort 1.jpg|ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি। File:Map showing Rukmininagar hill fortifications during the British period.jpg|ব্ৰিটিছ যুগত ৰুক্মিণীনগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ। File:Ruins of a brick wall present inside the Rukmininagar fort.jpg|ৰুক্মিণীনগৰত খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাৰ প্ৰাচীৰ। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265 }} * {{cite book |title=Lohit District Gazetteer |last=Dutta Choudhury |first=S. |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07320/page/40/mode/1up |year=1978 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |pages=37–40 }} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472 }} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |year=1978 |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |url=https://www.jstor.org/stable/41691751 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 }} * {{cite book |author=Archaeological Survey of India |title=Indian Archaeology 1992–93: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1997 |url=https://archive.org/details/indianarchaeology199293areview_611_L |ref={{harvid|Archaeological Survey of India|1992–93}} }} {{refend}} {{Arunachal Pradesh}} ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[গোম্চি]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * নক্সাপৰ্বত * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * ৰামঘাট–তৰাছো ধ্বংসাৱশেষ [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] fwxtiuuj7xez8co7wylwm39tzc53ghj 647552 647550 2026-10-25T07:48:14Z Ananya Taye 28065 পৃষ্ঠা [[Draft:ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]]ৰ পৰা [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]]লৈ Ananya Tayeয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 647550 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ৰুক্মিণীনগৰ | other_name = চন্দনগিৰি আৰু চিদু-চিমিৰি দুৰ্গ | image = Roing fort.jpg | alt = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | caption = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | pushpin_alt = | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|28.1852621|95.7898874|region:IN_type:landmark|display=inline,title}} | location = [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], ভাৰত | type = বসতিস্থলী | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] (লক্ষ্মীনাৰায়ণ<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> | built = ত্ৰয়োদশ শতিকা | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = | designation1 = | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ''' হৈছে ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত অৱস্থিত এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰণসমূহত ইয়াক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বা ''ভীষ্মকনগৰ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো [[শদিয়া]]ৰ সমতল অঞ্চলৰ উত্তৰফালে, ডিক্ৰং আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ জলপ্ৰণালীৰ মাজত, চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত অৱস্থিত। ইয়াত এখন উচ্চ মালভূমিৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে এই প্ৰত্নস্থলীখন [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ সৈতে একে সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} ভীষ্মকনগৰক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="apgov">{{cite web |title=Bhismaknagar |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20170611120146/http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |archive-date=11 June 2017 |url-status=dead }}</ref> এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত ৰুক্মিণীনগৰ চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি সূচোৱা হৈছে।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ৰুক্মিণীনগৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱাটোৱেও এই চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আগবঢ়ায়। ইয়াৰ পৰা প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত ব্যৱহৃত হৈছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া|সধয়াপুৰ]] ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল। ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ''দৈ-চন্তান'' (''Doi-Chantan'') বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া নগৰখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Here our guide, who by the way had never seen the Fort, said we had reached it, and mentioned that the tract of table land covered with various fruit trees extended inland to the foot of the Giri mountain." {{harvcol|Hannay|1848|p=460}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত তিনিখন দুৰ্গীকৃত চুতীয়া নগৰৰ ভিতৰত চন্দনগিৰি আছিল অন্যতম। আন দুখন আছিল [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]], যাক টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (''Che-lung'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|থাংগিৰি]], যাৰ টাই নাম আছিল ''দৈ-থাং'' (''Doi-Thang'')।<ref name="Jacquesson-Celung">{{cite web |last=Jacquesson |first=François |title=Ahom Raja Suhum's War Against the Chutias: The Texts |page=23 |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations/page/n21/mode/2up |via=Internet Archive |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> প্ৰাৰম্ভিক দুৰ্গটো চুতীয়া ৰজা গৌৰীনাৰায়ণৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ শৃংখলাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীসমূহ অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh. }}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ বিষয়া এছ. এফ. হেনেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰত্নস্থলীখনৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিছিল। তেওঁ ইয়াক কুণ্ডিলপুৰৰ পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকৰ নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু গেজেটিয়াৰসমূহত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে অৱস্থিত অধিক পৰিচিত দুৰ্গীকৃত প্ৰত্নস্থলী [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|সধয়াপুৰৰ আন দুখন নগৰৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] ==অৱস্থান== ৰুক্মিণীনগৰ শদিয়াৰ সমতল ভূমিৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰৰ পাদদেশত, ডিক্ৰং আৰু দিবাং নদীৰ মাজত অৱস্থিত। প্ৰত্নস্থলীটো প্ৰাকৃতিকভাৱে ওখ এখন মালভূমিত অৱস্থিত। সমতল অঞ্চলৰ পৰা নদীপথ আৰু থিয় পাহাৰীয়া বাটেদি এই স্থানত উপনীত হ'ব পাৰি। হেনেইৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ইয়ালৈ যাবলৈ প্ৰথমে শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া হৈছিল। তাৰ পিছত ডিক্ৰং নদীৰ উপত্যকাৰে আগবাঢ়ি প্ৰায় ৮০–১০০ ফুট বা ২৪–৩০ মিটাৰ ওখ থিয় পাহাৰ বগাই বনাঞ্চলেৰে আবৃত মালভূমিখনত উপনীত হ'ব লাগিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=460}} [[File:Ruined inner wall inside the Rukmininagar hill fort.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ প্ৰাচীৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] ==নামৰ উৎপত্তি আৰু চিনাক্তকৰণ== ''ৰুক্মিণীনগৰ'' নামটো পৌৰাণিক ৰজা [[ভীষ্মক]]ৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ৰ সৈতে প্ৰত্নস্থলীখনক সম্পৰ্কিত কৰা স্থানীয় পৰম্পৰাৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। এই পৰম্পৰাসমূহত চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া গাঁথনিসমূহক ৰুক্মিণীৰ বাসস্থানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিৱৰণত হেনেই প্ৰত্নস্থলীখনক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকে নিৰ্মাণ কৰা এখন নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} ইয়াত শদিয়া অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহক [[মহাভাৰত]] আৰু পুৰাণসমূহত উল্লেখিত স্থানৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰাৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ এক বহল প্ৰৱণতা প্ৰতিফলিত হৈছে। আধুনিক গৱেষণাত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে থকা ভীষ্মকনগৰৰ পৰা পৃথক এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} প্ৰত্নস্থলীখনত ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱা ঘটনাকো তেওঁৰ ৰাজত্বকালত দুৰ্গটো ব্যৱহৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীটো শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সধয়াপুৰীৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> [[File:Chutia king Lakshminarayan brick from Rukmininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত ইটা।]] ==ইতিহাস== ৰুক্মিণীনগৰ সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আহোমসকলে অধিকাৰ কৰাৰ আগলৈকে চুতীয়া ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছিল। প্ৰত্নস্থলীখনৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ, বিশেষকৈ শিল আৰু ইটাৰ সংমিশ্ৰণেৰে নিৰ্মিত গাঁথনি, বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু পাহাৰৰ দাঁতিত স্থাপিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থা, লোহিত উপত্যকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেইৰ মতে, পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ সংযোগস্থলত থকা দুৰ্গখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে ইয়াক প্ৰতিৰক্ষামূলক চৌহদ অথবা আক্ৰমণৰ সময়ত আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত ''দৈ-চন্তান'' বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া বসতিস্থলীখনক ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত নিজৰ ৰাজধানী আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লোৱা স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিৱৰণ অনুসৰি, দুৰ্গৰ ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ঢালেদি ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই দিছিল। ইয়াৰ ফলত আগবাঢ়ি অহা বহুতো আহোম সৈন্যৰ মৃত্যু হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম বাহিনীয়ে তিনিওফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলাইছিল আৰু ''ঘিলা'' লতাৰ সহায়ত দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহ বগাই উঠিছিল। বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণত দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত কেইবাখনো গাঁও আৰু এখন প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ'' থকাৰ কথাও উল্লেখ আছে। আহোম সেনাপতি চাও ৰূপকে এখন গাঁৱত চল্লিশজন চুতীয়াৰ মুখামুখি হৈছিল। আনহাতে চুতীয়া ৰজা আৰু তেওঁৰ বাহিনীয়ে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত আক্ৰমণকাৰীসকলৰ ওপৰত শিল বগৰাই প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁয়ে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণীক আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ মূৰ কাটি লোৱা হৈছিল। কটা মূৰটো সেই সময়ত [[শদিয়া]]ৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] শিবিৰ পাতি থকা আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দৈ-চন্তানৰ চুতীয়াসকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰাৰ কথাও বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–63.</ref> এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে শদিয়া অঞ্চলত হেনেই চলোৱা অনুসন্ধানসমূহৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰি ইয়াৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত নগৰসমূহক এটা বৃহত্তৰ স্থলপথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছিল। তেওঁ হেনেইৰ এই মত উল্লেখ কৰিছিল যে কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ৰাজত্বকালৰ আগতেই অঞ্চলটোত এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ বিদ্যমান আছিল। এই পথটোৱে শদিয়াৰ পূবফালে থকা পুৰণি নগৰসমূহক উজনি অসমৰ পশ্চিমফালৰ জিলাসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। লগতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়াবুঢ়ী থানলৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলেও এই পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। শ্বেইক্সপীয়েৰে এই প্ৰাচীন পথটোক ষোড়শ শতিকাৰ ''কমলী আলি''ৰ পৰা পৃথক বুলি দেখুৱাইছিল। কমলী আলি আছিল নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কোচবিহাৰৰ পৰা অসমৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ।<ref name="Shakespear1914-road">{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |location=London |publisher=Macmillan and Co. |year=1914 |pages=24, 84–85 }}</ref> ==স্থাপত্য== ৰুক্মিণীনগৰৰ দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাত মাটিৰ বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, বালিশিলৰ গাঁথনি আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰৰ পাদদেশৰ এখন ওখ মালভূমিৰ দাঁতিজুৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি দুৰ্গীকৃত চৌহদটোৰ ভিতৰত ইটাৰে নিৰ্মিত ওপৰিভাগৰ গাঁথনি আৰু দ্বিতীয় শাৰীৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ লগতে আন ইটাৰ গাঁথনিও আছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেই অনুমান কৰিছিল যে দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা চৌহদটো কেইবামাইল বিস্তৃত হৈ দিবাং নদীৰ দিশলৈ আগবাঢ়ি গৈছিল। অঞ্চলটোত পোৱা ফলমূলৰ গছ আৰু মাটিৰ পাত্ৰসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ ঠাইখনত পূৰ্বতে মানুহৰ বসতি আছিল অথবা অন্ততঃ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে কেতিয়াবা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref>"The tableland to the east being naturally strong from the steepness and difficulty of ascent, required no artificial defences, and from the circumstance of the rampart and wall abutting upon the souther most point of the tableland, it appeared to me evident that those works, to their utmost extent westward, probably to the Dibong, about 4 miles distant, were merely intended to enclose the table-land at the foot of the hills, and thus form a place of refuge in time of invasion. The quantity of fruit trees, such as Shaum (Artocarpus chaplasha), Jack and Mangoe, would also lead us to suppose that the place had been peopled, or at least that it had been occasionally occupied as a summer residence." {{harvcol|Hannay|1848|p=461}}</ref> ১৮৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ গিৰিখাতৰ মাজৰ একেটা বৃহত্তৰ অঞ্চলত চাৰিটা বৃহৎ পুখুৰী আৰু বিস্তৃত ইটাৰ ভিত্তিৰ অৱশেষ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পুখুৰী ''[[শিৱসাগৰ পুখুৰী|শিৱসাগৰৰ বিখ্যাত পুখুৰীটোৰ]] প্ৰায় সমান বৃহৎ'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। অৱশ্যে সেই সময়ৰ প্ৰতিবেদনসমূহত এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত, তাৰ কাষৰ মালভূমিত নে বৃহত্তৰ সমতলভূমিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ আন কোনো স্থানত আছিল, সেই কথা নিৰ্দিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Vol. VIII: Lakhimpur |publisher=The City Press |location=Calcutta |year=1905 |page=93 |url=https://archive.org/stream/dli.ministry.07343/GR346_djvu.txt |quote=In 1873, four tanks were discovered in the same locality, one almost as large as the famous tank at Sibsagar, and the brick foundations of what must once have been extensive buildings. }}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=16 |quote=In the same locality are four large tanks and the brick foundations of what must have been extensive buildings. }}</ref> দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত এটা ওখ মাটিৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ তলৰ অংশ কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ খণ্ডেৰে আবৃত আছিল আৰু ওপৰৰ অংশত ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰতিৰক্ষা দেৱাল স্থাপন কৰা হৈছিল। এই গাঁথনিসমূহত কোনো গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ওপৰৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ প্ৰায় ৪–৪.৫ ফুট বা ১.২–১.৪ মিটাৰ ডাঠ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহ বিভিন্ন আকাৰৰ ভালদৰে পোৰা ইটা কেইবাটাও শাৰীত সজাই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিছুমান ইটাৰ তৰপ বাহিৰলৈ ওলাই থকা অৱস্থাত সজাই সাধাৰণ কাৰ্নিচসদৃশ গঠন সৃষ্টি কৰা হৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=460–461}} মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো উত্তৰ-পশ্চিম দিশে কমেও এক-চতুৰ্থাংশ মাইল বা প্ৰায় ৪০০ মিটাৰ বিস্তৃত আছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ কিছুমান অংশ প্ৰায় পাঁচ ফুট বা ১.৫ মিটাৰ ওখ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহত সৰু সৰু ফুটা আছিল, যিবোৰ সম্ভৱতঃ ধনু-কাঁড় বা বৰছাৰে প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কেইবাটাও স্থানত প্ৰাচীৰটো সমকোণত ঘূৰি যোৱা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা কাষৰ ফালৰ পৰা আক্ৰমণকাৰীক প্ৰতিহত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশেষকৈ মালভূমিৰ পৰা ওলাই অহা পাহাৰীয়া অংশসমূহৰ ওচৰত প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰক অতিক্ৰম কৰা আন প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিত্তিত দুৰ্গৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। হেনেইৰ জৰীপৰ সময়তে দুৰ্গৰ অধিকাংশ গাঁথনি জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছিল। প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰসমূহৰ ওপৰত গছ-গছনি আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ গছ গজি উঠিছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত বৰ্ণিত চন্দনগিৰি আক্ৰমণৰ ঘটনাৰ পৰা দুৰ্গখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা কেইবাটাও স্তৰত বিভক্ত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই অনুসৰি, প্ৰথমে বাহিৰৰ পাহাৰীয়া ঢালত, তাৰ পিছত জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলত আৰু শেষত প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ''ত প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলা হৈছিল। এই বিৱৰণৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰত দেখা পোৱা প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ বিন্যাসৰ সামগ্ৰিক সাদৃশ্য আছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.</ref> [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইখনমান মধ্যযুগীয় দুৰ্গত ব্যৱহৃত বেঁকা বা দিশ সলনি কৰা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা দেখুওৱা চিত্ৰ।]] ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান== ===১৮৪৮ চনৰ হেনেইৰ প্ৰতিবেদন=== প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ মৃৎপাত্ৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰীৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পানী সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ডাঙৰ পাত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বৃহৎ পাত্ৰ আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ সৰু সৰু পাত্ৰও আছিল। ডিক্ৰং নদীৰ তলিতো এইধৰণৰ মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। এই পাত্ৰসমূহ নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰ গুণ আৰু আকৃতিৰ ফালৰ পৰা সমসাময়িক অসমীয়া মৃৎপাত্ৰতকৈ পৃথক আছিল। ইয়াৰ লগতে গংগা উপত্যকাৰ মৃৎপাত্ৰ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাৰ সৈতেও সাদৃশ্য দেখা গৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} ===১৯৭৩–৭৪ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৭৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা বিভাগে প্ৰত্নস্থলীখনত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলাইছিল। এই অনুসন্ধানসমূহে ৰুক্মিণীনগৰ প্ৰত্নস্থলীৰ বিষয়ে নতুন তথ্য প্ৰদান কৰে। ৰ'ইঙৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰসমূহত, বিশেষকৈ চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ মাজত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩০৫ মিটাৰ উচ্চতাত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} ৰ'ইঙৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ চিমিৰিত চলোৱা খননকাৰ্যত ইটাৰে নিৰ্মিত দুটা কোঠাৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। কোঠা দুটাৰ পৰিমাপ আছিল ক্ৰমে ১০ × ১০ মিটাৰ আৰু ১০ × ১২ মিটাৰ। কোঠা দুটা পাহাৰৰ ঢালত নিৰ্মিত আছিল আৰু ইটোৰ পৰা সিটোৰ দূৰত্ব প্ৰায় ১৪ মিটাৰ আছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত নদীৰ সোঁতে কঢ়িয়াই অনা সামগ্ৰী জমা হৈ থকা দেখা গৈছিল। এই তথ্যৰ ভিত্তিত বানপানীৰ ফলত গাঁথনিসমূহ ধ্বংস হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশসমূহ আকৃতি, নিৰ্মাণসামগ্ৰী আৰু নিৰ্মাণকৌশলৰ ফালৰ পৰা ভীষ্মকনগৰত পোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিলে। ইয়াৰ পৰা একেটা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ ভিতৰত চিদু পৰিদৰ্শন বাংলোৰ ওচৰৰ স্থান, চিদু আৰু চিমিৰিৰ মাজৰ ''চেকো নাটি'' আৰু চিমিৰিৰ উত্তৰফালে প্ৰায় ৬১০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত পাহাৰীয়া স্থান উল্লেখযোগ্য। জৰীপৰ সময়ত প্ৰথম দুটা স্থানত কোনো বিশেষ উল্লেখযোগ্য গাঁথনিৰ অৱশেষ দেখা পোৱা হোৱা নাছিল। অৱশ্যে পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনসমূহত চিদুত মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ আৰু চেকো নাটিত ইটাৰ প্ৰাচীৰ তথা খটখটীৰ অৱশেষ থকাৰ উল্লেখ আছে। চিমিৰিৰ উত্তৰফালৰ অধিক উচ্চতাত অৱস্থিত স্থানটোত কোনো নিৰ্দিষ্ট বিন্যাস নথকাকৈ সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা সেই স্থানৰ গাঁথনিসমূহ ব্যাপকভাৱে ধ্বংস হোৱা বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} প্ৰতিৰক্ষাৰ উপযোগী পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি এই প্ৰত্নস্থলীসমূহ বিস্তৃত হৈ থকাৰ পৰা ইহঁত চিদুৰ পৰা চিমিৰিলৈ বিস্তৃত একেটা বৃহৎ দুৰ্গীকৃত চৌহদৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই চৌহদৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ সম্ভৱতঃ চেকো নাটি আছিল। আন এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰত্নস্থলী হৈছে ''ডুকু লিম্বো''। এই স্থানটো দিবাং নদীৰ বাওঁপাৰে, এলোপা পাহাৰৰ পাদদেশত অৱস্থিত। ইয়াত ইটাৰ ভঙা অংশ পোৱা গৈছে। এই অৱশেষসমূহে ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীসমূহ এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই বৈশিষ্ট্যসমূহে গাঁথনিসমূহ কোনো অনিয়মিত নিৰ্মাণৰ পৰিৱৰ্তে পৰিকল্পিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাৰ অংশ আছিল বুলি ইংগিত দিয়ে। [[File:Parts of ruined brick foundation of Rumininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰৰ ইটাৰ ভিত্তিৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অংশ।]] ===১৯৯২–৯৩ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৯২–৯৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ে ৰ'ইঙৰ ওচৰৰ মায়ো পাহাৰত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলায়। এই অনুসন্ধানত ৰুক্মিণীনগৰৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ইটাৰে নিৰ্মিত আন এটা গাঁথনি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো ৰুক্মিণীনগৰৰ পৰা প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰ উজনি দিশত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৫৬০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আছিল। ইয়াত প্ৰায় ২৯ × ২৫ মিটাৰ পৰিমাপৰ এটা আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা আছিল। টিলাটোৰ ওপৰিভাগত বৃহৎ পৰিমাণৰ ইটা আৰু ইটাৰ ভঙা অংশ দেখা গৈছিল। ইটাসমূহৰ আকাৰ প্ৰায় ২০ × ১৬ × ৪ চেণ্টিমিটাৰৰ পৰা ১২ × ৮ × ৩ চেণ্টিমিটাৰলৈকে আছিল। প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে অনুমান কৰিছিল যে এই গাঁথনিটো বৃহত্তৰ দুৰ্গীকৃত চৌহদলৈ যোৱা পথসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা প্ৰহৰী স্তম্ভ বা নিৰীক্ষণ চকী আছিল।<ref>{{harvcol|Archaeological Survey of India|1992–93|p=17}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Roing fort 1.jpg|ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি। File:Map showing Rukmininagar hill fortifications during the British period.jpg|ব্ৰিটিছ যুগত ৰুক্মিণীনগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ। File:Ruins of a brick wall present inside the Rukmininagar fort.jpg|ৰুক্মিণীনগৰত খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাৰ প্ৰাচীৰ। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265 }} * {{cite book |title=Lohit District Gazetteer |last=Dutta Choudhury |first=S. |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07320/page/40/mode/1up |year=1978 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |pages=37–40 }} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472 }} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |year=1978 |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |url=https://www.jstor.org/stable/41691751 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 }} * {{cite book |author=Archaeological Survey of India |title=Indian Archaeology 1992–93: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1997 |url=https://archive.org/details/indianarchaeology199293areview_611_L |ref={{harvid|Archaeological Survey of India|1992–93}} }} {{refend}} {{Arunachal Pradesh}} ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[গোম্চি]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * নক্সাপৰ্বত * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * ৰামঘাট–তৰাছো ধ্বংসাৱশেষ [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] fwxtiuuj7xez8co7wylwm39tzc53ghj 647563 647552 2026-10-25T07:58:53Z Ananya Taye 28065 647563 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ৰুক্মিণীনগৰ | other_name = চন্দনগিৰি আৰু চিদু-চিমিৰি দুৰ্গ | image = Roing fort.jpg | alt = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | caption = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | pushpin_alt = | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|28.1852621|95.7898874|region:IN_type:landmark|display=inline,title}} | location = [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], ভাৰত | type = বসতিস্থলী | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] (লক্ষ্মীনাৰায়ণ<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> | built = ত্ৰয়োদশ শতিকা | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = | designation1 = | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ''' হৈছে ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত অৱস্থিত এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰণসমূহত ইয়াক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বা ''ভীষ্মকনগৰ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো [[শদিয়া]]ৰ সমতল অঞ্চলৰ উত্তৰফালে, ডিক্ৰং আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ জলপ্ৰণালীৰ মাজত, চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত অৱস্থিত। ইয়াত এখন উচ্চ মালভূমিৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে এই প্ৰত্নস্থলীখন [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ সৈতে একে সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} ভীষ্মকনগৰক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="apgov">{{cite web |title=Bhismaknagar |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20170611120146/http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |archive-date=11 June 2017 |url-status=dead }}</ref> এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত ৰুক্মিণীনগৰ চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি সূচোৱা হৈছে।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ৰুক্মিণীনগৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱাটোৱেও এই চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আগবঢ়ায়। ইয়াৰ পৰা প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত ব্যৱহৃত হৈছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া|সধয়াপুৰ]] ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল। ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ''দৈ-চন্তান'' (''Doi-Chantan'') বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া নগৰখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Here our guide, who by the way had never seen the Fort, said we had reached it, and mentioned that the tract of table land covered with various fruit trees extended inland to the foot of the Giri mountain." {{harvcol|Hannay|1848|p=460}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত তিনিখন দুৰ্গীকৃত চুতীয়া নগৰৰ ভিতৰত চন্দনগিৰি আছিল অন্যতম। আন দুখন আছিল [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]], যাক টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (''Che-lung'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|থাংগিৰি]], যাৰ টাই নাম আছিল ''দৈ-থাং'' (''Doi-Thang'')।<ref name="Jacquesson-Celung">{{cite web |last=Jacquesson |first=François |title=Ahom Raja Suhum's War Against the Chutias: The Texts |page=23 |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations/page/n21/mode/2up |via=Internet Archive |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> প্ৰাৰম্ভিক দুৰ্গটো চুতীয়া ৰজা [[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ শৃংখলাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীসমূহ অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh. }}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ বিষয়া এছ. এফ. হেনেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰত্নস্থলীখনৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিছিল। তেওঁ ইয়াক কুণ্ডিলপুৰৰ পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকৰ নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু গেজেটিয়াৰসমূহত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে অৱস্থিত অধিক পৰিচিত দুৰ্গীকৃত প্ৰত্নস্থলী [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|সধয়াপুৰৰ আন দুখন নগৰৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] ==অৱস্থান== ৰুক্মিণীনগৰ শদিয়াৰ সমতল ভূমিৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰৰ পাদদেশত, ডিক্ৰং আৰু দিবাং নদীৰ মাজত অৱস্থিত। প্ৰত্নস্থলীটো প্ৰাকৃতিকভাৱে ওখ এখন মালভূমিত অৱস্থিত। সমতল অঞ্চলৰ পৰা নদীপথ আৰু থিয় পাহাৰীয়া বাটেদি এই স্থানত উপনীত হ'ব পাৰি। হেনেইৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ইয়ালৈ যাবলৈ প্ৰথমে শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া হৈছিল। তাৰ পিছত ডিক্ৰং নদীৰ উপত্যকাৰে আগবাঢ়ি প্ৰায় ৮০–১০০ ফুট বা ২৪–৩০ মিটাৰ ওখ থিয় পাহাৰ বগাই বনাঞ্চলেৰে আবৃত মালভূমিখনত উপনীত হ'ব লাগিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=460}} [[File:Ruined inner wall inside the Rukmininagar hill fort.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ প্ৰাচীৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] ==নামৰ উৎপত্তি আৰু চিনাক্তকৰণ== ''ৰুক্মিণীনগৰ'' নামটো পৌৰাণিক ৰজা [[ভীষ্মক]]ৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ৰ সৈতে প্ৰত্নস্থলীখনক সম্পৰ্কিত কৰা স্থানীয় পৰম্পৰাৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। এই পৰম্পৰাসমূহত চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া গাঁথনিসমূহক ৰুক্মিণীৰ বাসস্থানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিৱৰণত হেনেই প্ৰত্নস্থলীখনক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকে নিৰ্মাণ কৰা এখন নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} ইয়াত শদিয়া অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহক [[মহাভাৰত]] আৰু পুৰাণসমূহত উল্লেখিত স্থানৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰাৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ এক বহল প্ৰৱণতা প্ৰতিফলিত হৈছে। আধুনিক গৱেষণাত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে থকা ভীষ্মকনগৰৰ পৰা পৃথক এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} প্ৰত্নস্থলীখনত ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱা ঘটনাকো তেওঁৰ ৰাজত্বকালত দুৰ্গটো ব্যৱহৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীটো শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সধয়াপুৰীৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> [[File:Chutia king Lakshminarayan brick from Rukmininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত ইটা।]] ==ইতিহাস== ৰুক্মিণীনগৰ সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আহোমসকলে অধিকাৰ কৰাৰ আগলৈকে চুতীয়া ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছিল। প্ৰত্নস্থলীখনৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ, বিশেষকৈ শিল আৰু ইটাৰ সংমিশ্ৰণেৰে নিৰ্মিত গাঁথনি, বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু পাহাৰৰ দাঁতিত স্থাপিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থা, লোহিত উপত্যকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেইৰ মতে, পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ সংযোগস্থলত থকা দুৰ্গখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে ইয়াক প্ৰতিৰক্ষামূলক চৌহদ অথবা আক্ৰমণৰ সময়ত আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত ''দৈ-চন্তান'' বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া বসতিস্থলীখনক ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত নিজৰ ৰাজধানী আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লোৱা স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিৱৰণ অনুসৰি, দুৰ্গৰ ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ঢালেদি ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই দিছিল। ইয়াৰ ফলত আগবাঢ়ি অহা বহুতো আহোম সৈন্যৰ মৃত্যু হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম বাহিনীয়ে তিনিওফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলাইছিল আৰু ''ঘিলা'' লতাৰ সহায়ত দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহ বগাই উঠিছিল। বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণত দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত কেইবাখনো গাঁও আৰু এখন প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ'' থকাৰ কথাও উল্লেখ আছে। আহোম সেনাপতি চাও ৰূপকে এখন গাঁৱত চল্লিশজন চুতীয়াৰ মুখামুখি হৈছিল। আনহাতে চুতীয়া ৰজা আৰু তেওঁৰ বাহিনীয়ে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত আক্ৰমণকাৰীসকলৰ ওপৰত শিল বগৰাই প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁয়ে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণীক আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ মূৰ কাটি লোৱা হৈছিল। কটা মূৰটো সেই সময়ত [[শদিয়া]]ৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] শিবিৰ পাতি থকা আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দৈ-চন্তানৰ চুতীয়াসকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰাৰ কথাও বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–63.</ref> এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে শদিয়া অঞ্চলত হেনেই চলোৱা অনুসন্ধানসমূহৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰি ইয়াৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত নগৰসমূহক এটা বৃহত্তৰ স্থলপথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছিল। তেওঁ হেনেইৰ এই মত উল্লেখ কৰিছিল যে কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ৰাজত্বকালৰ আগতেই অঞ্চলটোত এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ বিদ্যমান আছিল। এই পথটোৱে শদিয়াৰ পূবফালে থকা পুৰণি নগৰসমূহক উজনি অসমৰ পশ্চিমফালৰ জিলাসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। লগতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়াবুঢ়ী থানলৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলেও এই পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। শ্বেইক্সপীয়েৰে এই প্ৰাচীন পথটোক ষোড়শ শতিকাৰ ''কমলী আলি''ৰ পৰা পৃথক বুলি দেখুৱাইছিল। কমলী আলি আছিল নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কোচবিহাৰৰ পৰা অসমৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ।<ref name="Shakespear1914-road">{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |location=London |publisher=Macmillan and Co. |year=1914 |pages=24, 84–85 }}</ref> ==স্থাপত্য== ৰুক্মিণীনগৰৰ দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাত মাটিৰ বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, বালিশিলৰ গাঁথনি আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰৰ পাদদেশৰ এখন ওখ মালভূমিৰ দাঁতিজুৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি দুৰ্গীকৃত চৌহদটোৰ ভিতৰত ইটাৰে নিৰ্মিত ওপৰিভাগৰ গাঁথনি আৰু দ্বিতীয় শাৰীৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ লগতে আন ইটাৰ গাঁথনিও আছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেই অনুমান কৰিছিল যে দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা চৌহদটো কেইবামাইল বিস্তৃত হৈ দিবাং নদীৰ দিশলৈ আগবাঢ়ি গৈছিল। অঞ্চলটোত পোৱা ফলমূলৰ গছ আৰু মাটিৰ পাত্ৰসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ ঠাইখনত পূৰ্বতে মানুহৰ বসতি আছিল অথবা অন্ততঃ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে কেতিয়াবা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref>"The tableland to the east being naturally strong from the steepness and difficulty of ascent, required no artificial defences, and from the circumstance of the rampart and wall abutting upon the souther most point of the tableland, it appeared to me evident that those works, to their utmost extent westward, probably to the Dibong, about 4 miles distant, were merely intended to enclose the table-land at the foot of the hills, and thus form a place of refuge in time of invasion. The quantity of fruit trees, such as Shaum (Artocarpus chaplasha), Jack and Mangoe, would also lead us to suppose that the place had been peopled, or at least that it had been occasionally occupied as a summer residence." {{harvcol|Hannay|1848|p=461}}</ref> ১৮৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ গিৰিখাতৰ মাজৰ একেটা বৃহত্তৰ অঞ্চলত চাৰিটা বৃহৎ পুখুৰী আৰু বিস্তৃত ইটাৰ ভিত্তিৰ অৱশেষ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পুখুৰী ''[[শিৱসাগৰ পুখুৰী|শিৱসাগৰৰ বিখ্যাত পুখুৰীটোৰ]] প্ৰায় সমান বৃহৎ'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। অৱশ্যে সেই সময়ৰ প্ৰতিবেদনসমূহত এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত, তাৰ কাষৰ মালভূমিত নে বৃহত্তৰ সমতলভূমিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ আন কোনো স্থানত আছিল, সেই কথা নিৰ্দিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Vol. VIII: Lakhimpur |publisher=The City Press |location=Calcutta |year=1905 |page=93 |url=https://archive.org/stream/dli.ministry.07343/GR346_djvu.txt |quote=In 1873, four tanks were discovered in the same locality, one almost as large as the famous tank at Sibsagar, and the brick foundations of what must once have been extensive buildings. }}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=16 |quote=In the same locality are four large tanks and the brick foundations of what must have been extensive buildings. }}</ref> দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত এটা ওখ মাটিৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ তলৰ অংশ কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ খণ্ডেৰে আবৃত আছিল আৰু ওপৰৰ অংশত ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰতিৰক্ষা দেৱাল স্থাপন কৰা হৈছিল। এই গাঁথনিসমূহত কোনো গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ওপৰৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ প্ৰায় ৪–৪.৫ ফুট বা ১.২–১.৪ মিটাৰ ডাঠ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহ বিভিন্ন আকাৰৰ ভালদৰে পোৰা ইটা কেইবাটাও শাৰীত সজাই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিছুমান ইটাৰ তৰপ বাহিৰলৈ ওলাই থকা অৱস্থাত সজাই সাধাৰণ কাৰ্নিচসদৃশ গঠন সৃষ্টি কৰা হৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=460–461}} মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো উত্তৰ-পশ্চিম দিশে কমেও এক-চতুৰ্থাংশ মাইল বা প্ৰায় ৪০০ মিটাৰ বিস্তৃত আছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ কিছুমান অংশ প্ৰায় পাঁচ ফুট বা ১.৫ মিটাৰ ওখ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহত সৰু সৰু ফুটা আছিল, যিবোৰ সম্ভৱতঃ ধনু-কাঁড় বা বৰছাৰে প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কেইবাটাও স্থানত প্ৰাচীৰটো সমকোণত ঘূৰি যোৱা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা কাষৰ ফালৰ পৰা আক্ৰমণকাৰীক প্ৰতিহত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশেষকৈ মালভূমিৰ পৰা ওলাই অহা পাহাৰীয়া অংশসমূহৰ ওচৰত প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰক অতিক্ৰম কৰা আন প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিত্তিত দুৰ্গৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। হেনেইৰ জৰীপৰ সময়তে দুৰ্গৰ অধিকাংশ গাঁথনি জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছিল। প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰসমূহৰ ওপৰত গছ-গছনি আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ গছ গজি উঠিছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত বৰ্ণিত চন্দনগিৰি আক্ৰমণৰ ঘটনাৰ পৰা দুৰ্গখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা কেইবাটাও স্তৰত বিভক্ত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই অনুসৰি, প্ৰথমে বাহিৰৰ পাহাৰীয়া ঢালত, তাৰ পিছত জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলত আৰু শেষত প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ''ত প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলা হৈছিল। এই বিৱৰণৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰত দেখা পোৱা প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ বিন্যাসৰ সামগ্ৰিক সাদৃশ্য আছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.</ref> [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইখনমান মধ্যযুগীয় দুৰ্গত ব্যৱহৃত বেঁকা বা দিশ সলনি কৰা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা দেখুওৱা চিত্ৰ।]] ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান== ===১৮৪৮ চনৰ হেনেইৰ প্ৰতিবেদন=== প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ মৃৎপাত্ৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰীৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পানী সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ডাঙৰ পাত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বৃহৎ পাত্ৰ আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ সৰু সৰু পাত্ৰও আছিল। ডিক্ৰং নদীৰ তলিতো এইধৰণৰ মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। এই পাত্ৰসমূহ নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰ গুণ আৰু আকৃতিৰ ফালৰ পৰা সমসাময়িক অসমীয়া মৃৎপাত্ৰতকৈ পৃথক আছিল। ইয়াৰ লগতে গংগা উপত্যকাৰ মৃৎপাত্ৰ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাৰ সৈতেও সাদৃশ্য দেখা গৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} ===১৯৭৩–৭৪ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৭৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা বিভাগে প্ৰত্নস্থলীখনত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলাইছিল। এই অনুসন্ধানসমূহে ৰুক্মিণীনগৰ প্ৰত্নস্থলীৰ বিষয়ে নতুন তথ্য প্ৰদান কৰে। ৰ'ইঙৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰসমূহত, বিশেষকৈ চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ মাজত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩০৫ মিটাৰ উচ্চতাত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} ৰ'ইঙৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ চিমিৰিত চলোৱা খননকাৰ্যত ইটাৰে নিৰ্মিত দুটা কোঠাৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। কোঠা দুটাৰ পৰিমাপ আছিল ক্ৰমে ১০ × ১০ মিটাৰ আৰু ১০ × ১২ মিটাৰ। কোঠা দুটা পাহাৰৰ ঢালত নিৰ্মিত আছিল আৰু ইটোৰ পৰা সিটোৰ দূৰত্ব প্ৰায় ১৪ মিটাৰ আছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত নদীৰ সোঁতে কঢ়িয়াই অনা সামগ্ৰী জমা হৈ থকা দেখা গৈছিল। এই তথ্যৰ ভিত্তিত বানপানীৰ ফলত গাঁথনিসমূহ ধ্বংস হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশসমূহ আকৃতি, নিৰ্মাণসামগ্ৰী আৰু নিৰ্মাণকৌশলৰ ফালৰ পৰা ভীষ্মকনগৰত পোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিলে। ইয়াৰ পৰা একেটা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ ভিতৰত চিদু পৰিদৰ্শন বাংলোৰ ওচৰৰ স্থান, চিদু আৰু চিমিৰিৰ মাজৰ ''চেকো নাটি'' আৰু চিমিৰিৰ উত্তৰফালে প্ৰায় ৬১০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত পাহাৰীয়া স্থান উল্লেখযোগ্য। জৰীপৰ সময়ত প্ৰথম দুটা স্থানত কোনো বিশেষ উল্লেখযোগ্য গাঁথনিৰ অৱশেষ দেখা পোৱা হোৱা নাছিল। অৱশ্যে পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনসমূহত চিদুত মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ আৰু চেকো নাটিত ইটাৰ প্ৰাচীৰ তথা খটখটীৰ অৱশেষ থকাৰ উল্লেখ আছে। চিমিৰিৰ উত্তৰফালৰ অধিক উচ্চতাত অৱস্থিত স্থানটোত কোনো নিৰ্দিষ্ট বিন্যাস নথকাকৈ সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা সেই স্থানৰ গাঁথনিসমূহ ব্যাপকভাৱে ধ্বংস হোৱা বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} প্ৰতিৰক্ষাৰ উপযোগী পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি এই প্ৰত্নস্থলীসমূহ বিস্তৃত হৈ থকাৰ পৰা ইহঁত চিদুৰ পৰা চিমিৰিলৈ বিস্তৃত একেটা বৃহৎ দুৰ্গীকৃত চৌহদৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই চৌহদৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ সম্ভৱতঃ চেকো নাটি আছিল। আন এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰত্নস্থলী হৈছে ''ডুকু লিম্বো''। এই স্থানটো দিবাং নদীৰ বাওঁপাৰে, এলোপা পাহাৰৰ পাদদেশত অৱস্থিত। ইয়াত ইটাৰ ভঙা অংশ পোৱা গৈছে। এই অৱশেষসমূহে ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীসমূহ এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই বৈশিষ্ট্যসমূহে গাঁথনিসমূহ কোনো অনিয়মিত নিৰ্মাণৰ পৰিৱৰ্তে পৰিকল্পিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাৰ অংশ আছিল বুলি ইংগিত দিয়ে। [[File:Parts of ruined brick foundation of Rumininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰৰ ইটাৰ ভিত্তিৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অংশ।]] ===১৯৯২–৯৩ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৯২–৯৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ে ৰ'ইঙৰ ওচৰৰ মায়ো পাহাৰত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলায়। এই অনুসন্ধানত ৰুক্মিণীনগৰৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ইটাৰে নিৰ্মিত আন এটা গাঁথনি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো ৰুক্মিণীনগৰৰ পৰা প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰ উজনি দিশত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৫৬০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আছিল। ইয়াত প্ৰায় ২৯ × ২৫ মিটাৰ পৰিমাপৰ এটা আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা আছিল। টিলাটোৰ ওপৰিভাগত বৃহৎ পৰিমাণৰ ইটা আৰু ইটাৰ ভঙা অংশ দেখা গৈছিল। ইটাসমূহৰ আকাৰ প্ৰায় ২০ × ১৬ × ৪ চেণ্টিমিটাৰৰ পৰা ১২ × ৮ × ৩ চেণ্টিমিটাৰলৈকে আছিল। প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে অনুমান কৰিছিল যে এই গাঁথনিটো বৃহত্তৰ দুৰ্গীকৃত চৌহদলৈ যোৱা পথসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা প্ৰহৰী স্তম্ভ বা নিৰীক্ষণ চকী আছিল।<ref>{{harvcol|Archaeological Survey of India|1992–93|p=17}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Roing fort 1.jpg|ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি। File:Map showing Rukmininagar hill fortifications during the British period.jpg|ব্ৰিটিছ যুগত ৰুক্মিণীনগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ। File:Ruins of a brick wall present inside the Rukmininagar fort.jpg|ৰুক্মিণীনগৰত খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাৰ প্ৰাচীৰ। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265 }} * {{cite book |title=Lohit District Gazetteer |last=Dutta Choudhury |first=S. |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07320/page/40/mode/1up |year=1978 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |pages=37–40 }} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472 }} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |year=1978 |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |url=https://www.jstor.org/stable/41691751 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 }} * {{cite book |author=Archaeological Survey of India |title=Indian Archaeology 1992–93: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1997 |url=https://archive.org/details/indianarchaeology199293areview_611_L |ref={{harvid|Archaeological Survey of India|1992–93}} }} {{refend}} {{Arunachal Pradesh}} ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[গোম্চি]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * নক্সাপৰ্বত * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * ৰামঘাট–তৰাছো ধ্বংসাৱশেষ [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 0yxnibbs1no70xz4ip98l0bsb6hlcm7 0 140467 647553 2026-10-25T07:48:15Z Ananya Taye 28065 পৃষ্ঠা [[Draft:ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]]ৰ পৰা [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]]লৈ Ananya Tayeয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 647553 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] sw73ynetj0u5ro1zpdc2mohi276znih 0 140468 647598 2026-10-25T10:40:45Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647598 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) হৈছে [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা [[লুকি বাৰছিয়ানিক]]ৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|author-link=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|oclc=809971787|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা [[লুকি বাৰছিয়ানিক]]ৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|author-link=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|oclc=809971787|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 1h62pp66qo1hibwi7ujrpse0j4v95nu 647599 647598 2026-10-25T10:42:20Z AjayDas 12623 /* */ 647599 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|author-link=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|oclc=809971787|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা [[লুকি বাৰছিয়ানিক]]ৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|author-link=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|oclc=809971787|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} sq58icq98cre1jcu9f3oeb525qaime0 647600 647599 2026-10-25T10:43:24Z AjayDas 12623 /* নামৰ উৎস */ 647600 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|author-link=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|oclc=809971787|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 92lzma7jr3u62vv1i1omih5yv45qp5q 647601 647600 2026-10-25T10:44:00Z AjayDas 12623 /* */ 647601 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} k0w0bmtkcq78xmwm2ytz3ery31p4b2h 647602 647601 2026-10-25T10:44:45Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647602 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ বিপণি]] qkieb8ynz7qod6gwd8i4wh85gibfcqa 647603 647602 2026-10-25T10:45:07Z AjayDas 12623 removed [[Category:গ্ৰন্থ বিপণি]]; added [[Category:গ্ৰন্থ বিপনী]] using [[WP:HC|HotCat]] 647603 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ বিপনী]] oz45udfjh1mytdnxxaszl2hd7wkiz4l 0 140469 647606 2026-10-25T10:58:01Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647606 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম]] | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = [[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]] }} {{চমু বিৱৰণ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এলজিবিটিকিউ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান}} {{Update|date=May 2010}} '''প্ৰথম [[বিশ্ব আউটগেমছ]]''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে [[সপ্তম গে গেমছ]] নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু [[গে গেমছ]]ৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক]]ৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য [[এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ]] [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * [[মাৰিয়েল ডুপেৰে]], যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * [[পল ইউলাইন]], সম্পাদক<ref name="directors" /> * [[ফ্ৰঁছোৱা গুলে]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[মেৰী-জোছে মালো]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[জোহান ৰয়]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[পিয়েৰ কোটে]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], [[জিন ৰবিনছন]], [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], [[ইৰছাদ মাঞ্জি]], [[মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো]], [[জৰ্জিনা বেয়াৰ]], [[ৱাহিদ আলি]], [[মাৰ্টিন ক'চন]], [[লি ইয়িনহে]] আৰু [[মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা]] আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত [[লুইজ আৰ্বুৰ]]ে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক [[কানাডিয়ান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্পোৰেচন|ৰেডিঅ'-কানাডাই]] অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী [[লিন বিউশ্বঁ]] আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী [[মাইকেল ফৰ্টিয়ে]] চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি [[কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দল]]ৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ [[নাগৰিক বিবাহ আইন]]ৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু [[কানাডাত সমলিংগ বিবাহ]]ৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু [[চিৰ্ক দু ছলেই]]ৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * [[কে. ডি. লেং]] * [[মাৰ্থা ৱাশ্ব]] * [[ডেবৰা কক্স]] * [[জোনাছ টমাল্টি|জোনাছ]] * [[ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ]] * [[ডায়েন ডুফ্ৰেন]] * [[চিৰ্ক দু ছলেই]] ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল [[ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প]]। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান]] আৰু [[জিন ড্ৰাপো উদ্যান]]। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ [[১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে [[মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী]] অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু [[ছফ্টবল]]ৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল [[ভিজেৰ চৌহদ]]ৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} oq9s2vuh5wnp1u1sqpc6m2oqduig10l 647607 647606 2026-10-25T11:05:27Z AjayDas 12623 /* */ 647607 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে [[সপ্তম গে গেমছ]] নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু [[গে গেমছ]]ৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক]]ৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য [[এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ]] [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * [[মাৰিয়েল ডুপেৰে]], যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * [[পল ইউলাইন]], সম্পাদক<ref name="directors" /> * [[ফ্ৰঁছোৱা গুলে]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[মেৰী-জোছে মালো]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[জোহান ৰয়]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[পিয়েৰ কোটে]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], [[জিন ৰবিনছন]], [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], [[ইৰছাদ মাঞ্জি]], [[মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো]], [[জৰ্জিনা বেয়াৰ]], [[ৱাহিদ আলি]], [[মাৰ্টিন ক'চন]], [[লি ইয়িনহে]] আৰু [[মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা]] আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত [[লুইজ আৰ্বুৰ]]ে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক [[কানাডিয়ান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্পোৰেচন|ৰেডিঅ'-কানাডাই]] অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী [[লিন বিউশ্বঁ]] আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী [[মাইকেল ফৰ্টিয়ে]] চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি [[কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দল]]ৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ [[নাগৰিক বিবাহ আইন]]ৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু [[কানাডাত সমলিংগ বিবাহ]]ৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু [[চিৰ্ক দু ছলেই]]ৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * [[কে. ডি. লেং]] * [[মাৰ্থা ৱাশ্ব]] * [[ডেবৰা কক্স]] * [[জোনাছ টমাল্টি|জোনাছ]] * [[ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ]] * [[ডায়েন ডুফ্ৰেন]] * [[চিৰ্ক দু ছলেই]] ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল [[ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প]]। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান]] আৰু [[জিন ড্ৰাপো উদ্যান]]। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ [[১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে [[মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী]] অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু [[ছফ্টবল]]ৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল [[ভিজেৰ চৌহদ]]ৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} 57u6vqsojj993g40zzo8p33mn4gwvul 647608 647607 2026-10-25T11:07:29Z AjayDas 12623 /* ইতিহাস */ 647608 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * [[মাৰিয়েল ডুপেৰে]], যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * [[পল ইউলাইন]], সম্পাদক<ref name="directors" /> * [[ফ্ৰঁছোৱা গুলে]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[মেৰী-জোছে মালো]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[জোহান ৰয়]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> * [[পিয়েৰ কোটে]], সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], [[জিন ৰবিনছন]], [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], [[ইৰছাদ মাঞ্জি]], [[মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো]], [[জৰ্জিনা বেয়াৰ]], [[ৱাহিদ আলি]], [[মাৰ্টিন ক'চন]], [[লি ইয়িনহে]] আৰু [[মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা]] আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত [[লুইজ আৰ্বুৰ]]ে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক [[কানাডিয়ান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্পোৰেচন|ৰেডিঅ'-কানাডাই]] অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী [[লিন বিউশ্বঁ]] আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী [[মাইকেল ফৰ্টিয়ে]] চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি [[কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দল]]ৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ [[নাগৰিক বিবাহ আইন]]ৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু [[কানাডাত সমলিংগ বিবাহ]]ৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু [[চিৰ্ক দু ছলেই]]ৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * [[কে. ডি. লেং]] * [[মাৰ্থা ৱাশ্ব]] * [[ডেবৰা কক্স]] * [[জোনাছ টমাল্টি|জোনাছ]] * [[ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ]] * [[ডায়েন ডুফ্ৰেন]] * [[চিৰ্ক দু ছলেই]] ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল [[ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প]]। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান]] আৰু [[জিন ড্ৰাপো উদ্যান]]। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ [[১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে [[মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী]] অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু [[ছফ্টবল]]ৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল [[ভিজেৰ চৌহদ]]ৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} h2kvrdp74om1je4osbjgpq77s9vileo 647609 647608 2026-10-25T11:08:16Z AjayDas 12623 /* আয়োজক সমিতি */ 647609 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], [[জিন ৰবিনছন]], [[মাৰ্ক টিউক্সবেৰী]], [[ইৰছাদ মাঞ্জি]], [[মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো]], [[জৰ্জিনা বেয়াৰ]], [[ৱাহিদ আলি]], [[মাৰ্টিন ক'চন]], [[লি ইয়িনহে]] আৰু [[মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা]] আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত [[লুইজ আৰ্বুৰ]]ে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক [[কানাডিয়ান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্পোৰেচন|ৰেডিঅ'-কানাডাই]] অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী [[লিন বিউশ্বঁ]] আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী [[মাইকেল ফৰ্টিয়ে]] চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি [[কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দল]]ৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ [[নাগৰিক বিবাহ আইন]]ৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু [[কানাডাত সমলিংগ বিবাহ]]ৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু [[চিৰ্ক দু ছলেই]]ৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * [[কে. ডি. লেং]] * [[মাৰ্থা ৱাশ্ব]] * [[ডেবৰা কক্স]] * [[জোনাছ টমাল্টি|জোনাছ]] * [[ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ]] * [[ডায়েন ডুফ্ৰেন]] * [[চিৰ্ক দু ছলেই]] ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল [[ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প]]। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান]] আৰু [[জিন ড্ৰাপো উদ্যান]]। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ [[১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে [[মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী]] অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু [[ছফ্টবল]]ৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল [[ভিজেৰ চৌহদ]]ৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} a02tl7m5xk2ps7as7czqyhbox6zw3h2 647610 647609 2026-10-25T11:09:43Z AjayDas 12623 /* এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন */ 647610 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক [[কানাডিয়ান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্পোৰেচন|ৰেডিঅ'-কানাডাই]] অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ [[জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে]], কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী [[লিন বিউশ্বঁ]] আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী [[মাইকেল ফৰ্টিয়ে]] চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি [[কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দল]]ৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ [[নাগৰিক বিবাহ আইন]]ৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু [[কানাডাত সমলিংগ বিবাহ]]ৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু [[চিৰ্ক দু ছলেই]]ৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * [[কে. ডি. লেং]] * [[মাৰ্থা ৱাশ্ব]] * [[ডেবৰা কক্স]] * [[জোনাছ টমাল্টি|জোনাছ]] * [[ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ]] * [[ডায়েন ডুফ্ৰেন]] * [[চিৰ্ক দু ছলেই]] ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল [[ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প]]। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান]] আৰু [[জিন ড্ৰাপো উদ্যান]]। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ [[১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে [[মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী]] অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু [[ছফ্টবল]]ৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল [[ভিজেৰ চৌহদ]]ৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} 085y4tqoqlqs92dw4mzi00nq6bm3qo5 647611 647610 2026-10-25T11:11:34Z AjayDas 12623 /* উদ্বোধনী অনুষ্ঠান */ 647611 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল [[ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প]]। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল [[মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান]] আৰু [[জিন ড্ৰাপো উদ্যান]]। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ [[১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক|মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে [[মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী]] অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু [[ছফ্টবল]]ৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল [[ভিজেৰ চৌহদ]]ৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} n2fpc815fogd61bqw8vr5emkqtcnzbe 647613 647611 2026-10-25T11:12:40Z AjayDas 12623 /* অনুষ্ঠানস্থলী */ 647613 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল দৌৰৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} enuv31s0j0eufg5z6nge5rytd0mdv2f 647614 647613 2026-10-25T11:13:14Z AjayDas 12623 /* অনুষ্ঠানস্থলী */ 647614 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * [[নাও বাইচ]] * [[এৰোবিকছ]] * [[বিলিয়াৰ্ডছ]] * [[বেডমিণ্টন]] * [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] * [[টেবুল টেনিছ]] * [[চিত্ৰভিত্তিক বৰফৰ স্কেটিং]] * [[টেনিছ]] * [[গলফ]] * [[দৌৰ আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিযোগিতা]] * [[হেণ্ডবল]] * [[ট্ৰায়াথলন]] * [[বৰফৰ হকী]] * [[ভলীবল]] * [[কেৰাটে]] * [[জলপ'ল']] * [[মাৰাথন]] * [[মল্লযুঁজ]] * [[শৰীৰ গঠন]] * [[বলিং]] * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} qkrtgd7mvxwu2nzd55lzblzl088rs9j 647615 647614 2026-10-25T11:16:30Z AjayDas 12623 /* অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত */ 647615 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * ৰৱিং * এৰোবিকছ * বিলিয়াৰ্ডছ * বেডমিণ্টন * ড্ৰেগন নাও ৰেচ * টেবুল টেনিছ * ফিগাৰ স্কেটিং * [[টেনিছ]] * গল্ফ * ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড প্ৰতিযোগিতা * হেণ্ডবল * ট্ৰায়াথলন * বৰফৰ হকী * ভলীবল * কেৰাটে * ৱাটাৰ প'ল' * মাৰাথন * মল্লযুঁজ * শৰীৰ গঠন * বলিং * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {{Expand section|date=May 2008}} {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! [[ক্ৰীড়া]]!! শাখা!! প্ৰথম স্থান ([[সোণৰ পদক]])!! দ্বিতীয় স্থান ([[ৰূপৰ পদক]])!! তৃতীয় স্থান ([[ব্ৰঞ্জৰ পদক]]) |- ! [[বেডমিণ্টন]] | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! [[ড্ৰেগন নাও দৌৰ]] | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! [[মাৰাথন]] | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} 3mi3xj0l7zsnr0mphcru2jh8kdiqqng 647616 647615 2026-10-25T11:18:33Z AjayDas 12623 /* ফলাফল */ 647616 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * ৰৱিং * এৰোবিকছ * বিলিয়াৰ্ডছ * বেডমিণ্টন * ড্ৰেগন নাও ৰেচ * টেবুল টেনিছ * ফিগাৰ স্কেটিং * [[টেনিছ]] * গল্ফ * ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড প্ৰতিযোগিতা * হেণ্ডবল * ট্ৰায়াথলন * বৰফৰ হকী * ভলীবল * কেৰাটে * ৱাটাৰ প'ল' * মাৰাথন * মল্লযুঁজ * শৰীৰ গঠন * বলিং * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! ক্ৰীড়া!! শাখা!! প্ৰথম স্থান (সোণৰ পদক)!! দ্বিতীয় স্থান (ৰূপৰ পদক)!! তৃতীয় স্থান (ব্ৰঞ্জৰ পদক) |- ! বেডমিণ্টন | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! ড্ৰেগন নাও ৰেচ | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! মাৰাথন | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==লগতে চাওক== {{Portal|এলজিবিটিকিউ|ক্ৰীড়া}} * [[বিশ্ব আউটগেমছ]] * [[গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা]] (জিএলআইএছএ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান ক্ৰীড়া মহাসংঘ]] (ইজিএলএছএফ) * [[ইউৰোপীয় গে আৰু লেছবিয়ান বহুক্ৰীড়া চেম্পিয়নশ্বিপ]] (ইউৰোগেমছ) * [[২০০৬ চনৰ গে গেমছ]] / [[গে গেমছ]] / [[গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ]] * [[২০০৬ চনৰ ষোড়শ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ সন্মিলন]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} d8eyosbcx2mf1zoocq43vj83ypmztql 647617 647616 2026-10-25T11:19:20Z AjayDas 12623 647617 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * ৰৱিং * এৰোবিকছ * বিলিয়াৰ্ডছ * বেডমিণ্টন * ড্ৰেগন নাও ৰেচ * টেবুল টেনিছ * ফিগাৰ স্কেটিং * [[টেনিছ]] * গল্ফ * ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড প্ৰতিযোগিতা * হেণ্ডবল * ট্ৰায়াথলন * বৰফৰ হকী * ভলীবল * কেৰাটে * ৱাটাৰ প'ল' * মাৰাথন * মল্লযুঁজ * শৰীৰ গঠন * বলিং * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! ক্ৰীড়া!! শাখা!! প্ৰথম স্থান (সোণৰ পদক)!! দ্বিতীয় স্থান (ৰূপৰ পদক)!! তৃতীয় স্থান (ব্ৰঞ্জৰ পদক) |- ! বেডমিণ্টন | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! ড্ৰেগন নাও ৰেচ | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! মাৰাথন | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''none'' | title=[[বিশ্ব আউটগেমছ]] | years=2006 | after=[[২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ]]<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} 3gvnnsjpz9x658zxl6sa6eftq6v9qij 647618 647617 2026-10-25T11:20:24Z AjayDas 12623 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 647618 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * ৰৱিং * এৰোবিকছ * বিলিয়াৰ্ডছ * বেডমিণ্টন * ড্ৰেগন নাও ৰেচ * টেবুল টেনিছ * ফিগাৰ স্কেটিং * [[টেনিছ]] * গল্ফ * ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড প্ৰতিযোগিতা * হেণ্ডবল * ট্ৰায়াথলন * বৰফৰ হকী * ভলীবল * কেৰাটে * ৱাটাৰ প'ল' * মাৰাথন * মল্লযুঁজ * শৰীৰ গঠন * বলিং * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! ক্ৰীড়া!! শাখা!! প্ৰথম স্থান (সোণৰ পদক)!! দ্বিতীয় স্থান (ৰূপৰ পদক)!! তৃতীয় স্থান (ব্ৰঞ্জৰ পদক) |- ! বেডমিণ্টন | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! ড্ৰেগন নাও ৰেচ | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! মাৰাথন | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''নাই'' | title=বিশ্ব আউটগেমছ| years=২০০৬ | after=২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} gogtu7ybvdo0a20wsvppl3pzsfmporn 647619 647618 2026-10-25T11:21:56Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647619 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], [[কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * ৰৱিং * এৰোবিকছ * বিলিয়াৰ্ডছ * বেডমিণ্টন * ড্ৰেগন নাও ৰেচ * টেবুল টেনিছ * ফিগাৰ স্কেটিং * [[টেনিছ]] * গল্ফ * ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড প্ৰতিযোগিতা * হেণ্ডবল * ট্ৰায়াথলন * বৰফৰ হকী * ভলীবল * কেৰাটে * ৱাটাৰ প'ল' * মাৰাথন * মল্লযুঁজ * শৰীৰ গঠন * বলিং * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! ক্ৰীড়া!! শাখা!! প্ৰথম স্থান (সোণৰ পদক)!! দ্বিতীয় স্থান (ৰূপৰ পদক)!! তৃতীয় স্থান (ব্ৰঞ্জৰ পদক) |- ! বেডমিণ্টন | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! ড্ৰেগন নাও ৰেচ | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! মাৰাথন | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''নাই'' | title=বিশ্ব আউটগেমছ| years=২০০৬ | after=২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:ক্ৰীড়া সমাৰোহ]] 8gbrx37c0pwf9jgxdbtrxlvi1er4cnx 647626 647619 2026-10-25T11:31:48Z AjayDas 12623 /* */ 647626 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ | image = | caption = | host_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | country = [[কানাডা]] | motto = | nations = | athletes = | events = ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা | opening = ২৯ জুলাই ২০০৬ | closing = ৫ আগষ্ট ২০০৬ | opened_by = | athlete_oath = চাৰ্লছ বয়াৰ | judge_oath = ডায়েন বেণ্ডি | torch = | stadium = মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম | website = {{URL|http://montreal2006.info/}} | next = ২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ }} '''প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ''' ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনখন ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাসমূহ ২৯ জুলাইৰপৰা ৫ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/home.html |title=Home Page |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==ইতিহাস== এই অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ আয়োজনক লৈ হোৱা বিবাদৰ ফলত। এই ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে সপ্তম গে’ গেমছ নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব মণ্ট্ৰিয়েলক দিয়া হৈছিল। কিন্তু গে গেমছৰ অনুমোদনকাৰী সংস্থা গে গেমছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘ আৰু মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ আয়োজকসকলৰ মাজত বাজেট, প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰতিটোপক্ষৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ অধিকাৰক লৈ মতভেদৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মহাসংঘই মণ্ট্ৰিয়েলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছেদ কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজনৰ দায়িত্ব [[চিকাগো]]ক দিয়ে।<ref name="GLBTQ">{{cite web |url=http://www.glbtqarchive.com/arts/outgames_A.pdf |title=Outgames |last=Rapp |first=Linda |date=2006 |website=GLBTQ |access-date=March 8, 2021}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিকৰ পিছত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটো আছিল দ্বিতীয়টো বৃহৎ বহুক্ৰীড়া অনুষ্ঠান। ইয়াত ১৯৭৬ চনৰ অলিম্পিক আৰু ২০০৫ চনৰ বিশ্ব জলক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা বিভিন্ন ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনৰ গে গেমছৰ তুলনাত এই প্ৰতিযোগিতাত অধিকসংখ্যক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছিল। অৱশ্যে অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা অধিক নাছিল। গে গেমছৰ বিপৰীতে প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ অনুষ্ঠানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দেশীয়-পশ্চিমীয়া নৃত্য প্ৰতিযোগিতা, নৃত্য প্ৰদৰ্শনী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অংশ থকা সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। এই অনুষ্ঠানটো চহৰখনৰ মুখ্য এলজিবিটিকিউ গৌৰৱ উৎসৱ [[ডাইভাৰ্ছ/চিটি]]ৰ সৈতে একে সময়তে অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>"Divers/Cite shares pride week with first Outgames". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 21, 2006.</ref> আউটগেমছৰ বাবে অধিকসংখ্যক এলজিবিটিকিউ পৰ্যটক অহাৰ ফলত ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ আয় বৃদ্ধি হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। কিন্তু আচৰিতভাৱে আগৰ বছৰবোৰৰ তুলনাত উৎসৱটোত উপস্থিত লোকৰ সংখ্যা আৰু আয় দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল।<ref name=plummets>"Divers/Cite attendance plummets by 20%: Outgames 'weren't good for us financially'". ''[[মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট]]'', August 9, 2006.</ref> ডাইভাৰ্ছ/চিটিৰ পৰিচালক ছুজান জিৰাৰ্ডৰ মতে, "সাধাৰণতকৈ অধিক লোক আহিছিল যদিও আন বহুতো অনুষ্ঠান উপভোগ কৰাৰ সুযোগো আছিল।" <ref name=plummets /> সেই বছৰৰ শেষৰফালে আউটগেমছৰ ফলত হোৱা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে ডাইভাৰ্ছ/চিটিয়ে গৌৰৱ উৎসৱৰ কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি ইয়াক কলা আৰু সংগীতৰ উৎসৱ হিচাপে পুনৰ গঢ় দিয়ে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ নতুন গৌৰৱ উৎসৱ হিচাপে [[ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ সৃষ্টি হয়।<ref name=alivewell>"Gay pride parade is alive, well and marching". ''মণ্ট্ৰিয়েল গেজেট'', June 28, 2007.</ref> ২০০৬ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত কুৱেবেক চৰকাৰৰ হিচাপ পৰীক্ষাত প্ৰকাশ পায় যে ১৫ নিযুত কানাডীয় ডলাৰৰ মুঠ বাজেটৰ বিপৰীতে আউটগেমছৰ লোকচান হৈছিল ৫.৩ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ। ২০০৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬-এ দেউলীয়া অৱস্থাৰপৰা সুৰক্ষা বিচাৰি আবেদন কৰে। এই লোকচানৰ ভিতৰত ৩.১ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ মণ্ট্ৰিয়েল আৰু কুৱেবেক চৰকাৰৰপৰা লোৱা ঋণ আছিল। বাকী ২.২ নিযুত কানাডীয় ডলাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিৰ ওচৰত দিবলগীয়া ধন আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.advocate.com/news/2006/11/15/montreal-outgames-shows-large-deficit |title=Montreal Outgames Shows Large Deficit |date=November 15, 2006 |website=The Advocate |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==আয়োজক সমিতি== * মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors">{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_board_of_directors.html |title=Board of Directors |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> * মাৰিয়েল ডুপেৰে, যুটীয়া সভাপতি<ref name="directors" /> * পল ইউলাইন, সম্পাদক<ref name="directors" /> * ফ্ৰঁছোৱা গুলে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * মেৰী-জোছে মালো, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * জোহান ৰয়, সঞ্চালক<ref name="directors" /> * পিয়েৰ কোটে, সঞ্চালক<ref name="directors" /> ==এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন== ২০০৬ চনৰ ২৬ জুলাইৰপৰা ২৯ জুলাইলৈ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ অংশ হিচাপে ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে ''এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলন'' অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_conference.html |title=Conference |website=1st Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> প্ৰায় ২,০০০ প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল তেতিয়ালৈকে অনুষ্ঠিত হোৱা এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সৰ্ববৃহৎ সন্মিলন।<ref name="spectators">{{cite web |url=https://www.traveldailynews.com/post/the-first-world-outgames-montreal-2006-welcomed-half-a-million-spectators-14721 |title=The first World Outgames Montreal 2006 welcomed half a million spectators |date=August 9, 2006 |website=Travel Daily News |access-date=March 8, 2021}}</ref> চাৰিদিনীয়া এই সন্মিলনত পাঁচখন মূল অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিৱেশনসমূহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডা, আফ্ৰিকা আৰু আৰব বিশ্ব, লেটিন আমেৰিকা, এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল, আৰু ইউৰোপৰ বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি উদ্বোধনী আৰু সামৰণি অধিৱেশনো অনুষ্ঠিত হৈছিল। মূল বক্তাসকলৰ ভিতৰত জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, জিন ৰবিনছন, মাৰ্ক টিউক্সবেৰী, ইৰছাদ মাঞ্জি, মাৰিয়েলা কাষ্ট্ৰো, জৰ্জিনা বেয়াৰ, ৱাহিদ আলি, মাৰ্টিন ক'চন, লি ইয়িনহে আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত লুইজ আৰ্বুৰে উদ্বোধনী ভোজসভাত এটা ভাষণ দিছিল। ভাষণটোৱে বিশেষ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ বক্তব্যই সন্মিলনৰ এলজিবিটিকিউ অধিকাৰক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াৰ লক্ষ্যত বিশেষ উৎসাহ যোগাইছিল। ইয়াৰ উপৰি নিৰ্দিষ্ট বিষয়সমূহৰ ওপৰত এশৰো অধিক কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত হৈছিল। ক্ৰীড়া, ব্যৱসায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয় সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাৰ কাৰ্যসূচীও আছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত [[মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা|এলজিবিটিকিউ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা]] প্ৰকাশ কৰা হয়। এই ঘোষণাখন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত দাখিল কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="spectators" /> ==উদ্বোধনী অনুষ্ঠান== [[Image:2006 Outgames opening ceremony.jpg|right|thumb|300 px|২০০৬ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান]] ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাই শনিবাৰে অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত প্ৰথম আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েলৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। কানাডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰাচী ভাষাৰ সম্প্ৰচাৰক ৰেডিঅ'-কানাডাই অনুষ্ঠানটো সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সমদলৰ পিছত মাৰ্ক টিউক্সবেৰী আৰু মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভাই মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰে। মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে, কুৱেবেকৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰী লিন বিউশ্বঁ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ মন্ত্ৰী মাইকেল ফৰ্টিয়ে চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ফৰ্টিয়েক দৰ্শকসকলে উচ্চস্বৰে ধিক্কাৰ দিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল সমকামী অধিকাৰৰ প্ৰতি কানাডাৰ ৰক্ষণশীল দলৰ চৰকাৰৰ স্থিতিক লৈ এলজিবিটিকিউ সমাজৰ অসন্তুষ্টি। বিশেষকৈ নাগৰিক বিবাহ আইনৰ ওপৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু কানাডাত সমলিংগ বিবাহৰ বিষয়টোৱে এই অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref name="GLBTQ" /> [[File:MontrealOpeningCeremony 2006 World Outgames.jpg|right|thumb|অলিম্পিক ষ্টেডিয়ামত আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ আলোকসজ্জা]] চাৰ্লছ বয়াৰ আৰু ডায়েন বেণ্ডিয়ে ক্ৰমে খেলুৱৈ আৰু বিষয়াসকলৰ শপতবাক্য পাঠ কৰাৰ পাছত মেয়ৰ ট্ৰেম্বলে আউটগেমছৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল "বৃত্ত।" ইয়াত সংগীত, গীত, নৃত্য, সমবেত সংগীত, বৃহৎ দলীয় নৃত্য আৰু চিৰ্ক দু ছলেইৰ প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা শিল্পীসকল আছিল— * কে. ডি. লেং * মাৰ্থা ৱাশ্ব * ডেবৰা কক্স * জোনাছ * ছিলভি ডেছগ্ৰোজেইয়াৰ্ছ * ডায়েন ডুফ্ৰেন * চিৰ্ক দু ছলেই ==অনুষ্ঠানস্থলী== মণ্ট্ৰিয়েলৰ ৫০টাতকৈও অধিক স্থানত প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। অধিকাংশ কাৰ্যসূচী তিনিটা মুখ্য অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল ক্লদ ৰবিয়াৰ ক্ৰীড়া প্ৰকল্প। আন দুটা মুখ্য স্থান আছিল মণ্ট্ৰিয়েল অলিম্পিক উদ্যান আৰু জিন ড্ৰাপো উদ্যান। আউটগেমছত ১৯৭৬ চনৰ মণ্ট্ৰিয়েল গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অধিকাংশ ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আন অনুষ্ঠানস্থলীৰ ভিতৰত গলফৰ বাবে ''গল্ফ মেট্ৰ'পলিটেইন আঁজু'', পৰ্বতীয়া চাইকেল চলোৱাৰ বাবে ''পাৰ্ক দু ডমেইন ভেৰ, মিৰাবেল'', আৰু পথ চাইকেল ৰেচৰ বিশেষ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েলৰ লিটল ইটালী অঞ্চল আছিল। চহৰখনৰ বিভিন্ন উদ্যানত [[ফুটবল]], [[টেনিছ]] আৰু ছফ্টবলৰ দৰে খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। মঙলবাৰ ১ আগষ্টৰপৰা বৃহস্পতিবাৰ ৩ আগষ্ট ২০০৬লৈ ছাল পিয়েৰ মাৰ্কিউৰ প্ৰেক্ষাগৃহত সমবেত সংগীতৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ সময়ছোৱাত ক্ৰীড়াৰ বাহিৰৰ সামাজিক আৰু মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠানসমূহৰ মুখ্য স্থান আছিল ভিজেৰ চৌহদৰ পশ্চিম অংশ। ==অনুষ্ঠিত ৩৫টা ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত== * ৰৱিং * এৰোবিকছ * বিলিয়াৰ্ডছ * বেডমিণ্টন * ড্ৰেগন নাও ৰেচ * টেবুল টেনিছ * ফিগাৰ স্কেটিং * [[টেনিছ]] * গল্ফ * ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড প্ৰতিযোগিতা * হেণ্ডবল * ট্ৰায়াথলন * বৰফৰ হকী * ভলীবল * কেৰাটে * ৱাটাৰ প'ল' * মাৰাথন * মল্লযুঁজ * শৰীৰ গঠন * বলিং * '''আউটস্প্লেছ'''<ref>{{cite web |url=http://montreal2006.info/en_sports.html |title=Disciplines |website=1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ==অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহ== {{Expand list|date=August 2008}} * ইংলিছ বে ট্ৰায়াথলন ক্লাব * টীম ভানকুভাৰ * টীম ফ্ৰেংকফুৰ্ট আম মাইন * টাংগ্ৰা, বুলগেৰিয়া * মেলবৰ্ণ স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল, অষ্ট্ৰেলিয়া * টীম কলৰাডো * মেলবৰ্ণ আৰ্গ'নটছ কুইয়াৰ নাও বাইচ ক্লাব, অষ্ট্ৰেলিয়া * একিপ ছান ফ্ৰান্সিস্কো, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ * লণ্ডন স্পাইকাৰ্ছ ভলীবল ক্লাব, লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য ==ফলাফল== {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |+ আউটগেমছ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬ৰ আনুষ্ঠানিক ফলাফলসমূহৰ ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ যোৱাৰ বাবে এতিয়া উপলব্ধ নহয়। খেলৰ পিছত হোৱা আৰ্থিক সমস্যাৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.montreal2006.info/en_results.html |title=Results |website= 1st World Outgames Montreal 2006 |access-date=March 8, 2021}}</ref> ! ক্ৰীড়া!! শাখা!! প্ৰথম স্থান (সোণৰ পদক)!! দ্বিতীয় স্থান (ৰূপৰ পদক)!! তৃতীয় স্থান (ব্ৰঞ্জৰ পদক) |- ! বেডমিণ্টন | পুৰুষৰ দ্বৈত, শাখা ক || এণ্ডাৰছন-এণ্টজেল ([[ডেনমাৰ্ক]]) || গ্ৰীণ-হিউ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || উইলমে-স্ক্ৰিভেনাৰ ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মিশ্ৰিত দ্বৈত, শাখা ক || গ্ৰীণ-ফাব্ৰি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || টেও-উইনকিউৰ ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) || লানোটে-উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ দ্বৈত, শাখা ক || হুইলান-জুলিয়েন ([[কানাডা]]) || ভাৰ্নাৰফেল্ট-টাইডি ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || গোমেজ-টেও ([[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]) |- ! | পুৰুষৰ একক, শাখা ক || ক্ৰেইগ পেথেব্ৰিজ ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]]) || থমাছ এণ্ডাৰছন ([[ডেনমাৰ্ক]]) || অলিভিয়ে উইলমে ([[বেলজিয়াম]]) |- ! | মহিলাৰ একক, শাখা ক || ৰিকে ভাৰ্নাৰফেল্ট ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || [[নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি|নাম প্ৰকাশ নকৰা ব্যক্তি]] ([[কানাডা]]) || ছিমন বিনেছ ([[জাৰ্মানী]]) |- ! [[বাস্কেটবল]] | পুৰুষ || লণ্ডন ক্ৰুজাৰ্ছ ([[গ্ৰেট ব্ৰিটেইন]]) || পেৰিছ গাৰ্ছ ২ ([[ফ্ৰান্স]]) || গেইপাৰ্ড ([[কানাডা]]) |- ! | মহিলা || উইণ্ডছৰ ([[কানাডা]]) || মণ্ট্ৰিয়েল বাউন্স ([[কানাডা]]) || হাফ ফেটেল এট্ৰেকশ্যন ([[নেডাৰলেণ্ড]]) |- ! ড্ৰেগন নাও ৰেচ | মিশ্ৰিত, ৫০০ মিটাৰ || আইডো হৱেডো ([[কানাডা]]) || ক্ৰেকেন ([[কানাডা]]) || আউট ড্ৰেগন ([[কানাডা]]) |- ! মাৰাথন | পুৰুষ ||? (?) ||? (?) || ষ্টিফেন ছাউচ ([[কানাডা]]) |} ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰা ১৫টা দল== * এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ইভান ছাবুৰিন। পিয়ানোবাদক: ডমিনিক লুপিয়েন। * মেলোমেন — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * কলা ভোচে — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ষ্টিভ ঙ। পিয়ানোবাদক: ডাগ মেকগ্ৰাথ। * এনছেম্বল ভোকাল এক্সট্ৰাভাগাঞ্জা — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। পিয়ানোবাদক: ডাফনে বোৱাভেৰ। * মেলোছিংগাৰ্ছ — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * ছিডনী গে আৰু লেছবিয়ান সমবেত সংগীত দল — ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ছাৰা পেনিকা। পিয়ানোবাদক: গেৰেথ চান। * মানচেষ্টাৰ লেছবিয়ান আৰু গে সমবেত সংগীত দল — মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ডৰ মিশ্ৰিত সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: জেফ বৰাডেইল। * মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে সমবেত সংগীত দল — মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডাৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ফ্ৰঁছোৱা ম'নেট। * গে এছিয়ান প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় মিত্ৰজোঁটৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল — ছান ফ্ৰান্সিস্কো, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পুৰুষৰ সমবেত সংগীত দল। পৰিচালক: ৰেণ্ডল কিকুকাৱা। পিয়ানোবাদক: ডেছমণ্ড টেন। * অষ্ট্ৰেলেছিয়া গে আৰু লেছবিয়ানৰ যৌথ সমবেত সংগীত দল — মেলবৰ্ণ আৰু ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু অকলেণ্ড, নিউজিলেণ্ডৰ শিল্পীসকলৰ মিশ্ৰিত দল। পৰিচালক: জনাথন ৱেলছ। * মেক্সিকো ফ'লক্লৰিগে — মেক্সিকোৰ নৃত্য দল। * ৰেইনবো ছিম্ফণি অৰ্কেষ্ট্ৰা — পেৰিছ, ফ্ৰান্সৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল। পৰিচালক: জন ডকিনছ। একক শিল্পী: ছোনিয়া ছাছেভিল, কণ্ট্ৰাল্টো। * মহিলাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: আন্দ্ৰে ডাগনে। পিয়ানোবাদক: নাথালি বেলেৰিভ। * পুৰুষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জন ডকিনছ। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। * মিশ্ৰিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমবেত সংগীত দল — পৰিচালক: জেফ বুৰমেন। পিয়ানোবাদক: মিশেল ছিমাৰ্ড। বেহেলাবাদক: ডন ডিমিট। <small>*কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানৰ সংগীতানুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> <small>**অংশগ্ৰহণকাৰী দহটা সমবেত সংগীত দলৰ গায়ক-গায়িকাসকলক লৈ গঠন কৰা হৈছিল। কেৱল সামৰণি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল; প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱা নাছিল।</small> ==বিচাৰকসকল== * পেট্ৰিচিয়া এবট, কানাডাৰ সমবেত সংগীত পৰিচালকসকলৰ সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক * মাৰ্টিন ডাগনে, সমবেত সংগীত পৰিচালক * জিন-ছেবাষ্টিয়ান ভালে, সমবেত সংগীত পৰিচালক ==সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ ফলাফল== সমবেত সংগীতৰ উৎসৱৰ পঞ্জীয়ন আৰু পিছত প্ৰকাশ কৰা সকলো ছপা সামগ্ৰীত তিনিটা শাখাৰ শ্ৰেষ্ঠ দলসমূহক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। শাখাকেইটা আছিল বৃহৎ দল, মজলীয়া দল আৰু সৰু দল। গায়ক-গায়িকাৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত দলসমূহক এই শাখাত ভাগ কৰা হৈছিল। কিন্তু ২০০৬ চনৰ ৩ আগষ্ট বৃহস্পতিবাৰে পদক প্ৰদান অনুষ্ঠানত তলত দিয়া ফলাফলসমূহ ঘোষণা কৰা হয়— * প্ৰথম স্থান আৰু সোণৰ পদক: মেলোমেন (মজলীয়া দল) * দ্বিতীয় স্থান আৰু ৰূপৰ পদক: এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেড (বৃহৎ দল) * তৃতীয় স্থান আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক: মেলোছিংগাৰ্ছ (বৃহৎ দল) * বিশেষ উল্লেখ, কোনো পদক দিয়া হোৱা নাছিল: কলা ভোচে (সৰু দল) প্ৰকাশিত পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ নিয়ম অনুসৰি বৃহৎ দলৰ শাখাত এনছেম্বল ভোকাল গেনিমেডে সোণৰ পদক, মেলোছিংগাৰ্ছে ৰূপৰ পদক আৰু সৰু দলৰ শাখাত কলা ভোচেই সোণৰ পদক লাভ কৰিব লাগিছিল। কিন্তু নিয়মৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহক আগতীয়াকৈ জনোৱা হোৱা নাছিল। আনকি অনুষ্ঠানৰ সময়তো এই বিষয়ে অৱগত কৰা হোৱা নাছিল। অনুষ্ঠানৰ পিছত আয়োজকসকলক ইয়াৰ কাৰণ সোধাত তেওঁলোকে জনায় যে ইমানবোৰ পদক প্ৰদান কৰাটো আৰ্থিকভাৱে অত্যধিক ব্যয়-বহুল হ'লহেঁতেন। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://montreal2006.info/ প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছ — মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬] * [https://web.archive.org/web/20040831032711/http://www.outsports.com/montreal2006/ মণ্ট্ৰিয়েল ২০০৬লৈ পুনৰ মিলন] — [http://www.outsports.com আউটস্পৰ্টছ] * [https://web.archive.org/web/20090130043605/http://www.glisa.org/ গে আৰু লেছবিয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া সংস্থা] * [https://web.archive.org/web/20060901080939/http://www.queersport.org/pages/news9998.html গে গেমছ বনাম আউটগেমছ — দুয়োখন চহৰত পঞ্জীয়ন আৰম্ভ] (কুইয়াৰস্পৰ্ট), ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৪ * [https://web.archive.org/web/20180831133308/http://www.melbourneoutgames.org/ এছিয়া প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আউটগেমছ মেলবৰ্ণ ২০০৮ — ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে খেলক! ] {{S-start}} {{Succession box| before=''নাই'' | title=বিশ্ব আউটগেমছ| years=২০০৬ | after=২০০৯ চনৰ বিশ্ব আউটগেমছ<br />([[কোপেনহেগেন]], [[ডেনমাৰ্ক]])}} {{S-end}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:ক্ৰীড়া সমাৰোহ]] qzdjv55shs57k41k8mm62hwjvrm0yju 10 140470 647622 2026-10-25T11:27:54Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{#invoke:Link if exists|main}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 647622 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Link if exists|main}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> gwa3wvz9yntx2rh5snp2dkuyjgvkzig 828 140471 647623 2026-10-25T11:30:01Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: require('strict') local p = {} local function titleExistsUnprotected(titleObject) return titleObject.exists end -- test for title existing -- if we get an error accessing titleObject.exists, assume it doesn't exist local function titleExists(titleObject) local success, exists = pcall(titleExistsUnprotected, titleObject) return success and exists end function p._main(args) local title = args[1] if not title then return title... 647623 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local function titleExistsUnprotected(titleObject) return titleObject.exists end -- test for title existing -- if we get an error accessing titleObject.exists, assume it doesn't exist local function titleExists(titleObject) local success, exists = pcall(titleExistsUnprotected, titleObject) return success and exists end function p._main(args) local title = args[1] if not title then return title end local display = args[2] or title title = args.prefix and args.prefix..':'..title or title local titleObject = mw.title.new(title, args.nsp) local result = '' if titleObject and titleExists(titleObject) then -- use prefix only if args[2] is empty/false display = args[2] or title result = result..'[[' result = result..(titleObject.namespace ~= 0 and ':' or '') result = result..(titleObject.fullText ~= display and titleObject.fullText..'|' or '') result = result..display..']]' elseif not args.hide_display then result = result..(args.color and '<span style="color:'..args.color..'">' or '') result = result..display result = result..(args.color and '</span>' or '') end return result end function p.main(frame) local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local args = getArgs(frame) return p._main(args) or "" end return p 0oaig3kqduvuak0u5ultcaih17gwt73