অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2232 647776 647491 2026-10-25T23:54:56Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647776 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দৰং জিলা | native_name = দৰং | native_name_lang = as | settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] | image_skyline = Patharughat.JPG | image_alt = | image_caption = পথৰুঘাটৰ শ্বহীদ স্তমভ | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | mottoeng = | image_map = Darrang in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = দৰং জিলা | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[States of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name = [[অসম]] | subdivision_type1 = দেশ | subdivision_name1 = [[ভাৰত]] | subdivision_type2 = সদৰ | subdivision_name2 = [[মঙ্গলদৈ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = [[মঙ্গলদৈ]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 908090 | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = IN-AS-DA | website = http://darrang.gov.in/ | footnotes = }} '''দৰং জিলা:''' ({{lang-en|Darrang District}}) হৈছে [[ভাৰত]]বৰ্ষৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ৩১খন [[অসমৰ জিলা|জিলা]]ৰ ভিতৰত এখন জিলা। প্ৰশাসনিক জিলাখনৰ সদৰ স্থান আৰু একমাত্ৰ মহকুমাৰ হৈছে [[মঙ্গলদৈ]]। দৰং জিলাৰ দুখন পৌৰ নগৰ হৈছে মংগলদৈ আৰু ছিপাঝাৰ। ১৯৮৩ চনত অবিভক্ত দৰং জিলাৰ বিভাজন হয় আৰু তেজপুৰ মহকুমাক লৈ [[শোণিতপুৰ জিলা]] গঠন হয়। পূৰ্বৰ মঙ্গলদৈ মহকুমাক দৰং জিলা নাম দিয়া হয়। ২০০৪ চনত পুনৰ দৰং জিলাৰ এটা অংশৰ পৰা [[ওদালগুৰি জিলা]] গঠন কৰা হয়। দৰং জিলাই বৰ্তমান ৩৪৮১ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ঠাই অধিকাৰ কৰি আছে। ==নামৰ ইতিবৃত্ত== প্ৰাচীনকালত ভাৰতৰ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূব প্ৰান্তৰ]] লৌহিত্যৰ উত্তৰ ফালে থকা প্ৰাকৃতিক সীমাৰ ভিতৰৰ ভূ-ভাগক '''দৌৰঙ্গ''' বা '''দ্যোৰঙ্গ''' বুলিছিল।<ref name="Mangaldai">{{cite web | url=http://darrang.nic.in/darrang_files/dist.htm | title=DISTRICT AT A GLANCE | publisher=NIC, Darrang District Unit | work=NIC, Darrang District Unit | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> স্বগীয় দীন কৰুণাময় হৰিপদ দেৱগোস্বামীদেৱে আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যা অনুসৰি ''''দ্যোৰ'''' শব্দৰ অৰ্থ দেৱতাৰ আৰু ''''ৰঙ্গ''''ৰ অৰ্থ আনন্দ বা সুখৰ ঠাই। কালক্ৰমত এই ভূ-খণ্ডই দৰঙ্গ বা '''দৰং''' নামেৰে জনাজাত হল। আনহাতে স্বৰ্গীয় দিনেশ্বৰ শৰ্মা ৰ দৰে পণ্ডিত সকলে দৰং শব্দটো সংস্কৃত শব্দ দ্বাৰম অৰ্থাত পদূলি বা দ্বাৰ'ৰ পৰা আহিছিল এনে মত পোষণ কৰে। প্ৰাচীন কালত এই ভূ-খণ্ডৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশত গিৰিপথৰ মাজেৰে গমনা-গমনৰ বাবে ওঁঠৰখন এনে দুৱাৰ আছিল। তাৰ পৰা [[নেপাল]], চীন আদিলৈ যাতায়াত আছিল। [[বাণীকান্ত কাকতি| ড॰ বাণীকান্ত কাকতি]]ৰ মতে দৰং শব্দতো অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ পৰা অহা।<ref>Assamese its Formation and Developement, Dr. Banikanta Kakati</ref> আন এজন ভাষাতাত্ত্বিক গ্ৰিয়াৰ্ছন চাহাবে তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'ডি লেংগুইষ্টিক চাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া'ত দৰং শব্দটো বড়োমূলীয় বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref>মংগলদৈ নগৰৰ ইতিহাস, শ্ৰী ধনপতি কলিতা</ref> আন একাংশৰ মতে প্ৰাচীন কালত দৰঙত বেহা বেপাৰৰ বাবে চীন, নেপাল, ভুটান আদি ঠাইৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছিল। সেই বাবে নামটো দ্বাৰ শব্দৰ পৰা অপ্ৰভংশ হোৱা বুলি বহুতে বিশ্বাস কৰে।<ref>দুনী সাহিত্য সভাৰ মুখপত্ৰ, শ্ৰীমিশ্ৰ কুমাৰ শৰ্মা</ref> ==ইতিহাস== [[File:Southern border of Bhutan1985.jpg|thumb|280px|১৮৬৫ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ভূটানৰ দক্ষিণ সীমান্তত অৱস্থিত দৰঙৰ দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ।]] ===প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ইতিহাস=== দৰং অঞ্চলৰ প্ৰাক্‌-মধ্যযুগীয় ইতিহাস সম্পৰ্কে নিশ্চিত তথ্যৰ অভাৱ আছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ দৰং অঞ্চল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ ভূখণ্ডৰ সৈতে [[মহাভাৰত]]ৰ কাহিনীসমূহো সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে ইতিহাসবিদ [[মহেশ্বৰ নেওগ]]ৰ মতে, ''দৰং'' নামৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ উল্লেখ [[কোচ ৰাজ্য|কোচ ৰজা]] [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ উত্থানৰ পিছৰ পৰাহে স্পষ্টভাৱে পোৱা যায়। মধ্যযুগীয় বুৰঞ্জীসমূহত ঐতিহাসিক দৰঙৰ ৰৌতা অঞ্চলক [[বাৰভূঞা]]সকলৰ অন্যতম প্ৰধান অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই অঞ্চল বৰ্তমানৰ দৰং আৰু [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ বিভিন্ন অংশত বিস্তৃত আছিল। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ত ৰৌতা–তেমনি অঞ্চলৰ বাৰজন প্ৰধান ভূঞাৰ উল্লেখ আছে, যিসকলৰ প্ৰত্যেকৰে অধীনত আন আন সৰু মুখীয়াল আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো ৰৌতাৰ ভূঞাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে মধ্য অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ভূঞাসকলৰ সংঘবদ্ধ শাসন ভাঙি পৰে আৰু তেওঁলোকৰ বহু মুখীয়াল তথা অনুগামীক অন্য অঞ্চললৈ, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ–বিশ্বনাথ অঞ্চললৈ, স্থানান্তৰিত কৰি পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰোৱা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |edition=2nd |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1977 |page=27 |language=as}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1960 |page=16 |language=as}}</ref> আনহাতে, ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এখন তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত অনুমান কৰিছে যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত [[শদিয়া|সাধয়াপুৰ]]ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] ৰাজনৈতিক অধিকাৰ পশ্চিমে [[কমতাপুৰ]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি বৰ্তমানৰ দৰং অঞ্চলটোও সেই সময়ত চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত পৰিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |year=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}}</ref> ===কোচ শাসন আৰু চুতীয়া–ভূঞা সম্পৰ্ক=== ষোড়শ শতিকাৰ মধ্যভাগলৈ দৰং অঞ্চল [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ কোচ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচ ৰাজ্য বিভাজিত হোৱাৰ পিছত দৰং ৰঘুদেৱৰ অধীনস্থ [[কোচ হাজো]] ৰাজ্যৰ অংশ হয়। ৰৌতা আৰু শিঙৰি অঞ্চলসমূহ প্ৰথমতে ভূঞাসকলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত এই ভূঞাসকলৰ ওপৰত কিছু পৰিমাণে আহোম প্ৰভাৱ বিস্তাৰ হৈছিল যদিও ১৫৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নৰনাৰায়ণৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত তেওঁলোকে অৱশেষত কোচ ৰজাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত অঞ্চলটো পূব কোচ ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ৰঘুদেৱক প্ৰদান কৰা পূব কোচ ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড পশ্চিমে সংকোশ নদীৰ পৰা পূবে [[ভৰলু নদী|ভৰালী নদী]]লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers (India) |location=Guwahati |year=2016}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''ত সংৰক্ষিত পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত চুতীয়া ৰাজবংশৰ একাংশ সদস্যই নিজ ৰাজ্য এৰি পলাই আহি কোচ ৰজা নৰনাৰায়ণৰ আশ্ৰয় বিচাৰিছিল। নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকক দৰঙৰ বাহবাৰী নামৰ ঠাইত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ দিছিল। এই স্থানক বৰ্তমানৰ দৰঙৰ বাঁহবাৰীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোক কোচ ৰজাৰ মিত্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Baladev Suryakhari Daivajna |editor-last=Sarma |editor-first=Nabin Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Bani Prakash |year=1973 |at=পদ ৩৭২–৩৭৩ |language=as}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Bapari |first=Parimal |title=King Naranarayan and His Times |degree=PhD |publisher=University of North Bengal |year=2010 |page=88}}</ref> ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন এটা পৰম্পৰাত ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' নামৰ এটা ভূ-সম্পত্তি বা আঞ্চলিক অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই অধিকাৰক্ষেত্ৰক চুতীয়া ৰাজকোঁৱৰ সাধকনাৰায়ণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ পিছত সাধকনাৰায়ণক দৰঙৰ ৰৌতা–পকাৰিগুৰি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ মুখীয়ালে নৰনাৰায়ণৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰিছিল। ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈয়ে ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰটোক প্ৰায় বৰ্তমানৰ দলগাঁও ৰাজহ চক্ৰৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref>{{efn|১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰস্তুত কৰা জন পিটাৰ ৱেডৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত কছাৰীগাঁও আৰু পকাৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontia'' বা ''Soontiagown'' নামৰ এটা প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ উল্লেখ আছে। নিত্যানন্দ গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক পূৰ্বৰ ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at=A Geographical Sketch of Assam, pp. 11–12}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref>}} ===মোগল আক্ৰমণ আৰু দৰঙীয়া ৰাজবংশ=== কোচ ৰাজ্য বিভাজিত হোৱাৰ পিছতো [[বৰনদী]] আৰু ভৰালী নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত স্থানীয় ভূঞা মুখীয়ালসকলৰ শাসন অব্যাহত আছিল। ১৬১২ খ্ৰীষ্টাব্দত মোগলসকলে কোচ হাজো অধিকাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ পূবে বৰনদীলৈকে বিস্তৃত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মোগল সৈন্যই অধিক পূবলৈ আগবাঢ়ি বৰনদী–ভৰালী অঞ্চলৰ পৰা বাৰভূঞাসকলক বিতাড়িত কৰে।<ref name="Singh2023">{{cite web |last=Singh |first=Richa |title=Polities of North-Eastern India |year=2023 |publisher=Indira Gandhi National Open University |url=https://egyankosh.ac.in/handle/123456789/102536}}</ref> সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল আক্ৰমণৰ ফলত কোচ হাজোৰ শাসকবংশৰ সদস্য বলি নাৰায়ণে আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ আশ্ৰয় আৰু সামৰিক সহায় লাভ কৰে। ১৬১৫–১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজাই তেওঁক ''ধৰ্মনাৰায়ণ'' নাম দি পূব কোচ ৰাজ্যৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলৰ শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। বৰনদী আৰু ভৰালীৰ মাজৰ এই ভূখণ্ড আহোম ৰজাৰ অধীনস্থ কৰতলীয়া দৰং ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="Singh2023"/> আহোম শাসনৰ অধীনস্থ এই কোচ ৰাজবংশৰ প্ৰাৰম্ভিক শাসনকেন্দ্ৰ মনমোহনপুৰ বা হাউলি আছিল বুলি স্থানীয় ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=অসম দেশৰ বুৰঞ্জী}}</ref> বলি নাৰায়ণে মোগলসকলৰ অধিক আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ সংগঠিত কৰিছিল আৰু ১৬৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ বংশধৰসকলে দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ এক বংশানুক্ৰমিক ৰাজবংশ গঠন কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |pages=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/65 65]–66}}</ref> বলি নাৰায়ণক ধৰ্মনাৰায়ণ নামেৰে দৰঙৰ কৰতলীয়া শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্যৰ [[উজনি অসম]]ৰ পৰা ৩,০০০ চুতীয়া লোকক স্থানান্তৰ কৰি [[মঙ্গলদৈ]] অঞ্চলত ''পাইক'' হিচাপে বসতি স্থাপন কৰোৱা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=68 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050}}</ref>{{efn|জন পিটাৰ ৱেডৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ধৰ্মনাৰায়ণক চুতীয়া দেশৰ পৰা ৩,০০০ লোক প্ৰদান কৰা হৈছিল। সুন্দৰনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত এই ''চুতীয়া'' বা ''Soontia'' লোকসকল মঙ্গলদৈ অঞ্চলত বাস কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰজাৰ সৈতে হোৱা বিবাদৰ ফলত তেওঁলোকক তিনিজন হাজৰিকাৰ অধীনত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>}} ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিছত তেওঁৰ নাবালক পুত্ৰ মহেন্দ্ৰনাৰায়ণ দৰঙৰ ৰজা হয়। জন পিটাৰ ৱেডৰ বিৱৰণত তেওঁক ''সুন্দৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁ মঙ্গলদৈত নিজৰ বাসস্থান স্থাপন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ ভিতৰত সূৰ্যনাৰায়ণ, ইন্দ্ৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁলোকৰ উত্তৰাধিকাৰীসকল উল্লেখযোগ্য। অৱশ্যে সপ্তদশ আৰু অষ্টাদশ শতিকাত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ ক্ৰমে সংকুচিত হৈ আহে।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/359 359]}}</ref> দৰঙীয়া ৰাজসভাখন সাহিত্য আৰু শিল্পকলাৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰো এটা কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত দৰঙৰ ৰজা সমুদ্ৰনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সূৰ্যখৰি দৈৱজ্ঞই কোচ ৰাজবংশসমূহৰ পদ্যবদ্ধ ইতিহাস ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' ৰচনা কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখনত চিত্ৰাংকিত পুথিৰ পৰম্পৰাও সংৰক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Studies in the Literature of Assam |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1962 |page=114}}</ref> ===ভূটানৰ অধীনস্থ দুৱাৰ অঞ্চল=== সপ্তদশ শতিকাৰ মধ্যভাগৰ পৰা [[ভূটান]] ৰাজ্যই উত্তৰ দৰঙৰ দুৱাৰ অঞ্চল সমূহৰ ওপৰত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কোচ হাজোৰ পতন আৰু আহোম–মোগল সংঘাতৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ ভূটানীসকলে পাহাৰৰ দক্ষিণৰ উৰ্বৰ সমতলভূমিৰ বিভিন্ন অংশ অধিকাৰ কৰে। কিছুমান ঠাইত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ দক্ষিণে [[গোহাঁই কমল আলি]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Das |first=Smriti |title=Assam Bhutan Relations with Special Reference to Duars from 1681 to 1949 |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1998 |pages=13, 59 |hdl=10603/67909}}</ref> ভূটানী শাসনব্যৱস্থাত ''পনলপ'' (''Ponlop'') নামেৰে পৰিচিত প্ৰাদেশিক শাসকসকলৰ দ্বাৰা নিযুক্ত বা তত্ত্বাৱধান কৰা স্থানীয় বিষয়াসকলৰ মাধ্যমেৰে দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ পৰিচালনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Phuntsho |first=Karma |title=The History of Bhutan |publisher=Penguin Books |year=2013 |page=394 |isbn=9781908323583}}</ref> দৰঙৰ এই দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ ১৮৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ বিভিন্ন পৰিমাণে ভূটানী নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত আছিল। দুৱাৰ যুদ্ধ আৰু পৰৱৰ্তী সিনচুলা সন্ধিৰ পিছত সেই বছৰতে ব্ৰিটিছ ভাৰতে অঞ্চলসমূহ নিজৰ অধীনলৈ আনে। ===অষ্টাদশ শতিকাৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা=== অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত উজনি অসমত হোৱা ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত বহু লোক আশ্ৰয়ৰ সন্ধানত দৰং অঞ্চললৈ আহিছিল। এইসকলৰ কিছুমানৰ লুণ্ঠনকাৰ্য আৰু অঞ্চলটোত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ ফলত স্থানীয় জনসাধাৰণৰ মাজত অসন্তোষ বৃদ্ধি পাইছিল। এই অসন্তোষৰ সৈতে দৰঙীয়া ৰাজকোঁৱৰ কৃষ্ণনাৰায়ণৰ বিদ্ৰোহৰ সম্পৰ্ক আছিল। [[কামৰূপ]]ৰ একাংশ বাসিন্দাইও তেওঁক সমৰ্থন কৰিছিল। বিশেষকৈ কামৰূপীয়া ব্যৱসায়ী আৰু বিষয়াসকলৰ [[গুৱাহাটী]]ত যাতায়াত আৰু অৱস্থানৰ ওপৰত আৰোপ কৰা বাধা-নিষেধে তেওঁলোকৰ মাজত ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছিল। বৰফুকনৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ গুৱাহাটীত কামৰূপীয়া ব্যৱসায়ী বা বিষয়াসকলক নিশা কটাবলৈ অনুমতি দিয়া নহৈছিল বুলি বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1985 |page=323}}</ref> আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ কেন্দ্ৰীয় ক্ষমতা দুৰ্বল হৈ অহাৰ সুযোগ লৈ দৰঙীয়া ৰজাসকলে প্ৰায় ১৭৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত পুনৰ স্বাধীনতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। অৱশ্যে ১৭৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত কেপ্তেইন টমাছ ৱেলছৰ নেতৃত্বত অহা ব্ৰিটিছ অভিযানকাৰী বাহিনীৰ হাতত তেওঁলোক পৰাস্ত হয়। স্থানীয় ঐতিহাসিক বিৱৰণত এই অভিযানৰ সৈতে লেফটেনেণ্ট উইলিয়ামছৰ নামো জড়িত কৰা হৈছে আৰু ১৭৯২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কৃষ্ণনাৰায়ণ পৰাজিত হোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কোম্পানীৰ ব্যৱসায়িক প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite encyclopedia |title=Darrang |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=7 |year=1911 |page=837}}</ref> তথাপিও দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ নিজস্ব সৈন্যবাহিনী পৰৱৰ্তী সময়তো বৰ্তি আছিল। পৰৱৰ্তী কছাৰী–মোৱামৰীয়া সংঘাতৰ সময়ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ২,০০০ সৈন্যসহ জাগীচকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখনত এই সৈন্যসকলক ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ সৈন্য বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সামৰিক গোটটো সম্ভৱতঃ দৰঙত থকা ঐতিহাসিক ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰ আৰু তাৰ অধীনস্থ জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289 |url=https://archive.org/details/dli.csl.3954 |quote=The two Rajas of Darang with their two thousand soldiers of the Chutia-kowanr unit ... came up to Jagi-choki.}}</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন=== ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]ৰ পিছত দৰং অঞ্চল [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ শাসনৰ অধীনলৈ যায়। ব্ৰিটিছে অসমৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা পুনৰ্গঠন কৰাৰ সময়ত ১৮৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দৰং জিলা স্থাপন কৰি মঙ্গলদৈক জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ কৰে। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জিলাখনৰ সদৰ [[মঙ্গলদৈ]]ৰ পৰা [[তেজপুৰ]]লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। সেই সময়ৰ অবিভক্ত দৰং জিলাত তেজপুৰ আৰু মঙ্গলদৈ মহকুমা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Sonitpur District Administration, Government of Assam}}</ref> ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত দৰং জিলাৰ [[পথৰুঘাট]]ত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভূমিৰ খাজনা বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰতিবাদত কৃষকসকল সমবেত হৈছিল। ব্ৰিটিছ সেনাই প্ৰতিবাদকাৰী কৃষকসকলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে। কিছুমান প্ৰকাশিত বিৱৰণ অনুসৰি, এই ঘটনাত প্ৰায় ১৪০ গৰাকী কৃষকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ১৫০ গৰাকী আহত হৈছিল। এই ঘটনাটো অসমৰ ঔপনিৱেশিক শাসনবিৰোধী কৃষক আন্দোলনৰ ইতিহাসত ''পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ'' নামেৰে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Patharughat martyrs yet to get recognition |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2816/state053 |website=The Assam Tribune |access-date=22 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201023160946/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2816/state053 |archivedate=23 October 2020 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Deepali |title=Urban History of India: A Case Study |publisher=Mittal Publications |location=New Delhi |year=1994 |page=149 |isbn=81-7099-538-8}}</ref> ===আধুনিক জিলা গঠন=== ঐতিহাসিক অবিভক্ত দৰং জিলাৰ পৰিসৰ বৰ্তমানৰ দৰং জিলাতকৈ যথেষ্ট বৃহৎ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ অঞ্চলসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৯৮৩ চনৰ ১ জুলাইত অবিভক্ত দৰং জিলা বিভক্ত কৰি তেজপুৰ মহকুমাক লৈ পৃথক শোণিতপুৰ জিলা আৰু মঙ্গলদৈ মহকুমাক লৈ বৰ্তমানৰ দৰং জিলা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ সদৰ আৰু মঙ্গলদৈ পুনৰ্গঠিত দৰং জিলাৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=About the District |url=https://kvkdarrang.aau.ac.in/index.php/about-the-district/ |publisher=Krishi Vigyan Kendra, Darrang, Assam Agricultural University}}</ref><ref>{{cite web |title=History |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Sonitpur District Administration, Government of Assam}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০৪ চনৰ ১৪ জুনত দৰং জিলাৰ উত্তৰ অংশৰ পৰা [[ওদালগুৰি জিলা]] গঠন কৰা হয়। এই নতুন জিলাখন "বড়োলেণ্ড স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ"ৰ অধীনৰ জিলাসমূহৰ অন্যতম হিচাপে সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |last=Law |first=Gwillim |title=Districts of India |url=http://www.statoids.com/yin.html |work=Statoids |date=25 September 2011 |access-date=11 October 2011}}</ref><ref>{{cite web |title=District at a glance |url=https://udalguri.assam.gov.in/about-district/district-glance |publisher=Udalguri District Administration, Government of Assam}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== ; চাৰিসীমা: দৰং জিলাৰ ভূ অৱয়বৰ পৰা ইয়াক সমভূমি অঞ্চল বুলিব পাৰি। এই জিলাৰ উত্তৰে [[ওদালগুৰি জিলা ]]আৰু দক্ষিণ সীমাত মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ বৈ গৈছেl পূবে [[শোণিতপুৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[কামৰূপ জিলা]]l জিলাখনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য উপনৈ সমূহ হ’ল- বৰনদী, নোৱানৈ, কুলশীক নৈ,মঙ্গলদৈ নৈ আৰু ধনশিৰি নৈ। ; জলবায়ু: দৰং জিলাৰ জলবায়ু বেছ আনন্দদায়ক। শীতকালত জিলাখনৰ উত্তৰ ভাগত অন্য অংশতকৈ বেছি শীতল হয় কিয়নো এই অংশত ওডালগুৰি জিলাৰ হাবি-বননি আৰু পাহাৰ-পৰ্বতে আগুৰা। গড় উষ্ণতা ১০ ৰ পৰা ৩০ ডিগ্ৰী চেণ্টিগ্ৰেড। ২১২০ মিলি হ’ল বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ। ; অৱস্থিতি: দৰং জিলা ২০ ডিগ্ৰী 9 মিনিট উত্তৰৰ পৰা ২৬ ডিগ্ৰী ৯৫ মিনিট উত্তৰ অক্ষাংশলৈ আৰু ৯১ ডিগ্ৰী ৪৫ মিনিট পূৱৰ পৰা ৯২ ডিগ্ৰী ২২ মিনিট পূৱ দ্ৰাঘিমাৰ মাজত অৱস্থিত মধ্য অসমৰ এখন জিলা। জিলা সদৰ [[মঙ্গলদৈ]]। ৬টা ৰাজহ চক্ৰত খণ্ডিত জিলাখনৰ মাটিকালি ১৪২০.৫১ বৰ্গ কি.মি.<ref name='Reference Annual'>{{cite book | last1 = Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) | title = India 2010: A Reference Annual | chapter = States and Union Territories: Assam: Government | edition = 54th | publisher = Additional Director General, Publications Division, [[Ministry of Information and Broadcasting (India)]], [[Government of India]] | year = 2010 | location = New Delhi, India | pages = 1116 | accessdate = 2011-10-11 | isbn = 978-81-230-1617-7}}</ref>। ২০০১ চনৰ পৰিসংখ্যা মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৭,৫৯,৭১২জন আৰু শিক্ষিতৰ হাৰ ৫৫ শতাংশ। ; ভূ-অবয়ৱ জিলাখন সমভূমি আৰু ওখ চাপৰ মাটিভাগেৰে আগুৰা। দক্ষিণ দিশত হাবি বননিৰে বেষ্টিত। ভূ ভাগ ক্ৰমে উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ হেলনীয়া। সমুদ্ৰ পৃষ্টৰ পৰা ৫০ মিটাৰৰ - ২৫০মিটাৰলৈ ঠাই ভেদে উন্নতি আছে। [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ কিছু অংশ দৰং জিলাত অৱস্থিত। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোক পিয়ল তথ্য মতে প্ৰকৃত জনসংখ্যা ৯০৮,০৯০ জনৰ বিপৰীতে ২০০১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ৭৫৯৮৫৮ জন।<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ইয়াৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ক্ৰমে ৪৭২১৩৮ আৰু ৪৩৫৯৫৬ যদিও ২০০১ চনৰ পিয়ল মতে ৩৯২৩৬২ আৰু ৩৬৭৪৯৬ গৰাকী জনা যায়। জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ২০১১ চনত ১৯.৫১ % বিপৰীতে ২০০১ চনত ২২.১৮ % হৈছিল। ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কি.মি ৪৯১ জনৰ এতিয়াৰ সলনি ২০০১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ৪১১জন আছিল। [[অসম]] ৰাজ্যৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ [[দৰং জিলা]]ৰ অংশ ২০১১ চনৰ পিয়লত ২.৯১ শতাংশ যি ২০০১ চনত ২.৮৫ শতাংশ আছিল। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১০০০ জন) ২০১১ চনত ৯২৩জন আৰু ২০০১ চনত ৯৩৭জন পিয়ল মতে জনা যায়। ০-৬ বছৰৰ শিশুৰ লিংগ অনুপাত ২০১১ চনত ৯৪১ জন, সেই সংখ্যা ২০০১ চনত ৯৭৭জন আছিল। ২০১১ চনত গড় শিক্ষিতৰ হাৰ ৬৪.৫৫ % আৰু ইয়াৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ ক্ৰমে ৬৮.৩৬ আৰু ৬০.৪০ যি আগৰ দহকত গড় শিক্ষিতৰ হাৰ ৫৪.৩১, পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ যথাক্ৰমে ৬১.৭০ আৰু ৪৬.৩৪ আছিল। মুঠ শিশু জনসংখ্যা(০-৬ বছৰ) ২০১১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ১৪৯৬২৬জন যি ২০০১ চনৰ মতে ১৪৬৮১৮জন আছিল। লৰা- ছোৱালীৰ (০-৬ বছৰ ) পৰিসংখ্যা ক্ৰমে ৭৭০৯৬, ৭২৫৩০ যিতো সংখ্যা ৭৪২৭৪, ৭২৫৪৪জন পূৰ্বৰ দহকত (২০০১ লোক পিয়লত) আছিল। ২০১১ চনৰ লোক পিয়লত পুৰুষ আৰু মহিলা শিক্ষিত ক্ৰমে ২৭০০৩৬জন আৰু ২১৯৫২৩ জনী, (২৬৩৭৪৪ জন, ২০৬৫২১জনী ২০০১ চন মতে)। মুঠ শিক্ষিতৰ পৰিসংখ্যা ক্ৰমে ২০১১/২০০১ চন মতে ৪৮৯৫৫৯ আৰু ৪৭০২৬৬।<ref>All details regarding Darrang District have been processed from Govt. of India. We are not responsible for errors to population census details of Darrang District</ref> ==ভাষা== দৰং জিলাত সাধাৰণতে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], ইংৰাজী আদি ভাষা প্ৰচলিত। ইয়াৰ উপৰি দৰং জিলাত দৰঙীয়া ভাষা নামেৰে স্থায়ী ভাষাৰ যথেষ্ট প্ৰচলন আছে। দৰং জিলাৰ স্থায়ী বাসিন্দাসকলে এই ভাষাতে অধিক কথা বতৰা পাতে। এই ভাষাৰ শব্দ হৈছে - ঝিয়া-লিকিৰা (ল'ৰা-ছোৱালী)। লগতে ঠাই লৈ যেনে - দেওমৰনৈ, দুনী,ঠেকেৰাবাৰী, মহলীয়াপাৰা, গড়গড়ী, বৈৰাগী পাৰা, ব্যাসপাৰা আদি অঞ্চলৰ লৰাসমূহৰ মাজত ''ঠাৰভাষা'' নামে একপ্ৰকাৰৰ ভাষা প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চল সমূহৰ ভাষা শৈলীৰ প্ৰতি দৃষ্টি প্ৰদান কৰিলে এই কথা ধৰা পৰে। ==সংস্কৃতি== অতীজৰে পৰা পৰম্পৰাগত ভাবে দৰং জিলা বিশেষকৈ মঙ্গলদৈ অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰৱৰ্তন হৈ অহা গীত আৰু কথাৰ ৰূপত মানুহৰ মুখে মুখে বাগৰি প্ৰকাশ লাভ কৰা ব্যাসৰ ওজাপালি, সুকন্নানী [[ওজাপালি]], দেওধনী নৃত্য, বৰঢুলীয়া, ঢেপাঢুলীয়া, কালীয়া, খুলীয়া ভাউৰীয়া, বিয়া গীত, নাঙেলী গীত, মহৌখুন্দা গীত, আইনাম, অপেশ্বৰীৰ নাম, চেওঁচাপৰি নাম,থিয়ানাম, আৰু চেৰাঢেক আদিয়ে হ’ল দৰঙী কলা-কৃষ্টি ৰুপে খ্যাত। দৰঙী কলা-কৃষ্টিত সাধাৰণতে ব্যক্তি মনৰ ভাব চিন্তা আৰু অনুভূতি আদি প্ৰকাশিত হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে লোক জীৱনৰ আশা নিৰাশা, হৰ্ষ বিষাদ, ভয় ভক্তি, প্ৰেম প্ৰণয় আনন্দ উৎসৱ, লোক বিশ্বাস, চিন্তাধাৰা আৰু সহজ সৰল জীৱন পদ্ধতি আদি লোক জীৱনৰ সমগ্ৰতা প্ৰকাশ হৈ আছে। ==বিধানসভা আৰু লোকসভা সমষ্টি== দৰং জিলাত মুঠ চাৰিটা বিধানসভা সমষ্টি আৰু এটা লোকসভা সমষ্টি আছে। সেইসমূহ হৈছে - ১) ৬৫ নং কলাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি। ২) ৬৬ নং [[ছিপাঝাৰ]] বিধানসভা সমষ্টি। ৩) ৬৭ নং [[মঙ্গলদৈ]] বিধানসভা সমষ্টি। ৪) ৬৮ নং দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি। ৫) মংগলদৈ লোকসভা সমষ্টি ==উল্লেখযোগ্য স্থান== [[File:mangaldaiSdsabha.jpg|thumb|180px|মঙলদৈ সনাতন ধৰ্ম সভা]] * '''[[মঙ্গলদৈ]]''': দৰং জিলাৰ এখন মুখ্য নগৰ। ইষ্ট-ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বনিক চাহাবসকলে এই নগৰখনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। ইংৰাজ সকলে কোঁচ ৰজাৰ পৰা দৰং ৰাজ্য কাঢ়ি লৈ মঙলদৈতে দৰঙৰ শাসন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে। ১৯৮৩ চনৰ জুলাইত নৱগঠিত দৰং জিলাৰ সদৰ স্থাপন কৰা হয় মঙলদৈ নগৰত। ইয়াৰ আগলৈকে মঙলদৈ আছিল একে নামৰ মহকুমাটোৰ সদৰ ঠাই।<ref name="Mangaldai" /> * '''[[ছিপাঝাৰ]]''': দৰং জিলাৰ এখন অন্যতম চহৰ। পুৰণি ছিফা নদীৰ পাৰৰ ঝাৰণি অঞ্চলেই বৰ্তমানৰ ছিপাঝাৰ বুলি পণ্ডিতসকলে কয়। মঙ্গলদৈ নগৰৰ পৰা ১৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমত অৱস্থিত এই অঞ্চলটো এসময়ত এৰী, [[মুগা]] আৰু পাটপলু প্ৰতিপালনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। * '''ছিপাঝাৰ মহাবিদ্যালয়''': ছিপাঝাৰৰ মাজ মজিয়াতে অৱস্থিত এই মহাবিদ্য়ালয় খনে কলা বিষয়ক শিক্ষা প্ৰদান কৰি 1971 চনৰ পৰাই অঞ্চলটিক শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত গতিশীলতা প্ৰদান কৰি আহিছে। মঙ্গলদৈ, কলাইগাও, ডুমুনিচকী, কুৰুৱা, সোণাপুৰ আৰু টংলা আদি দূৰ দূৰণিৰ পৰা শিক্ষাৰ্থী আহি ইয়াত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। * '''পথৰুঘাট:''' ইংৰাজ শাসন কালত হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহৰ সমূহৰ অন্যতম আৰু ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ হৈছে - পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ। দৰং জিলাত ইংৰাজৰ অত্যধিক কৰ আৰু খাজনা বৃদ্ধিৰ প্ৰতিবাদ কৰি উক্ত স্থানত ইংৰাজ চিপাহীৰে সংঘাতত লিপ্ত হৈ বহু কৃষকে (প্ৰায় ১৪০জন) প্ৰাণ আহুতি দিলে। এই ঠাইখিনি বৰ্তমান পাথৰিঘাট নামেৰে জনাজাত। দৰং জিলাৰ ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান - ইয়াত কৃষক শ্বহীদ স্মৃতি ক্ষেত্ৰ আছে। * '''দেওমৰনৈ:''' দৰং জিলাৰ এক অন্যতম ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ ঠাই তথা মংগলদৈ,ছিপাঝাৰ আৰু কলাইগাঁও বিধান সভা সমষ্টিৰ সংযোগ স্থলী। পূৰ্বতে দ্বিগ্বাসা নদীৰ পাৰত এই স্থান অৱস্থিত আছিল আৰু এই স্থানৰ সমীপতে ঐতিহাসিক শিয়ালা বৈষ্ণৱ সত্ৰ অৱস্থিত। সত্ৰৰ মূল ব্যক্তি তথা ঈশ্বৰিক পুৰুষ শিয়ালা গোহাঁইৰ অভিশাপত দ্বিগ্বাসা নদী মৰানৈ লৈ ৰূপান্তৰ হয় আৰু ঠাইখন ক্ৰমে দেৱে মৰা নৈ-দেৱমৰনৈ আৰু শেষত দেওমৰনৈ হয়‌। দেওমৰনৈ দৰং জিলাৰ শিক্ষাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ স্বৰূপ কিয়নো ইয়াত আছে - বহু কেইখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,জাতীয় বিদ্যালয়,শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন,সাহিত্য সভাৰ বিদ্যালয়,দেওমৰনৈ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়(বিজ্ঞান),স্ত্ৰী শিক্ষাৰ বাবে দেওমৰনৈ ছোৱালী হাইস্কুল,দেওমৰনৈ মহাবিদ্যালয় (কনিষ্ঠ),দেওমৰনৈ স্নাতক মহাবিদ্যালয়, দেওমৰনৈ বি.এড মহাবিদ্যালয়,দেওমৰনৈ সংগীত মহাবিদ্যালয় আদি ইয়াৰ লগতে দেওমৰনৈ চিকিৎসালয়,,পশু চিকিৎসালয়,হস্ততাত শিল্পকেন্দ্ৰ,বেংক ব্যৱস্থা,সাপ্তাহিক বজাৰ,ঐতিহাসিক শ্ৰীশ্ৰীশিয়ালা বৈষ্ণৱ দেওমৰনৈ সত্ৰ,দুৰ্গা মন্দিৰ,ৰজাদিনীয়া পুখুৰী। দেওমৰনৈ অঞ্চলত আছে স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সংগ্ৰামী,অসম আন্দোলনৰ শ্বহীদ,অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি ড° পৰমানন্দ ৰাজবংশী,প্ৰধান সম্পাদক যাদৱ শৰ্মা আদি দেওমৰনৈৰ সন্তান। * '''শ্ৰীশ্ৰীশিয়ালা বৈষ্ণৱ দেওমৰনৈ সত্ৰ''' : ''শিয়ালা বৈষ্ণৱ চৰিত'' পুথি আৰু জনশ্ৰুতি অনুসৰি, খ্ৰীষ্টীয় নৱম–দশম শতিকাত ধৰ্মদেৱ বিপ্ৰ ভূঞা নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণ দৰঙলৈ আহি প্ৰথমে বৰাবাৰীত আৰু পিছলৈ দ্বিগ্বাসা নদীৰ পাৰত সত্ৰ স্থাপন কৰি দুই পত্নী কুণ্ডতৰা আৰু চান্দতৰাৰ সৈতে বসবাস কৰিছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ধৰ্মদেৱ তীৰ্থভ্ৰমণলৈ যোৱাৰ সময়ত চান্দতৰাই এটি পুত্ৰসন্তান জন্ম দিয়ে। কিন্তু কুণ্ডতৰাই শিশুটিক অৰণ্যত এৰি অহাত এজনী শিয়ালীয়ে তাক প্ৰতিপালন কৰে। ধৰ্মদেৱে উভতি আহি শিশুটিক উদ্ধাৰ কৰি সম্বৎসৰ ভূঞা নাম দিয়ে। শিয়ালীৰ দ্বাৰা প্ৰতিপালিত হোৱা বাবে তেওঁ পিছলৈ শিয়ালা বৈষ্ণৱ বা শিয়ালা গোসাঁই নামেৰে পৰিচিত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সম্বৎসৰে ৰম্ভাৱতীক বিবাহ কৰি সত্ৰৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। কথিত আছে যে এদিন নাঁৱৰীয়াসকলে দ্বিগ্বাসা নদীৰ ঘাট বন্ধ কৰি ৰখাত ৰম্ভাৱতীয়ে পানী আনিব নোৱাৰিলে। ইয়াত ক্ষুব্ধ হৈ শিয়ালা গোসাঁয়ে অভিশাপ দিয়াৰ ফলত নাওসমূহ ডুব যায় আৰু নদীখনৰ গতিপথ বিচ্ছিন্ন হৈ মৰানৈত পৰিণত হয়। এই লোককথাৰ পৰাই ঠাইখনৰ নাম ''দেৱে-মৰা-নৈ''ৰ পৰা কালক্ৰমত ''দেওমৰনৈ'' হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মহামাৰীৰ ফলত অঞ্চলটো জনশূন্য হৈ পৰে যদিও বহু বছৰৰ পিছত পুনৰ জনবসতি গঢ় লৈ উঠে। স্বাধীনতাৰ পিছত স্থানীয় ৰাইজৰ উদ্যোগত জলজলীৰ বৈৰাগী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ নৰেন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামীৰ সহযোগত পুৰণি শিয়ালা মন্দিৰটো সত্ৰৰূপে পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। প্ৰথমে ভাৰত চন্দ্ৰ কুমাৰে আৰু পিছলৈ শশীন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যই ইয়াৰ ধৰ্মীয় কাৰ্য পৰিচালনাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। সত্ৰখনত মূলত শ্ৰীকৃষ্ণৰ উপাসনা কৰা হয় আৰু জন্মাষ্টমী তথা দৌল উৎসৱ পালন কৰা হয়। * নাৰিকলি মন্দিৰ * পাতিদৰং অৰ্দ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ * লখিমপুৰ পুখুৰী * বুঢ়ীনগৰ পুখুৰী * মহলীয়াপাৰা * হাজৰিকাপাৰা * কাপোৰপুৰি মন্দিৰ * '''দুনী''' * '''ভেৰুৱা''' * '''দিপীলা''' * ৰত্নাৱলী সত্ৰ * '''বেছিমাৰী''' * '''খটৰা:''' খটৰাত ঐতিহাসিক খটৰা সত্ৰ অৱস্থিত। ৫০০ বছৰীয়া এই সত্ৰখন দৰং জিলাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। * '''দেৱানন্দ সত্ৰ''' * নামখলা * কলাইগাঁও * খাৰুপেটীয়া * দলগাও * ডুমুনীচকী * বেছিমাৰী শাক পাচলিৰ বাবে অসমৰ এখন বিখ্যাত ঠাই আৰু এই ঠাইৰ পৰা শাক পাচলি অসমৰ সকলো ঠাইত বিয়পে। * ইয়াৰোপৰি বহুতো সৰু ডাঙৰ ৰজাদিনীয়া পুখুৰী আছে বাবে দৰঙক পুষ্কৰিণীৰ দেশ বুলিও কোৱা হয়। বিশেষকৈ ৰজা আৰিমত্তৰ দিনত খন্দোৱা এক কাউন পুখুৰী এইক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মাৰৈ স্বৰ্ণ শাখা সাহিত্য সভা ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1985 |publisher=Munshiram Manoharlal}} * {{cite thesis |last=Das |first=Smriti |year=1998 |title=Assam Bhutan Relations with Special Reference to Duars from 1681 to 1949 |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |hdl=10603/67909 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/195}} * {{cite book |last=Phuntsho |first=Karma |title=The History of Bhutan |year=2013 |publisher=Penguin Books |isbn=9781908323583}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://darrang.gov.in/ দৰং জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] {{Geographic location |Centre = দৰং জিলা |North = [[ওদালগুৰি জিলা]] |Northeast = |East = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Southeast = |South = [[মৰিগাঁও জিলা]] |Southwest = |West = [[কামৰূপ জিলা]] |Northwest = }} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:দৰং জিলা]] ndd8wv2zlv0k99v7xt40pbkz418t5qw 0 2258 647717 647581 2026-10-25T21:34:53Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647717 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = অৰুণাচল প্ৰদেশ | type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = TawangMonastery-ArunachalPradesh-1.jpg | photo2a = Ita Fort 01.JPG | photo2b = Bhismaknagar fort ruins.jpg | photo3a = Golden Pagoda Namsai Arunachal Pradesh.jpg | photo3b = Ziro valley of Aruncahl in summer season.jpg | photo4a = Aji Lamu Folk Dance of Arunachal Pradesh.jpg | photo4b = 13,700 feet Sela Lake,in west Kameng, Arunachal Pradesh.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = white }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা তললৈ: [[টাৱাং মঠ]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], নামছাইৰ গোল্ডেন পেগোডা, [[জিৰ'|জিৰ' উপত্যকা]], মনপা লোকনৃত্য আৰু [[ছেলা পাছ]] | image_seal = Arunachal Pradesh Seal.svg | seal_alt = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ | image_map = Arunachal Pradesh in India (disputed hatched).svg | map_caption = ভাৰতৰ মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৱস্থান | image_map1 = Arunachal Pradesh locator map.svg | map_caption1 = অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|27.06|93.37|region:IN-AR_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} | established_title = কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হিচাপে গঠন | established_date = ২১ জানুৱাৰী ১৯৭২ | established_title1 = পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা | established_date1 = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ | parts_type = জিলা | parts_style = para | p1 = ২৮ | seat_type = ৰাজধানী | seat = [[ইটানগৰ]] | seat1_type = বৃহত্তম নগৰ | seat1 = [[ইটানগৰ]] | leader_title = ৰাজ্যপাল | leader_name = কৈৱল্য ত্ৰিবিক্ৰম পাৰনাইক | leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name1 = পেমা খান্দু ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]]) | leader_title2 = উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = চৌনা মেইন | leader_title3 = বিধানসভাৰ আসন | leader_name3 = ৬০ | leader_title4 = লোকসভাৰ আসন | leader_name4 = ২ | leader_title5 = ৰাজ্যসভাৰ আসন | leader_name5 = ১ | leader_title6 = উচ্চ ন্যায়ালয় | leader_name6 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ ইটানগৰ বিচাৰপীঠ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 83743 | area_rank = ১৪শ | population_total = 1383727 | population_as_of = ২০১১ | population_rank = ২৭শ | population_density_km2 = 17 | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | iso_code = IN-AR | registration_plate = AR | blank_name_sec1 = মানৱ উন্নয়ন সূচক (২০২৩) | blank_info_sec1 = ০.৭২২ | blank1_name_sec1 = সাক্ষৰতা (২০২৪) | blank1_info_sec1 = ৮৪.২% | blank_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা | blank_info_sec2 = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | website = [https://arunachalpradesh.gov.in/ arunachalpradesh.gov.in] }} '''অৰুণাচল প্ৰদেশ''' ({{lang-hi|अरुणाचल प्रदेश}}, {{IPA-hns|ərʊˈɳaːtɕəl prəˈd̪eːɕ|pron|Arunachal.ogg}}) [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণে [[অসম]] আৰু [[নাগালেণ্ড]], পশ্চিমে [[ভূটান]], পূৱে [[ম্যানমাৰ]] আৰু উত্তৰে [[চীন|চীন দেশ]], তিনিওপিনৰ পৰা দেশৰ সীমা হোৱা বাবে অৰুণাচলৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব অধিক। সংস্কৃতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ "পুৱতিৰ আলোকেৰে আলোকিত দেশ "<ref>{{Cite book | title = Discovery of North-East India | author = ঊষা শৰ্মা | isbn = 9788183240345 | page = ৬৫ | publisher = মিট্টল প্ৰকাশ | year = ২০০৫ }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত ইয়াৰ অৱস্থানৰ বাবে অৰুণাচল প্ৰদেশক সূৰ্য্য উঠা দেশ বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.indyahills.com/arnp/ |title=Arunachal Pradesh - The Land of the Rising Sun |publisher=ইণ্ডিহিলচ.কম |date= |accessdate=২০১০-১০-০৬ |archivedate=2007-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015145927/http://indyahills.com/arnp/ |deadurl=yes }}</ref> ("প্ৰদেশৰ" অৰ্থ "ৰাজ্য", বা "অঞ্চল")। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন আন ৰাজ্যৰ দৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰো সৰহ সংখ্যক লোক তিব্বতীয় বংশোদ্ভৱ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ চীন ভাৰতৰ একমাত্ৰ সংযোগকাৰী বিখ্যাত [[লিডু]]-[[বাৰ্মা]] পথ ([[ষ্টিলৱেল পথ]])ৰাজ্যখনৰ পূৱ প্ৰান্তেদি গৈছে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অৰ্থ হৈছে ডন-লিট পৰ্বতমালাৰ ভূমি, যিটো সংস্কৃতত ৰাজ্যখনৰ নাম উপনাম।<ref>{{Cite book |title=Discovery of North-East India |first=Usha |last=Sharma |isbn=978-81-8324-034-5 |page=65 |publisher=Mittal Publications |year=2005}}</ref> ৰাজ্য গঠনৰ সময়ত এই শব্দটোৰ উদ্ভাৱন হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ আগতে ইয়াক নৰ্থ-ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ এজেন্সী বুলি কোৱা হৈছিল। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চল আৰু উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ বাহিৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বিষয়ে তুলনামূলকভাৱে কম তথ্য জনা যায়। উত্তৰ-পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু [[তিব্বত]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল, আনহাতে সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] সমতল ভূমিৰ কিছুমান অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। আনহাতে পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ অৱশিষ্ট অংশ আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অধিকাৰ কৰিছিল। ===চুতীয়া ৰাজত্ব=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} মধ্যযুগত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু সমতল অঞ্চলসমূহ অসমৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ঐতিহাসিক নিত্যনন্দ গগৈয়ে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি পুনৰ্গঠন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে বিভিন্ন সময়ত ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ, ''ইটানগৰকে ধৰি'', আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহ পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ এই ভৌগোলিক পুনৰ্গঠনৰ সমৰ্থনত শদিয়াৰ পুৰণি প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ প্ৰত্নস্থলী আৰু বৰগাং তথা ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="NityanandaGogoi1994">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. }}</ref> গগৈয়ে চুতীয়া ৰজাসকলৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিত্তিতো সিদ্ধান্ত লৈছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশই উজনি অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান অংশ সামৰি এখন ''বিস্তৃত দেশ'' শাসন কৰিছিল। এই শাসনসমূহৰ ভিতৰত ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সত্যনাৰায়ণৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসন, একে বছৰৰে সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণৰ বৰমুটিয়া বিল তাম্ৰশাসন, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসন, ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চপাখোৱা তাম্ৰশাসন আৰু ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মুক্ত (যুৱ) ধৰ্মনাৰায়ণৰ পায়া–তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলালিপি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D. }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়াসকলৰ উপস্থিতি পাহাৰৰ অধিক থিয় ভিতৰুৱা অঞ্চলৰ তুলনাত [[লোহিত নদী|লোহিত]], [[দিবাং নদী|দিবাং]], ছিয়াং, [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ডিক্ৰং, বৰগাং আৰু [[কামেং নদী|কামেং]] নদীপ্ৰণালীৰ পাদদেশ, নদী উপত্যকা আৰু সংলগ্ন সমতল অঞ্চলত অধিক শক্তিশালী আছিল।<ref>{{Citation |last=Nath |first=D. |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |place=Delhi |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-89233-86-0 |page=27 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith. }}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰতি হৈ থকা [[ভীষ্মকনগৰ]] (লোহিত জিলা), ৰুক্মিণীনগৰ (নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা), গোমচি (পূব ছিয়াং জিলা), [[মালিনী থান]] (নামনি ছিয়াং জিলা), ৰামঘাট–তৰাছো (পাপুমপাৰে জিলা), [[ইটা দুৰ্গ]] (পাপুমপাৰে জিলা), নক্সাপৰ্বত (পাক্কে-কেচাং জিলা) আৰু মানভূম দুৰ্গ (নামছাই জিলা) আদি প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ অন্তৰ্গত। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ বহুতো সীমান্তৱৰ্তী বসতিস্থলী আৰু দুৰ্গীকৃত স্থানৰ অৱনতি ঘটিছিল অথবা সেইসমূহ পৰিত্যক্ত হৈছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। আহোম ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলৰ এটা অংশ নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল যদিও সংলগ্ন সমতল ভূমি, পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত একেধৰণৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰা নাছিল। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো কেইবাদশক ধৰি এই অঞ্চলত আহোম কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল। চুতীয়াসকলে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি গৈছিল।{{efn|শদিয়াত প্ৰথম লিপিবদ্ধ চুতীয়া বিদ্ৰোহ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হৈছিল। এই বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হৈছিল। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতকৈ বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল, য'ত চন্দনগিৰি, দৈথাং, মৰঙ্কাও আৰু দিবাং–লোহিত সীমান্ত অঞ্চলত যুদ্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=60–64 |url=https://ocrdigitalfile.nvli.in/cslrepository/4028/RB860-ocr.pdf }}</ref><ref name="LohitGazResistance">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–42 }}</ref> ষোড়শ শতিকাত আৰু কেইবাটাও চুতীয়া বিদ্ৰোহ আৰু আক্ৰমণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ১৫৫০–১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত কংশপাত্ৰৰ নেতৃত্বত সংঘটিত বিদ্ৰোহ আৰু ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত সংঘটিত আন এটা বিদ্ৰোহ উল্লেখযোগ্য।<ref name="LohitGazResistance"/>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{harvcol|Baruah|2007|pp=179–186}} এই ঘটনাসমূহে পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চল আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তাৎক্ষণিক নহৈ দীৰ্ঘকালজোৰা আছিল বুলি সূচায়। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ কেৱল ষোড়শ শতিকাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ সীমান্তত মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে চুতীয়া গোটসমূহেও এটা বিদ্ৰোহত যোগদান কৰা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Khanikar|2003|pp=97–98}}</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=224–230}}</ref>}} সময়ৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে কম জনবসতিপূৰ্ণ অথবা পৰিত্যক্ত হোৱা সমতল ভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অঞ্চলসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।{{efn|''Lohit District Gazetteer'' অনুসৰি, চুতীয়াসকল নিজৰ পূৰ্বৰ গৃহভূমিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হোৱাৰ সময়ৰ সৈতে শদিয়া অঞ্চললৈ প্ৰাৰম্ভিক মিচিমি প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ আগমনৰ সময়ৰ মিল থকা যেন লাগে।<ref name="LohitGazMishmi">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |page=41 }}</ref> অৱশ্যে সীমান্ত অঞ্চলৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল এটা জনগোষ্ঠীৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। চুতীয়া যুদ্ধসমূহৰ পিছত আহোমসকলে পশ্চিম দিশে নিজৰ কৰ্তৃত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ লগে লগে ওচৰৰ পাহাৰসমূহত বসবাস কৰা মিচিমি, আদি, মিৰি (মিচিং), নিশি আৰু অকা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier">{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=41–43 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> গেজেটিয়াৰখনত লগতে উল্লেখ আছে যে নিশি (সেই সময়ত সাধাৰণতে ডফলা নামেৰে পৰিচিত), অকা, মিৰি আৰু উত্তৰ সীমান্তৰ আন জনগোষ্ঠীসমূহে সমতল ভূমিৰ নিৰ্দিষ্ট গাঁৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''পোচা'' অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আনহাতে আহোম প্ৰশাসনৰ সৈতে মিচিমিসকলৰ সম্পৰ্ক মূলতঃ কৰ, বাণিজ্য আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰিত হৈছিল।<ref name="LohitGazetteer1978Frontier"/>}} পৰৱৰ্তী শতাব্দীসমূহত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ কিছুমান অংশ মিচিমিসকলক প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনহাতে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত আহোম ৰজাৰ অনুমতি সাপেক্ষে নামছাইৰ সমতল অঞ্চলত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটিসকলে]] বসতি স্থাপন কৰিছিল।{{efn|খামতিসকলে পাটকাই পাৰ হৈ প্ৰায় ১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত টেঙাপানী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকৰ পিছত [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকল]] আহিছিল। আহোম শাসনৰ অন্তিম কালৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সময়ত তেওঁলোকে বুঢ়ীদিহিং, ন-দিহিং আৰু টেঙাপানী অঞ্চলৰ কিছুমান অংশলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://namsai.nic.in/history/ |website=District Namsai |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1978 |pages=44–45 |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref>}} একেদৰে মিৰিসকলেও পাহাৰৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যাত অসমৰ সমতল ভূমিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতো এই প্ৰব্ৰজন অব্যাহত আছিল। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত লোহিত উপত্যকাৰ পৰা মিচিমিসকলৰ এটা বৃহৎ গোট শদিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক তাত থাকিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Nabajyoti |title=The Friends Who Never Were: “Reclamation” in British India’s Northeast Frontier, 1820s–1860s |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=33 |year=2024 |doi=10.4000/14clz |url=https://journals.openedition.org/samaj/9907 |doi-access=free }}</ref> [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|ইদু মিচিমিসকলৰ]] পৰম্পৰাতো দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেদি দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Idu Mishmi |url=https://roing.nic.in/culture-heritage/idu-mishmi/ |website=District Lower Dibang Valley |publisher=Government of Arunachal Pradesh |access-date=28 September 2026 }}</ref> এই পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনসমূহে চুতীয়া শক্তিৰ পতনৰ পিছত পূৰ্বৰ চুতীয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ কেইবাটাও অংশ পাহাৰীয়া আৰু সীমান্তপাৰৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে পুনৰ বসতিপূৰ্ণ হৈছিল বুলি সূচায়। ===মনপা ৰাজত্ব=== {{Main|মনপা জনগোষ্ঠী}} [[File:Thembang msb.jpg|thumb|250px|দ্বাদশ শতিকাত নিৰ্মিত থেমবাং জং। এইধৰণৰ জং ভূটান আৰু তিব্বতত সাধাৰণতে পোৱা যায়।]] এই অঞ্চলৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশ তিব্বতৰ অধীনত থকা মনপা ৰাজ্য মন্যুলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল। এই ৰাজ্য খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ পৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ৬০০ৰ ভিতৰত বিকাশ লাভ কৰিছিল। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক নথিতো উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত স্থানীয় মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ সৰু সৰু ৰাজ্যৰ অস্তিত্বৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=15–16}}</ref> তিব্বতী বুৰঞ্জী অনুসৰি মন্যুলত গংকাৰ গ্যালে শাসন কৰিছিল। তেওঁ তিব্বতী ৰজা ৰালপাকানৰ ভাতৃ তথা নিৰ্বাসিত তিব্বতী শাসক লাটচে ছাংমাৰ বংশধৰ আছিল। লাটচে ছাংমা ৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ বা তাৰ আগতে মন্যুলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=16}}</ref> গংকাৰ গ্যালৰ এজন বংশধৰ ভূটানৰ ট্ৰাছিয়াংচে অঞ্চলৰ শাসক হৈছিল। তেওঁৰ আন এজন বংশধৰ গাপদে ছান বৰ্তমানৰ [[পশ্চিম কামেং জিলা]]ৰ থেমবাং চহৰৰ খোৰৱং উপত্যকাৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|pp=16–17}}</ref> [[File:Dirang Monastery.jpg|thumb|250px|পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছোৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত ডিৰাং জং।]] পিছলৈ গংকাৰ গ্যালৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ ৱংমে পালডে খোৰৱং উপত্যকাৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে তিব্বতলৈ উভতি গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ মন্যুললৈ আহি ইয়াৰ শাসক হৈছিল।<ref name="ReferenceB"/> ১৬৬৮ অথবা ১৭২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচিত ''Rgyal rigs'' নামৰ তিব্বতী গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ কৰা কৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ কামেং আৰু [[টাৱাং জিলা]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ পৰা মুদ্ৰা, খাদ্যসামগ্ৰী অথবা পশুধনৰ ৰূপত কৰ আদায় কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=27}}</ref> মনপাসকলক (তিব্বতী: མོན་པ) চীনাসকলে ''মেনবা'' নামেৰে জনিছিল।<ref>{{harvcol|Eilmer|2014|p=127}}</ref> মনপাসকলে অসম আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যত ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ কোৰিয়াপাৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। মনপা মুখীয়ালসকল [[টাৱাং]]ৰ শাসকৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে টাৱাঙৰ শাসক তিব্বতৰ লাছাত অৱস্থিত গাণ্ডেন ফড্ৰাং চৰকাৰৰ অধীনস্থ আছিল।<ref name="Das1998">{{harvcol|Das|1998|p=38}}</ref> লাছাৰ তিব্বতী চৰকাৰে স্থানীয় মনপা মুখীয়ালসকলৰ তদাৰক কৰিবলৈ ''গেলং'' নামৰ তিব্বতী বিষয়া নিযুক্ত কৰিছিল। দুৱাৰ অঞ্চলৰ তত্ত্বাৱধান কৰা মনপা মুখীয়ালৰ পদটোক ''টছৰ্গন'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই পদ ষোড়শ শতিকাত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Das1998"/> ঐতিহাসিক তিব্বতী গ্ৰন্থ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ''লোয়ু'' নামেৰে পৰিচিত অঞ্চল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত টুবো ৰাজ্য বা [[তিব্বত|তিব্বতী সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=China's Tibet |url=https://archive.org/details/chinastibet0000zhan |author=Xiaoming Zhang |publisher=五洲传播出版社 |year=2004 |page=[https://archive.org/details/chinastibet0000zhan/page/23 23] |isbn=7-5085-0608-1 |quote=According to historical records, in the 7th century and thereafter, Lhoyu fell under the jurisdiction of the Tubo Kingdom and of the local government of Tibet }}</ref> [[File:Tibetan empire greatest extent 780s-790s CE.png|thumb|250px|খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু অষ্টম শতিকাত তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহ।]] সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামা ঙাৱাং লবছাং গ্যাটছো (১৬১৭–১৬৮২), যিয়ে ১৬৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত তিব্বতৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আধিপত্য লাভ কৰিছিল, মন্যুলৰ ওপৰত ''খ্ৰে'' (''Khrey'') নামৰ এটা কৰ আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ মনপা অঞ্চলত প্ৰশাসন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ''জং'' (''Dzong'') নামৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="Mizuno2015p32">{{harvcol|Mizuno|Tenpa|2015|p=32}}</ref> ক্ৰমে ডিৰাং মনপা, কল্কটাং মনপা আৰু টাৱাং মনপাসকলৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ ডিৰাং জং, টকলাং জং আৰু গিয়াংখৰ জং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কৰ সংগ্ৰহৰ দায়িত্বত থকা বিষয়াসকলক ''জংপন'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> সংগ্ৰহ কৰা কৰ প্ৰথমে [[টাৱাং মঠ]]লৈ আৰু তাৰ পিছত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত ছ'না চহৰ হৈ লাছালৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref name="Mizuno2015p32"/> অৰুণাচল প্ৰদেশ তিব্বতৰ খাম (ཁམས་) আৰু উ-ছাং (དབུས་གཙང་) সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ জলবিভাজিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ষষ্ঠ [[দালাই লামা]] ছাংয়াং গ্যাটছো (১৬৮৩–১৭০৬) টাৱাঙত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।কিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ অনুমোদনত খোছুত খানাতৰ অন্তিম শাসক ল্হা-বজাং খানৰ অধীনস্থ মংগোল বাহিনীয়ে তেওঁক অপহৰণ কৰিছিল। বেইজিংলৈ নিয়াৰ পথত বৰ্তমানৰ চীনত অৱস্থিত আমডোত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।মৃত্যুৰ আগতে ষষ্ঠ দালাই লামাই লাছাৰ বৰখোৰত থকা ট্ৰমজিখাংকে ধৰি কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য গাঁথনি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিছিল। [[File:Tawang Monastery second largest monastery in Asia Arunachal Pradesh India.jpg|thumb|upright=1.13|সপ্তদশ শতিকাত পঞ্চম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মিত [[টাৱাং মঠ]] ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু তিব্বতৰ লাছাৰ পোটালা ৰাজপ্ৰাসাদৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম মঠ। ই তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ সেইসমূহ মঠৰ অন্যতম, যিবোৰ মাও চেতুঙৰ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়তো ক্ষতিগ্ৰস্ত নোহোৱাকৈ সুৰক্ষিত হৈ আছিল।{{sfn|Richardson|1984|p=210}}]] [[File:Tsangyang Gyatso birth place.jpg|thumb|১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত উৰ্গেন ছাংপোৱে টাৱাঙত নিৰ্মাণ কৰা উৰ্গেলিং মঠ। ইয়াত ষষ্ঠ দালাই লামা ছাংয়াং গ্যাটছোৰ জন্ম হৈছিল।]] [[File:Lhasa khrom gzigs khang 2014.09.23 11-19-07.jpg|thumb|ষষ্ঠ দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত লাছাত নিৰ্মিত ট্ৰমজিখাং।]] ===জনজাতীয় মুখীয়ালসকলৰ শাসন=== বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ বহুলাংশে অসম আৰু তিব্বতৰ উপত্যকাকেন্দ্ৰিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। এই অঞ্চলসমূহত বহুতো জনজাতীয় জনগোষ্ঠীয়ে বসবাস কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব পৰম্পৰাগত আইন, বংশ বা গোত্ৰৰ কৰ্তৃত্ব, গাঁও পৰিষদ, মুখীয়াল অথবা পুৰোহিতকেন্দ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আছিল। অঞ্চলভেদে ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ ৰূপ পৃথক আছিল। কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, আনহাতে আন কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ শাসন অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত গাঁও অথবা গোত্ৰভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ নৃগোষ্ঠীয় সমীক্ষা আৰু পৰৱৰ্তী গৱেষণাত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰম্পৰাগত শাসনব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসন, গাঁও পৰিষদ আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ কৰ্তৃত্বভিত্তিক ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="CensusTribalInstitutions">{{cite book |title=Land and Landlock, Part Misc (a) (i), Series-24, Arunachal Pradesh |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30996/download/34177/26096_1971_MOD.pdf}}</ref><ref name="RGUInstitutions">{{cite book |title=Traditional Self-governing Political Institutions in Arunachal Pradesh—Typologies, Characteristics and Relevance |publisher=Rajiv Gandhi University |url=https://rgu.ac.in/wp-content/uploads/2023/06/MAPOLS-408.pdf}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম আৰু মধ্যভাগত [[নিশি জনগোষ্ঠী|নিশি]], আপাতানি, তাগিন, গালো আৰু অন্যান্য তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহে নিজস্ব স্বায়ত্তশাসিত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বজাই ৰাখিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ কেইবাটাৰ মাজত বিবাদ নিষ্পত্তি, ভূমি ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁও পৰিষদ আৰু গোত্ৰৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> আদিসকলৰ পৰম্পৰাগত গাঁও পৰিষদক ''কেবাং'' (''Kebang'') বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানে গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্য, সামাজিক বিবাদ নিষ্পত্তি আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ প্ৰয়োগত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Koyu |first1=Jumri |last2=Singh |first2=Pradeep |title=KEBANG: A Self-Governing Indigenous Institution of the Adi Tribe of Arunachal Pradesh |journal=Indian Journal of Law and Justice |volume=11 |issue=2 |year=2020 |pages=267–285 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3683}}</ref> একেদৰে আপাতানিসকলৰ গাঁও পৰিষদ ''বুলিয়াং'' (''Buliang'') নামেৰে পৰিচিত। নিশিসকলৰ মাজত ''ন্যেলে'' বা ''য়ালুং'', মনপাসকলৰ মাজত ''ছোৰ্গন'', শ্বাৰডুকপেনসকলৰ মাজত ''জুং মে'' আৰু ইদু মিচিমিসকলৰ মাজত ''আব্বালা'' আদি পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="RGUInstitutions"/><ref>{{cite report |title=Handbook on Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Evolution of Panchayati Raj System in Arunachal Pradesh |url=https://sirdpr.arunachal.gov.in/public/upload/document/training/Handbook_on_Panchayati_Raj_System_in_Arunachal_Pradesh.pdf}}</ref> এই সমাজসমূহ সাধাৰণতে বৃহৎ ভূখণ্ডভিত্তিক ৰাজ্য হিচাপে সংগঠিত নাছিল যদিও পাহাৰৰ নিৰ্দিষ্ট পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চল, বাণিজ্যপথ আৰু বসতিসমূহৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। ৰাজ্যখনৰ পূব আৰু দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত আদি, মিচিমি, চিংফৌ, তাংচা, নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহেও স্বাধীন বা অৰ্ধস্বাধীন মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আৰু গাঁওভিত্তিক ৰাজনৈতিক সংগঠন বজাই ৰাখিছিল। ইয়াৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ অসমৰ সমতল ভূমিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। আন কিছুমান জনগোষ্ঠী বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ আৰু তিব্বতৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত বংশানুক্ৰমিক মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা বিদ্যমান আছিল। ৱাঞ্চোসকলৰ পৰম্পৰাগত মুখীয়ালক ''ৱাংহাম'' (''Wangham'') বুলি কোৱা হয়। তেওঁ গাঁও পৰিষদ আৰু পৰম্পৰাগত আইনৰ সহায়ত শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Wangsa |first1=John |last2=Panigrahi |first2=P. K. |title=Indigenous Tribal Chieftainship Among the Wanchos of Arunachal Pradesh |journal=Aryan Culture |volume=32 |year=2023 |pages=48–66 |url=https://aryanculture.org/records/5138}}</ref><ref name="CensusTribalInstitutions"/> আনহাতে বহুতো আদি আৰু মিচিমি গোটৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক সংগঠন গাঁও পৰিষদ, গোত্ৰৰ প্ৰধান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref name="RGUInstitutions"/> এই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে বাণিজ্য, কৰ বা উপঢৌকন, যুদ্ধ, কূটনীতি আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ জৰিয়তে চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখিছিল। পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ মাজত নিমখ, মণি, ধাতুৰ সামগ্ৰী, কাপোৰ, পশুধন, বনজ সামগ্ৰী আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল। সেয়েহে পাহাৰৰ পাদদেশৰ গিৰিপথ আৰু নদী উপত্যকাসমূহ ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠী আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তিসমূহৰ মাজৰ সংযোগস্থল হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই শক্তিসমূহৰ ভিতৰত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সকলো সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো ভিতৰুৱা পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহে উচ্চ পৰিমাণৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। বাহিৰৰ ৰাজ্যসমূহে গভীৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ তুলনাত পাহাৰৰ পাদদেশ, বাণিজ্যপথ আৰু সীমান্তৱৰ্তী বসতিসমূহৰ ওপৰত অধিক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সেয়েহে ঔপনিৱেশিক যুগৰ আগৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস কেৱল এখন ৰাজ্য বা কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য, স্থানীয় মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা, গাঁও গণৰাজ্য, গোত্ৰীয় ভূখণ্ড আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বাণিজ্যিক তথা সামাজিক সম্পৰ্কৰ সমন্বয়ত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। ===ব্ৰিটিছ ভাৰত=== ১৯১২–১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত প্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰি শেষত বল্লীপাৰা সীমান্ত প্ৰদেশ, লখিমপুৰ সীমান্ত প্ৰদেশ আৰু শদিয়া সীমান্ত প্ৰদেশ বুলি কোৱা হ’ল।{{sfnp|State Gazetteer of Arunachal Pradesh|2010|pp=1–2}} ===ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন=== ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jaatir Buranji |year=2004 |publisher=Banalata Publications |location=Guwahati }}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰত্নস্থলী !! নিৰ্মাণকাল !! নিৰ্মাণকাৰী |- | ডিৰাং জং, পশ্চিম কামেং || সপ্তদশ শতিকা || [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপা]] |- | [[টাৱাং মঠ]], টাৱাং || সপ্তদশ শতিকা (১৬৮০–১৬৮১) || মেৰাক লামা লোড্ৰে গ্যাটছো |- | [[ভীষ্মকনগৰ]] দুৰ্গ, ৰ'ইং || অষ্টম–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in">{{cite web |url=https://roing.nic.in/tourism/ |title=Tourism | District Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=11 June 2020 |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515105256/https://roing.nic.in/tourism/ |url-status=live }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[গোম্চি]], পূব ছিয়াং || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://nmma.nic.in/nmma/nmma_doc/Indian%20Archaeology%20Review/Indian%20Archaeology%201996_97%20A%20Review.pdf |title=Indian Archaeology 1996–97: A Review |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="roing.nic.in"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | নক্সাপৰ্বত, পূব কামেং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>Borah, D. K., ''Archaeological Ruins of Naksabat'', p. 32.</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[ইটা দুৰ্গ]], ইটানগৰ || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Ita Fort | Itanagar Capital Complex |website=itanagar.nic.in |access-date=17 December 2022 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ৰামঘাট–তৰাছো বা বুৰৈ দুৰ্গ, পাপুমপাৰে || ত্ৰয়োদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |title=Early History of Kamarupa |first=Rai K. L. |last=Barua |date=27 January 1933 |via=Internet Archive }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], পায়া || অজ্ঞাত || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ, পায়া || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="APArchaeology">{{cite report |title=List of Archaeological Sites and Monuments in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |chapter=Archaeology }}</ref><ref name="DCHB2001">{{cite book |title=District Census Handbook: Lohit |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2001 |page=24 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | [[মালিনী থান]], লিকাবালি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |year=2004 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |pages=1185–1196 |jstor=44144827 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং দুৰ্গ, বলুং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | তেজু দুৰ্গ, ৰ'ইং || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 71 |access-date=11 June 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | মানভূম মাটিৰ দুৰ্গ, নামছাই || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |title=Archaeology: Directorate of Research |website=arunachal.gov.in |access-date=21 June 2026 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | হাতীদুবা মাটিৰ দুৰ্গ, লোহিত || চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ইটা পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1214_PART_A_DCHB_LOWER%20DIBANG%20VALLEY.pdf |title=District Census Handbook: Lower Dibang Valley |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | পদুম পুখুৰী, ইথিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কামপোনা ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | কানয়িং ইটাৰ পুখুৰী, ইডিলি || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="IthiliGaz"/> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | বলুং ইটাৰ খাল, দিবাং উপত্যকা || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/159414/8/08_chapter%203.pdf |title=Chattopadhyay, S., History and Archaeology of Arunachal Pradesh, p. 76 |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | দিবাং–ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দুৰ্গসমূহ || ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref>{{cite web |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/124005#page/581/mode/1up |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sadiya |author=S. F. Hannay |access-date=22 August 2020 }}</ref> || চুতীয়া ৰজাসকল |- | ডিমাচুং–বেটালি, পশ্চিম কামেং || ত্ৰয়োদশ শতিকা || চুতীয়া ৰজাসকল |} ==ভূগোল== [[File:Mountains of Arunachal Pradesh.jpg|thumb|টাৱাং জিলাৰ ছেলা পাছৰ ওচৰৰ হ্ৰদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ ২৬.২৮° উত্তৰৰ পৰা ২৯.৩০° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯১.২০° পূবৰ পৰা ৯৭.৩০° পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটিকালি ৮৩,৭৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। পাহাৰে আৱৰা ৰাজ্যখনৰ অসমৰ সৈতে সংলগ্ন কিছুমান অংশ সমতল ভূমি। ৰাজ্যখনৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চল ঘন অৰণ্যৰে আৱৰা। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগ কাংটো, যাৰ উচ্চতা প্ৰায় ৭,০৬০ মিটাৰ। নেগি কাংছাং, গৰিচেনৰ মূল শৃংগ আৰু পূব গৰিচেন ৰাজ্যখনৰ আন উল্লেখযোগ্য উচ্চ হিমালয়ীয় পৰ্বতশৃংগ। ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত এই পৰ্বতমালাসমূহক ঐতিহাসিক ভাৰতীয় গ্ৰন্থসমূহত সূৰ্যোদয়ৰ স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই পৰ্বতসমূহক অৰুণ পৰ্বত নামেৰে জনা গৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নামকৰণৰ অনুপ্ৰেৰণা আহিছে। ডং আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী বিজয়নগৰ ভাৰতত প্ৰথম সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰা স্থানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ডং গাড়ীৰে তুলনামূলকভাৱে সহজে যাব পৰা ঠাই আৰু ইয়াৰ সূৰ্যোদয় দৰ্শনৰ স্থান পৰ্যটকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। [[File:Salna Bari, Bhalukpong.jpg|thumb|হিমালয়ৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ [[ভালুকপুং]] চহৰৰ পৰা দেখা দৃশ্য।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান নদীসমূহ হৈছে [[কামেং নদী|কামেং]], [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], ছিয়াং বা ব্ৰহ্মপুত্ৰ, [[দিবাং নদী|দিবাং]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|ন-দিহিং]]। ভূগৰ্ভস্থ জলপ্ৰবাহ আৰু গ্ৰীষ্মকালত বৰফ গলাৰ ফলত এই নদীসমূহৰ জলপ্ৰবাহ বৃদ্ধি পায়। ছিয়াং নদীলৈকে বিস্তৃত পৰ্বতমালাসমূহ পূব হিমালয়ৰ অন্তৰ্গত। ছিয়াং আৰু ন-দিহিং নদীৰ মাজৰ পৰ্বতমালাসমূহ [[মিচিমি পাহাৰ]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। এই পাহাৰসমূহ হেংডুৱান পৰ্বতমালাৰ অংশ হ'ব পাৰে। টিৰাপ আৰু লংডিং জিলাত ন-দিহিং নদীৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত পৰ্বতমালাসমূহ [[পাটকাই পৰ্বতমালা]]ৰ অংশ। ===জলবায়ু=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবায়ু উচ্চতাৰ সৈতে সলনি হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ উপক্ৰান্তীয় জলবায়ু দেখা যায়। ৩,৫০০–৫,৫০০ মিটাৰ উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত উপক্ৰান্তীয় উচ্চভূমিৰ জলবায়ু আৰু আল্পীয় জলবায়ু পোৱা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশত বছৰি প্ৰায় ২,০০০–৫,০০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৭০–৮০ শতাংশ বৰষুণ মে' মাহৰ পৰা অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Dhar |first1=O. N. |last2=Nandargi |first2=S. |date=1 June 2004 |title=Rainfall Distribution over the Arunachal Pradesh Himalayas |journal=Weather |volume=59 |issue=6 |pages=155–157 |doi=10.1256/wea.87.03 }}</ref> ===জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য=== [[File:Clean ziro green ziro.jpeg|thumb|জিৰো উপত্যকা।]] ভাৰতৰ ভিতৰত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ অন্যতম সমৃদ্ধ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনত প্ৰায় ৭৫০ প্ৰজাতিৰ চৰাই<ref name="Choudhury2006">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=A Pocket Guide to the Birds of Arunachal Pradesh |publisher=Gibbon Books and The Rhino Foundation for Nature in North East India |location=Guwahati |year=2006 |isbn=81-900866-5-0}}</ref> আৰু ২০০তকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2003">{{cite book |last=Choudhury |first=A. U. |title=The Mammals of Arunachal Pradesh |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2003 |isbn=978-81-87498-80-3}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বনাঞ্চলসমূহে হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বিশেষ সমৃদ্ধ অঞ্চলৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ বাসস্থান সামৰি লৈছে।<ref>{{cite book |last=Mittermeier |first=Russell A. |title=Hotspots Revisited |publisher=Cemex |year=2004}}</ref> ২০১৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৩১,২৭৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চলক ম্যানমাৰ, চীন আৰু ভূটানলৈ বিস্তৃত প্ৰায় ৬৫,৭৩০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আয়তনৰ অখণ্ড বনাঞ্চলীয় ভূদৃশ্যৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Potapov |first1=Peter |last2=Hansen |first2=Matthew C. |last3=Laestadius |first3=Lars |last4=Turubanova |first4=Svetlana |last5=Yaroshenko |first5=Alexey |last6=Thies |first6=Christoph |last7=Smith |first7=Wynet |last8=Zhuravleva |first8=Ilona |last9=Komarova |first9=Anna |date=2017 |title=The Last Frontiers of Wilderness: Tracking Loss of Intact Forest Landscapes from 2000 to 2013 |journal=Science Advances |volume=3 |issue=1 |article-number=e1600821 |doi=10.1126/sciadv.1600821 }}</ref> ৰাজ্যখনত তিনিটা বাঘ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এইবোৰ হৈছে [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল, মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু পাক্কে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল।<ref name="ArunachalForest">{{cite web |title=Protected Areas |url=http://arunachalforests.gov.in/protected_areas.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ===উদ্ভিদজগত=== ২০০০ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় ৬৩,০৯৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল বৃক্ষাচ্ছাদিত আছিল, যিটো ৰাজ্যখনৰ মুঠ ভূমিৰ প্ৰায় ৭৭ শতাংশ।<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=M. C. |last2=Potapov |first2=P. V. |last3=Moore |first3=R. |last4=Hancher |first4=M. |last5=Turubanova |first5=S. A. |last6=Tyukavina |first6=A. |last7=Thau |first7=D. |last8=Stehman |first8=S. V. |last9=Goetz |first9=S. J. |date=2013 |title=High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change |journal=Science |volume=342 |issue=6160 |pages=850–853 |doi=10.1126/science.1244693 }}</ref> ৰাজ্যখনত ৫,০০০তকৈ অধিক প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Official Web Page of Government of Arunachal Pradesh |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005713/http://arunachalpradesh.gov.in/bio.htm |archive-date=15 April 2016}}</ref> সৰ্বনিম্ন উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহত, বিশেষকৈ অসমৰ সীমান্তৰ ওচৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৰ্ধ-চিৰসেউজ বনাঞ্চল পোৱা যায়। হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু পাটকাই পাহাৰকে ধৰি ৰাজ্যখনৰ বহু অংশত পূব হিমালয়ৰ বহল পাতযুক্ত বনাঞ্চল বিস্তৃত। উত্তৰফালে তিব্বতৰ সীমান্তৰ দিশে উচ্চতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পূব আৰু উত্তৰ-পূব হিমালয়ৰ উপ-আল্পীয় শংকুজাতীয় বনাঞ্চল দেখা যায়। ইয়াৰ ওপৰৰ অঞ্চলসমূহত আল্পীয় জোপোহা আৰু তৃণভূমি পোৱা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃংগসমূহ শিল আৰু বৰফেৰে আবৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশত বহুতো ঔষধি উদ্ভিদ পোৱা যায়। নামনি সোৱণশিৰি জিলাৰ জিৰো উপত্যকাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ১৫৮ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kala |first=C. P. |title=Ethnomedicinal Botany of the Apatani in the Eastern Himalayan Region of India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |year=2005 |volume=1 |article-number=11 |doi=10.1186/1746-4269-1-11}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পাহাৰ আৰু পৰ্বতৰ ঢালসমূহ আল্পীয়, নাতিশীতোষ্ণ আৰু উপক্ৰান্তীয় বনাঞ্চলেৰে আবৃত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰড'ডেণ্ড্ৰন, ওক, পাইন, মেপল আৰু ফাৰ গছ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Champion |first1=H. G. |last2=Seth |first2=Shiam Kishore |title=A Revised Survey of the Forest Types of India |url=https://archive.org/details/revisedsurveyoff0000sirh |year=1968}}</ref> ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত [[মৌলিং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] অন্যতম। ===প্ৰাণীজগত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], হিম নাহৰফুটুকী, [[হাতী|এছীয় হাতী]], সম্বৰ হৰিণ, চিতল হৰিণ, হৰিণা, ভালুক, মিথুন (''Bos frontalis''), গৌৰ, বনৰীয়া কুকুৰ, বৃহৎ কাছমেকুৰী, মাৰ্বল্ড কেট আৰু লেপাৰ্ড কেট উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Flora and Fauna |url=http://arunachalforests.gov.in/wildlife_special.html |publisher=Department of Forests and Environment, Government of Arunachal Pradesh |access-date=7 June 2021}}</ref> ৰাজ্যখনৰ পৰা হুলক গিবনৰ এটা নতুন উপপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে, যাক মিচিমি পাহাৰৰ হুলক গিবন (''Hoolock hoolock mishmiensis'') নামেৰে জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Subspecies of Hoolock Gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=49–59}}</ref> ইয়াৰ উপৰি বিগত ডেৰ দশকত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰীৰ তিনিটা নতুন প্ৰজাতিৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। এইবোৰ হৈছে মেচুকা বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী,<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=A New Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=7 |year=2007 |pages=26–32}}</ref> মিচিমি পাহাৰৰ বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=One More New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Arunachal Pradesh in North-East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=8 |year=2009 |pages=27–35}}</ref> আৰু মেবো বৃহৎ উৰণীয়া কাছমেকুৰী।<ref>{{cite journal |last=Choudhury |first=A. U. |title=Description of a New Species of Giant Flying Squirrel of the Genus Petaurista Link, 1795 from Siang Basin, Arunachal Pradesh in North East India |journal=The Newsletter and Journal of the Rhino Foundation for Nature in North East India |volume=9 |year=2013 |pages=30–38}}</ref> ==জনগাঁথনি== [[File:Nishi tribal from Arunachal - Diganta Talukdar.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজপাৰ পৰিহিত নিশি জনগোষ্ঠীৰ এজন লোক।]] ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৩,৮৩,৭২৭ জন। প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত মাত্ৰ ১৭ জনকৈ লোকৰ বসতি থকা ৰাজ্যখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম জনঘনত্বৰ ৰাজ্য। ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৬৮.৭৯ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনত ১২টা অনুসূচীত জনজাতীয় গোটৰ উল্লেখ আছে। ভাষা, ধৰ্ম, জনজাতীয় পৰিচয় আৰু বস্তুগত সংস্কৃতিৰ ভিত্তিত অৰুণাচল প্ৰদেশক কেইবাটাও বৃহৎ সাংস্কৃতিক অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি। পশ্চিম অংশত ভূটানৰ সীমান্তত তিব্বতীয় ভাষাভাষী মনপা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য আছে। মধ্যভাগত তানি ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ বসতি। ইয়াৰ পূবফালে মিচিমিসকলৰ অঞ্চল, ম্যানমাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত টাই, চিংফৌ আৰু তাংচা জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু দক্ষিণ অংশত নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহৰ মাজত অকা, হ্ৰুছো, মিজি আৰু শ্বাৰডুকপেন জনগোষ্ঠীসমূহৰ দৰে অন্তৱৰ্তী সাংস্কৃতিক গোটো আছে। ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন স্থানত সুলুং বা পুৰইকসকলৰ দৰে তুলনামূলকভাৱে বিচ্ছিন্ন জনগোষ্ঠীসমূহো বসবাস কৰে। পশ্চিমৰ তিব্বতীয় সাংস্কৃতিক অঞ্চলত মনপাসকলৰ কেইবাটাও উপগোষ্ঠী আছে। তেওঁলোকে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা, কিন্তু পৰস্পৰে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব নোৱৰা বিভিন্ন ভাষা কয়। এই অঞ্চলত যথেষ্ট সংখ্যক তিব্বতী শৰণাৰ্থীও আছে। মধ্য অৰুণাচলৰ তানি অঞ্চলত নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং জনগোষ্ঠীসমূহ আছে। গালো জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কাৰ্কা, লোদু, বগুম, লাৰে আৰু পুগো আদি উপগোষ্ঠী উল্লেখযোগ্য। এই সাংস্কৃতিক অঞ্চল ৰামো আৰু পাইলিবো অঞ্চললৈও বিস্তৃত। পূব দিশত আদি জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন উপগোষ্ঠীৰ ভিতৰত পদাম, পাচি, মিনয়ং আৰু বোকাৰ উল্লেখযোগ্য। মিলাং জনগোষ্ঠীও বৃহত্তৰ আদি সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ অংশ যদিও বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৈশিষ্ট্য বহন কৰে। ইয়াৰ অধিক পূবফালে ইদু, মিজু আৰু দিগাৰু জনগোষ্ঠীসমূহে মিচিমি সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক অঞ্চল গঠন কৰে। দক্ষিণ-পূব অৰুণাচলত টাই খামতিসকল ভাষিকভাৱে চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ পৰা পৃথক। তেওঁলোকে থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। চিংফৌ আৰু তাংচা নাগা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আছে। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ৰাজ্যখনৰ আন দুটা প্ৰধান নাগা জনগোষ্ঠী। এই দুয়োটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত যথেষ্ট সাংস্কৃতিক সাদৃশ্য পোৱা যায়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]]ও অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য জনগোষ্ঠী। দেউৰীসকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ বংশধৰ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো তেওঁলোকে নিজৰ জীৱিকা আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ঐতিহাসিক নথিত উল্লেখ থকা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত দেউৰীসকল অন্যতম। ইয়াৰ পৰা দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ হিমালয়ীয় অঞ্চলত ১৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰত আন বহুতো জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বেই তেওঁলোকৰ বসতি আছিল বুলি সূচায়। ===ধৰ্ম=== [[File:Parshuram Kund .jpg|thumb|লোহিত জিলাৰ [[পৰশুৰাম কুণ্ড]], এটা উল্লেখযোগ্য হিন্দু তীৰ্থস্থান।]] [[File:BuddhaTwang.jpg|thumb|টাৱাঙত থকা [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ প্ৰতিমূৰ্তি।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় জনগাঁথনি আছিল: {| class="wikitable" ! ধৰ্ম !! জনসংখ্যা !! শতাংশ |- | খ্ৰীষ্টান || ৪,১৮,৭৩২ || ৩০.২৬% |- | হিন্দু || ৪,০১,৮৭৬ || ২৯.০৪% |- | ডনি-পল'কে ধৰি বিভিন্ন পৰম্পৰাগত বিশ্বাস || ৩,৬২,৫৫৩ || ২৬.২০% |- | বৌদ্ধ || ১,৬২,৮১৫ || ১১.৭৭% |- | মুছলমান || ২৭,০৪৫ || ১.৯৫% |- | শিখ || ৩,২৮৭ || ০.২৪% |- | জৈন || ৭৭১ || ০.০৬% |} <ref name="ReligionCensus">{{cite web |title=Census of India – Religious Composition |publisher=Government of India, Ministry of Home Affairs |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=27 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় পৰিৱেশ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। কোনো এটা ধৰ্মীয় গোটেই ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অংশ গঠন নকৰে। অৱশ্যে ভাৰতৰ যিকেইখন ৰাজ্যত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ অনুগামীসকল আটাইতকৈ বৃহৎ ধৰ্মীয় গোট, অৰুণাচল প্ৰদেশ সেইবোৰৰ অন্যতম। ৰাজ্যখনৰ বহুতো লোক প্ৰকৃতি-উপাসনাকেন্দ্ৰিক পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আছে। নিশিসকলৰ ''ন্যেদাৰ নামলো'', তাংচা আৰু নক্টেসকলৰ ''ৰাংফ্ৰা'', আপাতানিসকলৰ ''মেদাৰ নেলো'', গালোসকলৰ ''কাৰ্গু গামগি'' আৰু আদিসকলৰ ''ডনি-পল' দেৰে'' এনে প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য। এইবোৰ ডনি-পল' পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছুমান লোকে পৰম্পৰাগতভাৱে নিজকে হিন্দু হিচাপে পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{cite news |last=Katiyar |first=Prerna |title=How Churches in Arunachal Pradesh Are Facing Resistance over Conversion of Tribals |work=The Economic Times |date=19 November 2017 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-churches-in-arunachal-pradesh-are-facing-resistance-over-conversion-of-tribals/articleshow/61703687.cms}}</ref> পৰম্পৰাগত প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় বিশ্বাসসমূহ হিন্দুধৰ্মৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ লগে লগে এই সংখ্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে। টাৱাং, পশ্চিম কামেং আৰু তিব্বতৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ প্ৰাধান্য আছে। আনহাতে ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত বসবাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত থেৰবাদ বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত। অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতৰ পৰা বৌদ্ধধৰ্মৰ আগমন ঘটিছিল।<ref>{{cite web |title=Theravada Buddhist Monasteries of Arunachal Pradesh: A Study of Art and Visual Culture |url=https://www.sahapedia.org/theravada-buddhist-monasteries-arunachal-pradesh-study-art-and-visual-culture |publisher=Sahapedia |access-date=24 June 2022}}</ref> ১৯৭১ চনত ৰাজ্যখনত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল ০.৭৯। ১৯৯১ চনলৈ ই ১০.৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ২০১১ চনত ২৫ শতাংশ অতিক্ৰম কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Bansal |first1=Samarth |last2=Ramachandran |first2=Smriti Kak |title=Christian Population on the Rise in Arunachal Pradesh, Manipur |work=Hindustan Times |date=8 March 2017 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/christian-population-on-the-rise-in-arunachal-pradesh-manipur/story-8Go2uITu2BLFJ547MPwohM.html}}</ref> ===ভাষা=== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান মাতৃভাষাসমূহৰ জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল: {| class="wikitable sortable" ! ভাষা !! জনসংখ্যাৰ শতাংশ |- | নিশি || ২০.৭৪% |- | আদি (গালংসহ) || ১৭.৩৫% |- | নেপালী || ৬.৮৯% |- | তাগিন || ৪.৫৪% |- | ভোটীয়া || ৪.৫১% |- | ৱাঞ্চো || ৪.২৩% |- | অসমীয়া || ৩.৯০% |- | বাংলা || ৩.৬৫% |- | হিন্দী || ৩.৪৫% |- | চাকমা || ৩.৪০% |- | আপাতানি || ৩.২১% |- | মিচিমি || ৩.০৪% |- | তাংচা || ২.৬৪% |- | নক্টে || ২.১৯% |- | ভোজপুৰী || ২.০৪% |- | সাদ্ৰী || ১.০৩% |} <ref name="LanguageCensus">{{cite web |title=Census of India: Population by Mother Tongue, Arunachal Pradesh |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10194/download/13306/DDW-C16-STMT-MDDS-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 August 2022}}</ref> ৰাজ্যখনৰ অধিকাংশ স্থানীয় জনগোষ্ঠীয়ে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত তানি ভাষাসমূহ কয়। মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশৰ তানি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ নিশি, আপাতানি, তাগিন, গালো, বোকাৰ, আদি, পদাম, পাচি আৰু মিনয়ং উল্লেখযোগ্য। তানি ভাষাসমূহৰ মাজত তুলনামূলকভাৱে উচ্চ পৰিমাণৰ সাদৃশ্য দেখা যায়। এই বৈশিষ্ট্যই বৰ্তমানৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত এই ভাষাসমূহৰ তুলনামূলকভাৱে সাম্প্ৰতিক বিস্তাৰৰ ইংগিত দিয়ে। অধিকাংশ তানি ভাষাৰ ভাষাভাষীয়ে অন্ততঃ আন এটা তানি ভাষা কিছু পৰিমাণে বুজিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত এটা উপভাষিক শৃংখল গঠিত হৈছে। ইউৰোপৰ বহু অঞ্চলতো অতীতত এনে উপভাষিক শৃংখল আছিল। তানি ভাষাসমূহৰ ভিতৰত আপাতানি আৰু মিলাং তুলনামূলকভাৱে পৃথক বৈশিষ্ট্যযুক্ত। অঞ্চলটোৰ ভাষাসমূহৰ ভিতৰত তানি ভাষাসমূহ অধিক অধ্যয়ন কৰা ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্যতম। তানি অঞ্চলৰ পূবফালে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ মিচিমি গোটৰ তিনিটা অত্যন্ত বিপন্ন ভাষা আছে—ইদু, দিগাৰু আৰু মিজু। তিব্বততো এই ভাষাসমূহৰ কিছুমান ভাষাভাষী লোক আছে। এই ভাষাসমূহৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু অঞ্চলটোৰ আন ভাষাসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক এতিয়াও সম্পূৰ্ণভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। ইয়াৰ দক্ষিণফালে চিংফৌ বা কাচিন ভাষা পোৱা যায়, যিটো মূলতঃ ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যত বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰচলিত। নক্টে আৰু ৱাঞ্চো ভাষাসমূহৰ বৰ্তমানৰ নাগালেণ্ডৰ নাগা ভাষাসমূহৰ কিছুমানৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে। তানি অঞ্চলৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰফালে ডাকপা আৰু ছাংলাসহ অন্ততঃ এটা আৰু সম্ভৱতঃ চাৰিটালৈকে ভোটীয় ভাষা আছে। ভাৰতৰ ভিতৰত এই ভাষাসমূহৰ ভাষাভাষীসকলক মনপা আৰু মেম্বা নামেৰে জনা যায়। ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় ভাষাসমূহৰ অধিকাংশ ভাষাভাষী চুবুৰীয়া ভূটান আৰু তিব্বতত বাস কৰে। ভোটীয় আৰু তানি অঞ্চলৰ মাজত শ্বাৰডুকপেন, বুগুন, হ্ৰুছো, কৰো, মিজি, বাংৰু আৰু পুৰইক বা সুলুং ভাষাসমূহ পোৱা যায়। এই ভাষাসমূহৰ বহুতো এতিয়াও পৰ্যাপ্তভাৱে অধ্যয়ন আৰু শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হোৱা নাই। এইবোৰত বিশেষ গাঁথনিগত আৰু শব্দভাণ্ডাৰগত বৈশিষ্ট্য দেখা যায়, যিয়ে অঞ্চলটোত দীৰ্ঘ ভাষিক ইতিহাস আৰু চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে জটিল ভাষিক যোগাযোগৰ প্ৰতিফলন ঘটাব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰইক ভাষা আৰু সংস্কৃতি প্ৰাগৈতিহাসিক আৰু নৃভাষাবৈজ্ঞানিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত। তথাপি এই ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত। ভোটীয় আৰু তানি ভাষাগোষ্ঠীৰ বাহিৰেও আধুনিক অৰুণাচল প্ৰদেশত বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত নিয়োজিত প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে কোৱা ভাষাও আছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিধান অনুসৰি এইবোৰৰ ভাষাভাষীসকলক অজনজাতীয় হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় পৰিয়ালৰ বাহিৰত ৰাজ্যখনত টাই ভাষা পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি হৈছে টাই খামতি ভাষা। ইয়াৰ ম্যানমাৰৰ শান ৰাজ্যৰ শান ভাষাৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। খামতি ভাষাৰ উপস্থিতি অষ্টাদশ অথবা ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে উত্তৰ ম্যানমাৰৰ পৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইংৰাজীৰ উপৰি অসমীয়া, বাংলা, নেপালী আৰু বিশেষকৈ হিন্দী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ৰাজ্যখনত বৃদ্ধি পাইছে। বিশেষকৈ প্ৰাথমিক শিক্ষা ব্যৱস্থাত বিহাৰ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ আন হিন্দীভাষী অঞ্চলৰ পৰা অহা শিক্ষকসকলৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এটা বৃদ্ধি পোৱা অংশই হিন্দীৰ এক আঞ্চলিক মিশ্ৰিত ৰূপ মাতৃভাষা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। হিন্দী ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংযোগী ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=How Hindi Became the Language of Choice in Arunachal Pradesh |url=https://scroll.in/article/675419/how-hindi-became-the-language-of-choice-in-arunachal-pradesh |date=22 August 2014 |publisher=Scroll.in}}</ref> ২০১১ চনৰ দ্বিভাষিকতা আৰু ত্ৰিভাষিকতাৰ তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৬২.৮ শতাংশ লোক, অৰ্থাৎ প্ৰায় ন লাখ মানুহে, হিন্দীক প্ৰথম, দ্বিতীয় অথবা অতিৰিক্ত ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite web |title=C-17: Population by Bilingualism and Trilingualism, Arunachal Pradesh – 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10274/download/13386/DDW-C17-1200.XLSX |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner, India}}</ref> এই ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ স্বীকৃত চৰকাৰী ভাষা হৈছে ইংৰাজী। ===সাক্ষৰতা=== চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ২০০১ চনৰ ৫৪.৭৪ শতাংশৰ পৰা ২০১১ চনত ৬৬.৯৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১১ চনত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা আছিল ৭,৮৯,৯৪৩ জন। ইয়াৰে ৪,৫৪,৫৩২ জন পুৰুষ (৭৩.৬৯%) আৰু ৩,৩৫,৪১১ গৰাকী মহিলা (৫৯.৫৭%) আছিল।<ref>{{cite web |title=Census of India: Provisional Population Tables – Census 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/Table-2(3)_literacy.pdf |publisher=Census of India |access-date=11 April 2011}}</ref> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== {{Main|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জিলাসমূহ}} অৰুণাচল প্ৰদেশক পশ্চিম, মধ্য আৰু পূব নামৰ তিনিটা প্ৰশাসনিক সংমণ্ডলত বিভক্ত কৰা হৈছে। প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰ দায়িত্বত এজনকৈ সংমণ্ডল আয়ুক্ত থাকে। ৰাজ্যখনত ২৮খন প্ৰশাসনিক জিলা আছে। প্ৰতিখন জিলাৰ প্ৰশাসনিক দায়িত্ব এজন জিলা উপায়ুক্তৰ অধীনত থাকে। বিভিন্ন চৰকাৰী বিভাগে জিলা উপায়ুক্তক প্ৰশাসন পৰিচালনাত সহায় কৰে। জিলাসমূহৰ আইন-শৃংখলা সম্পৰ্কীয় কাৰ্যত আৰক্ষী অধীক্ষকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা পশ্চিম ছিয়াং ৰাজ্যখনৰ বৃহত্তম জিলা আৰু টাৱাং আটাইতকৈ সৰু জিলা। জনসংখ্যাৰ ফালৰ পৰা পাপুমপাৰে বৃহত্তম আৰু দিবাং উপত্যকা আটাইতকৈ সৰু জিলা।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Districts |url=https://www.arunachalpradesh.gov.in/ |website=Government of Arunachal Pradesh |access-date=22 December 2025}}</ref> {| class="wikitable" |- ! পশ্চিম সংমণ্ডল !! মধ্য সংমণ্ডল !! পূব সংমণ্ডল |- | valign="top" | * পূব কামেং * কামলে * ক্ৰা দাদি * কুৰুং কুমেই * নামনি সোৱণশিৰি * পাক্কে-কেচাং * পাপুমপাৰে * টাৱাং * পশ্চিম কামেং | valign="top" | * লেপা ৰাদা * নামনি ছিয়াং * শি-য়োমি * উজনি সোৱণশিৰি * পশ্চিম ছিয়াং | valign="top" | * অনজৌ * চাংলাং * দিবাং উপত্যকা * পূব ছিয়াং * লোহিত * লংডিং * নামনি দিবাং উপত্যকা * নামছাই * ছিয়াং * টিৰাপ * উজনি ছিয়াং |} ===প্ৰধান নগৰসমূহ=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নগৰ নিগম, নগৰ পৰিষদ আৰু নগৰ সমিতিসমূহৰ ভিতৰত তলত উল্লেখিত স্থানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। ====নগৰ নিগম==== * [[ইটানগৰ]] নগৰ নিগম ====নগৰ পৰিষদ==== * পাচিঘাট নগৰ পৰিষদ ====নগৰ সমিতিসমূহ==== * দেওমালি * আলং * চেপ্পা * [[তেজু]] * দাপৰিজো * নামছাই * জিৰো * ৰ'ইং * টাৱাং * খোন্সা * বমডিলা * পাচিঘাট ==অৰ্থনীতি== তলৰ তালিকাত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিসংখ্যা আৰু কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ মন্ত্ৰালয়ৰ বজাৰ মূল্য অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদনৰ পৰিৱৰ্তন দেখুওৱা হৈছে। পৰিমাণসমূহ ভাৰতীয় টকাৰ বিলিয়ন এককত দিয়া হৈছে।{{citation needed}} {| class="wikitable" |- ! বছৰ !! মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদন (বিলিয়ন টকা) |- | ১৯৮০ || ১.০৭০ |- | ১৯৮৫ || ২.৬৯০ |- | ১৯৯০ || ৫.০৮০ |- | ১৯৯৫ || ১১.৮৪০ |- | ২০০০ || ১৭.৮৩০ |- | ২০০৫ || ৩১.৮৮০ |- | ২০১০ || ৬৫.২১০ |- | ২০১৫ || ১৫৫.৮৮০ |} ২০০৪ চনত বৰ্তমানৰ মূল্য অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুঠ ৰাজ্যিক ঘৰুৱা উৎপাদন প্ৰায় ৭০৬ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আৰু ২০১২ চনত প্ৰায় ১.৭৫ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষিনিৰ্ভৰ। স্থানান্তৰিত কৃষিপদ্ধতিক স্থানীয়ভাৱে ''ঝুম'' বুলি জনা যায় আৰু ই জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত। অৱশ্যে শেহতীয়া বছৰসমূহত উপাৰ্জনৰ বিকল্প উৎস বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত আগৰ তুলনাত ঝুম খেতিৰ প্ৰচলন কিছু হ্ৰাস পাইছে। অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰায় ৬১,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বনাঞ্চল আছে। বনজ সামগ্ৰী ৰাজ্যখনৰ অৰ্থনীতিৰ দ্বিতীয় উল্লেখযোগ্য ক্ষেত্ৰ। ৰাজ্যখনত ধান, মাকৈ, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ক্ষুদ্ৰ শস্য, ঘেঁহু, মাহজাতীয় শস্য, কুঁহিয়াৰ, আদা আৰু তৈলবীজৰ খেতি কৰা হয়। উদ্যানশস্য আৰু ফলমূলৰ বাগিচাৰ বাবেও অৰুণাচল প্ৰদেশ উপযোগী। ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত চাউল কল, ফল সংৰক্ষণ আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ, তাঁতশিল্প আৰু হস্তশিল্প অন্যতম। আইন অনুসৰি কাঠ কটা কল আৰু প্লাইউড বাণিজ্য নিষিদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Economy |url=http://www.thisismyindia.com/arunachal-pradesh/arunachal-pradesh-economy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508051639/http://www.thisismyindia.com/arunachal-pradesh/arunachal-pradesh-economy.html |archive-date=8 May 2016}}</ref> অৱশ্যে ৰাজ্যখনত বহুতো কাঠ কটা কল আছে।<ref>{{cite web |title=Economy of Arunachal Pradesh |url=http://www.mapsofindia.com/arunachal-pradesh/economy.html |access-date=26 November 2016}}</ref> ভাৰতৰ এতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰ নোহোৱা জলবিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত। ২০০৮ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে বিভিন্ন কোম্পানীৰ সৈতে কেইবাখনো বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছিল। এই চুক্তিসমূহত ৪২টামান জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ প্ৰস্তাৱ আছিল। প্ৰকল্পসমূহৰ সম্ভাব্য মুঠ বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা ২৭,০০০ মেগাৱাটতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{cite web |title=Massive Dam Plans for Arunachal |url=http://www.indiatogether.org/2008/feb/env-arunachal.htm |date=17 February 2008 |publisher=India Together}}</ref> প্ৰায় ১০,০০০–১২,০০০ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ লক্ষ্য থকা উজনি ছিয়াং জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ২০০৯ চনৰ এপ্ৰিলত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web |title=India Pre-empts Chinese Design in Arunachal |url=http://newindianexpress.com/nation/article53042.ece |work=The New Indian Express}}</ref> ==পৰিবহণ== ===বিমানপথ=== ইটানগৰ বিমানবন্দৰ হৈছে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজধানী ইটানগৰক সেৱা আগবঢ়োৱা বিমানবন্দৰ। হলংগীত প্ৰায় ৬.৫ বিলিয়ন টকা ব্যয়েৰে এই নতুন বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=PMO Ends Tussle between AAI and Arunachal |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/pmo-ends-tussle-between-aai-and-arunachal/article3696836.ece |work=The Hindu |date=28 July 2012}}</ref> ২০২২ চনত ইণ্ডিগ'ই মুম্বাই আৰু কলকাতাৰ পৰা ইটানগৰলৈ প্ৰত্যক্ষ বিমানসেৱা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=IndiGo Commences Operations from Donyi Polo Airport, Itanagar |url=https://www.goindigo.in/press-releases/indigo-commences-operations-from-donyi-polo-airport-itanagar.html |publisher=IndiGo |date=28 November 2022}}</ref> এলায়েন্স এয়াৰে কলকাতাৰ পৰা গুৱাহাটী হৈ পাচিঘাট বিমানবন্দৰলৈ বিমানসেৱা পৰিচালনা কৰে। এই বিমানপথটো ভাৰত চৰকাৰৰ আঞ্চলিক সংযোগ আঁচনি ''উড়ান''ৰ অধীনত ২০১৮ চনৰ মে' মাহত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৭ চনত পাচিঘাট বিমানবন্দৰত যাত্ৰীবাহী টাৰ্মিনেলৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Arunachal's First Commercial Flight Lands at Pasighat Airport |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/itanagar/arunachals-first-commercial-flight-lands-at-pasighat-airport/articleshow/64271968.cms |work=The Times of India |date=22 May 2018}}</ref> ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনস্থ দাপৰিজো, জিৰো, আলং আৰু তেজু বিমানবন্দৰসমূহ সৰু বিমানবন্দৰ আৰু ইংৰাজী খচৰাৰ বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত কাৰ্যক্ষম নাছিল। চৰকাৰে এই বিমানবন্দৰসমূহৰ উন্নয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Govt Considering Setting up of 3 Greenfield Airports in NE |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/govt-considering-setting-up-of-3-greenfield-airports-in-ne/article6312413.ece |work=The Hindu BusinessLine |date=13 August 2014}}</ref> ৰাজ্যখন স্থলপথেৰে সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে এই বিমানপথসমূহ খাদ্যসামগ্ৰী বিতৰণৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===পথ পৰিবহণ=== [[File:Parsuram.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ পৰা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা পথ।]] [[File:Hunli Signboard Arunachal Pradesh.jpg|thumb|হুনলিৰ পথ নিৰ্দেশক ফলক।]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰধান ঘাইপথ হৈছে ট্ৰান্স-অৰুণাচল ঘাইপথ বা ১৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। এই পথটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১,২৯৩ কিলোমিটাৰ। আগতে ইয়াক ২২৯ আৰু ৫২ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ হিচাপে জনা গৈছিল। ঘাইপথটো টাৱাঙৰ পৰা আৰম্ভ হৈ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায় সমগ্ৰ প্ৰস্থ অতিক্ৰম কৰে। তাৰ পিছত দক্ষিণলৈ অসমত প্ৰৱেশ কৰি ৱাক্ৰোত শেষ হয়। প্ৰকল্পটো তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং]]হে ২০০৮ চনত ঘোষণা কৰিছিল। ২০১৫–১৬ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰাৰ লক্ষ্য আছিল যদিও ই ২০১৮ চনত কাৰ্যক্ষম হৈছিল। অসমৰ মাজেদি যোৱা ১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দক্ষিণ সীমান্ত অনুসৰণ কৰে। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত নিৰ্মিত ভূমিকম্প-প্ৰতিৰোধী ৰেল আৰু পথ দলং [[বগীবিল দলং]]ৰ ফলত মধ্য অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ যোগাযোগ সহজ হৈছে। ২০১৮ চনৰ ২৫ ডিচেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে এই দলংখন জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰিছিল। ৪১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে ইটানগৰক সেৱা আগবঢ়ায়। ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনস্থ অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰাজ্যিক পৰিবহণ সেৱাই ইটানগৰৰ পৰা বিভিন্ন জিলাৰ সদৰলৈ দৈনিক বাছসেৱা পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ তেজপুৰ আৰু গুৱাহাটী, মেঘালয়ৰ শ্বিলং আৰু নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰলৈও বাছসেৱা আছে।<ref>{{cite news |title=Itanagar-Dimapur Bus Service Flagged Off |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/itanagar-dimapur-bus-service-flagged-off/articleshow/56168153.cms |work=The Times of India |date=25 December 2016}}</ref><ref>{{cite web |title=Night Coach Bus Services Introduced |url=http://www.arunachalpradesh.gov.in/csp_ap_portal/night-bus-service-again.html |publisher=Government of Arunachal Pradesh}}</ref> ২০০৭ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ প্ৰতিখন গাঁও পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল। প্ৰায় প্ৰতিখন সৰু চহৰত দৈনিক বাছসেৱাৰ সুবিধাসহ নিজস্ব বাছ আস্থান আছে। অসমৰ সৈতে উন্নত পথ যোগাযোগৰ ফলত বাণিজ্যও বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪ চনত পূব–পশ্চিম দিশত দুটা অতিৰিক্ত ঘাইপথৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পাহাৰৰ নামনি অংশৰ ঔদ্যোগিক কৰিডৰ ঘাইপথ আৰু আনটো মেকমোহন ৰেখাৰ সমান্তৰাল সীমান্ত ঘাইপথ।<ref>{{cite news |title=Top Officials to Meet to Expedite Road Building along China Border |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Top-officials-to-meet-to-expedite-road-building-along-China-border/articleshow/44831871.cms |work=The Times of India |date=16 October 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Indian Government Plans Highway along Disputed China Border |url=https://thediplomat.com/2014/10/indian-government-plans-highway-along-disputed-china-border/ |work=The Diplomat |date=2014}}</ref> সীমান্ত ঘাইপথৰ প্ৰস্তাৱিত গতিপথৰ মানচিত্ৰও প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Proposed Frontier Highway Alignment |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141016/nat7.jpg}}</ref> ===ৰেলপথ=== ২০১৩ চনৰ শেষভাগত অৰুণাচল প্ৰদেশে প্ৰথম ৰেলপথ লাভ কৰে। অসমৰ মূল ৰে'লপথৰ হাৰমতীৰ পৰা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নাহৰলগুনলৈ নতুন সংযোগ ৰেলপথ মুকলি কৰা হৈছিল। ৩৩ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ব্ৰডগজ ৰেলপথটোৰ নিৰ্মাণ ২০১২ চনত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। অসমৰ মূল ৰেলপথটো ব্ৰডগজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ পিছত নতুন সংযোগটো কাৰ্যক্ষম হৈছিল। ২০১৪ চনৰ ১২ এপ্ৰিলত নতুনকৈ নিৰ্মিত ২০ কিলোমিটাৰ হাৰমতী–নাহৰলগুন ৰেলপথৰ জৰিয়তে ইটানগৰ ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। সেইদিনা অসমৰ ডেকাৰগাঁৱৰ পৰা এখন ৰেল ইটানগৰৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ নাহৰলগুন ৰেল ষ্টেচনত উপস্থিত হৈছিল। মুঠ যাত্ৰাপথৰ দৈৰ্ঘ্য আছিল ১৮১ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Capital Itanagar Put on India's Railway Map |url=http://www.indiatimes.com/lifestyle/travel/arunachal-pradesh-capital-itanagar-put-on-indias-railway-map-139950.html |work=Indiatimes |date=8 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh Now on Railway Map, Train Reaches Naharlagun |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-04-12/news/49080232_1_harmuti-railway-map-arunachal-pradesh |work=The Economic Times |date=12 April 2014}}</ref> ২০১৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত নতুন দিল্লীৰ পৰা নাহৰলগুনলৈ প্ৰথমখন প্ৰত্যক্ষ ৰেলসেৱা আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এই সেৱাৰ শুভাৰম্ভ কৰিছিল। ভাৰত চৰকাৰে পৰৱৰ্তী সময়ত চীনৰ সীমান্তৰ ওচৰৰ টাৱাংলৈ ৰেলপথ সম্প্ৰসাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Kalita |first=Prabin |title=Modi to Flag Off First Train from Arunachal to Delhi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-to-flag-off-first-train-from-Arunachal-to-Delhi/articleshow/46307403.cms |work=The Times of India |date=20 February 2015}}</ref> ==শিক্ষা== [[File:NERIST academic block.jpg|thumb|নৰ্থ ইষ্টাৰ্ণ ৰিজিঅ'নেল ইনষ্টিটিউট অৱ ছায়েন্স এণ্ড টেকন'লজিৰ শিক্ষাভৱন।]] [[File:NIT Arunachal Pradesh.jpg|thumb|য়ুপিয়াত অৱস্থিত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অস্থায়ী চৌহদ।]] অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰৰ দৰে বেচৰকাৰী সংগঠনৰ সহযোগত ৰাজ্যখনৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰি আহিছে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত [[ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়]] (পূৰ্বৰ অৰুণাচল বিশ্ববিদ্যালয়), ইন্দিৰা গান্ধী প্ৰযুক্তি আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয় আৰু হিমালয়ান বিশ্ববিদ্যালয় অন্যতম। ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত নিয়মীয়া স্নাতক পাঠ্যক্ৰম, শিক্ষক শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু নাৰ্ছিং শিক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৩৬খন প্ৰতিষ্ঠান আছে। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত উভয় খণ্ডৰ অধীনত পৰিচালিত। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম মহাবিদ্যালয় জৱাহৰলাল নেহৰু মহাবিদ্যালয় ১৯৬৪ চনত পাচিঘাটত স্থাপিত হৈছিল। ২০১৪ চনত ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয় নৰ্থ ইষ্ট ফ্ৰন্টিয়াৰ টেকনিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (NEFTU) স্থাপন কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন পশ্চিম ছিয়াং জিলাৰ আলংত ভাৰতীয় অটোমোবাইল ছ'চাইটি, নতুন দিল্লীৰ উদ্যোগত স্থাপিত হৈছিল। ৰাজ্যখনত নৰ্থ ইষ্টাৰ্ণ ৰিজিঅ'নেল ইনষ্টিটিউট অৱ ছায়েন্স এণ্ড টেকন'লজি](NERIST) নামৰ এখন ডিমড বিশ্ববিদ্যালয়ো আছে। ইয়াৰ লগতে ২০১০ চনৰ ১৮ আগষ্টত স্থাপিত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, অৰুণাচল প্ৰদেশ (NIT) ইটানগৰৰ সদৰ য়ুপিয়াত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=NIT Arunachal Pradesh, Government of India |url=http://www.nitap.in |access-date=30 April 2019}}</ref> [[File:St Claret College Ziro.JPG|thumb|জিৰোৰ ছেইণ্ট ক্লেৰেট মহাবিদ্যালয়।]] NERIST-এ কাৰিকৰী আৰু ব্যৱস্থাপনা শিক্ষাৰ উচ্চ পৰ্যায়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। কাৰিকৰী শিক্ষা সঞ্চালকালয়ে প্ৰতি বছৰে পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰে, যাতে উত্তীৰ্ণ শিক্ষাৰ্থীসকলে আন ৰাজ্যত উচ্চশিক্ষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। ইংৰাজী খচৰাত উল্লেখিত ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (NAAC)ৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত আছে— * জৱাহৰলাল নেহৰু মহাবিদ্যালয়, পাচিঘাট — A গ্ৰেড * ছেইণ্ট ক্লেৰেট মহাবিদ্যালয়, জিৰো — A গ্ৰেড * ইন্দিৰা গান্ধী চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, তেজু — B++ গ্ৰেড * ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয় — B গ্ৰেড * ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, অৰুণাচল প্ৰদেশ — B গ্ৰেড * দেৰা নাটুং চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, ইটানগৰ — B গ্ৰেড * চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, বমডিলা — B গ্ৰেড * ডনি-পল' চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, কামকি — B গ্ৰেড * ৰাংফ্ৰা চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, চাংলাং — C গ্ৰেড দেওমালিৰ ৱাংচা ৰাজকুমাৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ-পূব অংশৰ একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয় হিচাপে ইংৰাজী খচৰাত উল্লেখ আছে। ইয়াত টিৰাপ, চাংলাং আৰু লংডিং জিলাৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Wangcha Rajkumar Government College |url=https://www.wrgcollege.edu.in/ |access-date=13 September 2023}}</ref> ৰাজ্যখনত বৌদ্ধ ধৰ্মীয় সংস্থাৰ অধীনত পৰিচালিত পালি বিদ্যাপীঠৰ দৰে শিক্ষানুষ্ঠানো আছে। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহত সাধাৰণ শিক্ষাৰ লগতে পালি আৰু খামতি লিপিও শিক্ষা দিয়া হয়। অৰুণাচল প্ৰদেশত নিজস্ব লিপি থকা একমাত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে খামতিসকলক ইংৰাজী খচৰাত উল্লেখ কৰা হৈছে। লোহিত জিলাৰ বিভিন্ন স্থানত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ পুথিভঁৰাল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বৃহত্তম পুথিভঁৰালটো চৌখামত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনত দুখন পলিটেকনিক প্ৰতিষ্ঠান আছে। ২০০২ চনত স্থাপিত ৰাজীৱ গান্ধী চৰকাৰী পলিটেকনিক ইটানগৰত আৰু ২০০৬ চনত স্থাপিত টমি পলিটেকনিক মহাবিদ্যালয় বাছাৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি আইন শিক্ষাৰ বাবে ইটানগৰৰ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অৰুণাচল ল' একাডেমী আৰু ইটানগৰৰ জোটেত অৱস্থিত চৰকাৰী জাৰবম গামলিন চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয় আছে। উদ্যানপালন আৰু বনবিদ্যা মহাবিদ্যালয় [[ইম্ফল]]ৰ কেন্দ্ৰীয় কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে সংযুক্ত। ==ৰাজনীতি== ২০১৬ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা ডিচেম্বৰলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশে এক ৰাজনৈতিক সংকটৰ সন্মুখীন হৈছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ মুখ্যমন্ত্ৰী নাবাম টুকীয়ে ২০১১ চনৰ ১ নৱেম্বৰত জাৰবম গামলিনৰ স্থানত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰীলৈ এই পদত আছিল। ২০১৬ চনৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ পিছত ৰাজ্যখনত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাৰি কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মুখ্যমন্ত্ৰিত্বৰ কাৰ্যকালৰ অন্ত পৰিছিল। ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অযোগ্য ঘোষণা কৰা ১৪জন বিধায়কক পুনৰ পদত বাহাল ৰখাৰ পিছত কালিখো পুল মুখ্যমন্ত্ৰী হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ১৩ জুলাইত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৰাজ্যপাল জে. পি. ৰাজখোৱাই বিধানসভাৰ অধিৱেশন ২০১৬ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০১৫ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰলৈ আগুৱাই নিয়াৰ নিৰ্দেশ বাতিল কৰিছিল। এই নিৰ্দেশৰ ফলত অৰুণাচল প্ৰদেশত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাৰি কৰা হৈছিল। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ২০১৬ চনৰ ১৩ জুলাইত নাবাম টুকীক পুনৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে বাহাল ৰখা হয়। কিন্তু বিধানসভাত আস্থা ভোটৰ কেইঘণ্টামান আগতে ১৬ জুলাইত তেওঁ মুখ্যমন্ত্ৰী পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। তাৰ পিছত পেমা খান্দু কংগ্ৰেছৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত পেমা খান্দুৱে সংখ্যাগৰিষ্ঠ বিধায়কৰ সৈতে পিপলছ পাৰ্টি অৱ অৰুণাচলত যোগদান কৰে। তাৰ পিছত ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁ সংখ্যাগৰিষ্ঠ বিধায়কৰ সৈতে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিত যোগদান কৰে। অৰুণাচল প্ৰদেশ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মুকলি স্থানত মলত্যাগমুক্ত (ODF) মৰ্যাদা লাভ কৰা দ্বিতীয়খন ৰাজ্য হয়।<ref>{{cite news |title=Arunachal Becomes 2nd NE State to Achieve ODF Status |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/arunachal-becomes-2nd-ne-state-to-achieve-odf-status/articleshow/62348405.cms |work=The Times of India |date=3 January 2018}}</ref> ২০১৭, ২০২১ আৰু ২০২৩ চনত চীনে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন স্থানৰ নাম চীনা আৰু তিব্বতী ভাষাত সলনি কৰাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। চীনে এই অঞ্চলসমূহক ''দক্ষিণ তিব্বত''ৰ অংশ আৰু চীনৰ অবিচ্ছেদ্য ভূখণ্ড বুলি দাবী কৰে। এই নাম সলনিৰ প্ৰস্তাৱসমূহত ১১টা স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্বতশৃংগ, নদী আৰু জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল আছিল।<ref name="ChinaNameClaims">{{cite news |title=China Provokes India, Includes Arunachal Pradesh, Aksai Chin in New Standard Map |work=Himalayan Times |date=30 August 2023 |page=3}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত চীনৰ দাবী প্ৰত্যাখ্যান কৰি আহিছে। ভাৰত আৰু চীন উভয়েই সীমান্তত সামৰিক উপস্থিতি বৃদ্ধি কৰিছে।<ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh: India Rejects China's Attempt to Rename Disputed Places |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-65134534 |work=BBC News |date=4 April 2023}}</ref> ২০২৩ চনৰ ২৮ আগষ্টত চীন গণপ্ৰজাতন্ত্ৰৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ মন্ত্ৰালয়ে এখন নতুন ''মানক মানচিত্ৰ'' প্ৰকাশ কৰে। এই মানচিত্ৰত অৰুণাচল প্ৰদেশক চীনৰ অংশ হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে আন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে বিবাদিত ভূমি আৰু জলভাগসমূহকো চীনৰ ভূখণ্ড হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।<ref name="ChinaNameClaims"/> ==ৰাজ্যিক প্ৰতীকসমূহ== {| class="wikitable" ! প্ৰতীক !! নাম !! ছবি |- | ৰাজ্যিক মোহৰ || অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মোহৰ || [[File:Arunachal Pradesh Seal.svg|50px]] |- | ৰাজ্যিক প্ৰাণী || মিথুন (''Bos frontalis'') || [[File:Wild Bos gaurus Upparabeeranahalli.jpg|50px]] |- | ৰাজ্যিক চৰাই || ধনেশ (''Buceros bicornis'') || [[File:Great-Hornbill.jpg|50px]] |- | ৰাজ্যিক ফুল || কপৌফুল (''Rhynchostylis retusa'') || [[File:Rhynchostylis retusa.JPG|50px]] |- | ৰাজ্যিক গছ || হলং (''Dipterocarpus retusus'')<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh Symbols |url=http://knowindia.gov.in/national-identity-elements/states-ut-symbol.php |publisher=Government of India |access-date=19 November 2017}}</ref> || [[File:Dipterocarpus macrocarpus Hollong young leafIMG 1920 05.jpg|50px]] |} ==ভৌগোলিক সূচক== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ খাও টাই বা খামতি চাউলে ২০২৩ চনৰ ৩ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰৰ ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়নৰ অধীনত GI মৰ্যাদা লাভ কৰে। এই স্বীকৃতি ২০৩১ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰলৈ বৈধ।<ref>{{cite news |title=18 Lesser-Known GI-Certified Products of Arunachal Pradesh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/etimes/trending/18-lesser-known-gi-certified-products-of-arunachal-pradesh/photostory/108183979.cms |work=The Times of India |date=3 March 2024}}</ref> লোহিত জিলাৰ নামছাই অৰ্গেনিক স্পাইচেছ এণ্ড এগ্ৰিকালচাৰেল প্ৰডিউচাৰ কোম্পানী লিমিটেডে খাও টাই চাউলৰ GI পঞ্জীয়নৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰত আবেদন দাখিল কৰাৰ পিছত ২০২৩ চনত চেন্নাইস্থিত ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়নে এই চাউলক GI স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত ''অৰুণাচল প্ৰদেশ খাও টাই (খামতি ৰাইচ)'' নামটো সেই অঞ্চলত উৎপাদিত চাউলৰ বাবে সংৰক্ষিত হয়। ই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ GI স্বীকৃতি লাভ কৰা প্ৰথম চাউলৰ প্ৰকাৰ আৰু ৰাজ্যখনৰ GI স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সামগ্ৰীৰ তৃতীয় প্ৰকাৰ। GI স্বীকৃতিয়ে এই চাউলৰ অবৈধ বিক্ৰী আৰু বিপণনৰ বিৰুদ্ধে আইনী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে আৰু ইয়াক এক পৃথক পৰিচয় দিয়ে। ==টোকা== {{notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} *{{Official website|http://arunachalpradesh.nic.in/}} * [http://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশত পৰ্যটন] (আনুষ্ঠানিক) * {{wikivoyage|Arunachal Pradesh|অৰুণাচল প্ৰদেশ}} * [http://reviewne.com/ reviewNE - উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বিষয়ে সবিশেষ] * [http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এচ টি ডি (STD) সংকেতসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531221349/http://std-codes.in/stdcodes-of-Arunachal-Pradesh.html |date=2016-05-31 }} * [http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm Arunachal Pradesh Territorial Dispute between India and China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034140/http://www1.american.edu/ted/ice/india-china.htm |date=2010-10-01 }}, Inventory of Conflict and Environment {{Geographic location |Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ |North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |Northeast = |East = {{flagicon|Burma}} [[Kachin State|কচিন ৰাজ্য]], [[বাৰ্মা]] |Southeast = {{flagicon|Burma}} [[Sagaing Region|চাগায়িং অঞ্চল]], বাৰ্মা |South = [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = [[অসম]] |West = {{flagicon|Bhutan}} [[Dzongdey#Zone_Statistics|পূব অঞ্চল]], [[ভূটান]] |Northwest = }} {{Arunachal Pradesh}} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] 1ehnxwvuqutqxzu888cb4dyhfehecg8 0 2309 647894 646609 2026-10-26T10:24:01Z Ananya Taye 28065 clarified para with additional details. Vishuvat Sankranti can mean either Bohag or Kati Bihu, but Vishnupadi Sankranti doesnt stand for any of the three Bihus. It falls in May, August, Nov and Feb 647894 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" আৰু "চুতীয়া" শব্দৰ অৰ্থ "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক" বুলি ব্যাখ্যা কৰে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল।{{cn}} [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলেও আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}''{{cn}} ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> পি চি চৌধুৰীয়ে কালিকা আৰু অন্যান্য পুৰাণত এই অঞ্চলত সূৰ্য-উপাসনা আৰু অগ্নি-উপাসনাৰ প্ৰচলনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। বিহুৰ প্ৰাচীন অসমৰ বিলুপ্ত হ’বলৈ ধৰা অষ্ট্ৰিক আৰু আল্পাইন-ইৰানীয় সংস্কৃতিৰ অৱশিষ্ট অগ্নি-উপাসনা আৰু উৰ্বৰতা-সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite book |last=Choudhury |first=Pratap Chandra |title=The History of Civilisation of the People of Assam to the Twelfth Century A.D. |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |location=Gauhati |date=1959 |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.29820/page/28/mode/1up |access-date=2026-10-23}}</ref> সেয়েহে, "প্ৰাগজ্যোতিষ" নামটো এই অঞ্চলত সূৰ্য-উপাসনাৰ প্ৰচলনৰেই এক অৱশিষ্ট হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি তেওঁ মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite book |last=Choudhury |first=Pratap Chandra |title=The History of Civilisation of the People of Assam to the Twelfth Century A.D. |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |location=Gauhati |date=1959 |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.29820/page/28/mode/1up |page=29 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে; দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] i4mz7eii59vcs7wblqustlqcbr4506c 647898 647894 2026-10-26T10:30:04Z Ananya Taye 28065 removing unrelated info. moreover, these are outdated speculation by casteist Kalita writters, without any historical evidence. They wanted to frame Assamese culture as some pre-vedic Arya-dravidian Kalita culture. In truth, it is a mix of austroasiatic and tibeto-burman cultures where both groups belong to the mongoloid division 647898 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" আৰু "চুতীয়া" শব্দৰ অৰ্থ "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক" বুলি ব্যাখ্যা কৰে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল।{{cn}} [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলেও আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}''{{cn}} ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে; দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] alqrftla7n659fr44v7p8yrqbao23zn 647907 647898 2026-10-26T10:56:54Z Ananya Taye 28065 added citations 647907 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" আৰু "চুতীয়া" শব্দৰ অৰ্থ "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক" বুলি ব্যাখ্যা কৰে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী আৰু মৰাণ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref>{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref> পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে; দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] klwo6chea26q8p5t0dpghhcxo4nwmji 647908 647907 2026-10-26T11:01:05Z Ananya Taye 28065 /* বিহু শব্দৰ উৎপত্তি */ 647908 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" আৰু "চুতীয়া" শব্দৰ অৰ্থ "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক" বুলি ব্যাখ্যা কৰে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে; দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 0uqx0d2w7sfpumk0gcc281ifaz9jux6 647909 647908 2026-10-26T11:01:47Z Ananya Taye 28065 647909 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" আৰু "চুতীয়া" শব্দৰ অৰ্থ "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক" বুলি ব্যাখ্যা কৰে। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে; দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] gpntcxfx7ztw8ci08nauxcbpgkt8j4m 647910 647909 2026-10-26T11:05:52Z Ananya Taye 28065 not required here 647910 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে; দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 8eehatd9d434y1sgzraff3evvvssjvt 647911 647910 2026-10-26T11:09:47Z Ananya Taye 28065 /* উৎপত্তি */ 647911 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] kdadfydp6843p34i7unj3gt1c2kae69 647912 647911 2026-10-26T11:19:53Z Ananya Taye 28065 /* বিহুৰ ইতিহাস */ 647912 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল; তেওঁৰ মতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ পৰাই বিহুৰ বিকাশ ঘটিছিল। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ থকাৰ কথা; কিন্তু স্বকীয় বৈশিষ্ট্যসহ বিহু মূলতঃ অসমতেই বৰ্তি আছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱ হিচাপে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে অসমৰ জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপ লাভ কৰিছে। পিছে সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰাই অন্য এপ্ৰিল মাহৰ ১৪ / ১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা বসন্ত উৎসৱ যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। একেদৰে ৰত্নপালৰ বৰগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি''ৰ দিনা জাৰি কৰা হৈছিল। বৰুৱাই এই দিনসমূহৰ সৈতে অসমৰ বিহু উৎসৱৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰি উল্লেখ কৰিছে যে এনে দিনসমূহ এতিয়াও উৎসৱ হিচাপে পালন কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে বিহু নামেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=B. K. |title=A Cultural History of Assam: Early Period |volume=1 |location=Nowgong, Assam |date=1951 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107434 |page=160 |language=en}}</ref> অৱশ্যে ''বিষ্ণুপদী সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ বৃষ, সিংহ, বৃশ্চিক আৰু কুম্ভ ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনবোৰক বুজায়, যিবোৰ অসমীয়া পঞ্জিকা অনুসৰি জেঠ, ভাদ, আঘোণ আৰু ফাগুন মাহৰ আৰম্ভণিতে পৰে; সেয়েহে এই দিনবোৰ তিনিওটা প্ৰধান বিহুৰ কোনোটোৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে মিলে নাযায়। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] এটা বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] o7v5z2e79aozuwx48jj8vbe1x4wyeds 0 2967 647634 647628 2026-10-25T12:05:19Z Rahul Doley 52086 /* শিক্ষানুষ্ঠান */ 647634 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = লখিমপুৰ জিলা |settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] |native_name = |nickname = |image_skyline = |image_size = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = Lakhimpur in Assam (India).svg |map_caption = [[অসম]]ত জিলাখনৰ অবস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} |subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1 = [[অসম]] |subdivision_type2 = সদৰ |subdivision_name2 = [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 2277<!--২২৭৭--> |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = ২০১১ |population_note = |population_total = 1040644<!--১০৪০৬৪৪--> |population_metro = |population_density_km2 = |timezone =[[গ্ৰী.মা.স. +৫.৩০|ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +৫:৩০ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS=N |longd=|longm= |longs=|longEW=W |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.lakhimpur.nic.in www.lakhimpur.nic.in] |footnotes = }} '''লখিমপুৰ''' (পূৰ্বৰ নাম '''লক্ষীমপুৰ''') [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত [[অসম]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ-পূৱ কোণত অৱস্থিত এখন জিলা। উল্লেখ্য যে, [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ত লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় মহকুমা দুটাৰে তেতিয়াৰ লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন হৈছিল। সেইসময়ত ইয়াৰ চাৰিসীমা আছিল: পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী, পশ্চিমে হাৱাজান নৈ, উত্তৰে ''[[নেফা]]'' আৰু দক্ষিণে লোহিত সুঁতি। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা">{{cite book | title=ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা | publisher=লক্ষীমপুৰ জিলা মুক্তি যুঁজাৰু সন্মিলন, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ, অসম | author=শ্ৰী হৰিচন্দ্ৰ বৰুৱা, সম্পাদক | year=২০০১-২০০২ | location=উত্তৰ লক্ষীমপুৰ | pages=১}}</ref> ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে এই জিলাখনক লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় জিলা হিচাপে দ্বিবিভক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ পৰা তেতিয়াৰ ধেমাজি মহকুমাকো আতঁৰাই সুকীয়া জিলাৰ স্বীকৃতি দিয়া হয়। বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ চাৰিসীমা হ'ল উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], দক্ষিণে [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]], গোলাঘাট আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পূবে [[ধেমাজি জিলা]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[বিশ্বনাথ জিলা]]। জিলাখনৰ সদৰ হৈছে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]। মহকুমা ৩টা- [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] [[নাৰায়ণপুৰ]] আৰু [[ঢকুৱাখনা]]। ==লখিমপুৰ (লক্ষীমপুৰ) নামৰ উৎপত্তি== ''লখিমপুৰ'' নামটো বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পূৰ্বৰ নাম ''লক্ষীমপুৰ'' বা ''লক্ষ্মীপুৰ''ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। জিলাখনৰ নামকৰণৰ বিষয়ে বিভিন্ন মত পোৱা যায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ পৰ্বতমালাৰ পাদদেশলৈকে বিস্তৃত এই উৰ্বৰ সমতল অঞ্চল অতীজৰে পৰা কৃষি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বাবে সমৃদ্ধিশালী আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯৭৬ চনৰ ''Assam District Gazetteers: Lakhimpur District'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামৰ সৈতে লক্ষীমপুৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত কৰা হয়। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই ৰজাই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ পূব অংশত শাসন কৰিছিল। শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন তাম্ৰশাসনত তেওঁ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। তেওঁৰ ৰাজধানী আছিল ''সাধয়াপুৰী'', যাক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। গেজেটিয়াৰখনত লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ভিতৰত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নাম অনুসৰি তাৰ নামকৰণ কৰিছিল বুলি এটা সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="LakhimpurGazetteer">{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত যুক্তি আগবঢ়াইছিল যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে লক্ষীমপুৰ নগৰক প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল আৰু নগৰখনৰ নামৰ পৰাই জিলাখনৰ নামকৰণ হৈছিল। তেওঁ ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদক এই মতৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা এই চনদখনত জিলাখনৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাত ''Lakhimpur district'' নামটো পোৱা যায়। বৰুৱাৰ মতে, এই তথ্যই জিলাখনৰ নাম প্ৰথম প্ৰশাসনিক সদৰ নগৰখনৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি সূচায়।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন ইতিহাস=== অসমৰ ইতিহাসত লখিমপুৰ অঞ্চলৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ১৯১১ চনৰ ''Encyclopaedia Britannica''ত লখিমপুৰক পূব দিশৰ পৰা অহা বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত প্ৰৱেশ কৰা অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="EB1911">{{cite encyclopedia |title=Lakhimpur |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=16 |year=1911 |page=94}}</ref> ===চুতীয়া শাসন=== মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইতিহাসবিদ জাহ্নৱী গগৈৰ মতে, শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া ৰাজ্যই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ, ধেমাজি, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ কিছুমান অংশ সামৰি লৈছিল। তেওঁৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড এই অঞ্চল অঞ্চলৰ পৰা পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰলৈ বিস্তৃত আছিল আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সীমা ক্ৰমে পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যায়।<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |location=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Their kingdom called Sadiya extended in the north over the entire region from the Sisi in the west to the Brahmaputra in the east. The hills and the river Buri Dihing formed its northern and southern boundaries respectively. Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ অধীনত এই অঞ্চলত এটা আঞ্চলিক শাসনকেন্দ্ৰ বা ক্ষুদ্ৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰক্ষেত্ৰ গঢ় লৈ উঠা বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন আৰু বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত পোৱা প্ৰাচীন নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষক এই অঞ্চলত মধ্যযুগীয় বসতিৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |pages=818–820 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}}</ref> পুৰণি স্থানীয় বিৱৰণ অনুসৰি, [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ মাইল নিলগত ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত চুতীয়া ৰাজবংশৰ এটা শাখাই এখন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজত্ব কৰিছিল। এই অঞ্চলত প্ৰাচীন পৰিত্যক্ত নগৰৰ চিন পোৱা যায় বুলি উল্লেখ আছে। সত্যনাৰায়ণ আৰু লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ দেৱোত্তৰ আৰু ব্ৰহ্মোত্তৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলি উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছত এই নগৰ আৰু চুতীয়া ৰাজবংশৰ মাজৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ সম্ভাৱনা অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰে।<ref name="Harendra2009"/> লখিমপুৰ জিলাৰ [[হাবুং]] অঞ্চলটোও চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] আৰু সোৱণশিৰি–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। তাম্ৰশাসনৰ বিৱৰণ আৰু বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি "হাবুঙাধিপতি" বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজন চুতীয়া বিষয়াই অঞ্চলটো শাসন কৰাৰ<ref name="Guha1983p20">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |page=20 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://www.jstor.org/stable/3516963}}</ref> লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Gopal Chandra |title=Ahom-Buranji |year=1939 |page=55 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji: With Several Shorter Chronicles of Assam |year=1962 |at=অধ্যায় ৩১}}</ref> [[File:Baghar Sukar Doul.jpg|thumb|লখিমপুৰ জিলাৰ বাঘৰচুকৰ দৌল, যাক চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Scheme for Development of Archaeological Sites and Monuments of Assam, Annual Plan 2016–17 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |url=https://archaeology.assam.gov.in/sites/default/files/4/menu/schemes/Scheme-Development%2520of%2520%2520Archaeological%2520sites%2520and%2520monuments%2520of%2520assam%2520annual%2520plan%25202016-17-1.pdf}}</ref>]] ===আহোম শাসন=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ অঞ্চল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ যায়। আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |pages=59, 61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n63/mode/1up}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰজাই অঞ্চলটোত বাৰখন আঞ্চলিক সামন্তীয় শাসনকেন্দ্ৰ গঠন কৰি মধ্য অসমৰ [[বাৰভূঞা]]সকলক তাত সংস্থাপন কৰোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। সেই বিৱৰণ অনুসৰি, [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ বিৰুদ্ধে আহোমসকলক সহায় কৰাৰ পুৰস্কাৰস্বৰূপে ভূঞাসকলক এই অঞ্চলসমূহৰ সামন্তীয় শাসনভাৰ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |page=53}}</ref> বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজা চুহুংমুংয়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত (বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।"</ref><ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, "কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।"</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু জিলা গঠন=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই অসমৰ বিভিন্ন ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল। প্ৰথম ইংৰাজ–ব্ৰহ্মদেশ যুদ্ধৰ অন্তত ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বাক্ষৰিত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ব্ৰিটিছে অসমত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰে আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাক বিতাড়িত কৰে। ইয়াৰ পিছত শিৱসাগৰকে ধৰি উজনি অসমৰ দক্ষিণ পাৰৰ কিছু অঞ্চল [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ অধীনত ৰখা হৈছিল। অৱশ্যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দতহে ব্ৰিটিছে এই সমগ্ৰ অঞ্চল নিজৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="EB1911"/> ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে শেষৰজন কৰতলীয়া আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ পৰা উজনি অসমৰ শাসনভাৰ পুনৰ গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰে [[শিৱসাগৰ]] আৰু উত্তৰ পাৰে পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ পৰা পূবে চিচি–ধেমাজি অঞ্চললৈ বিস্তৃত ভূখণ্ড সামৰি লক্ষীমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলে। প্ৰথমতে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰক জিলাখনৰ সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> লখিমপুৰ জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ১৮৩৯ চনৰ জুলাই মাহত তৎকালীন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে জাৰি কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে লক্ষীমপুৰক আনুষ্ঠানিকভাৱে জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/about |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026}}</ref> ১৮৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে শদিয়া আৰু মটক ৰাজ্যৰ অঞ্চলসমূহ নিজৰ শাসনৰ অধীনলৈ অনাৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰ অধিক বৃদ্ধি পায়। উত্তৰ লখিমপুৰৰ অপেক্ষাকৃত আওহতীয়া অৱস্থান আৰু যাতায়াতৰ অসুবিধাৰ বাবে জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ দক্ষিণ পাৰৰ [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত উত্তৰ পাৰৰ অঞ্চলটোক ''উত্তৰ লখিমপুৰ'' মহকুমা হিচাপে পৰিচালনা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ঐতিহাসিক লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কেইবাটাও অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ সীমান্তৱৰ্তী প্ৰশাসনিক অঞ্চলক ''লখিমপুৰ ফ্ৰণ্টিয়াৰ ট্ৰেক্ট'' (''Lakhimpur Frontier Tract'') বুলিও জনা গৈছিল।<ref name="EB1911"/> ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছতো অবিভক্ত লখিমপুৰ জিলাত বৰ্তমানৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]] জিলাৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত আছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰত, [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ জন্মদিনত, তৎকালীন অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মহেন্দ্ৰ মোহন চৌধুৰী]]ৰ শাসনকালত অবিভক্ত লক্ষীমপুৰ জিলাক বিভক্ত কৰি পৃথক [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন কৰা হয়। নতুন লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ হিচাপে উত্তৰ লখিমপুৰক নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই পুনৰ্গঠনৰ পিছত জিলাখনত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি মহকুমা আছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |url=http://www.statoids.com/yin.html |title=Districts of India |last=Law |first=Gwillim |date=2011-09-25 |work=Statoids |access-date=2011-10-11}}</ref><ref>{{cite book |title=লক্ষীমপুৰ |work=লক্ষীমপুৰ কেন্দ্ৰীয় ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ স্বৰ্ণজয়ন্তী স্মাৰক গ্ৰন্থ |editor1=হিৰণ্য সভাপণ্ডিত |editor2=অৰবিন্দ ৰাজখোৱা}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮৯ চনত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ ধেমাজি অঞ্চল পৃথক কৰি [[ধেমাজি জিলা]] গঠন কৰা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত উল্লেখিত তাৰিখ অনুসৰি, ১৪ অক্টোবৰ ১৯৮৯-ত এই পুনৰ্গঠন সম্পন্ন হৈছিল।<ref name="Statoids"/> এই বিভাজনৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ঢকুৱাখনা মহকুমা আছিল বুলি ঐতিহাসিক প্ৰশাসনিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=History |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== অসমৰ উত্তৰ-পূব অংশত লখিমপুৰ জিলাৰ অৱস্থান। অক্ষাংশ ২৬° ৪৮' উত্তৰৰপৰা ২৭° ৫৩' উত্তৰলৈ; আৰু দ্ৰাঘিমাংশ ৯৩° ৪২' পূবৰপৰা ৯৪° ২০' পূবলৈ বিস্তৃত। হিমালয় পৰ্বতৰ কাষ চুই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰে বিয়পি আৰু মাজুলী নদী দ্বীপৰ পদ স্পৰ্শ কৰি থকা লখিমপুৰ জিলা,যি নদ-নদী,খাল-বিল, জলাশয় আৰু অলেখ জলজ সম্পদেৰে আছিল অতীত মহীয়ান। এইখন জিলাৰ উত্তৰে অৰুনাচল প্ৰদেশ,পূবে ধেমাজি জিলা,দক্ষিণে খেৰকটীয়া-লোহিত (সোৱণশিৰি) সুঁতি,যাক মাজুলীক সাৱটি থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰাংশ বোলা হয় আৰু পশ্চিমে শোণিতপুৰ জিলাৰে পৰিৱেষ্টিত। ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ লখিমপুৰ জিলাখন দক্ষিণ পশ্চিমৰ পৰা উত্তৰ-পূবলৈ ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ বুকুৱেদি উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ প্ৰায় ৪৫ কি: মি: বহল। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ শীৰ্ষভাগলৈ বিয়পি থকা এইখন জিলা গঢ় লয় ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈ যেনে সোৱণশিৰি, ৰঙানৈ, ডিক্ৰং আৰু ইহঁতৰ অলেখ উপনৈয়ৈ পেলাই যোৱা পলসেৰে, যি হিমালয়ৰ পৰা বাগৰি অহা মূল্যবান গেদেৰে চহকী। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ উপ-তৰপামটো আছিল এখন শিলৰ বিছনা,যি ভাৰতীয় সমতলৰ আগছোৱাৰ প্ৰতিনিধি আৰু উত্তৰ-পূব মুখী প্ৰব্ৰজনত সংকুচিত হৈ আহিছে। যোৱা এক নিযুত বছৰ-জুৰি এই অঞ্চলৰ ওপৰত তৰপে তৰপে জমা হোৱা গেদ আৰু মাটিৰ সম্পদে গঢ়ি তুলিছে বৰ্তমানৰ সমতলভাগ। নৈ, উপনৈৰ সম্পদে এইভাগ মাটিক কৰি তুলিছে আৰু বেছি উৰ্বৰা। লখিমপুৰ জিলাৰ সমতলভাগক তিনিটা স্থলভাগত ভাগ কৰিব পাৰি,যাৰ প্ৰতিটোৰে স্বকীয় বৈশিষ্ট্য আছে। পাহাৰীয়া এলেকাটো বালি,পলসুৱা মাটি,চকমকী পাথৰ(শিলগুটি) আৰু নদীৰ শিলেৰে গঠিত হৈছে। সাগৰীয় পৃষ্ঠভাগৰ পৰা প্ৰায় ১২০ মিটাৰ উচ্চতাত এই অঞ্চল অৱস্থিত। এই উচ্চতা জিলাখনৰ মধ্যভাগত ৮৫-১০০মিটাৰলৈ আৰু দক্ষিণৰ ঢকুৱাখনা এলেকাত ৮৫ মিটাৰ,বদতিঘাটত ৮৩ মিটাৰ আৰু একেবাৰে দক্ষিণ-পূবত ৭৯ মিটাৰ নমা। যিহেতু জিলাখনৰ সাধাৰণ সমতলভাগ স্বাভাৱিকতে বহুত নিম্ন,সেয়েহে বৰ্ষাকালৰ বাহিৰে বছৰৰ অন্য সময়ত নদ-নদীৰ সোঁতৰ তীব্ৰতা সিমান প্ৰচণ্ড নহয়। লখিমপুৰৰ মুঠ মাটিকালি ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ<ref>..http://lakhimpur.nic.in/..</ref> ===জলবায়ু=== [[হিমালয়]] পৰ্বতৰাশিৰ গাতে লাগি থকা এই জিলাৰ জলবায়ু তুলনামুলক ভাৱে চেঁচা আৰু সেমেকা। গড় উষ্ণতা শীতকালত ৫º ৰ পৰা ২০º ছেলছিয়াছ আৰু গ্ৰীষ্মকালত ১৮º ৰ পৰা ৩৬º ছেলছিয়াছলৈকে পৰিৱৰ্তিত হয়। আগষ্ট আৰু জানুৱাৰী মাহেই এইখন জিলাৰ ক্ৰমে আটাইতকৈ গৰম আৰু চেঁচা মাহ। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০ ছে.মি.ৰ পৰা ২৫০ ছে.মি.। ৬০% ৰ পৰা কেতিয়াও তললৈ ননমা এই অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা সদায়ে উচ্চ। অসমৰ অন্যান্য এলেকাত দেখা দিয়া বালি –ধুমুহা এই জিলাত নাই। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে ১০,৪০,৬৪৪<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। ২০০১-২০১১ চনৰ ভিতৰত জনসংখ্যাৰ হাৰ হৈছে ১৭.০৫%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। অতীততে লখিমপুৰ ঘন জনবসতিৰ অঞ্চল নাছিল। হয়তো ডাঠ হাবি-জংঘল, বাৰিষা সঘনাই হোৱা বানপানী আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ অসুবিধাৰ বাবে মানুহে এই অঞ্চলত বাস কৰিবলৈ আগ্ৰহী নাছিল। চীনা আক্ৰমণৰ ঠিক পিছতে ১৯৬৩-৬৪ চনৰ ভিতৰত জিলাখনে মিটাৰগজ ৰেললাইনৰ মুখ দেখে। ৰেল চলাচল হোৱাৰ পিছৰ পৰাই লাহে লাহে জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। লগতে ইংৰাজৰ ঔপনিৱেশিক ব্যৱস্থাই জনসংখ্যা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগালে। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ঊনৈশ শতিকাৰ পৰা জিলাখনত একেলগে বাইশটা জনগোষ্ঠীয়ে বাস কৰিছিল। ১৮৪৭-৪৮ চনত মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩৬,৭৪২ জন। ১৮৫২-৫৩ চনত কৰা জৰীপত জনসংখ্যা হয়গৈ ৪১,৭২৬ জন। তেওঁলোকৰ ভিতৰত হিন্দুলোকৰ সংখ্যা আছিল ৩৪,৬৬৫ জন। মুছলিম ২৫১ জন, জনগোষ্ঠীয় লোক আছিল ৫,৫৪৭ জন। ১৮৭২ চনত প্ৰথম চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হয়গৈ ৩৯,১৫৪ জন। ১৯০১ চনত ৮৮.৩ শতাংশ বৃদ্ধিৰে এই জনসংখ্যা হয়গৈ ৭৩,৭৩৬ জন। হয়তো জিলাখনৰ ঠাই বিশেষে চাহ বাগিছা স্থাপনেই আছিল জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ। বিশ-শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত পূব-বঙ্গৰ পৰা অবৈধভাৱে আহি বৰ্তমানৰ বঙালমৰা, ইছলামপুৰ, দৌলতপুৰৰ নিম্নপৃষ্ঠত থিতাপি লোৱা ভূমিহীন মুছলিম পৰিয়ালবোৰে জনসংখ্যা বৃদ্ধিত বিশেষ ভূমিকা বহন কৰিছিল। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} সেই সময়তে আকৌ কিছু সংখ্যক নেপালীলোক ম’হসহ খেতি-বাতি হোৱা ঠাইত থিতাপি লৈছিল। এনেকৈ ১৯২১ চনত জিলাখনৰ জনসংখ্যা এক লাখৰো অধিক হয়গৈ। অবৈধ প্ৰবেশ চলি থাকি ১৯০১ চনৰ জনসংখ্যা তিনিগুণ হৈ ১৯৫১ চনত হ’লগৈ ২,২২,৯৬৯ জন। আচৰিতজনকভাৱে এক অৰ্ধশতিকাতে (২০০১-২০০৩) চাৰিগুণ বাঢ়ি গৈ জনসংখ্যা হয় ৮,৮৯,০১০ জন। ২০০১ চনত জিলাখনত জনজাতিলোকৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ২৩.৪৯% হৈ এক বিশেষ স্থান লাভ কৰে, যি সময়ত ৰাজ্যখনত জনজাতিলোকৰ পৰিমাণ ১৯.৪১%। ৰাজ্যৰ অনুসূচীত জাতিৰ লোকৰ পৰিমাণ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৫৫ % হোৱাৰ বিপৰীতে লখিমপুৰত এই পৰিমাণ ৭.২৮ %। ২০০১ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৮,৮৯,০১০ জনৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা আছিল এনে ধৰণৰ: * হিন্দু- ৭,০২,৪৪১জন -৭৯.০৬ %, * মুছলিম ১,৪৩,৫০৫জন -১৬.১৪ %, * খ্ৰীষ্টিয়ান ৩৬,৬৬৭জন -৪.৪২ %। * বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী -১,৩৬২ জন * জৈন ধৰ্মাৱলম্বী -১৪৮জন আৰু * অন্যান্য ধৰ্মৰ লোক -৩,৩৭১ জন। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৪৫৭জন<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref>। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৮.৩৯%। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ক্ৰমে ৮৪.৬৬% আৰু ৭১.৯১%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm..</ref> ==ভাষা== লখিমপুৰ জিলা অঞ্চল সুবৃহৎ অসমীয়া জাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰায়বিলাক ধৰ্মীয়লোকৰ উপৰিও অজনজাতি আৰু জনজাতি লোকৰ বাসস্থান। ইয়াৰ বাহিৰেও কৰ্মেসূত্ৰে নেপাল, ৰাজস্থান, মৰোৱাড়, বিহাৰ, বঙ্গ,বাংলাদেশ, মধ্যপ্ৰদেশ, উৰিষ্যা,তামিলনাডু আদি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ পৰা অহা ভিন্ন ভাষীলোকো এই অঞ্চলত বহুকাল থাকি লখিমপুৰত স্থায়ীভাৱে বাসকৰা অসমীয়া লোকৰ লগত মিলি ভাষা সংস্কৃতি সমন্বয়ৰ পৰম্পৰাৰে এক স্বকীয় বৈশিষ্ট্য বহন কৰি আহিছে। লখিমপুৰ জিলাত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰি থকা বিভিন্ন ভাষা গোষ্ঠীৰ ভিতৰত * আৰ্য গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত অসমীয়া, বঙালী, নেপালী, মাৰোৱাৰী, হিন্দী, উড়িয়া, পঞ্জাবী আদি ভাষা-ভাষীসকল অন্যতম। * চীন-তিব্বতীয় শাখাৰ অন্তৰ্গত বড়ো ভাষা গোষ্ঠীৰ উপশাখাৰ বড়ো, সোণোৱাল কছাৰী, মিচিং, দেউৰী,ৰাভা, খামতি সকলেই প্ৰধান। * অষ্ট্ৰীক গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত-কোল বা মুণ্ডা শাখা। এই শাখাৰ উপশাখা হ’ল চাওঁতালী, মুণ্ডাৰী, শৱৰ আদি। ইয়াৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ভাষা সমূহ চাহ বাগিচাৰ মজদুৰ বা বনুৱা সকলৰ মাজত প্ৰচলিত। উল্লিখিত ভাষা সমূহৰ ভিতৰত অসমীয়া ভাষীৰ বাদে আন ভাষা-ভাষী সকল হ’ল দ্বি-ভাষী। তেওঁলোক নিজ নিজ অঞ্চলত নিজৰ ভাষাভাষীৰ মাজত নিজৰ ভাষাতে কথা পাতে যদিও আনৰ লগত কথা বতৰা হওঁতে অসমীয়া ভাষাতে কথা পাতে। শিক্ষা-দীক্ষা, ব্যৱসায়িক লেনদেন, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আদিত এওঁলোকে অসমীয়া ভাষাক সংযোগী বা সহযোগী ভাষা হিচাপে প্ৰয়োগ কৰে। লখিমপুৰৰ প্ৰধান ভাষা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। ইয়াৰ ৰূপ ঘাইকৈ দুটা: মান্য ৰূপ (লিখিত) আৰু কথ্য ৰূপ (মুখে মুখে প্ৰচলিত) * মান্য ৰূপ : মান্যভাষাটো সাধাৰণতে ৰুচিমাৰ্জিত আৰু পৰিশীলিত। লিখোঁতেহে এই মান্যৰূপৰ অসমীয়াৰ প্ৰচলন হয়। অৱশ্যে বিশেষ পৰিস্থিতিত নাটক, উপন্যাসৰ কথোপকথন তথা সংলাপ আদিত কেতিয়াবা সাহিত্যিক প্ৰয়োজনত কথ্য অসমীয়া প্ৰয়োগ কৰা হয় যদিও সেয়া কৃত্ৰিম ব্যৱহাৰ। * কথ্য ৰূপ : দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰচলিত ভাষাৰ মাজত মানুহৰ ৰুচি অনুযায়ী মাতকথাই এটা নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লয়। এনে কথ্যৰূপৰ প্ৰতিফলন লখিমপুৰৰ কথ্য অসমীয়াতো পোৱা যায়। ==লখিমপুৰৰ উল্লেখযোগ্য== ===লখিমপুৰ জিলাৰ বৈশিষ্ট্যমূলক স্থানসমূহ=== লখিমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক পৰিসীমাৰ ভিতৰত বহুতো বৈশিষ্ট্যমূলক উল্লেখনীয় স্থান আছে। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে নাৰায়ণপুৰত অৱস্থিত মহাপুৰুষ [[মাধৱদেৱ|শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ]]ৰ জন্মস্থান। খেৰাজখাত মৌজাৰ কাচিকটা আৰু ৰঙাজান নৈৰ মাজত অৱস্থিত [[লেতেকুপুখুৰী]]ত মাধৱদেৱৰ জন্ম হৈছিল। [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়|মায়ামৰা সত্ৰ সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰৱৰ্তক [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ ধলপুৰৰ দকুৱা গাৱঁৰ বিষ্ণু বালিকুঞ্চিত জন্ম হৈছিল, আৰু সেই স্থানতে তেওঁৰ থান অৱস্থিত। আনহাতে, অনিৰুদ্ধদেৱৰ সমাধিস্থান [[নাহৰআটী থান]] [[বিহপুৰীয়া]] নগৰৰ সমীপৰ নাহৰআটীত অৱস্থিত। নাৰায়ণপুৰ নগৰৰে সমীপৰ শক্ৰাহিত বদলা পদ্ম আতা আৰু হৰিদেৱৰ জন্মস্থান। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰী মাধৱদেৱৰ মণিকাঞ্চন সংযোগৰ স্থান হিচাপে পৰিচিত মাজুলীৰ ধুৱাহাট বেলগুৰি সত্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গৰাখহনীয়াৰ বাবে স্থানান্তৰিত হৈ নাৰায়ণপুৰতে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাপিত হয়। বেলগুৰি সত্ৰৰ নাতিদূৰতে বদুলা সত্ৰ আছে। আনহাতে, পদ্ম আতাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপিত [[ফুলনি থান]] নাৰায়ণপুৰ নগৰতেই অৱস্থিত। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> বিহপুৰীয়াৰ বদতিঘাটৰ সমীপত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে এবাৰ পদাৰ্পণ কৰা চাঙিনীথান, ধলপুৰৰ গণকদলনীত পেতুৱা গোসাঁনীৰ থান, ধলপুৰৰ ভাটোকুছিত কেশৱ চৰণ আতা থান, নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰীত [[মাঘনোৱা দ'ল]], খেৰাজখাতৰ গোসাঁইবাৰী আৰু নাৰায়ণপুৰৰ বৰখামতি গাৱঁত বাপুচাং আৰু বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্ত্তি থকা বৌদ্ধ মন্দিৰ, বিহপুৰীয়া হমৰা কাচিকটা গাৱঁত বদলা পদ্ম আতাৰ জিৰণিস্থান হিচাপে চিহ্নিত ৰঘূগুৰি আৰু হমৰা থান, আৰু খেৰাজখাতত ফুলবাৰী দেৱালয় হৈছে লখিমপুৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ অন্যতম। উল্লেখনীয় যে, কালিকাপুৰাণত ''গৌতমস্য মহাফলা তীৰ্থ'' হিচাপে লখিমপুৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ এই অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা ''পিচ্ছিলা'' (বৰ্তমানৰ পিছলা) নদীৰ উল্লেখ আছে। নাৰায়ণপুৰৰ অনতিদূৰত [[হাৰমতী]]ত একে নামৰ এগৰাকী কুৱঁৰীৰ নামেৰে হাৰমতী গড় আছে। যোগিনীতন্ত্ৰত উল্লেখ থকা সৌমাৰপীঠৰ হাৰমতীৰ ওচৰেদি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী ''দিক্কৰ বাসিনী''য়ে ডিক্ৰং নামেৰে অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ পৰা বৈ আহি দ্বিতীয় বাসুদেৱ থানৰ কাষেদি গৈ বদতিঘাটৰ ওচৰত সোৱণশিৰি নদীত মিলিছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰৰ সমীপত ঘাৰমৰা সত্ৰ আৰু বৰমাহৰা সত্ৰ অৱস্থিত। খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্দ্দশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰজা সত্যনাৰায়ণে প্ৰতিষ্ঠা কৰা শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান নৰোৱা সত্ৰ জিলাখনৰ [[ঢকুৱাখনা]] মহকুমাত থকা এক ঐতিহ্যমণ্ডিত ক্ষেত্ৰ। উক্ত সত্ৰখিনিলৈ নেপাল, ভূটান আদি ঠাইৰ পৰাও বহুলোকৰ আগমন ঘটে। ঢকুৱাখনাতে হাৰ্হি দেৱালয় আৰু বৰদলনিৰ কুমতীয়া নৈৰ পাৰত মণিপুৰীয়া গোসাঁনীৰ থান আছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰত থকা পঞ্চানন দেৱালয়ত কৰ্ছন গাঁৱৰ পৰা ষোড়শী মহাবিদ্যাৰ বিগ্ৰহ আনি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> এই ঐতিহাসিক লক্ষীমপুৰৰ কমলাবৰিয়া মৌজাৰ ধেনুধৰিয়া গাঁৱতেই অৱস্থিত ঐতিহাসিক গৰকা "শ্ৰীশ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ।" যি খনি সত্ৰ শ্ৰীশ্ৰী বলোদেৱে শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰ দেৱৰ আজ্ঞা অনুসৰি মাজুলীৰ বত্ৰগ্ৰামৰ বঁটাৰ চাপৰিত স্থাপিত কৰিছিল যি স্থান হয়টো বৰ্তমান ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত জাহ গৈছে। মান ভগনৰ সময়ত এই সত্ৰ খনি ফাটি আহি লখিমপুৰ অৱস্থিত হল। মাত্ৰ অসমৰ এই সত্ৰখনিতেই একমাহজুৰি হোৱা পাল নামৰ পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰি অহা হৈছে। ===লখিমপুৰ জিলাৰ নগৰ/চহৰ=== * [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] * [[ফুলবাৰী]] * [[বিহপুৰীয়া]] * [[নাৰায়ণপুৰ]] * [[ঢকুৱাখনা]] * [[লালুক]] * [[বান্দৰদেৱা]] * [[ঘিলামৰা]] * [[নাওবৈচা]] * [[হাৰমতি]] * [[ধলপুৰ]] * [[বগীনদী]] * [[ঢেকীয়াজুলি]] ===ঐতিহাসিক স্থানসমূহ=== {{multicol}}• শ্ৰী শ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ। * বাসুদেৱ থান নৰুৱা সত্ৰ। * ৰজাবাৰী। * হাৰ্হি দেৱালয়। * গৰখীয়া দৌল। * নীল দেৱালয়। * পঞ্চানন দেৱালয়। * লোণপানী দৌল। * মাঘনোৱা দ’ল|মাঘনোৱা দৌল আৰু দোতোলা। * ফুলবাৰী দেৱালয়। * বুটীকুৰ। * চাউলধোৱা। {{col-break}} * বাধাকৰা * শতজান * দুলুংমুখ * কদম * খগা * হাতীলুং * পকা দ’ল পিঠাগুৰি * হাৰমতী * ৰাজগড় আলি * বৈঠাৱতী দেৱালয় * মুঢ়া ভগা দ’ল {{col-break}} * বুঢ়ী গোসাঁনীৰ থান * দেওঘৰ * [[ঘাৰমৰা সত্ৰ]] * নাহৰ আটি সত্ৰ * বিষ্ণু বালিকুচি * লেতেকু পুখুৰী * বেলগুৰি থান বা সত্ৰ * পুণীয়া সত্ৰ * চাঙিনী থান * বাহজেঙনী সত্ৰ * কেঁচাই খাইতি আই থান,উজনি মিৰি গাঁও {{col-end}} ===শিক্ষানুষ্ঠান=== {{multicol}} * [[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয় (বৰ্তমান বিশ্ববিদ্যালয়)]] * [[লখিমপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[লালুক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লখিমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ আইন মহাবিদ্যালয় * স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ তেলাহী কমলাবৰীয়া মহাবিদ্যালয় * ঘিলামৰা নৰ্থ বেংক মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * [[শংকৰদেৱ মহাবিদ্যালয়]] * ওম প্ৰকাশ দিনোদিয়া মহাবিদ্যালয় (পানীগাঁও) * [[মাধৱদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]] * বিহপুৰীয়া মহাবিদ্যালয় * বিহপুৰীয়া বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * পূব ডিক্ৰং মহাবিদ্যালয় * লালুক মহাবিদ্যালয় * নাওবৈচা মহাবিদ্যালয় * তেলহী তুৱাৰাম নাথ মহাবিদ্যালয় {{col-break}} * ভিবিৰাম হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * খেৰাজখাত মহাবিদ্যালয় * ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী একাডেমী * জিনিয়াছ একাডেমী * [[উত্তৰ লখিমপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * উত্তৰ লখিমপুৰ বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পানীগাঁও উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ধলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * [[নাৰায়ণপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লোহিত-ডিক্ৰং উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * শংকৰদেৱ কলেজিয়েট * খ'ৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * বঙালমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * খেৰাজখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * নামনি সোৱণশিৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * কমলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গোঁহাই কমল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * টাউন হাইস্কুল {{col-break}} * জ্ঞানজ্যোতি একাডেমী, নাৰায়ণপুৰ *জন ফাৰ্থ হাইস্কুল * বসন্তলতা বিশ্বেশ্বৰ চাংকাকতি সোঁৱৰণী শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, লখিমপুৰ * পিছলা নেশ্যনেল একাডেমি, নাৰায়ণপুৰ * সংগম একাডেমী * এচিয়ান পাব্লিক স্কুল * টাউন হাই মাদ্ৰাছা স্কুল * ৰে’লৱে স্কুল * লীলাৱতী বৰদলৈ হিন্দী স্কুল * টোল আদৰ্শ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় * বৰবালি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গড়েহগা বাঁগপাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লখিমপুৰ কলেজিয়েট আদৰ্শ হাইস্কুল * পহুমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ফুলবাৰী বোকানদী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * চেণ্ট মেৰিছ স্কুল চাবতি * শংকৰদেৱৰ শিশু নিকেতন নাওবৈচা * লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় * এছিয়ান একাডেমী খেলমাটী * বাধাকৰা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * আমতলা হাই স্কুল, অমতলা * এ দি কে হাইস্কুল * মধ্য তেলাহী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় {{col-end}} [[চিত্ৰ:Nlc1.jpg|thumb|right|[[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয়]]]] ===সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান=== * পঞ্চানন নাট্য মন্দিৰ (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নট সৈনিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নাবিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * সন্মিলিত নাট্য সমাজ (বিহপুৰীয়া) * নাটকম (বিহপুৰীয়া) ===লখিমপুৰ জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল=== {{multicol}} * [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা|পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হোমেন বৰগোহাঞি]] * [[সৰ্বেশ্বৰ জালভাৰী ফুকন]] * ধৰ্মেশ্বৰ কটকী * লীলাৰাম ভূঞা (মুক্তিযোদ্ধা) * [[পূৰ্ণানন্দ দত্ত]] * প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা * [[গণেশ পেগু]] * বিশ্ব বৰুৱা * [[চন্দ্ৰধৰ চমুৱা|ড॰ চন্দ্ৰধৰ চমুৱা]] * জীৱন বৰা * [[তোষেশ্বৰ চেতিয়া]] * হৰেন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী {{Multicol-break}} * [[শিৱ শৰ্মা]] * বোধেন হাজৰিকা * অনু বৰুৱা * দেবেন বৰগোঁহাই * চন্দ্ৰকমল গগৈ * [[আলি হাইদৰ]] * [[মুনীন ভূঞা]] * [[ঘন হাজৰিকা]] * [[পাণীন্দ্ৰ নাথ গগৈ]] * [[উদ্ধৱ ভৰালী]] (বিশিষ্ট উদ্ধাৱক) * [[ইন্দ্ৰ বণিয়া]] (বিশিষ্ট অভিনেতা) * শূল বৰা * যদু কলিতা * [[সেৱাব্ৰত বৰুৱা]] * [[নন্দ কিশোৰ মহেশ্বৰী]] * [[কালিনাথ পাংগিং]] {{Multicol-end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ জিলা}} {{Geographic location |Centre = লখিমপুৰ জিলা |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |Northeast = |East = [[ধেমাজি জিলা]]<br>[[ডিব্ৰুগড় জিলা]] |Southeast = |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]<br>[[মাজুলী জিলা]] |Southwest = |West = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Northwest = }} <!--শ্ৰেণী--> [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা|*]] 91w4xjd5kormrxjfouhc8jq8t3pjeb1 0 3397 647664 646316 2026-10-25T16:46:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647664 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = মাজুলী | image = {{multiple image | align = center | total_width = 250 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Doriya River of Majuli.jpg | alt1 = | image2 = Sky lamps at Sri Sri Auniati Satra, Majuli.jpg | alt2 = | image3 = Majuli - The largest river island.jpg | alt3 = | image4 = Majuli Island.jpg | alt4 = | image5 = | alt5 = | image6 = | alt6 = | image7 = | alt7 = | image8 = | alt8 = | image9 = | alt9 = }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ: মাজুলীৰ দৰিয়া নদী; খেৰকটীয়া নদী; ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা পৃথক সুঁতি | image_size = 200px | pushpin_map = India Assam | pushpin_caption = | nickname = <!-- India's First River Island District --> | location = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] | coordinates = {{Coord|27|00|N|94|13|E|region:IN|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 880 | length_km = | width_km = | highest_mount = | elevation_m = 84.5 | country = দেশ {{flag|India}} | country_admin_divisions_title = ৰাজ্য | country_admin_divisions = [[অসম]] | country_admin_divisions_title_1 = জিলা | country_admin_divisions_1 = [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | population = 167,304 | population_as_of = 2011 | density_km2 = 300 | ethnic_groups = মিচিং, দেউৰী, কৈৱৰ্ত, সোণোৱাল কছাৰী, কোচ, আহোম, চুতীয়া, কলিতা, গোৰ্খা, ব্ৰাহ্মণ, সূত আৰু নাথ (যোগী) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 785102, 785104, 785105, 785110, 785106 | area_code_type = Telephone code | area_code = 03775 | registration_plate = AS-29 | additional_info = }} '''মাজুলী''' (ইংৰাজীত ''Majuli'' বা ''Majoli'') হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যত অৱস্থিত সৰ্ববৃহৎ নদীদ্বীপ। দ্বীপটোৰ দক্ষিণ আৰু পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পশ্চিমে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা পৃথক সুঁতি আছে। উত্তৰ পাৰৰ সেই সুঁতিক খেৰকটীয়া সুঁতি বোলা হয়।<ref>{{Cite web |title=MAJULI CULTURAL LANDSCAPE REGION |url=http://majulilandscape.gov.in/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20230327004127/http://majulilandscape.gov.in/ |archive-date=2023-03-27 |access-date=2026-08-26 |website=majulilandscape.gov.in}}</ref> ইয়াত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] আৰু [[সোণোৱাল কছাৰী]] জনগোষ্ঠীৰ লগতে আন বহু সম্প্ৰদায়ৰ লোক বসবাস কৰে। মাজুলী অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। [[যোৰহাট]]ৰ পৰা ফেৰী বা নাৱেৰে মাজুলীলৈ আহিব পাৰি; যোৰহাট [[গুৱাহাটী]]ৰ উত্তৰ-পূবে প্ৰায় ২৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>[http://www.india-north-east.com/2012/02/world-heritage-nominee-majuli.html World Heritage Nominee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423073732/http://www.india-north-east.com/2012/02/world-heritage-nominee-majuli.html |date=23 April 2016 }}, ''India-north-east.com''</ref> ২০১৬ চনত মাজুলী ভাৰতৰ প্ৰথমখন দ্বীপভিত্তিক জিলা হিচাপে স্বীকৃত হয়। ৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ তাৰিখে মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ৰ কাৰ্যকালত ইয়াক পূৰ্বৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ মহকুমাৰ পৰা পৃথক জিলা কৰা হয়; তেতিয়া অসমৰ জিলাৰ সংখ্যা ৩৩খন হয়। মাজুলী ২০০৪ চনৰ মাৰ্চৰ পৰা [[ইউনেস্কো]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাব্য তালিকাত সাংস্কৃতিক শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে; ই চূড়ান্ত বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ স্বীকৃতি নহয়। মাজুলীক সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হোৱা বাবে ‘‘সত্ৰ নগৰী’’ বুলিও কোৱা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ২০০১ চনত আয়তন ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আৰু ২০১২ চনত ৫০৮.১৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ আছিল; এই পৰস্পৰ পৃথক জৰীপ আৰু আয়তনৰ সংজ্ঞা একে নহ’বও পাৰে, সেয়েহে নিৰ্ভৰযোগ্য জৰীপৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref name=":0">{{cite news |last1=Majuli |first1=District |title=World's largest river island, Majuli, becomes India's first island district |url=https://www.firstpost.com/india/worlds-largest-river-island-majuli-becomes-indias-first-island-district-2995952.html |access-date=13 September 2016 |agency=FP India |date=8 September 2016}}</ref><ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=River Island of Majuli in midstream of Brahmaputra River in Assam |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1870/ |access-date=2025-09-11 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref><ref>{{cite news |date=2004 |title=River Island of Majuli in midstream of Brahmaputra River in Assam |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1870/ |agency=UNESCO |access-date=18 December 2021}}</ref> ==বৃহত্তম নদীদ্বীপ== ''[[গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ]]''-এ মাজুলীক বিশ্বৰ বৃহত্তম অন্তৰ্দেশীয় নদীদ্বীপ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। দ্বীপটোৰ উত্তৰে সোৱণশিৰি আৰু দক্ষিণে ব্ৰহ্মপুত্ৰ। অৱশ্যে ''এনচাইক্ল'পিডিয়া ব্ৰিটানিকা''-ই [[ব্ৰাজিল]]ৰ বানানাল দ্বীপক বিশ্বৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Samrat |date=2017-07-01 |title=Samrat follows the trail of the mighty Brahmaputra |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/unbraiding-the-brahmaputra/article19192861.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest river island {{!}} Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-river-island- |access-date=2025-06-26 |website=www.guinnessworldrecords.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dey |first=Panchali |title=Majuli—the world's largest river island might just disappear in the future |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/majulithe-worlds-largest-river-island-might-just-disappear-in-the-future/articleshow/64012861.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bananal-Island |title=Bananal Island &#124; Amazon Rainforest, Wildlife & Conservation &#124; Britannica |date=2 March 2024}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== মাজুলী নামৰ আক্ষৰিক ব্যাখ্যা অনুসৰি ই বৈ যোৱা নদীৰ মাজত থকা বহল চাপৰি বা দ্বীপক বুজায়। সাহিত্যিক অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকাই বিকল্প ব্যাখ্যাত ‘‘মা’’ক লক্ষ্মী আৰু ‘‘জুলী’’ক জোলোঙা বা ভঁৰালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মাজুলীক শস্য-মৎস্যেৰে সমৃদ্ধ ‘‘মা লক্ষ্মীৰ ভঁৰাল’’ হিচাপে বুজাইছিল। এইটো লোকব্যুৎপত্তিগত ব্যাখ্যা, প্ৰমাণিত ভাষাতাত্ত্বিক সিদ্ধান্ত নহয়। নকুল চন্দ্ৰ ভূঞাৰ বৰ্ণনাত জয়ধ্বজ সিংহৰ কালত মাজুলী উপদ্বীপৰ পৰা নদীদ্বীপ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। অষ্টাদশ শতিকাৰ জে. পি. ৱেডৰ বিৱৰণত মাজুলীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ৱেডৰ নামেৰে মাজুলীৰ দীঘ ১৬০ ব্ৰিটিছ মাইল আৰু প্ৰস্থ ৬০ ব্ৰিটিছ মাইল বুলি উল্লেখ আছে; তদুপৰি Gazetteer of Bengal and North East India-ৰ নামেৰে ১৯০১ চনত দ্বীপৰ আয়তন ৪৮৫ বৰ্গমাইল বুলি দিয়া আছে। এই পৰিমাপসমূহৰ মূল উৎস আৰু একক পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন।<ref>নকুল চন্দ্ৰ ভূঞা ৰচনা সমগ্ৰ</ref> ==ইতিহাস== ===দ্বীপটোৰ উৎপত্তি=== মাজুলী হৈছে অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ত অৱস্থিত এটা দীঘলীয়া আৰু ঠেক নদীদ্বীপ। বানপানী আৰু নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা ভূ-আকৃতিগত পৰিৱৰ্তনৰ মাধ্যমেৰে দ্বীপটোৰ সৃষ্টি হৈছিল। দ্বীপটো দুটা নদীপথৰ মাজত অৱস্থিত—উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দক্ষিণে [[দিহিং নদী|বুঢ়ীদিহিং]]ৰ পূৰ্বৰ নদীপথ। এসময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান উপনৈ দিহিং পৰস্পৰৰ ওচৰা-ওচৰিকৈ প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ গৈছিল। ১৬৬১ চনৰ পৰা ১৬৯৬ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত কেইবাটাও ভূমিকম্পই অঞ্চলটোৰ নদীব্যৱস্থাত পৰিৱৰ্তনৰ পটভূমি সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=lTvmPLv5_V0C&q=ratanpur&pg=PA21] ''Agrarian System of Medieval Assam'', Jahnabi Gogoi, p. 21.</ref> ১৭৫০ চনত হোৱা এক প্ৰলয়ংকৰী বানপানীৰ ফলত অঞ্চলটোৰ নদীপথৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন ঘটে। এই বানপানীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানীৰ এটা অংশক পূৰ্বৰ সংগমস্থলীৰ প্ৰায় ১৯০ কিলোমিটাৰ উজনিত দিহিঙৰ নদীপথেৰে বোৱাই নিয়া বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0169555X03002666 J. N. Sarma, "Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India".]</ref><ref>[http://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf S. K. Phukan, ''A Linguistic Study of 24 Places of Assam'', p. 299.]</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণৰ সুঁতিটো বুঢ়ী সুঁতি আৰু উত্তৰৰ সুঁতিটো লুইত সুঁতি নামেৰে পৰিচিত হয়। কালক্ৰমত লুইত সুঁতিৰ পানীৰ পৰিমাণ কমি ই খেৰকটীয়া সুঁতিলৈ পৰিণত হয়, আনহাতে বুঢ়ী সুঁতি বিস্তৃত হৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বৰ্তমানৰ মূল নদীপথত পৰিণত হয়।<ref name=":2">{{Cite web |title=District at a glance Details Page {{!}} Majuli District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://majuli.assam.gov.in/about-district/district-glance |access-date=2023-11-02 |website=majuli.assam.gov.in}}</ref> [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|center|upright=2|দিহিং নদীৰ বৰ্তমানৰ গতিপথ আৰু মাজুলী দ্বীপৰ উৎপত্তিৰ পূৰ্বে ইয়াৰ সম্ভাব্য পুৰণি গতিপথৰ মানচিত্ৰ।<ref>Jogendra Nath Sarma, "A Study on Palaeochannels from Satellite Imagery in a Part of Upper Assam", in ''Proceedings of the National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region'', Guwahati, 1993, pp. 74–83, Fig. 1, p. 76.</ref>]] ===চুতীয়া যুগ=== দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ ভূখণ্ড, যি বৰ্তমানৰ মাজুলীৰ অধিকাংশ অঞ্চলৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ, প্ৰথমতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YELHow5lP9kC&focus=searchwithinvolume&q=%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE ''Assam Buranji'' (SM), p. 9.]</ref><ref name="Dihing 2007 p.56">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |page=532 |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).}}</ref> দেওধাই অসম বুৰঞ্জী অনুসৰি চুতীয়া ৰজা‌ ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত নিজৰ ৰাজধানী ''ৰতনপুৰ'' গঠন কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji, p.165</ref> বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, চুতীয়া বিষয়া মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাই দিহিং–মাজুলী অঞ্চলত আহোমসকলৰ আক্ৰমণৰ বাতৰি পাই তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে সৈন্য লৈ আগবাঢ়িছিল। চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত মাজুলী অঞ্চলৰ ''দিহিংমুখ'' (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ মাজুলী), ''দিখৌমুখ'', ''চিৰাআটি''{{efn|''চিৰাআটি'' সম্ভৱতঃ ব্ৰিটিছ যুগৰ মানচিত্ৰত মধ্য মাজুলীৰ এখন ঠাই হিচাপে উল্লেখ থকা ''চিৰিআটি'' হ'ব পাৰে।}} আৰু ''চেৰোৱাকটা''ত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। সেই সময়ত ''দিহিংমুখ'' বৰ্তমানৰ বোকাখাত–কাজিৰঙা অঞ্চলৰ (লখৌ–মহুৰা) ওচৰত অৱস্থিত আছিল, য'ত দিহিং নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল।{{efn|১৮২৫–১৮২৮ চনৰ জৰীপৰ ভিত্তিত ৰিচাৰ্ড উইলকক্সে উল্লেখ কৰিছিল যে পূৰ্বৰ দিহিং নদীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰাৰ আগতে দিচাং, দিখৌ, জাঁজী আৰু দৈচাই নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মহুৰা নামৰ ঠাইৰ ওচৰত মূল নদীত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এডৱাৰ্ড গেইটে ১৬৬২ চনৰ মীৰজুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত লখৌক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰেদি বৈ গৈছিল। আনহাতে দিহিং নদী বৰ্তমান মাজুলীৰ দক্ষিণে থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীপথেৰে প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তত উত্তৰৰ নদীপথৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert|title=A History of Assam |year=1926 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |page=132}}</ref>}} কোচ যুগৰ গ্ৰন্থ ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''ত এই অঞ্চল পূৰ্বতে চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকাৰ এক পৰম্পৰাগত বৰ্ণনা পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখনত উল্লেখ আছে যে ১৫৬৩ চনৰ কোচ আক্ৰমণৰ সময়ত [[নৰনাৰায়ণ]] মাজুলীৰ পৰা [[গড়গাঁও]] অভিমুখে আগবাঢ়িছিল আৰু সেই স্থানত (''সিঠাৱে'') পূৰ্বতে চুতীয়া ৰজাই শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত আহোমসকলে কেনেকৈ ছলেৰে চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰিছিল, তাৰ বৰ্ণনা দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book |last=Daivajna |first=Baladev Suryakhari |title=Darrang Raj Vamsavali |editor-last=Sarma |editor-first=Nabin Chandra |publisher=Bani Prakash |location=Pathsala |year=1973 |pages=73–74 |language=as |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452606/page/72/mode/2up}}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত অতিৰিক্তভাৱে উল্লেখ আছে যে চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত ৰতনপুৰ নামৰ এখন ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। এইটো পৰম্পৰাগত ঐতিহাসিক দাবী; ইয়াৰ সঠিক স্থান আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পৃথকভাৱে পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন। পুৰণি অসমীয়া খচৰাত ১৫১৩–১৫২২ চনৰ ভিতৰত চিৰাআটি, দিখৌমুখ, চেৰোৱাকটা আৰু দিহিংমুখত চুতীয়া–আহোম যুদ্ধ সংঘটিত হোৱা আৰু ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন ঘটাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। ===আহোম যুগ=== আহোমসকলৰ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ]] পিছত মাজুলী অঞ্চলক আহোম ৰাজ্যৰ ''মুং-ক্লাং'' বা দিহিং প্ৰদেশ হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। এই প্ৰদেশৰ শাসনভাৰ দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং'' নামৰ বিষয়াৰ অধীনত ন্যস্ত কৰা হয়। [[চুহুংমুং]] ৰজাই ১৫২৫ চনত এই পদবী সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>Edward Gait, ''A History of Assam'', p. 86: "In 1525, Suhungmung proceeded in person to the Dihing country and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing, and Banlung."</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত এই নিযুক্তিৰ সৈতে খেওখেন নামৰ এজন আহোম সেনাপতিক সম্পৰ্কিত কৰি ১৫২৬ চন উল্লেখ কৰা হৈছে। দুয়োটা তাৰিখৰ পাৰ্থক্য বুৰঞ্জীৰ মূল পাঠৰ সৈতে মিলাই পৰীক্ষা কৰা উচিত। ১৫৬৩ চনত মাজুলীত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ মাজত এখন [[মাজুলীৰ সন্ধি|সন্ধি]] স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই সন্ধিৰ ফলত আহোমসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সোৱণশিৰি নদীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চল কোচসকলক এৰি দিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, C. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |page=58}}</ref><ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Early Rulers of Koch Bihar |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=1992 |page=80}}</ref> সপ্তদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ই মাজুলীত মেৰাগড় নামৰ এটা গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭৬৯–১৭৮০ চনলৈ শাসন কৰা আহোম ৰজা [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই ১৭৭৬ চনত প্ৰদান কৰা এখন দানপত্ৰত ''মাজুলী প্ৰদেশ'' আৰু ইয়াৰ কমলাবাৰী সত্ৰ, অগ্নিচাপৰি, গজলা সত্ৰ আৰু টুনী নদীৰ উল্লেখ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত মাজুলী হৌহা নামৰ এজন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল।<ref>{{Cite book |title=Nityananda Gogoi, Historical Geography of Medieval Assam |pages=271}}</ref> ষোড়শ শতিকাত সমাজসংস্কাৰক [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ আগমনৰ পিছত মাজুলী অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ নেতা শংকৰদেৱে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে দ্বীপটোত [[সত্ৰ]] স্থাপন কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া ধৰ্ম, সংস্কৃতি আৰু কলাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে।<ref>{{cite web |last1=Brahma |first1=Debajit |last2=Poovaiah |first2=Ravi |title=Majuli – Pilgrimage Island of Assam: Art Forms of Satra Monasteries |publisher=IDC School of Design, IIT Bombay |website=D'source |access-date=25 August 2026 |url=https://www.dsource.in/resource/majuli-pilgrimage-island-assam/introduction}}</ref> সত্ৰসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ফলত মাজুলী বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হয় আৰু এই ভূমিকা কেইবা শতিকা ধৰি অব্যাহত থাকে। [[ব্ৰিটিছ শাসন]]ৰ সময়ত আৰু ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছতো দ্বীপটো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত হৈ থাকে। ইয়াক বিশ্বৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ হিচাপেও স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web |last1=Majuli |first1=River Island |title=Largest river island |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-river-island- |website=Guinness World Records |access-date=6 September 2016}}</ref> ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত মাজুলীত ব্যাপক নদীখহনীয়া সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ আয়তন যথেষ্ট হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite news |last=Yardley |first=Jim |date=14 April 2013 |title=A Capricious River, an Indian Island's Lifeline, Now Eats Away at It |url=https://www.nytimes.com/2013/04/15/world/asia/indian-island-shrinks-as-brahmaputra-swells-and-sways.html |work=The New York Times |location=Majuli, India}}</ref> ১৭৯০ৰ দশকত দ্বীপটোৰ আয়তন প্ৰায় ১,৩০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Guha |first1=Amalendu |title=Neo-Vaishnavism to Insurgency: Peasant Uprisings and Crisis of Feudalism in Late 18th Century Assam |date=1984 |page=30 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3262}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াৰ আয়তন সামান্য হ্ৰাস পাই প্ৰায় ১,২৫৫ বৰ্গকিলোমিটাৰ হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Sarma |first1=J. N. |last2=Phukan |first2=M. K. |date=3 May 2004 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India |journal=Geomorphology |volume=60 |issue=1–2 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013 |bibcode=2004Geomo..60....1S}}</ref> ইংৰাজী খচৰাত ২০২৪ চনলৈ অব্যাহত খহনীয়াৰ ফলত মাজুলীৰ আয়তন প্ৰায় ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Majuli, world's largest river island is shrinking and sinking |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/india/story/majuli-worlds-largest-river-island-is-shrinking-and-sinking-181678-2014-02-18 |author=Manogya Loiwal |date=18 February 2014 |access-date=5 April 2016}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু জলবায়ু== ===ভৌগোলিক অৱস্থান=== মাজুলী অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। পুৰণি ভৌগোলিক বৰ্ণনা অনুসৰি ইয়াৰ অৱস্থান ২৬°৪৮′ৰ পৰা ২৭°১২′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৩°৩৯′ৰ পৰা ৯৪°৩৫′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ ভিতৰত।<ref>''Gazetteer of Bengal and North East India''.</ref> দ্বীপটোৰ দক্ষিণে যোৰহাট আৰু গোলাঘাট অঞ্চল, উত্তৰে লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি অঞ্চল আৰু পূব দিশত শিৱসাগৰ অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ সমতলভূমিৰ আকৃতিক শিলিখা ফলৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। মাজুলীৰ ভৌগোলিক আয়তন সময়ৰ লগে লগে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীখহনীয়াৰ ফলত সলনি হৈ আহিছে। পুৰণি তথ্যত ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১,২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আগৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ২০১২ চনত আয়তন প্ৰায় ৫০৮.১৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, অন্যান্য প্ৰকাশিত উৎসত দ্বীপটোৰ আয়তন প্ৰায় ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে। এই পৰিমাপসমূহ বেলেগ সময়ৰ জৰীপ বা ভূমিৰ সংজ্ঞাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ'ব পাৰে; সেয়েহে সেইবোৰক একে সময়ৰ পোনপটীয়া তুলনাযোগ্য পৰিসংখ্যা বুলি ধৰা উচিত নহয়। ===জলবায়ু=== মাজুলীৰ জলবায়ু উপক্ৰান্তীয় মৌচুমী প্ৰকৃতিৰ। মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত ইয়াত গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে গৰম আৰু সেমেকা হয়, আনহাতে শীতকালত বৰষুণ আৰু উষ্ণতা কমি ঠাণ্ডা বাঢ়ে। ঋতু অনুসৰি তাপমাত্ৰা আৰু বায়ুচাপৰ পৰিৱৰ্তনে মৌচুমী বায়ুপ্ৰবাহৰ সৃষ্টি কৰে। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত উল্লেখিত পৰিসংখ্যা অনুসৰি, গ্ৰীষ্মকালত মাজুলীৰ তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ২২°ৰ পৰা ৩৪° চেলছিয়াছ আৰু শীতকালত প্ৰায় ১০°ৰ পৰা ১২° চেলছিয়াছৰ ভিতৰত থাকে। নিয়মীয়া মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৩০০ ছেণ্টিমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই পৰিসংখ্যাসমূহৰ নিৰ্দিষ্ট জৰীপকাল আৰু বতৰবিজ্ঞানৰ উৎস নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ==সংস্কৃতি আৰু জনগাঁথনি== ===নৱবৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহ=== [[File:Majuli Island (45).jpg|thumb|কমলাবাৰী অঞ্চলৰ দৃশ্য।]] মাজুলী দীৰ্ঘদিন ধৰি অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হৈ আহিছে। পঞ্চদশ শতিকাত মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু তেওঁৰ প্ৰধান শিষ্য [[মাধৱদেৱ]]ৰ নেতৃত্বত অসমত এই ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ বিকাশ ঘটে। শংকৰদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বহু সত্ৰই আজিও অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰা বহন কৰি আছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, কছাৰীসকলৰ সৈতে বাৰভূঞাসকলৰ সংঘাতৰ পিছত শংকৰদেৱে বৰদোৱা এৰি প্ৰথমে বিশ্বনাথ অঞ্চলত কিছুদিন আশ্ৰয় লৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ উজাই গৈ কেইবাটাও স্থানত অৱস্থান কৰাৰ অন্তত মাজুলীৰ ধূঁৱাহাট–বেলগুৰিত আশ্ৰয় লয়। ইয়াতেই তেওঁ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পশ্চিম মাজুলীৰ বেলগুৰিত অৱস্থান কৰাৰ সময়ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ হয়। এই ঐতিহাসিক সাক্ষাৎক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সাহিত্যত ''মণিকাঞ্চন সংযোগ'' বুলি অভিহিত কৰা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত এই সাক্ষাৎ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, শংকৰদেৱে মাজুলীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰথমখন সত্ৰ আছিল বেলগুৰি সত্ৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত মাজুলীত মুঠ ৬৫খন সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। অসমৰ প্ৰায় ৬৬৫খন পুৰণি সত্ৰৰ ভিতৰত ৬৫খন মাজুলীত অৱস্থিত আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে এই ৬৫খনৰ ভিতৰত বৰ্তমান মাত্ৰ ২৩খন সত্ৰ সক্ৰিয় অৱস্থাত আছে বুলি ইংৰাজী প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৮৩৭ শকৰ বাৰিষাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ খহনীয়াত ঐতিহাসিক বেলগুৰি সত্ৰখন বিলীন হোৱাৰ পিছত সত্ৰখন লখিমপুৰৰ কাচিকটালৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। এই শক তাৰিখটো মূল ঐতিহাসিক উৎসৰ সৈতে মিলাই চোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে। অসমীয়া সমাজত সত্ৰসমূহ কেৱল ধৰ্মীয় উপাসনাস্থলী নহয়; এইবোৰ সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য, নাট্যকলা, চিত্ৰকলা আৰু সামাজিক জীৱনৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। সত্ৰৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা ভক্তিধৰ্ম আৰু নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ ঘটে। বিশেষকৈ মাজুলীৰ চাৰিখন প্ৰধান সত্ৰ—আউনীআটী, কমলাবাৰী, গড়মূৰ আৰু দক্ষিণপাট—অসমীয়া ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। ====প্ৰধান সত্ৰসমূহ==== [[File:Majuli Island (117).jpg|thumb|কমলাবাৰী সত্ৰ।]] মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ প্ৰধান সত্ৰসমূহৰ ভিতৰত তলৰ সত্ৰকেইখন উল্লেখযোগ্য। ;[[দক্ষিণপাট সত্ৰ]] :দক্ষিণপাট সত্ৰ বনমালীদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন ৰাসলীলা উদ্‌যাপনৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰাস মহোৎসৱ অসমৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। দক্ষিণপাট সত্ৰত বৰগীত, মাটি আখৰা, সূত্ৰধাৰ, ওজাপালি, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু আন বিভিন্ন পৰম্পৰাগত কলাৰ চৰ্চা কৰা হয়। ;[[গড়মূৰ সত্ৰ]] :গড়মূৰ সত্ৰ লক্ষ্মীকান্তদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন গড়মূৰ বৰসত্ৰ আৰু গড়মূৰ সৰুসত্ৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত। দুয়োটা ভাগতে শৰৎ ঋতুৰ শেষৰফালে ৰাসলীলা অনুষ্ঠিত হয়। সত্ৰখনত পুৰণি যুদ্ধাস্ত্ৰ, বিশেষকৈ বৰতোপ সংৰক্ষিত আছে। ;[[আউনীআটী সত্ৰ]] :আউনীআটী সত্ৰ নিৰঞ্জন পাঠকদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াত পালনাম আৰু অপ্সৰা নৃত্যৰ বিশেষ চৰ্চা হয়। সত্ৰখনত প্ৰাচীন অসমীয়া শিল্পসামগ্ৰী, পাত্ৰ, অলংকাৰ, হস্তশিল্প আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰীৰ এক বৃহৎ সংগ্ৰহ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধ অনুসৰি, সত্ৰখনৰ ১২৫গৰাকী শিষ্য আৰু বিশ্বজুৰি সাত লাখতকৈ অধিক অনুগামী আছে। ;[[কমলাবাৰী সত্ৰ]] :কমলাবাৰী সত্ৰ বদলা পদ্ম আতাই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন মাজুলীৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু শাস্ত্ৰীয় অধ্যয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ শাখা উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰই দেশ-বিদেশত সত্ৰীয়া কলাৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত কমলাবাৰী সত্ৰৰ নাওশিল্প পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ;নৰসিংহ সত্ৰ :আহোম স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহই ১৭৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত এলেঙী নৰসিংহ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন মাজুলীৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। ;বেঙেনাআটী সত্ৰ :বেঙেনাআটী সত্ৰ শংকৰদেৱৰ মাহীমাকৰ নাতি মুৰাৰীদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহশালা আৰু পৰিৱেশ্য কলাৰ এক উন্নত কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত। ইয়াত আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ সোণেৰে নিৰ্মিত ৰাজকীয় পোছাক আৰু এখন সোণৰ ৰাজছত্ৰ সংৰক্ষিত আছে।<ref name=":4">{{Cite web |last=Das |first=Bijoyeta |title=The slow death of India's Majuli Island |url=https://www.aljazeera.com/features/2013/8/19/the-slow-death-of-indias-majuli-island |access-date=2023-11-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ;চামগুৰি সত্ৰ :চামগুৰি সত্ৰ ভাৰতৰ মুখাশিল্পৰ বাবে বিশেষভাৱে প্ৰখ্যাত। ইয়াত ৰাসলীলা আৰু ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন চৰিত্ৰৰ মুখা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে। মাজুলীৰ মুখাশিল্প দ্বীপটোৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক পৰিচয়। ;বিহিমপুৰ সত্ৰ :বিহিমপুৰ সত্ৰত বৰগীত, মাটি আখৰা আৰু সত্ৰীয়া নৃত্যৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পৰম্পৰা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ঝুমুৰা, চালি, নটুৱা, নন্দী-ভৃংগী, সূত্ৰধাৰ, ওজাপালি, অপ্সৰা, সত্ৰীয়া কৃষ্ণনৃত্য আৰু দশাৱতাৰ নৃত্য উল্লেখযোগ্য। এই কলাৰূপসমূহ শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা বৈষ্ণৱ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অংশ। পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামীৰ প্ৰচেষ্টাত সত্ৰখন উত্তৰ-পূব ভাৰতত আধ্যাত্মিক শুদ্ধিকৰণ বা ''শুদ্ধি'' অনুষ্ঠানৰ এক কেন্দ্ৰ হিচাপেও পৰিচিত হৈছে।<ref name=":4"/> ===জনসংখ্যা=== [[File:Assam 146.jpg|thumb|মাজুলীৰ এখন গাঁও।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাজুলীৰ জনসংখ্যা ১,৬৭,৩০৪ গৰাকী। দ্বীপটোৰ জনসংখ্যাৰ ৪৬.৩৮ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতি আৰু ১৪.২৭ শতাংশ অনুসূচীত জাতিৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন অজনজাতীয় অসমীয়া হিন্দু জনগোষ্ঠীৰ লোকো বসবাস কৰে। জনসংখ্যাৰ ৯৯.০৪ শতাংশই হিন্দুধৰ্ম পালন কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাজুলীৰ থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] (৪১.০১ শতাংশ), [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], কৈৱৰ্ত আৰু [[সোণোৱাল কছাৰী]] উল্লেখযোগ্য। অজনজাতীয় অসমীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[কোচ]], [[কলিতা]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] আৰু [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়|যোগী]], আদি আছে। ইয়াৰ উপৰি গোৰ্খা, ব্ৰাহ্মণ, সূত, নাথ তথা অন্যান্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকো বসবাস কৰে। আগৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত কিছুসংখ্যক বঙালী হিন্দু আৰু নেপালী সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ উপস্থিতিও উল্লেখ কৰা হৈছে। দ্বীপটোত প্ৰধানকৈ [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]] ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মাজুলীত ১৪৪খন গাঁও আছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু জনঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গকিলোমিটাৰত প্ৰায় ৩০০ গৰাকী।<ref name=":3">{{Cite news |last=Datta |first=Sudipta |date=2023-04-27 |title=Mitul Baruah's Slow Disaster: Life of the storytellers of Majuli |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/books/books-authors/mitul-baruah-book-slow-disaster-majuli-floods/article66773551.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref> [[File:People in Majuli.jpg|thumb|গামোচা বোৱা এগৰাকী দেউৰী মহিলা।]] মাজুলীৰ সৈতে [[যোৰহাট]]ৰ যোগাযোগৰ বাবে দৈনিক ছয়বাৰকৈ ফেৰী চলাচল কৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা লখিমপুৰ হৈ মাজুলীলৈ নৈশ বাছসেৱাৰ ব্যৱস্থাও আছে। বিভিন্ন অসুবিধাৰ মাজতো চিকিৎসাকেন্দ্ৰ আৰু শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপনৰ জৰিয়তে আধুনিক সুবিধা দ্বীপটোলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। পৰম্পৰাগত বাঁহ আৰু মাটিৰ ঘৰসমূহৰ লগতে কংক্ৰিটৰ নিৰ্মাণো বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":3"/> ===উৎসৱ-পাৰ্বণ=== [[File:Gayan Bayan in Majuli.jpg|right|thumb|মাজুলীত গায়ন-বায়ন।]] মাজুলীৰ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰধান উৎসৱ আলি আই লৃগাং। সাধাৰণতে ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ মাজভাগত ফাগুন মাহৰ দ্বিতীয় বুধবাৰৰ পৰা এই পাঁচদিনীয়া উৎসৱ আৰম্ভ হয়। ইয়াত পুৰাং আপিন (পাতত মেৰিয়াই সিজোৱা ভাত), [[আপং]] আৰু গাহৰি, মাছ, কুকুৰাৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাগত ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। শস্যৰ ভাল উৎপাদনৰ কামনাৰে দঞি-পঃল (সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ)ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰি মিচিংসকলৰ পৰম্পৰাগত গুমৰাগ ছ'মান নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2021-07-12 |title=Less known facts about Majuli, the largest river island in the world |url=https://www.hindustantimes.com/photos/lifestyle/less-known-facts-about-majuli-the-largest-river-island-in-the-world-101626068500496.html |access-date=2023-11-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> উজনি মাজুলীৰ জেংৰাইমুখকে ধৰি কিছুমান অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিং খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বৰদিন উদ্‌যাপন কৰে। মাজুলী প্ৰায় পাঁচ শতিকা ধৰি অসমীয়া সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=How an Assam village is building its own tank for safe water during floods |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/how-an-assam-village-is-building-its-own-tank-for-safe-water-during-floods-6254793/ |access-date=2023-11-02 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> মাজুলীৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ হৈছে ৰাস মহোৎসৱ। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত সত্ৰসমূহত ৰাসলীলা অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱত জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ লোক অংশগ্ৰহণ কৰে। চামগুৰি, ভোগপুৰ, বিহিমপুৰ, কমলাবাৰী, দক্ষিণপাট, আউনীআটী, গড়মূৰ আৰু উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰকে ধৰি বহু সত্ৰ আৰু মঞ্চত ৰাসলীলা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ৬০খনতকৈ অধিক মঞ্চত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে। দেশ-বিদেশৰ পৰ্যটক, গৱেষক, শিল্পী আৰু দৰ্শকে মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰে। [[File:Raas Leela performance.jpg|right|thumb|মাজুলীত ৰাসলীলা প্ৰদৰ্শন।]] মাজুলীৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান হৈছে পালনাম। নিৰ্দিষ্ট নিয়ম অনুসৰি পালে পালে নাম-কীৰ্তন গোৱা হয় বাবে ইয়াক পালনাম বোলা হয়। দক্ষিণপাট সত্ৰত উদয়াস্ত পালনাম, গড়মূৰ সত্ৰত সম্পূৰ্ণ নামঘোষাৰ এহেজাৰ ঘোষা পাঠেৰে এদিনীয়া পালনাম, কমলাবাৰী সত্ৰত উদয়াস্ত এদিনীয়া পালনাম, আউনীআটী সত্ৰত পাঁচদিনীয়া পালনাম আৰু কুৰুৱাবাহী সত্ৰত উদয়াস্ত পালনাম অনুষ্ঠিত হয়। এইবোৰৰ লগতে মিচিং, কছাৰী, দেউৰী আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ আৰু পূজা-পাৰ্বণো পালন কৰা হয়। মাজুলীত বছৰি চাৰিদিনীয়াকৈ মাজুলী মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই মহোৎসৱত মাজুলী তথা অসমৰ কলা-সংস্কৃতি, থলুৱা খাদ্য আৰু কুটীৰ শিল্পৰ সামগ্ৰী দেশী-বিদেশী দৰ্শকৰ সন্মুখত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ===সাহিত্য=== নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰক [[মাধৱদেৱ]]ে মাজুলীত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক তথা তেওঁৰ গুৰু [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সৈতে প্ৰথম সাক্ষাৎ কৰিছিল। এই ঐতিহাসিক ঘটনাক ''মণিকাঞ্চন সংযোগ'' বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://asom.in/manjuli-tourist-attractions/ |title=Manjuli Tourist Attractions |date=19 June 2018}}</ref> শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে [[নামঘোষা]], [[বৰগীত]] আৰু ভটিমাকে ধৰি বিভিন্ন সাহিত্যিক ৰচনা আৰু সাংস্কৃতিক সৃষ্টিৰ জৰিয়তে [[অসমীয়া সাহিত্য]] সমৃদ্ধ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পদাংক অনুসৰণ কৰি সত্ৰসমূহত নাটক আৰু ভক্তিমূলক গীত ৰচনাৰ পৰম্পৰা গঢ় লৈ উঠে। মাজুলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বহু সাহিত্যিকৰ ভিতৰত [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]], কবি আৰু সমালোচক ৰাজীৱ বৰা, দ্বিভাষিক সমালোচক আৰু সাহিত্যিক ভাস্কৰজ্যোতি নাথ, জুৰী বৰা বৰগোহাঁই, দেৱভূষণ বৰা, ইতিহাসবিদ ডম্বৰুধৰ নাথ, ঔপন্যাসিক গোবিন খাউণ্ড আৰু কবি ডেনি গাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite book |last=Tamuly |first=D. N. |url=https://books.google.com/books?id=9nFXyPDU-1cC&q=The+Majuli+Island+-+Assam+Dambarudhar+Nath |title=The Blessed Island: A Selection of Writings on Majuli and the Neo-Vaishnavite Movement in Assam |date=2013 |publisher=Programme Production Centre (North-East), Doordarshan |language=en}}</ref> অসমীয়াৰ দ্বিতীয়খন বাতৰি-কাকত ''অসম বিলাসিনী'' ১৮৭১ চনৰ পৰা মাজুলীৰ পৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.thestellarnews.com/news/118404 |title=Assam Bilasini to Asom Barta : Majuli's Newspaper of News and Views |date=4 October 2021}}</ref> ===লোকসংস্কৃতি আৰু শিল্প=== লোকসংস্কৃতিৰ দিশৰ পৰা মাজুলী বিশেষভাৱে সমৃদ্ধ। সত্ৰীয়া পৰম্পৰা আৰু শংকৰী কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ হোৱাৰ লগতে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সাংস্কৃতিক মিলনে মাজুলীৰ সমাজজীৱনক বৈচিত্ৰ্যময় কৰি তুলিছে। সত্ৰীয়া গীত-মাত, খোল-তাল, নৃত্য, ভাওনা, নাম-কীৰ্তন আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ ঐনিতমে মাজুলীৰ সাংস্কৃতিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। মাজুলীৰ পৰম্পৰাগত শিল্পসমূহৰ ভিতৰত মৃৎশিল্প, মুখাশিল্প, বাঁহ-বেতৰ শিল্প, হস্ততাঁত আৰু নাও নিৰ্মাণ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি গোগোল গছ আৰু কুঁহিলা গছৰ পৰা বিভিন্ন সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাও আছে। মাজুলীৰ মুখাশিল্প বিশেষকৈ চামগুৰি সত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ৰাসলীলা আৰু ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন পৌৰাণিক চৰিত্ৰৰ মুখা ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা হয়। মাজুলীৰ গাঁওসমূহত নামঘৰে ধৰ্মীয় উপাসনাৰ লগতে সামাজিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপেও ভূমিকা পালন কৰে। নাম-কীৰ্তন, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, সামাজিক আলোচনা, সভা আৰু অন্যান্য সামূহিক কাৰ্যসূচী নামঘৰত অনুষ্ঠিত হয়। মাজুলীৰ পৰম্পৰাগত জীৱনধাৰাত কৃষি, নদীকেন্দ্ৰিক যাতায়াত, মাছ ধৰা, তাঁতশিল্প আৰু সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। ==পৰিৱেশ আৰু প্ৰকৃতি== [[File:Assam 133.jpg|thumb|left|মাজুলীৰ জলাভূমি।]] মাজুলী এক বৃহৎ জলাভূমি অঞ্চল। ইয়াৰ জলাভূমিসমূহ বহু বিৰল আৰু বিপন্ন চৰাইৰ আশ্ৰয়স্থল, বিশেষকৈ শীতকালত অহা [[পৰিভ্ৰমী চৰাই]]সমূহৰ। ইয়াত [[বৰটোকোলা]], পেলিকান, চাইবেৰিয়ান ক্ৰেন আৰু [[শৰালি]] হাঁহকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই দেখা যায়। সন্ধিয়াৰ পিছত বনৰীয়া হাঁহ আৰু অন্যান্য জলচৰ চৰাই দূৰৱৰ্তী অঞ্চললৈ উৰি যায়।<ref>{{Cite book |last1=Cruz |first1=Cristina |url=https://books.google.com/books?id=Y_YvEAAAQBAJ&dq=Majuli+Island+Ecology&pg=PA94 |title=Soil Nitrogen Ecology |last2=Vishwakarma |first2=Kanchan |last3=Choudhary |first3=Devendra Kumar |last4=Varma |first4=Ajit |date=2021-05-24 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-71206-8 |language=en}}</ref> বৃহৎ উদ্যোগৰ অনুপস্থিতি আৰু নিয়মীয়া বৰষুণৰ বাবে দ্বীপটো তুলনামূলকভাৱে প্ৰদূষণমুক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Nath |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=qoFEPgAACAAJ |title=The Majuli Island: Society, Economy, and Culture |date=2009 |publisher=Anshah Publishing House |isbn=978-81-8364-056-5 |language=en}}</ref> অৱশ্যে মাজুলীৰ পাৰৰ ব্যাপক নদীখহনীয়াই দ্বীপটোৰ অস্তিত্বলৈ এক গুৰুতৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। মৌচুমী বানপানীৰ সময়ত খহনীয়া প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে উজনিৰ ওচৰৰ নগৰাঞ্চলসমূহত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ মথাউৰিসমূহৰ কিছুমান অনাকাঙ্ক্ষিত প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্ৰবল সোঁতে দ্বীপটোৰ বৃহৎ অংশ খহাই নিয়া অব্যাহত ৰাখিছে। কিছুমান প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ১৮৫৩ চনত মাজুলীৰ মুঠ আয়তন প্ৰায় ১,১৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আছিল। বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ইয়াৰ প্ৰায় ৩৩ শতাংশ ভূমি খহনীয়াত বিলীন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯১ চনৰ পিছত ৩৫খনতকৈ অধিক গাঁও নদীখহনীয়াত বিলীন হৈছে। কিছুমান জৰীপত মাজুলী আগন্তুক ১৫–২০ বছৰৰ ভিতৰত বিলুপ্ত হ'ব পাৰে বুলি আশংকা ব্যক্ত কৰা হৈছিল। এইটো প্ৰকাশিত পূৰ্বাভাস, দ্বীপটোৰ বিলুপ্তিৰ কোনো নিশ্চিত সময়সীমা নহয়।<ref>{{Cite book |last1=Phartiyal |first1=Binita |url=https://books.google.com/books?id=SC6oEAAAQBAJ&dq=Majuli+Island+Ecology&pg=PA64 |title=Climate Change and Environmental Impacts: Past, Present and Future Perspective |last2=Mohan |first2=Rahul |last3=Chakraborty |first3=Supriyo |last4=Dutta |first4=Venkatesh |last5=Gupta |first5=Anil Kumar |date=2023-01-17 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-031-13119-6 |language=en}}</ref> মাজুলী সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে [[ভাৰত চৰকাৰ]]ে ২.৫০ বিলিয়ন টকা, তৎকালীন হিচাপত প্ৰায় ৫.৫ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ, অনুমোদন দিছিল। জলসম্পদ বিভাগ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব'ৰ্ডে বিগত কেইবাটাও দশক ধৰি খহনীয়া সমস্যাৰ সমাধানৰ চেষ্টা চলাই আহিছে যদিও বিশেষ সফলতা লাভ কৰা নাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাজুলীৰ দক্ষিণ সীমাৰ কাষে কংক্ৰিটৰ আৱৰণযুক্ত চাৰিলেনযুক্ত পথ নিৰ্মাণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীতল খননৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। এই প্ৰকল্পত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা সুঁতি খেৰকটীয়া সুঁতিত দুটা জলদ্বাৰ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইংৰাজী প্ৰবন্ধত উল্লেখিত উৎসসমূহৰ সময়লৈ এই ব্ৰহ্মপুত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্প কাৰ্যকৰী হোৱা নাছিল। মাজুলীক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ বাবে [[ইউনেস্কো]]ৰ ওচৰত মনোনয়নো দাখিল কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-09-07 |title=Majuli's largest river island status to help UNESCO World heritage bid: Mahesh Sharma |url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/assam-majulis-largest-river-island-stauts-unesco-world-heritage-union-culture-minister-mahesh-sharma-3017429/ |access-date=2023-11-02 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> স্থানীয় পৰিৱেশকৰ্মী [[যাদৱ পায়েং]]ই দ্বীপটোৰ খহনীয়া প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে প্ৰায় ৫৫০ হেক্টৰ অঞ্চলত গছ ৰোপণ কৰি "মলাই অৰণ্য" গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news |last=PTI |date=2023-03-21 |title='Forest man of India' wants tree plantation to be taught at schools in world |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/forest-man-of-india-wants-tree-plantation-to-be-taught-at-schools-in-world/article66644889.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref> পূৰ্বতে এই অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ খহনীয়াৰ আশংকা থকা উন্মুক্ত বালিচৰ আছিল। পায়েঙৰ বনানীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাত অঞ্চলটো ঘন অৰণ্যলৈ পৰিণত হয়। বৰ্তমান এই অৰণ্য হাতী, বাঘ, হৰিণ আৰু শগুণকে ধৰি বিভিন্ন বন্যপ্ৰাণীৰ আশ্ৰয়স্থল।<ref>{{cite web |last1=Kalita |first1=Jitu |title=India Man Plants Forest Bigger Than Central Park to Save His Island |url=http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020003641/http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |url-status=dead |archive-date=20 October 2014 |website=National Geographic |publisher=National Geographic Society |access-date=24 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020003641/http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |archivedate=20 October 2014 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2017 |title=How one man saved an island and brought its animals back |url=https://en.newsner.com/news/how-one-man-saved-an-island-and-brought-its-animals-back/ |agency=Newsner}}</ref> ===জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ভাবুকি=== জলাভূমিৰ সংকোচন আৰু চৰম জলবায়ুগত পৰিস্থিতিৰ ফলত মাজুলী সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হোৱাৰ আশংকাৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Staff |first=D. T. E. |date=2016-06-28 |title=Disappearing Majuli, India's first river island district |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/disappearing-majuli-india-s-first-river-island-district-54610 |access-date=2025-04-03 |website=Down To Earth |language=en}}</ref><ref name="Tandon">{{Cite web |last=Tandon |first=Aditi |date=2024-04-15 |title=Majuli's shrinking wetlands and their fight for survival |url=https://india.mongabay.com/2024/04/majulis-shrinking-wetlands-and-their-fight-for-survival/ |access-date=2025-04-03 |website=Mongabay-India |language=en-US}}</ref> দ্বীপটোৱে বৰ্ধিত বানপানী,<ref name="Tandon"/> নদীখহনীয়া,<ref>{{Cite news |last=Dey |first=Panchali |title=Majuli—the world's largest river island might just disappear in the future |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/majulithe-worlds-largest-river-island-might-just-disappear-in-the-future/articleshow/64012861.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> বাসস্থানচ্যুতি, অভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজন আৰু কৃষি উৎপাদনশীলতা হ্ৰাসৰ দৰে সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছে।<ref name=":4"/> ==অৰ্থনীতি== ===কৃষি আৰু অন্যান্য উদ্যোগ=== [[কৃষি]] মাজুলীৰ অৰ্থনীতিৰ প্ৰধান ভিত্তি। ধান ইয়াৰ মুখ্য কৃষিজাত উৎপাদন। দ্বীপটোত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ ধানৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কোমল চাউল, বাওধান আৰু আঠাযুক্ত চাউল উল্লেখযোগ্য। এই চাউলসমূহ পৰম্পৰাগত জলপান আৰু [[পিঠা]] প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কৃষিৰ উপৰি হস্ততাঁত, মাছ ধৰা, দুগ্ধ উৎপাদন, [[মৃৎশিল্প]] আৰু নাও নিৰ্মাণ মাজুলীৰ অৰ্থনীতিৰ আন গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।<ref>[http://www.assamlog.com ''The Only Govt Jobs updates website open from Majuli''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501122301/http://assamlog.com/ |date=1 May 2017}}</ref> [[File:Jengraimukh paddy field.jpg|thumb|জেংৰাইমুখৰ এখন ধাননি পথাৰ।]] মাজুলীৰ গাঁও অঞ্চলত হস্ততাঁত বহু পৰিয়ালৰ অন্যতম জীৱিকাৰ উপায়। পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে তাঁতশালত বিভিন্ন বস্ত্ৰ বয়। মাজুলীৰ অধিবাসীসকল নাও চলোৱা আৰু নদীপথৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো দক্ষ। দ্বীপটোৰ নদীকেন্দ্ৰিক ভৌগোলিক অৱস্থাৰ বাবে নাও নিৰ্মাণ আৰু নাও চলোৱাৰ পৰম্পৰাই স্থানীয় অৰ্থনীতি আৰু দৈনন্দিন জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ===শিক্ষা=== মাজুলীৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ অধীনত পৰিচালিত হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ]]ৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত।<ref>{{cite web |title=Welcome to Assam State School Education Board (ASSEB) |url=https://asseb.in/ |website=asseb.in |access-date=19 September 2025}}</ref> দ্বীপটোত উচ্চতৰ মাধ্যমিক, স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[মাজুলী সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়]], ৰাষ্ট্ৰীয় ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, [[মাজুলী মহাবিদ্যালয়]], [[জেংৰাইমুখ মহাবিদ্যালয়]], ৰঙাচাহী মহাবিদ্যালয় আৰু পূব মাজুলী মহাবিদ্যালয় উল্লেখযোগ্য। ===পৰ্যটন=== [[File:Majuli Island (103).jpg|thumb|মাজুলীৰ বিভিন্ন অঞ্চল চৰাই নিৰীক্ষণৰ বাবে জনপ্ৰিয়।]] মাজুলী [[যোৰহাট]]ৰ পৰা প্ৰায় {{convert|20|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। পৰ্যটকসকলে যোৰহাটৰ নিমাতী ষ্টীমাৰ ঘাটৰ পৰা বাছ আৰু ফেৰী ব্যৱহাৰ কৰি দ্বীপটোলৈ যাব পাৰে। যাতায়াতৰ মাধ্যম সলনি কৰিবলগীয়া হোৱা বাবে এই যাত্ৰাত তিনিঘণ্টাতকৈ অধিক সময় লাগিব পাৰে। মাজুলীৰ ওচৰৰ প্ৰধান নগৰসমূহৰ ভিতৰত [[উত্তৰ লখিমপুৰ]], [[গোলাঘাট]], [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |date=2005-10-06 |title=Manufacturing identities? |url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30206559.ece |access-date=2023-11-02 |website=Frontline |language=en}}</ref> মাজুলীৰ প্ৰধান পৰ্যটন আকৰ্ষণসমূহৰ ভিতৰত বৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহ আৰু পৰম্পৰাগত শিল্পসমূহ উল্লেখযোগ্য। মৃৎশিল্প, মুখাশিল্প আৰু হাতেৰে বোৱা মেখেলা-চাদৰৰ দৰে বস্ত্ৰশিল্প পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ আকৰ্ষণ। দ্বীপটোত আলি আই লৃগাং, পালনাম, ফলকু আৰু পৰাগ উৎসৱকে ধৰি বিভিন্ন উৎসৱো উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite book |last=Mody |first=Sri Anuj |url=https://books.google.com/books?id=OLNsEAAAQBAJ&dq=Madhya+Majuli+Tourism&pg=PA29 |title=Socio-economic and environment impacts of tourism |last2=Borah |first2=Philip |publisher=Archers & Elevators Publishing House |isbn=978-93-90996-34-6 |language=en}}</ref> নৱেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চ মাহলৈ অনুকূল বতৰ আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ অধিক উপস্থিতিৰ বাবে মাজুলীৰ দক্ষিণ অংশ চৰাই নিৰীক্ষণৰ বাবে বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=World's largest river island is in India! |url=https://www.indiatoday.in/travel/destinations/story/worlds-largest-river-island-is-in-india-assam-majuli-307702-2016-02-08 |access-date=2023-11-03 |website=India Today |date=8 February 2016 |language=en}}</ref> চৰাই নিৰীক্ষণৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ ভিতৰত চাকুলি বিল, ভেৰকী বিল আৰু মগুৰমাৰী বিল অন্যতম।<ref>{{Cite book |last=Phukon |first=Pallabita Bora |url=https://books.google.com/books?id=qNJGEAAAQBAJ&dq=Majuli+There+are+three+locales+for+birdwatching&pg=PT114 |title=Jajabor: Wanderlust Assam |date=2021-10-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68538-338-1 |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত তলৰ স্থানসমূহকো মাজুলীৰ পৰ্যটন আকৰ্ষণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। * চৰাইচোং * ৰাওনা পুখুৰী * চামগুৰিৰ মুখাশিল্প * মাজুলীৰ সত্ৰসমূহ * ৰাস মহোৎসৱ মাজুলীত চাৰিদিনীয়াকৈ উদ্‌যাপিত মাজুলী মহোৎসৱো পৰ্যটনৰ এক উল্লেখযোগ্য আকৰ্ষণ। এই উৎসৱত দ্বীপটোৰ পৰম্পৰাগত কলা-সংস্কৃতি, থলুৱা খাদ্য আৰু কুটীৰ শিল্পৰ সামগ্ৰী প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ===যাতায়াত=== [[File:Way To Majuli.jpg|thumb|right|200px|যোৰহাটৰ পৰা মাজুলীলৈ যোৱাৰ পথ।]] মাজুলীৰ সৈতে অসমৰ মূল ভূখণ্ডৰ যোগাযোগৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে নদীপথৰ ফেৰী সেৱা। [[যোৰহাট]] আৰু [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]]—দুয়ো দিশৰ পৰা মাজুলীলৈ যাতায়াত কৰিব পাৰি। যোৰহাটৰ পৰা যাত্ৰা কৰিলে নগৰখনৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত নিমাতী ঘাটলৈ বাছ বা টেক্সীৰে যাব লাগে। তাৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ মাজুলীৰ বিভিন্ন ফেৰীঘাটলৈ যাব পাৰি। নিমাতী ঘাটৰ পৰা মাজুলীৰ কমলাবাৰী, অফলামুখ, শালমৰা, ফুলনি বা বগৰীগুৰি, দক্ষিণপাট আৰু চুমৈমাৰী আদি ঘাটলৈ ফেৰী চলাচলৰ ব্যৱস্থা আছে। ফেৰীসমূহত যাত্ৰীৰ লগতে কিছুমান লঘু যানবাহনো পাৰাপাৰ কৰিব পৰা যায়। ভাৰতীয় আভ্যন্তৰীণ জলপথ প্ৰাধিকৰণৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ৰোল-অন/ৰোল-অফ বা ৰ'-ৰ' ফেৰী সেৱাই ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ মাজুলী বন্দৰলৈ যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। এই সেৱাত কম গভীৰ পানীত চলিব পৰা দুখন জাহাজ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰতিখন জাহাজে প্ৰায় ২০০ গৰাকী যাত্ৰী, চাৰিখন গাড়ী আৰু দুখন ট্ৰাক কঢ়িয়াব পাৰে। নদীপথৰ উপৰি মাজুলী আৰু যোৰহাটৰ মাজত পোনপটীয়া স্থলপথৰ যোগাযোগ স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে এখন দুইলেনযুক্ত দলং নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০২১ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত দলংখনৰ নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ হয়। দলংখনে নিমাতী ঘাট আৰু কমলাবাৰী অঞ্চলক সংযোগ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.timesnownews.com/india/article/importance-of-mahabahu-brahmaputra-project-bhumi-pujan-majuli-bridge-on-pm-modi-itinerary-on-18-february-inauguration-jogighopa-foundation-stone/721374 |title=Importance of Mahabahu-Brahmaputra project, Majuli bridge on PM Modi itinerary on 18 February explained |date=17 February 2021}}</ref> লখিমপুৰৰ পৰা মাজুলীলৈ যাবলৈ লুইত আৰু খাবলু নামৰ দুটা ঘাট পাৰ হ'বলগীয়া হয় বুলি পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে। [[বিহপুৰীয়া]] হৈ মাজুলীলৈ যোৱা আন এটা পথো আছে। এই পথ তুলনামূলকভাৱে সুচল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মাজুলীৰ বালিচাপৰীৰ পৰা ধূনাগুৰি ঘাট পাৰ হৈ লখিমপুৰ জিলালৈ নিয়মীয়া যানবাহন চলাচলৰ ব্যৱস্থাও আছে। [[বগীবিল দলং]] নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ধেমাজি আৰু ঢকুৱাখনা হৈ মাজুলীলৈ যোৱাৰ বাবে সকলো বতৰৰ উপযোগী এক বিকল্প পথ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উপৰি [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা লখিমপুৰ–ঢকুৱাখনা পথেৰে মাজুলীলৈ নৈশ বাছসেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। এই যাতায়াত ব্যৱস্থাসমূহে মাজুলীৰ অধিবাসী আৰু পৰ্যটকসকলৰ মূল ভূখণ্ডৰ সৈতে যোগাযোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery mode="packed" heights="160"> File:Raas Majuli 1.jpg|মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱৰ এক দৃশ্য File:Raas Majuli 2.jpg|মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱৰ আন এক দৃশ্য File:Mask Raas Majuli.jpg|মাজুলীৰ ৰাসত ব্যৱহৃত মুখা File:Kamalabari Satra.jpg|[[কমলাবাৰী সত্ৰ]] File:Dakhinpat Temple.jpg|[[দক্ষিণপাট সত্ৰ]] File:Filial Piety Rituals.jpg|দক্ষিণপাট সত্ৰত পূজা File:Assam 098.jpg|[[আউনীআটী সত্ৰ]]ত গৰুড়ৰ মূৰ্তি File:Aauniati satra gate.jpg|আউনীআটী সত্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Majuli Island , Assam (19).jpg|কমলাবাৰী ডাকঘৰ File:Sotro of Majuli.jpg|মাজুলীৰ সত্ৰ-সংস্কৃতি File:Dakhinpat Satra.jpg|দক্ষিণপাট সত্ৰৰ ভিতৰচ'ৰা File:সত্ৰ.jpg|আউনীআটী সত্ৰৰ ভিতৰচ'ৰা File:অফলামুখ.jpg|অফলামুখ–নিমাতী ফেৰী সেৱা </gallery> ==লগতে চাওক== * [[মাজুলী জিলা]] * [[মাজুলী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] * [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Majuli|মাজুলী}} * [https://web.archive.org/web/20030409100449/http://www.majuli.org/ Majuli.org] — Majuli Island Protection & Development Council (MIPDC) * [https://www.majuliislands.com/ MajuliIslands.com] — মাজুলী সম্পৰ্কীয় তথ্য * [https://web.archive.org/web/20150321060222/http://www.majuli.org/ মাজুলীৰ ঐতিহাসিক ৱেবছাইট] * [https://web.archive.org/web/20060502183309/http://www.cfar.umd.edu/~venu/NFI/majuli.html Life in Majuli] * [https://web.archive.org/web/20020204073652/http://members.tripod.com/majuli/sanjoy/majinfo.htm Culture of Majuli] * [https://web.archive.org/web/20120715044404/http://www.1upindia.com/states/assam/cities.html Satras of Majuli] * [https://web.archive.org/web/20210309114353/http://www.majuli.info/ World's Largest River Island] * [https://jorhat.nic.in/dmp11-12.pdf Disaster Management Plan 2011–12, Jorhat District] {{অসম}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:নদী দ্বীপ]] [[শ্ৰেণী:মাজুলী|*]] r9cx8ypw7woq0tqmcn4yi1limbsm79s 647800 647664 2026-10-26T00:29:41Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647800 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = মাজুলী | image = {{multiple image | align = center | total_width = 250 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Doriya River of Majuli.jpg | alt1 = | image2 = Sky lamps at Sri Sri Auniati Satra, Majuli.jpg | alt2 = | image3 = Majuli - The largest river island.jpg | alt3 = | image4 = Majuli Island.jpg | alt4 = | image5 = | alt5 = | image6 = | alt6 = | image7 = | alt7 = | image8 = | alt8 = | image9 = | alt9 = }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ: মাজুলীৰ দৰিয়া নদী; খেৰকটীয়া নদী; ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা পৃথক সুঁতি | image_size = 200px | pushpin_map = India Assam | pushpin_caption = | nickname = <!-- India's First River Island District --> | location = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] | coordinates = {{Coord|27|00|N|94|13|E|region:IN|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 880 | length_km = | width_km = | highest_mount = | elevation_m = 84.5 | country = দেশ {{flag|India}} | country_admin_divisions_title = ৰাজ্য | country_admin_divisions = [[অসম]] | country_admin_divisions_title_1 = জিলা | country_admin_divisions_1 = [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | population = 167,304 | population_as_of = 2011 | density_km2 = 300 | ethnic_groups = মিচিং, দেউৰী, কৈৱৰ্ত, সোণোৱাল কছাৰী, কোচ, আহোম, চুতীয়া, কলিতা, গোৰ্খা, ব্ৰাহ্মণ, সূত আৰু নাথ (যোগী) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 785102, 785104, 785105, 785110, 785106 | area_code_type = Telephone code | area_code = 03775 | registration_plate = AS-29 | additional_info = }} '''মাজুলী''' (ইংৰাজীত ''Majuli'' বা ''Majoli'') হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যত অৱস্থিত সৰ্ববৃহৎ নদীদ্বীপ। দ্বীপটোৰ দক্ষিণ আৰু পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পশ্চিমে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা পৃথক সুঁতি আছে। উত্তৰ পাৰৰ সেই সুঁতিক খেৰকটীয়া সুঁতি বোলা হয়।<ref>{{Cite web |title=MAJULI CULTURAL LANDSCAPE REGION |url=http://majulilandscape.gov.in/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20230327004127/http://majulilandscape.gov.in/ |archive-date=2023-03-27 |access-date=2026-08-26 |website=majulilandscape.gov.in}}</ref> ইয়াত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] আৰু [[সোণোৱাল কছাৰী]] জনগোষ্ঠীৰ লগতে আন বহু সম্প্ৰদায়ৰ লোক বসবাস কৰে। মাজুলী অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। [[যোৰহাট]]ৰ পৰা ফেৰী বা নাৱেৰে মাজুলীলৈ আহিব পাৰি; যোৰহাট [[গুৱাহাটী]]ৰ উত্তৰ-পূবে প্ৰায় ২৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>[http://www.india-north-east.com/2012/02/world-heritage-nominee-majuli.html World Heritage Nominee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423073732/http://www.india-north-east.com/2012/02/world-heritage-nominee-majuli.html |date=23 April 2016 }}, ''India-north-east.com''</ref> ২০১৬ চনত মাজুলী ভাৰতৰ প্ৰথমখন দ্বীপভিত্তিক জিলা হিচাপে স্বীকৃত হয়। ৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ তাৰিখে মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ৰ কাৰ্যকালত ইয়াক পূৰ্বৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ মহকুমাৰ পৰা পৃথক জিলা কৰা হয়; তেতিয়া অসমৰ জিলাৰ সংখ্যা ৩৩খন হয়। মাজুলী ২০০৪ চনৰ মাৰ্চৰ পৰা [[ইউনেস্কো]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাব্য তালিকাত সাংস্কৃতিক শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে; ই চূড়ান্ত বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ স্বীকৃতি নহয়। মাজুলীক সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হোৱা বাবে ‘‘সত্ৰ নগৰী’’ বুলিও কোৱা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ২০০১ চনত আয়তন ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আৰু ২০১২ চনত ৫০৮.১৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ আছিল; এই পৰস্পৰ পৃথক জৰীপ আৰু আয়তনৰ সংজ্ঞা একে নহ’বও পাৰে, সেয়েহে নিৰ্ভৰযোগ্য জৰীপৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref name=":0">{{cite news |last1=Majuli |first1=District |title=World's largest river island, Majuli, becomes India's first island district |url=https://www.firstpost.com/india/worlds-largest-river-island-majuli-becomes-indias-first-island-district-2995952.html |access-date=13 September 2016 |agency=FP India |date=8 September 2016}}</ref><ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=River Island of Majuli in midstream of Brahmaputra River in Assam |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1870/ |access-date=2025-09-11 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref><ref>{{cite news |date=2004 |title=River Island of Majuli in midstream of Brahmaputra River in Assam |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1870/ |agency=UNESCO |access-date=18 December 2021}}</ref> ==বৃহত্তম নদীদ্বীপ== ''[[গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ]]''-এ মাজুলীক বিশ্বৰ বৃহত্তম অন্তৰ্দেশীয় নদীদ্বীপ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। দ্বীপটোৰ উত্তৰে সোৱণশিৰি আৰু দক্ষিণে ব্ৰহ্মপুত্ৰ। অৱশ্যে ''এনচাইক্ল'পিডিয়া ব্ৰিটানিকা''-ই [[ব্ৰাজিল]]ৰ বানানাল দ্বীপক বিশ্বৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Samrat |date=2017-07-01 |title=Samrat follows the trail of the mighty Brahmaputra |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/unbraiding-the-brahmaputra/article19192861.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest river island {{!}} Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-river-island- |access-date=2025-06-26 |website=www.guinnessworldrecords.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dey |first=Panchali |title=Majuli—the world's largest river island might just disappear in the future |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/majulithe-worlds-largest-river-island-might-just-disappear-in-the-future/articleshow/64012861.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bananal-Island |title=Bananal Island &#124; Amazon Rainforest, Wildlife & Conservation &#124; Britannica |date=2 March 2024}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== মাজুলী নামৰ আক্ষৰিক ব্যাখ্যা অনুসৰি ই বৈ যোৱা নদীৰ মাজত থকা বহল চাপৰি বা দ্বীপক বুজায়। সাহিত্যিক অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকাই বিকল্প ব্যাখ্যাত ‘‘মা’’ক লক্ষ্মী আৰু ‘‘জুলী’’ক জোলোঙা বা ভঁৰালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মাজুলীক শস্য-মৎস্যেৰে সমৃদ্ধ ‘‘মা লক্ষ্মীৰ ভঁৰাল’’ হিচাপে বুজাইছিল। এইটো লোকব্যুৎপত্তিগত ব্যাখ্যা, প্ৰমাণিত ভাষাতাত্ত্বিক সিদ্ধান্ত নহয়। নকুল চন্দ্ৰ ভূঞাৰ বৰ্ণনাত জয়ধ্বজ সিংহৰ কালত মাজুলী উপদ্বীপৰ পৰা নদীদ্বীপ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। অষ্টাদশ শতিকাৰ জে. পি. ৱেডৰ বিৱৰণত মাজুলীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ৱেডৰ নামেৰে মাজুলীৰ দীঘ ১৬০ ব্ৰিটিছ মাইল আৰু প্ৰস্থ ৬০ ব্ৰিটিছ মাইল বুলি উল্লেখ আছে; তদুপৰি Gazetteer of Bengal and North East India-ৰ নামেৰে ১৯০১ চনত দ্বীপৰ আয়তন ৪৮৫ বৰ্গমাইল বুলি দিয়া আছে। এই পৰিমাপসমূহৰ মূল উৎস আৰু একক পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন।<ref>নকুল চন্দ্ৰ ভূঞা ৰচনা সমগ্ৰ</ref> ==ইতিহাস== ===দ্বীপটোৰ উৎপত্তি=== মাজুলী হৈছে অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ত অৱস্থিত এটা দীঘলীয়া আৰু ঠেক নদীদ্বীপ। বানপানী আৰু নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা ভূ-আকৃতিগত পৰিৱৰ্তনৰ মাধ্যমেৰে দ্বীপটোৰ সৃষ্টি হৈছিল। দ্বীপটো দুটা নদীপথৰ মাজত অৱস্থিত—উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দক্ষিণে [[দিহিং নদী|বুঢ়ীদিহিং]]ৰ পূৰ্বৰ নদীপথ। এসময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান উপনৈ দিহিং পৰস্পৰৰ ওচৰা-ওচৰিকৈ প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ গৈছিল। ১৬৬১ চনৰ পৰা ১৬৯৬ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত কেইবাটাও ভূমিকম্পই অঞ্চলটোৰ নদীব্যৱস্থাত পৰিৱৰ্তনৰ পটভূমি সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=lTvmPLv5_V0C&q=ratanpur&pg=PA21] ''Agrarian System of Medieval Assam'', Jahnabi Gogoi, p. 21.</ref> ১৭৫০ চনত হোৱা এক প্ৰলয়ংকৰী বানপানীৰ ফলত অঞ্চলটোৰ নদীপথৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন ঘটে। এই বানপানীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানীৰ এটা অংশক পূৰ্বৰ সংগমস্থলীৰ প্ৰায় ১৯০ কিলোমিটাৰ উজনিত দিহিঙৰ নদীপথেৰে বোৱাই নিয়া বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0169555X03002666 J. N. Sarma, "Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India".]</ref><ref>[http://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf S. K. Phukan, ''A Linguistic Study of 24 Places of Assam'', p. 299.]</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণৰ সুঁতিটো বুঢ়ী সুঁতি আৰু উত্তৰৰ সুঁতিটো লুইত সুঁতি নামেৰে পৰিচিত হয়। কালক্ৰমত লুইত সুঁতিৰ পানীৰ পৰিমাণ কমি ই খেৰকটীয়া সুঁতিলৈ পৰিণত হয়, আনহাতে বুঢ়ী সুঁতি বিস্তৃত হৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বৰ্তমানৰ মূল নদীপথত পৰিণত হয়।<ref name=":2">{{Cite web |title=District at a glance Details Page {{!}} Majuli District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://majuli.assam.gov.in/about-district/district-glance |access-date=2023-11-02 |website=majuli.assam.gov.in}}</ref> [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|center|upright=2|দিহিং নদীৰ বৰ্তমানৰ গতিপথ আৰু মাজুলী দ্বীপৰ উৎপত্তিৰ পূৰ্বে ইয়াৰ সম্ভাব্য পুৰণি গতিপথৰ মানচিত্ৰ।<ref>Jogendra Nath Sarma, "A Study on Palaeochannels from Satellite Imagery in a Part of Upper Assam", in ''Proceedings of the National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region'', Guwahati, 1993, pp. 74–83, Fig. 1, p. 76.</ref>]] ===চুতীয়া যুগ=== দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ ভূখণ্ড, যি বৰ্তমানৰ মাজুলীৰ অধিকাংশ অঞ্চলৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ, প্ৰথমতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YELHow5lP9kC&focus=searchwithinvolume&q=%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE ''Assam Buranji'' (SM), p. 9.]</ref><ref name="Dihing 2007 p.56">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |page=532 |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).}}</ref> দেওধাই অসম বুৰঞ্জী অনুসৰি চুতীয়া ৰজা‌ ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত নিজৰ ৰাজধানী ''ৰতনপুৰ'' গঠন কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji, p.165</ref> বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, চুতীয়া বিষয়া মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাই দিহিং–মাজুলী অঞ্চলত আহোমসকলৰ আক্ৰমণৰ বাতৰি পাই তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে সৈন্য লৈ আগবাঢ়িছিল। চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত মাজুলী অঞ্চলৰ ''দিহিংমুখ'' (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ মাজুলী), ''দিখৌমুখ'', ''চিৰাআটি''{{efn|''চিৰাআটি'' সম্ভৱতঃ ব্ৰিটিছ যুগৰ মানচিত্ৰত মধ্য মাজুলীৰ এখন ঠাই হিচাপে উল্লেখ থকা ''চিৰিআটি'' হ'ব পাৰে।}} আৰু ''চেৰোৱাকটা''ত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। সেই সময়ত ''দিহিংমুখ'' বৰ্তমানৰ বোকাখাত–কাজিৰঙা অঞ্চলৰ (লখৌ–মহুৰা) ওচৰত অৱস্থিত আছিল, য'ত দিহিং নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল।{{efn|১৮২৫–১৮২৮ চনৰ জৰীপৰ ভিত্তিত ৰিচাৰ্ড উইলকক্সে উল্লেখ কৰিছিল যে পূৰ্বৰ দিহিং নদীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰাৰ আগতে দিচাং, দিখৌ, জাঁজী আৰু দৈচাই নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মহুৰা নামৰ ঠাইৰ ওচৰত মূল নদীত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এডৱাৰ্ড গেইটে ১৬৬২ চনৰ মীৰজুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত লখৌক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰেদি বৈ গৈছিল। আনহাতে দিহিং নদী বৰ্তমান মাজুলীৰ দক্ষিণে থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীপথেৰে প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তত উত্তৰৰ নদীপথৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert|title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |year=1926 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/128 132]}}</ref>}} কোচ যুগৰ গ্ৰন্থ ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''ত এই অঞ্চল পূৰ্বতে চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকাৰ এক পৰম্পৰাগত বৰ্ণনা পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখনত উল্লেখ আছে যে ১৫৬৩ চনৰ কোচ আক্ৰমণৰ সময়ত [[নৰনাৰায়ণ]] মাজুলীৰ পৰা [[গড়গাঁও]] অভিমুখে আগবাঢ়িছিল আৰু সেই স্থানত (''সিঠাৱে'') পূৰ্বতে চুতীয়া ৰজাই শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত আহোমসকলে কেনেকৈ ছলেৰে চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰিছিল, তাৰ বৰ্ণনা দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book |last=Daivajna |first=Baladev Suryakhari |title=Darrang Raj Vamsavali |editor-last=Sarma |editor-first=Nabin Chandra |publisher=Bani Prakash |location=Pathsala |year=1973 |pages=73–74 |language=as |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452606/page/72/mode/2up}}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত অতিৰিক্তভাৱে উল্লেখ আছে যে চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত ৰতনপুৰ নামৰ এখন ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। এইটো পৰম্পৰাগত ঐতিহাসিক দাবী; ইয়াৰ সঠিক স্থান আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পৃথকভাৱে পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন। পুৰণি অসমীয়া খচৰাত ১৫১৩–১৫২২ চনৰ ভিতৰত চিৰাআটি, দিখৌমুখ, চেৰোৱাকটা আৰু দিহিংমুখত চুতীয়া–আহোম যুদ্ধ সংঘটিত হোৱা আৰু ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন ঘটাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। ===আহোম যুগ=== আহোমসকলৰ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ]] পিছত মাজুলী অঞ্চলক আহোম ৰাজ্যৰ ''মুং-ক্লাং'' বা দিহিং প্ৰদেশ হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। এই প্ৰদেশৰ শাসনভাৰ দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং'' নামৰ বিষয়াৰ অধীনত ন্যস্ত কৰা হয়। [[চুহুংমুং]] ৰজাই ১৫২৫ চনত এই পদবী সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>Edward Gait, ''A History of Assam'', p. 86: "In 1525, Suhungmung proceeded in person to the Dihing country and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing, and Banlung."</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত এই নিযুক্তিৰ সৈতে খেওখেন নামৰ এজন আহোম সেনাপতিক সম্পৰ্কিত কৰি ১৫২৬ চন উল্লেখ কৰা হৈছে। দুয়োটা তাৰিখৰ পাৰ্থক্য বুৰঞ্জীৰ মূল পাঠৰ সৈতে মিলাই পৰীক্ষা কৰা উচিত। ১৫৬৩ চনত মাজুলীত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ মাজত এখন [[মাজুলীৰ সন্ধি|সন্ধি]] স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই সন্ধিৰ ফলত আহোমসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সোৱণশিৰি নদীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চল কোচসকলক এৰি দিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, C. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |page=58}}</ref><ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Early Rulers of Koch Bihar |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=1992 |page=80}}</ref> সপ্তদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ই মাজুলীত মেৰাগড় নামৰ এটা গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭৬৯–১৭৮০ চনলৈ শাসন কৰা আহোম ৰজা [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই ১৭৭৬ চনত প্ৰদান কৰা এখন দানপত্ৰত ''মাজুলী প্ৰদেশ'' আৰু ইয়াৰ কমলাবাৰী সত্ৰ, অগ্নিচাপৰি, গজলা সত্ৰ আৰু টুনী নদীৰ উল্লেখ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত মাজুলী হৌহা নামৰ এজন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল।<ref>{{Cite book |title=Nityananda Gogoi, Historical Geography of Medieval Assam |pages=271}}</ref> ষোড়শ শতিকাত সমাজসংস্কাৰক [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ আগমনৰ পিছত মাজুলী অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ নেতা শংকৰদেৱে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে দ্বীপটোত [[সত্ৰ]] স্থাপন কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া ধৰ্ম, সংস্কৃতি আৰু কলাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে।<ref>{{cite web |last1=Brahma |first1=Debajit |last2=Poovaiah |first2=Ravi |title=Majuli – Pilgrimage Island of Assam: Art Forms of Satra Monasteries |publisher=IDC School of Design, IIT Bombay |website=D'source |access-date=25 August 2026 |url=https://www.dsource.in/resource/majuli-pilgrimage-island-assam/introduction}}</ref> সত্ৰসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ফলত মাজুলী বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হয় আৰু এই ভূমিকা কেইবা শতিকা ধৰি অব্যাহত থাকে। [[ব্ৰিটিছ শাসন]]ৰ সময়ত আৰু ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছতো দ্বীপটো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত হৈ থাকে। ইয়াক বিশ্বৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ হিচাপেও স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web |last1=Majuli |first1=River Island |title=Largest river island |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-river-island- |website=Guinness World Records |access-date=6 September 2016}}</ref> ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত মাজুলীত ব্যাপক নদীখহনীয়া সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ আয়তন যথেষ্ট হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite news |last=Yardley |first=Jim |date=14 April 2013 |title=A Capricious River, an Indian Island's Lifeline, Now Eats Away at It |url=https://www.nytimes.com/2013/04/15/world/asia/indian-island-shrinks-as-brahmaputra-swells-and-sways.html |work=The New York Times |location=Majuli, India}}</ref> ১৭৯০ৰ দশকত দ্বীপটোৰ আয়তন প্ৰায় ১,৩০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Guha |first1=Amalendu |title=Neo-Vaishnavism to Insurgency: Peasant Uprisings and Crisis of Feudalism in Late 18th Century Assam |date=1984 |page=30 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3262}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াৰ আয়তন সামান্য হ্ৰাস পাই প্ৰায় ১,২৫৫ বৰ্গকিলোমিটাৰ হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Sarma |first1=J. N. |last2=Phukan |first2=M. K. |date=3 May 2004 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India |journal=Geomorphology |volume=60 |issue=1–2 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013 |bibcode=2004Geomo..60....1S}}</ref> ইংৰাজী খচৰাত ২০২৪ চনলৈ অব্যাহত খহনীয়াৰ ফলত মাজুলীৰ আয়তন প্ৰায় ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Majuli, world's largest river island is shrinking and sinking |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/india/story/majuli-worlds-largest-river-island-is-shrinking-and-sinking-181678-2014-02-18 |author=Manogya Loiwal |date=18 February 2014 |access-date=5 April 2016}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু জলবায়ু== ===ভৌগোলিক অৱস্থান=== মাজুলী অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। পুৰণি ভৌগোলিক বৰ্ণনা অনুসৰি ইয়াৰ অৱস্থান ২৬°৪৮′ৰ পৰা ২৭°১২′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৩°৩৯′ৰ পৰা ৯৪°৩৫′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ ভিতৰত।<ref>''Gazetteer of Bengal and North East India''.</ref> দ্বীপটোৰ দক্ষিণে যোৰহাট আৰু গোলাঘাট অঞ্চল, উত্তৰে লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি অঞ্চল আৰু পূব দিশত শিৱসাগৰ অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ সমতলভূমিৰ আকৃতিক শিলিখা ফলৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। মাজুলীৰ ভৌগোলিক আয়তন সময়ৰ লগে লগে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীখহনীয়াৰ ফলত সলনি হৈ আহিছে। পুৰণি তথ্যত ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১,২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আগৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ২০১২ চনত আয়তন প্ৰায় ৫০৮.১৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, অন্যান্য প্ৰকাশিত উৎসত দ্বীপটোৰ আয়তন প্ৰায় ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে। এই পৰিমাপসমূহ বেলেগ সময়ৰ জৰীপ বা ভূমিৰ সংজ্ঞাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ'ব পাৰে; সেয়েহে সেইবোৰক একে সময়ৰ পোনপটীয়া তুলনাযোগ্য পৰিসংখ্যা বুলি ধৰা উচিত নহয়। ===জলবায়ু=== মাজুলীৰ জলবায়ু উপক্ৰান্তীয় মৌচুমী প্ৰকৃতিৰ। মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত ইয়াত গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে গৰম আৰু সেমেকা হয়, আনহাতে শীতকালত বৰষুণ আৰু উষ্ণতা কমি ঠাণ্ডা বাঢ়ে। ঋতু অনুসৰি তাপমাত্ৰা আৰু বায়ুচাপৰ পৰিৱৰ্তনে মৌচুমী বায়ুপ্ৰবাহৰ সৃষ্টি কৰে। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত উল্লেখিত পৰিসংখ্যা অনুসৰি, গ্ৰীষ্মকালত মাজুলীৰ তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ২২°ৰ পৰা ৩৪° চেলছিয়াছ আৰু শীতকালত প্ৰায় ১০°ৰ পৰা ১২° চেলছিয়াছৰ ভিতৰত থাকে। নিয়মীয়া মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৩০০ ছেণ্টিমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই পৰিসংখ্যাসমূহৰ নিৰ্দিষ্ট জৰীপকাল আৰু বতৰবিজ্ঞানৰ উৎস নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ==সংস্কৃতি আৰু জনগাঁথনি== ===নৱবৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহ=== [[File:Majuli Island (45).jpg|thumb|কমলাবাৰী অঞ্চলৰ দৃশ্য।]] মাজুলী দীৰ্ঘদিন ধৰি অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হৈ আহিছে। পঞ্চদশ শতিকাত মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু তেওঁৰ প্ৰধান শিষ্য [[মাধৱদেৱ]]ৰ নেতৃত্বত অসমত এই ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ বিকাশ ঘটে। শংকৰদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বহু সত্ৰই আজিও অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰা বহন কৰি আছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, কছাৰীসকলৰ সৈতে বাৰভূঞাসকলৰ সংঘাতৰ পিছত শংকৰদেৱে বৰদোৱা এৰি প্ৰথমে বিশ্বনাথ অঞ্চলত কিছুদিন আশ্ৰয় লৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ উজাই গৈ কেইবাটাও স্থানত অৱস্থান কৰাৰ অন্তত মাজুলীৰ ধূঁৱাহাট–বেলগুৰিত আশ্ৰয় লয়। ইয়াতেই তেওঁ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পশ্চিম মাজুলীৰ বেলগুৰিত অৱস্থান কৰাৰ সময়ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ হয়। এই ঐতিহাসিক সাক্ষাৎক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সাহিত্যত ''মণিকাঞ্চন সংযোগ'' বুলি অভিহিত কৰা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত এই সাক্ষাৎ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, শংকৰদেৱে মাজুলীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰথমখন সত্ৰ আছিল বেলগুৰি সত্ৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত মাজুলীত মুঠ ৬৫খন সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। অসমৰ প্ৰায় ৬৬৫খন পুৰণি সত্ৰৰ ভিতৰত ৬৫খন মাজুলীত অৱস্থিত আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে এই ৬৫খনৰ ভিতৰত বৰ্তমান মাত্ৰ ২৩খন সত্ৰ সক্ৰিয় অৱস্থাত আছে বুলি ইংৰাজী প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৮৩৭ শকৰ বাৰিষাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ খহনীয়াত ঐতিহাসিক বেলগুৰি সত্ৰখন বিলীন হোৱাৰ পিছত সত্ৰখন লখিমপুৰৰ কাচিকটালৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। এই শক তাৰিখটো মূল ঐতিহাসিক উৎসৰ সৈতে মিলাই চোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে। অসমীয়া সমাজত সত্ৰসমূহ কেৱল ধৰ্মীয় উপাসনাস্থলী নহয়; এইবোৰ সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য, নাট্যকলা, চিত্ৰকলা আৰু সামাজিক জীৱনৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। সত্ৰৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা ভক্তিধৰ্ম আৰু নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ ঘটে। বিশেষকৈ মাজুলীৰ চাৰিখন প্ৰধান সত্ৰ—আউনীআটী, কমলাবাৰী, গড়মূৰ আৰু দক্ষিণপাট—অসমীয়া ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। ====প্ৰধান সত্ৰসমূহ==== [[File:Majuli Island (117).jpg|thumb|কমলাবাৰী সত্ৰ।]] মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ প্ৰধান সত্ৰসমূহৰ ভিতৰত তলৰ সত্ৰকেইখন উল্লেখযোগ্য। ;[[দক্ষিণপাট সত্ৰ]] :দক্ষিণপাট সত্ৰ বনমালীদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন ৰাসলীলা উদ্‌যাপনৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰাস মহোৎসৱ অসমৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। দক্ষিণপাট সত্ৰত বৰগীত, মাটি আখৰা, সূত্ৰধাৰ, ওজাপালি, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু আন বিভিন্ন পৰম্পৰাগত কলাৰ চৰ্চা কৰা হয়। ;[[গড়মূৰ সত্ৰ]] :গড়মূৰ সত্ৰ লক্ষ্মীকান্তদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন গড়মূৰ বৰসত্ৰ আৰু গড়মূৰ সৰুসত্ৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত। দুয়োটা ভাগতে শৰৎ ঋতুৰ শেষৰফালে ৰাসলীলা অনুষ্ঠিত হয়। সত্ৰখনত পুৰণি যুদ্ধাস্ত্ৰ, বিশেষকৈ বৰতোপ সংৰক্ষিত আছে। ;[[আউনীআটী সত্ৰ]] :আউনীআটী সত্ৰ নিৰঞ্জন পাঠকদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াত পালনাম আৰু অপ্সৰা নৃত্যৰ বিশেষ চৰ্চা হয়। সত্ৰখনত প্ৰাচীন অসমীয়া শিল্পসামগ্ৰী, পাত্ৰ, অলংকাৰ, হস্তশিল্প আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰীৰ এক বৃহৎ সংগ্ৰহ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধ অনুসৰি, সত্ৰখনৰ ১২৫গৰাকী শিষ্য আৰু বিশ্বজুৰি সাত লাখতকৈ অধিক অনুগামী আছে। ;[[কমলাবাৰী সত্ৰ]] :কমলাবাৰী সত্ৰ বদলা পদ্ম আতাই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন মাজুলীৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু শাস্ত্ৰীয় অধ্যয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ শাখা উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰই দেশ-বিদেশত সত্ৰীয়া কলাৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত কমলাবাৰী সত্ৰৰ নাওশিল্প পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ;নৰসিংহ সত্ৰ :আহোম স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহই ১৭৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত এলেঙী নৰসিংহ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন মাজুলীৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। ;বেঙেনাআটী সত্ৰ :বেঙেনাআটী সত্ৰ শংকৰদেৱৰ মাহীমাকৰ নাতি মুৰাৰীদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহশালা আৰু পৰিৱেশ্য কলাৰ এক উন্নত কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত। ইয়াত আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ সোণেৰে নিৰ্মিত ৰাজকীয় পোছাক আৰু এখন সোণৰ ৰাজছত্ৰ সংৰক্ষিত আছে।<ref name=":4">{{Cite web |last=Das |first=Bijoyeta |title=The slow death of India's Majuli Island |url=https://www.aljazeera.com/features/2013/8/19/the-slow-death-of-indias-majuli-island |access-date=2023-11-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ;চামগুৰি সত্ৰ :চামগুৰি সত্ৰ ভাৰতৰ মুখাশিল্পৰ বাবে বিশেষভাৱে প্ৰখ্যাত। ইয়াত ৰাসলীলা আৰু ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন চৰিত্ৰৰ মুখা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে। মাজুলীৰ মুখাশিল্প দ্বীপটোৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক পৰিচয়। ;বিহিমপুৰ সত্ৰ :বিহিমপুৰ সত্ৰত বৰগীত, মাটি আখৰা আৰু সত্ৰীয়া নৃত্যৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পৰম্পৰা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ঝুমুৰা, চালি, নটুৱা, নন্দী-ভৃংগী, সূত্ৰধাৰ, ওজাপালি, অপ্সৰা, সত্ৰীয়া কৃষ্ণনৃত্য আৰু দশাৱতাৰ নৃত্য উল্লেখযোগ্য। এই কলাৰূপসমূহ শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা বৈষ্ণৱ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অংশ। পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামীৰ প্ৰচেষ্টাত সত্ৰখন উত্তৰ-পূব ভাৰতত আধ্যাত্মিক শুদ্ধিকৰণ বা ''শুদ্ধি'' অনুষ্ঠানৰ এক কেন্দ্ৰ হিচাপেও পৰিচিত হৈছে।<ref name=":4"/> ===জনসংখ্যা=== [[File:Assam 146.jpg|thumb|মাজুলীৰ এখন গাঁও।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাজুলীৰ জনসংখ্যা ১,৬৭,৩০৪ গৰাকী। দ্বীপটোৰ জনসংখ্যাৰ ৪৬.৩৮ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতি আৰু ১৪.২৭ শতাংশ অনুসূচীত জাতিৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন অজনজাতীয় অসমীয়া হিন্দু জনগোষ্ঠীৰ লোকো বসবাস কৰে। জনসংখ্যাৰ ৯৯.০৪ শতাংশই হিন্দুধৰ্ম পালন কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাজুলীৰ থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] (৪১.০১ শতাংশ), [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], কৈৱৰ্ত আৰু [[সোণোৱাল কছাৰী]] উল্লেখযোগ্য। অজনজাতীয় অসমীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[কোচ]], [[কলিতা]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] আৰু [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়|যোগী]], আদি আছে। ইয়াৰ উপৰি গোৰ্খা, ব্ৰাহ্মণ, সূত, নাথ তথা অন্যান্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকো বসবাস কৰে। আগৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত কিছুসংখ্যক বঙালী হিন্দু আৰু নেপালী সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ উপস্থিতিও উল্লেখ কৰা হৈছে। দ্বীপটোত প্ৰধানকৈ [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]] ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মাজুলীত ১৪৪খন গাঁও আছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু জনঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গকিলোমিটাৰত প্ৰায় ৩০০ গৰাকী।<ref name=":3">{{Cite news |last=Datta |first=Sudipta |date=2023-04-27 |title=Mitul Baruah's Slow Disaster: Life of the storytellers of Majuli |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/books/books-authors/mitul-baruah-book-slow-disaster-majuli-floods/article66773551.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref> [[File:People in Majuli.jpg|thumb|গামোচা বোৱা এগৰাকী দেউৰী মহিলা।]] মাজুলীৰ সৈতে [[যোৰহাট]]ৰ যোগাযোগৰ বাবে দৈনিক ছয়বাৰকৈ ফেৰী চলাচল কৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা লখিমপুৰ হৈ মাজুলীলৈ নৈশ বাছসেৱাৰ ব্যৱস্থাও আছে। বিভিন্ন অসুবিধাৰ মাজতো চিকিৎসাকেন্দ্ৰ আৰু শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপনৰ জৰিয়তে আধুনিক সুবিধা দ্বীপটোলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। পৰম্পৰাগত বাঁহ আৰু মাটিৰ ঘৰসমূহৰ লগতে কংক্ৰিটৰ নিৰ্মাণো বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":3"/> ===উৎসৱ-পাৰ্বণ=== [[File:Gayan Bayan in Majuli.jpg|right|thumb|মাজুলীত গায়ন-বায়ন।]] মাজুলীৰ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰধান উৎসৱ আলি আই লৃগাং। সাধাৰণতে ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ মাজভাগত ফাগুন মাহৰ দ্বিতীয় বুধবাৰৰ পৰা এই পাঁচদিনীয়া উৎসৱ আৰম্ভ হয়। ইয়াত পুৰাং আপিন (পাতত মেৰিয়াই সিজোৱা ভাত), [[আপং]] আৰু গাহৰি, মাছ, কুকুৰাৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাগত ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। শস্যৰ ভাল উৎপাদনৰ কামনাৰে দঞি-পঃল (সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ)ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰি মিচিংসকলৰ পৰম্পৰাগত গুমৰাগ ছ'মান নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2021-07-12 |title=Less known facts about Majuli, the largest river island in the world |url=https://www.hindustantimes.com/photos/lifestyle/less-known-facts-about-majuli-the-largest-river-island-in-the-world-101626068500496.html |access-date=2023-11-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> উজনি মাজুলীৰ জেংৰাইমুখকে ধৰি কিছুমান অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিং খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বৰদিন উদ্‌যাপন কৰে। মাজুলী প্ৰায় পাঁচ শতিকা ধৰি অসমীয়া সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=How an Assam village is building its own tank for safe water during floods |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/how-an-assam-village-is-building-its-own-tank-for-safe-water-during-floods-6254793/ |access-date=2023-11-02 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> মাজুলীৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ হৈছে ৰাস মহোৎসৱ। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত সত্ৰসমূহত ৰাসলীলা অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱত জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ লোক অংশগ্ৰহণ কৰে। চামগুৰি, ভোগপুৰ, বিহিমপুৰ, কমলাবাৰী, দক্ষিণপাট, আউনীআটী, গড়মূৰ আৰু উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰকে ধৰি বহু সত্ৰ আৰু মঞ্চত ৰাসলীলা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ৬০খনতকৈ অধিক মঞ্চত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে। দেশ-বিদেশৰ পৰ্যটক, গৱেষক, শিল্পী আৰু দৰ্শকে মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰে। [[File:Raas Leela performance.jpg|right|thumb|মাজুলীত ৰাসলীলা প্ৰদৰ্শন।]] মাজুলীৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান হৈছে পালনাম। নিৰ্দিষ্ট নিয়ম অনুসৰি পালে পালে নাম-কীৰ্তন গোৱা হয় বাবে ইয়াক পালনাম বোলা হয়। দক্ষিণপাট সত্ৰত উদয়াস্ত পালনাম, গড়মূৰ সত্ৰত সম্পূৰ্ণ নামঘোষাৰ এহেজাৰ ঘোষা পাঠেৰে এদিনীয়া পালনাম, কমলাবাৰী সত্ৰত উদয়াস্ত এদিনীয়া পালনাম, আউনীআটী সত্ৰত পাঁচদিনীয়া পালনাম আৰু কুৰুৱাবাহী সত্ৰত উদয়াস্ত পালনাম অনুষ্ঠিত হয়। এইবোৰৰ লগতে মিচিং, কছাৰী, দেউৰী আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ আৰু পূজা-পাৰ্বণো পালন কৰা হয়। মাজুলীত বছৰি চাৰিদিনীয়াকৈ মাজুলী মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই মহোৎসৱত মাজুলী তথা অসমৰ কলা-সংস্কৃতি, থলুৱা খাদ্য আৰু কুটীৰ শিল্পৰ সামগ্ৰী দেশী-বিদেশী দৰ্শকৰ সন্মুখত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ===সাহিত্য=== নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰক [[মাধৱদেৱ]]ে মাজুলীত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক তথা তেওঁৰ গুৰু [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সৈতে প্ৰথম সাক্ষাৎ কৰিছিল। এই ঐতিহাসিক ঘটনাক ''মণিকাঞ্চন সংযোগ'' বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://asom.in/manjuli-tourist-attractions/ |title=Manjuli Tourist Attractions |date=19 June 2018}}</ref> শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে [[নামঘোষা]], [[বৰগীত]] আৰু ভটিমাকে ধৰি বিভিন্ন সাহিত্যিক ৰচনা আৰু সাংস্কৃতিক সৃষ্টিৰ জৰিয়তে [[অসমীয়া সাহিত্য]] সমৃদ্ধ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পদাংক অনুসৰণ কৰি সত্ৰসমূহত নাটক আৰু ভক্তিমূলক গীত ৰচনাৰ পৰম্পৰা গঢ় লৈ উঠে। মাজুলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বহু সাহিত্যিকৰ ভিতৰত [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]], কবি আৰু সমালোচক ৰাজীৱ বৰা, দ্বিভাষিক সমালোচক আৰু সাহিত্যিক ভাস্কৰজ্যোতি নাথ, জুৰী বৰা বৰগোহাঁই, দেৱভূষণ বৰা, ইতিহাসবিদ ডম্বৰুধৰ নাথ, ঔপন্যাসিক গোবিন খাউণ্ড আৰু কবি ডেনি গাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite book |last=Tamuly |first=D. N. |url=https://books.google.com/books?id=9nFXyPDU-1cC&q=The+Majuli+Island+-+Assam+Dambarudhar+Nath |title=The Blessed Island: A Selection of Writings on Majuli and the Neo-Vaishnavite Movement in Assam |date=2013 |publisher=Programme Production Centre (North-East), Doordarshan |language=en}}</ref> অসমীয়াৰ দ্বিতীয়খন বাতৰি-কাকত ''অসম বিলাসিনী'' ১৮৭১ চনৰ পৰা মাজুলীৰ পৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.thestellarnews.com/news/118404 |title=Assam Bilasini to Asom Barta : Majuli's Newspaper of News and Views |date=4 October 2021}}</ref> ===লোকসংস্কৃতি আৰু শিল্প=== লোকসংস্কৃতিৰ দিশৰ পৰা মাজুলী বিশেষভাৱে সমৃদ্ধ। সত্ৰীয়া পৰম্পৰা আৰু শংকৰী কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ হোৱাৰ লগতে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সাংস্কৃতিক মিলনে মাজুলীৰ সমাজজীৱনক বৈচিত্ৰ্যময় কৰি তুলিছে। সত্ৰীয়া গীত-মাত, খোল-তাল, নৃত্য, ভাওনা, নাম-কীৰ্তন আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ ঐনিতমে মাজুলীৰ সাংস্কৃতিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। মাজুলীৰ পৰম্পৰাগত শিল্পসমূহৰ ভিতৰত মৃৎশিল্প, মুখাশিল্প, বাঁহ-বেতৰ শিল্প, হস্ততাঁত আৰু নাও নিৰ্মাণ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি গোগোল গছ আৰু কুঁহিলা গছৰ পৰা বিভিন্ন সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাও আছে। মাজুলীৰ মুখাশিল্প বিশেষকৈ চামগুৰি সত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ৰাসলীলা আৰু ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন পৌৰাণিক চৰিত্ৰৰ মুখা ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা হয়। মাজুলীৰ গাঁওসমূহত নামঘৰে ধৰ্মীয় উপাসনাৰ লগতে সামাজিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপেও ভূমিকা পালন কৰে। নাম-কীৰ্তন, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, সামাজিক আলোচনা, সভা আৰু অন্যান্য সামূহিক কাৰ্যসূচী নামঘৰত অনুষ্ঠিত হয়। মাজুলীৰ পৰম্পৰাগত জীৱনধাৰাত কৃষি, নদীকেন্দ্ৰিক যাতায়াত, মাছ ধৰা, তাঁতশিল্প আৰু সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। ==পৰিৱেশ আৰু প্ৰকৃতি== [[File:Assam 133.jpg|thumb|left|মাজুলীৰ জলাভূমি।]] মাজুলী এক বৃহৎ জলাভূমি অঞ্চল। ইয়াৰ জলাভূমিসমূহ বহু বিৰল আৰু বিপন্ন চৰাইৰ আশ্ৰয়স্থল, বিশেষকৈ শীতকালত অহা [[পৰিভ্ৰমী চৰাই]]সমূহৰ। ইয়াত [[বৰটোকোলা]], পেলিকান, চাইবেৰিয়ান ক্ৰেন আৰু [[শৰালি]] হাঁহকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই দেখা যায়। সন্ধিয়াৰ পিছত বনৰীয়া হাঁহ আৰু অন্যান্য জলচৰ চৰাই দূৰৱৰ্তী অঞ্চললৈ উৰি যায়।<ref>{{Cite book |last1=Cruz |first1=Cristina |url=https://books.google.com/books?id=Y_YvEAAAQBAJ&dq=Majuli+Island+Ecology&pg=PA94 |title=Soil Nitrogen Ecology |last2=Vishwakarma |first2=Kanchan |last3=Choudhary |first3=Devendra Kumar |last4=Varma |first4=Ajit |date=2021-05-24 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-71206-8 |language=en}}</ref> বৃহৎ উদ্যোগৰ অনুপস্থিতি আৰু নিয়মীয়া বৰষুণৰ বাবে দ্বীপটো তুলনামূলকভাৱে প্ৰদূষণমুক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Nath |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=qoFEPgAACAAJ |title=The Majuli Island: Society, Economy, and Culture |date=2009 |publisher=Anshah Publishing House |isbn=978-81-8364-056-5 |language=en}}</ref> অৱশ্যে মাজুলীৰ পাৰৰ ব্যাপক নদীখহনীয়াই দ্বীপটোৰ অস্তিত্বলৈ এক গুৰুতৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। মৌচুমী বানপানীৰ সময়ত খহনীয়া প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে উজনিৰ ওচৰৰ নগৰাঞ্চলসমূহত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ মথাউৰিসমূহৰ কিছুমান অনাকাঙ্ক্ষিত প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্ৰবল সোঁতে দ্বীপটোৰ বৃহৎ অংশ খহাই নিয়া অব্যাহত ৰাখিছে। কিছুমান প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ১৮৫৩ চনত মাজুলীৰ মুঠ আয়তন প্ৰায় ১,১৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আছিল। বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ইয়াৰ প্ৰায় ৩৩ শতাংশ ভূমি খহনীয়াত বিলীন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯১ চনৰ পিছত ৩৫খনতকৈ অধিক গাঁও নদীখহনীয়াত বিলীন হৈছে। কিছুমান জৰীপত মাজুলী আগন্তুক ১৫–২০ বছৰৰ ভিতৰত বিলুপ্ত হ'ব পাৰে বুলি আশংকা ব্যক্ত কৰা হৈছিল। এইটো প্ৰকাশিত পূৰ্বাভাস, দ্বীপটোৰ বিলুপ্তিৰ কোনো নিশ্চিত সময়সীমা নহয়।<ref>{{Cite book |last1=Phartiyal |first1=Binita |url=https://books.google.com/books?id=SC6oEAAAQBAJ&dq=Majuli+Island+Ecology&pg=PA64 |title=Climate Change and Environmental Impacts: Past, Present and Future Perspective |last2=Mohan |first2=Rahul |last3=Chakraborty |first3=Supriyo |last4=Dutta |first4=Venkatesh |last5=Gupta |first5=Anil Kumar |date=2023-01-17 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-031-13119-6 |language=en}}</ref> মাজুলী সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে [[ভাৰত চৰকাৰ]]ে ২.৫০ বিলিয়ন টকা, তৎকালীন হিচাপত প্ৰায় ৫.৫ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ, অনুমোদন দিছিল। জলসম্পদ বিভাগ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব'ৰ্ডে বিগত কেইবাটাও দশক ধৰি খহনীয়া সমস্যাৰ সমাধানৰ চেষ্টা চলাই আহিছে যদিও বিশেষ সফলতা লাভ কৰা নাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাজুলীৰ দক্ষিণ সীমাৰ কাষে কংক্ৰিটৰ আৱৰণযুক্ত চাৰিলেনযুক্ত পথ নিৰ্মাণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীতল খননৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। এই প্ৰকল্পত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা সুঁতি খেৰকটীয়া সুঁতিত দুটা জলদ্বাৰ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইংৰাজী প্ৰবন্ধত উল্লেখিত উৎসসমূহৰ সময়লৈ এই ব্ৰহ্মপুত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্প কাৰ্যকৰী হোৱা নাছিল। মাজুলীক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ বাবে [[ইউনেস্কো]]ৰ ওচৰত মনোনয়নো দাখিল কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-09-07 |title=Majuli's largest river island status to help UNESCO World heritage bid: Mahesh Sharma |url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/assam-majulis-largest-river-island-stauts-unesco-world-heritage-union-culture-minister-mahesh-sharma-3017429/ |access-date=2023-11-02 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> স্থানীয় পৰিৱেশকৰ্মী [[যাদৱ পায়েং]]ই দ্বীপটোৰ খহনীয়া প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে প্ৰায় ৫৫০ হেক্টৰ অঞ্চলত গছ ৰোপণ কৰি "মলাই অৰণ্য" গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news |last=PTI |date=2023-03-21 |title='Forest man of India' wants tree plantation to be taught at schools in world |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/forest-man-of-india-wants-tree-plantation-to-be-taught-at-schools-in-world/article66644889.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref> পূৰ্বতে এই অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ খহনীয়াৰ আশংকা থকা উন্মুক্ত বালিচৰ আছিল। পায়েঙৰ বনানীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাত অঞ্চলটো ঘন অৰণ্যলৈ পৰিণত হয়। বৰ্তমান এই অৰণ্য হাতী, বাঘ, হৰিণ আৰু শগুণকে ধৰি বিভিন্ন বন্যপ্ৰাণীৰ আশ্ৰয়স্থল।<ref>{{cite web |last1=Kalita |first1=Jitu |title=India Man Plants Forest Bigger Than Central Park to Save His Island |url=http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020003641/http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |url-status=dead |archive-date=20 October 2014 |website=National Geographic |publisher=National Geographic Society |access-date=24 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020003641/http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |archivedate=20 October 2014 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2017 |title=How one man saved an island and brought its animals back |url=https://en.newsner.com/news/how-one-man-saved-an-island-and-brought-its-animals-back/ |agency=Newsner}}</ref> ===জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ভাবুকি=== জলাভূমিৰ সংকোচন আৰু চৰম জলবায়ুগত পৰিস্থিতিৰ ফলত মাজুলী সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হোৱাৰ আশংকাৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Staff |first=D. T. E. |date=2016-06-28 |title=Disappearing Majuli, India's first river island district |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/disappearing-majuli-india-s-first-river-island-district-54610 |access-date=2025-04-03 |website=Down To Earth |language=en}}</ref><ref name="Tandon">{{Cite web |last=Tandon |first=Aditi |date=2024-04-15 |title=Majuli's shrinking wetlands and their fight for survival |url=https://india.mongabay.com/2024/04/majulis-shrinking-wetlands-and-their-fight-for-survival/ |access-date=2025-04-03 |website=Mongabay-India |language=en-US}}</ref> দ্বীপটোৱে বৰ্ধিত বানপানী,<ref name="Tandon"/> নদীখহনীয়া,<ref>{{Cite news |last=Dey |first=Panchali |title=Majuli—the world's largest river island might just disappear in the future |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/majulithe-worlds-largest-river-island-might-just-disappear-in-the-future/articleshow/64012861.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> বাসস্থানচ্যুতি, অভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজন আৰু কৃষি উৎপাদনশীলতা হ্ৰাসৰ দৰে সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছে।<ref name=":4"/> ==অৰ্থনীতি== ===কৃষি আৰু অন্যান্য উদ্যোগ=== [[কৃষি]] মাজুলীৰ অৰ্থনীতিৰ প্ৰধান ভিত্তি। ধান ইয়াৰ মুখ্য কৃষিজাত উৎপাদন। দ্বীপটোত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ ধানৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কোমল চাউল, বাওধান আৰু আঠাযুক্ত চাউল উল্লেখযোগ্য। এই চাউলসমূহ পৰম্পৰাগত জলপান আৰু [[পিঠা]] প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কৃষিৰ উপৰি হস্ততাঁত, মাছ ধৰা, দুগ্ধ উৎপাদন, [[মৃৎশিল্প]] আৰু নাও নিৰ্মাণ মাজুলীৰ অৰ্থনীতিৰ আন গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।<ref>[http://www.assamlog.com ''The Only Govt Jobs updates website open from Majuli''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501122301/http://assamlog.com/ |date=1 May 2017}}</ref> [[File:Jengraimukh paddy field.jpg|thumb|জেংৰাইমুখৰ এখন ধাননি পথাৰ।]] মাজুলীৰ গাঁও অঞ্চলত হস্ততাঁত বহু পৰিয়ালৰ অন্যতম জীৱিকাৰ উপায়। পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে তাঁতশালত বিভিন্ন বস্ত্ৰ বয়। মাজুলীৰ অধিবাসীসকল নাও চলোৱা আৰু নদীপথৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো দক্ষ। দ্বীপটোৰ নদীকেন্দ্ৰিক ভৌগোলিক অৱস্থাৰ বাবে নাও নিৰ্মাণ আৰু নাও চলোৱাৰ পৰম্পৰাই স্থানীয় অৰ্থনীতি আৰু দৈনন্দিন জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ===শিক্ষা=== মাজুলীৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ অধীনত পৰিচালিত হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ]]ৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত।<ref>{{cite web |title=Welcome to Assam State School Education Board (ASSEB) |url=https://asseb.in/ |website=asseb.in |access-date=19 September 2025}}</ref> দ্বীপটোত উচ্চতৰ মাধ্যমিক, স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[মাজুলী সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়]], ৰাষ্ট্ৰীয় ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, [[মাজুলী মহাবিদ্যালয়]], [[জেংৰাইমুখ মহাবিদ্যালয়]], ৰঙাচাহী মহাবিদ্যালয় আৰু পূব মাজুলী মহাবিদ্যালয় উল্লেখযোগ্য। ===পৰ্যটন=== [[File:Majuli Island (103).jpg|thumb|মাজুলীৰ বিভিন্ন অঞ্চল চৰাই নিৰীক্ষণৰ বাবে জনপ্ৰিয়।]] মাজুলী [[যোৰহাট]]ৰ পৰা প্ৰায় {{convert|20|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। পৰ্যটকসকলে যোৰহাটৰ নিমাতী ষ্টীমাৰ ঘাটৰ পৰা বাছ আৰু ফেৰী ব্যৱহাৰ কৰি দ্বীপটোলৈ যাব পাৰে। যাতায়াতৰ মাধ্যম সলনি কৰিবলগীয়া হোৱা বাবে এই যাত্ৰাত তিনিঘণ্টাতকৈ অধিক সময় লাগিব পাৰে। মাজুলীৰ ওচৰৰ প্ৰধান নগৰসমূহৰ ভিতৰত [[উত্তৰ লখিমপুৰ]], [[গোলাঘাট]], [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |date=2005-10-06 |title=Manufacturing identities? |url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30206559.ece |access-date=2023-11-02 |website=Frontline |language=en}}</ref> মাজুলীৰ প্ৰধান পৰ্যটন আকৰ্ষণসমূহৰ ভিতৰত বৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহ আৰু পৰম্পৰাগত শিল্পসমূহ উল্লেখযোগ্য। মৃৎশিল্প, মুখাশিল্প আৰু হাতেৰে বোৱা মেখেলা-চাদৰৰ দৰে বস্ত্ৰশিল্প পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ আকৰ্ষণ। দ্বীপটোত আলি আই লৃগাং, পালনাম, ফলকু আৰু পৰাগ উৎসৱকে ধৰি বিভিন্ন উৎসৱো উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite book |last=Mody |first=Sri Anuj |url=https://books.google.com/books?id=OLNsEAAAQBAJ&dq=Madhya+Majuli+Tourism&pg=PA29 |title=Socio-economic and environment impacts of tourism |last2=Borah |first2=Philip |publisher=Archers & Elevators Publishing House |isbn=978-93-90996-34-6 |language=en}}</ref> নৱেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চ মাহলৈ অনুকূল বতৰ আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ অধিক উপস্থিতিৰ বাবে মাজুলীৰ দক্ষিণ অংশ চৰাই নিৰীক্ষণৰ বাবে বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=World's largest river island is in India! |url=https://www.indiatoday.in/travel/destinations/story/worlds-largest-river-island-is-in-india-assam-majuli-307702-2016-02-08 |access-date=2023-11-03 |website=India Today |date=8 February 2016 |language=en}}</ref> চৰাই নিৰীক্ষণৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ ভিতৰত চাকুলি বিল, ভেৰকী বিল আৰু মগুৰমাৰী বিল অন্যতম।<ref>{{Cite book |last=Phukon |first=Pallabita Bora |url=https://books.google.com/books?id=qNJGEAAAQBAJ&dq=Majuli+There+are+three+locales+for+birdwatching&pg=PT114 |title=Jajabor: Wanderlust Assam |date=2021-10-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68538-338-1 |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত তলৰ স্থানসমূহকো মাজুলীৰ পৰ্যটন আকৰ্ষণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। * চৰাইচোং * ৰাওনা পুখুৰী * চামগুৰিৰ মুখাশিল্প * মাজুলীৰ সত্ৰসমূহ * ৰাস মহোৎসৱ মাজুলীত চাৰিদিনীয়াকৈ উদ্‌যাপিত মাজুলী মহোৎসৱো পৰ্যটনৰ এক উল্লেখযোগ্য আকৰ্ষণ। এই উৎসৱত দ্বীপটোৰ পৰম্পৰাগত কলা-সংস্কৃতি, থলুৱা খাদ্য আৰু কুটীৰ শিল্পৰ সামগ্ৰী প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ===যাতায়াত=== [[File:Way To Majuli.jpg|thumb|right|200px|যোৰহাটৰ পৰা মাজুলীলৈ যোৱাৰ পথ।]] মাজুলীৰ সৈতে অসমৰ মূল ভূখণ্ডৰ যোগাযোগৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে নদীপথৰ ফেৰী সেৱা। [[যোৰহাট]] আৰু [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]]—দুয়ো দিশৰ পৰা মাজুলীলৈ যাতায়াত কৰিব পাৰি। যোৰহাটৰ পৰা যাত্ৰা কৰিলে নগৰখনৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত নিমাতী ঘাটলৈ বাছ বা টেক্সীৰে যাব লাগে। তাৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ মাজুলীৰ বিভিন্ন ফেৰীঘাটলৈ যাব পাৰি। নিমাতী ঘাটৰ পৰা মাজুলীৰ কমলাবাৰী, অফলামুখ, শালমৰা, ফুলনি বা বগৰীগুৰি, দক্ষিণপাট আৰু চুমৈমাৰী আদি ঘাটলৈ ফেৰী চলাচলৰ ব্যৱস্থা আছে। ফেৰীসমূহত যাত্ৰীৰ লগতে কিছুমান লঘু যানবাহনো পাৰাপাৰ কৰিব পৰা যায়। ভাৰতীয় আভ্যন্তৰীণ জলপথ প্ৰাধিকৰণৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ৰোল-অন/ৰোল-অফ বা ৰ'-ৰ' ফেৰী সেৱাই ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ মাজুলী বন্দৰলৈ যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। এই সেৱাত কম গভীৰ পানীত চলিব পৰা দুখন জাহাজ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰতিখন জাহাজে প্ৰায় ২০০ গৰাকী যাত্ৰী, চাৰিখন গাড়ী আৰু দুখন ট্ৰাক কঢ়িয়াব পাৰে। নদীপথৰ উপৰি মাজুলী আৰু যোৰহাটৰ মাজত পোনপটীয়া স্থলপথৰ যোগাযোগ স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে এখন দুইলেনযুক্ত দলং নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০২১ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত দলংখনৰ নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ হয়। দলংখনে নিমাতী ঘাট আৰু কমলাবাৰী অঞ্চলক সংযোগ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.timesnownews.com/india/article/importance-of-mahabahu-brahmaputra-project-bhumi-pujan-majuli-bridge-on-pm-modi-itinerary-on-18-february-inauguration-jogighopa-foundation-stone/721374 |title=Importance of Mahabahu-Brahmaputra project, Majuli bridge on PM Modi itinerary on 18 February explained |date=17 February 2021}}</ref> লখিমপুৰৰ পৰা মাজুলীলৈ যাবলৈ লুইত আৰু খাবলু নামৰ দুটা ঘাট পাৰ হ'বলগীয়া হয় বুলি পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে। [[বিহপুৰীয়া]] হৈ মাজুলীলৈ যোৱা আন এটা পথো আছে। এই পথ তুলনামূলকভাৱে সুচল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মাজুলীৰ বালিচাপৰীৰ পৰা ধূনাগুৰি ঘাট পাৰ হৈ লখিমপুৰ জিলালৈ নিয়মীয়া যানবাহন চলাচলৰ ব্যৱস্থাও আছে। [[বগীবিল দলং]] নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ধেমাজি আৰু ঢকুৱাখনা হৈ মাজুলীলৈ যোৱাৰ বাবে সকলো বতৰৰ উপযোগী এক বিকল্প পথ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উপৰি [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা লখিমপুৰ–ঢকুৱাখনা পথেৰে মাজুলীলৈ নৈশ বাছসেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। এই যাতায়াত ব্যৱস্থাসমূহে মাজুলীৰ অধিবাসী আৰু পৰ্যটকসকলৰ মূল ভূখণ্ডৰ সৈতে যোগাযোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery mode="packed" heights="160"> File:Raas Majuli 1.jpg|মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱৰ এক দৃশ্য File:Raas Majuli 2.jpg|মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱৰ আন এক দৃশ্য File:Mask Raas Majuli.jpg|মাজুলীৰ ৰাসত ব্যৱহৃত মুখা File:Kamalabari Satra.jpg|[[কমলাবাৰী সত্ৰ]] File:Dakhinpat Temple.jpg|[[দক্ষিণপাট সত্ৰ]] File:Filial Piety Rituals.jpg|দক্ষিণপাট সত্ৰত পূজা File:Assam 098.jpg|[[আউনীআটী সত্ৰ]]ত গৰুড়ৰ মূৰ্তি File:Aauniati satra gate.jpg|আউনীআটী সত্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Majuli Island , Assam (19).jpg|কমলাবাৰী ডাকঘৰ File:Sotro of Majuli.jpg|মাজুলীৰ সত্ৰ-সংস্কৃতি File:Dakhinpat Satra.jpg|দক্ষিণপাট সত্ৰৰ ভিতৰচ'ৰা File:সত্ৰ.jpg|আউনীআটী সত্ৰৰ ভিতৰচ'ৰা File:অফলামুখ.jpg|অফলামুখ–নিমাতী ফেৰী সেৱা </gallery> ==লগতে চাওক== * [[মাজুলী জিলা]] * [[মাজুলী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] * [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Majuli|মাজুলী}} * [https://web.archive.org/web/20030409100449/http://www.majuli.org/ Majuli.org] — Majuli Island Protection & Development Council (MIPDC) * [https://www.majuliislands.com/ MajuliIslands.com] — মাজুলী সম্পৰ্কীয় তথ্য * [https://web.archive.org/web/20150321060222/http://www.majuli.org/ মাজুলীৰ ঐতিহাসিক ৱেবছাইট] * [https://web.archive.org/web/20060502183309/http://www.cfar.umd.edu/~venu/NFI/majuli.html Life in Majuli] * [https://web.archive.org/web/20020204073652/http://members.tripod.com/majuli/sanjoy/majinfo.htm Culture of Majuli] * [https://web.archive.org/web/20120715044404/http://www.1upindia.com/states/assam/cities.html Satras of Majuli] * [https://web.archive.org/web/20210309114353/http://www.majuli.info/ World's Largest River Island] * [https://jorhat.nic.in/dmp11-12.pdf Disaster Management Plan 2011–12, Jorhat District] {{অসম}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:নদী দ্বীপ]] [[শ্ৰেণী:মাজুলী|*]] sxo589r2w5j0gc8to489j4sgvbmmllg 0 3488 647647 645365 2026-10-25T13:50:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647647 wikitext text/x-wiki {{Languages of | country = ভাৰত | image = South Asian Language Families.png | caption = বৃহত্তৰ ভাৰতৰ ভাষা পৰিয়াল <br>নিহালী, কুচুণ্ডা, আৰু [[থাই]] ভাষা দেখুৱা হোৱা নাই | official = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]{{·}} [[বঙালী ভাষা|বাংলা]]{{·}} [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]{{·}} [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]{{·}} [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]{{·}} [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]{{·}} [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]{{·}}[[কন্নড় ভাষা|কন্নড় ]]{{·}} [[কাশ্মিৰী ভাষা|কাশ্মিৰী]]{{·}} [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]{{·}} [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]{{·}} [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]{{·}} [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী]]{{·}} [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]{{·}} [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]{{·}} [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]{{·}} [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]{{·}} [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] {{·}} [[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতালি]]{{·}}[[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]{{·}} [[তামিল ভাষা|তামিল]]{{·}} [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]{{·}} [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] {{·}} | regional = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]]{{·}} [[অংগিকা ভাষা|অংগিকা]]{{·}} [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]{{·}} [[ব্ৰজাৱলী ভাষা|ব্ৰজাৱলী]]{{·}} [[ছত্তীছগঢ়ী ভাষা|ছত্তীছগঢ়ী]]{{·}} [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]]{{·}} [[ডিমাছা ভাষা|ডিমাছা]]{{·}} [[ডোটেলী ভাষা|ডোটেলী]]{{·}} [[গঢ়ৱালী ভাষা|গঢ়ৱালী]] {{·}} [[গাৰো ভাষা|গাৰো]]{{·}} [[খাছী ভাষা|খাছী]]{{·}} [[জয়ন্তীয়া ভাষা|জয়ন্তীয়া]]{{·}} [[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]{{·}} [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]]{{·}} [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]]{{·}} [[কুমাঊঁনী ভাষা|কুমাঊঁনী]]{{·}} [[মগহী ভাষা|মগধী]]{{·}} [[মিজো ভাষা|মিজো]]{{·}} [[মিচিং ভাষা|মিচিং]]{{·}} নেৱাৰী{{·}} [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]]{{·}} [[ৰাজস্থানী ভাষা|ৰাজস্থানী]]{{·}} [[সম্বলপুৰী ভাষা|সম্বলপুৰী]]{{·}} [[তুলু ভাষা|তুলু]]{{·}} | indigenous = | minority = | immigrant = <!--Please don't put too many languages here--> | foreign = }} '''ভাৰতৰ ভাষাসমূহ''' বহুতো ভাষা পৰিয়ালত বিভক্ত, যাৰ ভিতৰত মুখ্য দুটা হৈছে ইণ্ডো-আৰ্য ভাষা ([[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য ভাষা]] বুলিও কোৱা হয়)—যি ৭৮.০৫% [[ভাৰতীয়|ভাৰতীয়ই]] কোৱা ভাষাসমূহৰ অন্তৰ্গত; আৰু দ্ৰাবিড় ভাষা—যি ১৯.৬৪% ভাৰতীয়ই ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="EBCIndoAryanLanguages">{{cite web|title=Indo-Aryan languages |website=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/286348/Indo-Aryan-languages |access-date=10 December 2014}}</ref><ref name="EBCDravidianLanguages">{{cite web|title= Hindi languages |website=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/171083/Dravidian-languages |access-date=10 December 2014}}</ref> এই দুয়োটা পৰিয়ালক একেলগে কেতিয়াবা ''ইণ্ডিক ভাষা পৰিয়াল'' বুলিও কোৱা হয়।<ref name=":1">{{Cite journal|last=Kak|first=Subhash|title=Indic Language Families and Indo-European|url=https://www.academia.edu/45150016|journal=Yavanika|date=January 1996 }}</ref><ref>{{Citation|last1=Reynolds|first1=Mike|title=Indic languages|year=2007|url=https://www.cambridge.org/core/books/language-in-the-british-isles/indic-languages/8343FABC094E91986DBD68A492FFEA1B|work=Language in the British Isles|pages=293–307|editor-last=Britain|editor-first=David|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-79488-6|access-date=4 October 2021|last2=Verma|first2=Mahendra}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kak|first=Subhash|title=On The Classification Of Indic Languages|url=https://www.ece.lsu.edu/kak/indic.pdf|journal=Louisiana State University}}</ref> বাকী ২.৩১% লোকৰ দ্বাৰা কোৱা ভাষাসমূহ অষ্ট্ৰʼএচিয়াটিক, চীন-তিব্বতীয়, টাই-কাদাই, আন্দামানীয়া আৰু কিছুমান সৰু ভাষা পৰিয়াল তথা বিচ্ছিন্ন ভাষাৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Moseley2008">{{cite book|last=Moseley|first=Christopher|title=Encyclopedia of the World's Endangered Languages|url=https://books.google.com/books?id=p-7ON7Rvx_AC&pg=PT528|date=10 March 2008|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79640-2}}</ref>{{rp|283}} ভাৰতীয় লোকভাষা পৰীক্ষণৰ তথ্য অনুসৰি, ভাষাৰ সংখ্যাৰ দিশৰ পৰা পাপুৱা নিউগিনিৰ পিছত (৮৪০টা ভাষা), ভাৰত দ্বিতীয় স্থানত আছে (৭৮০টা ভাষা)।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/seven-decades-after-independence-many-small-languages-in-india-facing-extinction-threat/articleshow/60038323.cms|title=Seven decades after Independence, many small languages in India face extinction threat|first=G.|last=Seetharaman|newspaper=The Economic Times |date=13 August 2017}}</ref> ''এথন'লগে'' এই সংখ্যা ৪৫৬ বুলি দাঙি ধৰিছে।<ref name="ethnologue_world">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/guides/countries-most-languages|title=What countries have the most languages?|date=22 May 2019|website=Ethnologue}}</ref> [[ভাৰতীয় সংবিধান]]ৰ ৩৪৩ অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সংঘ চৰকাৰৰ চৰকাৰী ভাষা হ'ল [[দেৱনাগৰী লিপি]]ত লিখা [[হিন্দী ভাষা]], যদিও ১৯৪৭ৰ পিছৰ ১৫ বছৰলৈ [[ইংৰাজী ভাষা]]ৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰ ভাষা ব্যৱহাৰ আইনে এই ব্যৱহাৰ অনিৰ্দিষ্টকাললৈকে আগবঢ়াই ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref name="governmentministry1">{{Cite web|url=http://meity.gov.in/content/official-language-act|title=Official Language Act {{!}} Government of India, Ministry of Electronics and Information Technology|website=meity.gov.in|access-date=24 January 2017}}</ref> চৰকাৰী কাৰ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সংখ্যাবোৰ হ'ল "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰূপৰ [[ভাৰতীয় সংখ্যা]]",<ref>{{cite news |last1=Aadithiyan |first1=Kavin |title=Notes and Numbers: How the New Currency May Resurrect an Old Language Debate |url=https://thewire.in/politics/of-notes-and-numbers-how-the-new-currency-may-resurrect-the-language-debate |access-date=5 March 2020 |date=10 November 2016}}</ref><ref>{{cite web |title=Article 343 in The Constitution Of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/379861/ |access-date=5 March 2020}}</ref> যাক সাধাৰণতে ইংৰাজী ভাষাত আৰবী সংখ্যা বুলি কোৱা হয়।<ref name="constitution1">{{cite web|url=http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm|title=Constitution of India|access-date=21 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402064301/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> বহুতে বিশ্বাস কৰে যদিও হিন্দী ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা নহয়; [[ভাৰতীয় সংবিধান]]ত কোনো ভাষাক ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষাৰ স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই।<ref name="National">{{cite news|last=Khan|first=Saeed|title=There's no national language in India: Gujarat High Court|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms|access-date=5 May 2014|newspaper=The Times of India|date=25 January 2010}}</ref><ref name="PTI">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece|title= Hindi, not a national language: Court|website=The Hindu|agency=Press Trust of India|access-date=23 December 2014|date=25 January 2010|location=Ahmedabad}}</ref> ভাৰতীয় সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত ২২টা ভাষাৰ নাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে,<ref>[http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian {{sic|Constu|tion|nolink=y}}]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604094122/http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz|date=4 June 2016}}</ref> যাক ''তালিকাভুক্ত ভাষা'' বুলিও কোৱা হয় আৰু ইয়াক চৰকাৰী স্বীকৃতি, মৰ্যাদা আৰু প্ৰোৎসাহন দিয়া হৈছে। তাৰ উপৰিও, ভাৰত চৰকাৰে শাস্ত্ৰীয় ভাষা ৰূপে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[কন্নড়]], [[মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পালি ভাষা|পালি]], [[প্ৰাকৃত ভাষা|প্ৰাকৃত]], [[সংস্কৃত]], [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[তেলুগু ভাষা|তেলুগুক]] স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। এই মৰ্যাদা সেই ভাষাসমূহক দিয়া হয় যাৰ সমৃদ্ধ ঐতিহ্য আৰু স্বাধীন বিকাশ আছে।<ref>{{cite web |title=Cabinet approves conferring status of Classical Language to Marathi, Pali, Prakrit, Assamese and Bengali languages |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/cabinet-approves-conferring-status-of-classical-language-to-marathi-pali-prakrit-assamese-and-bengali-languages/ |publisher=www.pmindia.gov.in |access-date=2 April 2025}}</ref> ==ইতিহাস== দক্ষিণ ভাৰতীয় ভাষাসমূহ দ্ৰাবিড় পৰিয়ালৰ। দ্ৰাবিড় ভাষাসমূহ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ থলুৱা।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y88nzRtTNUAC|title=India: The Ancient Past: A History of the Indian Sub-Continent from C. 7000 BC to AD 1200|last=Avari|first=Burjor|date=11 June 2007|publisher=Routledge|isbn=9781134251629}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ সহস্ৰাব্দত ভাৰতত আদিদ্ৰাবিড় ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় সহস্ৰাব্দৰ আশে-পাশে বিভিন্ন শাখালৈ বিভাজিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Andronov |first=Mikhail Sergeevich |url=https://books.google.com/books?id=vhB60gYvnLgC |title=A Comparative Grammar of the Dravidian Languages |date=1 January 2003 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=9783447044554 |pages=299}}</ref> দ্ৰাবিড় ভাষাসমূহক চাৰিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে: উত্তৰ, মধ্য (কোলামি–পাৰ্জী), দক্ষিণ-মধ্য (তেলেগু–কুই), আৰু দক্ষিণ দ্ৰাবিড় (তামিল-কন্নড়)।<ref>{{Cite book |last=Krishnamurti |first=Bhadriraju |title=The Dravidian Languages |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=0521771110 |pages=19–20}}</ref> [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ অন্তৰ্গত [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য শাখাৰ]] পৰা উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষাসমূহ মধ্যযুগৰ মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য [[প্ৰাকৃত ভাষা]] আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰে পুৰণি ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ পৰা বিকশিত হৈছিল। ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ বিকাশ আৰু উদ্ভৱ তিনিখন পৰ্যায়ত বিভক্ত — পুৰণি ভাৰত-আৰ্য্য (খ্ৰী.পূ. ১৫০০–৬০০), মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য (খ্ৰী.পূ. ৬০০–খ্ৰী. ১০০০), আৰু নতুন ভাৰত-আৰ্য্য (খ্ৰী. ১০০০–১৩০০)। আধুনিক উত্তৰ ভাৰতীয় ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাসমূহ সকলো নতুন ভাৰত-আৰ্য্য যুগত সুকীয়া, চিনাকি ভাষাৰূপে বিকশিত হৈছিল।<ref name="Kachru2006">{{cite book|last=Kachru|first=Yamuna|title=Hindi|url=https://books.google.com/books?id=ooH5VfLTQEQC|series=London Oriental and African language library|date=1 January 2006|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=90-272-3812-X|page=1}}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত চীন-তিব্বতীয় ভাষাসমূহৰ ভিতৰত মেইতেই ভাষা (আনুষ্ঠানিকভাৱে ''মণিপুৰী ভাষা'' নামেৰে জনাজাত) মণিপুৰ ৰাজ্যৰ ৰাজদৰবাৰৰ ভাষা আছিল (মেইতেই: মেইতেইলেইপাক)। মণিপুৰ ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ আগতে দৰবাৰ সভাসমূহত এই ভাষাক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। পদ্ম বিভূষণ পুৰস্কাৰ বিজয়ী সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীকে ধৰি বহু বিশিষ্ট ভাষাতত্ত্বজ্ঞৰ মতে এই ভাষাৰ অস্তিত্বৰ ইতিহাস প্ৰায় ১৫০০–২০০০ বছৰ পুৰণি।<ref>{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&dq=manipuri+court+language&pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |pages=290}}</ref><ref>{{Cite book |last=Mohanty |first=P. K. |url=https://books.google.com/books?id=zkguECp3vKEC&dq=manipuri+court+language&pg=PA149 |title=Encyclopaedia of Scheduled Tribes in India: In Five Volume |date=2006 |publisher= Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-052-5 |pages=149}}</ref> মণিপুৰৰ "মণিপুৰ ৰাজ্য সংবিধান আইন, ১৯৪৭"-ত মণিপুৰী আৰু ইংৰাজীক ৰাজ্যিক আদালতৰ ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&dq=manipuri+court+language&pg=PA369 |title=Manipur: Treatise & Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-5 |pages=369}}</ref><ref>{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&dq=manipuri+court+language&pg=PA255 |title=Manipur: Treatise & Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-5 |pages=255}}</ref> পাৰ্চী ভাষা (বা ফাৰ্চী) গাজনাভিদ আৰু অন্যান্য তুৰ্কো-আফগান বংশীয় শাসকসকলে দৰবাৰী ভাষা হিচাপে ভাৰতলৈ অনিছিল। সাংস্কৃতিকভাৱে পাৰ্চীকৃত এই শাসকসকল, পিছৰ তুৰ্কো-মংগোল উৎসৰ মোগল বংশৰ সৈতে মিলি, ৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ভাৰতৰ শিল্প, সাহিত্য আৰু ইতিহাসৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল, যাৰ ফলত বহু ভাৰতীয় ভাষাৰ পাৰ্চীকৰণ ঘটিছিল, বিশেষকৈ শব্দভাণ্ডাৰৰ ক্ষেত্ৰত। ১৮৩৭ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰশাসনিক কাম-কাজত পাৰ্চী ভাষাৰ সলনি ইংৰাজী আৰু পাৰ্চো-আৰবী লিপিত লিখা হিন্দুস্তানীৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯শ শতিকাৰ হিন্দী আন্দোলনে পাৰ্চীকৃত শব্দসমূহৰ সলনি সংস্কৃত-ভিত্তিক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পাৰ্চো-আৰবী লিপিৰ সলনি দেৱনাগৰীক প্ৰচলন কৰিছিল।<ref name="KachruKachru2008"/><ref name="Brass2005">{{cite book|last=Brass|first=Paul R.|title=Language, Religion and Politics in North India|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&pg=PA129|year=2005|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-34394-2|page=129}}</ref> উত্তৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাই বিভিন্ন উৎসৰ পৰা প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, হিন্দুস্তানী ভাষাত সংস্কৃত, আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল; এই ভাষাটোৰ দ্বৈত ৰূপ হিচাপে আধুনিক মানক হিন্দী আৰু আধুনিক মানক উৰ্দুৰ সৃষ্টি হৈছিল। আনহাতে, বাংলা ভাষাই ইয়াৰ সংস্কৃতভিত্তি অটুট ৰাখি পাৰ্চী, ইংৰাজী, ফৰাচী আৰু অন্যান্য বিদেশী ভাষাৰ পৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰি ইয়াৰ শব্দভাণ্ডাৰ বিস্তৃত কৰিছে।<ref name="KulshreshthaMathur2012">{{cite book|last1=Kulshreshtha|first1=Manisha|last2=Mathur|first2=Ramkumar|title=Dialect Accent Features for Establishing Speaker Identity: A Case Study|url=https://books.google.com/books?id=xHmARyhRoNYC&pg=PA16|date=24 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-1137-6|page=16}}</ref><ref name="nunley1999">{{Citation | title=The Cultural Landscape an Introduction to Human Geography |author1=Robert E. Nunley |author2=Severin M. Roberts |author3=George W. Wubrick |author4=Daniel L. Roy | year=1999 | isbn=0-13-080180-1 | publisher=Prentice Hall |url=https://books.google.com/books?id=7wQAOGMJOqIC | quote=''... Hindustani is the basis for both languages ...''}}</ref> == ভাৰতীয় ভাষা সম্পৰ্কে সংগ্ৰহীত তথ্য== ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভাষাগত বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰথম চৰকাৰী সমীক্ষা ১৮৯৮ ৰ পৰা ১৯২৮ চনলৈকে ছাৰ জৰ্জ এব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰচনৰ দ্বাৰা কৰা হৈছিল। ''ভাষাতাত্ত্বিক সমীক্ষা (Linguistic Survey of India)'' শীৰ্ষক এই সমীক্ষাত মুঠ ১৭৯টা ভাষা আৰু ৫৪৪টা উপভাষাৰ কথা উল্লিখিত হৈছে।<ref name="Ahmad2009">{{cite book|author=Aijazuddin Ahmad|title=Geography of the South Asian Subcontinent: A Critical Approach|url=https://books.google.com/books?id=I2QmPHeIowoC&pg=PA123|access-date=17 December 2014|year=2009|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-568-1|pages=123–124}}</ref> যদিও এই ফলাফলত "ভাষা" আৰু "উপভাষা"ৰ মাজৰ বিভেদ, অনভিজ্ঞ কৰ্মচাৰী ব্যৱহাৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ তথ্য যথাযথভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাৰ বাবে অসংগতি দেখা গৈছিল। কিছুমান ৰাজ্যত এই সমীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাছিল।<ref name="Saba2013">{{cite book |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/11248/9/09_chapter+2.pdf |title=Linguistic heterogeneity and multilinguality in India: a linguistic assessment of Indian language policies |author=Naheed Saba |publisher=Aligarh Muslim University |date=18 September 2013 |location=Aligarh |pages=61–68 |chapter=2. Multilingualism |access-date=17 December 2014 }}</ref> {{Pie chart | thumb = right |caption = ভাষাৰ পৰিয়াল অনুসৰি ভাৰতৰ ভাষাসমূহ (Ethnologue)ৰ তথ্য অনুসৰি<ref name="Ethnologue"/> |label1 = চীন-তিব্বতীয় |value1 = 34.90 |color1 = orangered |label2 = [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়াল|ইণ্ডো-ইউৰোপীয়]] |value2 = 33.01 |color2 = gold |label3 = দ্ৰাভিড় ভাষাগোষ্ঠী |value3 = 19.81 |color3 = deepskyblue |label4 = অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক |value4 = 7.54 |color4 = hotpink |label5 = আন্দামানী |value5 = 3.30 |color5 = green |label6 = ক্ৰা-দাই |value6 = 1.17 |color6 = maroon |label7 = একক (Isolates) |value7 = 0.23 |color7 = grey |style=align="left" }} ''Ethnologue'', যি খ্ৰীষ্টান ধৰ্মপ্ৰচাৰক সংগঠন SIL International-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত, তাত ভাৰতৰ বাবে ৪৩৫টা ভাষা তালিকাভুক্ত আছে, যাৰ ভিতৰত ৪২৪টা জীৱিত আৰু ১১টা বিলুপ্ত। এই ৪২৪টা জীৱিত ভাষাক ''Ethnologue''-এ তলত দিয়া শ্ৰেণীবিভাগ অনুসৰি ভাগ কৰিছে:<ref name="Ethnologue">{{cite web|editor=Lewis, M. Paul |editor2=Simons, Gary F. |editor3=Fennig, Charles D.|year=2014|title=Ethnologue: Languages of the World (Seventeenth edition) : India|publisher=SIL International|location= Dallas, Texas|url=http://www.ethnologue.com/country/IN|access-date=29 December 2023}}</ref><ref name="Ethnologue2">[http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area Ethnologue : Languages of the World (Seventeenth edition) : Statistical Summaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217151950/http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area |date=17 December 2014 }}।</ref> * প্ৰতিষ্ঠানিক – ৪৫ * স্থিৰ – ২৪৮ * সংকটাপন্ন – ১৩১ * লুপ্ত – ১১ ভাৰতৰ এখন ব্যক্তিগত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ''People's Linguistic Survey of India'' (PLSI)-এ দেশজুৰি কৰা এখন বৃহৎ ভাষা সমীক্ষাত ৭৮০ৰো অধিক ভাষা আৰু ৬৬টা ভিন্ন লিপিৰ অস্তিত্ব ৰেকৰ্ড কৰিছে, যাক তেওঁলোকে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাষাতাত্ত্বিক সমীক্ষা বুলি দাবী কৰিছে।<ref name="PLSI">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/language-survey-reveals-diversity/article4938865.ece|title=Language survey reveals diversity|newspaper=The Hindu|date=22 July 2013|author=Singh, Shiv Sahay|access-date=15 December 2014}}</ref> Anthropological Survey of India-ৰ ''People of India'' (POI) প্ৰকল্প অনুসৰি, ভাৰতৰ ৫,৬৩৩টা গোটে নিজৰ ভিতৰৰ যোগাযোগৰ বাবে মুঠ ৩২৫টা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="BanerjeeChaudhuryDas2005">{{cite book|last1=Banerjee|first1=Paula|last2=Chaudhury|first2=Sabyasachi Basu Ray|last3=Das|first3=Samir Kumar|author4=Bishnu Adhikari|title=Internal Displacement in South Asia: The Relevance of the UN's Guiding Principles|url=https://books.google.com/books?id=VjGdDo75UssC&pg=PA145|access-date=17 December 2014|year=2005|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-3329-8|page=145}}</ref> === ভাৰতৰ জনগণনাৰ তথ্য === ভাৰতৰ লোকপিয়লে ভাষা আৰু উপভাষা বিষয়ক তথ্য সংগ্ৰহ কৰে আৰু প্ৰকাশ কৰে, যদিও তেওঁলোকে "ভাষা" আৰু "মাতৃভাষা" শব্দ দুটাৰ ব্যৱহাৰত নিজৰ সংজ্ঞা প্ৰয়োগ কৰে। অনেক মাতৃভাষা, যাক তেওঁলোকে এখন ভাষাৰ অন্তৰ্গত উপভাষা হিচাপে দৰ্শায়, ভাষাতাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণে সৰ্বাংশতঃ এখন পৃথক ভাষা হিচাপে গণ্য হ'ব পাৰে। বিশেষকৈ বহু দশমিলিয়ন বক্তাৰ মাতৃভাষা হিন্দী ভাষাৰ অন্তৰ্গত হিচাপে দৰ্শোৱা হৈছে। ; ১৯৫১ এই বছৰত হিন্দী, উৰ্দু আৰু পাঞ্জাবীৰ বাবে পৃথক তথ্য প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল, কাৰণ পূব পঞ্জাব, [[হিমাচল প্ৰদেশ]], [[দিল্লী]], PEPSU, আৰু বিলাসপুৰ আদিত জনাই দিয়া তথ্য ইচ্ছাকৃতভাৱে বিভ্ৰান্তিপূৰ্ণ আছিল।<ref name="langs1951">{{cite book |last1=Dasgupta |first1=Jyotirindra |title=Language Conflict and National Development: Group Politics and National Language Policy in India |url=https://archive.org/details/languageconflict0000dasg |year=1970 |publisher=University of California, Berkeley. Center for South and Southeast Asia Studies |location=Berkeley |isbn=9780520015906 |page=[https://archive.org/details/languageconflict0000dasg/page/47 47]}}</ref> ; ১৯৬১ এই বছৰত ৪৩,৮৯,৩৬,৯১৮ জনৰ দ্বাৰা ঘোষণা কৰা তথ্য অনুসৰি ১,৬৫২টা মাতৃভাষা চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="Census1961">{{cite journal |author=Mallikarjun, B. |date=5 August 2002 |publisher=M. S. Thirumalai |journal=Languages in India |url=http://www.languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html |title=Mother Tongues of India According to the 1961 Census |volume=2 |issn=1930-2940 |access-date=11 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207025838/http://languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html |archivedate=7 February 2015 |deadurl=yes}}</ref> যদিও ঘোষণাকাৰীয়ে প্ৰায়ে ভাষা, উপভাষা, বৰ্ণ, পেছা, ধৰ্ম, অঞ্চল বা ৰাষ্ট্ৰৰ নাম সংমিশ্ৰণ কৰিছিল।<ref name="Census1961"/> ফলত বহু অতি সৰু ভাষাৰ লগতে "আফ্ৰিকান", "কানাডিয়ান", "বেলজিয়ান" আদি অবিচ্ছিন্ন শব্দো এই তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name="Census1961"/> ; ১৯৯১ এই বছৰত ১,৫৭৬টা চিনাক্ত মাতৃভাষা দৰ্শোৱা হৈছিল।<ref name="Vijayanunni">{{cite web |url=http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |title=Planning for the 2001 Census of India based on the 1991 Census |author=Vijayanunni, M. |date=26–29 August 1998 |work=18th Population Census Conference |location=Honolulu, Hawaii, USA |publisher=Association of National Census and Statistics Directors of America, Asia, and the Pacific |archive-date=19 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119080707/http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |access-date=17 December 2014 |archivedate=19 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081119080707/http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত ২২টা ভাষাৰ দশ লাখৰো অধিক মাতৃভাষী আছিল, ৫০ টাৰ লাখৰ নিচেই কম আৰু ১১৪ টাৰ ১০ হাজাৰতকৈ অধিক। বাকী ভাষাসমূহৰ সংযুক্ত মাতৃভাষীসংখ্যা আছিল ৫,৬৬,০০০।<ref name="Census1991">{{cite web |author=Mallikarjun, B. |title=Languages of India according to 2001 Census |url=http://www.languageinindia.com/nov2001/1991Languages.html |website=Languages in India |date=7 November 2001 |access-date=17 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150120144109/http://www.languageinindia.com/nov2001/1991Languages.html |archivedate=20 January 2015 |deadurl=yes}}</ref> ; ২০০১ এই বছৰত ১,৬৩৫টা যুক্তিসংগত মাতৃভাষা, ২৩৪টা পৰিচিত মাতৃভাষা আৰু ২২টা প্ৰধান ভাষাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Census2001">{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/gen_note.html |title=Census Data 2001 : General Note |publisher=Census of India |access-date=11 December 2014 }}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত ২৯টা ভাষাৰ দশ লাখতকৈ অধিক মাতৃভাষী, ৬০ টাৰ লাখৰ তলত আৰু ১২২ টাৰ ১০ হাজাৰতকৈ অধিক বক্তা আছিল।<ref name="Wischenbart2013">{{cite book|last=Wischenbart|first=Ruediger|title=The Global EBook Market: Current Conditions & Future Projections|url=https://books.google.com/books?id=XFmKE7rsKqwC&pg=PA62|access-date=18 December 2014|date=11 February 2013|publisher="O'Reilly Media, Inc."|isbn=978-1-4493-1999-1|page=62}}</ref> কোৰ্গ অঞ্চলৰ কোডাৱা যেনে কিছুমান ভাষাৰ নিজৰ লিপি নাথাকিলেও স্থানীয়ভাৱে কথিত। ; ২০১১ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ অনুসন্ধানত ১৯,৫৬৯টা ভাষাগত তথ্যসমূহ পৰীক্ষা আৰু যুক্তিকৰণৰ পিছত ১,৩৬৯টা যুক্তিসংগত মাতৃভাষা স্বীকৃত দিয়া হৈছে আৰু ১,৪৭৪ টাক ‘‘অশ্ৰেণীবদ্ধ’’ হিচাপে ‘‘অন্যান্য মাতৃভাষা’’ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title = Census of India 2011, Paper 1 of 2018, Language – India, States and Union Territories|website = Census of India Website|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|access-date = 29 August 2019}}</ref> এই ১,৩৬৯ টাৰ ভিতৰত ১০ হাজাৰৰো অধিক বক্তা থকা মাতৃভাষাসমূহক সঠিকভাৱে গোট দিয়া হোৱাত মুঠ ১২১টা ভাষাৰ তালিকা তৈয়াৰ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত ২২টা ভাষা ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত আৰু বাকী ৯৯টা ভাষাক ‘‘অন্যান্য ভাষা’’ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/gen_note.html Census Data 2001 General Notes]|access-date = 29 August 2019</ref> ==অধিকাৰিক ভাষা== [[File:Language region maps of India.svg|thumb|320px|<ref>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=17 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226150914/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=26 December 2014}}</ref>]] {{৯২তম সংবিধান সংশোধনী অনুসৰি ভাৰতৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত অধিকাৰিক ভাষা‎}} == বহুভাষিকতা == [[চিত্ৰ:Danger sign in India.jpeg|thumb|ভাৰতৰ এখন বিপদ সংকেতৰ চিহ্ন য'ত আঠটা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, আৰু প্ৰতিটো ভাষাই পৃথক লিপিত। ]] [[চিত্ৰ:Road_sign_Kochi.jpeg|thumb|কোচিত মলয়ালম, ইংৰাজী, হিন্দী, তামিল আৰু কন্নড ভাষাত লিখা এটা পঞ্চভাষিক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সংকেত চিহ্ন। ]] === ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনা === {{Pie chart |caption = ভাৰতৰ ভাষাসমূহ (২০১১) |label1 = [[হিন্দী]] |value1 = 43.63 |color1 = orange |label2 = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] |value2 = 8.30 |color2 = orchid |label3 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] |value3 = 6.83 |color3 = red |label4 = [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] |value4 = 6.70 |color4 = steelblue |label5 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] |value5 = 5.70 |color5 = royalblue |label6 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] |value6 = 4.58 |color6 = skyblue |label7 = [[উৰ্দু]] |value7 = 4.19 |color7 = green |label8 = [[কন্নড়]] |value8 = 3.61 |color8 = darkslateblue |label9 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] |value9 = 3.10 |color9 = saddlebrown |label10 = [[মলয়ালম]] |value10 = 2.88 |color10 = cornflowerblue |label11 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] |value11 = 2.74 |color11 = pink |label12 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |value12 = 1.16 |color12 = purple |label13 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] |value13 = 1.12 |color13 = mistyrose |label14 = [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] |value14 = 0.15 |color14 = goldenrod |label15 = অন্যান্য |value15 = 5.31 |color15 = grey |thumb = right }} {| class="wikitable sortable" |+ভাৰতত প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ভাষা হিচাপে কিমান লোকে কি ভাষাত কথা পাতে (২০১১ চনৰ জনগণনা) ! rowspan=2|ভাষা ! rowspan=2|ভাষা-পৰিয়াল ! colspan=2|প্ৰথম ভাষা ! দ্বিতীয়<br>ভাষা ! তৃতীয়<br>ভাষা ! colspan=2|মুঠ বক্তা |- ! সংখ্যা<ref name="1971-2001">{{Cite report|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|title=Census of India: Comparative speaker's strength of Scheduled Languages-1951, 1961, 1971, 1981, 1991, 2001 and 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627064326/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=27 June 2018}}</ref> ! মুঠ জনসংখ্যাৰ<br> শতাংশ ! colspan=2|বক্তাৰ সংখ্যা (মিলিয়ন) ! (মিলিয়ন)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|title=How many Indians can you talk to?|website=Hindustan Times|access-date=2025-05-26|archivedate=2019-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|deadurl=yes}}</ref> ! মুঠ জনসংখ্যাৰ<br />শতাংশ<ref name="fulllangdatacensus 2011">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html|title=How languages intersect in India|date=22 November 2018 |work=Hindustan Times}}</ref> |- |[[হিন্দী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৫২,৮৩৪৭,১৯৩ |৪৩.৬৩% |১৩৯ |২৪ |৬৯২ |৫৭.১% |- |[[বাংলা ভাষা|বাংলা]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৯৭,২৩৭,৬৬৯ |৮.৩০% |৯ |১ |১০৭ |৮.৯% |- |[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৮৩,০২৬,৬৮০ |৬.৮৬% |১৩ |৩ |৯৯ |৮.২% |- |[[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৮১,১২৭,৭৪০ |৬.৭০% |১২ |১ |৯৫ |৭.৮% |- |[[তামিল ভাষা|তামিল]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৬৯,০২৬,৮৮১ |৫.৭০% |৭ |১ |৭৭ |৬.৩% |- |[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৫৫,৪৯২,৫৫৪ |৪.৫৮% |৪ |১ |৬০ |৫.০% |- |[[উৰ্দু]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৫০,৭৭২,৬৩১ |৪.১৯% |১১ |১ |৬৩ |৫.২% |- |[[কন্নড়]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৪৩,৭০৬,৫১২ |৩.৬১% |১৪ |১ |৫৯ |৪.৯% |- |[[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৩৭,৫২১,৩২৪ |৩.১০% |৫ |০.০৩ |৪৩ |৩.৫% |- |[[মালয়ালম]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৩৪,৮৩৮,৮১৯ |২.৮৮% |০.০৫ |০.০২ |৩৬ |২.৯% |- |[[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৩৩,১২৪,৭২৬ |২.৭৪% |০.০৩ |০.০০৩ |৩৬ |৩.০% |- |[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |ইণ্ডো-আৰ্য |১,৫৩১১,৩৫১ |১.২৬% |৭.৪৮ |০.৭৪ |২৪ |২.০% |- |[[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |১,৩৫৮৩,৪৬৪ |১.১২% |০.০৩ |০.০০৩ |১৪ |১.২% |- |[[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]]) |ইণ্ডো-আৰ্য |১,৭৬১,০৭৯ |০.১৫% |০.৪ |০.০৪ |২.২৫ |০.২% |- |[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] |ইণ্ডো-ইউৰোপীয়<br>জাৰ্মানীয় |২৫৯,৬৭৮ |০.০২% |৮৩ |৪৬ |১২৯ |১০.৬% |- |[[সংস্কৃত]] |ইণ্ডো-আৰ্য |২৪,৮২১ |০.০০১৮৫% |০.০১ |০.০০৩ |০.০২৫ |০.০০২% |} ==ধ্ৰুপদী ভাষা== ২০০৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে কিছুমান প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰা ভাষাক ভাৰতৰ "ধ্ৰুপদী ভাষা"ৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিব পাৰি।<ref name="bbcclassical">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3667032.stm |publisher=BBC |title=India sets up classical languages |access-date=1 May 2007 | date=17 September 2004}}</ref> এতিয়ালৈকে ধ্ৰুপদী বুলি ঘোষণা কৰা ভাষাসমূহ: * [[তামিল ভাষা|তামিল]] (২০০৪ চনত),<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2004/09/18/stories/2004091806530100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303153544/http://www.thehindu.com/2004/09/18/stories/2004091806530100.htm |url-status=dead |archive-date=3 March 2018 |title=Front Page : Tamil to be a classical language |date=18 September 2004 |access-date=1 August 2010 |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303153544/http://www.thehindu.com/2004/09/18/stories/2004091806530100.htm |archivedate=3 March 2018 |deadurl=yes}}</ref> * [[সংস্কৃত]] (২০০৫ চনত),<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2005/10/28/stories/2005102809281200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160904105019/http://www.thehindu.com/2005/10/28/stories/2005102809281200.htm |url-status=dead |archive-date=4 September 2016 |title=National : Sanskrit to be declared classical language |date=28 October 2005 |access-date=1 August 2010 |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160904105019/http://www.thehindu.com/2005/10/28/stories/2005102809281200.htm |archivedate=4 September 2016 |deadurl=yes}}</ref> * [[কন্নড়]] (২০০৮ চনত),<ref name="antiquity"/> * [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] (২০০৮ চনত),<ref name="antiquity">{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=44340|title=Declaration of Telugu and Kannada as classical languages|work=Press Information Bureau|publisher=Ministry of Tourism and Culture, Government of India|access-date=31 October 2008}}</ref> * [[মালয়ালম]] (২০১৩ চনত),<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece | title='Classical' status for Malayalam |work=[[The Hindu]] |date=24 May 2013 |access-date=25 May 2013 |location=Thiruvananthapuram, India}}</ref> * [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] (২০১৪ চনত).<ref name=Hindu-Oriya-Classical>{{cite news|title=Odia gets classical language status|url=http://www.thehindu.com/news/national/odia-gets-classical-language-status/article5709028.ece|access-date=20 February 2014|newspaper=The Hindu|date=20 February 2014}}</ref> * [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (২০২৪চনত) ধ্ৰুপদী ভাষাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে দাবী উত্থাপন কৰা ভাষা কেইটা হ'ল: [[পালি ভাষা|পালি]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]],<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2013/jun/23/didi-naveen-face-off-over-classical-language-status-489514.html|title=Didi, Naveen face-off over classical language status|website=The New Indian Express|access-date=2020-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/bobbbc/posts/1109896535705445 |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/405846476110458/1109896535705445 |archive-date=2022-02-26 |url-access=limited|title=Bangla O Bangla Bhasha Banchao Committee|website=www.facebook.com|language=en|access-date=2020-02-12}}{{cbignore}}</ref> [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]],<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/clamour-grows-for-marathi-to-be-given-classical-language-status/articleshow/63776578.cms |title=Clamour grows for Marathi to be given classical language status |author=Clara Lewis |date=16 April 2018 |newspaper=The Times of India }}</ref> [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]<ref>{{cite news |url=https://www.jagran.com/bihar/madhubani-not-a-single-language-of-bihar-has-become-a-classical-language-yet-maithili-may-be-included-21816443.html |title=बिहार की एक भी भाषा अब तक नहीं बनी शास्त्रीय भाषा, मैथिली हो सकता शामिल|date=9 July 2021 |author=Jagran Team |newspaper=Jagran}}</ref> আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]] ভাষা নামেৰেও জনা যায়। ).<ref>{{Cite web |title=Manipur steps up to renew push for inclusion of Manipuri among India's classical languages (time duration of the movement) |url=https://www.ifp.co.in/manipur/manipur-steps-up-to-renew-push-for-inclusion-of-manipuri-among-indias-classical-languages |access-date= |website=[[Imphal Free Press]] |language=en-GB |quote=The movement for recognizing Manipuri as a classical language began in 2013, yet there has been a gap in the follow up actions. |archivedate=2024-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240921084217/https://www.ifp.co.in/manipur/manipur-steps-up-to-renew-push-for-inclusion-of-manipuri-among-indias-classical-languages |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=MP for classical language status : 23rd sep20 ~ E-Pao! Headlines |url=http://e-pao.net/GP.asp?src=17..230920.sep20 |website=e-pao.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Process for recognising Manipuri as classical language of India underway: MP Sanajaoba |url=https://www.ifp.co.in/4203/process-for-recognising-manipuri-as-classical-language-of-india-underway-mp-sanajaoba |website=[[Imphal Free Press]] |language=en |access-date=2024-02-25 |archivedate=2024-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240921084552/https://www.ifp.co.in/4203/process-for-recognising-manipuri-as-classical-language-of-india-underway-mp-sanajaoba |deadurl=yes }}</ref> == অন্যান্য আঞ্চলিক ভাষা আৰু উপভাষাসমূহ == ২০০১ চনৰ জনগণনাত তলত উল্লেখ কৰা ভাষাসমূহক ১০ লাখতকৈ অধিক মাতৃভাষী থকা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেছিভাগ ভাষা হিন্দী ভাষাৰ উপভাষা বা ভিন্ন ৰূপ হিচাপে বিবেচিত হৈছে।<ref name="CensusData2001S1"/> {| class="wikitable sortable" |- ! ভাষাসমূহ!! মাতৃভাষী লোকৰ সংখ্যা<ref name="CensusData2001S1"/> |- |[[ভোজপুৰী]] || ৩,৩০,৯৯,৪৯৭ |- |[[ৰাজস্থানী]] || ১,৮৩,৫৫,৬১৩ |- |[[মগহী]]/মগহী || ১,৩৯,৭৮,৫৬৫ |- |[[ছত্তীছগঢ়ী]] || ১,৩২,৬০,১৮৬ |- |[[হাৰিয়াণৱী ভাষা|হাৰিয়াণৱী]] || ৭৯,৯৭,১৯২ |- |মাৰোৱাৰী || ৭৯,৩৬,১৮৩ |- |[[মালৱী]] || ৫৫,৬৫,১৬৭ |- |[[মেৱাৰী ভাষা|মেৱাৰী]] || ৫০,৯১,৬৯৭ |- |খোৰঠা/খোত্তা || ৪৭,২৫,৯২৭ |- |[[বুন্দেলী ভাষা|বুন্দেলী]] || ৩০,৭২,১৪৭ |- |[[বাঘেলী ভাষা|বাঘেলী]] || ২৮,৬৫,০১১ |- |[[পাহাৰী]] || ২৮,৩২,৮২৫ |- |[[লম্বাড়ী ভাষা|লম্বাড়ী]] || ২৭,০৭,৫৬২ |- |[[অৱধী]] || ২৫,২৯,৩০৮ |- |[[হাড়ৌতী]] || ২৪,৬২,৮৬৭ |- |[[গঢ়ৱালী]] || ২২,৬৭,৩১৪ |- |[[নিমাড়ী ভাষা|নিমাড়ী]] || ২১,৪৮,১৪৬ |- |[[চাদ্ৰী ভাষা|চাদ্ৰী]] || ২০,৪৪,৭৭৬ |- |[[কুমাঊঁনী]] || ২০,০৩,৭৮৩ |- |[[ঢূণ্ঢাড়ী]] || ১৮,৭১,১৩০ |- |[[তুলু]] || ১৭,২২,৭৬৮ |- |[[সুৰগুজীয়া ভাষা|সুৰগুজীয়া]] || ১৪,৫৮,৫৩৩ |- |[[বাগড়ী]] || ১৪,৩৪,১২৩ |- |[[বাঞ্জাৰী ভাষা|বাঞ্জাৰী]] || ১২,৫৯,৮২১ |- |[[নাগপুৰী]] || ১২,৪২,৫৮৬ |- |[[সুৰজাপুৰী]] || ১২,১৭,০১৯ |- |[[কাংগড়ী]] || ১১,২২,৮৪৩ |} ===অন্যান্য=== [[অংগিকা]], [[আহোম]], [[ককবৰক]], [[কমৰ]], [[কামতাপুৰী]] (কোচ-ৰাজবংশী), [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[কুৰ্মালী]], [[কুলূঈ]], [[কোচ ভাষা|কোচ]], [[খৰিয়া থাৰ]], [[খাছী]], [[খামটি]], [[গদী]], [[গাৰো]], [[গুজৰী]], গোণ্ডী, [[চম্বয়ালী]], [[চিংফৌ]], [[চিলেটী]], [[চুৰাহী]], [[জয়ন্তীয়া]], [[জুমলী]], [[জৌনসাৰী]], [[ডোটেলী]], [[ডিমাছা ভাষা|ডিমাছা]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[দেশিয়া]], [[নহৰী]], [[নাগামিজ]], [[নেফামিজ]], নেৱাৰী, [[পংগৱাড়ী]], [[পালি]], [[পাহাড়ী কিনৌৰী]], [[পৈশাচী]], [[বজ্জিকা]], [[ব্ৰজ]], [[ব্ৰজাৱলী]], [[বিলাসপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[বুক্সা]], [[ভটিয়ালী]], [[ভত্ৰী]], [[ভিলি ভাষা|ভিলি]], [[ভুঞ্জিয়া (হলবিক)]], [[মণ্ডিয়ালী]], [[মৰাণ ভাষা|মৰাণ]], [[মহাসু পাহাড়ী]], [[মাল পহাড়িয়া]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[মিজো]], মুণ্ডাৰী, [[ৰাজস্থানী]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[ৰেলী]], [[সম্বলপুৰী]], [[সিৰমৌৰী]], [[হলবী]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[হাফলং হিন্দী]] === ব্যৱহাৰিক সমস্যাসমূহ === [[File:Linguistic map of Northeast India English Native.png|thumb|300px|"তালিকাভুক্ত" আৰু "অ-তালিকাভুক্ত" চৰকাৰী ভাষাসমূহ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ ৰাজ্যসমূহত; ইয়াৰ অধিকাংশ ভাষা ভাৰতীয় সংবিধানৰ ভাৰতীয় সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত স্বীকৃত নহয়। ]] ভাৰতত বহুতো ভাষা ব্যৱহৃত হয়; যিকোনো এটা ভাষাক একক চৰকাৰী ভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো সেইসকল লোকৰ বাবে সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ "মাতৃভাষা" ভিন্ন। যদিও, ভাৰতৰ সকলো শিক্ষা পৰিষদে এটা সাধাৰণ ভাষাত মানুহক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ প্ৰয়োজন স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{cite web|url=http://cgs.illinois.edu/content/language-and-globalization|title=Language and Globalization: Center for Global Studies at the University of Illinois|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510062844/http://cgs.illinois.edu/content/language-and-globalization|archive-date=10 May 2013|access-date=26 May 2025|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510062844/http://cgs.illinois.edu/content/language-and-globalization|deadurl=yes}}</ref> উত্তৰ ভাৰতত হিন্দীভাষা নজনাসকলৰ ভাষাগত সমস্যাৰ বিষয়ে অভিযোগ আছে। একেদৰে, উত্তৰ ভাৰতীয়সকলে দক্ষিণ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত ভাষাৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হয় বুলি অভিযোগ থাকে। চৰকাৰী ভাষা বাছনি লৈ দৃঢ় বিশ্বাস ৰখা আৰু সেই ভাষাৰ অপ্ৰিয়তাৰ সমান্তৰাল দৃষ্টিভংগী ৰখা লোকৰ মাজত সংঘাতৰ ঘটনা সাধাৰণতে শুনা যায়।<ref>{{cite news|last=Prakash|first=A Surya|url=http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=surya%2Fsurya25.txt&writer=surya|title=Indians are no less racial|work=The Pioneer|date=27 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927033944/http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=surya%2Fsurya25.txt&writer=surya|archive-date=27 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927033944/http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=surya%2Fsurya25.txt&writer=surya|archivedate=27 September 2007|access-date=26 May 2025|deadurl=yes}}</ref> স্থানীয় চৰকাৰী ভাষা কমিশন স্থাপন কৰা হৈছে আৰু বিভিন্ন ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে যাতে এনে ভাষাগত উত্তেজনা আৰু সংঘাত হ্ৰাস পায়।{{Citation needed|date=May 2011}} ==ইণ্টাৰনেট জগতত উপলভ্য== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto; table-layout: fixed;" |+ Multi-pair translations |- ! ভাষা ! ভাষা ক'ড ! [[গুগল ট্ৰান্সলেট]]<ref>{{cite web |title=Language support {{!}} Cloud Translation |url=https://cloud.google.com/translate/docs/languages |website=Google Cloud |access-date=18 September 2021 |language=en}}</ref> ! [[ভাষিণী]]<ref>{{Cite web |title=Bhashini |url=https://bhashini.gov.in/ |access-date=2024-01-03 |website=bhashini.gov.in}}</ref> ! [[মাইক্ৰ'ছফ্ট অনুবাদক]]<ref>{{cite web |title=Language support - Translator - Azure AI services |url=https://learn.microsoft.com/en-us/azure/ai-services/translator/language-support |website=learn.microsoft.com |access-date=7 November 2023 |language=en-us |date=7 November 2023}}</ref> ! য়াণ্ডেক্স ট্ৰান্সলেট<ref>{{cite web |title=Supported languages |url=https://yandex.com/support/translate/supported-langs.html |website=yandex.com |access-date=18 September 2021 |language=en |archivedate=22 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220322235033/https://yandex.com/support/translate/supported-langs.html |deadurl=yes}}</ref> ! IBM ৱাটছন<ref>{{cite web |title=IBM Cloud Docs |url=https://cloud.ibm.com/docs/language-translator?topic=language-translator-translation-models |website=cloud.ibm.com |access-date=18 September 2021}}</ref> ! DeepL<ref>{{cite web |title=Supported languages |url=https://www.deepl.com/docs-api/translate-text/supported-languages/ |website=deepl.com |access-date=26 January 2026 |language=en}}</ref> |- | [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | as || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[অৱধী ভাষা|অৱধী]] | awa || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] | bn || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]] | bho || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[বড়ো ভাষা|বড়ো]] | brx || {{no}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ব্ৰজ ভাষা|ব্ৰজ]] | bra || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ছত্তীছগঢ়ী ভাষা|ছত্তীছগঢ়ী]] | hne || {{no}} || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]] | doi || {{no}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | গোণ্ডী | gon || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] | gu || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] | hi || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | হো | hoc || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[কাংগড়ী ভাষা|কাংগড়ী]] | xnr || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] | kn || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} |- | [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]] | ks || {{no}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[খাচী ভাষা|খাচী]] | kha || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]] | trp || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[কোঙ্কণী ভাষা|কোঙ্কণী]] | kok || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[মগহী ভাষা|মগহী]] | mag || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | mai || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] | ml || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | mr || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | মাৰোৱাৰী | mwr || {{yes}} || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] (মণিপুৰী) | mni {{small|(script specific: mni-Mtei)}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[মিজো ভাষা|মিজো]] | lus || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] | ne || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] | or || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] | pa || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] | sa || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতালি]] | sat || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]] | sd || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[তামিল ভাষা|তামিল]] | ta || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] | te || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[তুলু ভাষা|তুলু]] | tcy || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] | ur || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.mapsofindia.com/culture/indian-languages.html Distribution of languages in India] * http://www.languageinindia.com/ * [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IN Languages of India] ([[Ethnologue|SIL Ethnologue]] list) * [http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/scripts.html Languages and Scripts of India] * [http://www.ling.upenn.edu/~jason2/papers/natlang.htm Reconciling Linguistic Diversity: The History and the Future of Language Policy in India] by Jason Baldridge * [http://titus.uni-frankfurt.de/didact/karten/indi/indicm.htm Titus - Languages of India] * [http://www.kamat.com/indica/diversity/languages.htm Diversity of Languages in India] * [http://rajbhasha.nic.in/ Official webpage explains the chronological events related to ''Official Languages Act'' and amendments] * [http://www.ciil.org/ A comprehensive federal government site that offers complete info on Indian Languages] * [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IN Ethnologue Ethnologue report on the languages of India] * [https://web.archive.org/web/20100130004052/http://tdil.mit.gov.in/NEWS.htm Technology Development for Indian Languages, Government of India] * [http://india.gov.in/knowindia/india_at_a_glance.php The Official Portal of the Indian Government] {{ভাৰতৰ ভাষাসমূহ}} {{ভাৰত সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ তালিকা}} {{পৃথিৱীৰ প্ৰধান ভাষাসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা|*]] [[শ্ৰেণী: পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত সম্পৰ্কীয় তালিকা]] 1rrqikcxpds69wdatyjln3wns2b06ds 0 3970 647831 630996 2026-10-26T01:02:40Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647831 wikitext text/x-wiki {{Tv-tech-stub}} {{Infobox broadcasting network |name = CBS Broadcasting Inc. (CBS) |logo = [[File:CBS logo.svg|200px]] |type = [[Terrestrial television|Broadcast]] radio network and<br />television network |branding = "Only CBS" |airdate = January 21, 1927 (as United Independent Broadcasters) |country = United States |available = National |founded = |founder = [[William S. Paley]] |slogan = ''Only CBS'' |motto = America's Most Watched Network |market_share = |license_area = |broadcast_area = |area = |erp = |owner = [[Independent business|Independent]] (1927–1995)<br />[[Westinghouse Electric (1886)|Westinghouse Electric (renamed CBS Corp. in 1997)]] (1995–2000)<br />[[Viacom (1971–2005)|Viacom]] (2000–2005)<br />[[CBS Corporation]] (2006–present) |key_people = [[Leslie Moonves]], Chairman of CBS,<br />[[Nancy Tellem]] (President of CBS Network Television Entertainment) |foundation = |launch_date = September 18, 1927 (radio)<br />July 1, 1941 (television) |dissolved = |Picture format = [[480i]] ([[16:9]] [[Standard-definition television|SDTV]])<br />[[720p]]/[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]]) |former_names = United Independent Broadcasters (1927)<br />Columbia Phonographic Broadcasting System (1927–1928)<br />Columbia Broadcasting System (1928–1995 in official usage) |digital = |analog = |servicename1 = |service1 = |servicename2 = |service2 = |servicename3 = |service3 = |servicename4 = |service4 = |callsigns = |callsign_meaning = '''C'''olumbia '''B'''roadcasting '''S'''ystem (former legal name) |former_callsigns = |affiliation = |affiliates = |groups = |former_affiliations = |website = [http://www.cbs.com/ CBS.com] |footnotes = }} '''চিবিএচ ব্ৰড্‌কাষ্টিং ইনকৰ্পৰেশ্যন''' (চমুকৈ '''চিবিএচ''') [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ এটি প্ৰধান [[টেলিভিজন]] [[নেটৱৰ্ক]]। ইয়াৰ আৰম্ভণি ঘটিছিল এটি [[ৰেডিঅ']] নেটৱৰ্ক ৰূপে। চিবিএচ নামতো আহে ইয়াৰ আগৰ নাম কলম্বিয়া ব্ৰড্‌কাষ্টিং চিষ্টেমৰ প্ৰাৰম্ভিক বৰ্ণকেইটাৰ পৰা। ইয়াৰ ল'গ'টোৰ আকৃতি চকুৰ দৰে বাবে মাজে সময়ে ইয়াক "আই (চকু) নেটৱৰ্ক" নামেৰেও চিহ্নিত কৰা হয়। == টোকা == {{Reflist|colwidth=30em}} == তথ্যসূত্ৰ == * {{Cite book |last=Auletta |first=Ken |title=Three Blind Mice: How the TV Networks Lost Their Way |url=https://archive.org/details/threeblindmiceho00aule_0 |location=New York |publisher=Vintage |year=1992 |isbn=0679741356 }} * {{Cite book |last=Bagdikian |first=Ben H. |title=The New Media Monopoly |url=https://archive.org/details/mediamonopoly0000bagd |edition=6th |location=Boston |publisher=Beacon Press |year=2000 |isbn=0807061794 }} * {{Cite book |last=Barnouw |first=Erik |title=A Tower in Babel: A History of Broadcasting in the United States to 1933 |url=https://archive.org/details/bwb_S0-BPB-554 |location=New York |publisher=Oxford University Press |year=1966 |isbn=978-0195004748 }} * {{Cite book |last=Barnouw |first=Erik |title=The Golden Web: A History of Broadcasting in the United States, 1933–1953 |url=https://archive.org/details/goldenwebhistory00barn |location=New York |publisher=Oxford University Press |year=1968 |isbn=978-0195004755 }} * {{Cite book |last=Epstein |first=Edward J. |title=News From Nowhere: Television and the News |url=https://archive.org/details/newsfromnowheret0000epst |location=New York |publisher=Random House |year=1973 |isbn=0394463161 }} * {{Cite book |last=Goldberg |first=Bernard |title=Bias: A CBS Insider Exposes How the Media Distorts the News |url=https://archive.org/details/biascbsinsiderex00gold |location=Washington, D.C. |publisher=Regnery |year=2002 |isbn=0895261901 }} * {{Cite book |last=Kisseloff |first=Jeff |title=The Box: An Oral History of Television, 1920–1961 |url=https://archive.org/details/boxoralhistoryof0000kiss |location=New York |publisher=Viking |year=1995 |isbn=0670864706 }} * {{Cite book |last=Matusow |first=Barbara |title=The Evening Stars: The Making of the Network News Anchor |url=https://archive.org/details/eveningstars0000barb |location=New York |publisher=Ballantine Books |year=1984 |isbn=0345317149 }} * {{Cite book |last=Paley |first=William |title=As It Happened: A Memoir |url=https://archive.org/details/asithappenedmemo0000pale |location=Garden City, NY |publisher=Doubleday |year=1979 |isbn=0385146396 }} * {{Cite book |last=Robinson |first=Michael J. |lastauthoramp=yes |last2=Sheehan |first2=Margaret |title=Over the Wire and On TV: CBS and the UPI in Campaign '80 |url=https://archive.org/details/overwireontv00robi |location=New York |publisher=Russell Sage Foundation |year=1983 |isbn=0871547228 }} * {{Cite book |last=Smith |first=Sally Bedell |title=In All His Glory: The Life of William S. Paley, the Legendary Tycoon and His Brilliant Circle |url=https://archive.org/details/inallhisglorylif00smit |location=New York |publisher=Simon & Schuster |year=1990 |isbn=0671617354 }} == আৰু পঢ়ক== * {{Cite book |last=Paper |first=Lewis J. |year=1987 |title=Empire: William S. Paley and the Making of CBS |url=https://archive.org/details/empirewilliamspa00pape |location=New York |publisher=St. Martin's Press |isbn=0312005911}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commonscat|CBS}} * {{Official website|http://www.cbs.com}} * {{youtube|user=CBS}} * [http://promonet.cbs.com/external/CBSEyeDentity_Site/toc.html CBS Eye-dentity Logo Guidelines website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827010115/http://promonet.cbs.com/external/CBSEyeDentity_Site/toc.html |date=2010-08-27 }} [[শ্ৰেণী:টেলিভিছন চেনেল]] bko4h4y5q8zkn35uuucw94sc2pni0va 0 4111 647665 639726 2026-10-25T17:02:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647665 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> |image = Mamoni Raisom Goswami (cropped).JPG |imagesize = | name = মামণি ৰয়ছম গোস্বামী | caption = জানুৱাৰী ২০০৭ত গোস্বামী | pseudonym = | birth_name = ইন্দিৰা গোস্বামী | birth_date = {{birth date|df=yes|1942|11|14}} | birth_place = [[গুৱাহাটী]], [[অসম]] | death_date ={{death date and age|df=yes|2011|11|29|1942|11|14}}<ref name="toi">{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Jnanpith-award-winning-Assamese-litterateur-Indira-Goswami-dies/articleshow/10914222.cms | title=Jnanpith award winning Assamese litterateur Indira Goswami dies | publisher=Times of India | accessdate=November 29, 2011}}</ref> | death_place =[[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], [[গুৱাহাটী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]<ref name="toa">{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/mamoni-roisom-goswami-passes-away/ | title=Mamoni Raisom Goswami passes away | publisher=Times of Assam | accessdate=November 29, 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628040213/https://www.timesofassam.com/headlines/mamoni-roisom-goswami-passes-away/ | archivedate=June 28, 2022 | deadurl=yes}}</ref> | occupation = লেখক, সম্পাদক, কবি, অধ্যাপিকা আৰু সমাজকৰ্মী | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | period = ১৯৪২-২০১১ | genre = [[অসমীয়া সাহিত্য]] | subject = <!--Plight of the dispossessed (needs link. this editor couldn't quite find one easily at december 21, 2009 in [[India]] and abroad--> | movement = |notableworks = -''[[দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা]]''<br/> -''[[চিন্নমস্তাৰ মানুহটো]]''<br/>-[[তেজ আৰু ধূলিৰে ধূসৰিত পৃষ্ঠা]]'' | influences = | influenced = [[মণিকুন্তলা ভট্টাচাৰ্য]], [[অৰূপ কুমাৰ নাথ]], [[জয়ন্ত শইকীয়া]], [[সঞ্জীৱ পল ডেকা]] আদি{{citation needed}} |spouse = মাধবেন ৰয়ছম আয়েংগাৰ (প্ৰয়াত) | signature = | website = }} '''মামণি ৰয়ছম গোস্বামী''' ({{lang-en|Mamoni Raisom Goswami}}, জন্ম:১৯৪২ – মৃত্যু:২০১১) হৈছে [[অসম]]ৰ এগৰাকী [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] বিজয়ী সাহিত্যিক। তেখেতৰ প্ৰকৃত নাম আছিল '''ইন্দিৰা গোস্বামী'''। সততে '''মামণি বাইদেউ''' হিচাবে তেখেতক জনা যায়।<ref>[http://indiragoswami.blogspot.com/2006/11/intimate-mornings-with-mamoni-baideo.html The Intimate Mornings with Mamoni Baideo;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227195106/http://indiragoswami.blogspot.com/2006/11/intimate-mornings-with-mamoni-baideo.html |date=2012-02-27 }} Manjeet Barua, 6/11/2006; Retrieved 1/12/2011</ref> তেখেতে মাতৃভাষা [[অসমীয়া]]ৰ উপৰিও [[ইংৰাজী]] ভাষাতো সাহিত্যকৃতি সৃষ্টি কৰিছিল। ৰামায়ণী সাহিত্যৰ গৱেষক হিচাপে [[মাধৱ কন্দলী]]ৰ ৰামায়ণৰ গৱেষণাত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰা ড॰ গোস্বামীয়ে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা বিভাগৰ অধ্যাপিকা স্বৰূপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। গল্পকাৰ হিচাবে আত্মপ্ৰকাশ কৰা ড॰ গোস্বামীৰ ৰচনাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য উপন্যাস হৈছে [[অহিৰণ]], [[চেনাবৰ স্ৰোত]], [[নীলকণ্ঠী ব্ৰজ]], [[মামৰে ধৰা তৰোৱাল]], [[তেজ আৰু ধূলিৰে ধূসৰিত পৃষ্ঠা]], [[দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা]], [[আধা লেখা দস্তাবেজ]], [[সংস্কাৰ]], [[উদয়ভানুৰ চৰিত্ৰ]] ইত্যাদি। তেখেতে ১৯৮২ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref name="google books">{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=sHklK65TKQ0C&pg=PA373&lpg=PA373&dq=Indira+Goswami,+Sahitya+Akademi&source=bl&ots=sPDV1j1sTc&sig=DXyp8QEuEWlcqTsRAJoJAFQbSk0&hl=en&ei=kQztSrbeD4OWkAXV29mZDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB0Q6AEwBg#v=onepage&q=Indira%20Goswami%2C%20Sahitya%20Akademi&f=false | title=A history of Indian literature: 1800-1910 Western impact: Indian responce | publisher=Google Books | accessdate=December 01, 2011 | author=Sisir Kumar Das, Sahitya Akademi}}</ref> আৰু ২০০০ চনত ভাৰতীয় [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]]<ref>[http://www.hindu.com/thehindu/2002/02/25/stories/2002022501991300.htm Jnanpith award presented;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107160219/http://www.hindu.com/thehindu/2002/02/25/stories/2002022501991300.htm |date=2012-11-07 }} The Hindu 25/02/2002; Retrieved 1/12/2011</ref> লাভ কৰিছিল। তেখেত ভাৰতৰ প্ৰথম Principal Prince Claus Laureate (২০০৮) আছিল।<ref>{{Cite web |title=Principal Prince Claus Award for Indira Goswami In a rare honour, |url=http://www.assamtimes.org/hot-news/2432.html |access-date=2011-11-29 |archivedate=2011-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727022448/http://www.assamtimes.org/hot-news/2432.html |deadurl=yes }}</ref> অসমত জনপ্ৰিয় লেখিকাগৰাকীয়ে অসমৰ বিদ্ৰোহী সংগঠন [[সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম]]ক অস্ত্ৰ-সম্বৰণ আৰু জনজীৱনলৈ প্ৰত্যাবৰ্তনৰ বাবে আহ্বান জনাই চৰকাৰ আৰু সংগঠনটোৰ আলোচনাৰ জৰিয়তে শান্তি স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাতো জড়িত আছিল। == জীৱন == ===শৈশৱ=== ১৯৪২ চনত মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ [[গুৱাহাটী]]ত জন্ম হৈছিল। জন্মতে তেখেতৰ নাম আছিল ইন্দিৰা গোস্বামী। পিতৃৰ নাম আছিল [[উমাকান্ত গোস্বামী]] আৰু মাতৃৰ নাম অম্বিকা দেৱী। উমাকান্ত গোস্বামী এসময়ত [[কটন কলেজ]]ৰ অধ্যক্ষ থকাৰ উপৰিও পিছলৈ অসমৰ প্ৰথম শিক্ষাধিকাৰ হৈছিল।<ref name="xoixob">''মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ ৰচনা সমগ্ৰ''- সম্পাদনা [[হেমন্ত কুমাৰ ভৰালী]]। ISBN : 978-81-7339-457-7। ''শৈশৱৰ আত্মকথা'' - মামণি ৰয়ছম গোস্বামী। পৃ.৪৬, ৫৫</ref> মামণি ৰয়ছমৰ সৰুকালচোৱা আমৰঙা সত্ৰত অতিবাহিত হৈছিল। তেখেতৰ খুৰাক চন্দ্ৰকান্ত গোস্বামী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ আছিল। === শিক্ষা=== গুৱাহাটীৰ লতাশিল প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, তৎকালীন অসমৰ ৰাজধানী [[শ্বিলং|শ্বিলঙৰ]] "পাইন মাউণ্ট স্কুল" আৰু পিছলৈ [[গুৱাহাটী]]ৰ তাৰিণীচৰণ বালিকা বিদ্যালয়ত মামণি ৰয়ছমে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেখেতে গুৱাহাটীৰ [[সন্দিকৈ বালিকা মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা আই এ পাচ কৰে।<ref name="xoixob"/> ১৯৬০ চনত [[অসমীয়া ভাষা]] 'মেজৰ' হিচাবে [[কটন কলেজ]]ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাৰ পিছত ১৯৬৩ চনত তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। === বৈবাহিক আৰু বৃন্দাবনী জীৱন === ১৯৬২ চনত হিন্দুস্তান কন্‌ষ্ট্ৰাক্‌শ্যন কোম্পানীৰ অভিযন্তা হিচাপে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ [[শৰাইঘাট দলং]] নিৰ্মাণ কৰিবলৈ মাধৱেন ৰয়ছম আয়েংগাৰ অসমলৈ আহিছিল। ১৯৬৩ চনৰ চ’ত মাহত মাধৱেনে মামণি ৰয়ছম গোস্বামীক বিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।<ref name="যুগ্মজীৱন">{{cite journal | title=মামণি ৰয়ছমৰ যুগ্মজীৱন | journal=দৈনিক জনমভূমি| year=২০১১ | month=৩০ নৱেম্বৰ | pages=১০ পৃষ্ঠা}}</ref> ১৯৬৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত জগলীয়াৰ পাৰৰ সত্ৰত মামণি ৰয়ছম গোস্বামী আৰু মাধৱেন আয়েংগাৰৰ হিন্দু ৰীতি-নীতি মতে বিবাহ সম্পন্ন হয়। তাৰ পিছত স্বামীৰ লগত তেওঁৰ কৰ্মক্ষেত্ৰ কাশ্মীৰলৈ গুচি যায়। পিচে বিবাহৰ ১৮ মাহৰ পাচতে ১৯৬৭ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পুৱতি নিশা এক পথ দুৰ্ঘটনাত মাধৱেনৰ অকাল মৃত্যু হয়।<ref name="যুগ্মজীৱন" /><ref name=blog>[http://indiragoswami.blogspot.com/2008/10/indira-goswami-and-womens-empowerment.html Indira Goswami and Women’s Empowerment;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227195048/http://indiragoswami.blogspot.com/2008/10/indira-goswami-and-womens-empowerment.html |date=2012-02-27 }} Malashri Lal, 3 Oct 2008; Retrieved 1/12/2011</ref> এই ঘটনাই মামণি ৰয়ছমৰ জীৱন আৰু সাহিত্যত সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাব পেলায়। বিপৰ্য্যস্ত মামণি ৰয়ছম মানসিকভাবে বিষাদগ্ৰস্ত হৈ পৰিছিল। ১৯৮৮ চনত প্ৰকাশ পোৱা আত্মজীৱনী [[আধা লেখা দস্তাবেজ]]ত তেওঁ লিখিছে যে হতাশাত তেওঁ কেতিয়াবা আনকি আত্মহত্যাৰ কথাও ভাবিছিল।<ref name=blog></ref> তেওঁক সান্তনা দিবলৈ শৈশৱৰ স্মৃতি আৰু দেউতাকৰ চিঠিৰ বাহিৰে অন্য কোনো সমল নাছিল।<ref>[http://www.newslivetv.com/topnews/index.php?aID=24348&s=6304039a3ac605e6b09d46998e7950d4&cat=3 Mamoni Raisom Goswami passes away,] By Syed Zarir Hussain; Retrieved 1/12/2011</ref> ১৯৬৮ চনত মামণি ৰয়ছমে গোৱালপাৰাৰ সৈনিক স্কুলত শিক্ষকতা কৰিবলৈ লয়। কিছুদিন পাছত তেখেতৰ শিক্ষক [[উপেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ লেখাৰু]]ৰ পৰামৰ্শক্ৰমে বৃন্দাবনত থাকিবলৈ গুচি গৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.primenewstv.com/news/news.php?aID=1184&cat=4 |title=Prime News Tv |publisher=Prime News Tv |date= |accessdate=2013-01-30 |archivedate=2012-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119111806/http://www.primenewstv.com/news/news.php?aID=1184&cat=4 |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://indiragoswami.blogspot.com/2008/10/indira-goswami-and-womens-empowerment.html Loss of a veteran writer;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227195048/http://indiragoswami.blogspot.com/2008/10/indira-goswami-and-womens-empowerment.html |date=2012-02-27 }} Prime News; Retrieved 1/12/2011</ref> তাতে থকা সময়তে ১৯৬৯ চনত বৃন্দাবন ইন্‌ষ্টিটিউট অৱ অ'ৰিয়েণ্টেল ফিল'ছফীত উপেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ লেখাৰুৰ অধীনত গৱেষণা আৰম্ভ কৰিছিল। বৃন্দাবনৰ বিচিত্ৰ অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিতে মামণি ৰয়ছমে পৰবৰ্তীকালত তেখেতৰ ‌এখন অন্যতম শক্তিশালী উপন্যাস "[[নীলকণ্ঠী ব্ৰজ]]" ৰচনা কৰে। তেখেতৰ অন্য এখন বিখ্যাত উপন্যাস [[গংগাৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপন্যাসৰ ভেটিটোও ইয়াতেই গঢ় লৈছিল।<ref>[http://old.princeclausfund.org/nl/what_we_do/awards/PrinceClasuAwardIndiraGoswami.shtml Principal Prince Claus Award 2008]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Principal Prince Claus Award 2008, Indira Goswami, Retrieved 1/12/2011</ref> ১৯৭১ চনত তেখেতে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা-সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগত অসমীয়া বিষয়ৰ অধ্যাপিকা হিচাপে যোগদান কৰে আৰু ইয়াৰেপৰাই তেওঁ সেই বিভাগৰ মুৰব্বীৰূপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। তুলসীদাসৰ ৰামচৰিতমানস আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]ৰ অসমীয়া [[ৰামায়ণ]]ৰ তুলনামূলক অধ্যয়নৰ বাবে তেখেতে ১৯৭২ চনত বৃন্দাবনৰ 'ইনষ্টিটিউট অৱ অৰিয়েন্টেল ফিল'ছফী'ৰপৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>[http://www.mombu.com/culture/pakistan/t-dr-indira-goswami-assams-fiery-pen-5450308.html Dr Indira Goswami-Assam's fiery pen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305064751/http://www.mombu.com/culture/pakistan/t-dr-indira-goswami-assams-fiery-pen-5450308.html |date=2016-03-05 }}, By Shehar Bano Khan, Retrieved 1/12/2011</ref> === অন্তিম সময় === মামণি ৰয়ছম গোস্বামী "হাওঁফাওঁৰ সংক্ৰমণ" আৰু বিভিন্ন ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ প্ৰায় আঠটা মাহ সংকটজনক অৱস্থাত আছিল।<ref name="assamjournal">{{cite web | url=http://www.assamjournal.com/2011/11/mamoni-raisom-goswami-profile-biography.html | title=Mamoni Raisom Goswami - Profile, Biography, Photos of Famous Assamese litterateur | 3=Assam Journal | publisher=Assam Journal | accessdate=January 22, 2013 | archivedate=May 2, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502173116/http://www.assamjournal.com/2011/11/mamoni-raisom-goswami-profile-biography.html | deadurl=yes }}</ref> সেয়ে তেওঁক গুৰগাঁৱৰ এখন চিকিৎসালয়ত চিকিৎসা কৰি থকা হৈছিল। অৱশেষত তেওঁক [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="assamjournal" /> ২০১১ চনৰ ২৯ নবেম্বৰ তাৰিখে পুৱা ৭ বাজি ৪৬ মিনিটত [[অসম]]ৰ [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত মামণি ৰয়ছম গোস্বামীয়ে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।<ref>[http://www.indiatvnews.com/news/India/Asomiya_Writer_Indira_Goswami_Dead-12440.html Asomiya Writer Indira Goswami Dead,Three-Day State Mourning In Assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231093232/https://www.indiatvnews.com/news/India/Asomiya_Writer_Indira_Goswami_Dead-12440.html |date=2019-12-31 }}; 29 Nov 2011; Retrieved 1/12/2011</ref><ref name="toa"/> == শান্তিদূত == [[File:The Union Home Minister, Shri Shivraj Patil in a meeting with the Peoples Consultative Group from Assam led by Dr. Indira Goswami, in New Delhi on June 22, 2006.jpg|thumb|২২ জুন ২০০৬ তাৰিখে ভাৰত চৰকাৰ আৰু PCG-ৰ সদস্যসকলৰ সৈতে এখন বৈঠকত মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] ২০০৪ চনত মামনি ৰয়ছমে অসমৰ স্বাধীনতাকামী সংগঠন [[সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম]]ক (ULFA) হিংসা পৰিত্যাগ কৰিবলৈ আহ্বান জনাই সংগঠনটোৰ নেতৃবৃন্দ আৰু চৰকাৰৰ মাজত আলোচনা অনুষ্ঠিত হোৱাত সহায় কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল।<ref name="hindu.com" /> সেই প্ৰয়াসলৈ সঁহাৰি জনাই সংগঠনটোৱে অসমৰ বিশিষ্ট নাগৰিক আৰু প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ প্ৰতিনিধিক লৈ People's Consultive Group (PCG) গঠন কৰে। PCG -ৰ মাধ্যমেৰে সংগঠনটোৰ চৰকাৰৰ লগত তিনিলানী আলোচনা অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="assamtribune">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov3011/at09 | title=Mamoni tried to start ULFA peace talks | work=the assam tribune | date=November 30, 2011 | agency=the assam tribune | accessdate=January 22, 2013 | location=Guwahati, }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াৰে এবাৰত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|ড॰ মনমোহন সিঙে]]ও ভাগ লৈছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ড॰ গোস্বামীৰ জৰিয়তে সংগঠনটোৰ সকলো মুখ্য দাবীৰ বিষয়ে আলোচনাৰ বাবে ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰি সংগঠনটোলৈ চিঠি লিখিছিল।<ref name="hindu.com">{{cite web | url=http://www.hindu.com/mp/2005/08/11/stories/2005081100630100.htm | title=Scripting a recipe for peace | publisher=The Hindu | work=hindu.com | date=Aug 11, 2005 | accessdate=January 22, 2013 | author=SANGEETA BAROOAH PISHAROTY | archivedate=March 5, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130305210417/http://www.hindu.com/mp/2005/08/11/stories/2005081100630100.htm | deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে ইয়াত সংগঠনটোৰ মুখ্য দাবী "সাৰ্বভৌম অসম"ৰ বিষয়ে উল্লেখ নাছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.thesundayindian.com/en/story/mamoni-roisom-goswami-passes-away/14/26452/ |title=Jnanpith awardee Indira Goswami passes away - Hemanta Phukan |publisher=The Sunday Indian |date=2011-11-29 |accessdate=2013-01-30 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == জীৱনৰ অভিজ্ঞতা আৰু সাহিত্য == মামণি ৰয়চম গোস্বামীৰ সাহিত্যত তেখেতৰ জীৱনৰ প্ৰভাব স্পষ্ট। এই কথা তেখেতে নিজৰ আত্মজীৱনী "আধালেখা দস্তাবেজ" আৰু অন্যান্য প্ৰসংগতো একাধিকবাৰ উল্লেখ কৰিছে। {{cquote|“I try to write from the direct experiences of my life. I only mould these experiences with my imagination.”| মামণি ৰয়ছম}} মুখ্যতঃ ঔপন্যাসিকা হিচাপেহে বেছিকৈ জনপ্ৰিয় এইগৰাকী প্ৰতিভাবান লেখিকাই মাতৃভাষা অসমীয়াৰ উপৰিও ইংৰাজী ভাষাতো অনেক নান্দনিক আৰু গৱেষণামূলক সৃষ্টিৰে সাহিত্যৰ লগতে শৈক্ষিক আৰু সামাজিক ক্ষেত্ৰতো অৰিহণা আগবঢ়াই গৈছে। তেখেতৰ সাহিত্যকৰ্মসমূহে সাধাৰণ মানুহৰ বাস্তৱ জীৱনৰ কঠোৰ সত্য প্ৰতীয়মান কৰিলেও তেখেতৰ প্ৰকাশভংগী অত্যন্ত সংবেদনশীল। ২০০৮ চনত প্ৰিন্সিপাল প্ৰিন্স ক্ল'ছ সন্মান গ্ৰহণ কৰিবলৈ যাওঁতে আমষ্টাৰডামৰ "দা পাৱাৰ অব আৰ্ট" পত্ৰিকাত দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত মামণি ৰয়ছমে কৈছিল, "যিহেতু বিষয়বস্তু ৰূক্ষ, কাব্যিক ভাষা প্ৰয়োগ কৰিবই লাগিব। মাকে সন্তানক দিয়াৰ দৰেই ইয়াক ৰক্ষণাবেক্ষণ দিব লাগিব। মোৰ গল্প হৈছে কঠোৰ বাস্তৱক লৈ লিখা, কিন্তু মই ইয়াক সাহিত্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পেলাওঁ, অন্যথা ই এখন প্ৰচাৰ পত্ৰিকাহে হ'বগৈ। তাৰবাবে নিজে শিল্পী হ'ব লাগিব, এজন মহান শিল্পী, অন্যথা জনতাই ইয়াক নপঢ়িব।"<ref name=claus>[http://www.krachtvancultuur.nl/en/current/2008/december/goswami Indira Goswami catches hard life in poetry;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007162114/http://www.krachtvancultuur.nl/en/current/2008/december/goswami |date=2011-10-07 }} By Marjan Terpstra, December 2008, Retrieved 1/12/2011</ref> {{Quote box |quote = "সৰ্বসাধাৰণ মানুহৰ অভিজ্ঞতা জীৱন্তভাৱে সাহিত্যত ফুটাই উঠাব পৰা মামণি ৰয়ছম এগৰাকী অসাধাৰণ প্ৰতিভাসম্পন্ন লিখিকা। চিত্ৰকল্প বৰ্ণনাৰে তেখেতে মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপত নস্বৰতাৰ প্ৰাধান্য, কেনেকৈ ৰাজনৈতিক, ধাৰ্মিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰথাসমূহত নস্বৰতা প্ৰতিফলিত হয় আৰু কেনেকৈ জীৱনধাৰা, শাৰীৰিক অস্তিত্ব (gender), বয়ষ, দাৰিদ্ৰ্য, আৰু সংঘাতত ই প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে তাক স্পষ্টভাবে পৰিস্ফুট কৰে।" |source = [[প্ৰিন্সিপাল প্ৰিন্স ক্ল'ছ সন্মান]]ৰ সময়ত জুৰী, ২০০৮<ref>[http://www.princeclausfund.org/files/docs/30r364%20boek%20DEF.pdf Prince Claus Fund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504042346/http://www.princeclausfund.org/files/docs/30r364%20boek%20DEF.pdf |date=2012-05-04 }}, accessdate: 2013-01-30</ref><ref>{{cite web |url=http://www.northeasttoday.in/national-news/assam-famous-writer-dr-mamoni-raisom-goswami-dead/ |title=Assam Famous Writer Dr. Mamoni Raisom Goswami Dead &#124; Northeast Today |publisher=Webcache.googleusercontent.com |date=2011-11-29 |accessdate=2013-01-30 |archivedate=2012-12-01 |archiveurl=https://archive.ph/20121201100606/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:QZZdEE0u5wkJ:www.northeasttoday.in/national-news/assam-famous-writer-dr-mamoni-raisom-goswami-dead/+mamoni+raisom+goswami+jury+Principal+Prince+Claus+Laureate&cd=9&hl=en&ct=clnk&gl=in |deadurl=unfit }}</ref> |width = 350px |align = right }} ২০০৮ চনত "প্ৰিন্সিপাল প্ৰিন্স ক্ল'ছ সন্মান"ৰ বাবে মামণি ৰয়ছমক নিৰ্বাচিত কৰা জুৰীসকলৰ মতে, "সৰ্বসাধাৰণ মানুহৰ অভিজ্ঞতা জীবন্ত ভাবে সাহিত্যত ফুটাই উঠাব পৰা মামণি ৰয়ছম এগৰাকী অসাধৰণ প্ৰতিভাসম্পন্ন লিখিকা। চিত্ৰকল্প বৰ্ণনাৰে তেখেতে মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপত নস্বৰতাৰ প্ৰাধান্য, কেনেকৈ ৰাজনৈতীক, ধাৰ্মিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰথাসমূহত নস্বৰতা প্ৰতিফলিত হয় আৰু কেনেকৈ জীৱনধাৰা, শাৰীৰিক অস্তিত্ব (gender), বয়স, দাৰিদ্ৰ্য, আৰু সংঘাতত ই প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে তাক স্পষ্টভাবে পৰিস্ফুট কৰে।" মামণি ৰয়ছমক সামাজিক সংস্কৃতিত শাৰীৰিক অস্তিত্বৰ প্ৰভাব অনুধাবন, প্ৰকাশ আৰু অনন্য সাহিত্যৰ জৰিয়তে তেখেতৰ প্ৰভাবশালী সামাজিক তথা সাংস্কৃতিক কৰ্মৰ বাবে উক্ত সন্মান প্ৰদান কৰা হৈছে।<ref name=claus></ref> ===উপন্যাস=== {{Main|মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ উপন্যাস}} বিভিন্ন সামাজিক স্থিতি, বিভিন্ন পেছা, ধৰ্ম, সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তিৰ সমদল সৃষ্টি হৈছে তেওঁৰ উপন্যাসসমূহত। উচ্চ শিক্ষিত সমাজৰ তাত্ত্বিক চিন্তাকো উপন্যাসৰ বিষয়বস্তু কৰি তোলা হৈছে। প্ৰতিখন উপন্যাসেই জীয়া ঘটনাৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name="উপন্যাস">{{cite journal | title=কদৰ্য জীৱনৰ মাজত মানৱতাৰ সন্ধান - মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ উপন্যাস | author=অৰবিন্দ ৰাজখোৱা | journal=দৈনিক জনমভূমি | year=২০১১ | month=৩০ নৱেম্বৰ | pages=৭ পৃষ্ঠা}}</ref> মামণি ৰয়ছম গোস্বামী একমাত্ৰ অসমীয়া ঔপন্যাসিকা যাৰ উপন্যাসত ভাৰতবৰ্ষ তথা পৃথিৱীৰ বহু প্ৰান্তৰ প্ৰেক্ষাপট হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। কাশ্মীৰ, দিল্লী, মধ্য প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, নেপাল, মৰিছাছ, মালয়েছিয়া, চিংগাপুৰ, কুঁৱালামপুৰ, হংকং, ফ্ৰান্স, পেৰিচ আদি ঠাইৰ পটভূমিত তেওঁ উপন্যাস ৰচনা কৰিছে। গল্পকাৰ হিচাবে আত্মপ্ৰকাশ কৰা ড॰ গোস্বামীৰ ৰচনাৰ ভিতৰত অহিৰণ, চেনাবৰ স্ৰোত, নীলকণ্ঠী ব্ৰজ, মামৰে ধৰা তৰোৱাল, তেজ আৰু ধূলিৰে ধূসৰিত পৃষ্ঠা, দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা, আধা লেখা দস্তাবেজ, সংস্কাৰ, উদয়ভানুৰ চৰিত্ৰ আদি উল্লেখযোগ্য উপন্যাস। ভিন্ন ভিন্ন পটভূমি লৈ লিখা এই উপন্যাস সমূহত মামণি ৰয়ছমে মুখ্যতঃ নাৰীৰ ক্ষেত্ৰত সামাজিক সংস্কাৰৰ অসাৰতা আৰু বৈষম্য{{citation needed}} চিত্ৰায়িত কৰা দেখা যায়। [[নীলকণ্ঠী ব্ৰজ]], [[সংস্কাৰ]] আদি উপন্যাস তেখেতে নাৰীক মুখ্য কৰি লিখিছে। মামণি ৰয়ছমৰ সাহিত্য কৰ্মৰাজীৰ বিষয়ে লেখক মহৰ্ষি লালে এইদৰে কয়, "ইন্দিৰা গোস্বামীৰ বিচিত্ৰ আৰু পৰিপুষ্ট সকলো ৰচনাকে এডাল সূতাই বান্ধি ৰাখিছে - ই হ'ল নাৰীৰ প্ৰতি তেখেতৰ সংবেদনশীলতা... কাহিনীৰ জটিলতা তথা সূক্ষ্ম বৰ্ণনাৰ মাজতো প্ৰতিভাবান লেখিকাই ভাৰতীয় নাৰীৰ স্বাধীনতাৰ পথত প্ৰত্যাহ্বানসমূহ দ্যৰ্থতাৰ অৱকাশ নৰখাকৈ ফুটাই তুলিছে।" ;[[দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা]] দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা উপন্যাসখনৰ প্ৰেক্ষাপট হ’ল দক্ষিণ কামৰূপৰ আমৰঙা সত্ৰ আৰু সত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সমাজখন।<ref name="উপন্যাস" /> মামণি ৰয়ছম গোস্বামীয়ে কামৰূপীয়া ঠাচৰ অসমীয়া ভাষাৰে ৰচনা কৰিছে। সত্ৰৰ অধিকাৰ গোসাঁইৰ ঘৰখনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই উপন্যাসখনৰ কাহিনী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত [[দ্বিতীয় মহাযুদ্ধ]]ৰ শেষৰ ফালৰ সময়ৰ পৰিবেশত আধুনিকতাৰ প্ৰৱেশত ভাগি পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা সামাজিক গোড়ামিৰ এখন চিত্ৰ চিত্ৰায়িত কৰা হৈছে। এই উপন্যাসখন তেখেতে নিজেই ইংৰাজীলৈও অনুবাদো কৰিছিল। কিতাপখনৰ পাতনিত তেখেতে লিখিছে -"....লিখকে নিজে অনুবাদ নকৰি অন্য ব্যক্তিয়ে কৰিবলৈ কঠিন হ'লহেতেন। অসমীয়া ভাষাৰ কামৰূপী ঠাচ বুজি পোৱা মানুহ খুব কমেইহে ওলাব। তদুপৰি ভাষাটোৰ কিছুমান শব্দৰ প্ৰচলনো আজি কালি নাইকিয়া হ'ল।"<ref>[http://www.hindu.com/lr/2004/11/07/stories/2004110700310500.htm A masterpiece re-launched; By A.J. Thomas;] 7 Nov 2004; Retrieved 1/12/2011</ref> উপন্যাসখনৰ বাবে লাভ কৰা [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] স্বীকাৰ কৰা সময়ত লেখিকাৰ ভাষণত উপন্যাসখনৰ মূল চৰিত্ৰ "দুৰ্গা" নামৰ বাল্য বিধবা গৰাকীয়ে ভোগ কৰা যাতনাৰ প্ৰসংগত তেখেতে সেই সময়ৰ উচ্চবংশীয় বিধবাৰ হতাশাৰ কথা বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে, লিখাৰ শক্তি নথকা হ'লে হয়তো তেওঁ আত্মহত্যাই কৰিলেহেঁতেন। ;[[নীলকণ্ঠী ব্ৰজ]] নীলকণ্ঠী ব্ৰজ উপন্যাসখন ড॰ মামণি ৰয়ছম গোস্বামীয়ে বৃন্দাবনক পটভূমি হিচাপে লৈ ৰচনা কৰিছে। উপন্যাসখনৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সৌদামিনী, এগৰাকী কম বয়সীয়া উচ্চবংশীয় বিধবা। উচ্চ হিন্দু পৰিয়ালৰ বিধবাৰ গন্তব্যস্থল বৃন্দাবনত তেওঁলোকে সন্যাসিনীৰ জীৱন নিৰ্বাহ কৰে, শৰীৰ আৰু মনৰ পৰিশুদ্ধিৰ কাৰণে। ''এগৰাকী কমবয়সীয়া বিধবাৰ শৰীৰ আৰু মনৰ কেনেধৰণৰ পৰিবৰ্তন ঘটে আৰু ই কেনেকৈ তেওঁৰ পাছৰ জীৱন ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাবিত হয় মই তাকেই দেখুৱাব খুজিছোঁ।" - ১৯৮৬ চনত "নীলকণ্ঠী ব্ৰজ"ৰ ইংৰাজী সংস্কৰণ "Shadow of Dark God" (অনুবাদক প্ৰফুল্ল কাকতি) -অৰ উদ্‌ঘাটন সমাৰোহত মামণি ৰয়ছমে কৈছিল। বিধবা হোৱাৰ পাছত ঘৰত তেওঁক চোৱাচিতা কৰিবলৈ ভাই-ককাই, পিতাক আদি থকা সত্ত্বেও বৃন্দাবনত সন্যাসিনীৰ জীৱন যাপন কৰিবলৈ অহা উচ্চশিক্ষিতা সৌদামিনীয়ে বৈধব্যৰ অৰ্থ অনুধাবন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, বিশ্লেষণ কৰিছে, আৰু শেষত ইয়াক প্ৰত্যাখ্যান কৰিছে।<ref>[https://web.archive.org/web/20101017201712/http://indiragoswami.blogspot.com/2006/10/mamoni-roisom-goswamis-novels.html Mamoni Roisom Goswami’s novels- Folkloric perspective;] by Ms. Dhanakshi Buragohain, Retrieved 1/12/2011</ref> কম বয়সতে স্বামীহাৰা হোৱা কুলীন বংশৰ উচ্চশিক্ষিতা মামণি ৰয়ছম নিজ ঘৰৰ গোড়া, বঞ্চনামূলক জীৱন যাপনৰ অৱসান ঘটাই অন্য সাধন থকা অন্যান্য সমসাময়িক উচ্চশিক্ষিতা ভাৰতীয় নাৰীৰ দৰে লণ্ডনলৈ গুচি যাব পাৰিলেহেঁতেন, কিন্তু তেখেতে "হিন্দু সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ" বৃন্দাবনহে গ্ৰহণ কৰিলে। বৃন্দাবনত গৈ তেখেতে বৈধব্যৰ "পাপ" মূৰ পাতি লোৱা বিধৱাসকলৰ গ্লানিপূৰ্ণ জীৱন প্ৰণালী ওচৰৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ কৰিছে। লাহে লাহে মামণি ৰয়ছমৰ মনৰ আঘাত শুকাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।<ref>[http://www.telegraphindia.com/1111130/jsp/frontpage/story_14818053.jsp Creativity that outshone scholarship], Amarjyoti Choudhury, The Telegraph, Wednesday, November 30 ,2011; Retrieved 1/12/2011 </ref> তেওঁৰ মন ৰামায়ণ গৱেষণাৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হয় আৰু বৃন্দাবন এৰি ৰামায়ণৰ বিষয়ে গৱেষণা কৰিবলৈ গুচি যায়। ;[[আধা লেখা দস্তাবেজ]] আধা লেখা দস্তাবেজ মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ আত্মজীৱনী। ইয়াত তেখেতে কোনো ধৰণৰ লুক-ধাক নকৰাকৈ নিজৰ জীৱন পাঠকৰ আগত উপস্থাপন কৰিছে। সৰুতে সত্ৰৰ পৰিবেশত ডাঙৰ দীঘল হোৱা কুলীন গোড়া বংশৰ ছোৱালী মামণি ৰয়ছমে সৰুকালৰ জীৱনৰ চিত্ৰ বৰ্ণনাৰ লগতে সত্ৰৰ ধাৰ্মিক আচাৰপূৰ্ণ পৰিবেশো বৰ্ণনা কৰিছে। সেই পৰিবেশত এগৰাকী কম বয়সীয়া বিধবাৰূপে জীৱনৰ সন্মুখীন হৈ কিদৰে তেওঁ হতাশাত ভাগি পৰিছিল তাৰ বৰ্ণনা দিছে। মামণি ৰয়ছম গোস্বামীয়ে ৰচনা কৰা উপন্যাস সমূহৰ মূল ধাৰা আছিল কঠোৰ বাস্তৱৰ ধাৰাত [[দলিত]]-নিস্পেষিত মানুহৰ বিশেষকৈ নাৰীৰ জীৱনৰ বঞ্ছনা আৰু গ্লানি। এই উপন্যাসখনতো ইয়াৰ চিত্ৰ অংকন প্ৰতিফলিত হৈছে। == সাহিত্য পঞ্জী == {{multicol}} '''উপন্যাস''' * চেনাবৰ স্ৰোত (১৯৭২) * নীলকণ্ঠী ব্ৰজ (১৯৭৬) * অহিৰণ (১৯৮০) * মামৰে ধৰা তৰোৱাল আৰু দুখন উপন্যাস (১৯৮০) * দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা (১৯৮৮) * সংস্কাৰ, উদয়ভানুৰ চৰিত্ৰ ইত্যাদি (১৯৮৯) * ঈশ্বৰী জখমী যাত্ৰী ইত্যাদি (১৯৯১) * তেজ আৰু ধূলিৰে ধূসৰিত পৃষ্ঠা (১৯৯৪) * মামনি ৰয়ছম গোস্বামীৰ উপন্যাস সমগ্ৰ (১৯৯৮) * দাশৰথীৰ খোজ (১৯৯৯) * ছিন্নমস্তাৰ মানুহটো (২০০১) * থেংফাখ্ৰী তহচিলদাৰৰ তামৰ তৰোৱাল (২০০৬) {{Multicol-break}} '''চুটিগল্প''' * চিনাকি মৰম (১৯৬২) * কইনা (১৯৬৬) * হৃদয় এক নদীৰ নাম (১৯৯০) * মামনি ৰয়ছমৰ স্বনিৰ্বাচিত গল্প (১৯৯৮) * মামনি ৰয়ছম গোস্বামীৰ প্ৰিয় গল্প (১৯৯৮) '''আত্মজীৱনী''' * আধা লিখা দস্তাবেজ (১৯৮৮) * দস্তাবেজৰ নতুন পৃষ্ঠা (২০০৭) '''জীৱনী''' * মহিয়সী কমলা (১৯৯৫) * মা (২০০৮) {{Multicol-break}} '''অনুবাদ''' * প্ৰেমচন্দৰ চুটিগল্প (১৯৭৫) * আধা ঘণ্টা সময় (১৯৭৮) * জাতক কথা (১৯৯৬) * কলম (১৯৯৬) * আহ্নিক (২০০০) '''ইংৰাজী''' * Ramayana from Ganga to Brahmaputra (১৯৯৬) '''সম্পাদনা''' * এৰি অহা দিনবোৰ (ড॰ মলয়া খাউন্দৰ সৈতে, ১৯৯৩) * Indian folklore {{Multicol-end}} ==বঁটা আৰু সন্মান== {{multicol}} * ১৯৮২- [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] ("মামৰে ধৰা তৰোৱাল"ৰ বাবে)<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> * ১৯৮৮- [[অসম সাহিত্য সভা বঁটা]] * ১৯৮৯- [[ভাৰত নিৰ্মাণ বঁটা]] * ১৯৯২- উত্তৰ প্ৰদেশ হিন্দী সংস্থানৰ সৌহাদ্য বঁটা * ১৯৯৩- [[কথা]] ৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যিক বঁটা * ১৯৯৬- [[কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] * ২০০০- [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] * ২০০২- [[পশ্চিম বঙ্গ]]ৰ ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডি. লিট. সন্মান * ২০০২- মহিয়সী জয়মতী বঁটা * ২০০২- [[পদ্মশ্ৰী|পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰে) {{Multicol-break}} * ২০০৭- ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দ্বাৰা ডি. লিট সন্মান * ২০০৮- ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দ্বাৰা ডি. লিট সন্মান * ২০০৮- এছিয়াটিক চ'চাইটিৰ ঈশ্বৰ চন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ বঁটা * ২০০৮- প্ৰিন্স ক্ল'ছ বঁটা * ২০০৯- [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ বঁটা * ২০০৯- দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ Professor Emeritus সন্মান * Inter Religious and International Federation for World Peaceৰ শান্তি দূত বঁটা * ''Ramayana From Ganga To Brahmaputra'' গ্ৰন্থৰ বাবে Florida International Universityৰ "আন্তৰ্জাতিক তুলসী বঁটা" * ২০১৩- মৰণোত্তৰভাৱে '[[অসম ৰত্ন]]' বঁটা<ref name="AT">{{cite web | url=http://www.assamtimes.org/node/8315 | title=Prez confers Assam Ratna, Sankardev award | publisher=Assamtimes.org | accessdate=2013-05-14 | author=2013-05-13}}</ref> {{Multicol-end}} == অন্যান্য == * "দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা"ৰ ভিত্তিত ১৯৯৬ চনত দূৰদৰ্শনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চেনেলৰ বাবে দুলাল ৰয়ে ৰুমা ঘোষৰ পৰিচালনাৰে "কামৰূপ কী কাহানীয়া" শীৰ্ষক হিন্দী ধাৰাবাহিক নিৰ্মাণ কৰে।<ref name="tele">{{cite web | url=http://www.telegraphindia.com/1040324/asp/northeast/story_3041589.asp | title=Role model in the act of life | publisher=The Telegraph | date=2004-03-24 | accessdate=2013-05-14 | author=Daulat Rahman}}</ref> * "দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা"ৰ ভিত্তিত ১৯৯৬ চনত ড॰ [[সান্ত্বনা বৰদলৈ]]য়ে "[[অদাহ্য]]" নামৰ বোলছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0142066/ Adajya (1998) in The Internet Movie Database], Retrieved 1/12/2011</ref> * একে নামৰ উপন্যাসৰ আধাৰত ৰঞ্জিত দাসে "সংস্কাৰ" শীৰ্ষক বোলছবি নিৰ্মাণ কৰে। ছবিখন কলকাতা ছবি মহোৎসৱ আৰু দূৰদৰ্শনত প্ৰদৰ্শিত হয়। * "Words from the Mist" মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ জীৱনৰ বিষয়ে [[জাহ্নু বৰুৱা]]ই নিৰ্মাণ কৰা এখন তথ্যচিত্ৰ।<ref>[http://www.pratilipi.in/indira-goswami/ Pratilip - Indira Goswami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917151613/http://pratilipi.in/indira-goswami/ |date=2011-09-17 }}; Retrieved 1/12/2011</ref> ==অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত== মামণি ৰয়ছম গোস্বামী কেইবাটাও অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত হৈ আছিল।<ref name="সদস্যা">{{cite journal | title=ড॰ গোস্বামী যিসমূহ অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ সদস্যা হৈ আছিল | journal=দৈনিক জনমভূমি| year=২০১১ | month=৩০ নৱেম্বৰ | pages=১০ পৃষ্ঠা}}</ref> {| class="wikitable" |- ! কাৰ্যকাল!! অনুষ্ঠান |- | ১৯৮৮ - ১৯৯২ || সাহিত্য অকাডেমিৰ উপদেষ্টা কমিটিৰ সদস্য |- | ২০০৩-২০০৫ || সাহিত্য অকাডেমিৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ সদস্য |- | || দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ একাডেমিক কাউঞ্চিলৰ সদস্য |- | ১৯৮২- ১৯৯২ || দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰিছাৰ্চ কমিটীৰ সদস্য |- | ১৯৪৯ – ১৯৯২ || দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্টছ ফেকাল্টি |- | || দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কমপেৰেটিভ ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যনৰ সদস্য |- | || দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গান্ধী ভৱনৰ মেনেজিং কমিটীৰ সদস্য |- | ২০০৪|| ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিকল্পনা আয়োগৰ পৰামৰ্শদাতা |- | || অসমৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ সদস্য |- | || ভাৰত চৰকাৰৰ ৰাজা ৰামমোহন লাইব্ৰেৰিৰ সদস্য |- | || বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ব’ৰ্ড অব্‌ ষ্টাডিজত সদস্যভূক্ত |- | || পঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব’ৰ্ড অব্‌ ষ্টাডিজৰ কনভেনৰ |- | ১৯৯০-১৯৯৫ || নতুন দিল্লীৰ ভাৰতীয় লেখক সন্থাৰ সদস্য |- | || নেশ্যনেল পীপ্‌ল লিবাৰেশ্যনৰ এছেম্বলিৰ সদস্য |- | ২০০৬ || বিশ্ব শান্তিৰ বাবে মংগোলীয়ান পীপ্‌লছ ফেডাৰেশ্যনৰ সদস্য |- | || নতুন দিল্লীৰ নেশ্যনেল বুক ট্ৰাষ্ট অব্‌ ইণ্ডিয়াৰ অসমীয়া উপদেষ্টা মণ্ডলীৰ সদস্যভুক্তি |- | ১৯৯০-১৯৯৫|| দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মিৰিণ্ডা হাউছৰ গভৰ্নিং বডীৰ সদস্য |- | || দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ অব্‌ আৰ্টছৰ গভৰ্নিং বডীৰ সদস্য |- | || নতুন দিল্লীৰ কে কে বিৰলা ফাউণ্ডেশ্যনৰ অসমীয়া ভাষা সমিতিৰ সদস্য |- | || দিল্লীৰ নেশ্যনেল লাইব্ৰেৰিৰ ইন্‌ষ্টিটিউশ্যনৰ সদস্য |- | || ৱাৰ্ধাৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল মহাত্মা গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সদস্য |- | ১৯৯০-২০০০|| ৰে’লৱে হিন্দী ভাষা চালাহকাৰ সমিতিৰ সদস্য |- | ২০০২ পৰ্যন্ত || অসম সাহিত্য সভাৰ দিল্লী শাখাৰ সভাপতি |- | ২০০২|| আগ্ৰাৰ কেন্দ্ৰীয় হিন্দী শিক্ষণ মণ্ডলৰ সদস্য <br/> (কেন্দ্ৰীয় মানৱ সম্পদ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ) |} {{সদস্য:Psneog/mamoni}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{wikiquote}} * [https://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/indiragoswami.html Library of Congress The South Asian Literary Recording Project] * [http://amitavghosh.com/blog/?p=1923 Amitav Ghosh on Indira Goswami] * [http://www.thehindu.com/news/states/other-states/article2672271.ece Obituary in The Hindu : A beloved daughter of Assam, writer, peacemaker] * [http://www.princeclausfund.org/nl/what_we_do/awards/PrinceClasuAwardIndiraGoswami.shtml Principal Prince Claus Award 2008 Citation] * [http://www.hindu.com/2002/02/25/stories/2002022501991300.htm Indira Goswami receiving Jnanpith Award from V S Naipaul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105124332/http://www.hindu.com/2002/02/25/stories/2002022501991300.htm |date=2012-11-05 }} * [http://www.tribuneindia.com/2002/20020210/spectrum/book6.htm Chronicles of Courage] * [http://www.hinduonnet.com/holnus/002200801131040.htm Ramayana research institute to come up in Guwahati]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://laffaireliterary.blogspot.com/2011/11/why-is-indira-goswami-great-aruni.html Why is Indira Goswami 'great'?]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.reocities.com/bipuljyoti/authors/mamoni.html An Interview with Puravee Kalita] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716082735/http://www.reocities.com/bipuljyoti/authors/mamoni.html |date=2011-07-16 }} * [http://www.assamjournal.com/2011/11/mamoni-raisom-goswami-profile-biography.html Mamoni Raisom Goswami - Profile & Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502173116/http://www.assamjournal.com/2011/11/mamoni-raisom-goswami-profile-biography.html |date=2012-05-02 }} * [https://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/indiragoswami.html Library of Congress The South Asian Literary Recording Project] {{জ্ঞানপীঠ বঁটা}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{Navbox assam biography}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জ্ঞানপীঠ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসম ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] 8x4pae8elw2q75i8cokwsttrmvzlans 0 7452 647805 631712 2026-10-26T00:33:34Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647805 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu deity | Image = Trimurti ellora.jpg | Caption = ইলোৰাৰ গুহাত খোদিত ত্ৰিমূৰ্তিৰ ছবি: (বাঁওফালৰ পৰা সোঁফাললৈ ক্ৰমে) [[ব্ৰহ্মা]], [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] | Name = ত্ৰিমূৰ্তি | Devanagari = त्रिमूर्ति | Sanskrit_Transliteration = trimūrti | Affiliation = [[দেৱতা (হিন্দুধৰ্ম)|দেৱতা]] | God_of = হিন্দুসকলৰ তিনিলোকৰ দেৱতা | Abode = | Mantra = | Weapon = | Consort = [[ত্ৰিদেৱী]] | Mount = }} '''ত্ৰিমূৰ্তি।'''<ref name=":0">[http://dictionary.reference.com/browse/trimurti "Trimurti"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129070403/http://dictionary.reference.com/browse/trimurti|date=29 November 2014}}. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> হিন্দু ধৰ্মৰ তিনি পৰম দেৱতাৰ সমষ্টি,<ref name=":1">{{cite book |series=SUNY Series in Religious Studies |last=Grimes |first=John A. |title=Ganapati: Song of the Self |url=https://archive.org/details/ganapatisongofse0000grim |year=1995 |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=0-7914-2440-5 }}</ref><ref>{{cite book |last=Jansen |first=Eva Rudy|title=The Book of Hindu Imagery|url=https://archive.org/details/bookofhinduimage00evar |year=2003 |publisher=Binkey Kok Publications BV|location=Havelte, Holland|isbn=90-74597-07-6 }}</ref><ref name=":2">{{cite book |last=Radhakrishnan |first=Sarvepalli (Editorial Chairman)|author-link=Sarvepalli Radhakrishnan |title=The Cultural Heritage of India |year=1956 |publisher=The Ramakrishna Mission Institute of Culture |location=Calcutta }}</ref><ref>{{cite book |last=Winternitz |first=Maurice |title=History of Indian Literature |year=1972 |publisher=Oriental Books Reprint Corporation |location=New Delhi }}</ref> য'ত সৃজন, পালন আৰু সংহাৰৰ মহাজাগতিক কাৰ্যৰ তিনি দেৱতা হিচাপে মূৰ্ত কৰি তোলা হৈছে। সাধাৰণতে ব্ৰহ্মা সৃষ্টিকৰ্তা, পালনকৰ্তা আৰু শিৱ সংহাৰকৰ্তা বুলি মনা হয়।<ref>For the Trimurti system having [[Brahma]] as the creator, [[Vishnu]] as the maintainer or preserver, and [[Shiva]] as the destroyer. see Zimmer (1972) p. 124.</ref> হিন্দু ধৰ্মৰ ''ঔম'' প্ৰতীকটোক ত্ৰিমূৰ্তিৰ ইংগিত দিয়া বুলি ধৰা হয়, য'ত শব্দটোৰ অ, উ আৰু ম ধ্বনিবোৰে সৃজন, পালন আৰু ধ্বংসৰ ইংগিত দিয়ে, যোগ কৰিলে ব্ৰহ্মক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rztlAAAAIAAJ&dq=om+trimurti+-wikipedia&pg=PA224|title = Young Scientist: A Practical Journal for Amateurs|year = 1852|publisher = Industrial Publication Company.}}</ref> ত্ৰিদেৱী হৈছে ত্ৰিমূৰ্তিৰ তিনি দেৱী পত্নী।<ref>{{cite web|author=Bahubali |url=https://www.hindufaqs.com/tridevi-the-three-supreme-goddess-in-hinduism/ |title=Tridevi – the three supreme Goddess in Hinduism |publisher=Hindufaqs.com |date= 18 March 2023|access-date=2022-03-01}}</ref> ==বিৱৰ্তন== খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈকে পুৰাণ যুগত উত্তৰ-বৈদিক ধৰ্মৰ উত্থান আৰু আৰ চি মজুমদাৰে "কৃত্ৰিম হিন্দু ধৰ্ম" বুলি কোৱা ধৰ্মৰ বিৱৰ্তন ঘটিছিল।<ref>For dating of Puranic period as c. CE 300–1200 and quotation, see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 47.</ref> তলত বিষ্ণু পুৰাণৰ (১.২.৬৬) এটা সুপৰিচিত শ্লোক দিয়া হ’ল, য’ত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱক একেলগে একেটা পদতে উল্লেখ কৰা হৈছে, সৃষ্টি, সংৰক্ষণ আৰু ধ্বংসৰ মহাজাগতিক কাৰ্যত তেওঁলোকৰ ভূমিকাক উজ্জ্বল কৰি তোলা হৈছে। ৰূপানি ত্ৰিনি তত্ৰইৱ মূৰ্তিভেদ-বিভাগতঃ৷<br/> অজম্যেকংসম আত্মানাং শিৱৰূপেন তিষ্ঠতি৷৷<br/> জগতঃ স্থিতি-সমধনং সংহৰন্তি যুগে যুগে৷<br/> ত্ৰয়ং ব্ৰহ্ম-মহা-বিষ্ণু-মহেশ্বৰ-ইতি স্মৃতম্৷৷ অনুবাদ: “এইদৰে এক পৰম সত্তাই বিভিন্ন দিশ গ্ৰহণ কৰি নিজকে তিনিটা ৰূপত বিভক্ত কৰে—[[ব্ৰহ্মা]], [[বিষ্ণু]] আৰু মহেশ ([[শিৱ]])। ই বিভিন্ন যুগত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি, সংৰক্ষণ আৰু ধ্বংস কৰে।’’ এই সময়ছোৱাৰ কোনো একাৰূপতা নাছিল আৰু ইয়াত গতানুগতিক ব্ৰাহ্মণ্যবাদক পুৰণি বৈদিক বিশ্বাস পৰম্পৰাৰ অৱশিষ্টৰ ৰূপত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, লগতে বিভিন্ন সাম্প্ৰদায়িক ধৰ্ম; বিশেষকৈ শৈৱ, বৈষ্ণৱ আৰু শাক্ত ধৰ্ম যিবোৰ গতানুগতিক গোটৰ ভিতৰত আছিল যদিও এতিয়াও সুকীয়া সত্তা গঠন কৰিছিল।<ref>For characterization as non-homogeneous and including multiple traditions, see: [[R. C. Majumdar|Majumdar]], R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.</ref> এই যুগৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে গতানুগতিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক ৰূপৰ মাজত সমন্বয়ৰ মনোভাৱ।<ref>For harmony between orthodox and sectarian groups, see: [[R. C. Majumdar|Majumdar, R. C.]] "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.</ref> এই মিলনৰ মনোভাৱৰ বিষয়ে আৰ চি মজুমদাৰে কৈছে যে: {{Cquote| ইয়াৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ত্ৰিমূৰ্তিৰ প্ৰকাশ ধৰ্মতত্ত্বৰ ধাৰণাত পোৱা যায়, অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱৰ তিনিটা ৰূপত পৰম ঈশ্বৰৰ প্ৰকাশ... কিন্তু এই প্ৰচেষ্টাক মহান সফলতা বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি, কাৰণ ব্ৰহ্মাই কেতিয়াও শিৱ বা বিষ্ণু আৰু বিভিন্ন পন্থাৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আধিপত্য লাভ কৰা নাছিল, প্ৰায়ে ত্ৰিমূৰ্তিক প্ৰকৃততে নিজৰ সাম্প্ৰদায়িক দেৱতাৰ তিনিটা প্ৰকাশ বুলি ধাৰণা কৰিছিল, যাক তেওঁলোকে ব্ৰহ্ম বা নিৰপেক্ষ বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>For quotation see: see: Majumdar, R. C. "Evolution of Religio-Philosophic Culture in India", in: Radhakrishnan (CHI, 1956), volume 4, p. 49.</ref>}} [[চিত্ৰ:Brahma Vishnu Mahesh.jpg|thumb|right|250px|ত্ৰিমূৰ্তি, [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]]] ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱক এক সত্তা হিচাপে চিনাক্তকৰণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ''কুৰ্ম পুৰাণ''ত তীব্ৰ গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, য'ত ১.৬ত ব্ৰহ্মক ত্ৰিমূৰ্তি হিচাপে পূজা কৰা হৈছে; ১.৯ ত বিশেষকৈ তিনিওজন দেৱতাৰ ঐক্যৰ সৃষ্টি কৰা হৈছে আৰু ১.২৬ত একেটা বিষয়বস্তুৰ সৈতে সম্পৰ্ক কৰা হৈছে।<ref>For references to {{IAST|Kūrma}} Purana see: Winternitz, volume 1, p. 573, note 2.</ref> ত্ৰিত্বৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি পশ্চিমীয়াসকলৰ আগ্ৰহ লক্ষ্য কৰি ইতিহাসবিদ এ এল বাছামে ত্ৰিমুৰ্তিৰ পটভূমি তলত দিয়া ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিছে: {{Cquote|বিষ্ণু আৰু শিৱৰ ধাৰণা আৰু পূজা কৰা ধৰণে হিন্দু পৰম্পৰাই কেতিয়াবা ব্ৰহ্মাক পৰম দেৱতা হিচাপে স্বীকৃতি দিছে নেকি সেই বিষয়ে নিশ্চয় কিছু সন্দেহ আছে।<ref>{{cite book |last1=Sutton |first1=Nicholas |title=Religious doctrines in the Mahābhārata |date=2000 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location=Delhi |isbn=81-208-1700-1 |page=182 |edition=1st}}</ref>}} ত্ৰিমূৰ্তিৰ ধাৰণাটো মৈত্ৰী উপনিষদতো আছে, য'ত তিনিজন দেৱতাক তেওঁৰ তিনিটা পৰম শক্তি হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last1=Sutton |first1=Nicholas |title=Religious doctrines in the Mahābhārata |date=2000 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location=Delhi |isbn=81-208-1700-1 |page=182 |edition=1st}}</ref> ===শৈৱমত=== [[চিত্ৰ:Halebid3.JPG|thumb|right|250px|ত্ৰিমূৰ্তি]] শৈৱীসকলৰ, শৈৱ আগমৰ মতে, শিৱই পাঁচটা ক্ৰিয়া কৰে – স্ৰজন, পালন, বিসৰ্জন, কৃপা, আৰু মায়া। ক্ৰমে এই প্ৰথম তিনিটা ক্ৰিয়া শিৱৰ সদ্যোজাত (ব্ৰহ্মাৰ সমতুল্য), [[বামদেৱ]] (বিষ্ণুৰ সমতুল্য) আৰু অঘোৰ (ৰুদ্ৰৰ সমতুল্য) হিচাপে জড়িত। এইদৰে ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰ শিৱৰ পৰা পৃথক দেৱতা নহয়, বৰঞ্চ শিৱৰহে ৰূপ। ব্ৰহ্মা/সদ্যোজাত হিচাপে শিৱই সৃষ্টি কৰে। বিষ্ণু/বামদেৱ হিচাপে শিৱই পালন কৰে। ৰুদ্ৰ/অঘোৰা হিচাপে তেওঁ বিলীন কৰে। শিৱ "ধ্বংসৰ দেৱতা" বুলি ধাৰণাটোৰ বিপৰীতে এই কথা থিয় দিছে। শিৱই পৰম ঈশ্বৰ আৰু সকলো কৰ্ম সম্পাদন কৰে, যাৰ ধ্বংস এটা মাত্ৰ কাম। এৰগো, ত্ৰিমূৰ্তি শৈৱসকলৰ বাবে নিজে শিৱৰ এক ৰূপ। শৈৱীসকলে বিশ্বাস কৰে যে শিৱই হৈছে পৰম, যিয়ে বিভিন্ন সমালোচনাত্মক ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে আৰু উপযুক্ত নাম আৰু ৰূপ ধাৰণ কৰে, লগতে এই সকলোবোৰ অতিক্ৰম কৰি থিয় হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.shaivam.org/shpdestr.htm|title=Abode of God Shiva}}</ref> ত্ৰিমূৰ্তিৰ শৈৱ ধৰ্মীয় সংস্কৰণৰ এটা বিশিষ্ট দৃশ্যমান উদাহৰণ হ'ল ঘৰপুৰী দ্বীপৰ হাতী গুহাত থকা ত্ৰিমূৰ্তি সদাশিৱৰ ভাস্কৰ্য্য। ===বৈষ্ণৱ মত=== [[File:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|right|260px|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাটত পূজা কৰা প্ৰধান দেৱতা [[বিষ্ণু]]ৰ মূৰ্তি।]] বিষ্ণু পুৰাণত বিষ্ণুৱে সৃষ্টিৰ বাবে ব্ৰহ্মা হিচাপে আৰু ধ্বংস কৰিবলৈ ৰুদ্ৰ (শিৱ) হিচাপে প্ৰকাশ পোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা সত্ত্বেও<ref>{{citation|author1=Flood, Gavin|author-link1=Gavin_Flood|title=An Introduction to Hinduism|date=13 July 1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-43878-0|page=[https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/111 111]|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/111}}</ref> বৈষ্ণৱ ধৰ্মই সাধাৰণতে ত্ৰিমূৰ্তি ধাৰণাক স্বীকাৰ নকৰে; বৰঞ্চ তেওঁলোকে বিষ্ণুৰ অৱতাৰ যেনে নৰসিংহ, ৰাম, কৃষ্ণ আদি বিশ্বাস কৰে। তেওঁলোকে শিৱ আৰু ব্ৰহ্মা দুয়োটা বিষ্ণুৰ ৰূপ বুলিও বিশ্বাস কৰে। যেনে- দ্বৈত পন্থাই কেৱল বিষ্ণুক পৰম দেৱতা বুলি ধৰি লৈছে, শিৱক অধীনস্থ কৰি ৰাখিছে আৰু পুৰাণৰ ব্যাখ্যা বেলেগ ধৰণে কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, বিজয়েন্দ্ৰ তীৰ্থ নামৰ এজন দ্বৈত পণ্ডিতে ১৮টা পুৰাণৰ ব্যাখ্যা বেলেগ ধৰণেৰে কৰিছে। তেওঁ বৈষ্ণৱ পুৰাণক সাত্বিক আৰু শৈৱী পুৰাণক তামসিক বুলি ব্যাখ্যা কৰে আৰু কেৱল সাত্বিক পুৰাণকহে কৰ্তৃত্বশীল বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name= Sharma>{{cite book |last= Sharma |first= B. N. Krishnamurti |title= A history of the Dvaita school of Vedānta and its literature: from the earliest beginnings to our own times |access-date= 2010-01-15 |url= https://books.google.com/books?id=FVtpFMPMulcC&q=sarabha&pg=PA412 |publisher= Motilal Banarsidass Publishers |page= 412 |year= 2000 |isbn= 81-208-1575-0 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191224120749/https://books.google.com/books?id=FVtpFMPMulcC&pg=PA412&dq=Varaha+sarabha&cd=11#v=onepage&q=sarabha&f=false |archive-date= 24 December 2019 |url-status= live }}</ref> দক্ষিণৰ শ্ৰীবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত প্ৰশংসা কৰা সকলো প্ৰধান দেৱতা প্ৰকৃততে বিষ্ণুৰ ৰূপ, আৰু শাস্ত্ৰসমূহ কেৱল তেওঁৰ বাবে উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite web |title=Introduction to Sri Vaishnava Philosophy |url=https://ramanuja.org/intro.html |access-date=2022-05-10 |website=ramanuja.org |archivedate=2021-11-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116072039/https://ramanuja.org/intro.html |deadurl=yes }}</ref> {{হিন্দুধৰ্মৰ দেৱ দেৱী আৰু ধৰ্মগ্ৰন্থ}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱতা]] qm5ey6u9rz2deigb0k5s2zo1or7f08w 0 8074 647668 646973 2026-10-25T17:20:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647668 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox Mandir | name = মালিনীথান | building_name = মালিনীথান | primary_deity = [[কেঁচাইখাতী]] বা পিশাচী (জনগোষ্ঠীয় দেৱী)<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=71}}</ref> | religious_affiliation = জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম | image = Malini than Likabali.jpg | image_size = 250px | alt = মালিনীথানৰ মন্দিৰ | caption = লিকাবালিৰ মালিনীথান মন্দিৰ | coordinates = {{coord|27|39|24|N|94|42|21|E|type:landmark|display=inline,title}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (পূৰ্বৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]) | district = [[নামনি ছিয়াং জিলা]] | locale = লিকাবালি | date_built = ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="dating"/> | creator = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকল]]<ref name="builder"/> | map_type = India | map_caption = ভাৰতত মালিনীথানৰ অৱস্থিতি | website = }} [[File:Malini Than temple complex.jpg|thumb|মালিনীথান মন্দিৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদ]] '''মালিনীথান''' (ঐতিহাসিকভাৱে '''ঘাগ্ৰাথান''' নামেও পৰিচিত) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষসমৃদ্ধ এক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। মন্দিৰটো সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলে]] নিৰ্মাণ কৰোৱা বুলি গণ্য কৰা হয়<ref name="builder">{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |chapter=Chutiya Architecture |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=2020 |page=205 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/67102/11/11_chapter%203.pdf |quote=Kings of the Chutiya Kingdom in the 13th-14th Century built the Malinithan temple. He reigned in the Sadiya region in the Northeast corner of Assam on the north bank of Brahmaputra. The chief deity of Malinithan temple is Durga/Kechai-Khaiti or feminine supreme power deity of Hindu mythology. Goddess in her Shakti form worshipped. A nearby narrow stream named Akhashiganga similar to the site of Tamreswari and Bura-Buri Temples of Sadiya. It indicates that sacrifices were in the temple. }}; {{citation |last=Choudhury |first=R. D. |date=n.d. |title=Heritage of Architecture of Assam – Need for Conservation |page=5 |url=http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228224530/http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archive-date=28 February 2020 |url-status=dead |quote=Though these temples were included in the Chutiã kingdom, they must have been built by importing artisans from the west of their kingdom. Stylistically, the ruins may belong to c. 13th/14th century and not the 12th century as said by Sarma. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228224530/http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archivedate=28 February 2020 |access-date=22 November 2020 }}; {{citation |last=Sengupta |first=Gautam |title=Archaeology in Northeast India |journal=Ancient India |series=New Series |volume=1 |page=359 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://asi.nic.in/Ancient_India/recent_issues/new_series_1/article_14.pdf }}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰধান মন্দিৰ চৌহদক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref name="dating">{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |year=2004 |pages=1190–1191 |jstor=44144827 |url=https://www.jstor.org/stable/44144827 |quote=It(Malini Than) is a temple complex and has been dated to 13th-14th century. }}; {{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=35 |quote=L.N. Chakravarty, Director of Research (rtd.) place the approximate date of the ruins of Malinithan as of the 13th and 14th century A.D. }}; {{cite journal |last=Ashraf |first=A. A. |title=Archaeological Remains and Further Prospects in Arunachal Pradesh |journal=Purātattva |issue=28 |year=1998 |publisher=Indian Archaeological Society |location=New Delhi |page=75 |quote=While Malinithan is a temple complex and has been dated to 13th-14th century AD. }}</ref> মন্দিৰৰ ভাস্কৰ্য আৰু ভাৰতীয় মন্দিৰশিল্পৰ বিকাশৰ তুলনামূলক অধ্যয়নৰ ভিত্তিত মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সাংস্কৃতিক পৰ্যায়ৰ বিস্তৃতি আনুমানিক দশমৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref name="Mazinder">{{cite book |last=Mazinder |first=Raj Kumar |title=Great Sculptural Tradition of Temples in North-East India: A Study on Heritage Stature of Malinithan and Bhismak Nagar}}</ref> কিছুমান গৱেষকে অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰজাসকলে মন্দিৰখন নিৰ্মাণৰ বাবে [[ওড়িশা]] বা পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ পৰা শিল্পী আৰু খনিকৰ আনিছিল।<ref name="Orissa">{{harvcol|Baruah|2007|pp=427–428}}; {{cite book |last=Dutta |first=J. C. |title=Malinithan: A Study on Iconography |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1997}}; {{cite web |last=Goyal |first=Anuradha |title=Malinithan By J C Dutta – Book Review |date=18 November 2011 |url=https://anuradhagoyal.com/malinithan-by-j-c-dutta/ |access-date=1 October 2026 |quote=The material used in the temple is not local. And must have been brought from Utkal or present-day Odisha, along with master artisans from other places.}}</ref><ref name="artisans">"Though these temples were included in the Chutiã kingdom, they must have been built by importing artisans from the west of their kingdom." {{harvcol|Choudhury|n.d.|p=5}}</ref> মন্দিৰখনৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ শিলৰ স্থাপত্যক ষোড়শ শতিকাত অঞ্চলটো আহোমসকলৰ অধিকাৰলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে এখন সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত নিৰ্মিত হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ শেহতীয়া সম্ভাব্য পৰ্যায়টো চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Tripathy 2008 353, 355">{{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Pub. House |location=New Delhi |year=2008 |pages=353, 355 |isbn=978-81-212-1002-7 |quote=Such a large area of stone architecture implies a prosperity and height of culture which could be possible only under a strong, stable and flourishing kingdom. Malinithan should have been either by the side of or close to the capital of that kingdom. That it belongs to a pre-Ahom period can be accepted without any hesitation, Ahom extended their sway to this part of the country only in 16th century i.e., after the fall of the Chutiyas, and from that period the area has been subjected to political disturbances. So extensive and expensive construction as at Malinithan cannot be expected in that period. The latest date that can be assigned is within the Chutiya period.}}</ref> দশম–একাদশ শতিকাৰ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত মালিনীথানৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। সেয়েহে বৰ্তমানৰ মন্দিৰ চৌহদটো সম্ভৱতঃ সেই সময়ৰ পিছত নিৰ্মিত হৈছিল। অৱশ্যে আনুষ্ঠানিক মন্দিৰ চৌহদলৈ বিকশিত হোৱাৰ পূৰ্বেই ইয়াত কোনো স্থানীয় বা জনগোষ্ঠীয় উপাসনাস্থল থকা সম্ভাৱনাও উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PhukanDutta2025">{{cite journal |last1=Phukan |first1=Chitralekha |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Malinithan: A unique saktipitha in North East India |journal=International Journal of Sanskrit Research |year=2025 |volume=11 |issue=6 |pages=455–456 |doi=10.22271/23947519.2025.v11.i6g.2910 |url=https://www.anantaajournal.com/archives/2025/vol11issue6/PartG/11-6-52-958.pdf |access-date=11 June 2026}}</ref> ১৯২৮ চনৰ জিলা গেজেটিয়াৰ অনুসৰি, ওচৰ-চুবুৰীয়া আদি জনগোষ্ঠীৰ দোবাং শাখাৰ লোকসকলে এই স্থানক ''মাতৃ মালন্তি'' (''Matri Malanti'')ৰ থান বুলি জানিছিল।<ref name="SadiyaGazetteer1928">{{cite book |title=Assam District Gazetteers, Vol. XI: The Sadiya and Balipara Frontier Tract |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Press |year=1928 |page=21 |quote=The shrine is known to the Dobang Abors as Matri Malanti and is respected by them.}}</ref> পি. চি. শৰ্মাৰ মতে, মন্দিৰখনৰ সমীপত আকাশীগংগা নামৰ এটি ঠেক জলধাৰা থকা কথাই [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়া-বুঢ়ী মন্দিৰৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখুৱায় আৰু ইয়াত বলিদানৰ আচাৰ প্ৰচলিত থকাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |type=PhD thesis |year=2020 |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |page=205}}</ref> গৱেষকসকলৰ একাংশই মালিনীথানৰ প্ৰধান দেৱীক ''দিক্কৰবাসিনী''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, যাক ''কালিকা পুৰাণ''ত উত্তৰ-পূব অসমৰ প্ৰধান দেৱী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক [[কেঁচাইখাতী]] বা তাম্ৰেশ্বৰী ৰূপৰ দেৱী উপাসনাৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="PhukanDutta2025"/> কেঁচাইখাতী বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত পূজিত এগৰাকী জনগোষ্ঠীয় দেৱী।{{efn|কেঁচাইখাতীৰ পূজা চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primordial female deity." {{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis |last=Devi |first=Premalata |year=1992 |title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley |chapter=1 |page=5 |publisher=Department of Philosophy, Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/66509}}</ref> ৰাভা,<ref>ৰাভাসকলেও কেঁচাইখাতীক পূজা কৰে আৰু বছৰি কেঁচাইখাতী উৎসৱ পালন কৰে। [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf]</ref><ref>{{cite thesis |last=Chakravorty |first=Bhaswati |year=2015 |title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas |chapter=10 |page=137 |publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/116438}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam |volume=22 |location=Delhi |publisher=Isha Books |year=2003 |page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web |last=Nag |first=Sajal |title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam |website=Academia.edu |url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_ |access-date=17 July 2026}}</ref> আৰু ডিমাছাসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>"There is at Sadiya a shrine of Kechai Khati the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref> কোচ সেনাপতি গোহাঁই কমলে খাছপুৰত গোভা, নেলী আৰু কাবি অঞ্চলৰ পৰা অহা তিৱা আৰু মেচ সৈন্যসকলৰ ''দেহান'' নামৰ ধৰ্মীয় বিষয়াসকলৰ বাবে কেঁচাইখাতীৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি এক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।}} কেঁচাইখাতীৰ পূজা তেওঁৰ পুৰণি জনগোষ্ঠীয় আচাৰ অনুসৰি সম্পন্ন হৈছিল। হিন্দু ধৰ্মীয় দেৱী-পৰম্পৰাৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ পিছতো তেওঁৰ জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্যসমূহৰ প্ৰাধান্য বজাই আছিল।<ref>"(S)he [Kesai Khati] was incorporated into the Sanskritized cosmos of goddess tradition and as her tribal attributes were so strong to be denounced as non-Brahminical, her worship continued according to old customs." {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> শদিয়াৰ প্ৰধান মন্দিৰত তেওঁৰ পূজা [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতসকলে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=70}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক নাম== মালিনীথান ঐতিহাসিকভাৱে কেইবাটাও নামেৰে পৰিচিত আছিল। ১৯২৮ চনৰ ''Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer'' অনুসৰি, ওচৰ-চুবুৰীয়া দোবাং আদি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে এই উপাসনাস্থলক ''মাতৃ মালন্তি'' (''Matri Malanti'') বুলি জানিছিল আৰু ইয়াক পবিত্ৰ স্থান হিচাপে সন্মান কৰিছিল।<ref name="SadiyaGazetteer1928"/> জে. এন. চৌধুৰীয়েও উল্লেখ কৰিছে যে স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত এই ধ্বংসাৱশেষ ''ঘাগ্ৰাথান'' আৰু ''মালিনীথান'' দুয়োটা নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=J. N. |title=Arunachal Panorama |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1992 |page=22 |quote=A great heap of ruins, known to the local people as Ghagrathan or Malinithan, can be seen at the foothills areas of the Siang district, very close to Likabali.}}</ref> ''ঘাগ্ৰাথান'' নামটো ওচৰৰ ঘাগ্ৰা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াত ''থান'' শব্দই পবিত্ৰ স্থান বা উপাসনাস্থল বুজায়।<ref name="Deep2019">{{cite journal |last=Gogoi |first=Deepsikha |title='Thān' Institution of Assam: An Introduction with special references on Malinithān |journal=International Journal of Humanities and Social Science Invention |volume=8 |issue=5 |year=2019 |pages=73–75 |url=https://www.ijhssi.org/papers/vol8(5)/Series-2/K0805027375.pdf}}</ref> বৰ্তমানৰ ''মালিনীথান'' নামটো, যাক ''মালিনীস্থান'' বুলিও লিখা হয়, সাধাৰণতে ''মালিনীৰ অধিষ্ঠানস্থল'' বা ''মালিনীৰ থান'' হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালৰ স্থানীয় কিংবদন্তিত এই নামটো [[পাৰ্বতী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। কাহিনী অনুসৰি, কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীয়ে ভীষ্মকনগৰৰ পৰা যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত পাৰ্বতীয়ে তেওঁলোকক ফুলৰ মালা আগবঢ়াইছিল। তেতিয়া কৃষ্ণই তেওঁক ''মালিনী'' অৰ্থাৎ ''উদ্যানৰ গৰাকিনী'' বুলি সম্বোধন কৰিছিল।<ref name="SiangGazetteer">{{cite book |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, East Siang and West Siang Districts |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1994}}</ref> অৱশ্যে এই ব্যাখ্যা মালিনীথানৰ সৈতে পিছলৈ জড়িত হোৱা কৃষ্ণ–ৰুক্মিণীৰ কিংবদন্তিৰ অংশ। ই পূৰ্বতে লিপিবদ্ধ হোৱা ''মাতৃ মালন্তি'' নামটোৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা নকৰে। ==অৱস্থান== মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি ছিয়াং জিলা]]ৰ লিকাবালি নগৰ আৰু মহকুমাত, ছিয়াং পাহাৰশ্ৰেণীৰ পাদদেশত অৱস্থিত।<ref name="Arun">{{cite web |url=http://arunachalpradesh.gov.in/malinithan.htm |title=Malini Than |access-date=3 May 2015 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512062032/http://arunachalpradesh.gov.in/malinithan.htm |archive-date=12 May 2015 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Likabali |url=http://villagemap.in/arunachal-pradesh/west-siang/likabali+circle/249900.html |access-date=3 May 2016}}</ref> অসমৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ [[চিলাপথাৰ]]ৰ পৰা কেইমাইলমান উত্তৰ-পূব দিশত এই স্থান অৱস্থিত। মন্দিৰখন প্ৰায় ২১ মিটাৰ ওখ এখন টিলাৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ পৰা চাৰিওফালৰ সমতলভূমি আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ বিস্তৃত দৃশ্য দেখা যায়।{{sfn|Sali|1998|p=148}} ==ইতিহাস আৰু কাল নিৰ্ধাৰণ== [[File:Malini_Than.jpg|thumb|মালিনীথানৰ মূল মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে মালিনীথানৰ প্ৰধান মন্দিৰ চৌহদক সাধাৰণতে ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref name="dating"/> অৱশ্যে শিল্প-ইতিহাসভিত্তিক অধ্যয়নসমূহত ইয়াৰ অৱশিষ্ট ভাস্কৰ্য আৰু স্থাপত্যই প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সাংস্কৃতিক পৰ্যায়ৰ বিস্তৃতি দশমৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mazinder"/> ইতিহাসবিদ ব্যোমকেশ ত্ৰিপাঠীৰ মতে, মালিনীথানৰ বিশাল শিলৰ স্থাপত্য নিৰ্মাণৰ বাবে এক শক্তিশালী, স্থিৰ আৰু সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্যৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ এই স্থাপত্যক ষোড়শ শতিকাত আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পূৰ্বৰ বুলি গণ্য কৰিছে। তেওঁৰ মতে, অঞ্চলটো আহোমসকলৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পিছত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে তেনে বৃহৎ আৰু ব্যয়বহুল মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। সেই অনুসৰি তেওঁ মন্দিৰখনৰ নিৰ্মাণৰ শেহতীয়া সম্ভাব্য সময় চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ ভিতৰত নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref name="Tripathy 2008 353, 355"/> মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইটৰ ইন্দ্ৰ, ৰথাৰূঢ় সূৰ্য আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক ত্ৰয়োদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ শিল্পকীৰ্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিশেষকৈ ইন্দ্ৰ আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক পাল–সেন ভাস্কৰ্য পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KKHSOUArt">{{cite book |title=Cultural History of Assam |chapter=Art and Architecture of Assam |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2019 |page=152 |quote=The unearthing of the icons of Indra and Karttika at Malinithan... dating back to 13th - 14th century A.D.}}</ref><ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |series=Young India Library |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=44 |quote=Malinithan town is known for its granite sculpture of the fourteenth and fifteenth centuries. Notable works here are the images of Indra on his elephant Airavat, Surya in his chariot, and Shiva’s Nandi bull.}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== ইতিহাসবিদসকলে মালিনীথানৰ মন্দিৰ চৌহদটো সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ]] অন্তৰ্গত বুলি গণ্য কৰিছে।<ref name="builder"/> কিছুমান গৱেষকৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে এই মন্দিৰৰ নিৰ্মাণত ওড়িশা বা পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ পৰা অনা খনিকৰ আৰু শিল্পী নিয়োগ কৰিছিল।<ref name="artisans"/> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই মন্দিৰখনৰ ভূমি-পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণশৈলী বিশ্লেষণ কৰি ইয়াৰ সৈতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। মন্দিৰখনৰ পূৰ্ণাংগ পৰিকল্পনাত ''বিমান'', ''মণ্ডপ'' আৰু ''মুখমণ্ডপ''ৰ উপস্থিতি দেখা যায়। এই ধৰণৰ পূৰ্ণাংগ মন্দিৰ পৰিকল্পনা সাধাৰণতে দ্বাদশ শতিকা বা তাৰ পিছৰ সময়ৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য।<ref name="BaruahMalinithan">{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |pages=427–428 |language=as}}</ref> মালিনীথানৰ ''বিমান'' ''সপ্তৰথ'' শৈলীৰ। দ্বাদশ শতিকালৈকে মন্দিৰৰ ভূমি-পৰিকল্পনাত ''পঞ্চৰথ'' শৈলী অধিক প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে সাতটা প্ৰক্ষেপযুক্ত ''সপ্তৰথ'' পৰিকল্পনাৰ ব্যৱহাৰক দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই কালগত বিবেচনাৰ ভিত্তিত বৰুৱাই মন্দিৰখনৰ নিৰ্মাণক চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থানৰ সময়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="BaruahMalinithan"/> বৰুৱাই লগতে লক্ষ্য কৰিছে যে মন্দিৰৰ ''বিমান'', ''মণ্ডপ'' আৰু ''মুখমণ্ডপ'' তিনিটা পৃথক স্থাপত্য একক হিচাপে সামান্য ব্যৱধানত সজোৱা হৈছিল। এই বিন্যাসৰ সৈতে মধ্যযুগীয় ওড়িশাৰ মন্দিৰসমূহৰ সাদৃশ্য আছে। আনহাতে, [[শালস্তম্ভ ৰাজবংশ]] আৰু [[পাল ৰাজবংশ (কামৰূপ)|কামৰূপৰ পাল ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অসমৰ মন্দিৰসমূহত এনে পৰিকল্পনা সাধাৰণতে দেখা নাযায়। ওড়িশাত এই ধৰণৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকেও চলি আছিল। কামৰূপৰ পাল ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থান হোৱা বাবে বৰুৱাই অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰজাসকলে ওড়িশাৰ পৰা অনা খনিকৰৰ সহায়ত মালিনীথান নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref name="BaruahMalinithan"/><ref name="Orissa"/> ===শিলত খোদিত খনিকৰৰ চিহ্ন=== মালিনীথানৰ শিলত উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান বিশেষ খনিকৰৰ চিহ্ন<ref name="jstor.org">{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |year=2004 |pages=1190–1191 |jstor=44144827}}</ref><ref>{{cite journal |last=Dikshit |first=K. N. |title=Bulletin of the Archaeological Society |year=1997–1998 |page=75}}</ref> শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], বুঢ়া-বুঢ়ী থান, [[দিবাং নদী]]ৰ ওচৰৰ ইটা আৰু শিলেৰে নিৰ্মিত পুখুৰী, নক্সাপৰ্বত আৰু বুৰৈ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত ৰামঘাট–তাৰাচো, আদি প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানতো পোৱা গৈছে। তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে থকা ইটা আৰু শিলৰ প্ৰাচীৰত এই খনিকৰ চিহ্নসমূহ পোৱা গৈছিল। এই প্ৰাচীৰখন ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref>"As mentioned earlier, Mukta-dharmanarayana, who constructed the wall of Tamresvari (alias Kecaikhati, Dikkaravasini) Temple or the temple itself in AD 1442." {{harvcol|Shin|2023|p=69}}</ref><ref>"The Pãyã-Tãmresvari (Dikkaravãsiní) temple inscription announces that King Dharmanãrãyana raised in 1364 Šaka [1442 AD] a wall (prãkãra) around the temple of Dikkaravãsiní, popularly known as Tãmresvari." {{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref> এই চিহ্নসমূহৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত মালিনীথান আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ আন মন্দিৰ তথা প্ৰত্নতাত্ত্বিক গাঁথনিসমূহৰ মাজত স্থাপত্যগত সম্পৰ্ক থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=K. L. |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |page=271 |url=https://archive.org/details/EarlyHistoryOfKamarupa}}</ref> ''কালিকা পুৰাণ'' আৰু ''যোগিনী তন্ত্ৰ''ত মালিনীথানৰ কোনো উল্লেখ পোৱা নাযায়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহ আৰু আন ঐতিহাসিক বিৱৰণতো মন্দিৰখনৰ প্ৰত্যক্ষ উল্লেখ নাই বুলি গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছে। সেইবাবে মন্দিৰখনৰ সঠিক প্ৰতিষ্ঠাকাল নিৰ্ধাৰণ কৰাটো কঠিন। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ মন্দিৰ চৌহদ নিৰ্মাণৰ পূৰ্বেই ইয়াত কোনো স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় উপাসনাস্থল থকা সম্ভাৱনা অস্বীকাৰ কৰা হোৱা নাই।<ref name="PhukanDutta2025"/> ===পৰৱৰ্তী ইতিহাস আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ মালিনীথানৰ মন্দিৰটো ইতিমধ্যে ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হৈছিল। অৱশ্যে স্থানটোৰ পবিত্ৰতা আৰু ধৰ্মীয় গুৰুত্ব বজাই আছিল। ১৯২০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে পাছিঘাটৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া ডব্লিউ. এইচ. কালভাৰ্টে স্থানটো পৰিদৰ্শন কৰিছিল। সেই সময়ত তেওঁ ইয়াত বাস কৰা এজন সাধুক লগ পাইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ডি. বৰুৱা আৰু বি. ভূঞাই স্থানটো পৰিদৰ্শন কৰে। ভূঞাই তাত মূল গাঁথনিৰ পৰা পৃথক হৈ পৰা এটা শিৱলিংগ, দশভুজা দুৰ্গাসহ কেইবাটাও ক্ষতিগ্ৰস্ত শিলৰ মূৰ্তি, অলংকৃত ৰূপৰ টুকুৰা আৰু ধূমপানৰ নলী পাইছিল। এই অৱশেষসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে স্থানটোলৈ তেতিয়াও কেতিয়াবা তীৰ্থযাত্ৰীৰ আগমন ঘটিছিল।<ref name="SiangGazetteer"/> স্থানীয় পৰম্পৰাসমূহতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ পূৰ্বৰ সময়ত স্থানটোৰ পবিত্ৰতা সংৰক্ষিত আছিল। পৰৱৰ্তী এটা বিৱৰণ অনুসৰি, ওচৰৰ ঘাগ্ৰা নদীৰ নামেৰে ঠাইখনক পূৰ্বতে ''ঘাগ্ৰাথান'' বুলি কোৱা হৈছিল। স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় চিকাৰীসকলে সেই অঞ্চলত চিকাৰ কৰাৰ পৰা বিৰত আছিল আৰু অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ তাত নৈবেদ্য আগবঢ়াইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটো তীৰ্থস্থান হিচাপে বিকশিত হয়।<ref name="Deep2019"/> ১৯৬৮ চনত তেতিয়াৰ অৰুণাচল প্ৰদেশ প্ৰশাসনৰ গৱেষণা বিভাগৰ ইতিহাস শাখাৰ উপ-সঞ্চালক এল. এন. চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বত মালিনীথানত পদ্ধতিগত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন আৰম্ভ হয়। ১৯৭১ চনলৈকে কেইবাটাও পৰ্যায়ত এই খননকাৰ্য চলিছিল। খননৰ ফলত মন্দিৰ চৌহদৰ অলংকৃত ভিত্তিভাগ উন্মোচিত হয় আৰু শতাধিক ভাস্কৰ্য তথা স্থাপত্যৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ হয়। সেইবোৰৰ ভিতৰত হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তি, নৃত্যৰত যক্ষ, জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সা, খোদিত ফলক আৰু শিলৰ গাঁথনি জোৰা লগাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা লোহাৰ খিলি বা সংযোগকাৰী সামগ্ৰী আছিল।<ref name="SiangGazetteer"/> ''Indian Archaeology 1972–73: A Review''ত উল্লেখ কৰা পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত সাতটা ঘোঁৰাই টনা ৰথত থিয় হৈ থকা [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য]]ৰ গ্ৰেনাইট মূৰ্তি আৰু [[গণেশ]]ৰ এটা মূৰ্তিসহ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Deshpande |editor-first=M. N. |title=Indian Archaeology 1972–73: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1978 |chapter=Excavation at Malinithan, District Siang}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটোত সংৰক্ষণ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান সম্পন্ন কৰা হয়। ১৯৯০–৯১ চনত মালিনীথানৰ পাঁচটা ভাস্কৰ্যৰ ৰাসায়নিক সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল। ২০১৬ চনত ''অন্তৰাল'' আৰু ''মণ্ডপ''ৰ সংৰক্ষণৰ কাম আৰু ২০১৭ চনত অতিৰিক্ত খননকাৰ্য হাতত লোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=Indian Archaeology 1990–91: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi}}</ref><ref>{{cite report |title=Challenges Faced in Heritage Management in India and Policy Imperatives |publisher=NITI Aayog |year=2021}}</ref> বৰ্তমান মালিনীথান অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত এখন ৰাজ্যিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |access-date=1 October 2026}}</ref> ==কিংবদন্তি== ষোড়শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সাহিত্যৰ প্ৰভাৱত মালিনীথানৰ সৈতে পৌৰাণিক [[ভীষ্মক]] ৰজা আৰু [[বিদৰ্ভ]] ৰাজ্যৰ পৰম্পৰা জড়িত হৈ পৰে বুলি ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে ব্যাখ্যা কৰিছে। শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষ জনপ্ৰিয় হৈছিল। এই কাব্যৰ ৰুক্মিণীক বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শ্বিনৰ মতে, বিশেষকৈ নাট্যৰূপত প্ৰদৰ্শিত ''ৰুক্মিণী হৰণ''ৰ ব্যাপক জনপ্ৰিয়তাৰ ফলত শদিয়া অঞ্চলৰ বহুতো স্থাননাম এই বৈষ্ণৱ কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, মহাকাব্য আৰু পুৰাণসমূহত ভীষ্মকৰ ৰাজ্য হিচাপে উল্লেখিত ''বিদৰ্ভ'' নামটো, যাক বৰ্তমানৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ বেৰাৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়, শদিয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰ ক্ষেত্ৰতো ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as a staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in Maharashtra, was applied to the area around Sadiya." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> এই কিংবদন্তি অনুসৰি, [[কৃষ্ণ]]ই বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ক বিবাহ কৰিব বিচাৰিছিল। কিন্তু ৰুক্মিণীৰ বিবাহ [[শিশুপাল]]ৰ সৈতে ঠিক হোৱাত কৃষ্ণই বিবাহৰ পূৰ্বেই তেওঁক হৰণ কৰে। তাৰ পিছত কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীয়ে [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা দ্বাৰকা অভিমুখে যাত্ৰা কৰে। যাত্ৰাপথত তেওঁলোকে মালিনীথানত বিৰতি লয়। সেই সময়ত তাত [[শিৱ]] আৰু [[দুৰ্গা]] তপস্যাত নিমগ্ন হৈ আছিল। শিৱৰ পত্নী [[পাৰ্বতী]]য়ে অতিথি দুজনক আন্তৰিকতাৰে আদৰি নিজৰ উদ্যানৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা ফুলেৰে গঁথা মালা উপহাৰ দিয়ে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, পাৰ্বতীৰ এই আতিথ্যত সন্তুষ্ট হৈ কৃষ্ণই তেওঁক ''মালিনী'' বুলি সম্বোধন কৰে। তাৰ পৰাই স্থানটো ''মালিনীথান'' নামেৰে পৰিচিত হয় বুলি লোকবিশ্বাস আছে। আন এক স্থানীয় পৰম্পৰাত মালিনীথানক এখন [[শক্তি (দেৱী)|শক্তিপীঠ]] হিচাপেও গণ্য কৰা হয়।<ref name="SiangGazetteer"/><ref>{{cite web |last=Goyal |first=Anuradha |url=https://anuradhagoyal.com/malinithan-by-j-c-dutta/ |title=Malinithan By J C Dutta – Book Review |date=18 November 2011}}</ref> ==নিৰ্মাণশৈলী আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্য== মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্যত প্ৰায় ৮ ফুট ওখ, সুপৰিকল্পিত আৰু সুন্দৰভাৱে খোদিত মন্দিৰৰ এটা ভিত্তি উন্মোচিত হয়। এই ভিত্তিভাগত দেৱ-দেৱী, জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সাৰ ভাস্কৰ্যৰ লগতে ভগ্ন স্তম্ভ আৰু খোদিত ফলক পোৱা গৈছে। মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ চাৰিওটা কোণত হাতীৰ ওপৰত অৱস্থান কৰা সিংহৰ চাৰিটা ভাস্কৰ্য পোৱা গৈছিল। মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইটৰ পাঁচটা উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্য হৈছে [[ঐৰাৱত]]ৰ পিঠিত আৰোহণ কৰা [[ইন্দ্ৰ]], ময়ূৰৰ পিঠিত আৰোহণ কৰা কাৰ্তিকেয়, ৰথাৰূঢ় [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য]], নিগনি বাহনৰ সৈতে [[গণেশ]] আৰু এটা বৃহৎ নন্দী ষাঁড়ৰ মূৰ্তি।{{sfn|Sali|1998|p=148}} ইন্দ্ৰ আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু পাল–সেন ভাস্কৰ্য পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="KKHSOUArt"/> খননকাৰ্যত মন্দিৰৰ তিনিটা গৃহৰ অৱশেষ উদ্ধাৰ হৈছিল। ইয়াৰে দুটা প্ৰধান মন্দিৰস্থলত আৰু তৃতীয়টো তাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত আছিল। তিনিওটা গৃহৰ উত্তৰফালে নন্দীৰ এটা মূৰ্তি স্থাপন কৰা আছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা আন উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত [[দুৰ্গা]], শিৱ, [[লক্ষ্মী]], [[সৰস্বতী]], সূৰ্য, গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু [[ব্ৰহ্মা]]ৰ মূৰ্তি অন্তৰ্ভুক্ত। ===পৰৱৰ্তী খননত উদ্ধাৰ হোৱা অৱশেষ=== পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত মন্দিৰ চৌহদৰ পূবফালে বালিশিলেৰে নিৰ্মিত কেইবাটাও ভাস্কৰ্য উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত [[বৰাহী]] দেৱীৰ এটা সৰু মূৰ্তি, ''গজসিংহ'' ভাস্কৰ্য আৰু আন খোদিত শিলৰ ভগ্নাংশ আছিল। প্ৰধান মন্দিৰৰ উত্তৰফালে আন এটা মন্দিৰৰ ভিত্তিও উদ্ধাৰ হয়। এই অংশত স্তম্ভ, দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল, আড়কাঠ আৰু চালৰ অংশৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল।<ref name="PhukanDutta2025"/> উত্তৰফালৰ খননত উদ্ধাৰ হোৱা স্থাপত্যৰ অংশসমূহ প্ৰধানকৈ বালিশিলেৰে নিৰ্মিত আছিল। আনহাতে, অধিকাংশ ভাস্কৰ্য সূক্ষ্ম দানাযুক্ত দাগযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত আছিল। এই আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত এটা বৃহৎ দশভুজা দুৰ্গা মূৰ্তিৰ অংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰা ভগ্নাংশ, গ্ৰেনাইটৰ পদুমৰ পীঠ, চাকি ৰখা স্তম্ভ আৰু আন ভাস্কৰ্যৰ অৱশেষ আছিল।<ref name="PhukanDutta2025"/> ===তান্ত্ৰিক উপাসনা আৰু ভাস্কৰ্য=== মালিনীথানত বিভিন্ন ভংগীত খোদিত কামকলাসম্পৰ্কীয় ''মৈথুন'' ভাস্কৰ্যও উদ্ধাৰ হৈছে। এই ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছুমান গৱেষকে অনুমান কৰিছে যে ইয়াত তান্ত্ৰিক উপাসনাৰ প্ৰচলন আছিল। তেওঁলোকৰ মতে, এই আচাৰসমূহ প্ৰজননশক্তি আৰু উৰ্বৰতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীয় সমাজত প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিশক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে ''মাতৃশক্তি''ক গণ্য কৰাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এই উপাসনাৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Religious History of Arunachal Pradesh |year=2008 |publisher=Gyan Publishing House |location=New Delhi |page=351 |isbn=978-81-212-1002-7}}</ref> ===শিলৰ নিৰ্মাণ আৰু লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰী=== মন্দিৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে শিলেৰে খোদিত আৰু নিৰ্মিত আছিল। এই ধৰণৰ শিলৰ মন্দিৰক ''অশ্মময়ী'' (''Asmamayai'') বুলি কোৱা হয়। মন্দিৰৰ শিলসমূহ লোহাৰ খিলি বা সংযোগকাৰী দণ্ডৰ সহায়ত পৰস্পৰৰ সৈতে জোৰা লগোৱা হৈছিল। মালিনীথানৰ ধ্বংসাৱশেষত উদ্ধাৰ হোৱা এই লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীসমূহৰ সৈতে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত পোৱা লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীৰ সাদৃশ্য আছে।<ref>{{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |page=354 |url=https://books.google.com/books?id=58i0me3mj2YC&pg=PA348}}</ref> ==চিত্ৰবীথিকা== <gallery mode="traditional"> File:Malini than Mother godess scuplture.jpg|মালিনীথানৰ মাতৃদেৱীৰ মূৰ্তি File:Gaja-singha of Malini Than.jpg|মালিনীথানৰ গজসিংহ File:Brahma on Hamsa statue from Malini Than.png|হংসবাহন ব্ৰহ্মাৰ মূৰ্তি File:Malini than Shiva sculpture.jpg|মালিনীথানৰ ঐৰাৱতৰ ভাস্কৰ্য File:Surya statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ সূৰ্যৰ মূৰ্তি File:Ganesha statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ গণেশৰ মূৰ্তি File:Malini than Kartika scuplture.jpg|মালিনীথানৰ কাৰ্তিকৰ মূৰ্তি File:Goddess Varahi statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ বৰাহী দেৱীৰ মূৰ্তি File:Durga statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ দুৰ্গা দেৱীৰ মূৰ্তি File:Malini than Apsara scuplture.jpg|মালিনীথানৰ অপ্সৰা মূৰ্তি File:malidurg.jpg|মালিনীথানৰ দুৰ্গাৰ মূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[কেঁচাইখাতী]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[নক্সাপৰ্বত]] * [[ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ]] * [[শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |chapter=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar Publishers & Distributors}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019}} * {{cite book |last=Sali |first=M. L. |title=India-China Border Dispute: A Case Study of the Eastern Sector |url=https://books.google.com/books?id=Z6y2E9gw5oIC&pg=PA148 |date=1 January 1998 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-964-1}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265}} * {{cite journal |last=Gogoi |first=Kakoli |title=Envisioning Goddess Tara: A Study of the Tara Traditions in Assam |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=72 |year=2011 |pages=232–239 |jstor=44146715 |issn=2249-1937}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |pages=427–428 |language=as}} * {{cite book |last=Chowdhury |first=J. N. |title=Arunachal Panorama |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1992}} * {{cite book |last=Dutta |first=J. C. |title=Malinithan: A Study on Iconography |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1997}} * {{cite book |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, East Siang and West Siang Districts |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1994}} * {{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |location=New Delhi |year=2008 |isbn=978-81-212-1002-7}} * {{cite journal |last1=Phukan |first1=Chitralekha |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Malinithan: A unique saktipitha in North East India |journal=International Journal of Sanskrit Research |year=2025 |volume=11 |issue=6 |pages=455–456 |doi=10.22271/23947519.2025.v11.i6g.2910 |url=https://www.anantaajournal.com/archives/2025/vol11issue6/PartG/11-6-52-958.pdf}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20120203125704/http://anuradhagoyal.blogspot.com/2011/11/malinithan-by-j-c-dutta.html Malinithan By J C Dutta] * [http://arunachalpradesh.nic.in/malinithan.htm Malinithan, Heritage of Arunachal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505224443/http://arunachalpradesh.nic.in/malinithan.htm |date=2016-05-05}} * [http://www.north-east-india.com/arunachal-pradesh/malinithan.html Malinithan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160925172940/http://www.north-east-india.com/arunachal-pradesh/malinithan.html |date=2016-09-25}} * [https://assamintro.com/malinithan-history-and-essay-in-assamese/ মালিনী থানৰ ৰচনা আৰু ইতিহাস] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210084714/https://assamintro.com/malinithan-history-and-essay-in-assamese/ |date=2022-02-10}} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] gk8wf4da62kg53ouegqgzg6ofrp0mwz 647772 647668 2026-10-25T23:50:59Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647772 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox Mandir | name = মালিনীথান | building_name = মালিনীথান | primary_deity = [[কেঁচাইখাতী]] বা পিশাচী (জনগোষ্ঠীয় দেৱী)<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=71}}</ref> | religious_affiliation = জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম | image = Malini than Likabali.jpg | image_size = 250px | alt = মালিনীথানৰ মন্দিৰ | caption = লিকাবালিৰ মালিনীথান মন্দিৰ | coordinates = {{coord|27|39|24|N|94|42|21|E|type:landmark|display=inline,title}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (পূৰ্বৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]) | district = [[নামনি ছিয়াং জিলা]] | locale = লিকাবালি | date_built = ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="dating"/> | creator = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকল]]<ref name="builder"/> | map_type = India | map_caption = ভাৰতত মালিনীথানৰ অৱস্থিতি | website = }} [[File:Malini Than temple complex.jpg|thumb|মালিনীথান মন্দিৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদ]] '''মালিনীথান''' (ঐতিহাসিকভাৱে '''ঘাগ্ৰাথান''' নামেও পৰিচিত) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষসমৃদ্ধ এক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। মন্দিৰটো সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলে]] নিৰ্মাণ কৰোৱা বুলি গণ্য কৰা হয়<ref name="builder">{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |chapter=Chutiya Architecture |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=2020 |page=205 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/67102/11/11_chapter%203.pdf |quote=Kings of the Chutiya Kingdom in the 13th-14th Century built the Malinithan temple. He reigned in the Sadiya region in the Northeast corner of Assam on the north bank of Brahmaputra. The chief deity of Malinithan temple is Durga/Kechai-Khaiti or feminine supreme power deity of Hindu mythology. Goddess in her Shakti form worshipped. A nearby narrow stream named Akhashiganga similar to the site of Tamreswari and Bura-Buri Temples of Sadiya. It indicates that sacrifices were in the temple. }}; {{citation |last=Choudhury |first=R. D. |date=n.d. |title=Heritage of Architecture of Assam – Need for Conservation |page=5 |url=http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228224530/http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archive-date=28 February 2020 |url-status=dead |quote=Though these temples were included in the Chutiã kingdom, they must have been built by importing artisans from the west of their kingdom. Stylistically, the ruins may belong to c. 13th/14th century and not the 12th century as said by Sarma. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228224530/http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archivedate=28 February 2020 |access-date=22 November 2020 }}; {{citation |last=Sengupta |first=Gautam |title=Archaeology in Northeast India |journal=Ancient India |series=New Series |volume=1 |page=359 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://asi.nic.in/Ancient_India/recent_issues/new_series_1/article_14.pdf }}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰধান মন্দিৰ চৌহদক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref name="dating">{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |year=2004 |pages=1190–1191 |jstor=44144827 |url=https://www.jstor.org/stable/44144827 |quote=It(Malini Than) is a temple complex and has been dated to 13th-14th century. }}; {{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=35 |quote=L.N. Chakravarty, Director of Research (rtd.) place the approximate date of the ruins of Malinithan as of the 13th and 14th century A.D. }}; {{cite journal |last=Ashraf |first=A. A. |title=Archaeological Remains and Further Prospects in Arunachal Pradesh |journal=Purātattva |issue=28 |year=1998 |publisher=Indian Archaeological Society |location=New Delhi |page=75 |quote=While Malinithan is a temple complex and has been dated to 13th-14th century AD. }}</ref> মন্দিৰৰ ভাস্কৰ্য আৰু ভাৰতীয় মন্দিৰশিল্পৰ বিকাশৰ তুলনামূলক অধ্যয়নৰ ভিত্তিত মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সাংস্কৃতিক পৰ্যায়ৰ বিস্তৃতি আনুমানিক দশমৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref name="Mazinder">{{cite book |last=Mazinder |first=Raj Kumar |title=Great Sculptural Tradition of Temples in North-East India: A Study on Heritage Stature of Malinithan and Bhismak Nagar}}</ref> কিছুমান গৱেষকে অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰজাসকলে মন্দিৰখন নিৰ্মাণৰ বাবে [[ওড়িশা]] বা পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ পৰা শিল্পী আৰু খনিকৰ আনিছিল।<ref name="Orissa">{{harvcol|Baruah|2007|pp=427–428}}; {{cite book |last=Dutta |first=J. C. |title=Malinithan: A Study on Iconography |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1997}}; {{cite web |last=Goyal |first=Anuradha |title=Malinithan By J C Dutta – Book Review |date=18 November 2011 |url=https://anuradhagoyal.com/malinithan-by-j-c-dutta/ |access-date=1 October 2026 |quote=The material used in the temple is not local. And must have been brought from Utkal or present-day Odisha, along with master artisans from other places.}}</ref><ref name="artisans">"Though these temples were included in the Chutiã kingdom, they must have been built by importing artisans from the west of their kingdom." {{harvcol|Choudhury|n.d.|p=5}}</ref> মন্দিৰখনৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ শিলৰ স্থাপত্যক ষোড়শ শতিকাত অঞ্চলটো আহোমসকলৰ অধিকাৰলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে এখন সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত নিৰ্মিত হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ শেহতীয়া সম্ভাব্য পৰ্যায়টো চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Tripathy 2008 353, 355">{{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |publisher=Gyan Pub. House |location=New Delhi |year=2008 |pages=[https://archive.org/details/religioushistory0000nati/page/353 353], 355 |isbn=978-81-212-1002-7 |quote=Such a large area of stone architecture implies a prosperity and height of culture which could be possible only under a strong, stable and flourishing kingdom. Malinithan should have been either by the side of or close to the capital of that kingdom. That it belongs to a pre-Ahom period can be accepted without any hesitation, Ahom extended their sway to this part of the country only in 16th century i.e., after the fall of the Chutiyas, and from that period the area has been subjected to political disturbances. So extensive and expensive construction as at Malinithan cannot be expected in that period. The latest date that can be assigned is within the Chutiya period.}}</ref> দশম–একাদশ শতিকাৰ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত মালিনীথানৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। সেয়েহে বৰ্তমানৰ মন্দিৰ চৌহদটো সম্ভৱতঃ সেই সময়ৰ পিছত নিৰ্মিত হৈছিল। অৱশ্যে আনুষ্ঠানিক মন্দিৰ চৌহদলৈ বিকশিত হোৱাৰ পূৰ্বেই ইয়াত কোনো স্থানীয় বা জনগোষ্ঠীয় উপাসনাস্থল থকা সম্ভাৱনাও উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PhukanDutta2025">{{cite journal |last1=Phukan |first1=Chitralekha |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Malinithan: A unique saktipitha in North East India |journal=International Journal of Sanskrit Research |year=2025 |volume=11 |issue=6 |pages=455–456 |doi=10.22271/23947519.2025.v11.i6g.2910 |url=https://www.anantaajournal.com/archives/2025/vol11issue6/PartG/11-6-52-958.pdf |access-date=11 June 2026}}</ref> ১৯২৮ চনৰ জিলা গেজেটিয়াৰ অনুসৰি, ওচৰ-চুবুৰীয়া আদি জনগোষ্ঠীৰ দোবাং শাখাৰ লোকসকলে এই স্থানক ''মাতৃ মালন্তি'' (''Matri Malanti'')ৰ থান বুলি জানিছিল।<ref name="SadiyaGazetteer1928">{{cite book |title=Assam District Gazetteers, Vol. XI: The Sadiya and Balipara Frontier Tract |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Press |year=1928 |page=21 |quote=The shrine is known to the Dobang Abors as Matri Malanti and is respected by them.}}</ref> পি. চি. শৰ্মাৰ মতে, মন্দিৰখনৰ সমীপত আকাশীগংগা নামৰ এটি ঠেক জলধাৰা থকা কথাই [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়া-বুঢ়ী মন্দিৰৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখুৱায় আৰু ইয়াত বলিদানৰ আচাৰ প্ৰচলিত থকাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |type=PhD thesis |year=2020 |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |page=205}}</ref> গৱেষকসকলৰ একাংশই মালিনীথানৰ প্ৰধান দেৱীক ''দিক্কৰবাসিনী''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, যাক ''কালিকা পুৰাণ''ত উত্তৰ-পূব অসমৰ প্ৰধান দেৱী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক [[কেঁচাইখাতী]] বা তাম্ৰেশ্বৰী ৰূপৰ দেৱী উপাসনাৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="PhukanDutta2025"/> কেঁচাইখাতী বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত পূজিত এগৰাকী জনগোষ্ঠীয় দেৱী।{{efn|কেঁচাইখাতীৰ পূজা চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primordial female deity." {{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis |last=Devi |first=Premalata |year=1992 |title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley |chapter=1 |page=5 |publisher=Department of Philosophy, Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/66509}}</ref> ৰাভা,<ref>ৰাভাসকলেও কেঁচাইখাতীক পূজা কৰে আৰু বছৰি কেঁচাইখাতী উৎসৱ পালন কৰে। [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf]</ref><ref>{{cite thesis |last=Chakravorty |first=Bhaswati |year=2015 |title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas |chapter=10 |page=137 |publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/116438}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam |volume=22 |location=Delhi |publisher=Isha Books |year=2003 |page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web |last=Nag |first=Sajal |title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam |website=Academia.edu |url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_ |access-date=17 July 2026}}</ref> আৰু ডিমাছাসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>"There is at Sadiya a shrine of Kechai Khati the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref> কোচ সেনাপতি গোহাঁই কমলে খাছপুৰত গোভা, নেলী আৰু কাবি অঞ্চলৰ পৰা অহা তিৱা আৰু মেচ সৈন্যসকলৰ ''দেহান'' নামৰ ধৰ্মীয় বিষয়াসকলৰ বাবে কেঁচাইখাতীৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি এক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।}} কেঁচাইখাতীৰ পূজা তেওঁৰ পুৰণি জনগোষ্ঠীয় আচাৰ অনুসৰি সম্পন্ন হৈছিল। হিন্দু ধৰ্মীয় দেৱী-পৰম্পৰাৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ পিছতো তেওঁৰ জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্যসমূহৰ প্ৰাধান্য বজাই আছিল।<ref>"(S)he [Kesai Khati] was incorporated into the Sanskritized cosmos of goddess tradition and as her tribal attributes were so strong to be denounced as non-Brahminical, her worship continued according to old customs." {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> শদিয়াৰ প্ৰধান মন্দিৰত তেওঁৰ পূজা [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতসকলে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=70}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক নাম== মালিনীথান ঐতিহাসিকভাৱে কেইবাটাও নামেৰে পৰিচিত আছিল। ১৯২৮ চনৰ ''Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer'' অনুসৰি, ওচৰ-চুবুৰীয়া দোবাং আদি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে এই উপাসনাস্থলক ''মাতৃ মালন্তি'' (''Matri Malanti'') বুলি জানিছিল আৰু ইয়াক পবিত্ৰ স্থান হিচাপে সন্মান কৰিছিল।<ref name="SadiyaGazetteer1928"/> জে. এন. চৌধুৰীয়েও উল্লেখ কৰিছে যে স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত এই ধ্বংসাৱশেষ ''ঘাগ্ৰাথান'' আৰু ''মালিনীথান'' দুয়োটা নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=J. N. |title=Arunachal Panorama |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1992 |page=22 |quote=A great heap of ruins, known to the local people as Ghagrathan or Malinithan, can be seen at the foothills areas of the Siang district, very close to Likabali.}}</ref> ''ঘাগ্ৰাথান'' নামটো ওচৰৰ ঘাগ্ৰা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াত ''থান'' শব্দই পবিত্ৰ স্থান বা উপাসনাস্থল বুজায়।<ref name="Deep2019">{{cite journal |last=Gogoi |first=Deepsikha |title='Thān' Institution of Assam: An Introduction with special references on Malinithān |journal=International Journal of Humanities and Social Science Invention |volume=8 |issue=5 |year=2019 |pages=73–75 |url=https://www.ijhssi.org/papers/vol8(5)/Series-2/K0805027375.pdf}}</ref> বৰ্তমানৰ ''মালিনীথান'' নামটো, যাক ''মালিনীস্থান'' বুলিও লিখা হয়, সাধাৰণতে ''মালিনীৰ অধিষ্ঠানস্থল'' বা ''মালিনীৰ থান'' হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালৰ স্থানীয় কিংবদন্তিত এই নামটো [[পাৰ্বতী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। কাহিনী অনুসৰি, কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীয়ে ভীষ্মকনগৰৰ পৰা যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত পাৰ্বতীয়ে তেওঁলোকক ফুলৰ মালা আগবঢ়াইছিল। তেতিয়া কৃষ্ণই তেওঁক ''মালিনী'' অৰ্থাৎ ''উদ্যানৰ গৰাকিনী'' বুলি সম্বোধন কৰিছিল।<ref name="SiangGazetteer">{{cite book |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, East Siang and West Siang Districts |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1994}}</ref> অৱশ্যে এই ব্যাখ্যা মালিনীথানৰ সৈতে পিছলৈ জড়িত হোৱা কৃষ্ণ–ৰুক্মিণীৰ কিংবদন্তিৰ অংশ। ই পূৰ্বতে লিপিবদ্ধ হোৱা ''মাতৃ মালন্তি'' নামটোৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা নকৰে। ==অৱস্থান== মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি ছিয়াং জিলা]]ৰ লিকাবালি নগৰ আৰু মহকুমাত, ছিয়াং পাহাৰশ্ৰেণীৰ পাদদেশত অৱস্থিত।<ref name="Arun">{{cite web |url=http://arunachalpradesh.gov.in/malinithan.htm |title=Malini Than |access-date=3 May 2015 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512062032/http://arunachalpradesh.gov.in/malinithan.htm |archive-date=12 May 2015 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Likabali |url=http://villagemap.in/arunachal-pradesh/west-siang/likabali+circle/249900.html |access-date=3 May 2016}}</ref> অসমৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ [[চিলাপথাৰ]]ৰ পৰা কেইমাইলমান উত্তৰ-পূব দিশত এই স্থান অৱস্থিত। মন্দিৰখন প্ৰায় ২১ মিটাৰ ওখ এখন টিলাৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ পৰা চাৰিওফালৰ সমতলভূমি আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ বিস্তৃত দৃশ্য দেখা যায়।{{sfn|Sali|1998|p=148}} ==ইতিহাস আৰু কাল নিৰ্ধাৰণ== [[File:Malini_Than.jpg|thumb|মালিনীথানৰ মূল মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে মালিনীথানৰ প্ৰধান মন্দিৰ চৌহদক সাধাৰণতে ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref name="dating"/> অৱশ্যে শিল্প-ইতিহাসভিত্তিক অধ্যয়নসমূহত ইয়াৰ অৱশিষ্ট ভাস্কৰ্য আৰু স্থাপত্যই প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সাংস্কৃতিক পৰ্যায়ৰ বিস্তৃতি দশমৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mazinder"/> ইতিহাসবিদ ব্যোমকেশ ত্ৰিপাঠীৰ মতে, মালিনীথানৰ বিশাল শিলৰ স্থাপত্য নিৰ্মাণৰ বাবে এক শক্তিশালী, স্থিৰ আৰু সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্যৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ এই স্থাপত্যক ষোড়শ শতিকাত আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পূৰ্বৰ বুলি গণ্য কৰিছে। তেওঁৰ মতে, অঞ্চলটো আহোমসকলৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পিছত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে তেনে বৃহৎ আৰু ব্যয়বহুল মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। সেই অনুসৰি তেওঁ মন্দিৰখনৰ নিৰ্মাণৰ শেহতীয়া সম্ভাব্য সময় চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ ভিতৰত নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref name="Tripathy 2008 353, 355"/> মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইটৰ ইন্দ্ৰ, ৰথাৰূঢ় সূৰ্য আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক ত্ৰয়োদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ শিল্পকীৰ্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিশেষকৈ ইন্দ্ৰ আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক পাল–সেন ভাস্কৰ্য পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KKHSOUArt">{{cite book |title=Cultural History of Assam |chapter=Art and Architecture of Assam |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2019 |page=152 |quote=The unearthing of the icons of Indra and Karttika at Malinithan... dating back to 13th - 14th century A.D.}}</ref><ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |series=Young India Library |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=44 |quote=Malinithan town is known for its granite sculpture of the fourteenth and fifteenth centuries. Notable works here are the images of Indra on his elephant Airavat, Surya in his chariot, and Shiva’s Nandi bull.}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== ইতিহাসবিদসকলে মালিনীথানৰ মন্দিৰ চৌহদটো সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ]] অন্তৰ্গত বুলি গণ্য কৰিছে।<ref name="builder"/> কিছুমান গৱেষকৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে এই মন্দিৰৰ নিৰ্মাণত ওড়িশা বা পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ পৰা অনা খনিকৰ আৰু শিল্পী নিয়োগ কৰিছিল।<ref name="artisans"/> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই মন্দিৰখনৰ ভূমি-পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণশৈলী বিশ্লেষণ কৰি ইয়াৰ সৈতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। মন্দিৰখনৰ পূৰ্ণাংগ পৰিকল্পনাত ''বিমান'', ''মণ্ডপ'' আৰু ''মুখমণ্ডপ''ৰ উপস্থিতি দেখা যায়। এই ধৰণৰ পূৰ্ণাংগ মন্দিৰ পৰিকল্পনা সাধাৰণতে দ্বাদশ শতিকা বা তাৰ পিছৰ সময়ৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য।<ref name="BaruahMalinithan">{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |pages=427–428 |language=as}}</ref> মালিনীথানৰ ''বিমান'' ''সপ্তৰথ'' শৈলীৰ। দ্বাদশ শতিকালৈকে মন্দিৰৰ ভূমি-পৰিকল্পনাত ''পঞ্চৰথ'' শৈলী অধিক প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে সাতটা প্ৰক্ষেপযুক্ত ''সপ্তৰথ'' পৰিকল্পনাৰ ব্যৱহাৰক দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই কালগত বিবেচনাৰ ভিত্তিত বৰুৱাই মন্দিৰখনৰ নিৰ্মাণক চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থানৰ সময়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="BaruahMalinithan"/> বৰুৱাই লগতে লক্ষ্য কৰিছে যে মন্দিৰৰ ''বিমান'', ''মণ্ডপ'' আৰু ''মুখমণ্ডপ'' তিনিটা পৃথক স্থাপত্য একক হিচাপে সামান্য ব্যৱধানত সজোৱা হৈছিল। এই বিন্যাসৰ সৈতে মধ্যযুগীয় ওড়িশাৰ মন্দিৰসমূহৰ সাদৃশ্য আছে। আনহাতে, [[শালস্তম্ভ ৰাজবংশ]] আৰু [[পাল ৰাজবংশ (কামৰূপ)|কামৰূপৰ পাল ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অসমৰ মন্দিৰসমূহত এনে পৰিকল্পনা সাধাৰণতে দেখা নাযায়। ওড়িশাত এই ধৰণৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকেও চলি আছিল। কামৰূপৰ পাল ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থান হোৱা বাবে বৰুৱাই অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰজাসকলে ওড়িশাৰ পৰা অনা খনিকৰৰ সহায়ত মালিনীথান নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref name="BaruahMalinithan"/><ref name="Orissa"/> ===শিলত খোদিত খনিকৰৰ চিহ্ন=== মালিনীথানৰ শিলত উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান বিশেষ খনিকৰৰ চিহ্ন<ref name="jstor.org">{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |year=2004 |pages=1190–1191 |jstor=44144827}}</ref><ref>{{cite journal |last=Dikshit |first=K. N. |title=Bulletin of the Archaeological Society |year=1997–1998 |page=75}}</ref> শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], বুঢ়া-বুঢ়ী থান, [[দিবাং নদী]]ৰ ওচৰৰ ইটা আৰু শিলেৰে নিৰ্মিত পুখুৰী, নক্সাপৰ্বত আৰু বুৰৈ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত ৰামঘাট–তাৰাচো, আদি প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানতো পোৱা গৈছে। তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে থকা ইটা আৰু শিলৰ প্ৰাচীৰত এই খনিকৰ চিহ্নসমূহ পোৱা গৈছিল। এই প্ৰাচীৰখন ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref>"As mentioned earlier, Mukta-dharmanarayana, who constructed the wall of Tamresvari (alias Kecaikhati, Dikkaravasini) Temple or the temple itself in AD 1442." {{harvcol|Shin|2023|p=69}}</ref><ref>"The Pãyã-Tãmresvari (Dikkaravãsiní) temple inscription announces that King Dharmanãrãyana raised in 1364 Šaka [1442 AD] a wall (prãkãra) around the temple of Dikkaravãsiní, popularly known as Tãmresvari." {{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref> এই চিহ্নসমূহৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত মালিনীথান আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ আন মন্দিৰ তথা প্ৰত্নতাত্ত্বিক গাঁথনিসমূহৰ মাজত স্থাপত্যগত সম্পৰ্ক থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=K. L. |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |page=271 |url=https://archive.org/details/EarlyHistoryOfKamarupa}}</ref> ''কালিকা পুৰাণ'' আৰু ''যোগিনী তন্ত্ৰ''ত মালিনীথানৰ কোনো উল্লেখ পোৱা নাযায়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহ আৰু আন ঐতিহাসিক বিৱৰণতো মন্দিৰখনৰ প্ৰত্যক্ষ উল্লেখ নাই বুলি গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছে। সেইবাবে মন্দিৰখনৰ সঠিক প্ৰতিষ্ঠাকাল নিৰ্ধাৰণ কৰাটো কঠিন। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ মন্দিৰ চৌহদ নিৰ্মাণৰ পূৰ্বেই ইয়াত কোনো স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় উপাসনাস্থল থকা সম্ভাৱনা অস্বীকাৰ কৰা হোৱা নাই।<ref name="PhukanDutta2025"/> ===পৰৱৰ্তী ইতিহাস আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ মালিনীথানৰ মন্দিৰটো ইতিমধ্যে ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হৈছিল। অৱশ্যে স্থানটোৰ পবিত্ৰতা আৰু ধৰ্মীয় গুৰুত্ব বজাই আছিল। ১৯২০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে পাছিঘাটৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া ডব্লিউ. এইচ. কালভাৰ্টে স্থানটো পৰিদৰ্শন কৰিছিল। সেই সময়ত তেওঁ ইয়াত বাস কৰা এজন সাধুক লগ পাইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ডি. বৰুৱা আৰু বি. ভূঞাই স্থানটো পৰিদৰ্শন কৰে। ভূঞাই তাত মূল গাঁথনিৰ পৰা পৃথক হৈ পৰা এটা শিৱলিংগ, দশভুজা দুৰ্গাসহ কেইবাটাও ক্ষতিগ্ৰস্ত শিলৰ মূৰ্তি, অলংকৃত ৰূপৰ টুকুৰা আৰু ধূমপানৰ নলী পাইছিল। এই অৱশেষসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে স্থানটোলৈ তেতিয়াও কেতিয়াবা তীৰ্থযাত্ৰীৰ আগমন ঘটিছিল।<ref name="SiangGazetteer"/> স্থানীয় পৰম্পৰাসমূহতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ পূৰ্বৰ সময়ত স্থানটোৰ পবিত্ৰতা সংৰক্ষিত আছিল। পৰৱৰ্তী এটা বিৱৰণ অনুসৰি, ওচৰৰ ঘাগ্ৰা নদীৰ নামেৰে ঠাইখনক পূৰ্বতে ''ঘাগ্ৰাথান'' বুলি কোৱা হৈছিল। স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় চিকাৰীসকলে সেই অঞ্চলত চিকাৰ কৰাৰ পৰা বিৰত আছিল আৰু অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ তাত নৈবেদ্য আগবঢ়াইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটো তীৰ্থস্থান হিচাপে বিকশিত হয়।<ref name="Deep2019"/> ১৯৬৮ চনত তেতিয়াৰ অৰুণাচল প্ৰদেশ প্ৰশাসনৰ গৱেষণা বিভাগৰ ইতিহাস শাখাৰ উপ-সঞ্চালক এল. এন. চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বত মালিনীথানত পদ্ধতিগত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন আৰম্ভ হয়। ১৯৭১ চনলৈকে কেইবাটাও পৰ্যায়ত এই খননকাৰ্য চলিছিল। খননৰ ফলত মন্দিৰ চৌহদৰ অলংকৃত ভিত্তিভাগ উন্মোচিত হয় আৰু শতাধিক ভাস্কৰ্য তথা স্থাপত্যৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ হয়। সেইবোৰৰ ভিতৰত হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তি, নৃত্যৰত যক্ষ, জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সা, খোদিত ফলক আৰু শিলৰ গাঁথনি জোৰা লগাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা লোহাৰ খিলি বা সংযোগকাৰী সামগ্ৰী আছিল।<ref name="SiangGazetteer"/> ''Indian Archaeology 1972–73: A Review''ত উল্লেখ কৰা পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত সাতটা ঘোঁৰাই টনা ৰথত থিয় হৈ থকা [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য]]ৰ গ্ৰেনাইট মূৰ্তি আৰু [[গণেশ]]ৰ এটা মূৰ্তিসহ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Deshpande |editor-first=M. N. |title=Indian Archaeology 1972–73: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1978 |chapter=Excavation at Malinithan, District Siang}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটোত সংৰক্ষণ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান সম্পন্ন কৰা হয়। ১৯৯০–৯১ চনত মালিনীথানৰ পাঁচটা ভাস্কৰ্যৰ ৰাসায়নিক সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল। ২০১৬ চনত ''অন্তৰাল'' আৰু ''মণ্ডপ''ৰ সংৰক্ষণৰ কাম আৰু ২০১৭ চনত অতিৰিক্ত খননকাৰ্য হাতত লোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=Indian Archaeology 1990–91: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi}}</ref><ref>{{cite report |title=Challenges Faced in Heritage Management in India and Policy Imperatives |publisher=NITI Aayog |year=2021}}</ref> বৰ্তমান মালিনীথান অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত এখন ৰাজ্যিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |access-date=1 October 2026}}</ref> ==কিংবদন্তি== ষোড়শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সাহিত্যৰ প্ৰভাৱত মালিনীথানৰ সৈতে পৌৰাণিক [[ভীষ্মক]] ৰজা আৰু [[বিদৰ্ভ]] ৰাজ্যৰ পৰম্পৰা জড়িত হৈ পৰে বুলি ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে ব্যাখ্যা কৰিছে। শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষ জনপ্ৰিয় হৈছিল। এই কাব্যৰ ৰুক্মিণীক বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শ্বিনৰ মতে, বিশেষকৈ নাট্যৰূপত প্ৰদৰ্শিত ''ৰুক্মিণী হৰণ''ৰ ব্যাপক জনপ্ৰিয়তাৰ ফলত শদিয়া অঞ্চলৰ বহুতো স্থাননাম এই বৈষ্ণৱ কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, মহাকাব্য আৰু পুৰাণসমূহত ভীষ্মকৰ ৰাজ্য হিচাপে উল্লেখিত ''বিদৰ্ভ'' নামটো, যাক বৰ্তমানৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ বেৰাৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়, শদিয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰ ক্ষেত্ৰতো ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as a staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in Maharashtra, was applied to the area around Sadiya." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> এই কিংবদন্তি অনুসৰি, [[কৃষ্ণ]]ই বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ক বিবাহ কৰিব বিচাৰিছিল। কিন্তু ৰুক্মিণীৰ বিবাহ [[শিশুপাল]]ৰ সৈতে ঠিক হোৱাত কৃষ্ণই বিবাহৰ পূৰ্বেই তেওঁক হৰণ কৰে। তাৰ পিছত কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীয়ে [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা দ্বাৰকা অভিমুখে যাত্ৰা কৰে। যাত্ৰাপথত তেওঁলোকে মালিনীথানত বিৰতি লয়। সেই সময়ত তাত [[শিৱ]] আৰু [[দুৰ্গা]] তপস্যাত নিমগ্ন হৈ আছিল। শিৱৰ পত্নী [[পাৰ্বতী]]য়ে অতিথি দুজনক আন্তৰিকতাৰে আদৰি নিজৰ উদ্যানৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা ফুলেৰে গঁথা মালা উপহাৰ দিয়ে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, পাৰ্বতীৰ এই আতিথ্যত সন্তুষ্ট হৈ কৃষ্ণই তেওঁক ''মালিনী'' বুলি সম্বোধন কৰে। তাৰ পৰাই স্থানটো ''মালিনীথান'' নামেৰে পৰিচিত হয় বুলি লোকবিশ্বাস আছে। আন এক স্থানীয় পৰম্পৰাত মালিনীথানক এখন [[শক্তি (দেৱী)|শক্তিপীঠ]] হিচাপেও গণ্য কৰা হয়।<ref name="SiangGazetteer"/><ref>{{cite web |last=Goyal |first=Anuradha |url=https://anuradhagoyal.com/malinithan-by-j-c-dutta/ |title=Malinithan By J C Dutta – Book Review |date=18 November 2011}}</ref> ==নিৰ্মাণশৈলী আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্য== মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্যত প্ৰায় ৮ ফুট ওখ, সুপৰিকল্পিত আৰু সুন্দৰভাৱে খোদিত মন্দিৰৰ এটা ভিত্তি উন্মোচিত হয়। এই ভিত্তিভাগত দেৱ-দেৱী, জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সাৰ ভাস্কৰ্যৰ লগতে ভগ্ন স্তম্ভ আৰু খোদিত ফলক পোৱা গৈছে। মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ চাৰিওটা কোণত হাতীৰ ওপৰত অৱস্থান কৰা সিংহৰ চাৰিটা ভাস্কৰ্য পোৱা গৈছিল। মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইটৰ পাঁচটা উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্য হৈছে [[ঐৰাৱত]]ৰ পিঠিত আৰোহণ কৰা [[ইন্দ্ৰ]], ময়ূৰৰ পিঠিত আৰোহণ কৰা কাৰ্তিকেয়, ৰথাৰূঢ় [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য]], নিগনি বাহনৰ সৈতে [[গণেশ]] আৰু এটা বৃহৎ নন্দী ষাঁড়ৰ মূৰ্তি।{{sfn|Sali|1998|p=148}} ইন্দ্ৰ আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু পাল–সেন ভাস্কৰ্য পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="KKHSOUArt"/> খননকাৰ্যত মন্দিৰৰ তিনিটা গৃহৰ অৱশেষ উদ্ধাৰ হৈছিল। ইয়াৰে দুটা প্ৰধান মন্দিৰস্থলত আৰু তৃতীয়টো তাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত আছিল। তিনিওটা গৃহৰ উত্তৰফালে নন্দীৰ এটা মূৰ্তি স্থাপন কৰা আছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা আন উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত [[দুৰ্গা]], শিৱ, [[লক্ষ্মী]], [[সৰস্বতী]], সূৰ্য, গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু [[ব্ৰহ্মা]]ৰ মূৰ্তি অন্তৰ্ভুক্ত। ===পৰৱৰ্তী খননত উদ্ধাৰ হোৱা অৱশেষ=== পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত মন্দিৰ চৌহদৰ পূবফালে বালিশিলেৰে নিৰ্মিত কেইবাটাও ভাস্কৰ্য উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত [[বৰাহী]] দেৱীৰ এটা সৰু মূৰ্তি, ''গজসিংহ'' ভাস্কৰ্য আৰু আন খোদিত শিলৰ ভগ্নাংশ আছিল। প্ৰধান মন্দিৰৰ উত্তৰফালে আন এটা মন্দিৰৰ ভিত্তিও উদ্ধাৰ হয়। এই অংশত স্তম্ভ, দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল, আড়কাঠ আৰু চালৰ অংশৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল।<ref name="PhukanDutta2025"/> উত্তৰফালৰ খননত উদ্ধাৰ হোৱা স্থাপত্যৰ অংশসমূহ প্ৰধানকৈ বালিশিলেৰে নিৰ্মিত আছিল। আনহাতে, অধিকাংশ ভাস্কৰ্য সূক্ষ্ম দানাযুক্ত দাগযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত আছিল। এই আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত এটা বৃহৎ দশভুজা দুৰ্গা মূৰ্তিৰ অংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰা ভগ্নাংশ, গ্ৰেনাইটৰ পদুমৰ পীঠ, চাকি ৰখা স্তম্ভ আৰু আন ভাস্কৰ্যৰ অৱশেষ আছিল।<ref name="PhukanDutta2025"/> ===তান্ত্ৰিক উপাসনা আৰু ভাস্কৰ্য=== মালিনীথানত বিভিন্ন ভংগীত খোদিত কামকলাসম্পৰ্কীয় ''মৈথুন'' ভাস্কৰ্যও উদ্ধাৰ হৈছে। এই ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছুমান গৱেষকে অনুমান কৰিছে যে ইয়াত তান্ত্ৰিক উপাসনাৰ প্ৰচলন আছিল। তেওঁলোকৰ মতে, এই আচাৰসমূহ প্ৰজননশক্তি আৰু উৰ্বৰতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীয় সমাজত প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিশক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে ''মাতৃশক্তি''ক গণ্য কৰাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এই উপাসনাৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |year=2008 |publisher=Gyan Publishing House |location=New Delhi |page=[https://archive.org/details/religioushistory0000nati/page/351 351] |isbn=978-81-212-1002-7}}</ref> ===শিলৰ নিৰ্মাণ আৰু লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰী=== মন্দিৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে শিলেৰে খোদিত আৰু নিৰ্মিত আছিল। এই ধৰণৰ শিলৰ মন্দিৰক ''অশ্মময়ী'' (''Asmamayai'') বুলি কোৱা হয়। মন্দিৰৰ শিলসমূহ লোহাৰ খিলি বা সংযোগকাৰী দণ্ডৰ সহায়ত পৰস্পৰৰ সৈতে জোৰা লগোৱা হৈছিল। মালিনীথানৰ ধ্বংসাৱশেষত উদ্ধাৰ হোৱা এই লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীসমূহৰ সৈতে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত পোৱা লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীৰ সাদৃশ্য আছে।<ref>{{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |page=354 |url=https://books.google.com/books?id=58i0me3mj2YC&pg=PA348}}</ref> ==চিত্ৰবীথিকা== <gallery mode="traditional"> File:Malini than Mother godess scuplture.jpg|মালিনীথানৰ মাতৃদেৱীৰ মূৰ্তি File:Gaja-singha of Malini Than.jpg|মালিনীথানৰ গজসিংহ File:Brahma on Hamsa statue from Malini Than.png|হংসবাহন ব্ৰহ্মাৰ মূৰ্তি File:Malini than Shiva sculpture.jpg|মালিনীথানৰ ঐৰাৱতৰ ভাস্কৰ্য File:Surya statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ সূৰ্যৰ মূৰ্তি File:Ganesha statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ গণেশৰ মূৰ্তি File:Malini than Kartika scuplture.jpg|মালিনীথানৰ কাৰ্তিকৰ মূৰ্তি File:Goddess Varahi statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ বৰাহী দেৱীৰ মূৰ্তি File:Durga statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ দুৰ্গা দেৱীৰ মূৰ্তি File:Malini than Apsara scuplture.jpg|মালিনীথানৰ অপ্সৰা মূৰ্তি File:malidurg.jpg|মালিনীথানৰ দুৰ্গাৰ মূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[কেঁচাইখাতী]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[নক্সাপৰ্বত]] * [[ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ]] * [[শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |chapter=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar Publishers & Distributors}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019}} * {{cite book |last=Sali |first=M. L. |title=India-China Border Dispute: A Case Study of the Eastern Sector |url=https://books.google.com/books?id=Z6y2E9gw5oIC&pg=PA148 |date=1 January 1998 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-964-1}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265}} * {{cite journal |last=Gogoi |first=Kakoli |title=Envisioning Goddess Tara: A Study of the Tara Traditions in Assam |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=72 |year=2011 |pages=232–239 |jstor=44146715 |issn=2249-1937}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |pages=427–428 |language=as}} * {{cite book |last=Chowdhury |first=J. N. |title=Arunachal Panorama |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1992}} * {{cite book |last=Dutta |first=J. C. |title=Malinithan: A Study on Iconography |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1997}} * {{cite book |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, East Siang and West Siang Districts |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1994}} * {{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |publisher=Gyan Publishing House |location=New Delhi |year=2008 |isbn=978-81-212-1002-7}} * {{cite journal |last1=Phukan |first1=Chitralekha |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Malinithan: A unique saktipitha in North East India |journal=International Journal of Sanskrit Research |year=2025 |volume=11 |issue=6 |pages=455–456 |doi=10.22271/23947519.2025.v11.i6g.2910 |url=https://www.anantaajournal.com/archives/2025/vol11issue6/PartG/11-6-52-958.pdf}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20120203125704/http://anuradhagoyal.blogspot.com/2011/11/malinithan-by-j-c-dutta.html Malinithan By J C Dutta] * [http://arunachalpradesh.nic.in/malinithan.htm Malinithan, Heritage of Arunachal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505224443/http://arunachalpradesh.nic.in/malinithan.htm |date=2016-05-05}} * [http://www.north-east-india.com/arunachal-pradesh/malinithan.html Malinithan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160925172940/http://www.north-east-india.com/arunachal-pradesh/malinithan.html |date=2016-09-25}} * [https://assamintro.com/malinithan-history-and-essay-in-assamese/ মালিনী থানৰ ৰচনা আৰু ইতিহাস] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210084714/https://assamintro.com/malinithan-history-and-essay-in-assamese/ |date=2022-02-10}} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] troooarho7slftotv6poi7jg05jm3gm 647913 647772 2026-10-26T11:47:02Z Ananya Taye 28065 647913 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান}} {{Infobox Mandir | name = মালিনীথান | building_name = মালিনীথান | primary_deity = [[কেঁচাইখাতী]] বা পিশাচী (জনগোষ্ঠীয় দেৱী)<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=71}}</ref> | religious_affiliation = জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম | image = Malini than Likabali.jpg | image_size = 250px | alt = মালিনীথানৰ মন্দিৰ | caption = লিকাবালিৰ মালিনীথান মন্দিৰ | coordinates = {{coord|27|39|24|N|94|42|21|E|type:landmark|display=inline,title}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (পূৰ্বৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]) | district = [[নামনি ছিয়াং জিলা]] | locale = লিকাবালি | date_built = ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা<ref name="dating"/> | creator = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকল]]<ref name="builder"/> | map_type = India | map_caption = ভাৰতত মালিনীথানৰ অৱস্থিতি | website = }} [[File:Malini Than temple complex.jpg|thumb|মালিনীথান মন্দিৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদ]] '''মালিনীথান''' (ঐতিহাসিকভাৱে '''ঘাগ্ৰাথান''' নামেও পৰিচিত) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষসমৃদ্ধ এক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। মন্দিৰটো সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলে]] নিৰ্মাণ কৰোৱা বুলি গণ্য কৰা হয়<ref name="builder">{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |chapter=Chutiya Architecture |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=2020 |page=205 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/67102/11/11_chapter%203.pdf |quote=Kings of the Chutiya Kingdom in the 13th-14th Century built the Malinithan temple. He reigned in the Sadiya region in the Northeast corner of Assam on the north bank of Brahmaputra. The chief deity of Malinithan temple is Durga/Kechai-Khaiti or feminine supreme power deity of Hindu mythology. Goddess in her Shakti form worshipped. A nearby narrow stream named Akhashiganga similar to the site of Tamreswari and Bura-Buri Temples of Sadiya. It indicates that sacrifices were in the temple. }}; {{citation |last=Choudhury |first=R. D. |date=n.d. |title=Heritage of Architecture of Assam – Need for Conservation |page=5 |url=http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228224530/http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archive-date=28 February 2020 |url-status=dead |quote=Though these temples were included in the Chutiã kingdom, they must have been built by importing artisans from the west of their kingdom. Stylistically, the ruins may belong to c. 13th/14th century and not the 12th century as said by Sarma. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228224530/http://www.indiawijzer.nl/tourism_travelling_to_india/northeasternindia/assam/assam_mixedbag/heritage_of_architecture_of_assam.pdf |archivedate=28 February 2020 |access-date=22 November 2020 }}; {{citation |last=Sengupta |first=Gautam |title=Archaeology in Northeast India |journal=Ancient India |series=New Series |volume=1 |page=359 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://asi.nic.in/Ancient_India/recent_issues/new_series_1/article_14.pdf }}</ref> আৰু ইয়াৰ প্ৰধান মন্দিৰ চৌহদক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref name="dating">{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |year=2004 |pages=1190–1191 |jstor=44144827 |url=https://www.jstor.org/stable/44144827 |quote=It(Malini Than) is a temple complex and has been dated to 13th-14th century. }}; {{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=35 |quote=L.N. Chakravarty, Director of Research (rtd.) place the approximate date of the ruins of Malinithan as of the 13th and 14th century A.D. }}; {{cite journal |last=Ashraf |first=A. A. |title=Archaeological Remains and Further Prospects in Arunachal Pradesh |journal=Purātattva |issue=28 |year=1998 |publisher=Indian Archaeological Society |location=New Delhi |page=75 |quote=While Malinithan is a temple complex and has been dated to 13th-14th century AD. }}</ref> মন্দিৰৰ ভাস্কৰ্য আৰু ভাৰতীয় মন্দিৰশিল্পৰ বিকাশৰ তুলনামূলক অধ্যয়নৰ ভিত্তিত মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সাংস্কৃতিক পৰ্যায়ৰ বিস্তৃতি আনুমানিক দশমৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref name="Mazinder">{{cite book |last=Mazinder |first=Raj Kumar |title=Great Sculptural Tradition of Temples in North-East India: A Study on Heritage Stature of Malinithan and Bhismak Nagar}}</ref> কিছুমান গৱেষকে অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰজাসকলে মন্দিৰখন নিৰ্মাণৰ বাবে [[ওড়িশা]] বা পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ পৰা শিল্পী আৰু খনিকৰ আনিছিল।<ref name="Orissa">{{harvcol|Baruah|2007|pp=427–428}}; {{cite book |last=Dutta |first=J. C. |title=Malinithan: A Study on Iconography |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1997}}; {{cite web |last=Goyal |first=Anuradha |title=Malinithan By J C Dutta – Book Review |date=18 November 2011 |url=https://anuradhagoyal.com/malinithan-by-j-c-dutta/ |access-date=1 October 2026 |quote=The material used in the temple is not local. And must have been brought from Utkal or present-day Odisha, along with master artisans from other places.}}</ref><ref name="artisans">"Though these temples were included in the Chutiã kingdom, they must have been built by importing artisans from the west of their kingdom." {{harvcol|Choudhury|n.d.|p=5}}</ref> মন্দিৰখনৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ শিলৰ স্থাপত্যক ষোড়শ শতিকাত অঞ্চলটো আহোমসকলৰ অধিকাৰলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে এখন সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত নিৰ্মিত হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ শেহতীয়া পৰ্যায়টো চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Tripathy 2008 353, 355">{{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |publisher=Gyan Pub. House |location=New Delhi |year=2008 |pages=[https://archive.org/details/religioushistory0000nati/page/353 353], 355 |isbn=978-81-212-1002-7 |quote=Such a large area of stone architecture implies a prosperity and height of culture which could be possible only under a strong, stable and flourishing kingdom. Malinithan should have been either by the side of or close to the capital of that kingdom. That it belongs to a pre-Ahom period can be accepted without any hesitation, Ahom extended their sway to this part of the country only in 16th century i.e., after the fall of the Chutiyas, and from that period the area has been subjected to political disturbances. So extensive and expensive construction as at Malinithan cannot be expected in that period. The latest date that can be assigned is within the Chutiya period.}}</ref> দশম–একাদশ শতিকাৰ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত মালিনীথানৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। সেয়েহে বৰ্তমানৰ মন্দিৰ চৌহদটো সম্ভৱতঃ সেই সময়ৰ পিছত নিৰ্মিত হৈছিল। অৱশ্যে আনুষ্ঠানিক মন্দিৰ চৌহদলৈ বিকশিত হোৱাৰ পূৰ্বেই ইয়াত কোনো স্থানীয় বা জনগোষ্ঠীয় উপাসনাস্থল থকা সম্ভাৱনাও উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PhukanDutta2025">{{cite journal |last1=Phukan |first1=Chitralekha |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Malinithan: A unique saktipitha in North East India |journal=International Journal of Sanskrit Research |year=2025 |volume=11 |issue=6 |pages=455–456 |doi=10.22271/23947519.2025.v11.i6g.2910 |url=https://www.anantaajournal.com/archives/2025/vol11issue6/PartG/11-6-52-958.pdf |access-date=11 June 2026}}</ref> ১৯২৮ চনৰ জিলা গেজেটিয়াৰ অনুসৰি, ওচৰ-চুবুৰীয়া আদি জনগোষ্ঠীৰ দোবাং শাখাৰ লোকসকলে এই স্থানক ''মাতৃ মালন্তি'' (''Matri Malanti'')ৰ থান বুলি জানিছিল।<ref name="SadiyaGazetteer1928">{{cite book |title=Assam District Gazetteers, Vol. XI: The Sadiya and Balipara Frontier Tract |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Press |year=1928 |page=21 |quote=The shrine is known to the Dobang Abors as Matri Malanti and is respected by them.}}</ref> পি. চি. শৰ্মাৰ মতে, মন্দিৰখনৰ সমীপত আকাশীগংগা নামৰ এটি ঠেক জলধাৰা থকা কথাই [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়া-বুঢ়ী মন্দিৰৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখুৱায় আৰু ইয়াত বলিদানৰ আচাৰ প্ৰচলিত থকাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |type=PhD thesis |year=2020 |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |page=205}}</ref> গৱেষকসকলৰ একাংশই মালিনীথানৰ প্ৰধান দেৱীক ''দিক্কৰবাসিনী''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, যাক ''কালিকা পুৰাণ''ত উত্তৰ-পূব অসমৰ প্ৰধান দেৱী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক [[কেঁচাইখাতী]] বা তাম্ৰেশ্বৰী ৰূপৰ দেৱী উপাসনাৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="PhukanDutta2025"/> কেঁচাইখাতী বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত পূজিত এগৰাকী জনগোষ্ঠীয় দেৱী।{{efn|কেঁচাইখাতীৰ পূজা চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primordial female deity." {{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis |last=Devi |first=Premalata |year=1992 |title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley |chapter=1 |page=5 |publisher=Department of Philosophy, Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/66509}}</ref> ৰাভা,<ref>ৰাভাসকলেও কেঁচাইখাতীক পূজা কৰে আৰু বছৰি কেঁচাইখাতী উৎসৱ পালন কৰে। [http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf]</ref><ref>{{cite thesis |last=Chakravorty |first=Bhaswati |year=2015 |title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas |chapter=10 |page=137 |publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/116438}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam |volume=22 |location=Delhi |publisher=Isha Books |year=2003 |page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web |last=Nag |first=Sajal |title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam |website=Academia.edu |url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_ |access-date=17 July 2026}}</ref> আৰু ডিমাছাসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>"There is at Sadiya a shrine of Kechai Khati the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref> কোচ সেনাপতি গোহাঁই কমলে খাছপুৰত গোভা, নেলী আৰু কাবি অঞ্চলৰ পৰা অহা তিৱা আৰু মেচ সৈন্যসকলৰ ''দেহান'' নামৰ ধৰ্মীয় বিষয়াসকলৰ বাবে কেঁচাইখাতীৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি এক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।}} কেঁচাইখাতীৰ পূজা তেওঁৰ পুৰণি জনগোষ্ঠীয় আচাৰ অনুসৰি সম্পন্ন হৈছিল। হিন্দু ধৰ্মীয় দেৱী-পৰম্পৰাৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ পিছতো তেওঁৰ জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্যসমূহৰ প্ৰাধান্য বজাই আছিল।<ref>"(S)he [Kesai Khati] was incorporated into the Sanskritized cosmos of goddess tradition and as her tribal attributes were so strong to be denounced as non-Brahminical, her worship continued according to old customs." {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> শদিয়াৰ প্ৰধান মন্দিৰত তেওঁৰ পূজা [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতসকলে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=70}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক নাম== মালিনীথান ঐতিহাসিকভাৱে কেইবাটাও নামেৰে পৰিচিত আছিল। ১৯২৮ চনৰ ''Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer'' অনুসৰি, ওচৰ-চুবুৰীয়া দোবাং আদি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে এই উপাসনাস্থলক ''মাতৃ মালন্তি'' (''Matri Malanti'') বুলি জানিছিল আৰু ইয়াক পবিত্ৰ স্থান হিচাপে সন্মান কৰিছিল।<ref name="SadiyaGazetteer1928"/> জে. এন. চৌধুৰীয়েও উল্লেখ কৰিছে যে স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত এই ধ্বংসাৱশেষ ''ঘাগ্ৰাথান'' আৰু ''মালিনীথান'' দুয়োটা নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=J. N. |title=Arunachal Panorama |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1992 |page=22 |quote=A great heap of ruins, known to the local people as Ghagrathan or Malinithan, can be seen at the foothills areas of the Siang district, very close to Likabali.}}</ref> ''ঘাগ্ৰাথান'' নামটো ওচৰৰ ঘাগ্ৰা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াত ''থান'' শব্দই পবিত্ৰ স্থান বা উপাসনাস্থল বুজায়।<ref name="Deep2019">{{cite journal |last=Gogoi |first=Deepsikha |title='Thān' Institution of Assam: An Introduction with special references on Malinithān |journal=International Journal of Humanities and Social Science Invention |volume=8 |issue=5 |year=2019 |pages=73–75 |url=https://www.ijhssi.org/papers/vol8(5)/Series-2/K0805027375.pdf}}</ref> বৰ্তমানৰ ''মালিনীথান'' নামটো, যাক ''মালিনীস্থান'' বুলিও লিখা হয়, সাধাৰণতে ''মালিনীৰ অধিষ্ঠানস্থল'' বা ''মালিনীৰ থান'' হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালৰ স্থানীয় কিংবদন্তিত এই নামটো [[পাৰ্বতী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। কাহিনী অনুসৰি, কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীয়ে ভীষ্মকনগৰৰ পৰা যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত পাৰ্বতীয়ে তেওঁলোকক ফুলৰ মালা আগবঢ়াইছিল। তেতিয়া কৃষ্ণই তেওঁক ''মালিনী'' অৰ্থাৎ ''উদ্যানৰ গৰাকিনী'' বুলি সম্বোধন কৰিছিল।<ref name="SiangGazetteer">{{cite book |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, East Siang and West Siang Districts |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1994}}</ref> অৱশ্যে এই ব্যাখ্যা মালিনীথানৰ সৈতে পিছলৈ জড়িত হোৱা কৃষ্ণ–ৰুক্মিণীৰ কিংবদন্তিৰ অংশ। ই পূৰ্বতে লিপিবদ্ধ হোৱা ''মাতৃ মালন্তি'' নামটোৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা নকৰে। ==অৱস্থান== মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি ছিয়াং জিলা]]ৰ লিকাবালি নগৰ আৰু মহকুমাত, ছিয়াং পাহাৰশ্ৰেণীৰ পাদদেশত অৱস্থিত।<ref name="Arun">{{cite web |url=http://arunachalpradesh.gov.in/malinithan.htm |title=Malini Than |access-date=3 May 2015 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512062032/http://arunachalpradesh.gov.in/malinithan.htm |archive-date=12 May 2015 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Likabali |url=http://villagemap.in/arunachal-pradesh/west-siang/likabali+circle/249900.html |access-date=3 May 2016}}</ref> অসমৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ [[চিলাপথাৰ]]ৰ পৰা কেইমাইলমান উত্তৰ-পূব দিশত এই স্থান অৱস্থিত। মন্দিৰখন প্ৰায় ২১ মিটাৰ ওখ এখন টিলাৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ পৰা চাৰিওফালৰ সমতলভূমি আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ বিস্তৃত দৃশ্য দেখা যায়।{{sfn|Sali|1998|p=148}} ==ইতিহাস আৰু কাল নিৰ্ধাৰণ== [[File:Malini_Than.jpg|thumb|মালিনীথানৰ মূল মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে মালিনীথানৰ প্ৰধান মন্দিৰ চৌহদক সাধাৰণতে ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref name="dating"/> অৱশ্যে শিল্প-ইতিহাসভিত্তিক অধ্যয়নসমূহত ইয়াৰ অৱশিষ্ট ভাস্কৰ্য আৰু স্থাপত্যই প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সাংস্কৃতিক পৰ্যায়ৰ বিস্তৃতি দশমৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mazinder"/> ইতিহাসবিদ ব্যোমকেশ ত্ৰিপাঠীৰ মতে, মালিনীথানৰ বিশাল শিলৰ স্থাপত্য নিৰ্মাণৰ বাবে এক শক্তিশালী, স্থিৰ আৰু সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্যৰ প্ৰয়োজন আছিল। তেওঁ এই স্থাপত্যক ষোড়শ শতিকাত আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পূৰ্বৰ বুলি গণ্য কৰিছে। তেওঁৰ মতে, অঞ্চলটো আহোমসকলৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পিছত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে তেনে বৃহৎ আৰু ব্যয়বহুল মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। সেই অনুসৰি তেওঁ মন্দিৰখনৰ নিৰ্মাণৰ শেহতীয়া সম্ভাব্য সময় চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ ভিতৰত নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।<ref name="Tripathy 2008 353, 355"/> মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইটৰ ইন্দ্ৰ, ৰথাৰূঢ় সূৰ্য আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক ত্ৰয়োদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ শিল্পকীৰ্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিশেষকৈ ইন্দ্ৰ আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক পাল–সেন ভাস্কৰ্য পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="KKHSOUArt">{{cite book |title=Cultural History of Assam |chapter=Art and Architecture of Assam |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2019 |page=152 |quote=The unearthing of the icons of Indra and Karttika at Malinithan... dating back to 13th - 14th century A.D.}}</ref><ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |series=Young India Library |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=44 |quote=Malinithan town is known for its granite sculpture of the fourteenth and fifteenth centuries. Notable works here are the images of Indra on his elephant Airavat, Surya in his chariot, and Shiva’s Nandi bull.}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== ইতিহাসবিদসকলে মালিনীথানৰ মন্দিৰ চৌহদটো সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ]] অন্তৰ্গত বুলি গণ্য কৰিছে।<ref name="builder"/> কিছুমান গৱেষকৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে এই মন্দিৰৰ নিৰ্মাণত ওড়িশা বা পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ পৰা অনা খনিকৰ আৰু শিল্পী নিয়োগ কৰিছিল।<ref name="artisans"/> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই মন্দিৰখনৰ ভূমি-পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণশৈলী বিশ্লেষণ কৰি ইয়াৰ সৈতে চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। মন্দিৰখনৰ পূৰ্ণাংগ পৰিকল্পনাত ''বিমান'', ''মণ্ডপ'' আৰু ''মুখমণ্ডপ''ৰ উপস্থিতি দেখা যায়। এই ধৰণৰ পূৰ্ণাংগ মন্দিৰ পৰিকল্পনা সাধাৰণতে দ্বাদশ শতিকা বা তাৰ পিছৰ সময়ৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য।<ref name="BaruahMalinithan">{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |pages=427–428 |language=as}}</ref> মালিনীথানৰ ''বিমান'' ''সপ্তৰথ'' শৈলীৰ। দ্বাদশ শতিকালৈকে মন্দিৰৰ ভূমি-পৰিকল্পনাত ''পঞ্চৰথ'' শৈলী অধিক প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে সাতটা প্ৰক্ষেপযুক্ত ''সপ্তৰথ'' পৰিকল্পনাৰ ব্যৱহাৰক দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই কালগত বিবেচনাৰ ভিত্তিত বৰুৱাই মন্দিৰখনৰ নিৰ্মাণক চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থানৰ সময়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="BaruahMalinithan"/> বৰুৱাই লগতে লক্ষ্য কৰিছে যে মন্দিৰৰ ''বিমান'', ''মণ্ডপ'' আৰু ''মুখমণ্ডপ'' তিনিটা পৃথক স্থাপত্য একক হিচাপে সামান্য ব্যৱধানত সজোৱা হৈছিল। এই বিন্যাসৰ সৈতে মধ্যযুগীয় ওড়িশাৰ মন্দিৰসমূহৰ সাদৃশ্য আছে। আনহাতে, [[শালস্তম্ভ ৰাজবংশ]] আৰু [[পাল ৰাজবংশ (কামৰূপ)|কামৰূপৰ পাল ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অসমৰ মন্দিৰসমূহত এনে পৰিকল্পনা সাধাৰণতে দেখা নাযায়। ওড়িশাত এই ধৰণৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষলৈকেও চলি আছিল। কামৰূপৰ পাল ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থান হোৱা বাবে বৰুৱাই অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰজাসকলে ওড়িশাৰ পৰা অনা খনিকৰৰ সহায়ত মালিনীথান নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref name="BaruahMalinithan"/><ref name="Orissa"/> ===শিলত খোদিত খনিকৰৰ চিহ্ন=== মালিনীথানৰ শিলত উদ্ধাৰ হোৱা কিছুমান বিশেষ খনিকৰৰ চিহ্ন<ref name="jstor.org">{{cite journal |last=Thakur |first=A. K. |title=Pre-Historic Archaeological Remains of Arunachal Pradesh and People's Perception: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=65 |year=2004 |pages=1190–1191 |jstor=44144827}}</ref><ref>{{cite journal |last=Dikshit |first=K. N. |title=Bulletin of the Archaeological Society |year=1997–1998 |page=75}}</ref> শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], বুঢ়া-বুঢ়ী থান, [[দিবাং নদী]]ৰ ওচৰৰ ইটা আৰু শিলেৰে নিৰ্মিত পুখুৰী, নক্সাপৰ্বত আৰু বুৰৈ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত ৰামঘাট–তাৰাচো, আদি প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানতো পোৱা গৈছে। তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে থকা ইটা আৰু শিলৰ প্ৰাচীৰত এই খনিকৰ চিহ্নসমূহ পোৱা গৈছিল। এই প্ৰাচীৰখন ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref>"As mentioned earlier, Mukta-dharmanarayana, who constructed the wall of Tamresvari (alias Kecaikhati, Dikkaravasini) Temple or the temple itself in AD 1442." {{harvcol|Shin|2023|p=69}}</ref><ref>"The Pãyã-Tãmresvari (Dikkaravãsiní) temple inscription announces that King Dharmanãrãyana raised in 1364 Šaka [1442 AD] a wall (prãkãra) around the temple of Dikkaravãsiní, popularly known as Tãmresvari." {{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref> এই চিহ্নসমূহৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত মালিনীথান আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ আন মন্দিৰ তথা প্ৰত্নতাত্ত্বিক গাঁথনিসমূহৰ মাজত স্থাপত্যগত সম্পৰ্ক থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=K. L. |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |page=271 |url=https://archive.org/details/EarlyHistoryOfKamarupa}}</ref> ''কালিকা পুৰাণ'' আৰু ''যোগিনী তন্ত্ৰ''ত মালিনীথানৰ কোনো উল্লেখ পোৱা নাযায়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহ আৰু আন ঐতিহাসিক বিৱৰণতো মন্দিৰখনৰ প্ৰত্যক্ষ উল্লেখ নাই বুলি গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছে। সেইবাবে মন্দিৰখনৰ সঠিক প্ৰতিষ্ঠাকাল নিৰ্ধাৰণ কৰাটো কঠিন। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ মন্দিৰ চৌহদ নিৰ্মাণৰ পূৰ্বেই ইয়াত কোনো স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় উপাসনাস্থল থকা সম্ভাৱনা অস্বীকাৰ কৰা হোৱা নাই।<ref name="PhukanDutta2025"/> ===পৰৱৰ্তী ইতিহাস আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ মালিনীথানৰ মন্দিৰটো ইতিমধ্যে ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হৈছিল। অৱশ্যে স্থানটোৰ পবিত্ৰতা আৰু ধৰ্মীয় গুৰুত্ব বজাই আছিল। ১৯২০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে পাছিঘাটৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া ডব্লিউ. এইচ. কালভাৰ্টে স্থানটো পৰিদৰ্শন কৰিছিল। সেই সময়ত তেওঁ ইয়াত বাস কৰা এজন সাধুক লগ পাইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ডি. বৰুৱা আৰু বি. ভূঞাই স্থানটো পৰিদৰ্শন কৰে। ভূঞাই তাত মূল গাঁথনিৰ পৰা পৃথক হৈ পৰা এটা শিৱলিংগ, দশভুজা দুৰ্গাসহ কেইবাটাও ক্ষতিগ্ৰস্ত শিলৰ মূৰ্তি, অলংকৃত ৰূপৰ টুকুৰা আৰু ধূমপানৰ নলী পাইছিল। এই অৱশেষসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে স্থানটোলৈ তেতিয়াও কেতিয়াবা তীৰ্থযাত্ৰীৰ আগমন ঘটিছিল।<ref name="SiangGazetteer"/> স্থানীয় পৰম্পৰাসমূহতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ পূৰ্বৰ সময়ত স্থানটোৰ পবিত্ৰতা সংৰক্ষিত আছিল। পৰৱৰ্তী এটা বিৱৰণ অনুসৰি, ওচৰৰ ঘাগ্ৰা নদীৰ নামেৰে ঠাইখনক পূৰ্বতে ''ঘাগ্ৰাথান'' বুলি কোৱা হৈছিল। স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় চিকাৰীসকলে সেই অঞ্চলত চিকাৰ কৰাৰ পৰা বিৰত আছিল আৰু অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ তাত নৈবেদ্য আগবঢ়াইছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটো তীৰ্থস্থান হিচাপে বিকশিত হয়।<ref name="Deep2019"/> ১৯৬৮ চনত তেতিয়াৰ অৰুণাচল প্ৰদেশ প্ৰশাসনৰ গৱেষণা বিভাগৰ ইতিহাস শাখাৰ উপ-সঞ্চালক এল. এন. চক্ৰৱৰ্তীৰ নেতৃত্বত মালিনীথানত পদ্ধতিগত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন আৰম্ভ হয়। ১৯৭১ চনলৈকে কেইবাটাও পৰ্যায়ত এই খননকাৰ্য চলিছিল। খননৰ ফলত মন্দিৰ চৌহদৰ অলংকৃত ভিত্তিভাগ উন্মোচিত হয় আৰু শতাধিক ভাস্কৰ্য তথা স্থাপত্যৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ হয়। সেইবোৰৰ ভিতৰত হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তি, নৃত্যৰত যক্ষ, জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সা, খোদিত ফলক আৰু শিলৰ গাঁথনি জোৰা লগাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা লোহাৰ খিলি বা সংযোগকাৰী সামগ্ৰী আছিল।<ref name="SiangGazetteer"/> ''Indian Archaeology 1972–73: A Review''ত উল্লেখ কৰা পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত সাতটা ঘোঁৰাই টনা ৰথত থিয় হৈ থকা [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য]]ৰ গ্ৰেনাইট মূৰ্তি আৰু [[গণেশ]]ৰ এটা মূৰ্তিসহ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Deshpande |editor-first=M. N. |title=Indian Archaeology 1972–73: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1978 |chapter=Excavation at Malinithan, District Siang}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটোত সংৰক্ষণ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান সম্পন্ন কৰা হয়। ১৯৯০–৯১ চনত মালিনীথানৰ পাঁচটা ভাস্কৰ্যৰ ৰাসায়নিক সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল। ২০১৬ চনত ''অন্তৰাল'' আৰু ''মণ্ডপ''ৰ সংৰক্ষণৰ কাম আৰু ২০১৭ চনত অতিৰিক্ত খননকাৰ্য হাতত লোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=Indian Archaeology 1990–91: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi}}</ref><ref>{{cite report |title=Challenges Faced in Heritage Management in India and Policy Imperatives |publisher=NITI Aayog |year=2021}}</ref> বৰ্তমান মালিনীথান অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত এখন ৰাজ্যিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |access-date=1 October 2026}}</ref> ==কিংবদন্তি== ষোড়শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সাহিত্যৰ প্ৰভাৱত মালিনীথানৰ সৈতে পৌৰাণিক [[ভীষ্মক]] ৰজা আৰু [[বিদৰ্ভ]] ৰাজ্যৰ পৰম্পৰা জড়িত হৈ পৰে বুলি ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে ব্যাখ্যা কৰিছে। শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষ জনপ্ৰিয় হৈছিল। এই কাব্যৰ ৰুক্মিণীক বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শ্বিনৰ মতে, বিশেষকৈ নাট্যৰূপত প্ৰদৰ্শিত ''ৰুক্মিণী হৰণ''ৰ ব্যাপক জনপ্ৰিয়তাৰ ফলত শদিয়া অঞ্চলৰ বহুতো স্থাননাম এই বৈষ্ণৱ কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, মহাকাব্য আৰু পুৰাণসমূহত ভীষ্মকৰ ৰাজ্য হিচাপে উল্লেখিত ''বিদৰ্ভ'' নামটো, যাক বৰ্তমানৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ বেৰাৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়, শদিয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰ ক্ষেত্ৰতো ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as a staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in Maharashtra, was applied to the area around Sadiya." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> এই কিংবদন্তি অনুসৰি, [[কৃষ্ণ]]ই বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ক বিবাহ কৰিব বিচাৰিছিল। কিন্তু ৰুক্মিণীৰ বিবাহ [[শিশুপাল]]ৰ সৈতে ঠিক হোৱাত কৃষ্ণই বিবাহৰ পূৰ্বেই তেওঁক হৰণ কৰে। তাৰ পিছত কৃষ্ণ আৰু ৰুক্মিণীয়ে [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা দ্বাৰকা অভিমুখে যাত্ৰা কৰে। যাত্ৰাপথত তেওঁলোকে মালিনীথানত বিৰতি লয়। সেই সময়ত তাত [[শিৱ]] আৰু [[দুৰ্গা]] তপস্যাত নিমগ্ন হৈ আছিল। শিৱৰ পত্নী [[পাৰ্বতী]]য়ে অতিথি দুজনক আন্তৰিকতাৰে আদৰি নিজৰ উদ্যানৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা ফুলেৰে গঁথা মালা উপহাৰ দিয়ে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, পাৰ্বতীৰ এই আতিথ্যত সন্তুষ্ট হৈ কৃষ্ণই তেওঁক ''মালিনী'' বুলি সম্বোধন কৰে। তাৰ পৰাই স্থানটো ''মালিনীথান'' নামেৰে পৰিচিত হয় বুলি লোকবিশ্বাস আছে। আন এক স্থানীয় পৰম্পৰাত মালিনীথানক এখন [[শক্তি (দেৱী)|শক্তিপীঠ]] হিচাপেও গণ্য কৰা হয়।<ref name="SiangGazetteer"/><ref>{{cite web |last=Goyal |first=Anuradha |url=https://anuradhagoyal.com/malinithan-by-j-c-dutta/ |title=Malinithan By J C Dutta – Book Review |date=18 November 2011}}</ref> ==নিৰ্মাণশৈলী আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্য== মালিনীথানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্যত প্ৰায় ৮ ফুট ওখ, সুপৰিকল্পিত আৰু সুন্দৰভাৱে খোদিত মন্দিৰৰ এটা ভিত্তি উন্মোচিত হয়। এই ভিত্তিভাগত দেৱ-দেৱী, জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ নক্সাৰ ভাস্কৰ্যৰ লগতে ভগ্ন স্তম্ভ আৰু খোদিত ফলক পোৱা গৈছে। মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ চাৰিওটা কোণত হাতীৰ ওপৰত অৱস্থান কৰা সিংহৰ চাৰিটা ভাস্কৰ্য পোৱা গৈছিল। মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইটৰ পাঁচটা উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্য হৈছে [[ঐৰাৱত]]ৰ পিঠিত আৰোহণ কৰা [[ইন্দ্ৰ]], ময়ূৰৰ পিঠিত আৰোহণ কৰা কাৰ্তিকেয়, ৰথাৰূঢ় [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য]], নিগনি বাহনৰ সৈতে [[গণেশ]] আৰু এটা বৃহৎ নন্দী ষাঁড়ৰ মূৰ্তি।{{sfn|Sali|1998|p=148}} ইন্দ্ৰ আৰু কাৰ্তিকৰ মূৰ্তিসমূহক ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু পাল–সেন ভাস্কৰ্য পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ নিদৰ্শন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="KKHSOUArt"/> খননকাৰ্যত মন্দিৰৰ তিনিটা গৃহৰ অৱশেষ উদ্ধাৰ হৈছিল। ইয়াৰে দুটা প্ৰধান মন্দিৰস্থলত আৰু তৃতীয়টো তাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত আছিল। তিনিওটা গৃহৰ উত্তৰফালে নন্দীৰ এটা মূৰ্তি স্থাপন কৰা আছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। মালিনীথানত উদ্ধাৰ হোৱা আন উল্লেখযোগ্য ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত [[দুৰ্গা]], শিৱ, [[লক্ষ্মী]], [[সৰস্বতী]], সূৰ্য, গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু [[ব্ৰহ্মা]]ৰ মূৰ্তি অন্তৰ্ভুক্ত। ===পৰৱৰ্তী খননত উদ্ধাৰ হোৱা অৱশেষ=== পৰৱৰ্তী খননকাৰ্যত মন্দিৰ চৌহদৰ পূবফালে বালিশিলেৰে নিৰ্মিত কেইবাটাও ভাস্কৰ্য উদ্ধাৰ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত [[বৰাহী]] দেৱীৰ এটা সৰু মূৰ্তি, ''গজসিংহ'' ভাস্কৰ্য আৰু আন খোদিত শিলৰ ভগ্নাংশ আছিল। প্ৰধান মন্দিৰৰ উত্তৰফালে আন এটা মন্দিৰৰ ভিত্তিও উদ্ধাৰ হয়। এই অংশত স্তম্ভ, দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল, আড়কাঠ আৰু চালৰ অংশৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল।<ref name="PhukanDutta2025"/> উত্তৰফালৰ খননত উদ্ধাৰ হোৱা স্থাপত্যৰ অংশসমূহ প্ৰধানকৈ বালিশিলেৰে নিৰ্মিত আছিল। আনহাতে, অধিকাংশ ভাস্কৰ্য সূক্ষ্ম দানাযুক্ত দাগযুক্ত গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত আছিল। এই আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত এটা বৃহৎ দশভুজা দুৰ্গা মূৰ্তিৰ অংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰা ভগ্নাংশ, গ্ৰেনাইটৰ পদুমৰ পীঠ, চাকি ৰখা স্তম্ভ আৰু আন ভাস্কৰ্যৰ অৱশেষ আছিল।<ref name="PhukanDutta2025"/> ===তান্ত্ৰিক উপাসনা আৰু ভাস্কৰ্য=== মালিনীথানত বিভিন্ন ভংগীত খোদিত কামকলাসম্পৰ্কীয় ''মৈথুন'' ভাস্কৰ্যও উদ্ধাৰ হৈছে। এই ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছুমান গৱেষকে অনুমান কৰিছে যে ইয়াত তান্ত্ৰিক উপাসনাৰ প্ৰচলন আছিল। তেওঁলোকৰ মতে, এই আচাৰসমূহ প্ৰজননশক্তি আৰু উৰ্বৰতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীয় সমাজত প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিশক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে ''মাতৃশক্তি''ক গণ্য কৰাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এই উপাসনাৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |year=2008 |publisher=Gyan Publishing House |location=New Delhi |page=[https://archive.org/details/religioushistory0000nati/page/351 351] |isbn=978-81-212-1002-7}}</ref> ===শিলৰ নিৰ্মাণ আৰু লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰী=== মন্দিৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে শিলেৰে খোদিত আৰু নিৰ্মিত আছিল। এই ধৰণৰ শিলৰ মন্দিৰক ''অশ্মময়ী'' (''Asmamayai'') বুলি কোৱা হয়। মন্দিৰৰ শিলসমূহ লোহাৰ খিলি বা সংযোগকাৰী দণ্ডৰ সহায়ত পৰস্পৰৰ সৈতে জোৰা লগোৱা হৈছিল। মালিনীথানৰ ধ্বংসাৱশেষত উদ্ধাৰ হোৱা এই লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীসমূহৰ সৈতে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত পোৱা লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীৰ সাদৃশ্য আছে।<ref>{{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |page=354 |url=https://books.google.com/books?id=58i0me3mj2YC&pg=PA348}}</ref> ==চিত্ৰবীথিকা== <gallery mode="traditional"> File:Malini than Mother godess scuplture.jpg|মালিনীথানৰ মাতৃদেৱীৰ মূৰ্তি File:Gaja-singha of Malini Than.jpg|মালিনীথানৰ গজসিংহ File:Brahma on Hamsa statue from Malini Than.png|হংসবাহন ব্ৰহ্মাৰ মূৰ্তি File:Malini than Shiva sculpture.jpg|মালিনীথানৰ ঐৰাৱতৰ ভাস্কৰ্য File:Surya statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ সূৰ্যৰ মূৰ্তি File:Ganesha statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ গণেশৰ মূৰ্তি File:Malini than Kartika scuplture.jpg|মালিনীথানৰ কাৰ্তিকৰ মূৰ্তি File:Goddess Varahi statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ বৰাহী দেৱীৰ মূৰ্তি File:Durga statue from Malini Than.png|মালিনীথানৰ দুৰ্গা দেৱীৰ মূৰ্তি File:Malini than Apsara scuplture.jpg|মালিনীথানৰ অপ্সৰা মূৰ্তি File:malidurg.jpg|মালিনীথানৰ দুৰ্গাৰ মূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[কেঁচাইখাতী]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[নক্সাপৰ্বত]] * [[ৰামঘাট–তাৰাচো ধ্বংসাৱশেষ]] * [[শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |chapter=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar Publishers & Distributors}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019}} * {{cite book |last=Sali |first=M. L. |title=India-China Border Dispute: A Case Study of the Eastern Sector |url=https://books.google.com/books?id=Z6y2E9gw5oIC&pg=PA148 |date=1 January 1998 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-964-1}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265}} * {{cite journal |last=Gogoi |first=Kakoli |title=Envisioning Goddess Tara: A Study of the Tara Traditions in Assam |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=72 |year=2011 |pages=232–239 |jstor=44146715 |issn=2249-1937}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |pages=427–428 |language=as}} * {{cite book |last=Chowdhury |first=J. N. |title=Arunachal Panorama |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1992}} * {{cite book |last=Dutta |first=J. C. |title=Malinithan: A Study on Iconography |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=1997}} * {{cite book |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh, East Siang and West Siang Districts |publisher=Government of Arunachal Pradesh |year=1994}} * {{cite book |last=Tripathy |first=Byomakesh |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |publisher=Gyan Publishing House |location=New Delhi |year=2008 |isbn=978-81-212-1002-7}} * {{cite journal |last1=Phukan |first1=Chitralekha |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Malinithan: A unique saktipitha in North East India |journal=International Journal of Sanskrit Research |year=2025 |volume=11 |issue=6 |pages=455–456 |doi=10.22271/23947519.2025.v11.i6g.2910 |url=https://www.anantaajournal.com/archives/2025/vol11issue6/PartG/11-6-52-958.pdf}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20120203125704/http://anuradhagoyal.blogspot.com/2011/11/malinithan-by-j-c-dutta.html Malinithan By J C Dutta] * [http://arunachalpradesh.nic.in/malinithan.htm Malinithan, Heritage of Arunachal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505224443/http://arunachalpradesh.nic.in/malinithan.htm |date=2016-05-05}} * [http://www.north-east-india.com/arunachal-pradesh/malinithan.html Malinithan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160925172940/http://www.north-east-india.com/arunachal-pradesh/malinithan.html |date=2016-09-25}} * [https://assamintro.com/malinithan-history-and-essay-in-assamese/ মালিনী থানৰ ৰচনা আৰু ইতিহাস] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210084714/https://assamintro.com/malinithan-history-and-essay-in-assamese/ |date=2022-02-10}} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] ie1rji4j0te4z2fojew88mvrqvaajc7 0 9701 647708 631192 2026-10-25T21:04:10Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647708 wikitext text/x-wiki {{বৌদ্ধ ধৰ্ম}} '''বৌদ্ধ ধৰ্ম''' [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত এটা [[ধৰ্ম]] বিশ্বাস আৰু জীৱন [[দৰ্শন]]। আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতাব্দীত গৌতম বুদ্ধৰ জন্ম হৈছিল। বুদ্ধৰ পৰিনিৰ্বাৰ্ণৰ পাছত [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] সহ [[এছিয়া]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰ হয়। বৰ্তমান বৌদ্ধ ধৰ্ম দুটা প্ৰধান মতবাদত বিভক্ত। প্ৰধান অংশটো হৈছে হীনযান বা থেৰবাদ ([[সংস্কৃত ভাষা]]ত: স্থবিৰবাদ)। দ্বিতীয় ভাগটো মহাযান নামে পৰিচিত। বজ্ৰযান বা তান্ত্ৰিক মতবাদটো মহাযানৰ এটা অংশ। [[বাংলাদেশ]], [[ভাৰত]], [[শ্ৰীলংকা]], [[ম্যানমাৰ]], [[চীন]], [[জাপান]], [[থাইলেণ্ড]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু কোৰিয়াৰ লগতে পূৰ্ব আৰু দক্ষিণ-পূৰ্ব এছিয়াৰ অনেক দেশত এই ধৰ্মবিশ্বাসৰ অনুসৰণকাৰী আছে। == ব্যুৎপত্তি == আক্ষৰিক অৰ্থত "বুদ্ধ" বুলিলে একজন জ্ঞানপ্ৰাপ্ত, উদ্বোধিত, জ্ঞানী, জাগৰিত [[মানুহ]]কে বুজায়। উপাসনাৰ মাধ্যমৰে উদ্ভাসিত আধ্যাত্মিক উপলব্ধি আৰু পৰম জ্ঞানকে বোধি বোলা হয় (যিজোপা অশ্বত্থ গছৰ তলত তপস্যা কৰি বুদ্ধদেৱে বুদ্ধত্ব লাভ কৰিছিল সেই জোপা গছৰ নাম আছিল বোধি বৃক্ষ)। সেই অৰ্থত যি কোনো মানুহেই বোধপ্ৰাপ্ত, উদ্বোধিত আৰু জাগৰিত হৱ পাৰে। গৌতম বুদ্ধ বা সিদ্ধাৰ্থ গৌতম সেইযুগৰ তেনে এজন "বুদ্ধ"। [[চিত্ৰ:Bodhitree.jpg|thumb|right|upright|চিত্ৰত, যিডাল বোধি বৃক্ষ গছৰ তলত তপস্যা কৰি বুদ্ধদেৱে বুদ্ধত্ব লাভ কৰিছিল, [[মহাবোধি মন্দিৰ|বোধ গয়া]], [[ভাৰত]]]] === গৌতম বুদ্ধৰ জীৱনী === [[উত্তৰ পূৱ ভাৰত]]ৰ কপিলাবাস্তু নগৰীৰ ৰজা শুদ্ধধনৰ পুত্ৰ আছিল সিদ্ধাৰ্থ (গৌতম বুদ্ধ)। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৬৩ত লুম্বিনি কাননত {যিখন বৰ্তমান [[নেপাল]]ত অৱস্থিত) সিদ্ধাৰ্থই (গৌতম বুদ্ধ) জন্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/bodgaya.htm |title=Info on Bodhgaya |publisher=Buddhanet.net |date= |accessdate=2010-08-25 |archivedate=2010-09-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100901113827/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/bodgaya.htm |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ জন্মৰ ৭ দিন পিছতেই মাতৃ, ৰানী মাহামায়াৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ জন্মৰ পিছৰছোৱা জনৈক মুনি এজন কপিলাবাস্তু নগৰীলৈ আহি সিদ্ধাৰ্থক দেখি ভৱিষ্যতবাণী কৰে যে,সিদ্ধাৰ্থ ভবিষ্যতে এজন দশোদিশ বিজয়ী ৰজা আৰু লগতে মহান মানৱ হৱ। == বৌদ্ধ দৰ্শন == বৌদ্ধ দৰ্শনৰ উৎপত্তি [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ মতবাদৰপৰা হৈছে। পাতনিৰেপৰাই বৌদ্ধ ধৰ্মত দৰ্শনৰ প্ৰভাৱ লক্ষণীয়। কেইটামান ৰক্ষণশীল দাৰ্শনিক মতবাদৰ বিৰোধিতা কৰি বৌদ্ধ দৰ্শনৰ সৃষ্টি হৈছিল। বুদ্ধই অস্তিত্বৰ (being) ধাৰণাক অনৈদ্দেশ্যিক বুলি কৈছিল, কাৰণ এই ধাৰণাত অস্তিত্বক এক প্ৰামাণ্য ধৰাণা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মূল সিদ্ধান্তৰ ওপৰতে বৌদ্ধ দৰ্শন প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে। ভাৰতীয় দৰ্শনৰ 'কৰ্ম'ৰ ধাৰণা ('কাৰ্য্য আৰু ফলাফল' (cause and effect): প্ৰতিটো হৈ যোৱা কাম আৰু কৰিবলগীয়া কামৰ মাজত সম্বন্ধ থাকে) বৌদ্ধ দৰ্শনতো বিদ্যমান। প্ৰতিটো ঘটনাই আগতে সংঘটিত কৰা অন্য কাৰ্যৰ ফলাফল। কিন্তু বৌদ্ধ মতবাদত 'অজৰ-অমৰ, স্থায়ী' আত্মাৰ কথা স্বীকাৰ কৰা নহয়। {{Citation needed}} বুদ্ধৰ দৰ্শনৰ প্ৰধান অংশ হৈছে দুখৰ কাৰণ আৰু সেইবোৰ আতৰোৱাৰ উপায়। বাসনা সকলো দুখৰ মূল। বুদ্ধৰ মতে সকলো প্ৰকাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্তিয়েই হৈছে প্ৰধান লক্ষ্য। এইটোকে [[নিৰ্বাণ]] বোলা হয়। নিৰ্বাণ শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে বিলুপ্তি, বিলয়, অৱসান। এই সম্বন্ধে বুদ্ধদেৱৰ চাৰিটা উপদেশ যিটো আৰ্যসত্য (পালিঃ ''চত্বাৰি আৰ্য সত্যানি'') নামে পৰিচিত। তেখেতে অষ্টবিধ উপায়ৰ মাধ্যমৰে মধ্যপন্থা অৱলম্বনৰ ওপৰতবিশেষ গুৰুত্ব দিছিল। == বৌদ্ধধৰ্মৰ মূলনীতি == === চতুৰাৰ্য সত্য === * যথা দুখ: দুখ‌ আছে * দুখ সমুদয়: দুখৰ কাৰণ আছে * দুখ নিৰোধ: দুখ ৰোধ কৰিব পাৰি * দুখ নিৰোধ মাৰ্গ: দুখ ৰোধ কৰাৰ উপায় আছে === সম্যক ধাৰণা === === অষ্টাঙ্গিক মাৰ্গ === # সম্যক দৰ্শন #সম্যক সংকল্প # সম্যক বাক # সম্যক আচৰণ # সম্যক জীৱনধাৰণ # সম্যক প্ৰয়াস # সম্যক স্মৃতি #সম্যক সমাধি === ত্ৰিশৰণ মন্ত্ৰ === আৰ্যসত্য আৰু অষ্টবিধ উপায় অৱলম্বনৰ আগেয়ে ত্ৰিশৰণ মন্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। এই মন্ত্ৰৰ তাৎপৰ্য: # ''বুদ্ধং শৰণং গচ্ছামি'' – ম‍ই বুদ্ধৰ চৰণত বিলীন। বোধি লাভ জীৱনৰ মুখ্য উদ্দেশ্য। বুদ্ধত্ব মানে পূৰ্ণ সত্য, পবিত্ৰতা, চৰম আধ্যাত্মিক জ্ঞান। # ''ধম্মং শৰণং গচ্ছামি'' – ম‍ই ধৰ্মৰ শৰণত বিলীন। যি সাধনা অভ্যাস দ্বাৰা সত্য লাভ হয়, আধ্যাত্মিকতাৰ পূৰ্ণ বিকাশ হয় সেয়াই ধৰ্ম। # ''সঙ্ঘং শৰণং গচ্ছামি'' – ম‍ই সঙ্ঘৰ চৰণত বিলীন। য’ত পূৰ্ণ জ্ঞান লাভৰ বাবে ধৰ্মৰ সাধনা সম্যক ভাৱে কৰা যায় সেয়ে সঙ্ঘ। == ধৰ্মগ্ৰন্থ == {{Main|ত্ৰিপিটক}} [[ত্ৰিপিটক]] বৌদ্ধধৰ্মৰ অনুসৰণসাৰী সকলৰ মূল [[ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ|ধৰ্ম গ্ৰন্থ]]। বুদ্ধৰ দৰ্শন আৰু উপদেশ সমূহ ইয়াত লিপিবদ্ধ হৈছে। [[পালি ভাষা]]ৰ তি-পিটকৰ পৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] তথা অন্য কিছু ভাষাত ত্ৰিপিটক শব্দৰ প্ৰচলন হৈছে। তিনি পিটকৰ সমন্বিত সমাহাৰকে ত্ৰিপিটক বুজায়। এই তিনিটা পিটক হ’ল বিনয় পিটক, সূত্ৰ পিটক আৰু অভিধৰ্ম পিটক। পিটক শব্দটো পালি ভাষাত পাত্ৰ, বাকচ ইত্যাদি, অৰ্থ য’ত বস্তু সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref>DR. Shukomal Barua and Suman Kanti Barua - ত্ৰিপিটক পৰিচিতি, Page 1-3, Bangla Academy December 2000</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ ৰাজত্বকালত ত্ৰিপিটক পূৰ্ণাঙ্গ [[গ্ৰন্থ]] হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। এই গ্ৰন্থৰ গ্ৰ্ন্থায়নৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল গৌতম বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ তিনি মাহ পিছত অৰ্থাৎ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৩ ত আৰু সমাপ্তি ঘটিছিল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ২৩৬ত। প্ৰায় তিনিশ বছৰত তিনিটা সঙ্ঘায়নৰ মাজেদি ইয়াৰ গ্ৰন্থায়নৰ কাম সমাপ্ত হয়।<ref>DR. Shukomal Barua and Suman Kanti Barua - ত্ৰিপিটক পৰিচিতি, Page 14, Chapter - Tripitok History. Bangla Academy December 2000</ref> == সম্পৰ্কীয় আলোকচিত্ৰ == <gallery> Image:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|টকিঅ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰাহলয়ত থকা বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্তি Image:Bhavachakra.jpg|ভৱচক্ৰ Image:Dharma Wheel.svg| ধৰ্মচক্ৰ Image:Buddha-Footprint.jpeg|গৌতম বুদ্ধৰ সংৰক্ষিত পদচিহ্ন </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> === প্ৰমাণ === <!-- ------------------------------------------------------------------------ Only references that are actually used and cited in the article should be placed here. Mainly list only books, and journals (not websites, newspapers). List in alphabetical order, by first author's last name. Try maintaining a standard formatting style and add ISBN numbers if possible. See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Cite_sources for further details. ------------------------------------------------------------------------------ --> {{Refbegin|30em}} * {{Cite book| author=Armstrong, Karen | title=Buddha | url=https://archive.org/details/buddha00arms | year=2001 | publisher=Penguin Books | isbn=0-14-303436-7 | page=[https://archive.org/details/buddha00arms/page/187 187]}} * Bechert, Heinz & Richard Gombrich (ed.) (1984). ''The World of Buddhism'', Thames & Hudson. * {{Cite book| author=Buswell, Robert E. (ed.) | title=Encyclopedia of Buddhism | url=https://archive.org/details/encyclopediaofbu0000unse_j9t4 | publisher=MacMillan Reference Books | year= 2003 | isbn=978-0028657189}} * {{Cite book| author=Coogan, Michael D. (ed.) | title=The Illustrated Guide to World Religions | publisher=Oxford University Press | year=2003 | isbn=1-84483-125-6}} * {{Cite journal| last = Cousins| first = L. S.| title = The Dating of the Historical Buddha: A Review Article| journal = Journal of the Royal Asiatic Society| volume = Series 3| issue = 6.1| pages = 57–63| year = 1996| url = http://indology.info/papers/cousins/| accessdate = 2007-07-11}}; reprinted in Williams, ''Buddhism'', volume I; NB in the online transcript a little text has been accidentally omitted: in section 4, between "... none of the other contributions in this section envisage a date before 420 B.C." and "to 350 B.C." insert "Akira Hirakawa defends the short chronology and Heinz Bechert himself sets a range from 400 B.C." * {{Cite book|author = Davidson, Ronald M. | title = Indian Esoteric Buddhism: A Social History of the Tantric Movement |url = https://archive.org/details/indianesotericbu0000davi | publisher = Columbia University Press |location =New York| year= 2003 |isbn= 0231126190 }} * {{Cite book| author=de Give, Bernard | title= Les rapports de l'Inde et de l'Occident des origines au règne d'Asoka | publisher=Les Indes savants | year=2006 | isbn=2846540365}} * {{Cite book| author=Donath, Dorothy C. | title=Buddhism for the West: Theravāda, Mahāyāna and Vajrayāna; a comprehensive review of Buddhist history, philosophy, and teachings from the time of the Buddha to the present day | url=https://archive.org/details/buddhismforwestt00dona | publisher=Julian Press | year=1971 | isbn=0-07-017533-0}} * Embree, Ainslie T. (ed.), Stephen N. Hay (ed.), Wm. Theodore de Bary (ed.), A.L. Bashram, R.N. Dandekar, Peter Hardy, J.B. Harrison, V. Raghavan, Royal Weiler, and Andrew Yarrow (1958; 2nd ed. 1988). ''Sources of Indian Tradition: From the Beginning to 1800'' (vol. 1). NY: Columbia U. Press. ISBN 0-231-06651-1. * {{Cite book| author=[[Rupert Gethin|Gethin, Rupert]] | title=Foundations of Buddhism | url=https://archive.org/details/foundationsofbud00rupe | publisher=Oxford University Press | year=1998 | isbn=0-19-289223-1}} * Gombrich, Richard F. (1988; 6th reprint, 2002). ''Theravāda Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo'' (London: Routledge). ISBN 0-415-07585-8. * {{Cite book| author=[[Henepola Gunaratana|Gunaratana, Bhante Henepola]] | title=Mindfulness in Plain English | url=https://archive.org/details/mindfulnessi_guna_2002_000_10545944 | publisher=Wisdom Publications | year=2002 | isbn=0-86171-321-4}} Also available on this websites: [http://www.saigon.com/~anson/ebud/mfneng/mind0.htm saigon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061016172534/http://www.saigon.com/~anson/ebud/mfneng/mind0.htm |date=2006-10-16 }} [http://www.urbandharma.org/udharma4/mpe.html urbandharma.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201190256/http://www.urbandharma.org/udharma4/mpe.html |date=2020-12-01 }} [http://www.vipassana.com/meditation/mindfulness_in_plain_english.php vipassana.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201217022341/http://www.vipassana.com/meditation/mindfulness_in_plain_english.php |date=2020-12-17 }} * Gyatso, Geshe Kelsang. ''Introduction to Buddhism'': An Explanation of the Buddhist Way of Life, [[Tharpa Publications]] (2nd. ed., 2001, US ed. 2008) ISBN 978-0-9789067-7-1 * {{Cite book| author=Harvey, Peter | title=An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices | url=https://archive.org/details/introductiontobu00harv_0 |publisher= Cambridge University Press | year=1990| isbn= 0-52-131333-3}} * Hill, John E. (2009) ''Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE''. BookSurge, Charleston, South Carolina. ISBN 978-1-4392-2134-1. * {{Cite book|author=Indian Books Centre|title=Bibliotheca Indo Buddhica Series, Delhi}} * {{Cite book| author=Juergensmeyer, Mark | title = The Oxford Handbook of Global Religions | url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_i0h0 | series = Oxford Handbooks in Religion and Theology | publisher = Oxford University Press | year = 2006 | isbn = 978-0195137989}} * Keown, Damien and Charles S Prebish (eds.) (2004). ''Encyclopedia of Buddhism'' (London: Routledge). ISBN 978-0-415-31414-5. * {{Cite book| author=Kohn, Michael H. (trans.) | title=The Shambhala Dictionary of Buddhism and Zen | publisher=Shambhala | year=1991 | isbn=0-87773-520-4}} * {{Cite book|author = Lamotte, Étienne (trans. from French)| others= trans. Sara Boin| title = Teaching of Vimalakirti |url = https://archive.org/details/teachingofvimala0000tien_n6e6|publisher = Pali Text Society |location = London |year = 1976|isbn =0710085400 |nopp = true|page = XCIII}} * {{Cite book| author=Lowenstein, Tom | title=The Vision of the Buddha | url=https://archive.org/details/visionofbuddhali0000toml | publisher=Duncan Baird Publishers | year=1996 | isbn=1-903296-91-9}} * Morgan, Kenneth W. (ed), ''The Path of the Buddha: Buddhism Interpreted by Buddhists'', Ronald Press, New York, 1956; reprinted by Motilal Banarsidass, Delhi; distributed by Wisdom Books * {{Cite book| author=Nattier, Jan | title=A Few Good Men: The Bodhisattva Path according to The Inquiry of Ugra (Ugrapariprccha) | url=https://archive.org/details/fewgoodmenbodhis0000natt | publisher=University of Hawai'i Press | year=2003 | isbn=0-8248-2607-8}} * {{Cite book|ref=Rahula_74|author=[[Walpola Rahula|Rahula, Walpola]]|title=What the Buddha Taught|url=https://archive.org/details/whatbuddhataught0000rahu|publisher=Grove Press|year=1974|isbn=9559219197}} ISBN 0-8021-3031-3. * {{Cite book|author=Ranjini|title=Jewels of the Doctrine|work=Buddhist Stories of the Thirteenth Century|publisher=Sri Satguru Publications|isbn=0791404900}} * Robinson, Richard H. and Willard L. Johnson (1970; 3rd ed., 1982). ''The Buddhist Religion: A Historical Introduction'' (Belmont, California: Wadsworth Publishing). ISBN 0-534-01027-X. * {{Cite book|author=Ito, Shinjo | title=Shinjo:Reflections |url=https://archive.org/details/shinjoreflection0000itos | publisher=Somerset Hall Press | year=2009|isbn=1935244000}} * {{Cite book| author=Sinha, H.P. | title=Bhāratīya Darshan kī rūprekhā (Features of Indian Philosophy) | publisher=Motilal Banarasidas Publ. | year=1993 | isbn=81-208-2144-0}} * {{Cite book | title = A Concise History of Buddhism | author = Skilton, Andrew | year = 1997 | publisher = Windhorse Publications | url = http://books.google.com/?id=GEKd4iqH3C0C&dq=history+of+buddhism | isbn = 0904766926 }} * {{Cite book| author=Smith, Huston | title=Buddhism: A Concise Introduction | url=https://archive.org/details/buddhismconcisei00smit | coauthors=Phillip Novak | publisher=HarperSanFrancisco | year=2003 | isbn=978-0060730673}} * {{Cite book | author=[[Thanissaro Bhikkhu]] | title=Refuge: An Introduction to the Buddha, Dhamma, & Sangha (3rd ed., rev.) | url=http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/thanissaro/refuge.html#goi | year=2001 }} * {{Cite journal|ref=Hanh_74|author=[[Thich Nhat Hanh]]|title=The Heart of the Buddha's Teaching|url=https://archive.org/details/heartofbuddhaste00nhat|publisher=Broadway Books|year=1974|isbn=0-7679-0369-2}} * {{Cite book| author=[[Robert A. F. Thurman|Thurman, Robert A. F.]] (translator) | title=Holy Teaching of Vimalakirti: Mahayana Scripture | url=https://archive.org/details/holyteachingofvi00vima | publisher=Pennsylvania State University Press | year=1976 | isbn=0-271-00601-3}} * {{Cite book|ref=White_74|author=White, Kenneth|title=The Role of Bodhicitta in Buddhist Enlightenment Including a Translation into English of Bodhicitta-sastra, Benkemmitsu-nikyoron, and Sammaya-kaijo|publisher=The Edwin Mellen Press|year=2005}} ISBN 0-7734-5985-5. * {{Cite book| author = Williams, Paul | title = Mahayana Buddhism: the doctrinal foundations | url = https://archive.org/details/mahayanabuddhism0000will |publisher = Routledge | location = London | year= 1989 | isbn = 0415025370}} * Williams, Paul (ed.) (2005). ''Buddhism: Critical Concepts in Religious Studies'', 8 volumes, Routledge, London & New York. * Williams, Paul with Anthony Tribe (2000). ''Buddhist Thought'' (London: Routledge). ISBN 0-415-20701-0. Retrieved 29 Nov 2008 from [http://books.google.com/books?id=v0Rpvycf1t0C "Google Books"]. * {{Cite book|author=Yamamoto, Kosho (translation), revised and edited by Dr. Tony Page | title=The [[Mahayana Mahaparinirvana Sutra]]| publisher=(Nirvana Publications 1999-2000)}} * {{Cite book|ref=Yin_98|author=[[Yin Shun]], Yeung H. Wing (translator)|title=The Way to Buddhahood: Instructions from a Modern Chinese Master|publisher=Wisdom Publications|year=1998}} ISBN 0-86171-133-5. * Zürcher, E. (1972). ''The Buddhist Conquest of China''. Leiden. E. J. Brill. First published in 1959. {{Refend}} === অনলাইন === {{refbegin}} * {{cite web |author=Berzin, Alexander |work=Berzin Archives |title=Historical Sketch of Buddhism and Islam in Afghanistan |month=November |year=2001 |url=http://www.berzinarchives.com/islam/history_afghanistan_buddhism.html }} * {{cite web|author=[http://www.weiwuwei.8k.com/ Wei, Wei Wu]|work=Routledge and Kegan Paul Ltd., London|publisher=[http://www.sentientpublications.com/authors/weiwuwei.php Sentient Publications]|title=Why Lazarus Laughed: The Essential Doctrine Zen-Advaita-Tantra|month=|year=1960|url=http://www.sentientpublications.com/catalog/lazarus.php|accessdate=2010-11-10|archivedate=2010-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101223120609/http://www.sentientpublications.com/catalog/lazarus.php|deadurl=yes}} * {{cite web|ref=Dhammananda_64|author=[[K. Sri Dhammananda|Dhammananda, K. Sri]]|url=http://www.buddhanet.net/pdf_file/whatbelieve.pdf|format=PDF|title=What Buddhists Believe|work=[http://www.bmsm.org.my/ Buddhist Missionary Society of Malaysia]|year=2002|accessdate=2010-11-10}} {{refend}} === বাহ্যিক সংযোগ === <!-- Wikipedia is not a collection of links. Please do not add links that are not relevant. If you feel that a link has to be added here, discuss about it first at the discussion page.--> {{Wikiquote}} {{Commons category|Buddhism|বৌদ্ধধৰ্ম}} {{Wikiversity|Buddha oracle# Buddhism}} *[https://sites.google.com/site/mudithacom/home/buddhism_qanda Frequently Asked Questions About Buddhism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320094453/https://sites.google.com/site/mudithacom/home/buddhism_qanda |date=2015-03-20 }} * [http://www.orange-tip-editions.com: Orange Tip Editions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008025438/http://orange-tip-editions.com/ |date=2016-10-08 }} Buddhism in everyday life * [http://www.youtube.com/watch?v=l2X6ezH28Dc&feature=related Current Japanese Buddhism] * [http://www.dmoz.org/Society/Religion_and_Spirituality/Buddhism Religion and Spirituality: Buddhism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725095453/http://www.dmoz.org/Society/Religion_and_Spirituality/Buddhism |date=2008-07-25 }} at Open Directory Project * {{cite web| publisher=Victoria and Albert Museum| url=http://www.vam.ac.uk/collections/asia/asia_features/buddhism/index.html| title=Buddhism&nbsp;— objects, art and history| work=Asia| accessdate=2007-12-06| archivedate=2008-01-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080106085643/http://www.vam.ac.uk/collections/asia/asia_features/buddhism/index.html| deadurl=yes}} * [http://www.sacred-texts.com/bud/index.htm Buddhist texts at Sacred Texts.com] * [http://www.what-Buddha-taught.net/ Buddhism in various languages] * [http://www.patheos.com/Topics/Future-of-World-Religions/Buddhism.html The Future of Buddhism series], from ''Patheos'' ==লগতে চাওক== * [[সত্য সাই বাবা]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ধৰ্ম]] n4jglh8kioqg01sd1qy55imoxehyhix 0 22002 647642 640250 2026-10-25T13:01:56Z Ananya Taye 28065 remove chinese content since this page is about the Xorai article specifically. there is no evidence to show that the Chinese article is a precursor to Xorai 647642 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} pej3q6wvhcni0157nprqiy4tjicr58v 647864 647642 2026-10-26T07:31:32Z Ananya Taye 28065 unsourced claim removed 647864 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} gyoql8h0hjd8kdyy6ppu37bogqqj28b 647865 647864 2026-10-26T07:47:04Z Ananya Taye 28065 added ref about pedestal trays being present in ancient india 647865 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> Indrawooth-এ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পাদযুক্ত থাল বা বাটিৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ লগতে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন সভ্যতাতো পোৱা যায়। ভাৰতত ইয়াৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈ বিস্তৃত আছিল। গতিকে ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ মূল গঠনটো কেৱল টাইসকল বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কোনো একক জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় উদ্ভাৱন নাছিল; ই বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত পাত্ৰৰ এটা বিস্তৃত আকাৰ আছিল।<ref name="Indrawooth1985"/> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} 63i6gelgs5iftgcs5h0zwxpfo4m6muk 647866 647865 2026-10-26T07:48:15Z Ananya Taye 28065 /* অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল */ 647866 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref name "Indrawooth1985">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> Indrawooth-এ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পাদযুক্ত থাল বা বাটিৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ লগতে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন সভ্যতাতো পোৱা যায়। ভাৰতত ইয়াৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈ বিস্তৃত আছিল। গতিকে ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ মূল গঠনটো কেৱল টাইসকল বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কোনো একক জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় উদ্ভাৱন নাছিল; ই বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত পাত্ৰৰ এটা বিস্তৃত আকাৰ আছিল।<ref name="Indrawooth1985"/> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} cai8rh0azh8t15wrhs246t1tk9g3uun 647870 647866 2026-10-26T07:52:54Z Ananya Taye 28065 /* অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল */ 647870 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref name = "Indrawooth1985">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> Indrawooth-এ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পাদযুক্ত থাল বা বাটিৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ লগতে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন সভ্যতাতো পোৱা যায়। ভাৰতত ইয়াৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈ বিস্তৃত আছিল। গতিকে ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ মূল গঠনটো কেৱল টাইসকল বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কোনো একক জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় উদ্ভাৱন নাছিল; ই বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত পাত্ৰৰ এটা বিস্তৃত আকাৰ আছিল।<ref name="Indrawooth1985"/> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} b2gsmwhxx2d2n74ccgqolc58p7aprs7 647871 647870 2026-10-26T07:56:08Z Ananya Taye 28065 added info on pedestal trays/dish-on-stand found in other regions of india 647871 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যান্য অঞ্চলত পাদযুক্ত থাল''' ভাৰতীয় উপমহাদেশত ''dish-on-stand'' বা পাদযুক্ত থালৰ ব্যৱহাৰ প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ [[হৰপ্পা]] আৰু [[মহেঞ্জোদাৰো]]ত এনে মৃৎপাত্ৰৰ নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। নতুন দিল্লীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়, নতুন দিল্লী|ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়]]ত সংৰক্ষিত হৰপ্পাৰ এটা মাটিৰ ''dish-on-stand'' আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ। ইয়াক আনুষ্ঠানিক নিবেদনৰ পাত্ৰ (''offering stand'') বা ধূপদানী (''censer'') হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। একেদৰে মুম্বাইৰ ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ বাস্তু সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত মহেঞ্জোদাৰোৰ এটা ''dish-on-stand'' খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰৰ।<ref>{{cite web |title=Pre-historic Archaeology Collection |website=National Museum, New Delhi |publisher=Government of India |url=https://nationalmuseumindia.gov.in/en/collections/index/6}}</ref><ref>{{cite web |title=Dish on Stand |website=Networks of the Past |publisher=Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya |url=https://networksofthepast.csmvs.in/object/dish-on-stand/}}</ref> বৰ্তমান ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ [[কালিবঙ্গান]]তো হৰপ্পীয় যুগৰ ''dish-on-stand'' পাত্ৰ আৰু ইয়াৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Antiquity Detail: Dish on stand |website=National Mission on Monuments and Antiquities |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://nmma.nic.in/nmma/antiqDetail.do?object=45&refId=1197224}}</ref> এই পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগতো অব্যাহত আছিল। পুৰাতত্ত্ববিদ V. N. Prabhakar-এ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[ছিনৌলি]] (Sanauli)ৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগৰ সমাধিক্ষেত্ৰত উদ্ধাৰ হোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ''dish-on-stand'' আৰু ''bowl-on-stand'' পাত্ৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ এই পাত্ৰসমূহৰ সৈতে হাৰিয়ানাৰ ভগৱানপুৰা (Bhagwanpura) আৰু মিতাথল (Mitathal), উত্তৰ প্ৰদেশৰ হুলাছ (Hulas) আৰু কাজিমপুৰ (Kazimpur) আদি স্থানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Prabhakar |first=V. N. |title=Ceramic Typology of the Late Harappan Cemetery at Sanauli, Uttar Pradesh |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=1 |year=2013 |pages=78–103 |at=pp. 88–91 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume1/78-103.pdf}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনসমূহে দেখুৱায় যে পাদযুক্ত থাল আৰু বাটিৰ মূল আকৃতি ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰাচীন মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে আধুনিক অসমীয়া ধাতুৰ শৰাইৰ প্ৰত্যক্ষ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক এতিয়াও প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা নাই। '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref name = "Indrawooth1985">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> Indrawooth-এ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পাদযুক্ত থাল বা বাটিৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ লগতে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন সভ্যতাতো পোৱা যায়। ভাৰতত ইয়াৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈ বিস্তৃত আছিল। গতিকে ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ মূল গঠনটো কেৱল টাইসকল বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কোনো একক জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় উদ্ভাৱন নাছিল; ই বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত পাত্ৰৰ এটা বিস্তৃত আকাৰ আছিল।<ref name="Indrawooth1985"/> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} 1vx49fizs3l6yg4xe4zq6nvat7p92vb 647877 647871 2026-10-26T08:28:56Z Ananya Taye 28065 added cited text and img on pedestal tray of india 647877 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> [[File:Dish on stand- Harappa.JPG|thumb|right|250px|ভাৰতীয় সিন্ধু সভ্যতাৰ হৰপ্পাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা মাটিৰে নিৰ্মিত পাদযুক্ত থাল (''dish-on-stand'')।]] পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand'' জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন কেৱল অসম বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াতে সীমাবদ্ধ নাছিল। পুৰাতত্ত্ববিদ Phasook Indrawooth-ৰ মতে, প্ৰাচীন ভাৰতত এনে পাত্ৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল আৰু হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈকে ইয়াৰ নিদৰ্শন বেলুচিস্তান, সিন্ধু, গুজৰাটৰ পৰা বংগলৈকে পোৱা যায়।<ref name="Indrawooth1985p127">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |page=127}}</ref> [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ [[হৰপ্পা]] আৰু [[মহেঞ্জোদাৰো]]তো এনে মাটিৰ পাত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছে।{{efn|নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৰপ্পাৰ এটা ''dish-on-stand'' আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ আৰু মুম্বাইৰ ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ বাস্তু সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত মহেঞ্জোদাৰোৰ এটা পাত্ৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰৰ।<ref>{{cite web |title=Pre-historic Archaeology Collection |website=National Museum, New Delhi |publisher=Government of India |url=https://nationalmuseumindia.gov.in/en/collections/index/6 |quote=Dish-container - on stand ... Terracotta Harappa C. 2500 B.C.E}}</ref><ref>{{cite web |title=Dish on Stand |website=Networks of the Past |publisher=Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya |url=https://networksofthepast.csmvs.in/object/dish-on-stand/ |quote=2600-1900 BCE, Mohenjo-daro}}</ref>}} পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগতো পঞ্জাব, হাৰিয়ানা আৰু পশ্চিম [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত ''dish-on-stand'' আৰু ''bowl-on-stand'' পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছিল।{{efn|V. N. Prabhakar-এ উত্তৰ প্ৰদেশৰ ছিনৌলি (Sanauli)ৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগৰ সমাধিক্ষেত্ৰত এনে বিভিন্ন পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰি হুলাছ (Hulas), ভগৱানপুৰা (Bhagwanpura), মিতাথল (Mitathal) আৰু কাজিমপুৰ (Kazimpur)ৰ নিদৰ্শনৰ সৈতে তুলনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Prabhakar |first=V. N. |title=Ceramic Typology of the Late Harappan Cemetery at Sanauli, Uttar Pradesh |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=1 |year=2013 |pages=78–103 |at=pp. 88–90 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume1/78-103.pdf}}</ref> উত্তৰ প্ৰদেশৰ আলমগীৰপুৰ (Alamgirpur)ৰ হৰপ্পীয় আৰু বঢ়া (Bara) মৃৎশিল্প পৰম্পৰাতো বাহিৰলৈ হেলনীয়া কাষযুক্ত ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Ravindra N. |last2=Petrie |first2=Cameron A. |last3=Joglekar |first3=P. P. |last4=Neogi |first4=Sayantani |title=Recent Excavations at Alamgirpur, Meerut District: A Preliminary Report |journal=Man and Environment |volume=38 |issue=1 |year=2013 |pages=32–54 |at=pp. 33–34}}</ref>}} কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যান্য অঞ্চলত পাদযুক্ত থাল''' ভাৰতীয় উপমহাদেশত ''dish-on-stand'' বা পাদযুক্ত থালৰ ব্যৱহাৰ প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ [[হৰপ্পা]] আৰু [[মহেঞ্জোদাৰো]]ত এনে মৃৎপাত্ৰৰ নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৰপ্পাৰ এটা মাটিৰ ''dish-on-stand'' আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ। ইয়াক আনুষ্ঠানিক নিবেদনৰ পাত্ৰ (''offering stand'') বা ধূপদানী (''censer'') হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। একেদৰে মুম্বাইৰ ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ বাস্তু সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত মহেঞ্জোদাৰোৰ এটা ''dish-on-stand'' খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰৰ।<ref>{{cite web |title=Pre-historic Archaeology Collection |website=National Museum, New Delhi |publisher=Government of India |url=https://nationalmuseumindia.gov.in/en/collections/index/6}}</ref><ref>{{cite web |title=Dish on Stand |website=Networks of the Past |publisher=Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya |url=https://networksofthepast.csmvs.in/object/dish-on-stand/}}</ref> বৰ্তমান ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ কালিবঙ্গানতো হৰপ্পীয় যুগৰ ''dish-on-stand'' পাত্ৰ আৰু ইয়াৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Antiquity Detail: Dish on stand |website=National Mission on Monuments and Antiquities |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://nmma.nic.in/nmma/antiqDetail.do?object=45&refId=1197224}}</ref> এই পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগতো অব্যাহত আছিল। পুৰাতত্ত্ববিদ V. N. Prabhakar-এ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ ছিনৌলি (Sanauli)ৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগৰ সমাধিক্ষেত্ৰত উদ্ধাৰ হোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ''dish-on-stand'' আৰু ''bowl-on-stand'' পাত্ৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ এই পাত্ৰসমূহৰ সৈতে হাৰিয়ানাৰ ভগৱানপুৰা (Bhagwanpura) আৰু মিতাথল (Mitathal), উত্তৰ প্ৰদেশৰ হুলাছ (Hulas) আৰু কাজিমপুৰ (Kazimpur) আদি স্থানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Prabhakar |first=V. N. |title=Ceramic Typology of the Late Harappan Cemetery at Sanauli, Uttar Pradesh |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=1 |year=2013 |pages=78–103 |at=pp. 88–91 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume1/78-103.pdf}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনসমূহে দেখুৱায় যে পাদযুক্ত থাল আৰু বাটিৰ মূল আকৃতি ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰাচীন মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে আধুনিক অসমীয়া ধাতুৰ শৰাইৰ প্ৰত্যক্ষ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক এতিয়াও প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা নাই। '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref name = "Indrawooth1985">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> Indrawooth-এ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পাদযুক্ত থাল বা বাটিৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ লগতে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন সভ্যতাতো পোৱা যায়। ভাৰতত ইয়াৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈ বিস্তৃত আছিল। গতিকে ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ মূল গঠনটো কেৱল টাইসকল বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কোনো একক জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় উদ্ভাৱন নাছিল; ই বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত পাত্ৰৰ এটা বিস্তৃত আকাৰ আছিল।<ref name="Indrawooth1985"/> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} rmy9ezyt1aj5kr7dsfai9p1bqtldl2i 647881 647877 2026-10-26T09:06:16Z Ananya Taye 28065 /* ইতিহাস */ 647881 wikitext text/x-wiki '''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.</ref>{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref> আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। [[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]] সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2004 |isbn=9780822334255 |access-date=5june 2025 }}</ref> == ইতিহাস == ===কামৰূপ যুগ=== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা "আমবাৰী ৱেৰ" (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf }} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or "Ambari ware". Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as "a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand"</ref> এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Hazarika |first1=Manjil |last2=Devi |first2=Jonali |last3=Wunglengton |first3=Y. S. |last4=Sanathana |first4=Y. S. |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8.1 |year=2020 |pages=92–125 }}</ref> আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391 |access-date=27 July 2026 |quote=Guests are offered "Tamul Paan" in a traditional bell metal serving "Bota" as a mark of honour. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260727091420/https://usp2.amtron.in/about-us/391 |archivedate=27 July 2026 |deadurl=yes }}</ref>}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Paromita |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=6 |year=2018 |pages=310–332 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf |quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}</ref> [[File:Dish on stand- Harappa.JPG|thumb|right|250px|ভাৰতীয় সিন্ধু সভ্যতাৰ হৰপ্পাৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা মাটিৰে নিৰ্মিত পাদযুক্ত থাল (''dish-on-stand'')।]] পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand'' জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন কেৱল অসমতে সীমাবদ্ধ নাছিল। পুৰাতত্ত্ববিদ Phasook Indrawooth-ৰ মতে, প্ৰাচীন ভাৰতত এনে পাত্ৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল আৰু হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈকে ইয়াৰ নিদৰ্শন বেলুচিস্তান, সিন্ধু, গুজৰাটৰ পৰা বংগলৈকে পোৱা যায়।<ref name="Indrawooth1985p127">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |page=127}}</ref> [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ [[হৰপ্পা]] আৰু [[মহেঞ্জোদাৰো]]তো এনে মাটিৰ পাত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছে।{{efn|নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৰপ্পাৰ এটা ''dish-on-stand'' আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ আৰু মুম্বাইৰ ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ বাস্তু সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত মহেঞ্জোদাৰোৰ এটা পাত্ৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰৰ।<ref>{{cite web |title=Pre-historic Archaeology Collection |website=National Museum, New Delhi |publisher=Government of India |url=https://nationalmuseumindia.gov.in/en/collections/index/6 |quote=Dish-container - on stand ... Terracotta Harappa C. 2500 B.C.E}}</ref><ref>{{cite web |title=Dish on Stand |website=Networks of the Past |publisher=Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya |url=https://networksofthepast.csmvs.in/object/dish-on-stand/ |quote=2600-1900 BCE, Mohenjo-daro}}</ref>}} পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগতো পঞ্জাব, হাৰিয়ানা আৰু পশ্চিম [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত ''dish-on-stand'' আৰু ''bowl-on-stand'' পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছিল।{{efn|V. N. Prabhakar-এ উত্তৰ প্ৰদেশৰ ছিনৌলি (Sanauli)ৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগৰ সমাধিক্ষেত্ৰত এনে বিভিন্ন পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰি হুলাছ (Hulas), ভগৱানপুৰা (Bhagwanpura), মিতাথল (Mitathal) আৰু কাজিমপুৰ (Kazimpur)ৰ নিদৰ্শনৰ সৈতে তুলনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Prabhakar |first=V. N. |title=Ceramic Typology of the Late Harappan Cemetery at Sanauli, Uttar Pradesh |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=1 |year=2013 |pages=78–103 |at=pp. 88–90 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume1/78-103.pdf}}</ref> উত্তৰ প্ৰদেশৰ আলমগীৰপুৰ (Alamgirpur)ৰ হৰপ্পীয় আৰু বঢ়া (Bara) মৃৎশিল্প পৰম্পৰাতো বাহিৰলৈ হেলনীয়া কাষযুক্ত ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Ravindra N. |last2=Petrie |first2=Cameron A. |last3=Joglekar |first3=P. P. |last4=Neogi |first4=Sayantani |title=Recent Excavations at Alamgirpur, Meerut District: A Preliminary Report |journal=Man and Environment |volume=38 |issue=1 |year=2013 |pages=32–54 |at=pp. 33–34}}</ref>}} কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু "bell-metal (kamsya)"ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis |last=Barua |first=Birinchi Kumar |title=A Cultural History of Assam of the Early Period |type=PhD thesis |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London |year=1947 |page=201 }}</ref> পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |website=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |access-date=28 July 2026 }}</ref>; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Museum Management System in Cambodia |url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |website=National Museum of Cambodia |access-date=28 July 2026 |archivedate=28 July 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/ |deadurl=yes }}</ref> ===মধ্যযুগ=== কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত<ref>{{cite web |title=Remains at Bhismaknagar |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html |access-date=13 August 2026 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE. }}</ref> ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Tada |first=Tage |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D. |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |location=Itanagar |year=2014 |page=115 }}</ref> ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |page=24 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref>{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।"<ref>{{cite journal |last=Ghosh |first=Baishali |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade |journal=World History Connected |volume=18 |issue=3 |year=2021 |page=7 |url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing. }}</ref>}} ''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”</ref>‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |page=126 }}</ref> চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''"শৰাই"'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।<ref>{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}</ref> ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}</ref> আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল "নিং" (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম "ফুন" (𑜇𑜥𑜃𑜫)।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}</ref> "ফান/ফুন" শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''"পান''" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]</ref> "ফুন"ক অসমীয়াত কেতিয়াবা "মেহেঙা/মাইহাং" আৰু কেতিয়াবা "শৰাই" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}</ref> একেদৰে "নিং"ক কেতিয়াবা অসমীয়া "শৰাই"<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}</ref> আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া "মেহেঙা/মাইহাং" বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> অসমীয়া "শৰাই" [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=142 |jstor=42930897 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used. }}</ref>, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে "মাইহাং" পাত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ "আহোমৰ দিন" গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন "ফুন" বা "নিঙ"ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}</ref> ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।<ref>"..offer nine mehengas (stands full of offerings)..." {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}</ref> শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে। [[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]] ===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল=== '''ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যান্য অঞ্চলত পাদযুক্ত থাল''' ভাৰতীয় উপমহাদেশত ''dish-on-stand'' বা পাদযুক্ত থালৰ ব্যৱহাৰ প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ [[হৰপ্পা]] আৰু [[মহেঞ্জোদাৰো]]ত এনে মৃৎপাত্ৰৰ নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৰপ্পাৰ এটা মাটিৰ ''dish-on-stand'' আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ। ইয়াক আনুষ্ঠানিক নিবেদনৰ পাত্ৰ (''offering stand'') বা ধূপদানী (''censer'') হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। একেদৰে মুম্বাইৰ ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ বাস্তু সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত মহেঞ্জোদাৰোৰ এটা ''dish-on-stand'' খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০–১৯০০ চনৰ ভিতৰৰ।<ref>{{cite web |title=Pre-historic Archaeology Collection |website=National Museum, New Delhi |publisher=Government of India |url=https://nationalmuseumindia.gov.in/en/collections/index/6}}</ref><ref>{{cite web |title=Dish on Stand |website=Networks of the Past |publisher=Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya |url=https://networksofthepast.csmvs.in/object/dish-on-stand/}}</ref> বৰ্তমান ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ কালিবঙ্গানতো হৰপ্পীয় যুগৰ ''dish-on-stand'' পাত্ৰ আৰু ইয়াৰ ভগ্নাংশ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Antiquity Detail: Dish on stand |website=National Mission on Monuments and Antiquities |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://nmma.nic.in/nmma/antiqDetail.do?object=45&refId=1197224}}</ref> এই পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগতো অব্যাহত আছিল। পুৰাতত্ত্ববিদ V. N. Prabhakar-এ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ ছিনৌলি (Sanauli)ৰ পৰৱৰ্তী হৰপ্পা যুগৰ সমাধিক্ষেত্ৰত উদ্ধাৰ হোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ''dish-on-stand'' আৰু ''bowl-on-stand'' পাত্ৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ এই পাত্ৰসমূহৰ সৈতে হাৰিয়ানাৰ ভগৱানপুৰা (Bhagwanpura) আৰু মিতাথল (Mitathal), উত্তৰ প্ৰদেশৰ হুলাছ (Hulas) আৰু কাজিমপুৰ (Kazimpur) আদি স্থানৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Prabhakar |first=V. N. |title=Ceramic Typology of the Late Harappan Cemetery at Sanauli, Uttar Pradesh |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=1 |year=2013 |pages=78–103 |at=pp. 88–91 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume1/78-103.pdf}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনসমূহে দেখুৱায় যে পাদযুক্ত থাল আৰু বাটিৰ মূল আকৃতি ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰাচীন মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে আধুনিক অসমীয়া ধাতুৰ শৰাইৰ প্ৰত্যক্ষ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক এতিয়াও প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা নাই। '''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ''' তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}</ref> Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}</ref> মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}</ref> তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}</ref> তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}</ref> '''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।<ref>{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}</ref> "কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref> ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।<ref>{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।<ref>{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}</ref> অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। '''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ''' টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,<ref>{{cite book |last=Gallon |first=Matthew |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia |editor-last1=Higham |editor-first1=Charles F. W. |editor-last2=Kim |editor-first2=Nam C. |publisher=Oxford University Press |year=2022 |pages=679–702 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32 }}</ref> আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur |series=Monic Language Studies |volume=1 |publisher=Chulalongkorn University |location=Bangkok |year=1984 }}</ref> দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।<ref name = "Indrawooth1985">{{cite book |last=Indrawooth |first=Phasook |title=Index Pottery of Dvāravatī Period |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University |location=Bangkok |year=1985 |at=English abstract, p. 7 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc. }}</ref> Indrawooth-এ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পাদযুক্ত থাল বা বাটিৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ লগতে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন সভ্যতাতো পোৱা যায়। ভাৰতত ইয়াৰ প্ৰাচীন নিদৰ্শন নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ পৰা হৰপ্পা-উত্তৰ যুগলৈ বিস্তৃত আছিল। গতিকে ''dish-on-stand'' পাত্ৰৰ মূল গঠনটো কেৱল টাইসকল বা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কোনো একক জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় উদ্ভাৱন নাছিল; ই বহু প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত পাত্ৰৰ এটা বিস্তৃত আকাৰ আছিল।<ref name="Indrawooth1985"/> অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল। '''ফান পাত্ৰ''' কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''"পান/বান"''<ref>{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&language=Khmer&sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&sort=gloss&format=html |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''"ফান"'' কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}</ref> * খমেৰসকলৰ বান/পান ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref> থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}</ref> তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}</ref> [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}</ref> একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}</ref> থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল<ref>{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}</ref>। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। * টাইসকলৰ ফান খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}</ref>প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}</ref> টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।<ref>“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}</ref> টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}</ref> থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ "a tray with a pedestal" হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' ("base and stem"-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' ("bowl-shaped dish with pedestal")-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' ("tray")-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |at=pp. 128, 135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.' }}</ref> উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক "foreign make" অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Griswold |first1=A. B. |last2=Prasert na Nagara |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15 |journal=Journal of the Siam Society |volume=63 |issue=1 |year=1975 |pages=127–142 |page=135 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf |quote=One pedestal tray ... of foreign make }}</ref> টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।<ref>{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''দক্ষিণ-পূব এছিয়া''' খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}</ref> দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}</ref> জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}</ref> === অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই=== অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}</ref> খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।<ref>{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}</ref> সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}</ref> ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত। == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == পৰৱৰ্তী সময়ত শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত [[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == ঐতিহ্য == শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday }}</ref> শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gktoday.in/xorai/ |title=Xorai |website=GKToday |date=20 March 2021 }}</ref> == চাওক == * [[অসমীয়া সংস্কৃতি]] * [[তামোল-পাণ]] * [[নামঘৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} jf1yten8q70nbb2mqcw82zvne82r4ql 0 26177 647794 647486 2026-10-26T00:18:27Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647794 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = দেউৰী জনগোষ্ঠী | image = [[File:Deori women.jpg|none|300px]] | popplace = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | languages = [[অসমীয়া ভাষা]], [[দেউৰী ভাষা]] | religions = লোকধৰ্ম, [[হিন্দু ধৰ্ম]] | related_groups = [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী]], [[সোণোৱাল কছাৰী]] }} '''দেউৰী''' ({{lang-en|Deori}})হ'ল বৃহৎ [[অসমীয়া জাতি]]ৰ অন্তৰ্গত এটা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী| চীনা তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]।<ref>LaPollo, Randy J. (ed.). Sino-Tibetan languages. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135797171</nowiki>.</ref> এই জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ত পোৱা যায়। তেওঁলোকে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু তিব্বেতীয়া বাৰ্মা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰায় ১লক্ষ্যৰো অধিক দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ কাষৰ উপত্যকাত বসবাস কৰি আছে<ref>[http://www.prayway.com/unreached/peoplegroups4/1333.html prayway.com]</ref>। <!-- এই অংশ আৰু বহলাই লিখক--> ==দেউৰী নামৰ ইতিহাস== 'দেউৰী' শব্দৰ উৎপত্তি প্ৰধানকৈ "দেৱ" নামৰ পৰা হৈছে বুলি অনুমান কৰা হয়<ref>[http://www.indianetzone.com/10/deori_tribe.htm indianetzone.com]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই নাম সম্পৰ্কে এটি কিম্বদন্তি আছে।<ref>{{cite book |title=Report on the Census of Assam, 1881 |chapter=Chapter 6 |page=76 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=Deka |first=Ratul |title=A Comparative Study of the Folktales of the Mising and Deori Tribes in Assam in Terms of Structuralist Narratology |page=149 }}</ref> প্ৰবাদ আছে যে, এসময়ৰ মহামায়া তাম্ৰশ্বৰী গোসাঁনীয়ে তেওঁৰ মায়া ছলনাৰে শক্তি প্ৰকাশ কৰিজগতৰ কল্যাণ সাধানাৰ্থে শিলাৰূপে দিবাং নৈত ওপঙি আছিল। তাকে দেখি ভীষ্মক ৰজাই 'হেন্দুৱান'ৰ দেশস্থ <ref>চুতীয়া ৰাজ্যক দেওধাই অসম বুৰঞ্জীত (পৃ ১৭০-১৭২) 'চোট-হেন্দুৱান' দেশ বুলি কোৱা হৈছে।</ref> লোকক মতাই অনাই মহামায়াৰ শিলা ৰূপিনী দেৱী মূৰ্তিখনি যথাস্থানলৈ নিবলৈ আদেশ কৰিলে। কোনেও দেৱী মূৰ্তি জনাক তাৰ পৰা নিব নোৱাৰিলে। শেষত নিৰুপায় হৈ তেওঁ ঢোল কোবাই সকলোকে জনাই দিয়ালে যে যেয়ে দেৱীমূৰ্তিজনাক নিব পাৰিব সেয়ে তেওঁৰ ৰাজ পুৰোহিত হৈ শালৰ পূজাৰী হ'ব। এই কথা প্ৰচাৰ হোৱাৰ লগে লগে নানা জাতিৰ বিধে বিধে মানুহ আহি মূৰ্তি নিবলৈ চেষ্টা কৰাত ই বোলে ইমান গধুৰ হৈ পৰিল যে কুৰি-পঁচিছ জন মানুহেও থকা ঠাই পৰা লৰচৰ কৰিব নোৱাৰিলে। অৱশেষত চাৰিজন [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াই]] গা ধুই শুচি-সংযম হৈ মাতৃক স্তুতি মিনতি কৰেহি তেওঁলোকৰ অত্যন্ত পৰিশুদ্ধ আৰু পবিত্ৰ অন্তৰৰ সমবেত প্ৰাথৰ্না বাণীয়ে দেৱীৰ অন্তৰ পৰশিলে। দেৱী মূৰ্তি হালিজালি আপোনা আপুনি পাতল হ'ল। তেতিয়া সেই চাৰিজন চুতীয়াই দেৱী মূৰ্তি গোসাঁনীক দোলাত তুলি লৈ গৈ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত থাপিলে। তেতিয়াৰ পৰা এই চাৰিজনক চুতীয়াসকলৰ ৰাজ পুৰোহিত পতা হয় আৰু এই সকলক "দেউৰী" বুলি কোৱা হয়। কাৰণ 'সৰ্বভূতে অৱষ্ঠিতা পূণ ব্ৰক্ষৰূপী এই অতি প্ৰাকৃত বা অতি জাগতিতক মহাশক্তিক উপাসনা কৰোঁতাসকলেই দেউৰী। ==ইতিহাস== ===সৃষ্টিতত্ত্ব=== দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত সৃষ্টিতত্ত্ব অনুসৰি আদিতে সমগ্ৰ পৃথিৱীখন এক বিশাল জলৰাশিৰে আবৃত আছিল। এই পৰম্পৰাত ''কুণ্ডি-মামা''ক নিৰাকাৰ পৰম সত্তা তথা সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। জীৱজগত সৃষ্টি কৰাৰ উদ্দেশ্যে কুণ্ডি-মামাই স্বৰ্গৰ পৰা দুটা চৰাই পৃথিৱীলৈ পঠিয়াইছিল। ইয়াৰে এটা আছিল ''দুদি'' অৰ্থাৎ মʼৰা চৰাই আৰু আনটো ''দুতিমতিম'' অৰ্থাৎ কঞ্জু চৰাই। চৰাই দুটাক পানীৰ পৰা ভূমি ওলাইছে নে নাই, সেই কথা জানিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। পৃথিৱীৰ সৌন্দৰ্যত মুগ্ধ হৈ মʼৰাটোৱে নিজৰ দায়িত্ব পাহৰি পৃথিৱীতে থাকি যায়। আনহাতে, দুতিমতিমে স্বৰ্গলৈ উভতি গৈ কুণ্ডি-মামাক ভূমি ওলোৱাৰ সংবাদ দিয়ে। ইয়াৰ পিছত কুণ্ডি-মামা পৃথিৱীলৈ নামি আহি জীৱজগত সৃষ্টি কৰে।<ref name="Deori2010">{{cite book |last=Deori |first=Saranan |title=Dibangar Pora Luituloi: A Collection of Deori Folk Tales |year=2010 |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |page=1 |url=https://archive.org/details/in.gov.tribals.73882/page/n3/mode/2up }}</ref> একে কাহিনী অনুসৰি মʼৰা চৰাইটোৱে নিজৰ দায়িত্ব পালন নকৰাৰ বাবে ক্ষমা বিচৰাত কুণ্ডি-মামাই তাক পৃথিৱীৰ প্ৰথম জীৱ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে আৰু মূৰত এটা মুকুট বা শিখা প্ৰদান কৰে। আনহাতে, দুতিমতিমে নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰাৰ বাবে পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গৰ মাজত অহা-যোৱা কৰাৰ ক্ষমতা লাভ কৰে। লোককথাটোত এই চৰাইটোৰ ঋতুভিত্তিক উপস্থিতিৰ সৈতে কাহিনীটোৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছে। ভাদ আৰু আহিন মাহত বাৰিষাৰ পানী কমাৰ সময়ত চৰাইটো পৃথিৱীত দেখা যায় আৰু পুনৰ বৰষুণ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে স্বৰ্গলৈ উভতি যায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই সৃষ্টিতত্ত্বত কুণ্ডি-মামাক জীৱজগতৰ সৃষ্টিকৰ্তা আৰু মʼৰা চৰাইক প্ৰথম পাৰ্থিৱ জীৱ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Deori2010"/> ===উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় কিংবদন্তি=== দেউৰীসকল বৰ্তমান নিজস্ব জনজাতীয় পৰিচয় আৰু স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ থকা এটা পৃথক জনগোষ্ঠী। অৱশ্যে তেওঁলোকৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় লোককথাই দেউৰীসকলৰ অতীতক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |title=Report on the Census of Assam, 1881 |chapter=Chapter 6 |page=76 }}</ref><ref>{{cite thesis |last=Deka |first=Ratul |title=A Comparative Study of the Folktales of the Mising and Deori Tribes in Assam in Terms of Structuralist Narratology |page=149 }}</ref> এই কিংবদন্তি অনুসৰি, এসময়ত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] দেৱীয়ে এটা বৃহৎ শিলৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি দিবাং নদীত ওপঙি আছিল। [[ভীষ্মক]] নামেৰে পৰিচিত ৰজাজনে শিলটো নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ অনাৰ বাবে বহু লোকক পঠিয়াইছিল যদিও কোনেও তাক স্থানান্তৰ কৰিব পৰা নাছিল। অৱশেষত চাৰিজন চুতীয়া লোকে দেৱীৰ প্ৰতি ভক্তি আৰু নিষ্ঠাৰে প্ৰাৰ্থনা কৰে। তেওঁলোকৰ প্ৰাৰ্থনাত সন্তুষ্ট হৈ দেৱীৰ শিলৰূপটো আপোনা-আপুনি পাতল হৈ পৰে। তাৰ পিছত চাৰিজনে শিলটো কঢ়িয়াই নি মন্দিৰত স্থাপন কৰে। ৰজাই সন্তুষ্ট হৈ তেওঁলোকক পুৰোহিত হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এই চাৰিজন লোকক দেউৰীসকলৰ চাৰিটা পৰম্পৰাগত খেলৰ পূৰ্বপুৰুষ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ===চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে নৃতাত্ত্বিক সম্পৰ্ক=== ২০০৬ চনত প্ৰকাশিত এটা নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত দেউৰী, [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু টাই-ফাকে জনগোষ্ঠীৰ নমুনাৰ তুলনা কৰা হৈছিল। এই গৱেষণাত বাৰটা শাৰীৰিক পৰিমাপৰ ভিত্তিত জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ সাদৃশ্য আৰু পাৰ্থক্য পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে পৰীক্ষা কৰা ছটা জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দেউৰী আৰু চুতীয়া নমুনা দুটাৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক জৈৱিক দূৰত্ব আটাইতকৈ কম আছিল। এই দূৰত্বৰ মান আছিল ১.১৫, যিটো আন চাৰিটা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে দুয়োটা নমুনাৰ তুলনাত কম। বাৰটা শাৰীৰিক পৰিমাপৰ ভিত্তিত কৰা সমূহীকৰণতো দেউৰী আৰু চুতীয়া নমুনা দুটা একেটা গোটত পৰিছিল। গৱেষকসকলে এই ফলাফলক দেউৰী আৰু চুতীয়াসকলৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে পূৰ্বৰ বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref name="Baruah2006">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |archivedate=2022-06-15 |access-date=2026-10-20 |deadurl=yes }}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক=== ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক উৎসসমূহত দেউৰীসকলৰ সৈতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত দেউৰীসকলক ''চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণী'' (''priestly caste of the Chutiyas'') বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে উল্লেখ কৰা হৈছিল যে শিৱসাগৰ অঞ্চলত দেউৰীসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ অন্তৰ্গত হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। লোকপিয়লখনত দেউৰীসকলৰ আদি বাসস্থান শদিয়াৰ পূবে কুণ্ডিল নদীৰ পাৰৰ অঞ্চলত আছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Allen1902">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I: Report |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=127 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf }}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ ''লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰ''তো দেউৰীসকলক প্ৰাচীন নথিপত্ৰত চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গেজেটিয়াৰখন অনুসৰি তেওঁলোকক ''দেউৰী-চুতীয়া'' নামেও জনা গৈছিল।<ref name="LohitGaz-Deori">{{cite book |title=Arunachal Pradesh District Gazetteers: Lohit District |publisher=Government of Arunachal Pradesh |chapter=Appendix I: The Deoris |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf }}</ref> আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক গৱেষণাতো দেউৰীসকলৰ এই ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। প্ৰাৰ্থনা আচাৰ্য আৰু শকুন্তলা মহন্তৰ মতে, দেউৰীসকলৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ পুৰণি সম্পৰ্কৰ এটা সম্ভাব্য কাৰণ আছিল চুতীয়া ৰাজ্যত তেওঁলোকৰ পুৰোহিতৰ ভূমিকা আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ। অৱশ্যে তেওঁলোকে স্পষ্ট কৰিছে যে দেউৰী ভাষাক সমগ্ৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আদি ভাষা হিচাপে চিনাক্ত কৰাৰ পক্ষে বৰ্তমানৰ ভাষাতাত্ত্বিক তথ্যই সমৰ্থন নকৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019">{{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Shakuntala |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |year=2019 |hdl=10125/24853 }}</ref>{{rp|517}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ প্ৰতিষ্ঠানগত সম্পৰ্ক বিশেষকৈ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত দেখা যায়। ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে এই মন্দিৰৰ পুৰোহিতসকলক চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ¸ ৰাজ্য আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পিছতো দেউৰীসকলে মন্দিৰখনত ধৰ্মীয় কাৰ্য সম্পাদন কৰি আছিল।<ref name="Shin2023">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Kecaikhati, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar |location=New Delhi |year=2023 }}</ref>{{rp|70}} তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰখন চুতীয়া ৰাজপৃষ্ঠপোষকতাৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত আছিল। ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন শিলালিপিত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে দিক্কৰবাসিনী বা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ইটাৰ বেৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |page=817 |jstor=41691751 }}</ref> ===আদি বাসভূমি আৰু প্ৰব্ৰজন=== ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণসমূহ অনুসৰি দেউৰীসকলৰ আদি বাসভূমি আছিল পূব ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহত্তৰ [[শদিয়া]] অঞ্চল। ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান শদিয়াৰ পূবে কুণ্ডিল নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Allen1902"/> অসম জনজাতি আৰু অনুসূচিত জাতি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ এটা অধ্যয়নত শদিয়া–লোহিত অঞ্চলৰ দিবাং, টেঙাপানী নদী, বৰগাঁও আৰু পাটৰশালত দেউৰীসকলৰ পুৰণি বসতি আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="AIRT-Deori">{{cite report |title=Documentation on Life and Culture of Deori |institution=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Guwahati |year=2017 |pages=3–4 |url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/74136/1/AIRT_2018_0003_report.pdf }}</ref> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত খেলসমূহৰ নামতো এই ভৌগোলিক সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত হৈছে। দিবঙীয়া আৰু টেঙাপনীয়া নাম দুটা ক্ৰমে দিবাং আৰু টেঙাপানী নদীৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। আনহাতে পাটৰগঞা খেল পাটশদিয়া অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। পাটৰগঞা খেলটো বৰ্তমান পৃথক গোট হিচাপে চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰি।<ref name="AIRT-Deori"/> শদিয়া দেউৰীসকলৰ এটা প্ৰধান ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰও আছিল। ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহত দেউৰী পুৰোহিতসকলক চুতীয়া ৰজাসকল আৰু তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। বিশেষকৈ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত কেঁচাইখাতীৰ পূজা তেওঁলোকে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |pages=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/41 41]–43 }}</ref> শদিয়াৰ এই পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সম্পৰ্ক তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক স্মৃতিত আজিও গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref name="RajkumariNath2026">{{cite journal |last1=Rajkumari |first1=Munmi |last2=Nath |first2=Debarshi Prasad |title=Ritual, Memory, and the Sacred: Dynamics of Landscape Transformation among the Deoris of Assam |journal=Space and Culture |year=2026 |doi=10.1177/12063312261448033 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত দেউৰীসকল শদিয়া অঞ্চলৰ পৰা পশ্চিমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহত এই প্ৰব্ৰজনক প্ৰধানকৈ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ঘটনা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৮৯৫ চনত ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে লিখিছিল যে দেউৰীসকলৰ মূল বাসস্থান আছিল শদিয়াৰ সিপাৰৰ অঞ্চলত, সম্ভৱতঃ তৎকালীন শদিয়া নগৰৰ পূব আৰু উত্তৰ-পূব দিশত। তেওঁৰ মতে, প্ৰায় এশ বছৰ আগতে তেওঁলোকে সেই অঞ্চল ত্যাগ কৰিছিল, যদিও কিছুমান দেউৰীয়ে ধৰ্মীয় কাৰণত শদিয়ালৈ যাতায়াত অব্যাহত ৰাখিছিল। ব্ৰাউনৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজা [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ই দেউৰীসকলক মিচিমি আৰু অন্যান্য ওচৰ-চুবুৰীয়া পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰি তেওঁলোকক [[মাজুলী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল।<ref name="Brown1895">{{cite book |last=Brown |first=William Barclay |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=vi–vii |url=https://archive.org/details/anoutlinegramma00browgoog }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ছিডনী এণ্ডলে ব্ৰাউনৰ বিৱৰণ পুনৰ উল্লেখ কৰি লিখিছিল যে মিচিমি আৰু আন পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ পৰা দেউৰীসকলক ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম চৰকাৰ অসমৰ্থ হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকক মাজুলীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=94–95 |url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp }}</ref> নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নসমূহতো দিবাং–টেঙাপানী–শদিয়া অঞ্চলত আবৰ বা আদি আৰু মিচিমিসকলৰ সৈতে হোৱা সংঘাতক দেউৰীসকলৰ পশ্চিমমুৱা প্ৰব্ৰজনৰ অন্যতম কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="AIRT-Deori"/> ১৯০১ চনৰ লোকপিয়লত প্ৰব্ৰজনৰ কিছু বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা যায়। ইয়াৰ মতে, আহোম শাসন দুৰ্বল হৈ অহাৰ সময়ত পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ আক্ৰমণৰ ফলত দেউৰীসকলে প্ৰথমে উত্তৰ লখিমপুৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে মাজুলী, ডিক্ৰং নদীৰ পাৰ, চিচিমুখ আৰু যোৰহাটৰ বালিগাঁও অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I: Report |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |pages=127–128 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf }}</ref> বৰ্তমান দেউৰীসকলৰ বসতি প্ৰধানকৈ উজনি অসমৰ ধেমাজি, লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড়, তিনিচুকীয়া, শিৱসাগৰ, যোৰহাট আৰু শোণিতপুৰ জিলাৰ বিভিন্ন নদীতীৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ লগতে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহত বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="AIRT-Deori"/> ===টেঙাপনীয়া দেউৰীসকল=== টেঙাপনীয়া দেউৰীসকল ঐতিহাসিকভাৱে বৰ্তমানৰ লোহিত–নামচাই অঞ্চলৰ টেঙাপানী নদীৰ উপত্যকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। নিকোলা লেনেই উল্লেখ কৰিছে যে আহোম আৰু খামতিসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে উজনি অসমত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ প্ৰাধান্য আছিল। তেওঁৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত গোটসমূহৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ লোহিত জিলাৰ টেঙাপানী নদীৰ পাৰত বাস কৰা টেঙাপনীয়াসকলো আছিল।<ref name="Laine2020">{{cite journal |last=Lainé |first=Nicolas |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh (Northeast India) |journal=Asian Ethnology |volume=79 |issue=2 |year=2020 |pages=15, 20, 22–23 |url=https://hal.science/hal-02344765v1 }}</ref> ছিডনী এণ্ডলৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত লেনেই উল্লেখ কৰিছে যে টেঙাপনীয়া খেলৰ লোকসকলে মানাভূম অঞ্চলৰ এখন পাহাৰত ধৰ্মীয় উপাসনা কৰিছিল। এই অৰণ্যৰ উপাসনাস্থল দেউৰীসকলৰ এক পুৰণি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref name="Laine2020"/> কিছুমান লোকে এই স্থানক দেউৰী লোককথাত উল্লেখিত ঐতিহাসিক ''জয়ধাম'' পাহাৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰে। বৰ্তমান মানাভূম পৰ্বতশ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত ''দৈধাম'' পাহাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সম্ভাব্য সম্পৰ্কৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Barua, Nipu, ''Yoi Malini'', p. 122.</ref> মানাভূমৰ এই উপাসনাস্থল পৰৱৰ্তী সময়ৰ স্থানীয় স্মৃতিতো গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ আছিল। তিনিচুকীয়াৰ এজন তথ্যদাতাৰ পৰা লেনেই সংগ্ৰহ কৰা বিৱৰণ অনুসৰি, খামতিসকলে লোহিত নদীৰ পাৰত বসতি স্থাপন কৰাৰ পিছত দেউৰীসকলৰ ওপৰত হেঁচা প্ৰয়োগ কৰি তেওঁলোকক এই উপাসনাস্থল বন্ধ কৰিবলৈ আৰু পিছত স্থানান্তৰ কৰিবলৈ কৈছিল।<ref name="Laine2020"/> লেনেই যুক্তি আগবঢ়াইছে যে খামতিসকলৰ ''চাও নই চেনাম'' (''Chao Noi Cheynam'') উপাসনা মানাভূমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পূৰ্বৰ দেউৰী ধৰ্মীয় পৰম্পৰা গ্ৰহণ আৰু ৰূপান্তৰ কৰাৰ ফলত বিকশিত হ'ব পাৰে। তেওঁৰ ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত দেখা গৈছিল যে বৰ্তমানৰ অসম–অৰুণাচল সীমান্তৰ ওচৰৰ মহাদেৱপুৰৰ দেউৰীসকলে এটা প্ৰাচীন ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান সম্পাদন কৰিবলৈ মানাভূম অৰণ্যত প্ৰৱেশৰ অনুমতি বিচাৰিছিল যদিও খামতিসকলৰ পৰা অনুমতি লাভ কৰা নাছিল।<ref name="Laine2020"/> লেনেই দেউৰীসকলৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাক চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰণি গোষ্ঠীগত দেৱ-দেৱীৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত কৰিছে। এণ্ডলৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুতীয়া গোটসমূহৰ নিজ নিজ আঞ্চলিক দেৱতা আছিল। দিবঙীয়াসকলৰ সৈতে ''গিৰাচি-গিৰা'', টেঙাপনীয়াসকলৰ সৈতে ''পিচা-দেমা'' আৰু বৰগঞাসকলৰ সৈতে ''পিচাচি-দেমা''ৰ সম্পৰ্ক আছিল। আনহাতে ''কুণ্ডিল মামা''ক এই দেৱ-দেৱীসমূহৰ ঊৰ্ধ্বত থকা পৰম দেৱতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Laine2020"/> পৰৱৰ্তী গৱেষণাত ''পিচা-দেমা''ক অসমীয়াত ''বলিয়া বাবা'' আৰু ''পিচাচি-দেমা''ক তাম্ৰেশ্বৰী হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই দুয়োকে কুণ্ডিল মামাৰ সন্তান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Laine2020"/> এই তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত লেনেই অনুমান কৰিছে যে খামতিসকলৰ কিছুমান আঞ্চলিক দেৱতাৰ সৈতে পূৰ্বৰ দেউৰী দেৱতাসকলৰ সম্পৰ্ক থাকিব পাৰে। বিশেষকৈ ''নাং হু তুং'' (''Nang Hoo Toungh'') আৰু ''চাও নই টিপাম'' (''Chao Noi Tipam'') নামৰ খামতি দেৱতা দুজন পূৰ্বতে দেউৰীসকলে উপাসনা কৰা দেৱতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে বুলি তেওঁ প্ৰস্তাৱ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, খামতিসকলে অঞ্চলটোত বসতি স্থাপন কৰাৰ পিছত পূৰ্বৰ স্থানীয় পবিত্ৰ স্থান আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ গ্ৰহণ কৰি নিজৰ উপস্থিতিৰ বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ চেষ্টা কৰিছিল।<ref name="Laine2020"/> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগে মানাভূম অঞ্চলত মাটিৰ প্ৰাচীৰেৰে ঘেৰা এটা পুৰণি দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু কেইটামান শিলৰ স্তম্ভ আৱিষ্কাৰ কৰিছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ বিৱৰণ অনুসৰি, দুৰ্গটোৰ সৈতে তেজু আৰু শদিয়াৰ হাতীদুবাৰ স্থাপত্য-অৱশেষৰ সাদৃশ্য আছে আৰু ইয়াক চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। এই স্থানটো চুতীয়া যুগৰ টেঙাপনীয়া দেউৰীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কোনো বসতি হ'ব পাৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কিছুমান মানচিত্ৰত টেঙাপানী নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ ভিতৰত ''দৈধাম'' (''Daedam'') নামৰ এখন পাহাৰৰ উল্লেখ আছে। বিশেষকৈ হাইনৰিখ বেৰঘাউছৰ ১৮৩৪ চনৰ ''Karte von Assam und seinen Nachbar-Ländern'' মানচিত্ৰত টেঙাপানীৰ ওচৰত এই নামটো দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite map |author=Heinrich Berghaus |title=Karte von Assam und seinen Nachbar-Ländern |year=1834 |url=https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~344246~90112225 |via=David Rumsey Map Collection }}</ref> এই ঠাইখন দেউৰী লোককথাত উল্লেখিত ''জয়ধাম পৰ্বত''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। ===অন্যান্য অঞ্চলত দেউৰীসকল=== [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]]কে ধৰি কিছুমান লেখকে পাটৰগঞা দেউৰীসকল মধ্য অসমৰ [[তিৱা জনগোষ্ঠী]]ৰ সৈতে একীভূত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। অৱশ্যে এই দাবীৰ সমৰ্থনত নিৰ্ণায়ক বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই। হেৰাই যোৱা এই খেলটোৰ সন্ধানত দেউৰীসকলৰ এটা অংশই গৱেষণা আৰম্ভ কৰিছিল। ''জিমাচায়া জ্ঞান আৰু যুক্তিবাদী সমাজ''ৰ উদ্যোগত ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ অনুষ্ঠিত এক প্ৰাথমিক অনুসন্ধানত ম্যানমাৰৰ [[কাচিন ৰাজ্য]] আৰু য়াংগুনৰ ওচৰত দেউৰীসকলৰ সম্ভাব্য উপস্থিতিৰ ইংগিত পোৱা গৈছিল বুলি প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত গৱেষকৰ এটা দলে হেৰাই যোৱা খেলটোৰ সন্ধানত ম্যানমাৰ ভ্ৰমণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Talukdar |first=Sushanta |title=To Myanmar, in search of a lost clan of the Deoris tribe of Assam |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/to-myanmar-in-search-of-a-lost-clan-of-the-deoris-tribe-of-assam/article6485876.ece |work=The Hindu |date=9 October 2014 }}</ref> দিবঙীয়া দেউৰীসকলৰ অধিকাংশই নিজৰ মাতৃভাষাৰ লগতে অসমীয়া ভাষাও ক'ব পাৰে। আনহাতে আন খেলসমূহৰ অধিকাংশ লোকেই দৈনন্দিন জীৱনত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ মাজত কিছুমান বয়োজ্যেষ্ঠ লোকে দেউৰী ভাষা বুজি পায়। ==দেউৰীসকলৰ চাৰি খেল আৰু চাৰি শাল== '''[[চিত্ৰ:DEORI LOGO.jpg|right|দেউৰী লোক সকলৰ প্ৰতীক]]''' দেউৰীসকলৰ প্ৰধান খেল বা ফৈদ চাৰিটা। সেইবোৰ হৈছে- # দিবঙীয়া - এওঁলোক শাল কুণ্ডিমামা বা বুঢ়া-বুঢ়ী শাল, # টেঙাপনীয়া - এওঁলোকৰ শাল বলিয়া বাবা (শিৱৰ বৰ পুত্ৰ) শাল, # বৰগঞা - এওঁলোকৰ শাল কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী গোসাঁনী শাল আৰু # পাটৰগঞা - এওঁলোক শাল পাটৰ শাল। দেউৰীসকলৰ পাটৰ গঞা ফৈদটো বৰ্তমান গৱেষণাৰ বিষয় হৈ পৰিছে। কাৰণ এই ফৈদৰ লোকসকল বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন ধৰণে বিলীন হৈ সিঁচৰতি হৈ থকাৰ উমান পোৱা গৈছে। দেউৰীসকলৰ চাৰিওটা ফৈদৰ নাম স্থানবাচক বুলি ক'ব পাৰি। অতীজত কুণ্ডিল ৰাজ্যত দিবং নদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক দিবঙীয়া,টেঙাপনী নৈৰ পাৰত বসতি কৰা ফদৈক টেঙাপনীয়া,বৰনদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক বৰগঞা আৰু পাট শদিয়াত বাস কৰাসকলক পাটৰগঞা বোলা হৈছিল। দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ এই চাৰিটা প্ৰধান খেল বা মুখ্যফৈদৰ সংশ্লিষ্ট লোকসকল পূনৰ কেইবাটাও উপফৈদ বা উপখেলত বা উপগোত্ৰত বিভক্ত হৈ আছে। ==বাস কৰা পদ্ধতি== দেউৰীসকলে গাঁও পাতি চাংঘৰত বাস কৰা প্ৰথা অতি পুৰণি কালৰ পৰা চলি আহিছে। কাঠৰ জখলাৰে উঠি ঘৰত সোমায়ে প্ৰথমে পোৱা যায় সুৱচনী কোঠালি। এই কোঠালিটো গৃহ দেৱতাৰ নামত ৰখা হয়। অৱশ্যে দিৱঙীয়া আৰু বৰগঞা খেলৰ মাজত এই সুৱাচনী কোঠালি ৰখা প্ৰথাটো নাই। ঘৰৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈকে এটি দীঘলীয়া বাট ৰখা হয়। সমুখৰ দুৱাৰেদি সোমাই এই দীঘলী বাটেৰে ঘৰৰ আটাইবিলাক কোঠালিত প্ৰৱেশ কৰিব পৰা ব্যৱস্থা থাকে। একেবাৰে সিমূৰত থাকে ৰন্ধনশাল। ৰন্ধনশালৰ কাষতে থাকে ঘৰৰ মুৰব্বী বা পিতা-মাতাৰ কোঠা। এই মুৰব্বীজনৰ কোঠাতে পৰিয়ালৰ আটাইবিলাক একেলগে বহি খোৱা-বোৱা কৰে। বেতৰ এক বিশেষ পদ্ধতিৰে নিৰ্মিত 'মেহেঙা' নামৰ সঁজুলিৰ ওপৰত ভাতৰ কাঁহী থৈ ভাত খোৱাৰ নিয়ম। মহিলাসকলে ৰন্ধনশালতে ভোজন কৰা নিয়ম চলি আহিছে। '''পৰম্পৰাগত সাজপাৰ''' দেউৰী সকলে পৰম্পৰাগত ব্যৱহৃত সাজপাৰযোৰ ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰি লয়। দেউৰী সমাজত বিবাহিত মহিলাই বুকুৰ পৰা ভৰিৰ গুৰুহাত পৰাকৈ মেথনি মাৰি দীঘল মুগা অথবা কপাহী মেখেলা পিন্ধে। কঁকালত তেওঁলোকে মুগা ৰিহা ( জকাচ্ছিবা) অথবা বাইগা মেৰাই লয়। গাত তেওঁলোকে চোলা পিন্ধে। দেউৰী মহিলা সকলে মূৰত মৰা গামোচা খনক টকয়া (গাতিকী)বোলে। বৰগঞা সমাজত মহিলা সকলে সাধাৰতে উৎসৱ পাৰ্বন আদিত বগা মেখেলা আৰু চোলা পিন্ধি গাত এখন বগা চাদৰ মেৰাই লয়। টেঙাপনিয়া সমাজত মহিলাসকলে সোণালী ৰঙৰ মুগাৰ ৰিহা, ফুলাম মেখেলা পৰিধান কৰে। ডিবঙিয়া সমাজত মহিলাসকলে ৰঙা, সেউজীয়া, হালধীয়া আদি নানা বৰণীয়া উজ্জ্বল ৰঙৰ পোচাক পৰিধান কৰা দেখা যায়। দেউৰী সমাজত গাভৰু ছোৱালীয়ে মেখেলা পিন্ধি বুকুত এখন দীঘল গামোচা মেৰাই লয়। এনেদৰে বুকুত গামোচা মৰা প্ৰথাক তেওঁলোকে পাও মৰা বোলে। দেউৰী সমাজত পুৰুষ সকলে প্ৰধানকৈ চোলা আৰু [[ধুতি|চুৰিয়া]] পিন্ধে। তেওঁলোকৰ মাজত ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰি লোৱা কপাহী চোলা, হাত দীঘল মুগা চোলা অথবা পাটৰ কাপোৰৰ চোলাৰ প্ৰচলন দেখা যায়। মৰ্য্যদা অনুসৰি পুৰুষ সকলে মূৰত পাটৰ অথবা কপাহী কাপোৰৰ পাগুৰিৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। '''আ-অলংকাৰ''' দেউৰী সমাজত মহিলাসকলে ডিঙিত তিল ক'লা মণিসহ সোণৰ মাদলি পিন্ধে। তেওঁলোকৰ মাজত দুগদুগী, জোনবিৰি আৰু বেনাৰ ব্যৱহাৰো মন কৰিবগীয়া। বয়সস্থ দেউৰী মহিলা সকলে কাণত কেৰু আৰু জাংফাই পৰিধান কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান নৱ প্ৰজন্মৰ মাজত এই দুবিধ অলংকাৰৰ প্ৰচলন অতি সীমিত। দেউৰী মহিলা সকলে হাতত মুঠিখাৰু, গামখাৰু, গোটা খাৰু, পটিয়া খাৰু আদি অলংকাৰ পৰিধান কৰে। আঙুলিত তেওঁলোকে বিভিন্ন শৈলীৰ আঙুঠি পৰিধান কৰা দেখা যায়। ==জীৱিকা== দেউৰীসকল সাধাৰণতে কৃষিজীৱি। তেওঁলোকৰ জীৱিকাৰ ঘাই উপায়েই হৈছে [[কৃষি]]। বিশেষকৈ [[ধান]], মাহ, সৰিয়হ, আলু, কচু, শাক-পাচলি আদি খেতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিয়েই তেওঁলোকে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে। কপাহ খেতি তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত খেতি। মহিলা আৰু গাভৰুসকলে আহু খেতিত বন নিৰণি কৰাৰ দৰে কপাহ খেতিতো বন নিৰণি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। এক সামান্য অংশই চাকৰি কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰিলেও এওঁলোকে সাধাৰণতে কৃষি কৰ্ম নেৰে। ==ভাষা== [[দেউৰী ভাষা]] চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত আৰু সাধাৰণতে বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি গণ্য কৰা হয়। জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়েৰছনকে ধৰি পুৰণি ভাষাবিদসকলে ইয়াক বড়ো-গাৰো শাখাৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী কিছু শ্ৰেণীবিভাজনত বড়ো-কোচ নামৰ বিস্তৃত গোটটোও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাষাবিদ ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে দেউৰীক বড়ো-গাৰো ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰাৰ লগতে এই গোষ্ঠীৰ ভিতৰত ভাষাটোৰ কিছুমান স্বকীয় বৈশিষ্ট্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517-518}} বৰ্তমান দেউৰী ভাষা প্ৰধানকৈ দিবঙীয়া দেউৰীসকলৰ মাজত সংৰক্ষিত আছে। বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া দেউৰীসকলৰ অধিকাংশই দৈনন্দিন জীৱনত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছে। অৱশ্যে দেউৰী ভাষাই তিনিওটা গোটৰ মাজত ধৰ্মীয় ভাষা হিচাপে গুৰুত্ব বজাই ৰাখিছে। আচাৰ্য আৰু মহন্তৰ গৱেষণাত দেখা গৈছিল যে সাধাৰণতে অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া দেউৰীসকলেও ধৰ্মীয় প্ৰাৰ্থনা আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানত দেউৰী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517-518}}{{rp|532-533}} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, মুঠ ৪৩,৭৫০ গৰাকী দেউৰীৰ ভিতৰত ৩২,৩৭৬ গৰাকীয়ে দেউৰী ভাষা কোৱা বুলি গণনা কৰা হৈছিল। ইউনেস্কোৱে ভাষাটোক বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছিল। অৱশ্যে ২০১৯ চনৰ ভাষাগত জীৱনীশক্তি সম্পৰ্কীয় গৱেষণাত প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ ভাষাটোৰ সংবহন অব্যাহত থকা আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ তথা পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশেষভাৱে শক্তিশালী হৈ থকা দেখা গৈছিল। শিক্ষা, প্ৰশাসন আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাধান্য আছে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|522–533}} ১৯৬৫ চনত প্ৰতিষ্ঠিত দেউৰী সাহিত্য সভাই দেউৰী ভাষা লিখাৰ বাবে [[অসমীয়া লিপি]] গ্ৰহণ কৰিছিল। এই লিপি দেউৰী ভাষাৰ পাঠ্যপুথি, প্ৰাৰ্থনাপুথি, ব্যাকৰণ, অভিধান আৰু অন্যান্য প্ৰকাশনসমূহত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|514–544}} পুৰণি ভাষাতাত্ত্বিক সাহিত্যত ''দেউৰী-চুতীয়া'' নামটো সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু দেউৰী ভাষাক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ আদি ভাষা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। অৱশ্যে আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক গৱেষণাত বৰ্তমানৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে পূৰ্বতে দেউৰী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। আচাৰ্য আৰু মহন্তই অনুমান কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্যত দেউৰীসকলৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ ভূমিকা আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰিচালনাৰ পৰাই এই পুৰণি ভাষাগত চিনাক্তকৰণৰ উদ্ভৱ হ'ব পাৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517}} ==ধৰ্ম আৰু উৎসৱ== দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ কেন্দ্ৰীয় দেৱতা হৈছে ''কুণ্ডি-মামা'', যাক ''গিৰা-গিৰাচি'' বা ''বুঢ়া-বুঢ়ী'' নামেও জনা যায়। কুণ্ডি আৰু মামাই ক্ৰমে পুৰুষ আৰু নাৰী শক্তিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু তেওঁলোকক প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিকৰ্তা তথা পৰম শক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="ZamanBhagawati2016">{{cite journal |last1=Zaman |first1=Arifur |last2=Bhagawati |first2=Mandira |title=Religious Universe of the Deoris of Assam |journal=Indian Journal of Research in Anthropology |volume=2 |issue=1 |year=2016 |pages=53–59 }}</ref> আচাৰ্য আৰু মহন্তই দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাসক প্ৰাণবাদী ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। চুবুৰীয়া অসমীয়া সমাজৰ সৈতে দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কৰ ফলত তেওঁলোকে হিন্দু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানো গ্ৰহণ কৰিছে যদিও পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আৰু উপাসনা-পদ্ধতিসমূহ বৰ্তি আছে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517}} দেউৰীসকলৰ তিনিটা প্ৰধান খেলৰ নিজস্ব উপাস্য দেৱতা আছে। দিবঙীয়াসকলে কুণ্ডি-মামা বা গিৰা-গিৰাচিক, টেঙাপনীয়াসকলে ''পিচা-দেমা'' বা বলিয়া বাবাক আৰু বৰগঞাসকলে ''পিচাচি-দেমা'' বা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] (কেঁচাইখাতী গোসাঁনী)ক উপাসনা কৰে।<ref name="AcharyyaMahanta2019"/>{{rp|517}}<ref name="ZamanBhagawati2016"/> নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু বলিস্থানক দেউৰীসকলৰ ধৰ্মীয় স্মৃতিৰ সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="RajkumariNath2026"/> দেউৰীসকলৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় উৎসৱ হৈছে ব'হাগ বিচু ([[ইবাঁকু বিচু]]), মাঘ বিচু আৰু অম্বুবাচী পূজা বা ''সাতঅ-চুৱাদাবেবা''। ইয়াৰ উপৰি ''পিটা-হাবা বিচু'' আৰু ''মেটুৱা লেবা'' পালন কৰা হয়। এই উৎসৱসমূহত নিজ নিজ খেলৰ দেওশালত (দে-গৰ) পূজা আগবঢ়োৱা হয়। ব'হাগ বিচুৰ বাহিৰে আন দুটা প্ৰধান উৎসৱত দেওধনী (মিদি-কাবা) আৰু দেওধনী নৃত্য (মিদি-জামা) অনুষ্ঠিত নহয়। দেওশালত ন-ধানৰ পূজাও কৰা হয়, যিটো প্ৰতি বছৰে শাওন মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথম বুধবাৰে অনুষ্ঠিত হয়। পৰম্পৰাগত পূজা-পদ্ধতিত বলি-বিধানৰো প্ৰচলন আছে। ===পুৰোহিত শ্ৰেণী=== দেউৰীসকল ঐতিহাসিকভাৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ত চাৰিটা প্ৰধান ধৰ্মীয় পদ আছিল—বৰদেউৰী (''Deori Dema''), সৰুদেউৰী (''Deori Surba''), বৰভঁৰালী আৰু সৰুভঁৰালী। ভঁৰালীসকলে মন্দিৰৰ প্ৰাপ্য আদায় আৰু বলিদানৰ বাবে জীৱ-জন্তুৰ যোগান ধৰিছিল। আনহাতে বৰদেউৰী আৰু সৰুদেউৰীয়ে বলিদান সম্পাদন, মন্দিৰত প্ৰৱেশ আৰু ধৰ্মীয় স্তোত্ৰ পাঠৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল।<ref name="Shin2023"/>{{rp|70}} দেউৰীসকলৰ বিভিন্ন খেলৰ আদি উপাসনাস্থলো শদিয়া অঞ্চলত আছিল। দিবঙীয়াসকলৰ গিৰা-গিৰাচিৰ উপাসনাস্থল [[কুণ্ডিল নদী]]ৰ পাৰত, টেঙাপনীয়াসকলৰ পিচা-দেমাৰ উপাসনাস্থল টেঙাপানী নদীৰ পাৰত আৰু বৰগঞাসকলৰ পিচাচি বা কেঁচাইখাতীৰ উপাসনাস্থল তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত আছিল। এই পৰম্পৰাত পিচাচিক গিৰা-গিৰাচিৰ কন্যা আৰু পিচা-দেমাৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Shin2023"/>{{rp|70}} ==বহাগ বিচু উৎসৱ== {{Main|ইবাঁকু বিচু}} [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] ৰঙালী বিহুকে দেউৰী সকলে বহগ বিচু বা ইবাঁকু বিচু বুলি কয়। ৰঙালী বিহুৰ উৎসৱ হ'লেও তেওঁলোকৰ বাবে ই কেৱল ৰং ৰহইচৰ উৎসৱ নহয়, ই অতি প্ৰাচীন কালৰে পৱা চলি অহা সাংস্কৃতিক মহোৎসৱ। দেউৰী জন-জীৱনৰ এই বসন্ত উৎসৱটি সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ পূজা-উৎসৱ। বিহুৰ পূজা-উৎসৱত সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তন গভীৰভাৱে নিহত হৈ আছে। দেউৰীসকলে বিচু উৎসৱ উদযাপন উপলক্ষে দুটা পূজা পাতিব লাগে। ইয়াৰে এটা পৰিয়াল ভিত্তিক আৰু আনটো সামূহিক। প্ৰথমটো সুৱচনী পূজা বা ঘৰদেও পূজা আৰু দ্বিতীয়টো দেওশাল বা "দেগৰ" বা দেৱালয়ৰ পূজা। ===সুৱচনী বা ঘৰদেও পূজা=== দেউৰীসকলৰ বিশ্বাস যে গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰ গৃহস্থই সুৱচনী বা ঘৰদেও পূজা নপতাকৈ দেৱালয়ত বিহু পূজা পাতিলে বিহুত দেওধনি আবিৰ্ভাৱ নহয়। সুৱচনী পূজা যিহেতু ঘৰদেও পূজা,গতিকে ঘৰৰ ভিতৰতে এক আচুতীয়া ঠাইত বহাগৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধ বাৰত পুৱা ভাগত এই পূজা পতা হয়। ===দেৱালয় বা দেওশাল পূজা=== দেউৰীসকলৰ উৎসৱটোক বৰ বলি নামেৰেও জনা যায়<ref>{{Cite web |title=demotix.com |url=http://www.demotix.com/news/668379/deori-tribe-celebrates-bor-boli-festival-india#.T-tlwJGFBMw |access-date=2012-06-27 |archivedate=2012-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204044701/http://www.demotix.com/news/668379/deori-tribe-celebrates-bor-boli-festival-india#.T-tlwJGFBMw |deadurl=yes }}</ref>। বহাগৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে প্ৰতিটো খেল বা ফৈদৰ দেৱালয়ত সমূহিয়াকৈ উৎসৱ মুখৰভাৱে এই বিহু পূজা পতা হয়। ইয়াক বৰ্ত্তমান বহাগ বিহুৰ পূজা উৎসৱ বোলে। কিন্তু আদিতে ইয়াৰ নাম'বাসন্তী পূজা উৎসৱ'হে আছিল। দেউৰী সমাজৰ যি বিহুৱেই নহওক, বিহুৰ এই বিশেষ তাৎপাৰ্য হৈছে বিহু আৰম্ভ কৰাৰ দিন-বাৰ চোৱা। বিহু উদযাপিত মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰত যদি ৰাইজৰ বিহু-দিন নপৰি অন্য দিনত পৰে তেন্তে সেই দিনা দেউৰী সকলে বিহুৰ শুভাৰম্ভ নকৰি সেই প্ৰথমটো বুধবাৰলৈ অপেক্ষা কৰে। বুধবাৰৰ বাহিৰে অন্য বাৰত দেৱালয়ৰ বিহু-পূজা পতা নিষেধ। দেৱালয়ৰ এই বিহু পূজা উৎসৱ সম্পূৰ্ণ সাত দিন থাকে। কিন্তু দেৱালয়ত বিহু পূজা দুদিনহে হয় প্ৰথমটো বুধবাৰ আৰু তাৰ পাছৰটো বুধবাৰে। দেউৰীসকলৰ বহাগ বিহু উৎসৱৰ লগত নিবিড়ভাবে জড়িত হৈ প্ৰাচীন কালৰ পৰা সমাজত চলি অহা কেইটামান ৰীতি হ'ল- # নতুন পৰীয়া নিযুক্তি, পুৰণিৰ অৱসৰ # [[ৰাতি বিহু|নিশা বিহু]], # [[গৰু বিহু|গৰু গা ধুউৱা]] # ন কৈ চুৰীয়া পিন্ধোৱা আৰু পাট গাভৰুৰ গাত কাপোৰ দিয়া বা পাউগা মৰোউৱা নিয়ম # [[কণী যুঁজ|কণী যুঁজোৱা প্ৰথা]], # ডেকা বিহু # গাভৰু বিহু # আবৰব হাঁচটি আৰু হুঁৰাই ৰঙালী নাম # [[হুঁচৰি]] গোৱা নিয়ম # গোসাঁনী পাটৰত তোলা # বিহু আৰু হুঁচৰি উৰুৱা উৎসৱ # পাচ বিহু বা ৰাজবন # পীৰি বা নৌকা উটুৱা সবাহ। ==মাঘ বিহু উৎসৱ== {{details|মাঘ বিহু}} প্ৰাচীন কালৰে পৰা কুণ্ডিল ৰাজ্যত চলি অহা চিৰাচৰিত প্ৰথা বা ৰীতি অনুসৰি দেউৰীসকলে মাঘ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে তেওঁলোকৰ দেৱালয় বা গোসাঁনীশালত বছৰি একোটা ডাঙৰ পূজা উৎসৱ পতাৰ নিয়ম আছে। সেইহে দেউৰীসকলৰ মাঘ বিহু উৎসৱ মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথমটো বুধবাৰেহে আৰম্ভ হয়। দেৱালয়ত পূজাৰম্ভৰ পৰা এসপ্তাহ ধৰি বিহু-উৎসৱ চলে,কিন্তু পূজা কেৱল প্ৰথম আৰু শেষৰ দিনাহে হয়। বিহু উৎসৱটো সম্প্ৰদায় ভিত্তিক হ'লেও পূজাটো কিন্তু সাৰ্বজানীন। দেউৰীসকলৰ মাজত প্ৰবাদ আছে যে বিহু উৎসৱৰ আদি স্ৰষ্টা স্বয়ং গিৰি-গিৰাচি(বুঢ়া-বুঢ়ী)। সেয়েহে আদি স্ৰষ্টা গিৰা-গিৰাচিৰ শুভাগমনৰ আদৰ-সম্ভাষণ জনাবলৈকে দেৱালয়ত এই পূজা আৰু সমাজত বিহু-উৎসৱ পালন কৰা ৰীতি-নীতি চলি আহিছে। দেৱ-দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিব পাৰিলেই সকলো সমস্যাৰ সমাধান হয় বুলি বিশ্বাস কৰে। ==বিবাহ পদ্ধতি== {{More|বিবাহ}} [[বিবাহ]] হ'ল এক পবিত্ৰ বন্ধন। টেঙাপনীয়া,বৰগঞা আৰু দিবঙীয়া দেউৰীসকলৰ এই তিনি ভিন্ন খেল বা ফৈদৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত বিয়া বাৰু হয়। কিন্তু সামাজিক অনুমতি নিষিদ্ধ গোত্ৰ, বংশ বা পৰিয়ালৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত বিয়া হোৱাতো বাদেই, আনকি অবাধ মিলা-মিচা কৰাও গুৰুতৰ সামাজিক অপৰাধ। ছোৱালী খোজা-বঢ়া, ভোজা দিয়া: বংশ, গোত্ৰ আৰু সম্বন্ধ বিচাৰ কৰি উভয়পক্ষ সকলোৰে সন্মতি থাকিলে প্ৰথমতে দৰা-পক্ষৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু দুই এজন দায়িত্বশীল মানুহে গুৱা-পাণৰ টোপোলা, এসাঁজ বোৱা কাপোৰ-কানি,মাছ-পুঠিসহ এটা মদৰ টেকেলি, উপঢৌকন আৰু মাননি লৈ কনাই-ঘৰলৈ মাক-বাপেকৰ ওচৰত ছোৱালী খোজেগৈ। কইনাৰ পিতৃ-মাতৃকে ধৰি পৰিয়ালৰ সদস্যসকল সন্মত হ'লে ল'ৰাৰ পক্ষই অনা মাননি আৰু উপঢৌকন গ্ৰহণ কৰে আৰু দুয়োঘৰৰ দ্ৰব্যবস্তুৰে জা-জলপান গ্ৰহণ কৰি এই সম্বন্ধ যুগমীয়া হওক বুলি টেকেলিৰ মদ বাকি আশীৰ্বাদ কৰে। ইয়াকে দেউৰী সকলে 'ছোৱালী খোজা' বুলি কয়। তেতিয়াৰে পৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে বিবাহ কাৰ্য্য হৈ নুঠালৈকে প্ৰতি মাঘ আৰু বহাগ মাহত এই কাৰ্য্যৰ পুনৰাবৃত্তি কৰি থাকে। এই নিয়মটোক তেওঁলোকে 'ভোজা দিয়া' বুলি কয়। দেউৰী সমাজত প্ৰচলিত তিনি প্ৰকাৰৰ বিয়া আৰু উৎসৱৰ আয়োজন কৰা হয়। সেইসমূহ হৈছে # বৰবিয়া # মাজু বিয়া আৰু সৰু বিয়া # পলুৱাই অনা বিয়া ===বৰবিয়া=== বিয়া পদ্ধতিৰ ভিতৰত'বৰবিয়া'ৰ নামো যেনে 'বৰ', তাৰ জা-যোগাৰ, আয়োজন, ভাৰ-ভেটি আৰু নীত-নিয়মবোৰ তেনে আড়ম্বৰপূৰ্ণ। বিয়াৰ দিনটোলে এমাহ মান থাকোঁতেই দৰা-কইনা দুয়োখন ঘৰতে বিয়াৰ জা-যোগাৰত উখল-মাখল লাগে। ঘৰৰ গৃহস্থই গুৱা-পাণ লৈ গাঁৱৰ প্ৰতি ঘৰ মানুহৰ ঘৰে ঘৰে গৈ ডেকা-গাভৰুহঁতক খৰি-কাঠ,ধান-চাউল,জা-জলপান উলিওৱা,মদ বা চু'জে তৈয়াৰ কৰা,বিল,নদীত মাছ ধৰা, হাবিৰ কৌ-পাত কটা আদি কামত হাত উজান দিবলৈ মাননি ধৰে। সকলো কামৰ আৰম্ভণিতে আকৌ দুজনমান বুঢ়া-মেঠাই লগ লাগি মদ ঢালি অপায়-অমঙ্গল নহ'বৰ বাবে ইষ্ট দেৱতাক প্ৰাৰ্থনা কৰে। বিয়অৱ বাবে পাঠৰীয়া,কাকতি,পুৰোহিত বা কানণ্ডাৰী,মেধি আৰু দৰা বা কইনাৰ বিয়া বাবে পাতিলোৱা বাপেক-মাক,সখা-সখী,নামতী,নাচনী,আয়তী,ঢুলীয়া,ৰান্ধনি,চকু ৰখা,পাঁচনি আদি বিয়াখনৰ বিষয়-ববীয়া সকলোকে বিষয় আৰু নীতি অনুসৰি গুৱা-পাণ মাননি আগবঢ়াই আগতীয়াকৈ দায়িত্ববোৰ অৰ্পণ কৰা হয়। বিয়অলৈ সাত দিন থকাৰে পৰা গাঁৱৰ লগৰীহঁতে 'কইনা'ৰাখিবলৈ আহে। সেই দিনাৰ পৰা কইনাই পাতি লোৱা সখী আৰু লগৰীয়াৰে সৈতে মিতিৰ-আত্মীয়ৰ ঘৰে ঘৰে 'কইনা ভাত,খায়। দেউৰী সকলৰ মাজত 'চোৱা দিয়া বৰা ভাত' আৰু মগু আৰু মাটিমাহৰ আঞ্জাই হ'ল কইনা-ভাতৰ প্ৰিয় জুতি। বিয়াৰ দিনা শুভক্ষণ চাই ভকত আৰু ৰাইজৰ আৰ্শীবাদ লৈ দৰা কইনা ঘৰলৈ বুলি বৰযাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ডেকাহঁতৰ হিলৈ আৰু আয়তী-নামতী, ঢুলীয়াহঁতৰ বিয়া নাম, উৰুলি আৰু ঢোলৰ মাতে ওৰে বাট ৰজন-জনাই সনয়ত বৰযাত্ৰী সকলৰে সৈতে দৰা গৈ কইনা ঘৰৰ কলগছ,আম ডালিছে বনোৱা তোৰণৰ কাষ পাইহি। কইনাৰ মাকে ধূপ-চাকি,চন্দনেৰে দৰাক আদৰি নিবলৈ আহে। যথা সময়ত দৰা-কইনা উভয়কে সখীয়েকৰ সৈতে পুৰোহিতৰ আৰু ৰাইজৰ মাজলৈ অনা হয়। কন্যাদাতাই নিজেও গলত বস্ত্ৰ লৈ কৰ-যোৰ কৰি এই পবিত্ৰ বিবাহ উৎসৱটোৰ কথা ভকত,পুৰোহিত আৰু ৰাইজক উদ্দেশ্য কৰি আনুষ্ঠানিকভাৱে কয়। কন্যাদাতাৰ এই কথাখিনি তিবাৰকৈ পুনৰাবৃত্তিৰে পুৰোহিতৰ দ্বাৰা হৰিধ্বনি কৰি প্ৰথমে ইষ্ট দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি আৰু পাছত ভকত আৰু ৰাইজক অৱগত কৰে। তাৰ পাছত কন্যাদাতাই নৱ-দম্পতীৰ বস্ত্ৰৰ আঁচলত 'লগ্ন গাঁঠি' দিয়ে। আৰু লগে লগে ডেকাই তিনি জাঁই হিলৈ ফুটায় আৰু আয়তীসকলে চাউল, ফুল আদি ছটিয়ায়। ===মাজু বিয়া আৰু সৰু বিয়া=== বৰ বিয়াৰ কাম সাত দিন জুৰি চলাৰ দৰে মাজু বিয়া কাম তিনিদিনীয়া আৰু সৰু বিয়াখন এদিনীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হয়। এনে বিয়াৰ আদৱ কায়দা তথা আয়োজন ভাৰ-ভেটি আদিও সৰু। ===পলুৱাই অনা বিয়া=== দেউৰী সমাজে স্বীকাৰ কৰা আনবিধ সঘনে প্ৰচলন হৈ থকা বিয়াই হ'ল 'পলুৱাই অনা বিয়া'। অৱশ্যে পাকে প্ৰকাৰে ল'ৰাই নিজৰ ঘৰখনক এই কথাটো আগতীয়াকৈ জনাইও থয়-যাতে সময়ত সকলো সাজু হৈ থাকিব পাৰে। ল'ৰাই ছোৱালী আনি ঘৰ সোমোৱাৰ লগে লগে ঘৰৰ চোতালত কোনোবাজনে হিলৈ ফুটাই। হিলৈৰ মাত শুনিলেই চুবুৰীয়াই গম পায় ছোৱালী পলুৱাই আনিছে বুলি আৰু লগে লগে ওচৰ চুবুৰীয়া মানুহখিনি খদম দমকৈ ওলাই আহে ন-বোৱাৰী আদৰিবলৈ। ৰীতি-মতে ন-ছোৱালীক আদৰি,গা-পা ধুৱাই কইনা, পাটীত বহুৱাই থয়। পিতৃ-মাতৃয়েও সেইদিনাই থাউকতে পোৱা বুঢ়া-মেথা দুগৰাকীমানক বিয়াখনৰ ভকত ৰূপে তামোল-পাণ দি মাতি আনি পো-বোৱাৰীক তেখেতসকলৰ ওচৰত আঁঠু ল'বলৈ দিয়ে। ভকত সকলেও ইষ্ট দেৱতাক কামনা কৰি মদ বাকী ন-দাম্পতীক আৰ্শীবাদ দিয়ে। এনেদৰে এই বিয়াখনকো সমাজৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰি লোৱা হয়।<ref>গ্ৰন্থ দেউৰী সংস্কৃতি, লেখক ডম্বৰুধৰ দেউৰী, পৃষ্ঠা নং ১০</ref><ref>গ্ৰন্থ দেউৰী লোক-সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা,লেখক নন্দেশ্বৰ দেউৰী,কৰবী দেউৰী,পৃষ্ঠা নং:১৩,১৫,১৬,১৯,৩৩,৮০,৯০</ref> ==আ অলংকাৰ== *ডিঙিত পিন্ধা অলংকাৰ বিয়া-সবাহত বা আনন্দ উৎসৱত দেউৰী পুৰুষ-মহিলা উভয়ে কণ্ঠত কণ্ঠাহাৰ পিন্ধিছিল। এই কণ্ঠাহাৰে ডিঙিৰ পৰা বুকুলৈকে ওলমি তিৰোতাৰ সৌন্দৰ্য দুগুণে বঢ়াই তুলিছিল। দেউৰী মহিলাসকলৰ ডিঙিত পিন্ধা অলংকাৰৰ ভিতৰত মণি জাতীয় সৰু-ডাঙৰ অলংকাৰেই প্ৰধান আছিল। নানা ৰঙৰ মণিবোৰ তেওঁলোকৰ পছন্দ মতে টান সূতাৰে গাঁঠি লৈছিল। বুকুলৈকে ওলোমাই পিন্ধা মণিধাৰ ছেংমৰা মণি বুলি জনা গৈছিল। এনে মণিধাৰত সোণ-ৰূপৰ মাদুলি অথবা জোনবিৰিও সংযোগ কৰিছিল। *কাণত পিন্ধা অলংকাৰ দেউৰী মহিলাসকলে আগতে সোণ-ৰূপৰ জাংফাই আৰু থুৰিয়া কেৰুত বাখৰ লগাই কাণত পিন্ধিবলৈ ভাল পাইছিল। জাংফাই আৰু থুৰিয়া কেৰুৰ উপৰিও উন্তিৰ ব্যৱহাৰো মহিলাসকলে কৰিছিল। এই উন্তিবোৰ চেপেটা আৰু গোটা ৰূপত সোণ, ৰূপ, তাম বা পিতলেৰে গঢ়াই লৈছিল। সাধাৰণতে ঘৰুৱা কামত আৰু কৃষিকাৰ্যত ব্যস্ত থকা দেউৰী মহিলাসকলে কাণত খাগৰি বনৰ পাব কাটি, ৰং সানি পিন্ধিছিল। মহিলাসকলৰ দৰে পুৰুষসকলেও কাণত জাংফাইজাতীয় অলংকাৰ পৰিধান কৰিছিল। বিয়া-সবাহ, বিহু আদি উৎসৱবোৰত সোণ-ৰূপৰ অলংকাৰবোৰ পিন্ধিছিল। *হাতত পিন্ধা অলংকাৰ দেউৰী মহিলাসকলে হাতৰ আঙুলিত নানা তৰহৰ সোণ, ৰূপ, তাম আৰু পিতলৰ আঙুঠি পিন্ধিছিল। পুৰুষসকলেও বাখৰ খটোৱা আঙুঠি পিন্ধিছিল। তেনেদৰে খাৰু মহিলাসকলে পৈতিক সম্পত্তি হিচাপে পাইছিল। এযোৰ শকত গোটা খাৰু আৰু এযোৰ চেপেটা পতিয়া খাৰু পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰত্যকজনী জীয়েকৰ নামত গঢ়াই দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। চিৰি খাৰুৰ ব্যৱহাৰ আগতে দেউৰী সমাজত নাছিল। আজিকালিৰ মহিলাই চিৰি খাৰুৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা গৈছে। বিহু, বিয়া, সবাহ আদি উৎসৱত খাম খাৰু, হাচঁমৰা আদি পিন্ধিবলৈ শিকাটো আহোমসকলে অসমত ৰাজত্ব কৰাৰ দিনৰ পৰাই প্ৰচলন হৈছিল। আহোম ৰাজত্বৰ দিনতেই গামখাৰু আৰু হাচঁমৰাৰ ব্যৱহাৰ বহুলভাৰে দেউৰী মহিল‍াই কৰিবলৈ লয়। গামখাৰু আৰু সাচঁমৰাবোৰত সোণ বা ৰূপৰ পানী ঢালি বাখৰ খটোৱা হৈছিল আৰু জুনুকাৰ দৰে শব্দ কৰিবলৈ এইবোৰৰ ভিতৰত সিহৰ বা টিনৰ গুটি ভৰাই লোৱা হৈছিল। দেউৰীসকলৰ মাজত পূৰ্বতে নাকত আৰু ভৰিত অলংকাৰ পৰিধান কৰা নাছিল, বৰ্তমান কোনো কোনো দেউৰী মহিলাই আনক অনুকৰণ কৰি নাকত আৰু ভৰিত অলংকাৰ পিন্ধা দেখা গৈছে, এইটো আনৰ পৰা বুটলি অনা কৃষ্টিৰ ভিতৰত পৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Deori people|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহুৰ দৃশ্য}} * [http://www.vedanti.com/News/traditional_costumes_of_differen.htm দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ পাৰম্পৰিক সাঁজপোছাক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419063941/http://www.vedanti.com/News/traditional_costumes_of_differen.htm |date=2017-04-19 }} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ অনুসূচিত জনজাতি]] 9elv8eu32bbydxre68a89qwc2beei55 0 27212 647874 604726 2026-10-26T08:17:20Z Folkmania19 52502 /* সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থপঞ্জী */ 647874 wikitext text/x-wiki {{not to be confused with|ঢোল}} {{Infobox Instrument |name= ঢোল |image= Dhuliya performing in an open stage bihu.jpg |background= '''অৱনদ্ধ বাদ্য''' |classification= [[ভাৰতীয়]] অৱনদ্ধ বাদ্য |range= |related=[[মাদল]], [[খোল]], মৃদঙ্গ }} '''ঢোল''' অসমৰ জনসংস্কৃতিৰ এবিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাদ্য যন্ত্ৰ। অসমৰ সকলো জনগোষ্ঠীৰে যিকোনো উৎসৱত ঢোল অপৰিহাৰ্য্য। সেইবাবে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ভিন ভিন প্ৰকাৰৰ ঢোল লগতে বৈশিষ্টগত বাদন প্ৰণালী আছে। ঢোলৰ আন দুটা নাম হৈছে ''খাম'' আৰু‌ ''মাদল''। ''খাম'' মূলত চীনা-তিব্বতীয় তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষাৰ শব্দ। নেপালৰ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ লোক সকলকে ধৰি উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], ইত্যাদি সকলৰ ভাষাত ঢোলক খাম কোৱা হয়। ''মাদল'' শব্দটো সংস্কৃত মূলৰ হয় আৰু মধ্য ভাৰত, নেপাল আৰু অসমত প্ৰচলিত আছিল। অসমীয়া গহনা ''মাদলি'' শব্দটো [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া]] ভাষাৰ হয় আৰু সংস্কৃতৰ ''মাদল'' আৰু দেউৰী-চুতীয়া‌ ভাষাৰ গহনা বুজোৱা ''লি'' শব্দ যোগ হৈ সৃষ্টি হৈছে। ঢোলৰ উৎপত্তি কৈলাসত আৰু তাৰ পৰাই পাণ্ডৱ অৰ্জুনে ইয়াক মৰ্ত্যলৈ নমাই অনা বুলি লোককথাত পোৱা যায়। পৃথিবীৰ প্ৰায়বিলাক লোক সংস্কৃতিতেই ঢোল জাতীয় বাদ্য ব্যৱহৃত হোৱা দেখা যায়। কিন্তু অসমীয়া ঢোলৰ সৰু আকাৰ আৰু তুলনামুলক ভাবে যথেষ্ট ডাঙৰ শব্দৰ লগতে ইয়াৰ ভিন ভিন ব্যৱহাৰে ইয়াক আন সকলোবিলাক ঢোলৰ তুলনাত পৃথক বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰিছে। এসময়ত ঢোলৰ ছেৱেৰে মতলীয়া কৰিব পৰা ডেকাকহে অসমীয়া গাভৰুৱে জীৱন সংগিনী কৰিবলৈ বাছনি কৰিছিল। অৰ্থাৎ ঢোল বজাব পৰাটো এসময়ত অসমীয়া ডেকাৰ পৌৰুষৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ঢোলক মানুহৰ প্ৰজনন শক্তিৰ পৰিচায়ক বুলিও ভবা হয়<ref name="ঢোল">{{cite web | url=http://www.anvesha.co.in/assamese/dhol_as.htm | title=ঢোল | date=২০১১ | accessdate=August 22, 2012 | author=অভিজিত | archivedate=July 29, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729200559/http://www.anvesha.co.in/assamese/dhol_as.htm | deadurl=yes }}</ref>। ==ব্যৱহাৰ== যুক্তিসন্মত ভাবেই ঢোল অসমীয়া বিহুৰ আটাইতকৈ প্ৰয়োজনীয় বাদ্যযন্ত্ৰ। বিহু আৰু হুঁচৰিত ঢোলৰ চেৱে মূল দ্বায়িত্ব লৈ ইয়াক আগবঢ়াই নিয়ে। [[বিহু নৃত্য]]ৰ লগতে [[বিহু গীত|গীত]] বা আন [[পেঁপা]] , [[গগনা]] আদি বাদ্য বজাওতেও ঢোল সংগত কৰিব লাগে। বিহু বা হুঁচৰিৰ আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে কেৱল ঢোল আৰু [[তাল]] হে একেৰাহে বজোৱা হয়। বাকী বাদ্যযন্ত্ৰবিলাক মাজে মাজেহে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ বাহিৰেও কিছুদিনৰ আগলৈকে বিয়া সবাহ আদিত ওজা ঢোল এক অপৰিহাৰ্য্য অনুষ্ঠান আছিল। ওজাঢোল বাদন এক স্বয়ংসম্পূৰ্ণ একক ঢোল বাদনৰ অনুষ্ঠান। ওজাসকলৰ ঢোলৰ চেও সাধাৰণ বিহু ঢোলতকৈ কঠিন আৰু আৰু তেওঁলোকে ঢোলত বিভিন্ন শব্দ ফুটাই দৰ্শকক আমোদ দিয়ে। ঢোলক এবিধ মাংগলিক বাদ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু সেয়ে বিবাহ, অসমৰ সত্ৰসমূহৰ ৰ বিভিন্ন মাংগলিক অনুষ্ঠান, যেনে [[ৰাসোৎসৱ]], ফল্গুৎস্ব আদিত ওজা ঢোল বাদন কৰাৰ পৰম্পৰা আছে॥ আনকি ম’হযুঁজ, কুকুৰাযুঁজ আদিতো ঢোল পৰিৱেষন কৰা অসমৰ ঠাইয়ে ঠাইয়ে দেখা যায়<ref name="ঢোল"/>। অসমীয়া সংস্কৃতিত ঢোলক জনপ্ৰিয় কৰি তোলাত চুতীয়া আৰু আহোম ৰজা সকলৰ অৱদান আটাইতকৈ বেছি। ঢোলৰ মালিতাত ৰতনপুৰৰ উল্লেখ কৰা হয় যিতো এটা সময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আছিল। তাৰ বাহিৰেও প্ৰায় বোৰ বিহু মালিতাত শিৱ-পাৰ্বতীৰ কথা কোৱা হয় যি চুতীয়া সকলৰ আৰাধ্য দেৱ-দেৱী গিৰা-গিৰাছিৰ আন এটি নাম আছিল। ঢোলৰ আন আন মালিতাত আহোম স্বৰ্গদেও সকলৰ উল্লেখ প্ৰায়ে পোৱা যায়। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ঢোলে স্বৰ্গদেও সকলৰ আমোলত ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। আনকি, আহোম ৰজা বা ডা-ডাঙৰীয়া সকল বাটচ’ৰাৰ বাহিৰলৈ ওলালে, দোলাৰ কাষে কাষে ঢুলীয়াই ঢোল বজাই যোৱাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছিল। ইয়াৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা দোলাকাষৰীয়া চেঁও বুলি ঢোলৰ এক বিশেষ চেও আজিও প্ৰচলিত আছে। ৰাইজৰ মাজত ৰাজ-আদেশ বা দেশৰ খবৰ ঢোলপিতি ঘোষণা কৰা হৈছিল বুলি বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়<ref name="ঢোল"/>। ==ঢোলৰ প্ৰকাৰ== বিভিন্ন উপলক্ষত, অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে বেলেগ বেলগ ধৰণৰ ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। এই ঢোল বিলাকৰ মূল নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়া একে হলেও, আকাৰ, বাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত অনেক প্ৰভেদ দেখা যায়। === '''বিহু ঢোল''' বা '''পাতি ঢোল''' আৰু '''ওজা ঢোল''' === বিহু নৃত্য আৰু গীতৰ লগত সংগত কৰা সৰু আকৃতিৰ ঢোল। ওজা ঢোলৰ আকৃতি আৰু নিৰ্মাণ প্ৰণালী বিহু ঢোলৰ দৰেই, কিন্তু ই বিহু ঢোলতকৈ সামান্য ডাঙৰ। ঢুলীয়া ওজাই একক বাদ্য হিচাপে এই ঢোল বজায়। ঢোলৰ ওজা সকলে বিভিন্ন জীৱ-জন্তু , চৰাই, যন্ত্ৰ-পাতি আদিৰ মাত এই ঢোলত ফুটাই তুলিব পৰা বাবে ইয়াক কথা কোৱা ঢোল বুলিও কয় === '''খ্ৰাম''' আৰু '''খাম'''=== অসমৰ [[ডিমাছা]] আৰু [[তিৱা]] সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ঢোলৰ নাম হ’ল '''খ্ৰাম''', আনহাতে [[বড়ো]] আৰু [[ৰাভা]]সকলে বজোৱা দীঘলীয়া আকৃতিৰ ঢোলটোক '''খাম''' বুলি কোৱা হয়। '''খ্ৰাম''' আৰু '''খাম''' আকৃতি প্ৰায় অনুৰূপ হোৱা বাবে এই দুইটাকে একে শিতানত ৰখা হৈছে। খ্ৰাম সাধৰণতে ধৰ্মীয় উপলক্ষ্যতহে বজোৱা হয়। ==='''ঢেপাঢোল''' === অসমৰ [[দৰং]]-[[মঙ্গলদৈ]]ৰ ফালে ঢেপাঢু্লীয়া অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ হোৱা এই ঢোলৰ নিৰ্মাণ প্ৰণালী আদি বজোৱাৰ কৌশল সম্পূৰ্ণ পৃথক। ছাগলিৰ ছালেৰে দুতৰপীয়াকৈ ছোৱা, দীঘলীয়া আকৃতিৰ এই ঢোলৰ মাজত পানী ভৰাই বজোৱা হয়। ঢেপাঢুলীয়া অনুষ্ঠান, নৃত্য গীতৰ সমহাৰেৰে এক স্বয়ংসম্পূৰ্ণ আমোদজনক পৰিবেশন। === '''জয়ঢোল''' === বৃহৎ আকাৰৰ, আৰু ডাঙৰ শব্দ কৰা ঢোল, সাধাৰণতে [[দেওধনী নৃত্য]]ৰ লগত সংগত কৰা হয়। দৰং-মঙ্গলদৈৰ ফালে জয়ঢুলীয়া নামৰ অনুষ্ঠানত আৰু লগতে '''মনসা''' বা '''মাৰৈ পূজা'''ত একক ভাবে জয়ঢোল বজোৱা হয়। === '''মাদল''' === '''মাদল''' অসমৰ নেপালী আৰু [[চাহ জনগোষ্ঠী]]ৰ লোক সকলে বজাই। এই ঢোল চাব জনগোষ্ঠীল [[ঝুমুৰ]] গীতৰ লগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসমৰ বাদে ভাৰতৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত মাদলৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ==='''বৰঢোল''' === অসমৰ ঢোল বিলাকৰ মাজত বৰঢোলেই আটাইতকৈ আকাৰত ডাঙৰ, প্ৰায় দেৰ মিটাৰ মান দৈৰ্ঘ্যৰ বৰঢোলৰ দুইমুৰৰ ব্যাস আধা মিটাৰৰ পৰা এক মিটাৰৰ মানলৈকে হোৱা দেখা যায়। ইয়াৰএটা মুৰ হাতেৰে আৰু আনটো মুৰ এডাল ভাজ থকা মাৰিৰে কোবাই বজোৱা হয়। দৰং-মঙ্গলদৈ আৰু কামৰূপত পৰম্পৰাগত নৃতা গীত আভিনয়েৰে সংপৃক্ত বৰঢুলীয়া অনুষ্ঠান আতি আকৰ্ষণীয়। পুতলা নাচতো বৰঢোল বজোৱা হয়। === '''কৱিঢোল''' === গোৱালপৰীয়া লোকগীতৰ লগত ব্যৱহাৰ কৰা, বহল মুখৰ, মাৰিৰে কোবাই বজোৱা এবিধ ঢোল। == কেইজনমান ঢোলৰ ওজা== ঢোলবাদ্যৰ বিশাৰদ সকলে নিজৰ প্ৰতিভা আৰু চেষ্টাৰে ঢোলক আজিৰ এই মৰ্য্যাদা প্ৰদান কৰিছে। তাৰে কেইজনমান ঢোলৰ ওজাৰ নাম হৈছে -: # স্বৰ্গীয় [[মঘাই ওজা]] # স্বৰ্গীয় [[ৰত্ন ওজা]] # স্বৰ্গীয় বগাই ওজা # স্বৰ্গীয় হলিৰাম ওজা # স্বৰ্গীয় নৰাম ওজা # কৰুণা ওজা # সৰুপাই ওজা ( অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা 'মঘাই ওজা' বঁটা প্ৰাপ্ত) # স্বৰ্গীয় তুলসী ওজা # সোমনাথ বৰা ওজা # [[প্ৰসেন বৰা]] ওজা # মহেন্দ্ৰ চুতীয়া ওজা (অসমৰ প্ৰথম ঢোলৰ V.C.D. 'ঢোল বায় ক'ত'ৰ মুখ্যশিল্পী) # পুণ্য দত্ত (অসমৰ প্ৰথম মহিলা ওজা) # বগাই বৰা ওজা # <ref name="ঢোল" />স্ৱৰ্গীয় জগত শইকীয়া ওজা # জয়ন্ত কোঁৱৰ ওজা # ঝঞ্ঝা বিজয় ওজা # সিমান্ত তামুলী ওজা # পঙ্কজ বৰা ওজা # ধনেস্ৱৰ শইকীয়া ওজা # বিপীন শইকীয়া ওজা # সৰুপাই ওজা # প্ৰিয়াংকী শইকীয়া দত্ত ওজা (মহীলা ওজা) # নগঞা ঢোলৰ ওজা যুৱত চন্দ্ৰ ডেকা == সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থপঞ্জী == * অসমৰ বাদ্যযন্ত্ৰ – ধৰ্মেশ্বৰ দুৱৰা – বাণী প্ৰকাশ * অসমৰ ঢোলবাদ্য – জয় ওজা – অসম সাহিত্য সভা * বাদ্য অভিজ্ঞান – ড: দেবজিৎ শইকীয়া – অসম নাম সমাৰোহ উদযাপন সমিতি- আউনিআটি সত্ৰ * ঢোলত চাপৰ মাৰি – সীমান্ত তামূলী – এ জি কে পাব্লিকেচন – চিলাপথাৰ * বিহুৰে বিৰিণা পাত – জয়কান্ত গন্ধীয়া/ড: নোমল গগৈ – পৃথিৱীৰাজ মেডিয়া * মাহিতা - পংকজ বৰা - বৰপথাৰ, গোলাঘাট ।<br /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== * [[তিন তাল (তবলা)]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] kxwevk5vwutldhxlx8axch45x4c0q1w 647882 647874 2026-10-26T09:21:28Z Folkmania19 52502 /* সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থপঞ্জী */ 647882 wikitext text/x-wiki {{not to be confused with|ঢোল}} {{Infobox Instrument |name= ঢোল |image= Dhuliya performing in an open stage bihu.jpg |background= '''অৱনদ্ধ বাদ্য''' |classification= [[ভাৰতীয়]] অৱনদ্ধ বাদ্য |range= |related=[[মাদল]], [[খোল]], মৃদঙ্গ }} '''ঢোল''' অসমৰ জনসংস্কৃতিৰ এবিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাদ্য যন্ত্ৰ। অসমৰ সকলো জনগোষ্ঠীৰে যিকোনো উৎসৱত ঢোল অপৰিহাৰ্য্য। সেইবাবে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ভিন ভিন প্ৰকাৰৰ ঢোল লগতে বৈশিষ্টগত বাদন প্ৰণালী আছে। ঢোলৰ আন দুটা নাম হৈছে ''খাম'' আৰু‌ ''মাদল''। ''খাম'' মূলত চীনা-তিব্বতীয় তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষাৰ শব্দ। নেপালৰ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ লোক সকলকে ধৰি উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], ইত্যাদি সকলৰ ভাষাত ঢোলক খাম কোৱা হয়। ''মাদল'' শব্দটো সংস্কৃত মূলৰ হয় আৰু মধ্য ভাৰত, নেপাল আৰু অসমত প্ৰচলিত আছিল। অসমীয়া গহনা ''মাদলি'' শব্দটো [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া]] ভাষাৰ হয় আৰু সংস্কৃতৰ ''মাদল'' আৰু দেউৰী-চুতীয়া‌ ভাষাৰ গহনা বুজোৱা ''লি'' শব্দ যোগ হৈ সৃষ্টি হৈছে। ঢোলৰ উৎপত্তি কৈলাসত আৰু তাৰ পৰাই পাণ্ডৱ অৰ্জুনে ইয়াক মৰ্ত্যলৈ নমাই অনা বুলি লোককথাত পোৱা যায়। পৃথিবীৰ প্ৰায়বিলাক লোক সংস্কৃতিতেই ঢোল জাতীয় বাদ্য ব্যৱহৃত হোৱা দেখা যায়। কিন্তু অসমীয়া ঢোলৰ সৰু আকাৰ আৰু তুলনামুলক ভাবে যথেষ্ট ডাঙৰ শব্দৰ লগতে ইয়াৰ ভিন ভিন ব্যৱহাৰে ইয়াক আন সকলোবিলাক ঢোলৰ তুলনাত পৃথক বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰিছে। এসময়ত ঢোলৰ ছেৱেৰে মতলীয়া কৰিব পৰা ডেকাকহে অসমীয়া গাভৰুৱে জীৱন সংগিনী কৰিবলৈ বাছনি কৰিছিল। অৰ্থাৎ ঢোল বজাব পৰাটো এসময়ত অসমীয়া ডেকাৰ পৌৰুষৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ঢোলক মানুহৰ প্ৰজনন শক্তিৰ পৰিচায়ক বুলিও ভবা হয়<ref name="ঢোল">{{cite web | url=http://www.anvesha.co.in/assamese/dhol_as.htm | title=ঢোল | date=২০১১ | accessdate=August 22, 2012 | author=অভিজিত | archivedate=July 29, 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729200559/http://www.anvesha.co.in/assamese/dhol_as.htm | deadurl=yes }}</ref>। ==ব্যৱহাৰ== যুক্তিসন্মত ভাবেই ঢোল অসমীয়া বিহুৰ আটাইতকৈ প্ৰয়োজনীয় বাদ্যযন্ত্ৰ। বিহু আৰু হুঁচৰিত ঢোলৰ চেৱে মূল দ্বায়িত্ব লৈ ইয়াক আগবঢ়াই নিয়ে। [[বিহু নৃত্য]]ৰ লগতে [[বিহু গীত|গীত]] বা আন [[পেঁপা]] , [[গগনা]] আদি বাদ্য বজাওতেও ঢোল সংগত কৰিব লাগে। বিহু বা হুঁচৰিৰ আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে কেৱল ঢোল আৰু [[তাল]] হে একেৰাহে বজোৱা হয়। বাকী বাদ্যযন্ত্ৰবিলাক মাজে মাজেহে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ বাহিৰেও কিছুদিনৰ আগলৈকে বিয়া সবাহ আদিত ওজা ঢোল এক অপৰিহাৰ্য্য অনুষ্ঠান আছিল। ওজাঢোল বাদন এক স্বয়ংসম্পূৰ্ণ একক ঢোল বাদনৰ অনুষ্ঠান। ওজাসকলৰ ঢোলৰ চেও সাধাৰণ বিহু ঢোলতকৈ কঠিন আৰু আৰু তেওঁলোকে ঢোলত বিভিন্ন শব্দ ফুটাই দৰ্শকক আমোদ দিয়ে। ঢোলক এবিধ মাংগলিক বাদ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু সেয়ে বিবাহ, অসমৰ সত্ৰসমূহৰ ৰ বিভিন্ন মাংগলিক অনুষ্ঠান, যেনে [[ৰাসোৎসৱ]], ফল্গুৎস্ব আদিত ওজা ঢোল বাদন কৰাৰ পৰম্পৰা আছে॥ আনকি ম’হযুঁজ, কুকুৰাযুঁজ আদিতো ঢোল পৰিৱেষন কৰা অসমৰ ঠাইয়ে ঠাইয়ে দেখা যায়<ref name="ঢোল"/>। অসমীয়া সংস্কৃতিত ঢোলক জনপ্ৰিয় কৰি তোলাত চুতীয়া আৰু আহোম ৰজা সকলৰ অৱদান আটাইতকৈ বেছি। ঢোলৰ মালিতাত ৰতনপুৰৰ উল্লেখ কৰা হয় যিতো এটা সময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আছিল। তাৰ বাহিৰেও প্ৰায় বোৰ বিহু মালিতাত শিৱ-পাৰ্বতীৰ কথা কোৱা হয় যি চুতীয়া সকলৰ আৰাধ্য দেৱ-দেৱী গিৰা-গিৰাছিৰ আন এটি নাম আছিল। ঢোলৰ আন আন মালিতাত আহোম স্বৰ্গদেও সকলৰ উল্লেখ প্ৰায়ে পোৱা যায়। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ঢোলে স্বৰ্গদেও সকলৰ আমোলত ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। আনকি, আহোম ৰজা বা ডা-ডাঙৰীয়া সকল বাটচ’ৰাৰ বাহিৰলৈ ওলালে, দোলাৰ কাষে কাষে ঢুলীয়াই ঢোল বজাই যোৱাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছিল। ইয়াৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা দোলাকাষৰীয়া চেঁও বুলি ঢোলৰ এক বিশেষ চেও আজিও প্ৰচলিত আছে। ৰাইজৰ মাজত ৰাজ-আদেশ বা দেশৰ খবৰ ঢোলপিতি ঘোষণা কৰা হৈছিল বুলি বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়<ref name="ঢোল"/>। ==ঢোলৰ প্ৰকাৰ== বিভিন্ন উপলক্ষত, অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে বেলেগ বেলগ ধৰণৰ ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। এই ঢোল বিলাকৰ মূল নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়া একে হলেও, আকাৰ, বাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত অনেক প্ৰভেদ দেখা যায়। === '''বিহু ঢোল''' বা '''পাতি ঢোল''' আৰু '''ওজা ঢোল''' === বিহু নৃত্য আৰু গীতৰ লগত সংগত কৰা সৰু আকৃতিৰ ঢোল। ওজা ঢোলৰ আকৃতি আৰু নিৰ্মাণ প্ৰণালী বিহু ঢোলৰ দৰেই, কিন্তু ই বিহু ঢোলতকৈ সামান্য ডাঙৰ। ঢুলীয়া ওজাই একক বাদ্য হিচাপে এই ঢোল বজায়। ঢোলৰ ওজা সকলে বিভিন্ন জীৱ-জন্তু , চৰাই, যন্ত্ৰ-পাতি আদিৰ মাত এই ঢোলত ফুটাই তুলিব পৰা বাবে ইয়াক কথা কোৱা ঢোল বুলিও কয় === '''খ্ৰাম''' আৰু '''খাম'''=== অসমৰ [[ডিমাছা]] আৰু [[তিৱা]] সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ঢোলৰ নাম হ’ল '''খ্ৰাম''', আনহাতে [[বড়ো]] আৰু [[ৰাভা]]সকলে বজোৱা দীঘলীয়া আকৃতিৰ ঢোলটোক '''খাম''' বুলি কোৱা হয়। '''খ্ৰাম''' আৰু '''খাম''' আকৃতি প্ৰায় অনুৰূপ হোৱা বাবে এই দুইটাকে একে শিতানত ৰখা হৈছে। খ্ৰাম সাধৰণতে ধৰ্মীয় উপলক্ষ্যতহে বজোৱা হয়। ==='''ঢেপাঢোল''' === অসমৰ [[দৰং]]-[[মঙ্গলদৈ]]ৰ ফালে ঢেপাঢু্লীয়া অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ হোৱা এই ঢোলৰ নিৰ্মাণ প্ৰণালী আদি বজোৱাৰ কৌশল সম্পূৰ্ণ পৃথক। ছাগলিৰ ছালেৰে দুতৰপীয়াকৈ ছোৱা, দীঘলীয়া আকৃতিৰ এই ঢোলৰ মাজত পানী ভৰাই বজোৱা হয়। ঢেপাঢুলীয়া অনুষ্ঠান, নৃত্য গীতৰ সমহাৰেৰে এক স্বয়ংসম্পূৰ্ণ আমোদজনক পৰিবেশন। === '''জয়ঢোল''' === বৃহৎ আকাৰৰ, আৰু ডাঙৰ শব্দ কৰা ঢোল, সাধাৰণতে [[দেওধনী নৃত্য]]ৰ লগত সংগত কৰা হয়। দৰং-মঙ্গলদৈৰ ফালে জয়ঢুলীয়া নামৰ অনুষ্ঠানত আৰু লগতে '''মনসা''' বা '''মাৰৈ পূজা'''ত একক ভাবে জয়ঢোল বজোৱা হয়। === '''মাদল''' === '''মাদল''' অসমৰ নেপালী আৰু [[চাহ জনগোষ্ঠী]]ৰ লোক সকলে বজাই। এই ঢোল চাব জনগোষ্ঠীল [[ঝুমুৰ]] গীতৰ লগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসমৰ বাদে ভাৰতৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত মাদলৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ==='''বৰঢোল''' === অসমৰ ঢোল বিলাকৰ মাজত বৰঢোলেই আটাইতকৈ আকাৰত ডাঙৰ, প্ৰায় দেৰ মিটাৰ মান দৈৰ্ঘ্যৰ বৰঢোলৰ দুইমুৰৰ ব্যাস আধা মিটাৰৰ পৰা এক মিটাৰৰ মানলৈকে হোৱা দেখা যায়। ইয়াৰএটা মুৰ হাতেৰে আৰু আনটো মুৰ এডাল ভাজ থকা মাৰিৰে কোবাই বজোৱা হয়। দৰং-মঙ্গলদৈ আৰু কামৰূপত পৰম্পৰাগত নৃতা গীত আভিনয়েৰে সংপৃক্ত বৰঢুলীয়া অনুষ্ঠান আতি আকৰ্ষণীয়। পুতলা নাচতো বৰঢোল বজোৱা হয়। === '''কৱিঢোল''' === গোৱালপৰীয়া লোকগীতৰ লগত ব্যৱহাৰ কৰা, বহল মুখৰ, মাৰিৰে কোবাই বজোৱা এবিধ ঢোল। == কেইজনমান ঢোলৰ ওজা== ঢোলবাদ্যৰ বিশাৰদ সকলে নিজৰ প্ৰতিভা আৰু চেষ্টাৰে ঢোলক আজিৰ এই মৰ্য্যাদা প্ৰদান কৰিছে। তাৰে কেইজনমান ঢোলৰ ওজাৰ নাম হৈছে -: # স্বৰ্গীয় [[মঘাই ওজা]] # স্বৰ্গীয় [[ৰত্ন ওজা]] # স্বৰ্গীয় বগাই ওজা # স্বৰ্গীয় হলিৰাম ওজা # স্বৰ্গীয় নৰাম ওজা # কৰুণা ওজা # সৰুপাই ওজা ( অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা 'মঘাই ওজা' বঁটা প্ৰাপ্ত) # স্বৰ্গীয় তুলসী ওজা # সোমনাথ বৰা ওজা # [[প্ৰসেন বৰা]] ওজা # মহেন্দ্ৰ চুতীয়া ওজা (অসমৰ প্ৰথম ঢোলৰ V.C.D. 'ঢোল বায় ক'ত'ৰ মুখ্যশিল্পী) # পুণ্য দত্ত (অসমৰ প্ৰথম মহিলা ওজা) # বগাই বৰা ওজা # <ref name="ঢোল" />স্ৱৰ্গীয় জগত শইকীয়া ওজা # জয়ন্ত কোঁৱৰ ওজা # ঝঞ্ঝা বিজয় ওজা # সিমান্ত তামুলী ওজা # পঙ্কজ বৰা ওজা # ধনেস্ৱৰ শইকীয়া ওজা # বিপীন শইকীয়া ওজা # সৰুপাই ওজা # প্ৰিয়াংকী শইকীয়া দত্ত ওজা (মহীলা ওজা) # নগঞা ঢোলৰ ওজা যুৱত চন্দ্ৰ ডেকা == সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থপঞ্জী == * অসমৰ বাদ্যযন্ত্ৰ – ধৰ্মেশ্বৰ দুৱৰা – বাণী প্ৰকাশ * অসমৰ ঢোলবাদ্য – জয় ওজা – অসম সাহিত্য সভা * বাদ্য অভিজ্ঞান – ড: দেবজিৎ শইকীয়া – অসম নাম সমাৰোহ উদযাপন সমিতি- আউনিআটি সত্ৰ * ঢোলত চাপৰ মাৰি – সীমান্ত তামূলী – এ জি কে পাব্লিকেচন – চিলাপথাৰ * বিহুৰে বিৰিণা পাত – জয়কান্ত গন্ধীয়া/ড: নোমল গগৈ – পৃথিৱীৰাজ মেডিয়া * মাহিতা - পংকজ বৰা ওজা - বৰপথাৰ, গোলাঘাট ।<br /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== * [[তিন তাল (তবলা)]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] 7m9ub1divf8q7hm7wfeolyfqe9rc10v 0 28167 647816 636876 2026-10-26T00:46:27Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647816 wikitext text/x-wiki {{more footnotes}} {{Infobox Officeholder | name = реальная фото форча | nationality = {{plainlist | * [[অষ্ট্ৰিয়া]] নাগৰিক (৭ এপ্ৰিল ১৯২৫ লৈ){{sfn|NS-Archiv, 7 April 1925}} * [[জাৰ্মানী]]ৰ নাগৰিক (১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩২-ৰ পৰা) }} | image = Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg | imagesize = 230px | caption =হিটলাৰ ১৯৩৭ চনত | birth_date = {{birth date|df=yes|1889|4|20}} | birth_place = [[ব্ৰাউনাউ আম ইন]], [[অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1945|4|30|1889|4|20}} | death_place = [[বাৰ্লিন]], [[নাজী জাৰ্মানী]] | death_cause = [[আত্মহত্যা]] | party = [[National Socialist German Workers' Party|নাজী পাৰ্টী]] (১৯২১–১৯৪৫) | otherparty = [[German Workers' Party|জাৰ্মান ৱৰ্কাৰ পাৰ্টী]] (১৯২০–১৯২১) | spouse = [[ইভা ব্ৰাউন]] <br /> (২৩–৩০ এপ্ৰিল ১৯৪৫) | occupation = ৰাজনীতিবিদ, সৈনিক, শিল্পী, লিখক | order = [[ফ্যুহাৰ|জাৰ্মানীৰ ফ্যুহাৰ]]<br />(Führer of Germany) | term_start = ২ আগষ্ট ১৯৩৪ | term_end = ৩০ এপ্ৰিল ১৯৪৫ | predecessor = [[প’ল ভন হিণ্ডেনবাৰ্গ]]<br />(ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে) | successor = [[:en:Karl Dönitz|কাৰ্ল ডনিট্‌জ]]<br />(ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে) | order2 = [[Chancellor of Germany#Chancellor of the Third Reich (1933–1945)|জাৰ্মানীৰ কুলাধিপতি]] | term_start2 = ৩০ জানুৱাৰী ১৯৩৩ | term_end2 = ৩০ এপ্ৰিল ১৯৪৫ | president2 = [[প’ল ভন হিণ্ডেনবাৰ্গ]] | deputy2 = {{plainlist | * [[Franz von Papen]] * ''Position vacant'' }} | predecessor2 = [[:en:Kurt von Schleicher|কাৰ্ট ভন শ্লেইকাৰ]] | successor2 = [[:en:Joseph Goebbels|জ’ছেফ গবেল্‌ছ]] | order3 = [[:en:Reichsstatthalter|ৰেইকষ্টেটহল্টাৰ অৱ প্ৰুছিয়া]] | term_start3 = ৩০ জানুৱাৰী ১৯৩৩ | term_end3 = ৩০ জানুৱাৰী ১৯৩৫ | primeminister3 = {{plainlist | * [[:en:Franz von Papen|Franz von Papen]] * [[:en:Hermann Göring|Hermann Göring]] }} | predecessor3 = ''কাৰ্যালয় নিৰ্মাণ'' | successor3 = ''কাৰ্যালয় সমাপ্ত'' | signature = Hitler Signature2.svg | footnotes = | allegiance = {{flag|German Empire}} | branch = {{flagdeco|German Empire|naval}} [[:en:German Army (German Empire)|''Reichsheer'']] | unit = 16th Bavarian Reserve Regiment | serviceyears = ১৯১৪–১৯১৮ | rank = ''[[:en:Gefreiter|গেফ্ৰেইটাৰ]]'' | battles = [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] | awards = {{plainlist | * [[:en:Iron Cross|Iron Cross First Class]] * Iron Cross Second Class * [[:en:Wound Badge]] }} }} '''এডল্ফ হিটলাৰ''' ({{lang-en|Adolf Hitler}}; ২০ এপ্ৰিল ১৮৮৯ &nbsp;– ৩০ এপ্ৰিল ১৯৪৫) মানৱ-ইতিহাসৰ সৰ্বাধিক বিতৰ্কিত লোকসকলৰ মাজৰ এজন, তৃতীয় ৰেইকৰ কালছোৱাত জাৰ্মানীৰ এজন ৰাজনীতিবিদ তথা নাজী দলৰ ([[:en:National Socialist German Workers Party|National Socialist German Workers Party]]) নেতা আছিল। তেখেত আছিল [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ মূল হোতা আৰু [[ইহুদী গণহত্যা]]ৰ কাৰক আছিল। ==জন্ম আৰু ল’ৰালি== ১৮৮৯ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত [[অষ্ট্ৰিয়া]]ৰ ব্ৰাউনাউ আম ইনত হিটলাৰৰ জন্ম হয়। অষ্ট্ৰিয়াৰে লিনজ চহৰত তেওঁ শিক্ষা লাভ কৰে। সৰুকালত তেওঁ এজন চিত্ৰকাৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কৰিছিল, কিন্তু সেই উদ্দেশ্যত সফলকাম হ’ব পৰা নাছিল। এই সময়ছোৱাত তেওঁ জীৱনধাৰণৰ বাবে নানান সৰু-সুৰা কাম কৰিছিল বুলি জনা যায়। তেওঁ অষ্ট্ৰিয়াত থাকিলেও নিজকে জাৰ্মান নাগৰিক বুলিহে গণ্য কৰিছিল, আৰু অ-জাৰ্মানসকলক ঘৃণা কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯১৩ চনত হিটলাৰে জাৰ্মানীৰ হৈ [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই যুদ্ধত তেওঁ আঘাতপ্ৰাপ্তও হয়। যুদ্ধৰ পৰা ঘূৰি আহি হিটলাৰে এখন বিধ্বস্ত জাৰ্মানী দেখা পায়। ==ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ== ১৯২০ চনত হিটলাৰে নাজী নামেৰে পৰিচিত জাৰ্মান শ্ৰমিক দলত যোগদান কৰে। নাজীসকলে [[পৃথিৱী]]ৰ সকলো জাৰ্মানকে একেলগ হৈ এখন শক্তিশালী জাৰ্মানী গঢ়ি তুলিবলৈ আহ্বান জনায়। খুব কৌশলী বক্তা হোৱাৰ সুবাদত সোনকালেই হিটলাৰে নাজীৰ নেতৃত্ব লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ সদস্যৰ সংখ্যা তীব্ৰগতিত বঢ়াবলৈ সক্ষম হয়। হিটলাৰে লাহে লাহে এক সৈন্যদলো তৈয়াৰ কৰে আৰু এই সৈন্যৰ সহায়ত বাভাৰিয়ান চৰকাৰক ওফোৰাই পেলাবলৈ চেষ্টা কৰে। যদিও এই প্ৰচেষ্টা বিফল হয় আৰু হিটলাৰক কাৰাৰুদ্ধ কৰা হয়। কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাতে তেওঁ ''মেইন কাম্ফ'' বা ''মোৰ সংগ্ৰাম'' নামৰ কিতাপ এখন লিখি উলিয়ায়; য’ত তেওঁ এক শক্তিশালী জাৰ্মানী গঢ়ি তোলাৰ অৰ্থে নিজৰ পৰিকল্পনাসমূহ ব্যক্ত কৰে। কাৰাগাৰৰ পৰা ওলাই তেওঁ পুনৰ নাজী দলটোক সাংগঠনিকভাৱে শক্তিশালী কৰি তোলাৰ চেষ্টাত ব্ৰতী হয়। [[চিত্ৰ:Adolf Hitler Wax Statue in Madame Tussauds London.jpg|thumb|left|"Madame Tussauds London" সংগ্ৰহালয়ত থকা হিটলাৰৰ ম’মৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তি]] ==ৰাজনৈতিক ক্ষমতালাভ== ১৯৩০ চনত অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাই জাৰ্মানীক জুৰুলা কৰে আৰু এই সময়ছোৱাতে হিটলাৰৰ নাজী দল নিৰ্বাচনত জিকি ক্ষমতালৈ আহে। জাৰ্মানীৰ চাঞ্চেলৰ হোৱাৰ লগে লগে হিটলাৰে নিজৰ সাংবিধানিক ক্ষমতা বঢ়াই জাৰ্মানীৰ একচ্ছত্ৰী নেতা হিচাপে পৰিগণিত হয়, আৰু নিজকে ফ্যুহাৰ বুলি পৰিচয় দিয়ে। ===তৃতীয় ৰেইখ=== হিটলাৰৰ চৰকাৰক তৃতীয় ৰেইক বুলি জনা গৈছিল, আৰু এই ৰেইকে ব্যক্তি স্বাধীনতাৰ পোষকতা নকৰিছিল। নাগৰিকসকলৰ জীৱনৰ সকলো দিশেই ৰাষ্ট্ৰই নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। ফ্যুহাৰ হিচাপে হিটলাৰে এজন নিকা আৰ্য্য জাৰ্মানী গঢ়ি তুলিবলৈ [[ইহুদী]], নিগ্ৰো, জীপচী আৰু শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত লোকসকলৰ পৰা পৃথিৱীখন মুক্ত কৰিব লাগিব বুলি জাৰ্মানীৰ জনগণক পতিয়ন নিয়াবলৈ সক্ষম হয়। ==দ্বিত্বীয় বিশ্বযুদ্ধ== {{main|দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ}} হিটলাৰে ১৯৩৯ চনত পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰাৰ ফলশ্ৰুতিতেই দ্বিত্বীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সূত্ৰপাত হয়। মানৱ-ইতিহাসৰ সবাতোকৈ ঘাটক এই মহাসমৰত পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো দেশেই জড়িত হৈ পৰে। ১৯৪৫ চন মিত্ৰশক্তিয়ে সন্মিলিত প্ৰচেষ্টাৰে হিটলাৰৰ আগ্ৰাসনৰ অন্ত পেলায়। ==বৈবাহিক জীৱন== ৰাজহুৱাভাৱে হিটলাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁ কোনো সম্বন্ধৰ বান্ধোনত নোসোমায় আৰু নিজৰ জীৱন দেশৰ বাবে উছৰ্গা কৰিব। ১৯২৯ চনত তেওঁ ইভা ব্ৰাউন নামৰ এগৰাকী মহিলাক লগ পায় আৰু বহুদিন একেলগে কটোৱাৰ পাছত ১৯৪৫ চনত মৃত্যুৰ আগদিনা ইভাক বিবাহ কৰে। এই বংশৰ শেষ জীৱিত ব্যক্তি প’লা হিটলাৰৰ ১৯৬০ চনত মৃত্যু হয়। ==মৃত্যু== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত জাৰ্মানী আৰু ইয়াৰ মিত্ৰজোঁটৰ পৰাজয়ত হতাশ হৈ হিটলাৰে ১৯৪৫ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ইভা ব্ৰাউনৰ সৈতে একেলগে আত্মহত্যা কৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ;উৎস {{refbegin|30em}} * {{cite book | last = Aigner | first = Dietrich | editor1-last = Koch | editor1-first = H.W | title = Aspects of the Third Reich | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933 | year = 1985 | publisher = MacMillan | location = London | chapter = Hitler's ultimate aims&nbsp;– a programme of world dominion? | isbn = 978-0-312-05726-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bauer | first = Yehuda | title = Rethinking the Holocaust | url = https://archive.org/details/rethinkingholoca0000baue | publisher = Yale University Press | year = 2000 | page = [https://archive.org/details/rethinkingholoca0000baue/page/5 5] | isbn = 978-0-300-08256-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Beevor | first = Antony | authorlink = Antony Beevor | title = [[Berlin: The Downfall 1945]] | year = 2002 | publisher = Viking-Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-670-03041-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last1 = Beevor | first1 = Antony | last2 = Attar | first2 = Rob | title = The World in Flames | journal = BBC History Magazine | date = June 2012 | volume = 13 | issue = 6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Beloff | first = Max | title = The Foreign Policy of Soviet Russia | volume = II, I936–4I | year = 1949 | publisher = Oxford University Press | oclc = 264346 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bendersky | first = Joseph W | title = A History of Nazi Germany: 1919–1945 | year = 2000 | publisher = Rowman & Littlefield | isbn = 978-1-4422-1003-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bloch | first = Michael | title = Ribbentrop | url = https://archive.org/details/ribbentrop0000bloc | location = New York | publisher = Crown Publishing | year = 1992 | isbn = 978-0-517-59310-3 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Bonney | first = Richard | authorlink = Richard Bonney | title = The Nazi Master Plan, Annex 4: The Persecution of the Christian Churches | journal = Rutgers Journal of Law and Religion | year = 2001 | url = http://www.leics.gov.uk/the_nazi_master_plan.pdf | accessdate =7 June 2011 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bullock | first = Alan | authorlink = Alan Bullock | title = Hitler: A Study in Tyranny | url = https://archive.org/details/hitlerstudyintyr0000bull_c8v9 | location = London | publisher = Penguin Books | year = 1962 | origyear = 1952 | isbn = 978-0-14-013564-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Bullock | first = Alan | authorlink = Alan Bullock | title = Hitler: A Study in Tyranny | year = 1999 | origyear = 1952 | publisher = Konecky & Konecky | location = New York | isbn = 978-1-56852-036-0 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Butler | first1 = Ewan | last2 = Young | first2 = Gordon | title = The Life and Death of Hermann Göring | url = https://archive.org/details/lifedeathofherma0000butl | publisher = [[David & Charles]] | location = Newton Abbot, Devon | year = 1989 | isbn = 978-0-7153-9455-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Carr | first = William | title = Arms, Autarky and Aggression | url = https://archive.org/details/armsautarkyaggre0000carr | publisher = Edward Arnold | location = London | year = 1972 | isbn = 978-0-7131-5668-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Conway | first = John S. | author-link = John S. Conway (historian) | title = The Nazi Persecution of the Churches 1933–45 | url = https://archive.org/details/nazipersecutiono0000jsco_m7j1 | year = 1968 | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | isbn = 978-0-297-76315-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Craig | first = Gordon | authorlink = Gordon A. Craig | editor1-last = Craig | editor1-first = Gordon A. | editor2-last = Gilbert | editor2-first = Felix | editor2-link = Felix Gilbert | title = Documents on German foreign Policy, 1918–1945, from the archives of the German Foreign Ministry | chapter = The German Foreign Office from Neurath to Ribbentrop | origyear = 1949 | year = 1983 | pages = 435–436 | oclc = 21151259 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Del Testa | first1 = David W | last2 = Lemoine | first2 = Florence | last3 = Strickland | first3 = John | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists | url = https://archive.org/details/governmentleader0000delt | year= 2003 | publisher = Greenwood Publishing Group | page = [https://archive.org/details/governmentleader0000delt/page/83 83] | isbn = 978-1-57356-153-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Dietrich | first = Otto | authorlink = Otto Dietrich | title = The Hitler I Knew: Memoirs of the Third Reich's Press Chief | url = https://archive.org/details/hitleriknewmemoi0000diet_a3m5 | publisher = Skyhorse | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-1-60239-972-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Dollinger | first = Hans | title = The Decline and Fall of Nazi Germany and Imperial Japan: A Pictorial History of the Final Days of World War II | isbn = 978-0-517-12399-7 | year = 1995 | origyear = 1965 | publisher = Gramercy | location = New York | ref = harv }} * {{cite book | last = Downing | first = David | title = The Nazi Death Camps | year = 2005 | publisher = Gareth Stevens | series = World Almanac Library of the Holocaust | isbn = 978-0-8368-5947-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | authorlink = Richard J. Evans | title = In Hitler's Shadow : West German Historians and the Attempt to Escape from the Nazi Past | url = https://archive.org/details/inhitlersshadow00rich | year = 1989 | publisher = Pantheon | location = New York | isbn = 978-0-394-57686-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | title = [[The Coming of the Third Reich]] | year = 2003 | publisher = Penguin Group | isbn = 978-0-14-303469-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | author-link = Joachim Fest | title = The Face of the Third Reich | url = https://archive.org/details/faceofthirdreich0000fest_t9z2 | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1970 | isbn = 978-0-297-17949-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | url = https://archive.org/details/hitler0000joac | location = London | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 1974 | origyear = 1973 | isbn = 978-0-297-76755-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fest | first = Joachim C. | title = Hitler | url = https://archive.org/details/hitler0000fest_f2e9 | year = 1977 | origyear = 1973 | publisher = Penguin | location = Harmondsworth | isbn = 978-0-14-021983-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fischer | first = Klaus P. | title = Nazi Germany: A New History | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_h7i6 | location = London | publisher = Constable and Company | year = 1995 | isbn = 978-0-09-474910-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fromm | first = Erich | authorlink = Erich Fromm | title = The Anatomy of Human Destructiveness | url = https://archive.org/details/anatomyofhumande0000eric_u1c1 | year = 1977 | origyear = 1973 | publisher = Penguin Books | location = London | isbn = 978-0-14-004258-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fulda | first = Bernhard | title = Press and Politics in the Weimar Republic | year = 2009 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-954778-4 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Gellately | first = Robert | title = Reviewed work(s): Vom Generalplan Ost zum Generalsiedlungsplan by Czeslaw Madajczyk. Der "Generalplan Ost." Hauptlinien der nationalsozialistischen Planungs- und Vernichtungspolitik by Mechtild Rössler; Sabine Schleiermacher | journal = Central European History | volume = 29 | issue = 2 | year = 1996 | pages = 270–274 | ref = harv }} * {{cite book | last = Goldhagen | first = Daniel | authorlink = Daniel Goldhagen | title = [[Hitler's Willing Executioners|Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust]] | year = 1996 | publisher = Knopf | location = New York | isbn = 978-0-679-44695-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hakim | first = Joy | authorlink = Joy Hakim | series = [[A History of US]] | title = War, Peace, and All That Jazz | volume = 9 | publisher = Oxford University Press | year = 1995 | location = New York | isbn = 978-0-19-509514-2 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Halperin | first1 = Samuel William | title = Germany Tried Democracy: A Political History of the Reich from 1918 to 1933 | url = https://archive.org/details/germanytrieddemo00halp | publisher = W.W. Norton | location = New York | year = 1965 | origyear = 1946 | isbn = 978-0-393-00280-5 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Hamann | first1 = Brigitte | authorlink1 = Brigitte Hamann | title = Hitler's Vienna: A Dictator's Apprenticeship | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic00hama | publisher = Oxford University Press | location = New York | year = 1999 | others = Trans. Thomas Thornton | isbn = 978-0-19-512537-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hamann | first = Brigitte | title = Hitler's Vienna: A Portrait of the Tyrant as a Young Man | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic0000hama_j7f5 | publisher = Tauris Parke Paperbacks | location = London; New York | year = 2010 | origyear = 1999 | others = Trans. Thomas Thornton | isbn = 978-1-84885-277-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hancock | first = Ian | authorlink = Ian Hancock | editor1-last = Stone | editor1-first = Dan | title = The Historiography of the Holocaust | url = https://archive.org/details/historiographyof0000unse_b1p8 | year = 2004 | publisher = Palgrave Macmillan | location = New York; Basingstoke | isbn = 978-0-333-99745-1 | chapter = Romanies and the Holocaust: A Reevaluation and an Overview | ref = harv }} * {{cite book | last = Hanfstaengl | first = Ernst | title = Hitler: The Missing Years | url = https://archive.org/details/hitlermissingyea0000hanf | origyear = 1957 | year = 1994 | publisher = Arcade | location = New York | isbn = 978-1-55970-272-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Heck | first = Alfons | authorlink = Alfons Heck | title = A Child of Hitler: Germany In The Days When God Wore A Swastika | url = https://archive.org/details/childofhitlerger0000heck | origyear = 1985 | year = 2001 | publisher = Renaissance House | location = Phoenix, AZ | isbn = 978-0-939650-44-6 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Heston | first1 = Leonard L. | last2 = Heston | first2 = Renate | title = The Medical Casebook of Adolf Hitler: His Illnesses, Doctors, and Drugs | url = https://archive.org/details/medicalcasebooko0000hest | year = 1980 | origyear = 1979 | publisher = Stein and Day | location = New York | isbn = 978-0-8128-2718-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hildebrand | first = Klaus | author-link = Klaus Hildebrand | title = The Foreign Policy of the Third Reich | location = London | publisher = Batsford | year = 1973 | isbn = 978-0-7134-1126-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | title = [[Mein Kampf]] | location = Boston | publisher = Houghton Mifflin | year = 1999 | origyear = 1925 | others = Trans. [[Ralph Manheim]] | isbn = 978-0-395-92503-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | year = 1973 | origyear = 1941 | title = My New Order | publisher = Octagon Books | location = New York | isbn = 978-0-374-93918-2 | editor1-first = Raoul de | editor1-last = Roussy de Sales | ref = harv }} * {{cite book | last = Hitler | first = Adolf | year = 1942 | title = [[The Speeches of Adolf Hitler, April 1922&nbsp;– August 1939]] | location = London | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-86527-493-8 | editor1-first = Norman H. | editor1-last = Baynes | editor1-link = Norman H. Baynes | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Hitler | first1 = Adolf | last2 = Trevor-Roper | first2 = Hugh | author2-link = Hugh Trevor-Roper | title = [[Hitler's Table Talk|Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann]] | location = Oxford | publisher = Oxford University Press | year = 1988 | origyear = 1953 | isbn = 978-0-19-285180-2 | ref = harv }} * {{cite news | last = Jamieson | first = Alastair | title = Nazi leader Hitler really did have only one ball | newspaper = [[The Daily Telegraph]] | date = 19 November 2008 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/3481932/Nazi-leader-Hitler-really-did-have-only-one-ball.html | accessdate =27 May 2011 | ref = harv }} * {{cite book | last = Jetzinger | first = Franz | authorlink = Franz Jetzinger | title = Hitler's Youth | year = 1976 | origyear = 1956 | publisher = Greenwood Press | location = Westport, Conn | isbn = 978-0-8371-8617-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Joachimsthaler | first = Anton | others = Trans. Helmut Bögler | title = The Last Days of Hitler: The Legends, the Evidence, the Truth | url = https://archive.org/details/lastdaysofhitler0000joac_o3a8 | year = 1999 | origyear = 1995 | publisher = Brockhampton Press | location = London | isbn = 978-1-86019-902-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kee | first = Robert | authorlink = Robert Kee | title = Munich: The Eleventh Hour | url = https://archive.org/details/municheleventhho0000keer | publisher = Hamish Hamilton | location = London | year = 1988 | isbn = 978-0-241-12537-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Keegan | first = John | authorlink = John Keegan | title = The Mask of Command: A Study of Generalship | url = https://archive.org/details/maskofcommandstu0000keeg | publisher = Pimlico | location = London | year = 1987 | isbn = 978-0-7126-6526-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Keller | first = Gustav | title= Der Schüler Adolf Hitler: die Geschichte eines lebenslangen Amoklaufs | trans_title = The Student Adolf Hitler: The Story of a Lifelong Rampage | publisher = LIT | language = German | location = Münster | year = 2010 | isbn = 978-3-643-10948-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kellogg | first = Michael | title = The Russian Roots of Nazism White Émigrés and the Making of National Socialism, 1917–1945 | url = https://archive.org/details/russianrootsofna0000kell | publisher = Cambridge University Press | year = 2005 | isbn = 978-0-521-84512-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | author-link = Ian Kershaw | title = Hitler: 1889–1936: Hubris | url = https://archive.org/details/hitlerhubris00kers | location = New York | publisher = [[W. W. Norton & Company]] | year = 1999 | origyear = 1998 | isbn = 978-0-393-04671-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers | edition = 4th | location = London | publisher = Arnold | year = 2000a | origyear = 1985 | isbn = 978-0-340-76028-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis | url = https://archive.org/details/hitler193645neme0000kers_n4x3 | location = New York; London | publisher = W. W. Norton & Company | year = 2000b | isbn = 978-0-393-32252-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler: A Biography | url = https://archive.org/details/hitlerbiography0000kers | publisher = W. W. Norton & Company | location = New York | year = 2008 | isbn = 978-0-393-06757-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kolb | first = Eberhard | authorlink = Eberhard Kolb | title = The Weimar Republic | origyear = 1984 | year = 2005 | isbn = 978-0-415-34441-8 | publisher = Routledge | location = London; New York | ref = harv }} * {{cite book | last = Kolb | first = Eberhard | year = 1988 | origyear = 1984 | title = The Weimar Republic | url = https://archive.org/details/weimarrepublic0000kolb | location = New York | publisher = Routledge | isbn = 978-0-415-09077-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kressel | first = Neil J. | title = Mass Hate: The Global Rise Of Genocide And Terror | url = https://archive.org/details/masshateglobalri0000kres | year = 2002 | publisher = Basic Books | location = Boulder | isbn = 978-0-8133-3951-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kubizek | first = August | title = The Young Hitler I Knew | url = https://archive.org/details/younghitleriknew0000kubi | authorlink = August Kubizek | year = 2006 | origyear = 1953 | publisher = MBI | location = St. Paul, MN | isbn = 978-1-85367-694-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Kurowski | first = Franz | title = The Brandenburger Commandos: Germany's Elite Warrior Spies in World War II | url = https://archive.org/details/brandenburgerger0000kuro | publisher = Stackpole Books | series = Stackpole Military History series | location = Mechanicsburg, PA | year = 2005 | isbn = 978-0-8117-3250-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Langer | first = Walter C. | authorlink = Walter Charles Langer | title = [[The Mind of Adolf Hitler|The Mind of Adolf Hitler: The Secret Wartime Report]] | year = 1972 | origyear = 1943 | publisher = Basic Books | location = New York | isbn = 978-0-465-04620-1 | ref = harv}} * {{cite book | last = Larson | first = Erik | title = In the Garden of Beasts: Love, Terror, and an American Family in Hitler's Berlin | url = https://archive.org/details/ingardenofbeasts0000lars_a2r9 | publisher = Random House/Crown Publishing Group | location = New York, NY | year = 2011 | isbn = 978-0-307-40884-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Lichtheim | first = George | author-link = George Lichtheim | title = Europe In The Twentieth Century | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich | location = London | publisher = Sphere Books | year = 1974 | isbn = 978-0-351-17192-5 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Linge | first1 = Heinz | authorlink1 = Heinz Linge | others = Intro. [[Roger Moorhouse]] | title = With Hitler to the End: The Memoirs of Adolf Hitler's Valet | url = https://archive.org/details/withhitlertoendm00ling | year = 2009 | origyear = 1980 | publisher = Skyhorse Publishing | location = New York | isbn = 978-1-60239-804-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Lipstadt | first = Deborah E. | title = The Eichmann Trial | url = https://archive.org/details/eichmanntrial0000lips | year = 2011 | publisher = Random House | location = New York | isbn = 978-0-8052-4260-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Maiolo | first = Joseph | title = The Royal Navy and Nazi Germany 1933–39: Appeasement and the Origins of the Second World War | year = 1998 | publisher = Macmillan Press | location = London | isbn = 978-0-333-72007-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Manvell | first1 = Roger | author1-link = Roger Manvell | last2 = Fraenkel | first2 = Heinrich | author2-link = Heinrich Fraenkel | title = Heinrich Himmler: The Sinister Life of the Head of the SS and Gestapo | url = https://archive.org/details/heinrichhimmlers0000manv | year = 2007 | origyear = 1965 | publisher = Greenhill; Skyhorse | location = London; New York | isbn = 978-1-60239-178-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Maser | first = Werner | title = Hitler: Legend, Myth, Reality | url = https://archive.org/details/hitler0000mase | year = 1973 | publisher = Allen Lane | location = London | isbn = 978-0-7139-0473-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Marrus | first = Michael | authorlink = Michael Marrus | title = The Holocaust in History | url = https://archive.org/details/holocaustinhisto0000marr_d3f8 | location = Toronto | publisher = Key Porter | year = 2000 | isbn = 978-0-299-23404-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = The Third Reich | publisher = Amber Books Ltd | year = 2009 | isbn = 978-1-906626-51-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Megargee | first = Geoffrey P. | title = War of Annihilation: Combat and Genocide on the Eastern Front, 1941 | url = https://archive.org/details/warofannihilatio0000mega | location = Lanham, Md | publisher = Rowman & Littlefield | year = 2007 | isbn = 978-0-7425-4482-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Messerschmidt | first = Manfred | title = [[Germany and the Second World War]] | volume = 1 | chapter = Foreign Policy and Preparation for War | location = Oxford | publisher = Clarendon Press | year = 1990 | editor1-last = Deist | editor1-first = Wilhelm | isbn = 978-0-19-822866-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel W. | title = Why Hitler?: The Genesis of the Nazi Reich | url = https://archive.org/details/whyhitlergenesis0000mitc | year = 1996 | publisher = Praeger | location = Westport, Conn | isbn = 978-0-275-95485-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Murray | first = Williamson | title = The Change in the European Balance of Power | url = https://archive.org/details/changeineuropean0000murr | location = Princeton | publisher = Princeton University Press | year = 1984 | isbn = 978-0-691-05413-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Naimark | first = Norman M. | year = 2002 | title = Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe | url = https://archive.org/details/firesofhatred00norm | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0-674-00994-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Niewyk | first1 = Donald L. | last2 = Nicosia | first2 = Francis R. | title = The Columbia Guide to the Holocaust | url = https://archive.org/details/columbiaguidetot00niew | year = 2000 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-11200-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = O'Donnell | first = James P. | authorlink = James P. O'Donnell | title = [[The Bunker]] | publisher = Da Capo Press | location = New York | year = 2001 | origyear = 1978 | isbn = 978-0-306-80958-3 | ref = harv }} * {{cite book | last1 = Overy | first1 = Richard | last2 = Wheatcroft | first2 = Andrew | author-link = Richard Overy | title = The Road To War | url = https://archive.org/details/roadtowar00over | location = London | publisher = Macmillan | year = 1989 | isbn = 978-0-14-028530-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | editor1-last = Lukes | editor1-first = Igor | editor2-last = Goldstein | editor2-first = Erik | title = The Munich Crisis, 1938: Prelude to World War II | url = https://archive.org/details/munichcrisis193800igor | year = 1999 | publisher = Frank Cass | location = London; Portland, OR | chapter = Germany and the Munich Crisis: A Mutilated Victory? | oclc = 40862187 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27The Munich Crisis.27.27|1999|p=207}} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | editor1-last = Leitz | editor1-first = Christian | title = The Third Reich: The Essential Readings | url = https://archive.org/details/thirdreichessent0000unse | year = 1999 | publisher = Blackwell | location = Oxford | chapter = Economy Germany, 'Domestic Crisis' and War in 1939 | isbn = 978-0-631-20699-6 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27The Third Reich.27.27|1999|p= }} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | authorlink = Richard Overy | editor1-last = Martel | editor1-first = Gordon | title = The Origins of the Second World War Reconsidered | url = https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0 | year = 1999 | publisher = Routledge | location = London | chapter = Misjudging Hitler | pages = [https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0/page/94 93]–115 | isbn = 978-0-415-16324-8 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27Origins of WWII Reconsidered.27.27|1999}} }} * {{cite book | last = Overy | first = Richard | title = The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia | url = https://archive.org/details/dictators00rich | publisher = Penguin Books | year = 2005 | isbn = 978-0-393-02030-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Payne | first = Robert | authorlink = Pierre Stephen Robert Payne | title = The Life and Death of Adolf Hitler | publisher = Hippocrene Books | location = New York, New York | year = 1990 | origyear = 1973 | isbn = 978-0-88029-402-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Payne | first = Stanley G. | authorlink = Stanley G. Payne | title = Franco and Hitler: Spain, Germany, and World War II | url = https://archive.org/details/francohitlerspai0000payn | publisher = Yale University Press | location = New Haven | year = 2008 | isbn = 978-0-300-12282-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Plating | first = John D. | title = The Hump: America's Strategy for Keeping China in World War II | year = 2011 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station | series = Williams-Ford Texas A&M University military history series, no. 134 | isbn = 978-1-60344-238-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Redlich | first = Fritz R. | title = Hitler: Diagnosis of a Destructive Prophet | year = 2000 | month = September | publisher = Oxford University Press | pages = | isbn = 978-0-19-513631-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rees | first = Laurence | authorlink = Laurence Rees | title = [[The Nazis: A Warning From History]] | location = New York | publisher = New Press | year = 1997 | isbn = 978-0-563-38704-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rißmann | first = Michael | title = Hitlers Gott. Vorsehungsglaube und Sendungsbewußtsein des deutschen Diktators | location = Zürich München | publisher = Pendo | year = 2001 | isbn = 978-3-85842-421-1 | language = German | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = J. M. | author-link = John Roberts (historian) | title = A History of Europe | url = https://archive.org/details/historyofeurope0000robe | location = Oxford | publisher = Helicon | year = 1996 | isbn = 978-1-85986-178-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Roberts | first = Martin | title = The New Barbarism&nbsp;– A Portrait of Europe 1900–1973 | url = https://archive.org/details/portraitofeurope0000unse_o6l1 | year = 1975 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-913225-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Robertson | first = Esmonde M. | title = Hitler's Pre-War Policy and Military Plans: 1933–1939 | url = https://archive.org/details/hitlersprewarpol0000esmo | publisher = Longmans | location = London | year = 1963 | oclc = 300011871 | ref = harv }} * {{cite book | last = Robertson | first = E. M. | editor1-first = Koch | editor1-last = H.W | title = Aspects of the Third Reich | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933 | year = 1985 | publisher = Macmillan | location = London | chapter = Hitler Planning for War and the Response of the Great Powers | isbn = 978-0-312-05726-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rosenbaum | first = Ron | authorlink = Ron Rosenbaum | title = [[Explaining Hitler: The Search for the Origins of His Evil]] | year = 1999 | publisher = Harper Perennial | isbn = 978-0-06-095339-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rosmus | first = Anna Elisabeth | year = 2004 | title = Out of Passau: Leaving a City Hitler Called Home | url = https://archive.org/details/isbn_9781570035081 | publisher = University of South Carolina Press | location = Columbia, S.C | isbn = 978-1-57003-508-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rothwell | first = Victor | title = The Origins of the Second World War | url = https://archive.org/details/originsofsecondw0000roth | year = 2001 | publisher = Manchester University Press | location = Manchester | isbn = 978-0-7190-5957-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Rummel | first = Rudolph | authorlink = Rudolph Rummel | title = Death by Government | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431 | year = 1994 | publisher = Transaction | location = New Brunswick, NJ | isbn = 978-1-56000-145-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Ryschka | first = Birgit | title = Constructing and Deconstructing National Identity: Dramatic Discourse in Tom Murphy's the Patriot Game and Felix Mitterer's in Der Löwengrube | date = 29 September 2008 | publisher = Peter Lang | isbn = 978-3-631-58111-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Shirer | first = William L. | authorlink = William L. Shirer | title = [[The Rise and Fall of the Third Reich]] | publisher = Simon & Schuster | location = New York | year = 1960 | isbn = 978-0-671-62420-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Snyder | first = Timothy | authorlink = Timothy D. Snyder | title = [[Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin]] | publisher = Basic Books | location = New York | year = 2010 | isbn = 978-0-465-00239-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Speer | first = Albert | authorlink = Albert Speer | origyear = 1969 | year = 1971 | title = [[Inside the Third Reich]] | publisher = Avon | location = New York | isbn = 978-0-380-00071-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Spiro | first = Jonathan Peter | title = Defending the Master Race: Conservation, Eugenics, and the Legacy of Madison Grant | year = 2008 | publisher = University Press of Vermont | location = Lebanon, NH | isbn = 978-1-58465-715-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Stackelberg | first = Roderick | title = The Routledge Companion to Nazi Germany | url = https://archive.org/details/routledgecompani0000stac | year = 2007 | publisher = Routledge | location = New Yor | isbn = 978-0-415-30860-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Steigmann-Gall | first = Richard | authorlink = Richard Steigmann-Gall | title = The Holy Reich: Nazi Conceptions of Christianity, 1919–1945 | url = https://archive.org/details/holyreichnazicon0000stei | location = Cambridge; New York | publisher = Cambridge University Press | year = 2003 | isbn = 978-0-521-82371-5 | doi = 10.2277/978-0-521-82371-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Steinberg | first = Jonathan | title = The Third Reich Reflected: German Civil Administration in the Occupied Soviet Union, 1941-4 | url = https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1995-06_110_437/page/620 | journal = The English Historical Review | year = 1995 | month = June | volume = 110 | issue = 437 | pages = 620–651 | oclc = 83655937 | ref = harv }} * {{cite book | last = Steiner | first = John Michael | title = Power Politics and Social Change in National Socialist Germany: A Process of Escalation into Mass Destruction | url = https://archive.org/details/powerpoliticssoc0000stei | year = 1976 | publisher = Mouton | location = The Hague | isbn = 978-90-279-7651-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Tames | first = Richard | title = Dictatorship | url = https://archive.org/details/dictatorship0000tame_g0o2 | publisher = Heinemann Library | location = Chicago | year = 2008 | isbn = 978-1-4329-0234-6 | ref = harv }} * {{cite book | last = Le Tissier | first = Tony | title = Race for the Reichstag | publisher = Pen & Sword | year = 2010 | origyear = 1999 | isbn = 978-1-84884-230-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Toland | first = John | authorlink = John Toland (author) | title = Adolf Hitler: The Definitive Biography | publisher = Book Club Associates | location = London | year = 1977 | origyear = 1976 | ref = harv }} * {{cite book | last = Toland | first = John | title = Adolf Hitler: The Definitive Biography | publisher = [[Doubleday (publisher)|Doubleday]] | year = 1992 | origyear = 1976 | isbn = 978-0-385-42053-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Trevor-Roper | first = Hugh | authorlink = Hugh Trevor-Roper | title = The Last Days of Hitler | url = https://archive.org/details/lastdaysofhitler0000trev_u5p5 | year = 1987 | origyear = 1947 | publisher = University of Chicago Press | location = Chicago | isbn = 978-0-226-81224-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Vinogradov | first = V. K. | title = Hitler's Death: Russia's Last Great Secret from the Files of the KGB | url = https://archive.org/details/hitlersdeathruss0000vino | publisher = Chaucer Press | year = 2005 | isbn = 978-1-904449-13-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weber | first = Thomas | title = Hitler's First War: Adolf Hitler, The Men of the List Regiment, and the First World War | url = https://archive.org/details/hitlersfirstwara0000webe | year = 2010 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-923320-5 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Hitler's Private Testament of 2 May 1938 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-history_1955-12_27_4/page/415 | journal = The Journal of Modern History | date = December 1955 | volume = 27 | issue = 4 | pages = 415–419 | oclc = 482752575 | doi = 10.1086/237831 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | author-link = Gerhard Weinberg | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Diplomatic Revolution in Europe 1933–1936 | publisher = University of Chicago Press | location = Chicago, Illinois | year = 1970 | isbn = 978-0-226-88509-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Starting World War II | url = https://archive.org/details/foreignpolicyofh0000wein | publisher = University of Chicago Press | year = 1980 | isbn = 978-0-226-88511-7 | location = Chicago, Illinois | ref = harv }} * {{cite journal | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Review of ''Stalin's War: A Radical New Theory of the Origins of the Second World War'' by Ernst Topitsch | url = https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1989-06_94_3/page/800 | journal = The American Historical Review | date = June 1989 | volume = 94 | issue = 3 | pages = 800–801 | oclc = 486363416 | doi = 10.2307/1873876 | last2 = Topitsch | first2 = Ernst | last3 = Taylor | first3 = A. | last4 = Taylor | first4 = B. | ref = {{sfnRef|Weinberg et al.|1989}} }} * {{cite book | last = Weinberg | first = Gerhard | title = Germany, Hitler, and World War II: Essays in Modern German and World History | url = https://archive.org/details/germanyhitlerwor0000wein_b8f0 | year = 1995 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | chapter = Hitler and England, 1933–1945: Pretense and Reality | isbn = 978-0-521-47407-8 | ref = harv }} * {{cite book | last = Welch | first = David | title = Hitler: Profile of a Dictator | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc | year = 2001 | publisher = Routledge | isbn = 978-0-415-25075-7 | ref = harv }} * {{cite book | last = Wheeler-Bennett | first = John | authorlink = John Wheeler-Bennett | title = The Nemesis of Power | location = London | publisher = Macmillan | year = 1967 | isbn = 978-1-4039-1812-3 | ref = harv }} * {{cite book | last = Winkler | first2 = Heinrich August | title = Germany: The Long Road West. Vol. 2, 1933–1990 | publisher = [[Oxford University Press]] | location = New York | year = 2007 | isbn = 978-0-19-926598-5 | ref = harv | others = Sager, Alexander (trans.) }} '''Online''' * {{cite news | title = Parkinson's part in Hitler's downfall | publisher = BBC News | date = 29 July 1999 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/406713.stm | accessdate =13 June 2011 | ref = {{sfnRef|BBC News, 1999}} }} * {{cite news | title = Adolf Hitler's Austrian hometown revokes honour title | publisher = [[BBC News Online]] | date = 8 July 2011 | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-14084913 | accessdate =8 July 2011 | ref = {{sfnRef|BBC News, 2011}} }} * {{cite web | title = 1933&nbsp;– Day of Potsdam | publisher = City of Potsdam | url = http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/ | accessdate = 13 June 2011 | ref = {{sfnRef|City of Potsdam}} | archivedate = 6 June 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120606032402/http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/ | deadurl = yes }} * {{cite news | title = Documents: Bush's Grandfather Directed Bank Tied to Man Who Funded Hitler | date = 17 October 2003 | publisher = Fox News | url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,100474,00.html | accessdate = 16 October 2011 | ref = {{sfnRef|Fox News, 2003}} | archivedate = 15 September 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080915145122/http://www.foxnews.com/story/0,2933,100474,00.html | deadurl = yes }} * {{cite web | title = Hitler's Last Days | publisher = MI5 Security Service | work = mi5.gov.uk | url = https://www.mi5.gov.uk/output/hitlers-last-days.html | accessdate =5 January 2012 | ref = {{sfnRef|MI5, .27.27Hitler's Last Days.27.27}} }} * {{cite news | last = Evans | first = Richard J. | title = How the First World War shaped Hitler | newspaper = [[The Globe and Mail]] | date = 22 June 2011 | publisher = Phillip Crawley | url = http://www.theglobeandmail.com/news/arts/books/hitlers-first-war-by-thomas-weber/article2070942/ | accessdate =29 April 2012 | ref = harv }} {{dead link|date=June 2012}} * {{cite web | last = Frauenfeld | first = A. E | title = The Power of Speech | publisher = [[Calvin College]] | date = August 1937 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm | accessdate = 19 October 2011 | ref = harv | archivedate = 6 June 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140606094146/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm | deadurl = yes }} * {{cite web | last = Goebbels | first = Joseph | title = The Führer as a Speaker | publisher = [[Calvin College]] | year = 1936 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm | accessdate = 19 October 2011 | ref = harv | archivedate = 4 June 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140604083118/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm | deadurl = yes }} * {{cite news | last = Hinrichs | first = Per | publisher = Spiegel Online | title = Des Führers Pass, Hitlers Einbürgerung | trans_title = Hitler's Naturalisation: Pass the Leader | date = 10 March 2007 | language = German | url = http://www.spiegel.de/panorama/zeitgeschichte/0,1518,470844,00.html | accessdate =16 October 2011 | ref = harv }} * {{cite web | title = Introduction to the Holocaust | publisher = [[United States Holocaust Memorial Museum]] | url = http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005143 | accessdate =17 October 2011 | ref = {{sfnRef|Holocaust Memorial Museum}} }} * {{cite web | title = Eingabe der Industriellen an Hindenburg vom November 1932 | trans_title = Letter of the industrialists to Hindenburg, November 1932 | publisher=Glasnost–Archiv | url=http://www.glasnost.de/hist/ns/eingabe.html | accessdate =16 October 2011 | ref = {{sfnRef|Letter to Hindenburg, 1932}} }} * {{cite document | title = Der Hitler-Prozeß vor dem Volksgericht in München | trans_title = The Hitler Trial Before the People's Court in Munich | language = German | year = 1924 | ref = {{sfnRef|Munich Court, 1924}} | postscript = . }} * {{cite journal | author = Office of Strategic Services | title = The Nazi Master Plan: The Persecution of the Christian Churches | journal = Rutgers Journal of Law and Religion | year = 1945 | publisher = Cornell Law Library | location = Ithaca, NY | pages = 6–7 | oclc = 320083040 | url = http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml | ref = {{sfnRef|Office of Strategic Services, 1945}} | access-date = 2012-08-26 | archivedate = 2013-09-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130926204151/http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml | deadurl = yes }} * {{cite web | url = http://www.ns-archiv.de/personen/hitler/oesterreich/staatsbuergerschaft.php | title = Hitler ersucht um Entlassung aus der österreichischen Staatsangehörigkeit | trans_title = Hitler's official application to end his Austrian citizenship | date = 7 April 1925 | publisher= NS-Archiv | language = German | accessdate=13 April 2012 | ref = {{sfnRef|NS-Archiv, 7 April 1925}} }} * {{cite news | last = Sharkey | first = Joe | title = Word for Word/The Case Against the Nazis; How Hitler's Forces Planned To Destroy German Christianity | newspaper = The New York Times | date = 13 January 2002 | url = http://www.nytimes.com/2002/01/13/weekinreview/word-for-word-case-against-nazis-hitler-s-forces-planned-destroy-german.html?pagewanted=all | accessdate =7 June 2011 | ref = harv }} * {{cite news | title = Leni Riefenstahl | date=10 September 2003 | work = [[The Daily Telegraph]] | publisher = [[Telegraph Media Group|TMG]] | location = [[London, UK|London]] | issn = 0307-1235 | oclc = 49632006 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1440991/Leni-Riefenstahl.html?pageNum=3 | accessdate=14 December 2011-12-14 | ref = {{sfnRef|.27.27The Daily Telegraph.27.27, 2003}} }} * {{cite news | title = Man of the Year | work = Time Magazine | publisher = Time | date = 2 January 1939 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html | accessdate = 22 May 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080607103145/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html | archivedate = 7 June 2008 | deadurl = yes | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, January 1939}} }} * {{cite news | title = Seven Years War? | work = Time Magazine | publisher = Time | date = 2 October 1939 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html | accessdate = 30 August 2008 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, October 1939}} | archivedate = 9 March 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080309075838/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html | deadurl = yes }} * {{cite news | title = Germany: Second Revolution? | date = 2 July 1934 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321,00.html | work = Time Magazine | publisher = Time | accessdate = 17 October 2011 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, 1934}} | archivedate = 17 April 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080417000456/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321-2,00.html | deadurl = yes }} * {{cite web | title = Poles: Victims of the Nazi Era: The Invasion and Occupation of Poland | work = ushmm.org | publisher = United States Holocaust Memorial Museum | url = http://www.ushmm.org/education/resource/poles/poles.php | accessdate=15 December 2011 | ref = {{sfnRef|US Holocaust Memorial Museum}} }} * {{cite web | last = Wilson | first = Bee | title = Mein Diat&nbsp;– Adolf Hitler's diet | publisher = [[FindArticles]] | work = New Statesman | location = UK | date = 9 October 1998 | accessdate = 22 May 2008 | url = http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FQP/is_n4406_v127/ai_21238666 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20050321091219/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0FQP/is_n4406_v127/ai_21238666 | archivedate = 21 March 2005 | format = <!-- {{Dead link|date=September 2009}} *''not'' a dead link, merely slow to load from wayback*--> | ref = harv | deadurl = yes }} * {{cite book | author = Yad Vashem Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority | title = Yad Vashem Studies | year = 2006 | volume = 34 | publisher = [[Yad Vashem]] | location = Jerusalem | oclc = 610688434 | ref = {{sfnRef|Yad Vashem, 2006}} }} * {{cite web | title = How many Jews were murdered in the Holocaust? How do we know? Do we have their names? | publisher = [[Yad Vashem]] | url = http://www1.yadvashem.org/about_holocaust/faqs/answers/faq_3.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080519014604/http://www1.yadvashem.org/about_holocaust/faqs/answers/faq_3.html | archivedate = 19 May 2008 | accessdate = 22 May 2008 | ref = {{sfnRef|Yad Vashem, 2008}} | deadurl = no }} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{worldcat id|id=lccn-n79-46200}} * {{IMDb name|id=0386944}}&nbsp;– real life footage in documentaries * {{IMDb character|id=0027857|character=Adolf Hitler (Character)}}&nbsp;– as portrayed in film and TV * {{cite web|title=Adolf Hitler|url=http://vault.fbi.gov/adolf-hitler|work=The Vault|publisher=FBI Records}} * {{cite web|title=Hitler and his officers|url=http://www.ww2incolor.com/gallery/movies/hitler_color|work=World War II Movies in Color|publisher=WW2inColor|access-date=2012-08-26|archivedate=2005-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051126074323/http://www.ww2incolor.com/gallery/movies/hitler_color|deadurl=yes}} <!--শ্ৰেণী--> [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জাৰ্মানীৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] 0q6ym8g1hh69asyz57zpdfyo72v4v8f 0 31891 647756 646347 2026-10-25T22:48:28Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647756 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = 'Tutoke' - geograph.org.uk - 2532332.jpg | image_caption = British Wildlife Centre, ইংলেণ্ডত এটা লক্ষ্মী ফেঁচা [[File:Barn Owl (Tyto alba) (W TYTO ALBA R1 C16).ogg|thumb|<!--Barn Owl screams recorded in Cardiganshire, Wales-->]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | subclassis = [[Modern birds|Neornithes]] | infraclassis = [[Neognathae]] | superordo = [[Neognathae|Neoaves]] | ordo = [[Owl|Strigiformes]] | familia = [[Tytonidae]] | subfamilia = [[Tyto]]ninae | genus = ''[[Tyto]]'' | species = '''''T. alba''''' | binomial = ''Tyto alba'' | binomial_authority = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1769) | range_map =Schleiereule-Tyto_alba-World.png | range_map_width = | range_map_caption = Global range in green | synonyms = ''Strix alba'' <small>Scopoli, 1769</small><br> ''Strix pratincola'' <small>[[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838</small><br> ''Tyto delicatula'' <small>[[John Gould|Gould]], 1837</small> }} '''লক্ষ্মী ফেঁচা''' ({{Lang-en|Barn Owl}}, বৈজ্ঞানিক নাম: ''Tyto alba'') সমগ্ৰ চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰতে বহুলভাৱে বিস্তৃত হৈ থকা চৰাইৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত এটা। ইয়াক দুই মেৰু আৰু মৰুভূমি অঞ্চল তথা প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপসমূহৰ বাহিৰে পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো ঠাইতে পোৱা যায়।<ref name = bruce1999>Bruce (1999)</ref> ইয়াৰ বাহ্যিক ৰূপ, মাত, বসতিস্থল তথা নীৰৱে উৰিব পৰা ক্ষমতাৰ ভিত্তিত বহুতো নামেৰে অভিহিত কৰা হয়, যেনে-White Owl, Silver Owl, Demon Owl, Ghost Owl, Death Owl, Night Owl, Rat Owl, Church Owl, Cave Owl, Stone Owl, Monkey-faced Owl, Hissing Owl, Hobgoblin or Hobby Owl, Dobby Owl, White-breasted Owl, Golden Owl, Scritch Owl, Screech Owl, Straw Owl, Barnyard Owl and Delicate Owl ইত্যাদি।<ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref><ref>Bruce (1999), OwlPages (2006), BTO (2009)</ref> ==বিৱৰণ== লক্ষ্মী ফেঁচা শেঁতা বৰণৰ দীঘল ডেউকা তথা ঠেং আৰু চুটি বৰ্গাকাৰ নেজ বিশিষ্ট এবিধ ফেঁচাৰ প্ৰজাতি। ইয়াৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ২৫-৫০ ছেঃমিঃ আৰু ডেউকাৰ দৈৰ্ঘ্য ৭৫-১১০ ছেঃমিঃ হয়<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/strigiformes/barn-owl.htm |access-date=2012-12-12 |archivedate=2012-11-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121101192739/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/strigiformes/barn-owl.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.arkive.org/barn-owl/tyto-alba/#text=Facts |access-date=2012-12-12 |archivedate=2015-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318120546/http://www.arkive.org/barn-owl/tyto-alba/#text=Facts |deadurl=yes }}</ref> পূৰ্ণবয়স্ক লক্ষ্মী ফেঁচাৰ দেহৰ ওজন ১৮৭ গ্ৰামৰ পৰা ৮০০ গ্ৰাম পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।<ref>''CRC Handbook of Avian Body Masses'' by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5.</ref><ref name = bso9906>Bruce (1999), Svensson ''et al.'' (1999): pp.212–213</ref> লক্ষ্মী ফেঁচাৰ মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰ অংশৰ বৰণ পাতল মটিয়াৰ পৰা ডাঠ মুগা ধৰণৰ হ’ব পাৰে। হৃদ-আকৃতিৰ মুখখন সাধাৰণতে উজ্জ্বল বগা। দেহৰ তলৰ অংশ ৰঙা-বগা (reddish buff). চকুৰ মণিৰ বৰণ ক’লা-মটিয়া (blackish brown)।<ref>Bruce (1999), Mátics & Hoffmann (2002)</ref> ==টেক্স’নমি== লক্ষ্মী ফেঁচাৰ বহুল বিস্তৃতিৰ বাবে ঠাইভেদে ইয়াৰ বিভিন্ন উপ-প্ৰজাতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name = bruce1999 /> * ''T. a. alba'' <small>(Scopoli, 1769)</small> – পশ্চিম [[ইউৰোপ]], [[টুৰ্কী]], [[চুদান]] [[হাংগেৰী]] আৰু [[ইজিপ্ত]]<ref name = mh2002>Mátics & Hoffmann (2002)</ref> * ''T. a. javanica'' <small>(J.F.Gmelin, 1788)</small> &ndash; [[মালয়]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[বৰ্ণিঅ’]] * ''T. a. furcata'' <small>(Temminck, 1827)</small> – [[কিউবা]], [[জামাইকা]]ref>Olson ''et al.'' (1981)</ref>)। * ''T. a. tuidara'' <small>(J.E.Grey, 1829)</small> &ndash; [[দক্ষিণ আমেৰিকা]], [[এণ্ডিছ]] আৰু [[আমাজান নদীৰ পশ্চিম অংশ]] * ''T. a. guttata'' <small>(C.L.Brehm, 1831)</small> &ndash; [[ইউৰোপ]],[[লিথুৱেনিয়া]], [[ৰোমানিয়া]], [[গ্ৰীচ]]<ref name = mh2002 />)। * ''T. a. delicatula'' <small>(Gould, 1837)</small> – [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] [[টাছমেনিয়া]], [[ব্ৰিটেইন]], [[আয়াৰলেণ্ড]] * ''T. a. pratincola'' <small>(Bonaparte, 1838)</small> – [[উত্তৰ আমেৰিকা]], [[দক্ষিণ কানাডা]], [[মেক্সিকো]] * ''Tyto alba punctatissima'' <small>(G.R.Grey, 1838)</small>- কেৱল [[গেলাপাগাছ দ্বীপপূঞ্জ]]ত পোৱা যায়। * ''Tyto alba poensis'' <small>(Fraser, 1842)</small> – কেৱল [[Bioko]] ত পোৱা যায়। * ''Tyto alba thomensis'' <small>(Hartlaub, 1852)</small> &ndash; কেৱল [[São Tomé Island]] ত পোৱা যায়। * ''Tyto alba affinis'' <small>(Blyth, 1862)</small> – [[আফ্ৰিকা]]<ref name = tp67>Traylor & Parelius (1967)</ref> * ''Tyto alba guatemalae'' <small>(Ridgway, 1874)</small> – [[গুৱাটেমালা (Guatemala)]], দক্ষিণ মেক্সিকো, [[কেন্দ্ৰীয় আমেৰিকা]], [[কলম্বিয়া]] * ''Tyto alba deroepstorffi'' <small>(Hume, 1875)</small> &ndash; কেৱল [[আন্দামান দ্বীপপূঞ্জ]]ত পোৱা যায় * ''Tyto alba bargei'' <small>(Hartert, 1892)</small> – কেৱল [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]]ত পোৱা যায় * ''Tyto alba sumbaensis'' <small>(Hartert, 1897)</small> – কেৱল [[Sumba]]ত পোৱা যায় * ''Tyto alba contempta'' <small>(Hartert, 1898)</small> &ndash; পশ্চিম [[ভেনিজুৱেলা]], [[কলম্বিয়া]]<ref>Krabbe ''et al.'' (2006)</ref>) south to [[Peru]]. Includes ''stictica''. * ''Tyto alba meeki'' <small>(Rothschild & Hartert, 1907)</small> – [[নিউ গিনি]] * ''Tyto alba stertens'' <small>Hartert, 1929</small> &ndash; পশ্চিম [[পাকিস্তান]], [[ভাৰত]],[[ভিয়েটনাম]], [[শ্ৰীলংকা]], [[থাইলেণ্ড]] ==আচৰণ== অন্যান্য ফেঁচাৰ প্ৰজাতিবোৰৰ দৰেই লক্ষ্মী ফেঁচা নিশাচৰ, অৱশ্যে আন্ধাৰ হোৱাৰ কিছুসময় পূৰ্বৰে পৰাই সক্ৰিয় হৈ পৰে আৰু কেতিয়াবা দিনৰ ভাগতো ইয়াক দেখা পোৱা যায়। ইয়াল ঘাঁহনি বা খেতি পথাৰতো দেখা যায়। ইহঁতে অকণো শব্দ নকৰাকৈ নীৰৱে উৰিব পাৰে<ref>Ehrlich ''et al.'' (1994): pp.250-254, Mátics & Hoffmann (2002), Cisneros-Heredia (2006)</ref> ==খাদ্য== লক্ষ্মী ফেঁচাই সৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী যেনে নিগনি, [[ক’লা এন্দুৰ]] (''Rattus rattus'') আদি খাই জীয়াই থাকে। লক্ষ্মী ফেঁচাৰ শুনিব পৰা ক্ষমতা বিশেষভাৱে উন্নত আৰু এইবাবে চিকাৰৰ বাবে দৃষ্টিশক্তিৰ প্ৰয়োজন নপৰে। ==প্ৰজনন== সাধাৰণতে মাৰ্চ-এপ্ৰিলত লক্ষ্মী ফেঁচাই প্ৰজনন কৰে। এবাৰত চাৰিটাৰ পৰা সাতটা কণী পাৰে<ref name ="LPZBarnOwl">[http://www.lpzoo.org/animals/factsheet/barn-owl "Barn Owl Fact Sheet, Lincoln Park Zoo"]</ref> ==স্থিতি আৰু সংৰক্ষণ== লক্ষ্মী ফেঁচাৰ জনসংখ্যাৰ স্থিতি বৰ্তমান বিপদমুক্ত অৱস্থাত আছে। ==চিত্ৰ বিথিকা== <gallery> Tyto alba 1 Luc Viatour.jpg|Pyrenees, ([[ফ্ৰান্স]])ত উৰন্ত অৱস্থাত এটা পূৰ্ণবয়স্ক লক্ষ্মী ফেঁচা BarnOwlTalon.jpg|upright|Detail of talon Barn Owl rushck.ogg|Australian subspecies ''T. a. delicatula'' giving ''shree'' calls; SE [[Queensland]] Owlets.jpg|A brood soon before [[fledging]], [[moulting]] out of their nestling [[down feather|down]] Tyto alba close up.jpg|Light adult, representative of ''T. a. alba'' Flying owl.jpg|Adult of ''T. a. guttata'' in flight, [[Sandesneben]] (Germany) Australian barn owl.jpg|''T. a. delicatula'' in flight Barn Owl Tyto alba Carrizo 2.jpg|Adult ''T. a. pratincola'' in flight Barn Owl 1 Santa Cruz Island 2011.jpg|upright|Adult ''T. (a.) punctatissima'' on [[Santa Cruz Island (Galápagos)]] Barn Owl, Surat, India.jpg|''T. a. stertens'' in India Kerkuil licht en donker.jpg|A (male) ''Tyto alba alba''-type (left) and a (female) ''T. a. guttata''-type Barn Owl in the Netherlands LT-2002-5litai-Tyto-b.png|লিথুৱেনিয়াৰ ৰূপৰ মুদ্ৰাত লক্ষ্মী ফেঁচা) Tyto furcata, three chicks hissing and clicking, USA.ogv|left|thumb|Three Barn Owls threatening an intruder. Chouette crâne (2).jpg|লক্ষ্মী ফেঁচাৰ লাওখোলাৰ মূৰ অংশ Tyto alba guttata MHNT.ZOO.2010.11.154.8.jpg |''Tyto alba guttata'' Eastern Barn Owl (Tyto javanica), Guwahati, Assam, India.jpg|[[অসম]]ত এটা লক্ষ্মী ফেঁচা </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==অন্যান্য উৎস== * Álamo Tavío, Manuel (1975): Aves de Fuerteventura en peligro de extinción ["Endangered Birds of Fuerteventura"]. ''In:'' Asociación Canaria para Defensa de la Naturaleza (ed.): ''Aves y plantas de Fuerteventura en peligro de extinción'': 10-32 [in Spanish]. Las Palmas de Gran Canaria. [http://bdigital.ulpgc.es/mdc/texto/pdf/057627_0000.pdf PDF full text] * {{IUCN2008|assessors=[[BirdLife International]] (BLI)|year=2008|id=143164|title=Tyto alba|downloaded=19 December 2008}} * [[British Trust for Ornithology]] (BTO) (2009): BirdFacts – [http://blx1.bto.org/birdfacts/results/bob7350.htm Barn Owl]. Version of 2009-JUN-25. Retrieved 2009-OCT-31. * Bruce, M.D. (1999): Family Tytonidae (Barn-owls). ''In:'' del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (eds): ''[[Handbook of Birds of the World]]'' (Vol.5: Barn-owls to Hummingbirds): 34-75, plates 1-3. Lynx Edicions, Barcelona. <small>ISBN 84-87334-25-3</small> * Cisneros-Heredia, Diego F. (2006): Notes on breeding, behaviour and distribution of some birds in Ecuador. ''[[Bulletin of the British Ornithologists' Club|Bull. B.O.C.]]'' '''126'''(2): 153-164. [https://web.archive.org/web/20130626090404/http://www.cisneros-heredia.org/pdfs/2006_reprodbirds.pdf PDF full text] * Day, Charles (2001): Researchers uncover the neural details of how Barn Owls locate sound sources. ''[[Physics Today|Phys. Today]]'' '''54'''(6): 20-22. [http://www.physicstoday.org/vol-54/iss-6/p20.html HTML fulltext] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929091343/http://www.physicstoday.org/vol-54/iss-6/p20.html |date=2007-09-29 }} * [[Paul R. Ehrlich|Ehrlich, Paul R.]]; Dobkin, David S.; Wheye, Darryl & Pimm, Stuart L. (1994): ''The Birdwatcher's Handbook: A Guide to the Natural History of the Birds of Britain and Europe''. Oxford University Press. <small>ISBN 0-19-858407-5</small> * ''[[El Espectador]]'' (2011): [http://www.elespectador.com/deportes/futbolcolombiano/articulo-265712-luis-moreno-multado-26-millones-de-pesos-patear-una-lechu Luis Moreno, multado con 26 millones de pesos por patear una lechuza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407144651/http://www.elespectador.com/deportes/futbolcolombiano/articulo-265712-luis-moreno-multado-26-millones-de-pesos-patear-una-lechu |date=2014-04-07 }} [Spanish]. Version of 2011-APR-27. Retrieved 2011-APR-27. * Ingles, Chuck (1995): Summary of California studies analyzing the diet of barn owls. ''Sustainable Agriculture/Technical Reviews'' '''7'''(2): 14-16. [http://www.sarep.ucdavis.edu/newsltr/v7n2/sa-9.htm HTML full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128004146/http://www.sarep.ucdavis.edu/newsltr/v7n2/sa-9.htm |date=2011-11-28 }} * [[Niels Krabbe|Krabbe, Niels]]; Flórez, Pablo; Suárez, Gustavo; Castaño, José; Arango, Juan David & Duque, Arley (2006) The birds of Páramo de Frontino, western Andes of Colombia. ''Ornitología Colombiana'' '''4''': 39–50 [English with Spanish abstract]. [http://www.ornitologiacolombiana.org/oc4/Frontino.pdf PDF fulltext] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820181144/http://www.ornitologiacolombiana.org/oc4/Frontino.pdf |date=2008-08-20 }} * Laudet, Frédéric; Denys, Christiane & Senegas, Frank (2002): Owls, multirejection and completeness of prey remains: implications for small mammal taphonomy. ''Acta Zoologica Cracoviensia'' '''45'''(Special Issue): 341-355. [http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/azc_v/pdf/45/27.pdf PDF full text] * Marti, Carl D.; Poole, Alan F. & Bevier, L. R. (2005): Barn Owl (''Tyto alba'') ''The Birds of North America Online'' (A. Poole, Ed.). Ithaca: Cornell Lab of Ornithology; [https://web.archive.org/web/20080517090522/http://bna.birds.cornell.edu/bna/species/001 HTML full text (subscription required)] * Mátics, Róbert & Hoffmann, Gyula (2002): Location of the transition zone of the Barn Owl subspecies ''Tyto alba alba'' and ''Tyto alba guttata'' (Strigiformes: Tytonidae). ''Acta Zoologica Cracoviensia'' '''45'''(2): 245-250. [http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/azc_v/pdf/45(2)/02.pdf PDF full text] * Ministry of the Environment of Spain (MES) (2006): [''Tyto alba gracilirostris'' status report] [in Spanish]. [http://www.mma.es/secciones/biodiversidad/especies_amenazadas/vertebrados/libro_rojo_vert/pdf/LECHUZA.pdf PDF full text]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Motta-Junior, José Carlos (2006): Relações tróficas entre cinco Strigiformes simpátricas na região central do Estado de São Paulo, Brasil [Comparative trophic ecology of five sympatric Strigiformes in central State of São Paulo, south-east Brazil]. ''Revista Brasileira de Ornitologia'' '''14'''(4): 359-377 [Portuguese with English abstract]. [http://www.ararajuba.org.br/sbo/ararajuba/artigos/Volume144/ara144art4.pdf PDF full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216115048/http://www.ararajuba.org.br/sbo/ararajuba/artigos/Volume144/ara144art4.pdf |date=2012-02-16 }} * [[n-tv]] (2011): [http://www.n-tv.de/panorama/10-000-Euro-Strafe-fuer-Eulen-Tritt-article3199431.html Fußballprofi tötet Maskottchen &ndash; 10.000 Euro Strafe für Eulen-Tritt] [German]. Versuon of 2011-APR-28. Retrieved 2011-APR-28. * [[Storrs Olson|Olson, Storrs L.]]; James, Helen F. & Meister, Charles A. (1981): Winter field notes and specimen weights of Cayman Island Birds. ''[[Bulletin of the British Ornithologists' Club|Bull. B.O.C.]]'' '''101'''(3): 339-346. [http://si-pddr.si.edu/dspace/bitstream/10088/6535/1/VZ_119_Cayman_bird_weights.pdf PDF full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227001814/http://si-pddr.si.edu/dspace/bitstream/10088/6535/1/VZ_119_Cayman_bird_weights.pdf |date=2012-02-27 }} * [[OwlPages]] (2006): [http://www.owlpages.com/owls.php?genus=Tyto&species=alba Common Barn Owl]. Version of 2006-JUL-07. Retrieved 2009-OCT-31. * Palacios, César-Javier (2004): Current status and distribution of birds of prey in the Canary Islands. ''Bird Conservation International'' '''14'''(3): 203–213. <small>{{doi|10.1017/S0959270904000255}}</small> [http://rapacescanarias.galeon.com/Birds.pdf PDF full text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230040/http://rapacescanarias.galeon.com/Birds.pdf |date=2016-03-03 }} * [[Pennsylvania Game Commission]] (PGC) (2008): [http://www.pgc.state.pa.us/pgc/cwp/view.asp?a=516&q=168073 Barn Owl Conservation Initiative] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231092431/http://www.pgc.state.pa.us/pgc/cwp/view.asp?a=516&q=168073 |date=2007-12-31 }}. Version of 2008-AUG-25. Retrieved 2008-OCT-03. * Svensson, Lars; Zetterström, Dan; Mullarney, Killian & Grant, Peter J. (1999): ''Collins Bird Guide''. Harper & Collins, London. <small>ISBN 0-00-219728-6</small> * Traylor, Melvin A. & Parelius, Daniel (1967): A Collection of Birds from the Ivory Coast. ''[[Fieldiana Zoology|Fieldiana Zool.]]'' '''51'''(7): 91-117. [http://www.archive.org/details/collectionofbird517tray Full text] at the [[Internet Archive]] * [[University of Florida]] (UF) (1999): [http://news.ufl.edu/1999/10/28/owls1/ Spooky Owl Provides Natural Rodent Control For Farmers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307224545/http://news.ufl.edu/1999/10/28/owls1/ |date=2014-03-07 }}. Version of 1999-OCT-28. Retrieved 2008-OCT-03. *''Bachynski'', K. & ''Harris'', M. (2002): [[Animal Diversity Web]]: [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Tyto_alba.html ''Tyto alba'' (barn owl)]. Retrieved 2006-9-21. *''Taylor'', Iain (1994): ''Barn Owls: Predator-Prey Relationships and Conservation''. Cambridge University Press. ISBN 0-521-39290-X ==বহি:সংযোগ== {{commons|Tyto alba|লক্ষ্মী ফেঁচা}} <!-- {{Wikispecies|Tyto alba|Barn Owl}} [subspecies list is outdated] --> * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=2155&m=0 Birdlife species factsheet] * [[BrainMaps]]: [http://brainmaps.org/index.php?p=speciesdata&species=tyto-alba ''Tyto alba'' (barn owl) brain] * [http://ibc.lynxeds.com/species/common-barn-owl-tyto-alba Barn Owl videos, photos & sounds] on the Internet Bird Collection * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i3650id.html Barn Owl - ''Tyto alba''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071002024116/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i3650id.html |date=2007-10-02 }} - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [https://web.archive.org/web/20090416041432/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Barn_Owl.html Barn Owl Species Account] - Cornell Lab of Ornithology * [http://www.barnowltrust.org.uk The Barn Owl Trust] registered charity dedicated to conserving the Barn Owl and its environment. Main source of Barn Owl information in the UK * [http://www.bto.org/survey/bomp/index.htm BTO - BOMP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212092944/http://www.bto.org/survey/bomp/index.htm |date=2010-12-12 }} - BTO Barn Owl Monitoring Project (BOMP) * [http://www.sogbop.org.uk Suffolk Community Barn Owl Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070517095527/http://www.sogbop.org.uk/ |date=2007-05-17 }} - Suffolk Community Barn Owl Project * [http://www.schleiereule.at/english/englframe.html Barn Owl Project in Austria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609021343/http://www.schleiereule.at/english/englframe.html |date=2013-06-09 }} - Barn Owl Project in Austria * [http://www.bbc.co.uk/wales/nature/sites/wildlife/pages/barn_owls.shtml BBC - Wales - Barn Owls] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - BBC Wales Barn Owl page * [http://www.owls.org/ World Owl Trust Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118162329/http://www.owls.org/ |date=2006-01-18 }} * [http://www.ibercajalav.net/img/266_BarnOwlTalba.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta] * [http://www.owlchannel.com The Owl Channel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804031221/http://owlchannel.com/ |date=2020-08-04 }} * Barn Owl - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/392.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. [[শ্ৰেণী:ফেঁচা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] pslp4cfnn6stb25qb1jw6je7oflskj3 0 32254 647819 646340 2026-10-26T00:53:49Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647819 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Heading *** --> | name = সোৱণশিৰি নদী | other_name1 = | other_name2 = | category = | category_hide = 1 <!-- *** Name *** --> | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Subansiri river in Lakhimpur, Assam.jpg | image_size = 250 | image_caption = | image_alt = <!-- *** Country etc. *** --> | country = [[তিব্বত]] | country1 = {{flag|India}} | state = | state1 = [[অসম]] <!-- *** Family *** --> | tributary_left = | tributary_left1 = | tributary_left2 = | tributary_left3 = | tributary_right = | tributary_right1 = | tributary_right2 = | tributary_right3 = | branch1 = | branch2 = | city = <!-- *** Locations *** --> | source = হিমালয় | source_note = | source_location = | source_country = {{flag|China}} | source_elevation = | source_elevation_note = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_NS = N | source_long_d = | source_long_m = | source_long_EW = E | source_coordinates_note = | mouth = | mouth_location = | mouth_country = | mouth_elevation_imperial = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = E | mouth_coordinates_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = 442 | length_round = 2 | length_note = | watershed = | watershed_round = | discharge =42640 | discharge_round =2 | discharge_note = | discharge_location = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_size = 300 }} '''সোৱণশিৰি নদী''' ({{lang-en|Subansiri River}}) হৈছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰ পাৰৰ উপনৈ। ই [[ভাৰত]]ৰ ৰাজ্য [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[চীন]]ৰ অধীনত থকা তিব্বতৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ২৭৫ মাইল (৪৪২ কিঃমিঃ) আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১২,৬০০ বৰ্গ মাইল (৩২,৬৪০ বৰ্গ কিঃমিঃ)।<ref>{{cite book|last=Rao|first=K.L.|title=India's Water Wealth|url=http://books.google.com/books?id=DZNrXuA2y3MC&pg=PA78|accessdate=1 May 2011|year=1979|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0704-3|page=78}}</ref> সোৱণশিৰি নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনৈ। ই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুঠ জলৰাশিৰ ৭.৯২% যোগান ধৰে।<ref name="SinghSharma2004">{{cite book|last1=Singh|first1=Vijay P.|last2=Sharma|first2=Nayan|last3=Ojha|first3=C. Shekhar P.|title=The Brahmaputra basin water resources|url=http://books.google.com/books?id=HUXrVyUk0RAC&pg=PA82|accessdate=1 May 2011|year=2004|publisher=Springer|isbn=978-1-4020-1737-7|page=82}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== ''সোৱণশিৰি'' নামটো সাধাৰণতে সংস্কৃত ''স্বৰ্ণ'' (সোণ) শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। নদীখনৰ পলসত ঐতিহাসিকভাৱে সোণৰ কণা পোৱা গৈছিল আৰু সেই সোণ আহৰণ কৰাৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে ইয়াৰ নামকৰণৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last1=Goyal |first1=Manish Kumar |last2=Shivam |last3=Sarma |first3=Arup Kumar |last4=Singh |first4=Dhruv Sen |chapter=Subansiri: Largest Tributary of Brahmaputra River, Northeast India |editor-last=Singh |editor-first=Dhruv Sen |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-Economic Aspects |publisher=Springer |year=2018 |page=523 |doi=10.1007/978-981-10-2984-4_36 }}</ref> মধ্যযুগীয় ভৌগোলিক আৰু ধৰ্মীয় সাহিত্যত সোৱণশিৰিৰ সৈতে ''সুৱৰ্ণশ্ৰী'' (''Suvarṇaśrī''), ''স্বৰ্ণদী'' (''Svarṇadī'') আৰু ''স্বৰ্ণনদী'' (''Svarṇanadī'') নামসমূহ সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। এই নামসমূহৰ অৰ্থ সোণৰ নদী। [[কালিকাপুৰাণ]]ত ''সুৱৰ্ণশ্ৰী'' নামৰ এখন নদীৰ উল্লেখ আছে, যাৰ পানীত সোণৰ কণা বৈ অহাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সেইবাবে নদীখনক ''স্বৰ্ণৱহা'' (''svarṇavahā''), অৰ্থাৎ সোণ বহনকাৰী, বুলিও অভিহিত কৰা হৈছে। গৱেষকসকলে এই সুৱৰ্ণশ্ৰী নদীখনক সোৱণশিৰিৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |pages=617–620 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Singha |first1=Nilkamal |last2=Kumar |first2=Deepak |title=Sacred Geography of Kalika Puran and Yogini Tantra in context to Kamarupa (Assam) |journal=The Quarterly Journal of the Mythic Society |volume=113 |issue=2 |year=2022 |pages=60–79 }}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈয়ে [[যোগিনী তন্ত্ৰ|যোগিনীতন্ত্ৰত]] উল্লেখিত ''স্বৰ্ণদী'' আৰু ''স্বৰ্ণনদী''ক সোৱণশিৰি নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |location=Guwahati |year=2016 |pages=167–168 }}</ref> ''যোগিনীতন্ত্ৰ''ত ''স্বৰ্ণনদী''ক ''মধ্যপীঠ''ৰ পূব সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ কেইটামান শ্লোকৰ পিছত ''স্বৰ্ণদী''ক ''সৌমাৰপীঠ''ৰ পশ্চিম সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Shastri |editor-first=Biswanarayan |title=Yoginī Tantra |publisher=Bharatiya Vidya Prakashan |location=Delhi |year=1982 }}</ref>{{efn|''যোগিনীতন্ত্ৰ''ত এই নদীখনক পোনপটীয়াকৈ সোৱণশিৰি বুলি চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। কিন্তু গ্ৰন্থখনত উল্লেখিত ভৌগোলিক স্থানসমূহৰ ক্ৰমৰ পৰা এই চিনাক্তকৰণৰ ভিত্তি পোৱা যায়। ''মধ্যপীঠ''ৰ ভিতৰত ''পিচ্ছিলা'' নদীৰ উল্লেখ আছে আৰু ইয়াৰ পূব সীমা ''স্বৰ্ণনদী'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কেইটামান শ্লোকৰ পিছত একে সীমাক ''স্বৰ্ণদী'' নামেৰে উল্লেখ কৰি ''সৌমাৰপীঠ''ৰ পশ্চিম সীমা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। সৌমাৰপীঠৰ বৰ্ণনাত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]]ৰো উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Yoginī Tantra |editor-last=Shastri |editor-first=Biswanarayan |publisher=Bharatiya Vidya Prakashan |location=Varanasi |year=1982 |pages=143–144}}</ref> ''পিচ্ছিলা''ক পশ্চিম লখিমপুৰৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চলৰ পিচলা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা যায়, আনহাতে দিক্কৰবাসিনীক সাধাৰণতে শদিয়া–তাম্ৰেশ্বৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। এই দুটা ভৌগোলিক স্থানৰ মাজত সোৱণশিৰিয়েই প্ৰধান নদী। ''স্বৰ্ণনদী'' আৰু ''স্বৰ্ণদী'' নাম দুটা ক্ৰমে মধ্যপীঠৰ পূব আৰু সৌমাৰপীঠৰ পশ্চিম সীমাৰ বাবে ব্যৱহাৰ হোৱাটোৱেও এই প্ৰসংগত দুয়োটা নামে একেখন নদীক বুজোৱাৰ ইংগিত দিয়ে। ইয়াৰ বিপৰীতে, অধিক প্ৰাচীন ''কালিকাপুৰাণ''ত সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰিক ''সুৱৰ্ণশ্ৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, কিন্তু দিক্কৰবাসিনীৰ সীমাত বৈ যোৱা আন এখন পৃথক নদীক ''স্বৰ্ণদী'' বা ''সীতাগংগা'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |pages=617–620}}</ref>}} চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[ঘিলামৰা]] তাম্ৰশাসনতো ''স্বৰ্ণদী'' নামৰ এখন নদীৰ উল্লেখ আছে। তাম্ৰশাসনখনত দান কৰা ''বাখানা'' নামৰ গাঁওখনৰ পূব সীমা হিচাপে এই নদীখনৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱা আৰু নিত্যানন্দ গগৈয়ে এই স্বৰ্ণদীক সোৱণশিৰি নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Barua |first=Sarbeswar |title=Some Ancient Relics Found in North Lakhimpur |journal=Journal of the Assam Research Society |volume=3 |issue=2 |year=1935 |pages=39–47 }}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |location=Guwahati |year=2016 |pages=167–168 }}</ref> পূৰ্বতে ''সোৱণশিৰি'' নামটো কেৱল গেলেনচিনিয়াক]]ত ''চায়ুল চু'' (''Chayul Chu'') আৰু ''চাৰি চু'' (''Tsari Chu'') নদী দুখনৰ মিলনৰ পিছৰ অংশৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref name="GoyalSubansiri"/> স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক মানচিত্ৰসমূহত চাৰি চুক সোৱণশিৰিৰ মূল ধাৰা হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে সোৱণশিৰি নামটো চায়ুল চুৰ উজনি অংশলৈও প্ৰসাৰিত হয় আৰু সেই অংশক ''উজনি সোৱণশিৰি'' (''Upper Subansiri'') বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book |last=Huber |first=Toni |title=The Cult of Pure Crystal Mountain: Popular Pilgrimage and Visionary Landscape in Southeast Tibet |url=https://books.google.com/books?id=ac4PUrEtVtsC |year=1999 |publisher=Oxford University Press |page=147 |isbn=978-0-19-535313-6 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Rose |first1=Leo E. |last2=Fisher |first2=Margaret W. |title=The North-East Frontier Agency of India |year=1967 |publisher=Office of Public Affairs, Department of State |page=90 }}</ref> তিব্বতত নদীসমূহৰ নাম সাধাৰণতে সেইবোৰ বৈ অহা অঞ্চলৰ নাম অনুসৰি দিয়া হয়। এইদৰে ''লোৰো চু'', ''ন্যে চু'', ''চাৰ চু'' আৰু ''চায়ুল চু'' আদি নাম উজনি সোৱণশিৰি আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহৃত হয়। [[মিচিং ভাষা]]ত সোৱণশিৰি নদীক ''অবনৰী'' (''Obonori'') বুলি কোৱা হয়। সংস্কৃতমূলীয় ''সোৱণশিৰি'' নামৰ বিপৰীতে ''অবনৰী'' নামটো থলুৱা তানি ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত। নদীখন মিচিং জনগোষ্ঠীৰ সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক জীৱনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। ==ইতিহাস== ===মধ্যযুগ=== সোৱণশিৰি নদীৰ উপত্যকা [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ প্ৰধান ভূখণ্ডসমূহৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইতিহাসবিদ ডি. নাথৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড প্ৰধানকৈ সোৱণশিৰি, [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; ইয়াৰ আশে-পাশে থকা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহলৈ ৰাজ্যখনৰ বিস্তাৰ তুলনামূলকভাৱে সীমিত আছিল।<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা বৃহত্তৰ হাবুং–লখিমপুৰ অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাসকলৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ শিলালিপিগত প্ৰমাণ পোৱা যায়। ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা আৰু [[ঘিলামৰা]]ত উদ্ধাৰ হোৱা এখন তাম্ৰশাসনত ''বাখানা'' নামৰ এখন গাঁও দান কৰাৰ উল্লেখ আছে। এই গাঁওখনৰ পূব সীমাত ''স্বৰ্ণদী'' (''Svarṇadī'') নামৰ এখন নদী আছিল। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱা আৰু নিত্যানন্দ গগৈয়ে এই স্বৰ্ণদী নদীখনক সোৱণশিৰিৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Barua |first=Sarbeswar |title=Some Ancient Relics Found in North Lakhimpur |journal=Journal of the Assam Research Society |volume=3 |issue=2 |year=1935 |pages=39–47 }}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |location=Guwahati |year=2016 |pages=167–168 }}</ref> সোৱণশিৰিৰ নিম্ন উপত্যকা ঐতিহাসিক [[হাবুং]]–[[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]] অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল। জন পিটাৰ ৱেডে ১৮০০ চনত সংকলন কৰা অসমৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত সোৱণশিৰিক ''খোবুংখিৰি'' বা ''সোবুনশিৰি'' (''Khobunkhiri, or Sobunsiri'') নামেৰে উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে নদীখনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূখণ্ডৰ মাজেৰে বৈ আহি হাবুঙত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |title=An Account of Assam |orig-date=1800 |year=1927 |page=16 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418 }}</ref> মহেশ্বৰ নেওগেও মধ্যযুগীয় হাবুং প্ৰদেশক তৎকালীন উত্তৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ''সোৱণশিৰি অঞ্চল'' হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="Neog1977">{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58–59 |year=1977 |page=818 |jstor=41691751 }}</ref> এই অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ শদিয়া–চেপাখোৱা তাম্ৰশাসনত পোৱা যায়। তাম্ৰশাসনখনত ''বৃহৎপাত্ৰ'' (''Vṛhatpatra'') নামৰ এজন বিষয়াক ''হাবুং-অধিপতি'' বা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Neog1977"/><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }}</ref> ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে হাবুঙৰ পানবাৰী অধিকাৰ কৰে। এই অভিযান অঞ্চলটোলৈ আহোম ৰাজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণৰ এক অংশ আছিল আৰু ইয়াৰ পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে কেইবাটাও সংঘাত আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=1992 |page=55 }}</ref> ১৫২০ চনত পুনৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত বিবদমান ভূখণ্ডৰ কিছুমান অংশত চুতীয়া ৰাজ্যৰ কৰ্তৃত্ব সাময়িকভাৱে পুনঃপ্ৰতিষ্ঠিত হয়। [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন তাম্ৰশাসনত আন এক ভূমিদানৰ উল্লেখ আছে। ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ চূড়ান্ত বিজয় সম্পন্ন কৰাৰ কিছুদিন আগতেই এই ভূমিদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |publisher=Assam Chutia Jati Sanmilan |year=2007 |pages=590–591 |language=as }}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |pages=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/84 84]–86 }}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছত হাবুং অঞ্চল বিস্তাৰমান আহোম প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সোৱণশিৰি নদী এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক সীমাত পৰিণত হয়। ১৫৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কোচসকলে আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰাৰ পিছত সম্পাদিত [[মাজুলীৰ সন্ধি]] অনুসৰি সোৱণশিৰি নদীৰ পশ্চিমে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূখণ্ড [[কোচ ৰাজবংশ|কোচ ৰাজ্য]]ক এৰি দিয়া হয়। ইয়াৰ ফলত সোৱণশিৰি নদী উত্তৰ পাৰত কোচ আৰু আহোমৰ অধীনস্থ ভূখণ্ডসমূহৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |page=58 |isbn=9788170991090 }}</ref> সোৱণশিৰি নদীৰ সৈতে সোণ আহৰণৰো ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক আছে। পূৰ্বৰ অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি নদীখনত এসময়ত সোণৰ কণা পোৱা গৈছিল আৰু সেই সোণ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আহোম ৰজাসকলে সোণোৱালসকলক নিয়োগ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নদীখনত সোণ পোৱা যোৱাৰ বাবেই ইয়াৰ নাম ''সোৱণশিৰি'' হোৱা বুলি এক ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। সোৱণশিৰি নামটোক সংস্কৃত ''স্বৰ্ণ'' শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে আৰু নদীখনত পলসজাত সোণ পোৱা তথা আহৰণ কৰাৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ সৈতে এই নামৰ সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite book |last1=Goyal |first1=Manish Kumar |last2=Shivam |last3=Sarma |first3=Arup Kumar |last4=Singh |first4=Dhruv Sen |chapter=Subansiri: Largest Tributary of Brahmaputra River, Northeast India |editor-last=Singh |editor-first=Dhruv Sen |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-Economic Aspects |publisher=Springer |year=2018 |page=523 |doi=10.1007/978-981-10-2984-4_36 }}</ref> ===আধুনিক যুগ=== ১৯৫০ চনৰ অসম–তিব্বত ভূমিকম্পৰ ফলত হোৱা ভূমিস্খলনে গেৰুকামুখত সোৱণশিৰি নদীৰ পানীৰ প্ৰবাহ বন্ধ কৰি দিছিল। তিনিদিন পিছত এই প্ৰাকৃতিক অৱৰোধ ভাঙি যোৱাৰ ফলত নদীখনত এক প্ৰবল আকস্মিক বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। সময়ে সময়ে সোৱণশিৰি নদীৰ বানপানীয়ে নদী উপত্যকাৰ অধিবাসীসকলৰ জীৱন আৰু জীৱিকাৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰি আহিছে।<ref>{{cite book |last1=Goyal |first1=Manish |last2=Gupta |first2=Shivam |last3=Sarma |first3=Arup |last4=Singh |first4=Dhruv |chapter=Subansiri: Largest Tributary of Brahmaputra River, Northeast India |editor=Dhruv Sen Singh |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-economic Aspects |publisher=Springer |year=2017 |pages=523–535 |at=p. 530 |isbn=9789811029844 |doi=10.1007/978-981-10-2984-4 }}</ref> ==উৎপত্তি== সোৱণশিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[হিমালয়]]ৰ তিব্বতীয় অংশত। নদীখনৰ উজনি অংশ তিব্বতত ''চায়ুল চু'' (''Chayul Chu'') নামেৰে পৰিচিত। তিব্বতৰ চায়ুল জং (''Chayul Dzong'')ৰ ওচৰত ''ন্যে চু'' (''Nye Chu'') আৰু ''লোৰো চু'' (''Loro Chu'') নামৰ দুখন নদী মিলিত হৈ চায়ুল চু গঠন কৰিছে। ''ন্যে চু''ৰ উৎপত্তি তিব্বতৰ ছোমে কাউণ্টিত, য'ত নদীখন ''চিকুং'' (''Sikung'') নামেৰে পৰিচিত। লুংছে কাউণ্টিত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত ইয়াক ''ন্যেল চু'' (''Nyel Chu'') বা ''লুংছে শুং চু'' (''Lhuntse Shung Chu'') বুলি কোৱা হয়। নদীখনৰ উপত্যকাটো ''ন্যেলটো'' (''Nyelto'') নামেৰে জনাজাত। এই উপত্যকাৰ উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ ভিতৰত ৰিতাং (''Ritang'') আৰু লুংছে কাউণ্টিৰ সদৰ কিয়িতাং (''Kyitang'') অন্তৰ্ভুক্ত। চায়ুল জঙত উপস্থিত হোৱাৰ আগতে ন্যে চু প্ৰায় ১০০ কিলোমিটাৰ বৈ আহে।<ref>{{cite book |last=Dorje |first=Gyurme |title=Footprint Tibet Handbook with Bhutan |edition=3rd |url=https://archive.org/details/footprinttibet0000dorj |publisher=Footprint Handbooks |location=Bath |year=2004 |page=206 |isbn=1-903471-30-3 }}</ref> আনহাতে, ''লোৰো চু'' দুখন উৎসনদীৰ মিলনত গঠিত হৈছে। এই দুখন হৈছে ''লোৰো কাৰ্পো চু'' (''Loro Karpo Chu'') বা বগা লোৰো নদী আৰু ''লোৰো নাকপো চু'' (''Loro Nakpo Chu'') বা ক'লা লোৰো নদী। দুয়োখন নদীৰ উৎপত্তি তিব্বতৰ ছোনা কাউণ্টিত। এই অঞ্চলৰ পৰ্বতীয় গিৰিপথসমূহে সোৱণশিৰিৰ অৱবাহিকাক ছোনা চু নদীৰ অৱবাহিকাৰ পৰা পৃথক কৰিছে। উৎসনদী দুখন ত্ৰাথং (''Trathong'') নগৰৰ ওচৰত মিলিত হয়। তাৰপৰা একত্ৰিত লোৰো চু প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ বৈ চায়ুল জং পায়। চায়ুল জঙৰ পৰা চায়ুল চু প্ৰায় ৫০ কিলোমিটাৰ তিব্বতৰ মাজেৰে বৈ আহি [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ তাকচিং অঞ্চলৰ ওচৰত ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰে। ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে লুং (''Lung'') গাঁৱৰ ওচৰত ''চাৰ চু'' (''Char Chu'') আৰু সীমান্তৰ ঠিক আগতে ''য়ুমে চু'' (''Yume Chu'') চায়ুল চুৰ সৈতে মিলিত হয়। ইতিহাসত ''সোৱণশিৰি'' নামটো মূলতঃ গেলেনচিনিয়াকত চায়ুল চু আৰু ''চাৰি চু'' (''Tsari Chu'') নদী দুখনৰ সংগমৰ পিছৰ অংশৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক মানচিত্ৰসমূহত চাৰি চুক সোৱণশিৰিৰ মূল ধাৰা হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত সোৱণশিৰি নামটো চায়ুল চুৰ উজনি অংশলৈও প্ৰসাৰিত হয় আৰু এই অংশক ''উজনি সোৱণশিৰি'' (''Upper Subansiri'') বোলা হয়।<ref>{{cite book |last=Huber |first=Toni |title=The Cult of Pure Crystal Mountain: Popular Pilgrimage and Visionary Landscape in Southeast Tibet |url=https://books.google.com/books?id=ac4PUrEtVtsC |year=1999 |publisher=Oxford University Press |pages=146–147 |isbn=978-0-19-535313-6 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Rose |first1=Leo E. |last2=Fisher |first2=Margaret W. |title=The North-East Frontier Agency of India |year=1967 |publisher=Office of Public Affairs, Department of State |page=90 }}</ref> ==গতিপথ== [[File:North-East Frontier in 1954 Political Map of India.jpg|thumb|right|১৯৫৪ চনৰ মানচিত্ৰত উত্তৰ-পূব সীমান্ত সংস্থা (NEFA)।]] ===তিব্বতৰ পৰা অৰুণাচল প্ৰদেশলৈ=== তিব্বতৰ লুংছে কাউণ্টিৰ মাজেৰে চায়ুল চু নামেৰে বৈ অহা সোৱণশিৰি নদীয়ে তাকচিংৰ ওচৰত ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰপৰা ই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মিৰি পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ মাজেৰে প্ৰথমে পূব আৰু দক্ষিণ-পূব দিশত বৈ আহে।<ref name="GoyalSubansiri">{{cite book |last1=Goyal |first1=Manish |last2=Gupta |first2=Shivam |last3=Sarma |first3=Arup |last4=Singh |first4=Dhruv |chapter=Subansiri: Largest Tributary of Brahmaputra River, Northeast India |editor=Dhruv Sen Singh |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-economic Aspects |publisher=Springer |year=2017 |pages=523–535 |isbn=9789811029844 |doi=10.1007/978-981-10-2984-4 }}</ref> অৰুণাচলৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ অহাৰ সময়ত সোৱণশিৰিয়ে কেইবাখনো উপনৈৰ পানী গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত তিব্বতৰ পৰা বৈ অহা ''চাৰি চু'' অন্যতম। এই নদীখন অৰুণাচল প্ৰদেশত ''লেনচি নদী'' (''Lensi River'') নামেৰেও পৰিচিত। চাৰি চুৰ উৎপত্তি তিব্বতৰ চোচাম (''Chosam'') গাঁৱৰ ওচৰত। তাৰপৰা ই প্ৰায় ২৫ মাইল পূবলৈ বৈ মিগ্যিটুন নগৰ পায় আৰু তাৰপৰা দক্ষিণমুৱা হয়। অৱশেষত নদীখনে গেলেনচিনিয়াকত সোৱণশিৰিৰ মূল ধাৰাৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{cite web |last=Kapadia |first=Harish |date=2006 |title=Secrets of Subansiri: Himalayan Journal vol.62/7 |url=https://www.himalayanclub.org/hj/62/7/secrets-of-subansiri/ |website=Himalayan Journal |access-date=2021-01-23 }}</ref><ref>{{cite web |last=Bhat |first=Vinayak |date=2018-06-22 |title=Despite Modi-Xi bonhomie, China moves into Arunachal Pradesh, builds new road and barracks |url=https://theprint.in/defence/south-china-sea-to-the-himalayas-chinas-salami-slicing-now-reaches-arunachal/73316/ |website=ThePrint |access-date=2021-01-23 }}</ref> ===অসম উপত্যকাত=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল অতিক্ৰম কৰাৰ পিছত সোৱণশিৰি নদী দক্ষিণমুৱা হৈ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ দুলাংমুখ (''Dulangmukh'')ত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|অসম উপত্যকা]]ত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰপৰা সমতল অঞ্চলৰ মাজেৰে দক্ষিণলৈ বৈ আহি [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ জামুৰিঘাটত (''Jamurighat'') [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{cite conference |last1=Barman |first1=Swapnali |last2=Bhattacharya |first2=R. K. |last3=Sharma |first3=S. K. |last4=Tirkey |first4=G. |title=Future flow scenario of Subansiri River and its Impact on Power Potential of Subansiri Lower Hydro Electric Project |date=February 2020 |publisher=IIT Roorkee and NIH Roorkee |url=https://www.iitr.ac.in/rwc2020/pdf/papers/RWC_75_Barman_S.pdf }}</ref> সোৱণশিৰিৰ উল্লেখযোগ্য উপনৈসমূহৰ ভিতৰত [[ৰঙানদী]], ডিক্ৰং নদী আৰু কমলা নদী (''Kamle'') অন্যতম।<ref name="GoyalSubansiri"/> নদীখনৰ অৱবাহিকা অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু অসমৰ এক বৃহৎ অংশজুৰি বিস্তৃত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[উজনি সোৱণশিৰি জিলা]] আৰু [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা]]—এই দুখন জিলাৰ নামো নদীখনৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। সোৱণশিৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ আটাইতকৈ বৃহৎ উপনৈ। নদীখনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুঠ জলপ্ৰবাহৰ প্ৰায় ৭.৯২ শতাংশ যোগান ধৰে। ইয়াৰ পৰ্যবেক্ষিত সৰ্বাধিক জলপ্ৰবাহ প্ৰতি ছেকেণ্ডত ১৮,৭৯৯ ঘনমিটাৰ আৰু সৰ্বনিম্ন জলপ্ৰবাহ প্ৰতি ছেকেণ্ডত ১৩১ ঘনমিটাৰ।<ref name="SinghSharma2004"/> ==জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== সোৱণশিৰিৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য অসমৰ আন নদীতকৈ যথেষ্ট পৃথক, ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে মাছ-কাছ আছে। শীতকালত বিভিন্ন পৰিভ্ৰমী জলচৰ চৰাইৰে ইয়াৰ চৰ-চাপৰি ভৰি থকা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ই নদী শিহুৰ পোৱালি দিয়া মুখ্য ঠাই। ইয়াত শিহুৰ জলকেলি চাবলৈ দূৰৈৰ পৰা পয্যটক অহা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ==লগতে চাওক== * [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ নদীসমূহ}} {{coord|26|53|24|N|93|54|47|E|type:waterbody_region:IN_dim:20000|display=title}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]] qcqwzcf08gvpvrb59za82tnnelihkpd 0 32287 647712 646357 2026-10-25T21:06:25Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647712 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Heading *** --> | name = ধনশিৰি নদী | other_name1 = | other_name2 = | category = | category_hide = 1 <!-- *** Name *** --> | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Cloudy,variety colors,sky394.jpg | image_size = 250 | image_caption = | image_alt = <!-- *** Country etc. *** --> | country = {{flag|India}} | country1 = | state =[[অসম]], [[নাগালেণ্ড]] | state1 = <!-- *** Family *** --> | tributary_left = | tributary_left1 = | tributary_left2 = | tributary_left3 = | tributary_right = | tributary_right1 = | tributary_right2 = | tributary_right3 = | branch1 = | branch2 = | city = <!-- *** Locations *** --> | source = লাইছাং শৃংগ (Laisang peak) | source_note = | source_location = [[নাগালেণ্ড]], [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] | source_country = [[ভাৰত]] | source_elevation = | source_elevation_note = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_NS = N | source_long_d = | source_long_m = | source_long_EW = E | source_coordinates_note = | mouth = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] | mouth_location = | mouth_country = | mouth_elevation_imperial = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = E | mouth_coordinates_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = 352 | length_round = 2 | length_note = | watershed =1220 | watershed_round = 2 | discharge = | discharge_round = | discharge_note = | discharge_location = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_size = 300 }} '''ধনশিৰি নদী''' ({{lang-en|Dhansiri River}}) হৈছে [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ডিমাপুৰ জিলাৰ মুখ্য নদী। এই নদীখন [[নাগালেণ্ড]]ৰ ''লাইছাং শৃংগ'' (Laisang peak)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ইয়াৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ৩৫২ কিঃমিঃ। ই দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰলৈ বৈ গৈ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ত পৰিছেগৈ। এই নদীৰ অৱবাহিকাৰ মুঠ কালি হৈছে ১২২০ বৰ্গ কিঃমিঃ।<ref>{{Cite web|url=http://golaghat.gov.in/geograph.htm|title=Geography of Golaghat|accessdate=2007-12-21|publisher=Government of Assam}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== ধনশিৰি নদীখন ডিমাচাসকলৰ মাজত ''ডিমা'' (''Dima'') নামেৰেও পৰিচিত। ইতিহাসবিদ এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰিছে যে ''ডিমা'' শব্দৰ অৰ্থ ''ডাঙৰ নদী'' আৰু এই নামটো বিশেষকৈ ধনশিৰি নদীৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহৃত হৈছিল। আনহাতে, আহোমসকলে নদীখনক ''নাম-টিমা'' (''Nam-tima'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |year=1906 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta }}</ref><ref>{{cite book |url=https://digital.soas.ac.uk/content/AA/00/00/06/16/00001/pdf.pdf |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |last=Borua |first=Gopal Chandra |location=Calcutta |page=40 }}</ref> [[ডিমাচা ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[ডিমাপুৰ]]। এই স্থানৰ নাম ধনশিৰি নদীৰ নামৰ পৰাই উদ্ভৱ হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ''ডিমাপুৰ'' নামটো ডিমাচা-কছাৰী ভাষাৰ তিনিটা শব্দৰ সমন্বয়ত গঠিত—''দি'' (''di'') অৰ্থাৎ পানী, ''মা'' (''ma'') অৰ্থাৎ ডাঙৰ আৰু ''পুৰ'' (''pur'') অৰ্থাৎ বসতি।<ref>{{cite thesis |type=Ph.D. |first=Uttam |last=Bathari |title=Memory History and Polity: A Study of Dimasa Identity in Colonial Past and Post Colonial Present |publisher=Gauhati University |year=2014 |hdl=10603/115353 |pages=17–18 }}</ref> ==ঐতিহাসিক গতিপথ== ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক প্ৰমাণসমূহে দেখুৱায় যে ধনশিৰি নদীৰ নামনি অংশৰ গতিপথ অতীতত বৰ্তমানৰ তুলনাত যথেষ্ট পৃথক আছিল। যোগেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা আৰু সংগীতা শৰ্মাৰ গৱেষণা অনুসৰি, ''গেলাবিল'' (''Gelabil'') হৈছে দক্ষিণ ধনশিৰিৰ এখন প্ৰায় পূব–পশ্চিমমুৱা, সামান্য সৰ্পিলাকাৰ উপনৈ। পূৰ্বৰ নদীব্যৱস্থাত ধনশিৰিয়ে গেলাবিলৰ পানী গ্ৰহণ কৰাৰ ঠিক পিছতে পশ্চিমমুৱা হৈ বৰ্তমানৰ ''মৰা ধনশিৰি'' নদীৰ সুঁতিৰে [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল।<ref name="SarmaSharma2018">{{cite journal |last1=Sarma |first1=Jogendra Nath |last2=Sharma |first2=Sangeeta |title=Neotectonic activity of the Bomdila Fault in northeastern India from geomorphological evidences using remote sensing and GIS |journal=Journal of Earth System Science |volume=127 |issue=8 |page=113 |year=2018 |doi=10.1007/s12040-018-1008-2 }}</ref> সেই সময়ত কুৰাবাহী (''Kurabahi'')ৰ পৰা ধনশিৰিমুখলৈ বৰ্তমানৰ উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা নামনি ধনশিৰিৰ গতিপথটো নাছিল। বৰ্তমান এই গতিপথেৰেই ধনশিৰি নদী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ত মিলিত হৈছে। শৰ্মা আৰু শৰ্মাই আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''বমডিলা চ্যুতি'' (''Bomdila Fault'')ৰ কাষত হোৱা ভূ-গাঠনিক চলনৰ ফলত চ্যুতিৰ পূবফালৰ ভূমি অৱনমিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত ধনশিৰি নদীৰ পূৰ্বৰ পশ্চিমমুৱা গতিপথ বাধাপ্ৰাপ্ত হয় আৰু নদীখনে নিজৰ সুঁতি সলনি কৰি বৰ্তমানৰ উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা পথেৰে প্ৰবাহিত হ'বলৈ ধৰে। নদীৰ এইদৰে পুৰণি সুঁতি এৰি নতুন গতিপথ গ্ৰহণ কৰা প্ৰক্ৰিয়াক নদীৰ ''সুঁতি পৰিৱৰ্তন'' (''avulsion'') বোলা হয়। পৰিত্যক্ত পশ্চিমমুৱা সুঁতিটো বৰ্তমান ''মৰা ধনশিৰি'' হিচাপে বৰ্তি আছে।<ref name="SarmaSharma2018"/> ==জীৱ জগত== ধনশিৰি নদীখন [[কাৰ্বি আংলং জিলা]] আৰু [[নাগালেণ্ড]] সীমান্তয়েদি বৈ আহোঁতে ইয়াৰ দাঁতি কাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত বিভিন্ন জীৱ-জন্তু পোৱা যায়। ইয়াৰ একাষে ''ধনশিৰি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল'' আৰু আনটো কাষত ''ইণ্টাঙ্কি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান'' (Intanki National Park).<ref>Choudhury, A.U. (2009). A Naturalist in Karbi Anglong. Revised 2nd edn. (1st pub. 1993), Gibbon Books, Guwahati, India. 152pp.</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ধনশিৰি নদীৰ পাৰত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।<ref>{{Cite web|url=http://dimapur.nic.in/files/dhansiripar.html|title=Brief documentation of Dhansiripar Block|accessdate=2007-12-21|publisher=Government of Nagaland|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070627203314/http://dimapur.nic.in/files/dhansiripar.html|archivedate=2007-06-27|deadurl=no}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *Source Geography of India( Majid Hussain, TMH) *[http://www.gisdevelopment.net/application/environment/wetland/envwl004.htm Wetlands along the Dhansiri River channel, Assam - A paper by MK Dutta and P Kotoky] *[http://www.bbc.co.uk/ww2peopleswar/stories/11/a3264211.shtml BBC Report:Marching on to Laffan's Plain - Chapter 12 by Alan Shaw] *[http://www.xobdo.org/dic07/dic.php?lang=ENG&wrd=dhansiri Xobdo.Org Encyclopaedia entry on Dhansiri] *[http://npcbngl.nic.in/laboratory.htm#National%20Water%20Quality%20Monitoring%20Programme%20(NWMP) Nagaland Pollution Control Board's NWMP entry on water quality levels of the Dhansiri River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602063723/http://npcbngl.nic.in/laboratory.htm#National%20Water%20Quality%20Monitoring%20Programme%20(NWMP) |date=2018-06-02 }} {{অসমৰ নদীসমূহ}} {{coord|26|40|N|93|45|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]] ra4la1owa08pydzgwtqkw1hhzhxz8q2 0 32341 647699 647566 2026-10-25T20:53:50Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647699 wikitext text/x-wiki {{Short description|অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ইটা দুৰ্গ | native_name = | location = [[ইটানগৰ]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | image = Itafort South gate.png | caption = ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ | type = দুৰ্গ | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27.092|93.632|display=title,inline}} | built = চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা<ref name="Raikar">{{cite book |last1=Raikar |first1=Y. A. |last2=Chatterjee |first2=S. |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh |year=1980 |pages=26ff. }}</ref><ref name="Osik">{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=35 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in}}</ref> | height = | used = | demolished = | open_to_public = | ownership = | garrison = | current_commander = | commanders = | occupants = | battles = | events = }} '''ইটা দুৰ্গ''' ({{lang-en|Ita Fort}}) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ [[ইটানগৰ]] চহৰত অৱস্থিত এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক স্থান। ইয়াৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ"। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজধানী [[ইটানগৰ]] চহৰৰ নামো এই দুৰ্গটোৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰিত ইটা দুৰ্গটো<ref name="Raikar"/> সেই সময়ত অঞ্চলটোত শাসন কৰা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলে]] নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in}}</ref> দুৰ্গটোক চুতীয়া ৰজা ''[[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ এটা অংশ হিচাপেও সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ক্ষমতা সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> দুৰ্গটোৰ মুঠ ইটাৰ গাঁথনিৰ পৰিমাণ ১৬,২০০ ঘনমিটাৰ। ইয়াৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহ ইটানগৰৰ জৱাহৰলাল নেহৰু ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Jawahar Lal Nehru Museum |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/arunachal-pradesh/itanagar/jawahar-lal-nehru-museum |website=Incredible India |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=3 June 2026 |quote=A floor filled with archaeological finds also takes your breath away with age-old pottery shards and stone tools that show the reform of tools and pottery over time. There are findings from Ita Fort as well, and from Noksparbat and Malinithan in the West Siang district, which include tools, pots, religious objects, clothes and much more. Thereby making it one of the best and the oldest museums in the north-east.}}</ref><ref>{{cite book |title=History, Religion and Culture of North East India |author=T. Raatan |publisher=Gyan Books |year=2006 |isbn=8182051789 |page=29 |url=https://books.google.co.in/books?id=L8x0ZLkFdFkC&pg=PA29}}</ref> ==ইতিহাস== দুৰ্গটোত ব্যৱহৃত ইটাৰ বৈশিষ্ট্যৰ পৰা ইয়াৰ নিৰ্মাণকাল চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="Raikar"/><ref name="Osik"/> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ বৃহত্তম বিস্তৃতিৰ সময়ত [[ইটানগৰ]] অঞ্চলটোও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ কোনো কোনো ৰজাৰ ৰাজত্বকালত ইয়াৰ ভূখণ্ডই বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ইটানগৰকে ধৰি কিছু পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ সংলগ্ন ভূখণ্ডসমূহ সামৰি লৈছিল। পশ্চিম দিশত এই ভূখণ্ড [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে বিস্তৃত আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], [[বুৰৈ নদী|বুৰৈ নদী]]ৰ পাৰৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ আৰু বৰগাং–ডিকাল নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi River and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikal rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে লগতে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শাসনলিপিসমূহৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্ত আগবঢ়াইছে যে শদিয়া বা সাধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা এই ৰাজবংশৰ অধীনত [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এক "বিস্তৃত দেশ" আছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> ইটা দুৰ্গক চুতীয়া ৰজা ''[[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ এটা অংশ হিচাপেও সাময়িকভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰোৱাৰ লগতে বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh.}}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, but directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples.}}</ref> বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ এটা পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা নিৰ্মাতাৰ চিহ্নসমূহ শদিয়াৰ ওচৰত ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সীমাবেৰৰ শিলত পোৱা চিহ্নৰ সৈতে একেধৰণৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা চুতীয়া দুৰ্গসমূহ বিশ্বনাথলৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।<ref>K. L. Barua, ''An Early History of Kamrupa'', 1933, p. 271.</ref> বুৰৈৰ যথেষ্ট পূব দিশত ইটা দুৰ্গ অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াকো [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ এনে পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ এটা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, in the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব দিশৰ [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]–[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাৰ সমভূমি,<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor-last1=Bhattacharjee |editor-first1=J. B. |editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |pages=24–49 |isbn=978-81-89233-86-0 |quote=In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা]],<ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Neog|1977|p=820}}</ref> লগতে ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চল<ref name="Guha1983">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |quote=Suhungmung followed an expansionist policy and annexed Panbari of Habung in 1512, which was until then a Chutiya dependency.}}</ref> চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি অঞ্চলটোত চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ শাসনলিপিৰ পৰা জানিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=818–820}}</ref>{{efn|১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সত্যনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহৰ এখন ধৱলী নদীৰ পাৰৰ লুদুমুমাৰী নামৰ স্থানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। ধৱলী নদীক বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ঢল নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref>"He (Satyanarayana) donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district." {{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref><ref>{{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |page=3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf |access-date=26 June 2026 |quote=Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra.}}</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই ধৱলীক উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত ঢল নদীৰ সৈতে আৰু ব্যাঘ্ৰমাৰীক নৰোৱা সত্ৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পূব-দক্ষিণে জলভাৰীৰ ওচৰৰ বাঘমাৰীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে প্ৰদান কৰা ভূমিদানত [[সোৱণশিৰি নদী]]ক ভূমিৰ পূব সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ ''Lakhimpur District Gazetteer'' অনুসৰি, শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এই ভূমিদান সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত প্ৰদান কৰা হৈছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী আছিল শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা সাধয়াপুৰী। এক ধাৰণা অনুসৰি, লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নামৰ সৈতে মিলাই তাৰ নামকৰণ কৰিছিল। আনহাতে, উত্তৰ লখিমপুৰৰ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে, ১৮৩৮ চনত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত লখিমপুৰ নগৰৰ পৰাই জিলাখনৰ নাম উদ্ভৱ হৈছিল। ১৮৩৯ চনত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদত থকা জিলাৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাৰ ভিত্তিত তেওঁ এই মত আগবঢ়াইছিল। চনদখন উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা হৈছিল।}} [[File:Archival photo of Southern gate of Itafort.jpg|thumb|মেৰামতিৰ পূৰ্বে ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পুৰণি আলোকচিত্ৰ।]] ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন প্ৰত্নস্থলৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতাসকলৰ নাম উল্লেখ কৰা কোনো শাসনলিপি এতিয়ালৈ উদ্ধাৰ হোৱা নাই যদিও দুৰ্গটোক অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশত গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ সৈতে প্ৰায়ে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণকাল সাধাৰণতে চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকা বুলি ধৰা হয়। এই সময়ছোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আৰু সেই সময়ত অঞ্চলটো শাসন কৰা চুতীয়া ৰজাসকলে দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিছিল বুলি বহুলভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://itanagar.nic.in/tourist-place/ita-fort/ |title=Itanagar Capital Complex |publisher=Arunachalpradesh.nic.in |access-date=3 June 2026}}</ref> [[File:Eastern Gate of Itafort 2.jpg|thumb|ইটা দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰত শিলৰ ভিত্তিৰ ওপৰত ইটাৰ গাঁথনি দেখা যায়। এই নিৰ্মাণ-পদ্ধতি শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ প্ৰাচীৰৰ সৈতে তুলনাযোগ্য।]] স্থাপত্যগতভাৱে ইটা দুৰ্গত পৰম্পৰাগতভাৱে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও মধ্যযুগীয় প্ৰত্নস্থলৰ সৈতে তুলনাযোগ্য বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। দুৰ্গটো শিলৰ গাঁথনিৰ ভিত্তিৰ ওপৰত ইটাৰ ওপৰিভাগ নিৰ্মাণ কৰি গঢ়া হৈছে।<ref>"Eastern gate, the highest point of the fort, is heavily damaged one. Built on stone masonry, this gate overlooks Doimukh in the Dikrong valley." {{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> অনুৰূপ নিৰ্মাণ-পদ্ধতি [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ চৌহদৰ বেৰ, ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ এটা বৃহৎ মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ ভিতৰত পোৱা ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰীতো দেখা যায়।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=461–470}}</ref> [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নস্থলসমূহৰ দৰে<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=461–471}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহো চূণৰ গাৰ বা তেনে কোনো বন্ধনকাৰী পদাৰ্থ অবিহনে মাটিৰ গাৰে গাঁথা হৈছিল। কিছুমান স্থানত লোৰ ক্লেম্প আৰু গজালো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> ইমান বৃহৎ পৰিসৰত ইটাৰ ব্যৱহাৰে ইটা দুৰ্গক চুতীয়া যুগৰ বৃহত্তৰ স্থাপত্য-সমষ্টিৰ সৈতেও সংযুক্ত কৰে। শদিয়া অঞ্চলৰ দুৰ্গ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহত ইটাৰ দেৱাল, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ভেটি, পুখুৰী আৰু অন্যান্য গাঁথনিৰ অৱশেষ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=163–170}}</ref> ইটা দুৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰিকল্পনাও<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=xii}}</ref> [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ<ref>{{harvcol|Hannay|1848|pp=460–461}}</ref> আৰু চেপাখোৱা ৰাজগড়ৰ<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=437}}</ref> সৈতে তুলনাযোগ্য। এই স্থানসমূহৰ প্ৰৱেশপথত প্ৰাচীৰৰ আগলৈ ওলাই অহা আৰু পুনৰ ভিতৰলৈ ঘূৰি অহা ইটাৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাচীৰৰ মাজেৰে সৰল পোন প্ৰৱেশপথৰ সলনি বেঁকা বা স্থানচ্যুত প্ৰৱেশপথ গঠন কৰা হোৱা যেন দেখা যায়। [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইবাটাও মধ্যযুগীয় দুৰ্গৰ বেঁকা বা স্থানচ্যুত প্ৰৱেশপথ আৰু প্ৰাচীৰৰ তুলনামূলক চিত্ৰ।]] ভাস্কৰ্যৰ অলংকৰণতো অতিৰিক্ত সাদৃশ্য দেখা যায়। ইটা দুৰ্গত পোৱা শিলৰ দুৱাৰ-চৌকাঠৰ এটা ভগ্নাংশত সিংহ আৰু হাতীৰ চিত্ৰ আছে। আনহাতে, ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া যুগৰ ইটাত সিংহ আৰু হাতীৰ যুগ্ম চিত্ৰ দেখা যায়। ইটা দুৰ্গৰ এটা ভিত্তিৰ উচ্চাৱচ ভাস্কৰ্যত দেখা সিংহৰ চিত্ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ চুতীয়া যুগৰ অৱশেষত পোৱা সিংহৰ চিত্ৰৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। এই সাদৃশ্যই প্ৰত্নস্থলসমূহৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰতীকী আৰু শিল্পকলাৰ পৰম্পৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়। [[File:Granite stone carvings.jpg|thumb|ইটা দুৰ্গত পোৱা সিংহ আৰু হাতীৰ চিত্ৰখোদিত শিলৰ দুৱাৰ-চৌকাঠৰ এটা অংশ। ৰয়িঙৰ ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া যুগৰ ইটাত এফালে দুটা সিংহ আৰু আনফালে দুটা হাতীৰ চিত্ৰ দেখা যায়।]] ইটা দুৰ্গৰ ভৌগোলিক অৱস্থানটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ। পূৰ্বৰ গৱেষকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা শিলমিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন শদিয়াৰ ওচৰৰ প্ৰাচীন ধ্বংসাৱশেষত পোৱা চিহ্নৰ সৈতে একেধৰণৰ আছিল। শদিয়াৰ এই অৱশেষসমূহক ভীষ্মক আৰু চুতীয়া ৰজাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল।<ref>"A large number of these stones were found to contain marks, cut deeply into the sandstone... identical marks were found also in the marked stones found by Hannay in the fort near Sadiya assigned to Bhismak. It is therefore evident that the ruins near Sadiya and those on the banks of the Burai river can be assigned to the same period...The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala." {{harvcol|Barua|1933|p=271}}</ref> পৰৱৰ্তী ইতিহাসবিদসকলে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে শদিয়া অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ আৰু তাৰ পশ্চিমৰ বুৰৈ দুৰ্গৰ দৰে প্ৰত্নস্থলৰ মাজত স্থাপত্যগত ধাৰাবাহিকতা স্বীকাৰ কৰিলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰজুৰি বিস্তৃত এক বৃহত্তৰ চুতীয়া সাংস্কৃতিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ পায়।<ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> ইটা দুৰ্গ বুৰৈৰ পূব দিশত আৰু একে পাহাৰ-পাদদেশীয় অঞ্চলত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ইয়াকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই বৃহত্তৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গশৃংখলাৰ অংশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। [[File:Ita Fort Lion Base relief.png|thumb|ইটা দুৰ্গৰ সিংহৰ উচ্চাৱচ ভাস্কৰ্য। ৰুক্মিণীনগৰ, তাম্ৰেশ্বৰী আৰু ভীষ্মকনগৰৰ অৱশেষত পোৱা সিংহৰ প্ৰতীকক চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় প্ৰতীক হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।]] সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণকাল, ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনি, ভাস্কৰ্যৰ অলংকৰণ আৰু অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশত ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে ইটা দুৰ্গ শদিয়া, ৰুক্মিণীনগৰ, ভীষ্মকনগৰ, তাম্ৰেশ্বৰী আৰু আন সংশ্লিষ্ট চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যসমূহৰ সৈতে একে স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়। ===ঐতিহাসিক দাবী আৰু ব্যাখ্যা=== ১৯৪১ চনত পূৰ্বৰ বালিপাৰা সীমান্ত অঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক বিষয়া ডি. এন. দাসে ''Journal of the Assam Research Society''ত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত দাবী কৰিছিল যে ইটা দুৰ্গ ৰামচন্দ্ৰ বা মায়ামত্ত নামেৰে চিনাক্ত কৰা এজন কিংবদন্তিমূলক শাসকৰ মায়াপুৰ নামৰ ৰাজধানী হ'ব পাৰে।<ref>{{harvcol|Neog|2008|p=57}}</ref> অৱশ্যে পৰৱৰ্তী ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সন্দেহৰ চকুৰে চাইছে। এন. এন. অচিকে ৰায়কাৰৰ ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত ব্যৱহৃত বিভিন্ন পৰম্পৰা পৰীক্ষা কৰি ৰামচন্দ্ৰ আৰু অৰিমত্ত সম্পৰ্কীয় কাহিনীসমূহ পৰস্পৰ বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ৰামচন্দ্ৰক ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয় বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |pages=35–37 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> ৰামচন্দ্ৰ–অৰিমত্তৰ কিংবদন্তিৰ অন্যতম উৎস অসমীয়া বুৰঞ্জীমূলক গ্ৰন্থ ''আদি চৰিত''ৰ ৰচনাকাল ১৫৮৬ শক বা ১৬৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>"It is supposed to have been written in 1586 saka (1664 AD)" {{harvcol|Neog|1980|p=29}}</ref> অৱশ্যে এই গ্ৰন্থখনৰ প্ৰামাণিকতা সম্পৰ্কেও সন্দেহ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref>মহেশ্বৰ নেওগে উল্লেখ কৰিছে যে মাধৱদেৱৰ নামত প্ৰচলিত ''আদি চৰিত'' গ্ৰন্থখনে অসমৰ বৈষ্ণৱ সমাজত যথেষ্ট অসন্তোষৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু অধিক বিচক্ষণ সত্ৰাধিকাৰ আৰু সাহিত্যিকসকলে ইয়াক অস্বীকাৰ কৰিছে।</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote=the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva; Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis. |doi-access=free}}</ref> ''আদি চৰিত''ত ৰামচন্দ্ৰৰ ৰাজধানী প্ৰতাপপুৰত আছিল বুলি কোৱা হৈছে আৰু সেই স্থানৰ নাম অনুসৰি তেওঁ প্ৰতাপপুৰীয়া উপাধি লাভ কৰিছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিছুমান গৱেষকে প্ৰতাপপুৰক বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ এটা স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>[https://archive.org/details/JournalOfTheAsiaticSocietyOfBengalVolIv1835/page/n237/mode/1up?q=Jitari Journal of the Asiatic Society of Bengal, pp. 190–191: Pratappura, capital city of Ramachandra, was located near Biswanath, in the vicinity of Agnigarh.]</ref> বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ উমাতুমণি শিলালিপিত এজন শাসকক ''প্ৰতাপপুৰাধিকাৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু এই তথ্যক উক্ত চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>[http://dspace.nehu.ac.in/bitstream/1/9357/1/A%20new%20reading%20(N%20Gogoi).pdf উমাতুমণি শিলালিপিত ''প্ৰতাপপুৰাধিকাৰী'' শব্দৰ উল্লেখ আছে, যাৰ ভিত্তিত প্ৰতাপপুৰ ওচৰৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।]</ref> আন এটা উৎসত অৱশ্যে কিংবদন্তিৰ প্ৰতাপপুৰক ৰত্নপীঠৰ ৰত্নপুৰৰ এজন ৰজাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Neog, Maheswar, ''Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times'', pp. 51–52.</ref> ৰত্নপীঠক সাধাৰণতে [[কৰতোৱা নদী]] আৰু সংকোশ নদীৰ মাজৰ অঞ্চল বুলি ধৰা হয়, যি ঐতিহাসিক [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। এই চিনাক্তকৰণ অনুসৰি কিংবদন্তিৰ স্থান বিশ্বনাথৰ পৰা বহু পশ্চিমত অৱস্থিত হ'ব। ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত কিংবদন্তিসমূহতো ৰামচন্দ্ৰ–অৰিমত্তৰ কাহিনী বৃহত্তৰ কামৰূপ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইয়াত ৰামচন্দ্ৰক কামৰূপৰ ৰজা, ফেংগুৱাক কমতাপুৰৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰাৰ লগতে নীলাচল, বৈদ্যগড় আৰু প্ৰতাপপুৰৰ দৰে স্থানসমূহক এই পৰম্পৰাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji: Or an Account of Ancient Kamarupa and a History of the Mogul Conflicts with Assam and Cooch Behar, up to A.D. 1682 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1930 |pages=2–4 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465 |access-date=22 June 2026}}</ref> ৰামচন্দ্ৰৰ পুত্ৰ অৰিমত্তৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন পৰম্পৰাসমূহত—যাক শশাংক বুলিও চিনাক্ত কৰা হৈছে—তেওঁৰ ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[দৰং জিলা|দৰং]] আৰু [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাত অৱস্থিত বুলি কোৱা হৈছে। তেওঁৰ ৰাজধানী বেতনাৰ(কামৰূপ জিলা) বৈদ্যগড়ত আছিল আৰু তেওঁ [[কমতা ৰাজ্য]] জয় কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়।<ref name="Gait">{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=18 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.45465/page/n38/mode/1up?q=Arimatta |quote=It is not certain where Arimatta ruled but most accounts place his kingdom in Lower Assam. His capital is said to have been at the Baidargarh, near Betna in Kamrup, where a high embankment forming a square, each side of which is about four miles long, is still in existence. He was attacked by a king named Phengua, of the house of Kamatapur, who advanced with an army of Meches and Koches, armed with bows and arrows, and threw up an embankment ten miles west of the Baidargarh; this embankment is in the Dhumdhuma Mauza and is still known as Phenguagarh.}}</ref> ডিম্বেশ্বৰ নেওগ আৰু এডৱাৰ্ড গেইটৰ দৰে গৱেষকসকলে ''আদি চৰিত''ৰ ঐতিহাসিক বিশ্বাসযোগ্যতা সন্দেহজনক বুলি বিবেচনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, গ্ৰন্থখনৰ বৰ্ণনাসমূহ মূলতঃ কিংবদন্তি আৰু জনপ্ৰচলিত কাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ডিম্বেশ্বৰ নেওগে অৰিমত্তক সৰ্বাধিক এজন কিংবদন্তিমূলক চৰিত্ৰ বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806 |year=1947 |pages=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806/page/n76 72], 74 |quote=Like the authorship, the historicity of Adi Charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=19 |url=https://archive.org/stream/historyofassam00gait/historyofassam00gait_djvu.txt |quote=Many legends cluster round Arimatta, but it would serve no useful purpose to discuss them further, as it is quite impossible to unravel the truth from the various conflicting stories that are current amongst the people.}}</ref> নেওগে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে অৰিমত্তৰ কিংবদন্তিসমূহ ইমান পৰস্পৰবিৰোধী যে সেইবোৰৰ মাজত সামঞ্জস্য স্থাপনৰ চেষ্টা নিষ্ফল হ'ব। তেওঁ অৰিমত্তৰ বংশধৰ আৰু পৰিয়াল সম্পৰ্কীয় পৰস্পৰবিৰোধী পৰম্পৰাসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806 |year=1947 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806/page/n76 72] |quote=The Arimatta legends are so hopelessly divergent that it will simply be a wild goose chase here to make an attempt to reconcile them.}}</ref> এই মূল্যায়ন বৃহত্তৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। সেইবোৰত ৰামচন্দ্ৰ বা অৰিমত্তক বিভিন্নভাৱে প্ৰতাপপুৰ, ৰত্নপুৰ, কমতা, কামৰূপ বা দৰঙৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৰাজ্য ইটানগৰত আছিল বুলি নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হোৱা নাই।<ref name="Gait"/> এই দুয়োজন শাসকৰ ঐতিহাসিক অস্তিত্ব আৰু কাল নিৰ্ধাৰণ অনিশ্চিত, কিয়নো কোনো সমসাময়িক উৎসত তেওঁলোকৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উল্লেখ পোৱা নাযায়। বৰ্তি থকা কাহিনীসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ৰ, পৰস্পৰবিৰোধী আৰু কিংবদন্তিমূলক। অচিকে সিদ্ধান্ত আগবঢ়াইছে যে ৰামচন্দ্ৰ আৰু অৰিমত্ত সম্পৰ্কীয় এই ভিন্ন বৰ্ণনাসমূহৰ মাজত সন্তোষজনক সামঞ্জস্য স্থাপন কৰিব নোৱাৰি আৰু ৰামচন্দ্ৰক ইটা দুৰ্গৰ নিৰ্মাতা হিচাপে চিনাক্ত কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয়।<ref name="Osik1996">{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |pages=35–37 |isbn=81-7117-152-4 |url=https://dcalibrary.e-pustakalaya.com/UPLOADED/DIRPDF/A%20BRIEF%20HISTORY%20OF%20ARUNACHAL_PRADESH_9296.pdf}}</ref> ==স্থাপত্য== ইটা দুৰ্গ বৰ্তমানৰ ইটানগৰৰ পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৈতে খাপ খুৱাই নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক স্থাপত্য-সমষ্টি। ইয়াৰ নিৰ্মাণত কৃত্ৰিম ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ লগতে প্ৰাকৃতিক পাহাৰৰ শিৰা, থিয় গৰা আৰু ঢাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ফলত কৃত্ৰিম আৰু প্ৰাকৃতিক উভয় প্ৰকাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা এক সুৰক্ষিত পৰিসৰ সৃষ্টি হৈছে। বৰ্তি থকা অৱশেষসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাচীৰ, তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ, ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনি, সিঁচৰতি স্থাপত্যৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু মৃৎপাত্ৰৰ টুকুৰা অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ পৰা দুৰ্গটো কেৱল এটা পৃথক সামৰিক চকী নহয়, বৰং এখন সুৰক্ষিত বসতি আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। ===দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰ=== ইটা দুৰ্গ অনিয়মিত পৰিকল্পনাৰ এক বৃহৎ ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ-সমষ্টি। ইয়াৰ পৰিসৰৰ এটা অংশ কৃত্ৰিম প্ৰাচীৰে আৰু আন এটা অংশ পাহাৰৰ প্ৰাকৃতিক ভূ-প্ৰকৃতিয়ে গঠন কৰিছে। প্ৰাচীৰসমূহ ইটা আৰু মাটিৰ গাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাতাসকলে প্ৰাচীৰৰ দুয়োকাষে সমান্তৰাল ইটাৰ বেৰ তুলি মাজৰ খালী অংশ মাটি আৰু ভঙা ইটাৰে পূৰণ কৰিছিল। বৰ্তি থকা কিছুমান অংশত মূল ভেটিৰ স্তৰসমূহ এতিয়াও অক্ষত অৱস্থাত আছে। এই স্তৰসমূহৰ প্ৰস্থ প্ৰায় ২.০৬–২.০৮ মিটাৰ আৰু উচ্চতা প্ৰায় ১.৪০ মিটাৰ। দুৰ্গটোৱে এক বৰ্গকিলোমিটাৰতকৈও অধিক অঞ্চল সামৰি লৈছে আৰু দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰ দিশলৈ ঢাল খাই গৈছে। পশ্চিম আৰু পূব দিশৰ সীমা ইটাৰ প্ৰাচীৰে সুৰক্ষিত কৰিছে, আনহাতে উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ থিয় প্ৰাকৃতিক পাহাৰীয়া শিৰা আৰু গৰাসমূহে প্ৰতিৰক্ষাৰ কাম কৰিছে। পশ্চিমৰ প্ৰাচীৰ প্ৰায় ১.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াত দুটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে, আনহাতে পূবৰ প্ৰাচীৰত এটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ অনিয়মিত থিয় পাহাৰীয়া শিৰাসমূহৰ প্ৰতিটোৰ দৈৰ্ঘ্য এক কিলোমিটাৰতকৈ অধিক। প্ৰাচীৰৰ গড় প্ৰস্থ প্ৰায় ১১.৫ মিটাৰ আৰু ইয়াৰ মূল উচ্চতা প্ৰায় ৫ মিটাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=118}}</ref> সেইবাবে দুৰ্গটোক দীঘলীয়া অৰ্ধবৃত্তাকাৰ পৰিকল্পনাৰ এক অৰণ্য বা পাহাৰীয়া দুৰ্গ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=118–120}}</ref> [[File:Itafort Brick rampart.png|thumb|অবলম্বনৰ বাবে সহায়ক গাঁথনি থকা ইটা দুৰ্গৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰ।]] ===দুৰ্গৰ তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ=== দুৰ্গটোৰ পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম দিশত তিনিটা মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো দুৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ অংশত অৱস্থিত আৰু যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত। ই শিলৰ গাঁথনিৰ ওপৰত নিৰ্মিত আৰু তাৰ পৰা ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দয়মুখ অঞ্চল দেখা যায়। দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো গহপুৰ আৰু ৰামঘাট অঞ্চলৰ ফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াক প্ৰধানকৈ ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও সীমিত পৰিমাণৰ শিল আৰু শিলৰ ফলকো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই প্ৰৱেশদ্বাৰটো দুৰ্গৰ মুখ্য প্ৰৱেশপথ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে আৰু আন প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহৰ তুলনাত ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা অধিক শক্তিশালী আছিল। দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ভিতৰফালে দুয়োকাষে থকা দুটা কোঠা প্ৰহৰীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। প্ৰৱেশপথত দুৱাৰৰ প্ৰাচীৰৰ সমান্তৰালকৈ যোৱা এটা কৰিডৰো আছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহত সম্ভৱতঃ ওখ কাঠৰ দুৱাৰ লগোৱা আছিল, যদিও সেইবোৰ এতিয়া বৰ্তি থকা নাই।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> [[File:Itafort West gate.png|thumb|ইটা আৰু শিলৰ খণ্ড তথা ফলকেৰে নিৰ্মিত ইটা দুৰ্গৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দৰে প্ৰহৰীৰ ব্যৱস্থা পোৱা নাযায়। সেইবাবে এই প্ৰৱেশদ্বাৰটো প্ৰয়োজন হ'লেহে খোলা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো চেঁকী নদীৰ ফালে মুখ কৰি আছে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা তুলনামূলকভাৱে কম আছিল যেন দেখা যায়। পূব আৰু পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ এনেদৰে অৱস্থিত আছিল যাতে তাৰ পৰা তলৰ অসমৰ সমভূমি নিৰীক্ষণ কৰিব পৰা যায়। আনহাতে, দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা গহপুৰ, ৰামঘাট আৰু পিছোকাৰ দিশত নজৰ ৰাখি সেইফালৰ পৰা হ'ব পৰা আক্ৰমণ চিনাক্ত কৰিব পৰা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> দক্ষিণৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ গড় উচ্চতাৰ পৰা প্ৰায় ৪৮০ মিটাৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ সংলগ্ন প্ৰাচীৰ প্ৰায় ৩৪০ মিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ১৫,১০৫ বৰ্গমিটাৰ বা প্ৰায় ৩.৭ একৰ। পশ্চিমৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো বৰ্তমানৰ ইটানগৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ মধ্যভাগত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৭৯.১৭ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ২,৬৪৩ বৰ্গমিটাৰ। পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো ইটানগৰৰ ৰাজভৱনৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষিত অঞ্চলৰ আয়তন প্ৰায় ২,২৮৩ বৰ্গমিটাৰ বা প্ৰায় ০.৫৬৪ একৰ। [[File:Itafort East gate.png|thumb|শিল আৰু ইটাৰ গাঁথনিৰে নিৰ্মিত ইটা দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] ===নিৰ্মাণ সামগ্ৰী=== দুৰ্গটো প্ৰধানকৈ ইটা আৰু শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ব্যৱহৃত শিলসমূহ মূলতঃ বালিশিলৰ আৰু ইটাবোৰ বিভিন্ন আকাৰৰ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত অলংকৃত ইটাও পোৱা যায়। দুৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ স্থানত থকা পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো শিলৰ গাঁথনিৰ ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্মিত। ইয়াৰ পৰা ডিক্ৰং উপত্যকাৰ দয়মুখ অঞ্চল দেখা যায়। তলৰ শিলৰ গাঁথনি আৰু ওপৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ এই সংমিশ্ৰণক অসম–অৰুণাচলৰ পাহাৰ-পাদদেশৰ আন মধ্যযুগীয় দুৰ্গসমূহৰ নিৰ্মাণ-পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। পশ্চিম আৰু পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহতো শিলৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। প্ৰৱেশপথসমূহত প্ৰাণী আৰু ফুলৰ অলংকৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ মাটিৰ গাৰে গাঁথা হৈছিল আৰু চূণৰ গাৰ বা তেনে কোনো বন্ধনকাৰী পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই। দুৰ্গ নিৰ্মাণত লোৰ ক্লেম্প আৰু গজালো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Tada|2011|p=119}}</ref> [[File:Archival photo of Western gate of Itafort.jpg|thumb|মেৰামতিৰ পূৰ্বে ইটা দুৰ্গৰ পশ্চিম প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পুৰণি আলোকচিত্ৰ।]] ===প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ=== দুৰ্গটোৰ ভিতৰত এতিয়ালৈ কোনো অক্ষত অৱস্থাত থিয় হৈ থকা স্থাপত্য চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। অৱশ্যে ইটা দুৰ্গৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ভঙা ইটাৰ টুকুৰাসমূহে সুৰক্ষিত দুৰ্গ-পৰিসৰৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় বসতিৰ অৱশেষ থকাৰ সম্ভাৱনা সূচায়। দুৰ্গটোত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভিতৰত মোটা আৰু যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত টুকুৰা আছে, যিবোৰক বাটি, পাত্ৰ আৰু নলীযুক্ত পাত্ৰৰ অংশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। নলীযুক্ত এটা মৃৎপাত্ৰৰ টুকুৰাত অধিক পৰিমাণে কাওলিন পোৱা গৈছিল। ইয়াক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ এটা বৈশিষ্ট্য হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯০৫ চনৰ ''Darrang District Gazetteer''ত অঞ্চলটো বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অৰণ্যৰে আৱৰি থকা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক পৰ্যবেক্ষণসমূহতো অঞ্চলটোক অৰণ্যময় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Tada|2011|pp=119–120}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Ita Fort 01.JPG|ইটা দুৰ্গৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Ita Fort 02.JPG|দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ইটাৰ গাঁথনি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * নক্সাপৰ্বত * বুৰৈ দুৰ্গ * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[গোম্চি]] * [[শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[ইটানগৰ]] * [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Shin |first1=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Pavitra Assam |edition=4th |year=2008}} * {{cite book |last1=Momin |first1=Mignonette |last2=Mawlong |first2=Cecile A. |last3=Qādrī |first3=Fuz̤ail Aḥmad |title=Society and Economy in North-East India |date=2006 |publisher=Regency Publications |isbn=9788189233402 |url=https://books.google.com/books?id=Djx131iEeYkC |language=en}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |first=Tage |last=Tada |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh up to 16th Century |publisher=Rajiv Gandhi University |year=2011 |hdl=10603/288770}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}} * {{cite book |last=Barua |first=Kanak Lal |title=Early History of Kamarupa |year=1933 |publisher=The Author |place=Gauhati}} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Sudiya, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=198 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commonscat}} {{Arunachal Pradesh}} [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] knbpjfut7s88k3785m519udo9u3jlyu 0 33120 647777 631776 2026-10-25T23:55:15Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647777 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ৰজা শগুন (Red-headed Vulture) | image = Red-headed-Vulture.jpg | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106003383 |title=''Sarcogyps calvus'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Accipitriformes]] | familia = [[Accipitridae]] | genus = '''''Sarcogyps''''' | genus_authority = [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1842 | species = '''''S. calvus''''' | binomial = ''Sarcogyps calvus'' | binomial_authority = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1786) | synonyms = *''Aegypius calvus'' *''Torgos calvus'' | range_map=Sarcogyps calvus Verbreitung.png|thumb|Sarcogyps calvus Verbreitung | range_map_caption = ৰজা শগুনৰ বৰ্তমানৰ বিচৰণ ক্ষেত্ৰ }} '''ৰজা শগুন''' ({{Lang-en|Red-headed Vulture/Asian King Vulture/Indian Black Vulture}}, [[বৈজ্ঞানিক নাম]]: ''Sarcogyps calvus'') [[শগুন]]ৰ এটা অন্যতম প্ৰজাতি। শেহতীয়াকৈ হোৱা শগুনৰ অস্বাভাৱিক বিলুপ্তিত ইয়াৰো জনসংখ্যা দ্ৰুত গতিত হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref> ইয়াৰ এই মৃত্যুৰ বাবে ''ডাইক্ল'ফেনেক'' নামৰ দৰৱবিধকে জগৰীয়া কৰা হয়। ==বিৱৰণ== ৰজা শগুন এটা মধ্যমীয়া আকাৰৰ শগুনৰ প্ৰজাতি। ইয়াৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৭৬-৮৬ ছে: মি: আৰু ওজন প্ৰাব ৩.৫-৬.৩ কি: গ্ৰা:।<ref>[http://www.cambodia.panda.org/wwf_in_cambodia/endangered_species/birds/critically_endangered_vultures/ WWF- Red-headed Vulture] (2011).</ref><ref>''Raptors of the World'' by Ferguson-Lees, Christie, Franklin, Mead & Burton. Houghton Mifflin (2001), ISBN 0-618-12762-3</ref> পূৰ্ণবয়স্ক শগুনৰ ডিঙি ডাঠ ৰঙা বা কমলা বৰণৰ হয়। পোৱালি চৰাইৰ দেহৰ ৰং শেঁতা। দেহৰ বাকী অংশ ক'লা আৰু ডেউকাৰ গুৰিত পাতল মুগা বৰণৰ আঁচ থাকে। মতা আৰু মাইকী ৰজা শগুনৰ চকুৰ মণিৰ ৰং বেলেগ বেলেগ হয়। মতা চৰাইৰ মণি বগা আৰু মাইকীৰ ডাঠ মটীয়া হয়।<ref>{{cite book|first=Rishad|last=Naoroji|year=2006|title= Birds of Prey of the indian subcontinent|pages=282–287}}</ref> [[File:Red headed vulture.JPG|left|thumb| [[ৰান্থামব'ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ত এজনী মাইকী ৰজা শগুন]] ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== ৰজা শগুন পূৰ্বতে [[ভাৰত]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ত বহুলভাৱে বিস্তৃত আছিল যদিও পৰৱৰ্ত্তী কালত ইয়াৰ জনসংখ্যা কমি আহি বৰ্তমান কেৱল উত্তৰ ভাৰততহে সীমিত হৈ পৰিল। ইয়াক প্ৰধানকৈ মুকলি অঞ্চল আৰু প্ৰয় শুকান ঠাইত দেখিবলৈ পোৱা যায়। তদুপৰি ইয়াক পৰ্ণপাতী বনাঞ্চল, নদী উপত্যকা আদিতো পোৱা যায়। ৰজা শগুন সাধাৰণতে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ৩০০০ মিটাৰ পৰ্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="rapworld">{{cite book| publisher = Houghton Mifflin Harcourt| isbn = 978-0-618-12762-7| last = Ferguson-Lees| first = James| coauthors = David A. Christie| title = Raptors of the world| url = https://archive.org/details/raptorsofworld00ferg| date = 2001-09-17|pages=[https://archive.org/details/raptorsofworld00ferg/page/443 443]–444}}</ref> [[File:Sarcogyps calvus -Berlin Zoo -upper body-8a.jpg|upright|left|thumb|বাৰ্লিনৰ চিৰিয়াখানাত এটা ৰজা শগুন]] ==সংৰক্ষণ== ৰজা শগুনৰ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাই অহা জনসংখ্যাক লক্ষ্য কৰি ১৯৯৪ চনত ইয়াক আই. ইউ. চি. এনে প্ৰায় সংকটাপন্ন (Near Threatened) প্ৰজাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা ডাইক্ল'ফেনেক (Diclofenac) নামৰ পশুচিকিৎসাৰ ঔষধ (veterinary medicine) বিধকে ইয়াৰ জনসংখ্যা হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে জগৰীয়া কৰা হয়। ১৯৯০ চনৰ পিছৰ পৰা ৰজা শগুনৰ জনসংখ্যা বিপদজনকভাৱে প্ৰতি বছৰে আধালৈ কমি অহা দেখা গৈছে। ফলস্বৰূপে দুটা দশকৰ ভিতৰতে এসময়ত উভৈনদীকৈ পোৱা এই চৰাইবিধৰ জনসংখ্যা বৰ্তমান বিলুপ্তিৰ পথত। ২০০৭ চনত আই ইউ. চি . এনে ইয়াক বিপদজনক ভাৱে সংকটাপন্ন (Critically Endangered) প্ৰজাতি বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=IUCN2012/><ref>{{cite web|last=Cuthbert et al.|first=Richard|title=NSAIDs and scavenging birds: potential impacts beyond Asia's critically endangered vultures|url=http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/3/1/91|publisher=The Royal Society|accessdate=11 May 2011|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303230344/http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/3/1/91|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|last=Milius|first=Susan|title=Bird-Safe Rx: Alternative drug won't kill India's vultures|journal=ScienceNews|date=4|year=2006|month=February|volume=169|issue=#5|pages=70|url=tp://www.sciencenews.org/view/generic/id/7025/title/Bird-Safe_Rx_Alternative_drug_wont_kill_Indias_vultures|accessdate=11 May 2011}}</ref> {{-}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.vulture-territory.com/pondicherry.html Vulture Territory Facts and Characteristics: Pondicherry Vulture] *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3383&m=0 BirdLife Species Factsheet.] [[শ্ৰেণী:শগুন]] rui3dgl94hogjwd7c8dtb4m7anjsd7b 0 33157 647809 540606 2026-10-26T00:37:12Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647809 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ৰাজ ভাটৌ (Alexandrine Parakeet) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref>{{IUCN|id=106001527 |title=''Psittacula eupatria'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Alexandrine Parakeet (Psittacula eupatria) pair -2pc.jpg | image_width = 240px | image_caption = Male (left) and female (right) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Psittaciformes]] | superfamilia = [[true parrots|Psittacoidea]] | familia = [[Psittaculidae]] | subfamilia = [[Psittaculinae]] | tribus = [[Psittaculini]] | genus = ''[[Psittacula]]'' | species = '''''P. eupatria''''' | binomial = ''Psittacula eupatria'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766) }} '''ৰাজ ভাটৌ''' ({{Lang-en| 'Alexandrine Parakeet}}, [[বৈজ্ঞানিক নাম]]-''Psittacula eupatria'') চ্চিটাচিফৰমিছ (psittaciformes) বৰ্গ আৰু চ্চিত্তাকুলিডি (Psittaculidae) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত এটা ভাটৌৰ প্ৰজাতি। এই প্ৰজাতিটোৰ ইংৰাজী নামটো সম্ৰাট আলেকজেণ্ডাৰ (Alexander the Great)ৰ নামৰ ভিত্তিত দিয়া হৈছে কিয়নো সম্ৰাট [[আলেকজেণ্ডাৰ|আলেকজেণ্ডাৰে]] বহুতো ৰাজ ভাটৌ [[পঞ্জাব]]ৰ পৰা [[ইউৰোপ]]ৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ পঠিয়াইছিল আৰু এই ঠাইসমূহৰ ৰাজকীয়া পৰিয়ালত ৰাজ-ভাটৌক বহু মূলীয়া সম্পদ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/arts/article2394250.ece|title=A squawk on the wild side|last=Campbell-Johnston|first=Rachell |date=2007-02-13|work=[[The Times]]|accessdate=16 January 2013 | location=London}} </ref> ৰাজ ভাটৌৰ বৈজ্ঞানিক নামৰ ''eupatria'' [[গ্ৰীক ভাষা]]ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে যাৰ অৰ্থ ''eu'' মানে 'ভাল বাসন্মানীয় (good or noble) আৰু ''patria'' মানে পূৰ্বস্থান বা পূৰ্বপুৰুষ (ancestry) ==টেক্সনমি আৰু বিতৰণ== গোলকীয় বিতৰণৰ ভিত্তিত ৰাজ ভাটৌৰ তলত উল্লেখ কৰা উপ-প্ৰজাতি সমূহ পোৱা যায়- * ''Psittacula eupatria eupatria'', Alexandrine Parakeet (nominate race) -পূব-[[ভাৰত]], [[হাইদৰাবাদ]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]] * ''Psittacula eupatria avensis'', Indo-Burmese Alexandrine Parakeet - উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পৰা [[ম্যানমাৰ]]লৈকে। * ''Psittacula eupatria magnirostris'', Andaman Islands' Alexandrine Parakeet - [[আন্দামান দ্বীপপূঞ্জ]] * ''Psittacula eupatria nipalensis'', Nepalese Alexandrine Parakeet - পূব [[আফগানিস্তান]], [[পাকিস্তান]], উত্তৰ ভাৰত, কেন্দ্ৰীয় ভাৰত, [[নেপাল]], [[ভূটান]] আৰু [[অসম]]। * ''Psittacula eupatria siamensis'', Laos' or Siamese Alexandrine Parakeet - [[ভিয়েটনাম]], [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], উত্তৰ আৰু পূব [[থাইলেণ্ড]] ==বিৱৰণ== [[File:Alexandrine_Parakeet_(Psittacula_eupatria),_Jurong_Bird_Park,_Singapore_-_20090613.jpg|thumb|right|মতা ৰাজ ভাটৌ]] [[File:Alexandrine Parakeet-Psittacula eupatria-Symbio wildlife park-NSW.jpg|thumb|right|মাইকী ৰাজ ভাটৌ]] ৰাজ ভাটৌ অন্যান্য ভাটৌৰ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ আকাৰৰ। ইয়াৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৫৮ ছে: মি: আৰু ডেউকা আৰু নেজৰ দৈৰ্ঘ্য ক্ৰমান্বয়ে ১৮.৯-২১.৫ ছে: মি: আৰু ২১.৫-৩৫.৫ ছে: মি: হোৱা দেখা যায়। পূৰ্ণবয়স্ক চৰাইৰ ওজন সাধাৰণতে ২০০-৩০০ গ্ৰাম পৰ্যন্ত হয়।<ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref><ref name="HBW">{{cite book |title=[[Handbook of the Birds of the World]] |last1=del Hoyo |first1=J | last2=Elliot | first2 = A | last3=Sargatal | first3 = J | year=1996 |publisher=[[Lynx Edicions]] |location=[[Barcelona]] |isbn=84-87334-20-2|volume=3}}</ref> ইয়াৰ দেহটো সেউজীয়া, মুখত কিছু নীলা আভা আছে। পেট অংশ সেউজ-হালধীয়া। ৰাজ ভাটৌৰ ডেউকাৰ ওপৰ অংশ মেৰুণ (maroon or reddish brown) ৰঙৰ হোৱা দেখা যায়। ইয়াৰ ঠৌঁত ৰঙা আৰু ঠেং সাধাৰণতে মটিয়া বৰণৰ হয়। পূৰ্ণবয়স্ক ৰাজ ভাটৌৰ মতা-মাইকীৰ ভিন্নতা দেখা যায় কিন্তু পোৱালিৰ মাজত লিংগ ভেদ কৰিব পৰা নাযায়। পূৰ্ণবয়স্ক মতা ৰাজ ভাটৌৰ ডিঙিত ঘূৰণীয়াকৈ ক'লা আঁচ আৰু ডিঙিৰ ওপৰফালে (nape) ডাঙৰকৈ গুলপীয়া দাগ থাকে। আনহাতে মাইকী ৰাজ ভাটৌৰ ডিঙিত পাতল মটিয়া বৰণৰ আঁচহে দেখা যায়। ==এভিকালচাৰ== ৰাজ ভাটৌ পোহনীয়া চৰাই হিচাপে খুবেই সমাদৃত। ইউৰোপ মহাদেশত পোৱা পোহনীয়া চৰাইসমূহৰ ভিতৰত ৰাজ ভাটৌ সৰ্বপ্ৰথমে পোহ মনা চৰাইৰ প্ৰজাতি। ইয়াৰ বৃহৎ দেহ আৰু দীঘল নেজৰ বাবে অৱশ্যে অন্য ভাটৌ চৰাইতকৈ ইয়াক ডাঙৰ সঁজাৰ প্ৰয়োজন হয়। ==কৃত্ৰিম পৰিৱেশত== [[File:Psittacula eupatria -pet in Mumbai-4a.jpg|upright|thumb|left|সঁজাত বন্দী এটা মতা ৰাজ ভাটৌ]] ৰাজ ভাটৌৰ মাত বিভিন্ন পৰিৱেশত যথেষ্ট ডাঙৰ হ'ব পাৰে। কৃত্ৰিম পৰিৱেশত ই পানীৰ সৈতে খেলিবলৈ পছন্দ কৰে আৰু যাঁচি দিয়া খাদ্য বস্তুও তৎক্ষণাত গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ গড় আয়ুস প্ৰায় ৪০ বছৰ। ==প্ৰজনন== ৰাজ ভাটৌৱে সাধাৰণতে নৱেম্বৰৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত প্ৰজনন কৰে। এবাৰত ই ২-৪ টাকৈ কণী পাৰে। ২৮ দিনৰ উমনিৰ অন্তত কণী ফুটি পোৱালি জগে। প্ৰায় সাত সপ্তাহ মানৰ পিছত পোৱালিৰ পাখি গজে। ==খাদ্য== ৰাজ ভাটৌৱে সাধাৰণতে গুটি, ফল-মূল, ফুল আদি খাই জীয়াই থাকে। কাৎচিৎ ই পোক-পতংগ আদি চিকাৰ কৰাও দেখা পোৱা যায়। ইহঁতে খেতি-পথাৰৰ বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰিব পাৰে। ==স্থিতি তথা সংৰক্ষণ== [[পাকিস্তান]] ত এই প্ৰজাতিটোৰ স্থিতি সংকটজনক বুলি তথ্য পোৱা যায়। বাসস্থান ধ্বংস তথা বন্য পোৱালিৰ চোৰাং চিকাৰকেই ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ বুলি অভিহিত কৰা হয়। ইয়াৰ বিক্ৰী নিষিদ্ধ কৰা হৈছে যদিও [[লাহোৰ]]কে ধৰি [[ভাৰত]]ৰো বহুতো অঞ্চলত ইয়াক মুকলিকৈ বিক্ৰী কৰা দেখা যায়। ==আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Alexandrine Parakeet - sb616.JPG File:Alexandrine Parakeet- Male at nest Im IMG 5869.jpg|বাহত এটা মতা ৰাজভাটৌ File:Psittacula eupatria - female flapping wings.jpg|পাখি মেলা অৱস্থাত এটা ৰাজ ভাটৌ File:Alexandrine Parakeet- Male at nest I IMG 5867.jpg|[[কলকাতা]]ত এটা ৰাজভাটৌ File:Alexandrine Parrot.jpg|ৰাজভাটৌ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{More footnotes|date=November 2008}} <!-- Forktail13:109. --> {{Reflist}} * ''Birds of India'' by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6 ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons|Alexandrine Parakeet}} '''Informative websites: ''' * [http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/alexandrine_parakeet/ World Parrot Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218131526/http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/alexandrine_parakeet |date=2013-02-18 }} Parrot Encyclopedia - Species Profile * [http://orientalbirdimages.org/search.php?Bird_ID=507 Oriental Bird Images: ''Alexandrine Parakeet''] Selected photos * [http://home.wanadoo.nl/psittaculaworld/Species/P-eupatria.htm Alexandrine Parakeet's Fact-Sheet describing the different sub-species & colour mutations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825041904/http://home.wanadoo.nl/psittaculaworld/Species/P-eupatria.htm |date=2013-08-25 }} * [http://www.mylittledarlings.com/alexandrines.html Webpage featuring excellent informations regarding the Alexandrine Parakeets in Aviculture & as Pet Parrots] * [http://www.prettybirds.net/Alexandrine.htm Webpage featuring a great article on the Alexandrine Parakeets in Aviculture & as Pet Parrots] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120427083230/http://prettybirds.net/Alexandrine.htm |date=2012-04-27 }} * [http://www.featheredfamily.com/alexandrianringneck.htm Webpage dedicated to the Alexandrine Parakeet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020073923/http://www.featheredfamily.com/alexandrianringneck.htm |date=2012-10-20 }} * [http://www.birdtheme.org/country/thailand.html#15 Thailand's stamp picturing a pair of Alexandrines] '''Conservation related links:''' * [http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2004031902181000.htm&date=2004/03/19/&prd=th& Study showing decline of the Alexandrine Parakeet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071201163818/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2004031902181000.htm&date=2004%2F03%2F19%2F&prd=th& |date=2007-12-01 }} * [http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006101013020500.htm&date=2006/10/10/&prd=th& Seizure in Jaipur, India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071128121359/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006101013020500.htm&date=2006%2F10%2F10%2F&prd=th& |date=2007-11-28 }} * [http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006050501780300.htm&date=2006/05/05/&prd=th 35 parakeets seized from a house] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202090843/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006050501780300.htm&date=2006%2F05%2F05%2F&prd=th |date=2007-12-02 }} [[শ্ৰেণী:ভাটৌ]] [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 1iufvktz3y2eknp6kxe914cohulq9bo 0 34032 647803 540580 2026-10-26T00:32:22Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647803 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = BengalFlorican.jpg | image_width = | image_caption = উলূম'ৰাৰ মতা আৰু মাইকী চৰাই | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref>{{IUCN|id=106002782 |title=''Houbaropsis bengalensis'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Gruiformes]] | familia = [[Otididae]] | genus = '''''Houbaropsis''''' | genus_authority = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1893 | species = '''''H. bengalensis''''' | binomial = ''Houbaropsis bengalensis'' | binomial_authority = ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789) | synonyms = ''Eupodotis bengalensis'' | <!-- range_map = FloricanMap.PNG | range_map_width = | range_map_caption = This map shows only the South Asian subpopulation --> | synonyms = ''Eupodotis bengalensis'' <small>(Gmelin, 1789)</small> }} '''উলূম'ৰা''' ({{Lang-en|Bengal Florican}}, বৈজ্ঞানিক নাম-''Houbaropsis bengalensis'') এবিধ বিৰল প্ৰজাতিৰ চৰাই। ইয়াক প্ৰধানতঃ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ত দেখিবলৈ পোৱা যায়। ''Houbaropsis'' গোত্ৰৰ ই একমাত্ৰ প্ৰজাতি। এই সংকটপূৰ্ণ প্ৰজাতিটোৰ সংখ্যা বৰ্তমান এহাজাৰৰো কম বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। <ref name = bli2009>BirdLife International (2009) Species factsheet: ''Houbaropsis bengalensis.''</ref> ==বিৱৰণ== [[File:Bengal Florican (Houbaropsis bengalensis) 2470563799.jpg|thumb|left|[[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ত এটা উলূমৰা চৰাই]] পূৰ্ণবয়স্ক উলূম'ৰাৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৬৬-৬৮ ছে:মি: আৰু উচ্চতা ৫৫ ছে: মি: মান হয়। <ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref>মতা উলূম'ৰাৰ মূৰৰ পৰা ডিঙি পৰ্য্যন্ত বৰণ ক'লা। ইয়াৰ মূৰত এটা দীঘল মুকুট (crest) থাকে। উৰন্ত অৱস্থাত মতা উলূম'ৰাৰ ডেউকা দুখন সম্পূৰ্ণ বগা যেন দেখা যায়। ইয়াৰ ঠেং কেইখন হালধীয়া, ঠোঁট গাঢ় বৰণৰ। <ref name = grimmett>Grimmett, R; Inskipp, C. and T. (1998): Birds of the Indian Subcontinent. Christopher Helm, London.</ref> মাইকী উলূম'ৰা চৰাইৰ দেহৰ আকাৰ মতাটোতকৈ ডাঙৰ হয়। <ref name = grimmett/> ইহঁত সাধাৰণতে নীৰৱ হৈ থাকে যদিও কেতিয়াবা 'চ্চিক-চ্চিক-চ্চিক' ধৰণে মতা শুনা যায়। <ref name = grimmett/> ==বিতৰণ== উলূম'ৰা প্ৰধানকৈ দুটা অঞ্চলত বিস্তৃত হৈ আছে-[[[[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰত উপমহাদেশ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]। [[ভাৰত]]ত ই [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], নেপালৰ পৰা [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আদিত বিস্তৃত। দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]ত ইয়াক [[কম্বোডিয়া]] আৰু [[ভিয়েটনাম]]ত দেখা পোৱা যায়। <ref name = grimmett/> ==বাসস্থান== উলূম'ৰাই মুকলি আৰু ওখ ঘাঁহনি অঞ্চলত বাস কৰে। ইয়াৰ পছন্দৰ ঘাঁহৰ প্ৰজাতি সমূহৰ বিতৰত 'satintail', কুঁহিয়াৰ আৰু 'Kans Grass' আদিয়ে প্ৰধান। <ref name = grimmett/> ==আচৰণ== ==স্থিতি তথা সংৰক্ষণ== উলূম'ৰা বৰ্ত্তমান তেনেই বিৰল হৈ পৰিছে কাৰণ ই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দুবিধমান বিভক্ত (Fragments) সৰু অঞ্চলতহে বিস্তৃত হৈ আছে। খেতি-পথাৰৰ পৰিৱৰ্ত্তন , চোৰাং চিকাৰ আদিয়ে ইয়াৰ দ্ৰুত বিলুপ্তিৰ অন্যতম কাৰণ। ভাৰত তথা দক্ষিণ এছিয়াত ইয়াৰ ৩৫০ টামান উলূম'ৰা চৰাইহে আছেগৈ বুলি সন্দেহ কৰা হয়। আনহাতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বাকী অঞ্চলত ১০০০ মান চৰাই বৰ্ত্তমান আছে বুলি তথ্য পোৱা যায়। <ref name = bli0809>BirdLife International (2008, 2009) Species factsheet: ''Houbaropsis bengalensis''</ref> ইয়াৰ শেহতীয়া স্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি উলূম'ৰাক বৰ্ত্তমান সংকটজনকভাৱে বিলুপ্তিৰ পথত বুলি স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। <ref>BirdLife International (2007, 2008, 2009) Species factsheets: ''Houbaropsis bengalensis''.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== * Grimmett, R; Inskipp, C. and T. (1998): ''Birds of the Indian Subcontinent''. [[Helm Identification Guides|Christopher Helm]], London. <small>ISBN 0-7136-4004-9</small> * Baral, N; Timilsina, N; Tamang, B. (2003): Status of Bengal Florican ''Houbaropsis bengalensis'' in Nepal. ''[[Forktail (journal)|Forktail]]'' '''19''': 51-55. [http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/19pdfs/Baral-Nepal.pdf PDF download] * [[BirdLife International]] (BLI) (2007): [ [http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Retrieved 2007-AUG-26. * [[BirdLife International]] (BLI) (2009): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=2782&m=0 Bengal Florican Species Factsheet]. Retrieved 2009-JUN-11. * Poudyal, L. P; Singh, P. B., Maharjan, S. (2008): The Decline of Bengal Florican ''Houbaropsis bengalensis'' in Nepal. Danphe 17 (1): 4-6. [http://www.forestrynepal.org/article/laxman-prasad-poudyal/2869 PDF download] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080830083249/http://www.forestrynepal.org/article/laxman-prasad-poudyal/2869 |date=30 August 2008 }} * Gray, T. N. E; Collar, N. J; Davidson, P. J. A; Dolman, P. M; Evans, T. D; Fox, H. N; Chamnan H; Borey R; Hout, S. K; Van Zalinge R. N. (2009) ''Distribution, status and conservation of the Bengal Florican Houbaropsis bengalensis in Cambodia''. Bird Conservation International (2009) 19: 1–14 [http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=4867216 PDF download] {{Use dmy dates|date=September 2010}} [[শ্ৰেণী:ডাউক]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] 69ebmbwpwciroxaul02xdg4ev8tjkd6 0 34191 647721 646193 2026-10-25T21:38:33Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647721 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = দৈকলা (Great Cormorant) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref>{{IUCN|id=106003679 |title=''Phalacrocorax carbo'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Phalacrocorax carbo Vic.jpg | image_caption = [[অষ্ট্ৰলিয়া]]ত এটা দৈকলা চৰাই | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Suliformes]] | familia = [[Phalacrocoracidae]] | genus = ''[[Phalacrocorax]]'' | species = '''''P. carbo''''' | binomial = ''Phalacrocorax carbo'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) }} [[Image:Great Cormorant I IMG 8519.jpg|right|thumb|[[ৰাজস্থান]]ত প্ৰজনন নোহোৱা কালত এটা দৈকলা]] '''দৈকলা'''<ref> N.N. Dutta et al, Annals of Biological Research, 2011, 2 (5):374-384</ref>({{Lang-en|Great Cormorant}}, বৈজ্ঞানিক নাম-''Phalacrocorax carbo''), এবিধ সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুলভাৱে বিস্তৃত হৈ থকা জলচৰ চৰাইৰ প্ৰজাতি। ই ''cormorant'' পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref> ==বিৱৰণ== [[File:Great cormorant in flight.jpg|thumb|left|উৰন্ত অৱস্থাত দৈকলা]] [[Image:Great Cormorant (Phalacrocorax carbo) near Hodal W IMG 6448.jpg|thumb|left|[[হাৰিয়ানা]]ত প্ৰজনন কালত দৈকলা]] দৈকলা এবিধ ডাঙৰ আকাৰৰ আৰু ক'লা বৰণৰ জলচৰ চৰাই। অৱশ্যে ই বিস্তৃত হৈ থকা অঞ্চলভেদে ইয়াৰ আকাৰ আৰু দেহৰ ৰঙৰ তাৰতম্য দেখা পোৱা যায়। ইয়াৰ ওজন সাধাৰণতে ১.৫ কি:গ্ৰা: হয়।<ref>{{cite journal|doi=10.1111/j.0908-8857.2005.03499.x|title=Water retention in the plumage of diving great cormorantsPhalacrocorax carbo sinensis|year=2005|last1=Ribak|first1=Gal|last2=Weihs|first2=Daniel|last3=Arad|first3=Zeev|journal=Journal of Avian Biology|volume=36|issue=2|pages=89}}</ref><ref>[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001923 Cormorant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111124150925/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001923 |date=2011-11-24 }}. The Canadian Encyclopedia. Retrieved on 2012-08-21.</ref><ref>[http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Great_Cormorant.html Great Cormorant, Identification, All About Birds – Cornell Lab of Ornithology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060912090718/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Great_Cormorant.html |date=2006-09-12 }}. Birds.cornell.edu. Retrieved on 2012-08-21.</ref>দৈকলাৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০-১০২ ছে:মি: পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে।<ref>''Field Guide to the Birds of East Africa: Kenya, Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi'' by Stevenson & Fanshawe. Elsevier Science (2001), ISBN 978-0856610790</ref><ref>[http://www.allaboutbirds.org/guide/Great_Cormorant/lifehistory Great Cormorant, Life History, All About Birds – Cornell Lab of Ornithology]. Allaboutbirds.org. Retrieved on 2012-08-21.</ref> ইয়াৰ নেজ দীঘল, ডিঙিত হালধীয়া দাগ আছে। পূৰ্ণবয়স্ক দৈকলাৰ প্ৰজনন কালত উৰু অংশত বগা দাগ দেখা যায়। ==টেক্স'নমি== [[File:Phalacrocorax Carbo Albino 2.jpg|thumb|[[গ্ৰীচ]]ত এটা এলবিন' দৈকলা চৰাই<ref name="MCH">{{cite web|url=http://www.mchportal.com/photography-galleries/macro-and-nature-mainmenu-52/birds-mainmenu-54/869-phalacrocorax-carbo-cormorant-albino.html|title=''Phalacrocorax carbo'' Albino (Great Cormorant, Great Black Cormorant)|date=June 14, 2011|publisher=MCH Portal: The Art and Science of Fishkeeping|accessdate=June 27, 2011|archivedate=March 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303222229/http://www.mchportal.com/photography-galleries/macro-and-nature-mainmenu-52/birds-mainmenu-54/869-phalacrocorax-carbo-cormorant-albino.html|deadurl=yes}}</ref>]] দৈকলাৰ কেইবাবিধো উপ-প্ৰজাতি দেখা পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰধান হৈছে- *''P. c. carbo''- [[আটলাণ্টিক]] মহাসাগৰীয়া দ্বীপসমূ্হত *''P. carbo novaehollandiae''<ref name="FGBNZ">Barrie Heather and Hugh Robertson, ''"The Field guide to the Birds of New Zealand"(revised edition)'', Viking, 2005</ref>-[[অষ্ট্ৰেলিয়া]] *''P. c. lucidus''-[[আফ্ৰিকা]] *''P. c. sinensis''-[[এছিয়া]] *'P. c. maroccanus'' -উত্তৰ-পশ্চিম [[আফ্ৰিকা]] *'P. c. hannedae'' -[[জাপান]] ==বিতৰণ== দৈকলা সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুলভাৱে বিস্তৃত হৈ থকা এবিধ চৰাইৰ প্ৰজাতি। ইয়াক দক্ষিণ [[আমেৰিকা]] তথা [[এণ্টাৰ্কটিকা]]ৰ বাহিৰে প্ৰায় সকলো মহাদেশতে দেখা পোৱা যায়। ==বাসস্থান== [https://devlibrary.in/great-cormorant-bird-assamese দৈকলা চৰাই] বোৰ অত্যন্ত অভিযোজনযোগ্য আৰু বিভিন্ন জলজ বাসস্থানত পোৱা যায়। এইবোৰ সাধাৰণতে উপকূলীয় অঞ্চল, হ্ৰদ, নদী আৰু আনকি জলাশয় আৰু পুখুৰী আদিতো পোৱা যায়। এই চৰাইবোৰ দীঘলীয়া দূৰত্ব। উৰিব পৰা ক্ষমতাৰ বাবে জনাজাত, যাৰ ফলত তেওঁলোকে খাদ্য আৰু উপযুক্ত প্ৰজনন স্থানৰ সন্ধানত ঋতুঅনুসৰি প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ==আচৰণ== ===খাদ্য=== দৈকলাই পানীৰ যথেষ্ট গভীৰলৈকে যাব পাৰে যদিও প্ৰায়ে ই অগভীৰ পানীত চিকাৰ ধৰি খায়। ই বিভিন্ন ধৰণৰ সৰু-বৰ মাছ খাই জীয়াই থাকে। ===প্ৰজনন=== দৈকলাই সাধাৰণতে জলাশয়ৰ আশে পাশে শিলাময় পাহাৰত বা গছত বাহ সাজে। বাহ সাজিবলৈ ই গছৰ ডাল-পাত আদি ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। ই এবাৰত ৩-৪ টাকৈ কণী পাৰে। ==মানুহৰ সৈতে সম্পৰ্ক== দৈকলাক [[চীন]], [[জাপান]]কে ধৰি বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত সমূহীয়াকৈ মাছ ধৰা কামত মাছমৰীয়া সকলে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। এই প্ৰক্ৰিয়াত মাছমৰীয়া জনে দৈকলাৰ ডিঙিত মাছ গিলিব নোৱাৰাকৈ এডাল ৰছী বান্ধি দিয়ে আৰু মাছ ধৰা সৰু নাওৰ লগত আগবাঢ়ি যাবলৈ দিয়ে। দৈকলাই মাছ ধৰিবলৈ সক্ষম হয় কিন্তু ৰছীডালৰ বাবে সম্পূৰ্ণকৈ গিলি পেলাব নোৱাৰে। গতিকে এই পৰ্বৰ শেষত মাছমৰীয়াই দৈকলা চৰাইৰ মুখৰ পৰা মাছবোৰ সংগ্ৰহ কৰি লয়। ==স্থিতি তথা সংৰক্ষণ== [[File:Cormorant fishing -Suzhou -China-6July2005.jpg|right|thumb|[[চীন]]ত দৈকলাৰ সহায়ত মাছ ধৰা অৱস্থাত]] বহুতো মাছমৰীয়াই দৈকলাক মাছৰ বাবে নিজৰ প্ৰতিযোগী বুলি গণ্য কৰে আৰু এইবাবেই অতীজত দৈকলাৰ বিস্তৰ পৰিমাণে চিকাৰ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে পৰৱৰ্ত্তী কালত ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন পদক্ষেপ লোৱাত ইয়াৰ জনসংখ্যা বিলুপ্তিৰ পৰা ৰক্ষা পৰে।<ref>Wetland International Cormorant Researg Group: [http://web.tiscali.it/sv2001/Cormorant_Counts_2003-2006_Summary.pdf Cormorants in the western Palearctic, Distribution and numbers on a wider European scale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607140951/http://web.tiscali.it/sv2001/Cormorant_Counts_2003-2006_Summary.pdf |date=2011-06-07 }}</ref> কিন্তু ইয়াৰ ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাই পুনৰ মাছমৰীয়াসকলৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। <ref>FAO publication: [ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/010/i0210e/i0210e00.pdf Workshop on a European Cormorant management Plan, 20–21 November 2007]; EIFAC, European Inland Fisheries Advisory Commission</ref><ref>European Parliament resolution of 4 December 2008: [http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P6-TA-2008-0583&language=EN&ring=A6-2008-0434 "on the adoption of a European Cormorant Management Plan to minimise the increasing impact of cormorants on fish stocks, fishing and aquaculture"]</ref> ==আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Phalacrocorax carbo Austins Ferry 2.jpg|[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত দৈকলা Image:Great Cormorant (Phalacrocorax carbo) near Hodal W IMG_6516.jpg|[[ভাৰত]]ত প্ৰজননৰ সময়ত দৈকলা Image:Great Cormorant flight Bowra Mar08.JPG| [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত দৈকলা Image:Lithuania Juodkrante Great Cormorant colony 1.jpg|দৈকলাৰ ক'লনী Image:Great Cormorant (Immature) I3 IMG 7240.jpg|[[ভাৰত]]ত পোৱালি দৈকলা Image:Great Cormorant Mai Po.jpg|[[হংকং]]-ত দৈকলা File:Phalacrocorax_carbo_Austins_Ferry_1.jpg|[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত দৈকলা File:Cormorant-mawddach-01.jpg|উৰন্ত অৱস্থাত দৈকলা File:Phalacrocorax Carbo - Albert Canal in Geel (B) - August 2009.jpg|[[বেলজিয়াম]]ত দৈকলা Image:Great Cormorant Erhai Lake.JPG|[[চীন]]ত দৈকলা Image:Great_Cormarant_AE.JPG |দৈকলা Image: Phalacrocorax carbo ja01.jpg| ''Phalacrocorax carbo'' File:Great Cormorants Nesting Feb09.jpg|[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত বাহ সাজি থকা অৱস্থাত দৈকলা Image:Great Cormorants with Darter, other Cormorants & Great Egret I2 IMG 9369.jpg|Great Cormorants resting with [[Darter]] (Ahinga), other cormorants & [[Great Egret]] Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg |Museum specimen </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ==<!-- AnimalBehavior51:273,1197. BiologyLetters1:469. Forktail16:147. RevistaBrasileiraDeZoologia23:807. Sylvia41:137. --> {{reflist}} ==লগতে চাওক== *Sibley, C. G., & Monroe, B. L. (1990). ''Distribution and taxonomy of birds of the world''. New Haven CT: Yale University Press. *Ian Sinclair, Phil Hockey and Warwick Tarboton, ''SASOL Birds of Southern Africa'' (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1 ;Separation of ''carbo'' and ''sinensis'' * Newson, Stuart, Graham Ekins, Baz Hughes, Ian Russell and Robin Sellers (2005) Separation of North Atlantic and Continental Cormorants ''[[Birding World]]'' 18(3):107–111 * [[Millington, Richard]] (2005) Identification of North Atlantic and Continental Cormorants ''[[Birding World]]'' 18(3):112–123 ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Phalacrocorax carbo}} {{wikispecies|Phalacrocorax carbo}} *[http://www.ibercajalav.net/img/29_CormorantPcarbo.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] * http://www.mchportal.com/photography-galleries/macro-and-nature-mainmenu-52/birds-mainmenu-54/869-phalacrocorax-carbo-cormorant-albino.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222229/http://www.mchportal.com/photography-galleries/macro-and-nature-mainmenu-52/birds-mainmenu-54/869-phalacrocorax-carbo-cormorant-albino.html |date=2016-03-03 }} * [http://ibc.lynxeds.com/species/great-cormorant-phalacrocorax-carbo Great Cormorant videos, photos & sounds] on the Internet Bird Collection [[শ্ৰেণী:পানী কাউৰী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] itgarh4dweca4jmf9aizjytsywpi0p5 0 34198 647791 646251 2026-10-26T00:13:39Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647791 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = বৰ বগ (Great Egret) | image = Great_Egret_Fish.jpg | image_width = | image_caption = প্ৰজনন নোহোৱা কালত এটা পূৰ্ণবয়স্ক বৰ বগ | range_map = | range_map_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = &nbsp;<ref>{{IUCN2010 |assessors=[[BirdLife International]] |year=2010 |version=3.1 |id=144681 |title=Casmerodius albus |downloaded=March 6, 2011}}</ref> | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Pelecaniformes]] | familia = [[Ardeidae]] | genus = ''[[Ardea (genus)|Ardea]]'' | species = '''''A. alba''''' | binomial = ''Ardea alba'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | synonyms = ''Casmerodius albus''<br /> ''[[Egretta]] alba'' }} '''বৰ বগ'''<ref>N.N. Dutta et al, Annals of Biological Research, 2011, 2 (5):374-384</ref> ({{Lang-en|Great Egret}}, বৈজ্ঞানিক নাম-''Ardea alba'')<ref>{{cite book |author=[[Thomas Bewick]] |series=A [[History of British Birds]] |title=Part II, Containing the History and Description of Water Birds |location=Newcastle |publisher=Edward Walker |year=1809 |page=52 |url=http://www.biodiversitylibrary.org/item/82314#page/386/mode/1up |chapter=The Great White Heron (''Ardea alba'', Lin. – Le Heron blanc, Buff.)}}</ref><ref>B. Bruun, H. Delin, L. Svenson. ''The Hamlyn Guide to Birds to Britain and Europe.'' London, 1970, 36.</ref><ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref> এটা ডাঙৰ আকাৰৰ আৰু বহুলভাৱে বিস্তৃত বগলীৰ প্ৰজাতি৷ ==বিৱৰণ== [[File:Ardea alba -San Francisco Bay, California, USA -flying-8-1c.jpg|thumb|left|উৰন্ত অৱস্থাত এটা বৰ বগ]] বৰ বগ এটা ডাঙৰ আকাৰৰ বগলীৰ প্ৰজাতি৷ ইয়াৰ সমগ্ৰ দেহটো ধকধকীয়া বগা৷ ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় এক মিটাৰ আৰু দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৮০-১০৪ ছেণ্টিমিটাৰ৷<ref>[http://www.allaboutbirds.org/guide/Great_Egret/lifehistory]</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/ciconiiformes/egrets.htm |access-date=2013-05-19 |archivedate=2013-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130621105117/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/ciconiiformes/egrets.htm |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ দেহৰ ওজন ৭০০-১৫০০ গ্ৰাম পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে৷<ref>''CRC Handbook of Avian Body Masses'' by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5.</ref>দেখাত একেধৰণৰ বগলীৰ আনবোৰ প্ৰজতিৰ পৰা ইয়াক ইয়াৰ হালধীয়া ঠৌঁট, ক'লা ঠেং আদিৰ দ্বাৰা পৃথক কৰিব পৰা যায়৷ মতা-মাইকী উভয়ৰে বাহ্যিক গঠন প্ৰায় একে হয়৷ [[File:Comparison of Great Egret and Intermediate Egret Heads..jpg|thumb|right|Sketch to differentiate Great Egret from Intermediate Egret at close range.]] উৰন্ত অৱস্থাত ইয়াৰ দীঘল ডিঙিটো কোঁচ খুৱাই থয়৷ ই সাধাৰণতে নিমাতে থাকে৷ কেতিয়াবাহে''কুক কুক কুক'' বুলি মতা শুনা যায়৷ ==টেক্স'নমি== বৰ বগৰ সাধাৰণতে চাৰিটা উপ-প্ৰজাতি দেখা পোৱা যায়৷ এইবোৰ হ'ল- * ''Ardea alba alba'' ([[ইউৰোপ]]) * ''Ardea alba egretta'' ([[আমেৰিকা]]) * ''Ardea alba melanorhynchos'' ([[আফ্ৰিকা]]) * ''[[Ardea alba modesta]]'' ([[ভাৰত]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], আৰু [[ওচেনিয়া]]) ==শ্ৰেণীবিভাজন== ১৭৫৮ চনত ছুইডিছ প্ৰকৃতিবিদ [[Carl Linnaeus]] য়ে তেওঁৰ ''[[[https://en.wikipedia.org/wiki/Systema_Naturae Systema Naturae]]]' ৰ [[Systema Naturae ৰ দশম সংস্কৰণ|দশম সংস্কৰণ]] ত গ্ৰেট এগ্ৰেটক [[Species description|Formally described]] কৰিছিল। ' [[binomial nomenclature|binomial name]] ''Ardea alba'' ৰ অধীনত। তেওঁ [[ধৰণৰ স্থানীয়তা (জীৱবিজ্ঞান)|ধৰণৰ স্থানীয়তা]] ইউৰোপ বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰিছিল।<ref>{{cite book | last=লিনিয়াছ | প্ৰথম=কাৰ্ল | author-link=কাৰ্ল লিনিয়াছ | বছৰ=১৭৫৮ | title= Systema Naturae প্ৰতি regna tria naturae, secundum শ্ৰেণী, ordines, গোত্ৰ, প্ৰজাতি, cum characteribus, differentiis, প্ৰতিশব্দ, locis | আয়তন=১ | সংস্কৰণ=দশম | পৃষ্ঠা=১৪৪ | প্ৰকাশক=লৰেন্টি ছালভি | location=হলমিয়া (ষ্টকহোম) | language=লেটিন | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727051 }}</ref><ref>{{ কিতাপৰ উদ্ধৃতি দিয়ক | editor1-last=মে' মাহ | editor1-first=আৰ্নষ্ট | editor1-link=আৰ্নষ্ট মেয়াৰ | editor2-last=কট্ৰেল | সম্পাদক২-প্ৰথম=G. উইলিয়াম | বছৰ=১৯৭৯ | title=বিশ্বৰ চৰাইৰ পৰীক্ষা-তালিকা | আয়তন=১ | সংস্কৰণ=দ্বিতীয় | publisher=তুলনীয় প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ সংগ্ৰহালয় | location=কেম্ব্ৰিজ, মেছাচুচেটছ | পৃষ্ঠা=২০৩ | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/16108843 }}</ref> বৈজ্ঞানিক নামটো [[লেটিন]] ''ardea'', "heron", আৰু ''alba'', "white"ৰ পৰা আহিছে ".<ref name=job>{{পুথিৰ উদ্ধৃতি দিয়ক |." last= চাকৰি দিয়া | প্ৰথম= জেমছ এ | বছৰ= ২০১০| title= বৈজ্ঞানিক চৰাইৰ নামৰ হেলম অভিধান | url= https://archive.org/details/হেলম_বৈজ্ঞানিক_চৰাইৰ_নামৰ_অভিধান_জেমছ_এ._জবলিঙৰ দ্বাৰা | publisher=ক্ৰিষ্টোফাৰ হেলম | location = লণ্ডন | isbn = ৯৭৮-১-৪০৮১-২৫০১-৪ | পৃষ্ঠা=৩৭, ৫৪ }}</ref> সকলো এগ্ৰেটৰ দৰে ইও বগলীৰ [[পৰিয়াল (জীৱবিজ্ঞান)|পৰিয়াল]], [[Ardeidae]]। পৰম্পৰাগতভাৱে [[Ciconiiformes]] ৰ [[stork]]s ৰ সৈতে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা, Ardeidae [[pelican]]s ৰ ঘনিষ্ঠ আত্মীয় আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[Pelecaniformes]] ৰ অন্তৰ্গত। মহান বগলী—সাধাৰণ বগলীৰ দৰে নহয়—[[গোত্ৰ]] ''[[এগ্ৰেটা]]''ৰ অন্তৰ্গত নহয়, কিন্তু মহান বগলীৰ সৈতে একেলগে আজি ''[[Ardea (genus)|Ardea] ত ৰখা হৈছে। ]''. পূৰ্বতে অৱশ্যে ইয়াক কেতিয়াবা ''এগ্ৰেটা''ত ৰখা হৈছিল বা [[এক প্ৰকাৰৰ]] প্ৰজাতিৰ ''কেচমেৰ'ডিয়াছ''ত পৃথক কৰা হৈছিল। পুৰণি বিশ্বৰ জনসংখ্যাক প্ৰায়ে "গ্ৰেট বগা এগ্ৰেট" বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰজাতিটোক কেতিয়াবা [[কেৰিবিয়ান]]ৰ মহান বগা বগলীৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত কৰা হয়, যিটো ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় [[মহান নীলা বগলী]]ৰ এটা বগা [[বহুৰূপতা (জীৱবিজ্ঞান)|ৰূপ]]। ===উপপ্ৰজাতি=== চাৰিটা [[উপপ্ৰজাতি]] পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইত পোৱা যায়, যিবোৰৰ পাৰ্থক্য কিন্তু কম।<ref name=ioc>{{cite web | editor1-last=গিল | editor1-first=ফ্ৰেংক | editor1-link=ফ্ৰেংক গিল (পক্ষীবিজ্ঞানী) | editor2-last=ডনস্কাৰ | editor2-first=ডেভিদ | editor3-last=ৰাছমুচেন | editor3-first=পামেলা | editor3-link=পামেলা চি ৰাছমুচেন | date=ডিচেম্বৰ ২০২৩ | title=আইবিছ, চামুচবিল, বগলী, হামাৰকপ, শ্বুবিল, পেলিকান | work=IOC বিশ্ব চৰাই তালিকা সংস্কৰণ ১৪.১ | url=https://www.worldbirdnames.org/ধনু/পেলিকান/ | publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পক্ষী বিশেষজ্ঞ সংঘ | access-date=9 ফেব্ৰুৱাৰী 2024 }}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইহঁতৰ মাজৰ পাৰ্থক্যসমূহৰ ভিতৰত প্ৰজনন ঋতু আৰু আকাৰত খালী অংশৰ ৰং কৰা অন্তৰ্ভুক্ত। আটাইতকৈ সৰু উপপ্ৰজাতি, ''ক. ক. modesta'', এছিয়া আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ পৰা আহিছে আৰু কিছুমান শ্ৰেণীবিভাজনবিদে ইয়াক এটা সম্পূৰ্ণ প্ৰজাতি, [[eastern great egret]] (''Ardea modesta'') বুলি গণ্য কৰে, কিন্তু বেছিভাগ বিজ্ঞানীয়ে ইয়াক উপপ্ৰজাতি হিচাপে গণ্য কৰে। <ref name=ioc/> * ''ক। ক. alba'' <small>[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758</small> – [[উপপ্ৰজাতি মনোনীত কৰক#Nominotypical উপপ্ৰজাতি আৰু উপপ্ৰজাতিৰ স্বয়ংক্ৰিয় নাম|nominate]], [[ইউৰোপ]] আৰু সমগ্ৰ [[Palearctic] ত পোৱা যায়। ]. * ''ক। ক. egretta'' <small>[[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], ১৭৮৯</small> – [[আমেৰিকা]]ত পোৱা যায়। * ''ক। ক. melanorhynchos'' <small>ৱাগলাৰ, ১৮২৭</small> – [[আফ্ৰিকা]] ত পোৱা গৈছিল। * ''[[আৰ্ডেয়া আলবা মডেষ্টা|এ. ক. modesta]]'' <small>গ্ৰে, জে ই, ১৮৩১</small> – পূবৰ গ্ৰেট এগ্ৰেট, [[ভাৰত]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], [[পূব এছিয়া]] আৰু [[অ'চেনিয়া]]ত পোৱা যায়। ==বিৱৰণ== [[File:Ardea alba -San Francisco Bay, California, USA -flying-8-1c.jpg|thumb|Adult In flight (California, USA)]] [[File:Great Egret Breeding Kabini Nagarhole Apr22 D72 23613.jpg|thumb|Breeding plumage (Karnataka, India)]] গ্ৰেট এগ্ৰেট হৈছে সম্পূৰ্ণ বগা [[প্লামেজ]] থকা এটা ডাঙৰ বগলী। {{convert|1|m|ft|abbr=on}} ওখলৈকে থিয় হৈ এই প্ৰজাতিৰ দৈৰ্ঘ্য {{convert|80|to|104|cm|in|abbr=on}} [[wingspan ]] ৰ {{convert|131|to|170|cm|abbr=on}}।<ref name=AAB/><ref name=seaworld/> শৰীৰৰ ভৰ {{convert|700|ৰ পৰা|1500|লৈ হ'ব পাৰে g|lb|abbr=on}}, গড় প্ৰায় {{convert|1000|g|lb|abbr=on}}।<ref name=CRC/> এইদৰে ই [[great blue heron |মহান নীলা]] বা [[ধূসৰ বগলী]] (''A. cinerea'')। আকাৰৰ বাহিৰেও গ্ৰেট এগ্ৰেটক আন বগা এগ্ৰেটৰ পৰা হালধীয়া [[ঠোঁট|ঠোঁট]] আৰু ক'লা ভৰি আৰু ভৰিৰ দ্বাৰা পৃথক কৰিব পাৰি, যদিও প্ৰজননৰ সময়ত ঠোঁটটো ক'লা আৰু ভৰিৰ তলৰ অংশ পাতল হ'ব পাৰে। প্ৰজনন ডালত সুক্ষ্ম অলংকাৰিক পাখি পিঠিত বহন কৰা হয়। মতা আৰু মাইকী মানুহৰ চেহেৰা একে; নাবালকবোৰ দেখাত অপ্ৰজননশীল প্ৰাপ্তবয়স্কৰ দৰে। [[intermediate egret]] (''Ardea intermedia'') ৰ পৰা [[gape]] ৰ দ্বাৰা পৃথক, যিটো গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ ক্ষেত্ৰত চকুৰ পিছফালৰ বহু ওপৰলৈকে বিস্তৃত হয়, কিন্তু চকুৰ ঠিক পিছফালে শেষ হয় যদি মধ্যৱৰ্তী এগ্ৰেট। ডিঙি পিছুৱাই লৈ ইয়াৰ উৰণ লেহেমীয়া। এইটো বগলী আৰু [[bittern]]ৰ বৈশিষ্ট্য, আৰু ই ইহঁতক [[stork]]s, [[crane (bird)|crane]]s, [[ibis]]es, আৰু [[spoonbill]]s ৰ পৰা পৃথক কৰে , যিবোৰে উৰণৰ সময়ত ডিঙি বঢ়াই দিয়ে। গ্ৰেট এগ্ৰেটটোৱে ডিঙি মেলি আৰু ডেউকা দুখন ওচৰত ধৰি খোজ কাঢ়ে। গ্ৰেট এগ্ৰেট সাধাৰণতে কণ্ঠস্বৰযুক্ত চৰাই নহয়; ই বিচলিত হ'লে কম, হুৰহুৰাই ক্ৰ'ক দিয়ে, আৰু প্ৰজনন কলনীত, ই প্ৰায়ে জোৰেৰে ক্ৰ'ক কৰে ''cuk cuk cuk'' আৰু উচ্চস্বৰৰ স্কোৱাক দিয়ে।<ref name=audubon3/> [[File:Water Birds Sunning Log Kabini Reservoir Karnataka Dec21 D72 21581.jpg|thumb|Sharing space on a log with a [[grey heron]] (''Ardea cinerea''), [[Oriental darter]] (''Anhinga melanogaster'') and a group of [[little cormorant]]s (''Microcarbo niger'') ([[Karnataka]], [[India]])]] আমেৰিকাৰ ইমানবোৰ অংশৰ লগতে আফ্ৰিকা, ইউৰোপ আৰু এছিয়াত ইয়াৰ ব্যাপক বিস্তৃতিৰ বাবে গ্ৰেট এগ্ৰেটটোৱে ইয়াৰ বাসস্থান আন বহুতো অনুৰূপ প্ৰজাতিৰ সৈতে ভাগ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, [[সৰু এগ্ৰেট]] (''এগ্ৰেটা গাৰ্জেটা''), [[মধ্যৱৰ্তী এগ্ৰেট]] (''আৰ্ডিয়া ইণ্টাৰমিডিয়া''), [[চাইনিজ এগ্ৰেট]] (''এগ্ৰেটা ইউলোফ'টছ''), আৰু... [[পশ্চিম ৰিফ হেৰন]] (''এগ্ৰেটা গুলাৰিছ'')। আমেৰিকাত [[তুষাৰপাতৰ বগলী]] (''Egretta thula'')—এবিধ মজলীয়া আকাৰৰ বগলী যিয়ে গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ সৈতে একে বাসস্থান ভাগ কৰে—এনে প্ৰজাতি। বৰফৰ এগ্ৰেটক গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ পৰা সহজেই পৃথক কৰিব পাৰি কাৰণ ই লক্ষণীয়ভাৱে সৰু, আৰু ইয়াৰ ঠোঁটটো অধিক চিকন যিটো ৰং ক'লা আৰু ভৰি হালধীয়া, আনহাতে গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ ঠোঁট হালধীয়া আৰু ভৰি ক'লা। আন এটা প্ৰজাতি যিটো—উত্তৰ আমেৰিকাত—গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ সৈতে সহজেই বিভ্ৰান্ত হয়, সেয়া হ'ল [[মহান নীলা বগলী]] (''Ardea herodias'')ৰ বগা [[Polymorphism (biology)|morph]]। গ্ৰেট নীলা বগলী অলপ ডাঙৰ, আৰু গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ তুলনাত ইয়াৰ ঠোঁট ডাঠ।<ref name=CornellLab>{{cite web|title=গ্ৰেট এগ্ৰেটৰ বাবে একে প্ৰজাতি|work=All About Birds|publisher=[[ কৰ্নেল লেব অৱ অৰ্নিথ'লজী]]|স্থান=ইথাকা, নিউয়ৰ্ক|বছৰ=২০২১|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Great_Egret/species-compare/70611051|access-date=১৯ মাৰ্চ ২০২১}}< /ref> ==বিতৰণ আৰু বাসস্থান== [[File:Crocodile Front Egret Kabini Nagarhole Apr22 D72 23712.jpg|thumb|Non-breeding adult wading near a [[Mugger crocodile|crocodile]] ([[Karnataka]], [[India]])]] গ্ৰেট এগ্ৰেট সাধাৰণতে বৃহৎ আৰু বিস্তাৰিত পৰিসৰৰ অতি সফল প্ৰজাতি, বিশ্বজুৰি নাতিশীতোষ্ণ আৰু গ্রীষ্মমণ্ডলীয় বাসস্থানত পোৱা যায়। ই আমেৰিকাৰ [[সূৰ্য্য বেল্ট]] আৰু [[নিওট্ৰপিকেল ক্ষেত্ৰ|নিওট্ৰপিক]] ত সৰ্বত্ৰ বিয়পি আছে।<ref name="iucn status 19 November 2021" /> ===সংৰক্ষণ=== [[উত্তৰ আমেৰিকা]]ত ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে বৃহৎ সংখ্যক গ্ৰেট এগ্ৰেটক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ইহঁতৰ প্লুম, যাক "[[aigrette]]s" বুলি জনা যায়, টুপী সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।<ref>{{Cite web|last=Souder|first=উইলিয়াম|title=দুগৰাকী মহিলাই কেনেকৈ মাৰাত্মক পাখিৰ ব্যৱসায়ৰ অন্ত পেলালে|url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/how-two-women-ended-the-deadly- feather-trade-23187277/|access-date=2021-01-08|ৱেবছাইট=স্মিথচনিয়ান আলোচনী|ভাষা=as}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{ৱেব|url=https://www.collinsdictionary.com উদ্ধৃত কৰক /dictionary/english/aigrette|title=আইগ্ৰেট সংজ্ঞা আৰু অৰ্থ &#124; কলিন্স ইংৰাজী অভিধান|website=www.collinsdictionary.com}}</ref> সংৰক্ষণ ব্যৱস্থাৰ ফলত সংখ্যা পুনৰুদ্ধাৰ হৈছে। ইয়াৰ পৰিসৰ দক্ষিণ [[কানাডা]]লৈকে উত্তৰ দিশলৈকে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। কিন্তু [[দক্ষিণ আমেৰিকা]]ৰ কিছুমান অঞ্চলত বাসস্থান হেৰুৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাইছে, বিশেষকৈ পানী নিষ্কাশন, চৰণীয়া পথাৰ, পৰিষ্কাৰ কৰা, জ্বলোৱা, লৱণীয়তা বৃদ্ধি, ভূগৰ্ভস্থ পানী নিষ্কাশন আৰু বিদেশী উদ্ভিদৰ আক্ৰমণৰ ফলত জলাশয়ৰ অৱক্ষয়। তথাপিও এই প্ৰজাতিটোৱে মানুহৰ বাসস্থানৰ লগত ভালদৰে খাপ খায় আৰু চহৰ আৰু উপনগৰ অঞ্চলৰ জলাশয় আৰু জলভাগৰ ওচৰত সহজেই দেখা যায়।<ref name="iucn status 19 November 2021" /> ==পৰিস্থিতি বিজ্ঞান== [[File:Egretta alba MWNH 0917.JPG|thumb|Egg, Collection [[Museum Wiesbaden]]]] এই প্ৰজাতিটোৱে [[চৰাইৰ কলনী|কলনী]] [[ৰিড বেড]] বা অন্যান্য বিস্তৃত [[জলাশয়]] থকা বৃহৎ হ্ৰদৰ ওচৰৰ গছত প্ৰজনন কৰে, ভাল হ'লে {{convert|10|-|40| ft|m}}.<ref name="audubon3">{{Cite web|url=http://www.audubon.org/field-guide/bird/great-egret|title=গ্ৰেট এগ্ৰেট|তাৰিখ=১০ জুলাই , 2016|website=Audubon Guide to North American Birds}}</ref> ই প্ৰতিটো ঋতুতে একপত্নী যোৰ গঠন কৰি ২–৩ বছৰ বয়সত প্ৰজনন আৰম্ভ কৰে। এই যোৰা পৰৱৰ্তী ছিজনলৈ কঢ়িয়াই নিব নে নহয় সেয়া জনা নাযায়। মতাটোৱে বাহৰ ঠাই বাছি লৈ বাহ আৰম্ভ কৰে আৰু তাৰ পিছত মাইকী চৰাইক আকৰ্ষণ কৰে। লাঠিৰে নিৰ্মিত আৰু উদ্ভিদৰ সামগ্ৰীৰে আবৃত এই বাহটো ৩ ফুট পৰ্যন্ত দীঘল হ’ব পাৰে। এটা সময়ত ছটালৈকে নীলা ৰঙৰ সেউজীয়া কণী পাৰি। দুয়োটা লিংগই কণীবোৰ পোনা মেলে, আৰু ইনকিউবেচনৰ সময় ২৩–২৬ দিন। পোৱালিবোৰক পিতৃ-মাতৃ দুয়োজনে ৰিগাৰ্জিটেচনৰ দ্বাৰা খুৱাই ৬–৭ সপ্তাহৰ ভিতৰত উৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/great_egret/lifehistory|title=Great Egret |website=চৰাইৰ বিষয়ে সকলো, পক্ষীবিজ্ঞানৰ কৰ্নেল লেব|publisher=পক্ষীবিজ্ঞানৰ কৰ্নেল লেব|access-date=১০ জুলাই, ২০১৬}}</ref> ===পৰজীৱী=== দীৰ্ঘদিনীয়া ক্ষেত্ৰভিত্তিক অধ্যয়নে (১৯৬২–২০১৩) প্ৰকাশ কৰিছে যে মধ্য ইউৰোপৰ গ্ৰেট এগ্ৰেটবোৰে ১৭টা ভিন্ন [[পৰজীৱী কৃমি|হেলমিন্থ]] প্ৰজাতিৰ গৃহস্থ কৰে। জুভেনাইল গ্ৰেট এগ্ৰেটবোৰে কম প্ৰজাতিৰ আতিথ্য প্ৰদান কৰা দেখা গৈছিল যদিও প্ৰাপ্তবয়স্কতকৈ কিশোৰবোৰত সংক্ৰমণৰ তীব্ৰতা বেছি আছিল। মধ্য ইউৰোপৰ গ্ৰেট এগ্ৰেটত পোৱা [[digenea]]ns সমূহৰ ভিতৰত অসংখ্য প্ৰজাতিয়ে সম্ভৱতঃ মধ্য ইউৰোপৰ বাহিৰতো নিজৰ নিৰ্দিষ্ট গৃহস্থক সংক্ৰমিত কৰিছিল।<ref name="Sitko & Heneberg 2015"/> ==আচৰণ== {{empty section}} == খাদ্য == [[File:Great Egret strikes for a Fish - crop.JPG|thumb|right|মাছ খোৱা অৱস্থাত]] বৰ বগে সাধাৰণতে অগভীৰ পানীত খাদ্যৰ সন্ধান কৰে৷ ই প্ৰধানকৈ মাছ, ভেকুলী, সৰু [[মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী]], সৰীসৃপ, পোক-পতংগ আদি খাই জীয়াই থাকে৷ ই চিকাৰৰ সময়ত বহু সময় লৰচৰ নকৰাকৈ চোপ লৈ থাকি অৱশেষত চিকাৰক ইয়াৰ দীঘল ঠোঁটেৰে টান মাৰি উঠাই আনে৷ [[File:Great Egret strikes for a Fish - crop.JPG|thumb|Spearing a fish]] [[File:Brace for water landing, gear extended.jpg | thumb | Landing in [[Matadero Creek]]]] ===প্ৰজনন=== [[File:Ardea alba -chicks and nest -Morro Bay Heron Rookery -8.jpg|right|thumb|পোৱালিৰ সৈতে এটা বাহত]] বৰ বগ আংশিক ভাৱে পৰিভ্ৰমণকাৰী চৰাই৷ ই শীতকালত উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ পৰা দক্ষিণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে বুলি জনা যায়৷ ই সাধাৰণতে বৃহৎ গোটত বাস কৰে৷ জলাশয়ৰ পাৰৰ গছত ই গছৰ ডালিৰে বাহ সাজে৷ [[File:Ardea alba melanorhynchos MHNT.ZOO.2010.11.52.1.jpg|thumb| ''Ardea alba melanorhynchos'']] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|32em}} <!-- BulletinOfTheBritishOrnithologistsClub101:339. Caldasia27:247. Micronesica32:257,37:69,39:11. OrnitholSci7:93. Waterbirds28:256. --> * {{cite book |author=Roger Tory Peterson |year=1998 |series=Peterson Field Guides |title=Eastern Birds |url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00roge_0 |edition=4th |location=New York |publisher=Houghton Mifflin |page=[https://archive.org/details/fieldguidetobird00roge_0/page/105 102] |isbn=978-0-395-91176-1}} * {{cite book |author=David W. Snow, Christopher M. Perrins, Paul Doherty & Stanley Cramp |year=1998 |title=The Complete Birds of the Western Palaearctic on CD-ROM |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=0-19-268579-1}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Ardea alba}} {{wikispecies|Ardea alba}} *[http://www.ibercajalav.net/img/42_GreatEgretEalba.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] * Great (White) Egret - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/066.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds] *[http://www.ebepe.com/html/great_egret.html The Great White Egret] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071101021526/http://www.ebepe.com/html/great_egret.html |date=2007-11-01 }} Image documentation *[https://web.archive.org/web/20071023175614/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Great_Egret.html Great Egret Information] – Cornell Lab of Ornithology *[http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i1960id.html Great Egret Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009202354/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i1960id.html |date=2007-10-09 }} – USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter [[শ্ৰেণী:বক]] [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] ku0ehpgvz266p3qq0re8hmvnrsz3xna 0 34217 647760 540662 2026-10-25T22:53:30Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647760 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = পানী বগলী (Intermediate Egret) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref=<ref>{{IUCN2008|assessors=BirdLife International|year=2008|id=144682|title=Mesophoyx intermedia|downloaded=9 February 2009}} Database entry includes justification for why this species is of least concern.</ref> | image = Egretta intermedia.JPG | image_width = | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[bird|Aves]] | ordo = [[Pelecaniformes]] | familia = [[Ardeidae]] | genus = '''''Mesophoyx''''' | species = '''''M. intermedia''''' | binomial = ''Mesophoyx intermedia'' | binomial_authority = ([[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1827) | synonyms = ''Ardea intermedia''<br>''Egretta intermedia'' }} '''পানী বগলী'''<ref>N.N. Dutta et al, Annals of Biological Research, 2011, 2 (5):374-384</ref> ({{Lang-en|Intermediate Egret বা Median Egret,<ref> {{cite book |title = Photographic guide to birds of India |last = Grewal |first = Bikram |coauthors = Bill Harvey and Otto Pfister |publisher = Periplus editions |address = Hong Kong |year = 2002 }}</ref> বা Smaller Egret<ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref>বা Yellow-billed Egret}}, বৈজ্ঞানিক নাম-''Mesophoyx intermedia'') এটা মজলীয়া আকাৰৰ বগলীৰ প্ৰজাতি৷ ই পূব [[আফ্ৰিকা]], দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]] আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ এটা স্থানীয় চৰাই৷ ==বিৱৰণ== পানীবগলীৰ দেহৰ আকাৰ [[বৰ বগ]] আৰু [[বামুণ বগলী]]ৰ আকাৰৰ মাজৰ অৰ্থাৎ মধ্যমীয়া হয়। ইয়াৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৫৬-৭২ ছে: মি: আৰু ওজন প্ৰায় ৪০০ গ্ৰাম হোৱা দেখা যায়। <ref>del Hoyo,J., Elliott, A. and Sargatal, J.(1992) [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 1: Ostrich to Ducks. [[Lynx Edicions]], [[Barcelona]].</ref>। ইয়াৰ দেহটো বগা ঢকঢকীয়া, ঠেং গাঢ় আৰু ঠোঁট হালধীয়া হয়। প্ৰজননৰ কালত পূৰ্ণবয়স্ক পানীবগলীৰ ঠোঁট ৰঙচুৱা হয়। মতা-মাইকী উভয়ে দেখাত একে হয়। ===[[বৰ বগ]]ৰ সৈতে পাৰ্থক্য=== [[File:Comparison of Great Egret and Intermediate Egret Heads..jpg|thumb|right|[[বৰ বগ]] আৰু পানীবগলীৰ পাৰ্থক্য]] [[File:Casmerodius albus portrait.jpg|thumb|মূৰ অংশ]] প্ৰজনন নোহোৱা কালত আকাৰৰ বাহিৰে দুয়োবিধ প্ৰজাতিৰ বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা পোৱা নাযায়। অৱশ্যে পানীবগলীৰ ডিঙি আৰু ঠোঁট কিছু চুটি হয়। সূক্ষ্মভাৱে লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে [[বৰ বগ]]ৰ ঠোঁটৰ মাজত থকা নোমবিহীন আঁচডাল চকুৰ পিছলৈকে থাকে, কিন্তু পানীবগলীৰ এই আঁচডাল চকুৰ তলতে শেষ হয়। পানীবগলীয়ে ডিঙি মেলি খাদ্যৰ বাবে জোপ লৈ থাকে। [[বৰ বগ]] ইয়াতকৈ অধিক ধৈৰ্যশীল আৰু ই প্ৰায়ে একাষে মুৰ কৰি এটা চকুৰে চোৱাৰ দৰে কৰি জোপ লয়। ===[[বামুণ বগলী]]ৰ সৈতে পাৰ্থক্য=== [[বামুণ বগলী]]ৰ ঠেং হালধীয়া আৰু ঠোঁট ক'লা বৰণৰ হোৱা দেখা যায়। প্ৰজনন কালত ইহঁতৰ মূৰৰ পৰা বিশেষ ধৰণৰ পাখি ওলায় যিটো পানী বগলীৰ ক্ষেত্ৰত দেখা নাযায়। ==বিতৰণ== ==আচৰণ== ===খাদ্য=== পানী বগলীয়ে সাধাৰণতে পানীৰ পৰা বিভিন্ন ধৰণৰ মাছ, পোক-পতংগ, কেকোঁৰা, ভেকুলী আদি চিকাৰ কৰি খায়৷ ই প্ৰায়ে জোপ লৈ থাকি অগভীৰ পানীত খাদ্যৰ সন্ধান কৰা দেখা পোৱা যায়৷ ===প্ৰজনন=== পানী বগলীয়ে প্ৰায়ে আন জলচৰ চৰাইৰ স'তে বৃহৎ ক'লনী গঠন কৰি বাস কৰে৷ ই গছৰ ডালি-পাত আদিৰে বাহ সাজে৷ এবাৰত ই ২-৫ টাকৈ কণী পাৰে৷ ==তথ্যসুত্ৰ==<!-- Micronesica37:69,39:11. --> {{reflist}} ==লগতে চাওক== * ''Birds of The Gambia'' by Barlow, Wacher and Disley, ISBN 1-873403-32-1 * ''Birds of India'' by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6 ==বাহ্যিক সংযোগ== * (Intermediate Egret = ) Yellow-billed Egret - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/068.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds] ==আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Flickr - Dario Sanches - GARÇA-BRANCA-GRANDE (Ardea alba) (2).jpg|Adult feeding young File:Intermediate Egret day95.ogg|Feeding on mice, SE Queensland, Australia File:Egret's tongue.JPG|Egret showing its tongue File:Mesophoyx intermedia - Laem Pak Bia.jpg|In flight File:Intermediate Egret (Mesophoyx intermedia)- In Breeding plumage at Bharatpur I IMG 5353.jpg|[[ৰাজস্থান]]ৰ [[কেওলাদেও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ত প্ৰজননৰ সময়ত পানীবগলী Ardea intermedia brachyrhyncha MHNT.ZOO.2010.11.52.9.jpg |Museum specimen </gallery> [[শ্ৰেণী:বক]] [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]] oqx2ov9murtn1kky4mwda74e8bcdtv1 0 36369 647751 646548 2026-10-25T22:39:25Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647751 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>[[কামৰূপী উপভাষা|কামৰূপী]], [[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]], [[দেৱান উপভাষা|দেৱান]], [[নলবৰীয়া উপভাষা|নলবৰীয়া]] আদি উপভাষা</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক সামাজিক-জাতিগত আৰু ভাষিক সম্প্ৰদায়।<ref>{{cite journal |last=Deka |first=Harekrishna |title=The Assamese Mind: Contours of a Landscape |journal=India International Centre Quarterly |volume=32 |issue=2/3 |year=2005 |page=190}}</ref> এই পৰিচয় ঐতিহাসিকভাৱে বিভিন্ন ভাষিক আৰু জাতিগত জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক একীভূতকৰণৰ ফলত গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াৰ গঠনত অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক, চীনা-তিব্বতীয়, ভাৰত-আৰ্য আৰু টাই ভাষা-পৰিয়ালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহে ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |year=2004 |isbn=9780822386162}}</ref> সমাজবিজ্ঞানীসকলে এই ঐতিহাসিক একীভূতকৰণক ''জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা'' (''tribe–caste continuum'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}}</ref> ''অসমীয়া জাতি'' আৰু ''অসমৰ বাসিন্দাসকল'' সম্পূৰ্ণ সমাৰ্থক ধাৰণা নহয়। ''অসমৰ বাসিন্দা'' বুলিলে ৰাজ্যখনত বসবাস কৰা সকলো ভাষিক আৰু জাতিগত সম্প্ৰদায়ৰ লোকক বুজোৱা হয়; আনহাতে ''অসমীয়া জাতি'' বুলিলে ঐতিহাসিকভাৱে বিকশিত হোৱা এক উমৈহতীয়া ভাষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ক বুজোৱা হয়। এই পৰিচয়ৰ সৈতে প্ৰধানকৈ অসমীয়া ভাষাৰ সম্পৰ্ক থাকিলেও ইয়াক কেৱল এটা বংশগত জনগোষ্ঠীৰ মাজত সীমাবদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। অৱশ্যে অসমৰ বহুভাষিক আৰু বহুজনগোষ্ঠীয় সমাজত ''অসমীয়া'' পৰিচয়ৰ পৰিসৰ আৰু সংজ্ঞাক লৈ ঐতিহাসিক আৰু ৰাজনৈতিক মতভেদ আছে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |publisher=Duke University Press |year=2004 |isbn=9780822386162}}</ref><ref>{{cite journal |last=Baruah |first=Sanjib |title='Ethnic' Conflict as State–Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism |journal=Modern Asian Studies |volume=28 |issue=3 |year=1994 |pages=649–671 |jstor=313047}}</ref> অসমীয়া জাতিগত আৰু ভাষিক পৰিচয়ৰ প্ৰধান ভৌগোলিক কেন্দ্ৰ হৈছে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ ভাষাভিত্তিক লোকপিয়ল অনুসৰি, দেশখনত অসমীয়া ভাষীৰ সংখ্যা আছিল ১,৫৩,১১,৩৫১ গৰাকী। ইয়াৰে ১,৫০,৯৭,২৫৭ গৰাকী অসমত বাস কৰিছিল, যি ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮ শতাংশ।<ref>{{cite web |title=Abstract of Speakers' Strength of Languages and the Mother Tongues – 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |url=https://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf}}</ref> এই পৰিসংখ্যা অসমীয়া ভাষীৰ সংখ্যা; ইয়াক অসমীয়া জাতিগত পৰিচয়ধাৰী সকলো লোকৰ সুনিৰ্দিষ্ট জনসংখ্যা হিচাপে গণ্য কৰিব নোৱাৰি। ==নাম== প্ৰথম অৱস্থাত ''অসম'' বা ''আছাম'' নামটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম জনগোষ্ঠী]]ক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ লগে লগে এই নামটোৰ প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। ''অসম'' নামৰ সৈতে অসমীয়া ভাষাৰ ''-ীয়া'' প্ৰত্যয় যোগ হৈ পৰৱৰ্তী সময়ত অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দাসকলক ''অসমীয়া'' বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati |date=1941 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279642/page/n34/mode/1up |page=1 |language=en}}</ref> ইংৰাজী ''Assamese'' শব্দটো ''Assam'' নামৰ পৰা গঠিত, য'ত ''-ese'' প্ৰত্যয়টোৱে কোনো অঞ্চলৰ ভাষা বা বাসিন্দাক বুজায়। ইংৰাজী ''Assam'' নামটো জন ভান লিনেনে ১৬৬১ চনত প্ৰস্তুত কৰা আৰু ১৬৬২ চনত প্ৰকাশিত এখন মানচিত্ৰত [[আহোম ৰাজ্য]]ক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Map of Bengale |url=http://www.indiawijzer.nl/links/assam/map_of_bengale.jpg |website=Indiawijzer.nl}}</ref> ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে ১৮০৭ৰ পৰা ১৮১৪ চনৰ ভিতৰত কৰা অসম ভ্ৰমণৰ বিৱৰণত ''Original Assamese'' শব্দটো [[আহোম ভাষা]]ক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Hamilton |first=Francis |title=An Account of Assam |location=Gauhati |date=1963 |url=https://ia801402.us.archive.org/28/items/in.ernet.dli.2015.461953/2015.461953.An-Account.pdf |page=7 |language=en}}</ref> ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসন আৰু ভাষাতাত্ত্বিক সাহিত্যত ''Assamese'' শব্দটো অসমীয়া ভাষা, ভাষাভাষী জনগোষ্ঠী আৰু অসমৰ জনসমষ্টিক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Grierson |editor-first=G. A. |title=Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family, Eastern Group |volume=V |year=1903 |page=393 |url=https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ''অসমীয়া'' পৰিচয়ৰ পৰিসৰ কেৱল আহোম জনগোষ্ঠীৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি এক বিস্তৃত ভাষিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয়লৈ সম্প্ৰসাৰিত হয়। ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, প্ৰাক্‌ঔপনিৱেশিক আহোম ৰাজ্যৰ বুৰঞ্জীসমূহত ৰজাৰ অধীনৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সামূহিক পৰিচয় কোনো এক নিৰ্দিষ্ট জাতিগত নামৰ পৰিৱৰ্তে টাই ভাষাত ''কুন-হাও'' (kun-how) আৰু অসমীয়া ভাষাত ''আমি'' (ami) ৰূপে প্ৰকাশ পাইছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সময়ত ''Assamese'' নামটোক এক সামূহিক পৰিচয় হিচাপে গ্ৰহণ আৰু পুনৰসংজ্ঞায়িত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত [[মণিৰাম দেৱান]] আৰু [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]]ৰ দৰে স্থানীয় বুদ্ধিজীৱীসকলে ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকে অসমীয়াসকলক কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠী হিচাপে নহয়, বৰং [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু পাৰস্পৰিক সামাজিক সম্পৰ্কৰ দ্বাৰা সংযুক্ত হিন্দু আৰু অনা-হিন্দু জনগোষ্ঠীৰ এক মিশ্ৰিত সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল। এইদৰে ঔপনিৱেশিক যুগত ''অসমীয়া'' নামটোৰ ভাষিক আৰু সামূহিক পৰিচয়সূচক অৰ্থই বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Yasmin |title=The Tai-Ahom Connection |journal=Seminar |issue=550 |year=2005 |url=https://www.india-seminar.com/2005/550/550%20yasmin%20saikia.htm}}</ref> ঔপনিৱেশিক বিৱৰণসমূহতো ''Assamese'' শব্দটো ভাষাৰ লগতে অঞ্চলটোৰ জনসমষ্টিক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হৈছিল। হেনৰি ৱাটাৰফিল্ডে ১৮৭৫ চনত প্ৰকাশিত ১৮৭১–৭২ চনৰ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ লোকপিয়ল-সম্পৰ্কীয় স্মাৰকত অসমীয়াসকলে বঙালী ভাষাৰ সৈতে যথেষ্ট সাদৃশ্য থকা এটা ভাষা কয় আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |location=London |year=1875 |page=19 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |quote=...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood...}}</ref> যদিও ''অসমীয়া'' নামটোৰ ঐতিহাসিক উৎপত্তি আহোম ৰাজ্যৰ সৈতে জড়িত, বৰ্তমান এই নামেৰে পৰিচিত [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষিক সমাজ]] সাহিত্যিক বিকাশ আহোম ৰাজদৰবাৰত ইয়াৰ প্ৰচলনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হৈছিল। চতুৰ্দশ-পঞ্চদশ শতিকাত [[কমতা ৰাজ্য]]ৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[হেম সৰস্বতী]] আৰু [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]]ই সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে, মধ্য অসমৰ কছাৰী শাসক মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে ''ৰামায়ণ'' অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছিল। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে, এই সাহিত্যিক নিদৰ্শনসমূহে তেতিয়ালৈকে অসমীয়া ভাষা এক বিকশিত সাহিত্যিক মাধ্যম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাৰ প্ৰমাণ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=A History of Indian Literature: Modern Assamese Literature |year=1976 |pages=45–50}}</ref> এই ভাষিক সমাজৰ পৰিচয়ৰ ঐতিহাসিক বিকাশত [[কমতা ৰাজ্য|কমতা]], [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰায়ো ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইয়াৰে কিছুমান অঞ্চল আহোম শাসনৰ স্থায়ী অধীনলৈ অহা নাছিল যদিও সেইবোৰত অসমীয়া বা সম্পৰ্কিত আঞ্চলিক ভাষাৰূপৰ প্ৰচলন আছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অসমীয়াক মাতৃভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=355–359}}</ref> হৰেকৃষ্ণ ডেকাৰ মতে, বৰ্তমানৰ ''অসমীয়া'' নামটো প্ৰচলিত হোৱাৰ পূৰ্বেই ভাষা আৰু সাহিত্যই এক উমৈহতীয়া সাংস্কৃতিক পৰিচয় গঢ়াত ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Deka |first=Harekrishna |title=The Assamese Mind: Contours of a Landscape |journal=India International Centre Quarterly |volume=32 |issue=2/3 |year=2005 |pages=189–202}}</ref> ==সংজ্ঞা আৰু পৰিচয়== অসমীয়া জাতিৰ সংজ্ঞা ঐতিহাসিকভাৱে পৰিৱৰ্তনশীল আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে বিতৰ্কিত। অসম এখন বহুভাষিক আৰু বহুজনগোষ্ঠীয় ৰাজ্য হোৱা বাবে সকলো বাসিন্দাকে একেটা জাতিগত বা ভাষিক পৰিচয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰি। বিশেষকৈ ১৯৮৫ চনৰ [[অসম চুক্তি]]ৰ ষষ্ঠ দফা ৰূপায়ণৰ ক্ষেত্ৰত ''অসমীয়া লোক''ৰ সংজ্ঞা নিৰ্ধাৰণ কৰাটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈ পৰিছে। এই দফাত অসমীয়া লোকসকলৰ সাংস্কৃতিক, সামাজিক আৰু ভাষিক পৰিচয় তথা ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে সাংবিধানিক, আইনগত আৰু প্ৰশাসনিক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite news |title=Assamese People definition rocks Assembly |work=The Hindu |date=1 April 2015 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assamese-people-definition-rocks-assembly/article7055297.ece}}</ref> ২০০০ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]]ই ১৯৫১ চনৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিকপঞ্জী]]ত নাম থকা ব্যক্তি আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলক অসমীয়া হিচাপে গণ্য কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। অৱশ্যে এইটো সংগঠনটোৰ প্ৰস্তাৱিত সংজ্ঞা আছিল, সৰ্বজনস্বীকৃত বা চূড়ান্ত আইনগত সংজ্ঞা নহয়।<ref>{{cite news |last=Hussain |first=Wasbir |title=Of Natives and Aliens |work=The Hindu |date=24 April 2000 |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/of-natives-and-aliens/article28013077.ece}}</ref> সমাজবিজ্ঞানীসকলে অসমীয়া জাতিগত পৰিচয়ক বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত হোৱা ঐতিহাসিক একীভূতকৰণ আৰু ''জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |page=355}}</ref> ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমীয়া জাতিগত আৰু ভাষিক পৰিচয় কোনো এখন নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা বা একক সামৰিক সংঘাতৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা নাছিল। ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বিভিন্ন জনজাতীয় আৰু অজনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত দীৰ্ঘদিন ধৰি চলা সামাজিক, ভাষিক, সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ মাজেৰে। আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠা, স্থায়ী কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণ, আন্তঃবিবাহ, হিন্দুধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ বিস্তাৰ আৰু উমৈহতীয়া কথিত ভাষাৰ বিকাশে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীক ক্ৰমে এক বৃহত্তৰ সমাজৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছিল। সমাজবিজ্ঞানী চন্দন কুমাৰ শৰ্মাই এই প্ৰক্ৰিয়াক ''জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা'' (''tribe–caste continuum'') হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত জনজাতীয় আৰু অজনজাতীয় উভয় গোটেই অসমীয়া সমাজ গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=355–356}}</ref> ===অসমীয়া ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ প্ৰাৰম্ভিক ভিত্তি=== অসমীয়া ভাষিক আৰু সাহিত্যিক পৰিচয়ৰ প্ৰাৰম্ভিক ভিত্তি মধ্যযুগৰ প্ৰথমাৰ্ধতে গঢ় লৈ উঠিছিল। চতুৰ্দশ শতিকালৈকে [[অসমীয়া ভাষা]] বিভিন্ন আঞ্চলিক ৰাজ্যৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতাত সাহিত্য ৰচনাৰ এটা মাধ্যম হিচাপে বিকশিত হৈছিল। [[কমতা ৰাজ্য]]ৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]] আৰু আন কবিসকলে সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল। আনহাতে মধ্য অসমৰ এজন [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী]] শাসক মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে ''ৰামায়ণ'' অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছিল। সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে, চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা সংৰক্ষিত এই সাহিত্যিক নিদৰ্শনসমূহে সেই সময়লৈকে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যিক প্ৰকাশৰ এটা শক্তিশালী মাধ্যম হিচাপে বিকশিত হোৱাৰ প্ৰমাণ দিয়ে। সেয়েহে আহোম ৰাজদৰবাৰত অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰাৰ বহু আগৰ পৰাই কমতা আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতাত এক আঞ্চলিক সাহিত্যিক সংস্কৃতি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=A History of Indian Literature: Modern Assamese Literature |publisher=Harrassowitz |year=1976 |pages=45–50}}</ref> একেসময়তে পূব অসমতো সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় একীভূতকৰণৰ এটা সমান্তৰাল প্ৰক্ৰিয়া চলি আছিল। উজনি অসমত আহোমসকলৰ ৰাজনৈতিক প্ৰাধান্য প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পূৰ্বেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ত হিন্দুধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল। চন্দন কুমাৰ শৰ্মাৰ মতে, ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰসমূহৰ পৰা দূৰত অৱস্থিত হ'লেও আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই চুতীয়া ৰাজ্যত হিন্দুকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |page=357}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে চুতীয়া সমাজত এটা স্তৰবিভক্ত হিন্দু সামাজিক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল। ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহ অনুসৰি, সেই সময়ত চুতীয়া ৰাজ্যত [[ব্ৰাহ্মণ]], কায়স্থ, [[কলিতা]] আৰু দৈৱজ্ঞ বা গণক আদি সামাজিক গোটৰ উপস্থিতি আছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=230}}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnabi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |year=2002 |page=21}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ [[একশৰণ নামধৰ্ম]] আন্দোলনৰ পূৰ্বেও পূব অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ উপস্থিতি আছিল। চতুৰ্দশ-পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া তাম্ৰশাসনসমূহত বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণ আৰু বাসুদেৱৰ ভক্ত হিচাপে পৰিচিত ভূমিদান গ্ৰহীতাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই তথ্যসমূহে চুতীয়া ৰাজদৰবাৰ আৰু গ্ৰাম্য সমাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=51–56 |doi=10.1177/0019464619894134}}</ref> পৰৱৰ্তী বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাসমূহতো [[শদিয়া]] আৰু কুণ্ডিলক বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে স্মৰণ কৰা হৈছে। ঘাৰমৰা সত্ৰৰ পৰম্পৰাত চুতীয়া ৰাজপৃষ্ঠপোষকতাত শদিয়াত বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন আৰু স্থানীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।{{efn|ঘাৰমৰা সত্ৰৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, দুজন চুতীয়া ৰাজকুমাৰে নবদ্বীপত অধ্যয়ন কৰাৰ সময়ত কনৌজৰ শংকৰ্ষণ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণৰ সৈতে পৰিচিত হৈছিল। দেশলৈ উভতি অহাৰ পিছত জ্যেষ্ঠ ৰাজকুমাৰজনে শংকৰ্ষণ আৰু কেইবাটাও বৃত্তিজীৱী পৰিয়ালক শদিয়ালৈ আনি ঘাৰমৰা নদীৰ পাৰত এটা বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠানটোক ভূমি, সেৱক আৰু বিষ্ণুৰ প্ৰতিমা দান কৰা হৈছিল। শংকৰ্ষণৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলে পাঁচ পুৰুষলৈকে শদিয়াত থাকি চুতীয়া, দেউৰী, মিৰি আৰু আবৰসকলৰ মাজত ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিছত প্ৰতিষ্ঠানটো স্থানান্তৰিত হয় বুলি এই পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Himadri |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Gharmora Satra and Its Archive |journal=Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry |volume=12 |issue=8 |year=2021 |pages=8018–8019}}</ref>}} কুণ্ডিলৰ সৈতে বদলা পদ্ম আতা আৰু বংশীগোপাল দেৱৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ সম্পৰ্কৰ উল্লেখো বৈষ্ণৱ বংশাৱলীমূলক সাহিত্যত পোৱা যায়।{{efn|বদলা পদ্ম আতাৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কুণ্ডিল বা কুণ্ডিলনগৰত বাস কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত পৰিয়ালটোৰ এটা শাখা নাৰায়ণপুৰ অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=গুৰু চৰিত কথা |publisher=Lawyers Book Stall |year=1999 |page=373 |language=as}}</ref><ref>{{cite book |last=Dev Goswami |first=Narayan Chandra |title=Satriya Sanskritir Swarnarekha: Mahapurush Sri Sri Badula Padma Ata |publisher=Lawyers Book Stall |year=1984 |page=810}}</ref> ৰামানন্দ দ্বিজৰ ''শ্ৰীশ্ৰী বংশীগোপাল দেৱৰ চৰিত্ৰ''ত বংশীগোপাল দেৱৰ পূৰ্বপুৰুষ হৰিবৰক ''কুণ্ডিল গোষ্ঠী''ৰ লোক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor1-last=Barua |editor1-first=Birinchi Kumar |editor2-last=Neog |editor2-first=Maheswar |title=Harivara Vipra's Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |publisher=Gauhati University |year=1960}}</ref>}} আনহাতে ''আদি চৰিত'' আৰু ''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত কুণ্ডিলৰ পৰা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা অনাৰ বিৱৰণ আছে।{{efn|''আদি চৰিত''ত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ে কুণ্ডিলনগৰ ভ্ৰমণ কৰি তাৰ পৰা বাসুদেৱৰ এটা প্ৰতিমা লৈ অহাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=আদি চৰিত বা লক্ষ্মীপুৰৰ আদিম বুৰঞ্জী |author=মাধৱদেৱৰ নামত প্ৰচলিত |publisher=ভাৰতচন্দ্ৰ দাস |location=গুৱাহাটী |year=1928 |page=91 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:আদিচৰিত.djvu/৯১ |language=as}}</ref> ''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত'' অনুসৰি, [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ই পৰৱৰ্তী সময়ত কুণ্ডিলৰ পৰা আন এটা বাসুদেৱ প্ৰতিমা আনি দামোদৰ ঠাকুৰৰ নৰুৱা সত্ৰত স্থাপন কৰাইছিল। এই সত্ৰখন বৰ্তমান ঢকুৱাখনাৰ [[বাসুদেৱ থান]] নামেৰে পৰিচিত।<ref>{{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—in Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |pages=2–3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf}}</ref>}} এই তথ্যসমূহে চুতীয়া ৰাজ্যত ব্ৰাহ্মণ্য, বৈষ্ণৱ আৰু স্থানীয় জনজাতীয় ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সহাৱস্থানৰ কথা সূচায়। ইতিহাসবিদ ৰমেশ বুঢ়াগোহাঁয়েও পৰৱৰ্তী বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, আহোম ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত চুতীয়াসকলৰ অন্তৰ্ভুক্তি আৰু তেওঁলোকৰ দক্ষ শিল্পী, কাৰিকৰ তথা প্ৰশাসনিক বিষয়াসকলৰ সংযোজনে পৰৱৰ্তী বৃহত্তৰ অসমীয়া ৰাজ্য গঠনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিত্তি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Buragohain |first=Ramesh |title=State Formation in Early Mediaeval Assam: A Case Study of the Chutiya State |url=http://dspace.nehu.ac.in/jspui/bitstream/1/10199/1/State%20formation%20%28R%20Buragohain%29.pdf |date=2013 |page=122 |quote=They greatly contributed to the emerging political system of the time. With the pace of assimilations and acculturations under the hegemony of the Ahoms, they, in fact provided the much needed base for the birth of a greater broad-based Assamese state after the Ahoms in course of time. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916232253/http://dspace.nehu.ac.in/jspui/bitstream/1/10199/1/State%20formation%20(R%20Buragohain).pdf |archive-date=16 September 2020 |url-status=live}}</ref> সেয়েহে আহোমসকলৰ ৰাজনৈতিক উত্থানৰ পূৰ্বেই চুতীয়া আৰু কমতা ৰাজ্যত অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু ধৰ্মীয় বিকাশৰ বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়া চলি আছিল, যিসমূহে পৰৱৰ্তী অসমীয়া সমাজ গঠনত ভূমিকা পালন কৰিছিল। ===বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভূমিকা=== ষোড়শ শতিকাৰ পৰা [[একশৰণ নামধৰ্ম]]ই ইতিমধ্যে বিকশিত হৈ থকা অসমীয়া ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিসৰক এক বৃহত্তৰ প্ৰতিষ্ঠানগত ভিত্তি প্ৰদান কৰে। [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]], [[মাধৱদেৱ]] আৰু তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ অসমীয়া আৰু [[ব্ৰজাৱলী ভাষা|ব্ৰজাৱলী]] ভাষাত ৰচিত সাহিত্যৰ লগতে [[সত্ৰ]] আৰু [[নামঘৰ]]সমূহে উমৈহতীয়া উপাসনা, সাহিত্যচৰ্চা, সংগীত, নাট্যপ্ৰদৰ্শন আৰু সামাজিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰ গঢ়ি তুলিছিল। চন্দন কুমাৰ শৰ্মাৰ মতে, নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনে অসমীয়া জাতিগত পৰিচয় গঠনৰ ইতিপূৰ্বে আৰম্ভ হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক অধিক শক্তিশালী আৰু সুসংহত কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=357–359}}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম ৰজাসকলে এই ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক পৃষ্ঠপোষকতা কৰিলেও সত্ৰ আৰু নামঘৰসমূহ মূলত আহোম ৰাজ্যই সৃষ্টি কৰা প্ৰতিষ্ঠান নাছিল। বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰু আৰু তেওঁলোকৰ শিষ্যসকলৰ কাৰ্যকলাপৰ মাজেৰে এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সামাজিক ভিত্তি গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা বৃদ্ধি পায়। সপ্তদশ শতিকালৈকে আহোম আৰু কোচ উভয় ৰাজ্যই বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ বিস্তৃত জনসমৰ্থনক নিজৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। সত্ৰসমূহে ৰাজন্যবৰ্গৰ পৰা ভূমি, জনশক্তি আৰু অন্যান্য সম্পদৰ অনুদান লাভ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |page=359}}</ref> ===আহোম শাসনকালত সামূহিক পৰিচয়ৰ সুসংহতকৰণ=== অসমীয়া সামূহিক পৰিচয়ৰ ৰাজনৈতিক সুসংহতকৰণত [[আহোম ৰাজ্য]]ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইতিহাসবিদ উদয়ন মিশ্ৰৰ মতে, ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বংগৰ মুছলমান শাসকসকলৰ সৈতে হোৱা সংঘাতৰ সময়ত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোক আহোম শাসনৰ অধীনত উমৈহতীয়া শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে সংগঠিত হোৱাৰ ফলত এক বৃহত্তৰ অসমীয়া ৰাজনৈতিক পৰিচয় গঢ় লোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁৰ বিৱৰণ অনুসৰি, [[চুহুংমুং]]ৰ (১৪৯৭–১৫৩৯) শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰাৰ লগতে পশ্চিমৰ কমতা আৰু কামৰূপ অঞ্চললৈ সামৰিক অভিযান চলাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Misra |first=Udayon |title=Immigration and Identity Transformation in Assam |journal=Economic and Political Weekly |volume=34 |issue=21 |year=1999 |page=1264 |jstor=4407987}}</ref> এই ৰাজনৈতিক একত্ৰীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ (১৬০৩–১৬৪১) শাসনকাল আৰু পৰৱৰ্তী আহোম–মোগল সংঘাতসমূহৰ সময়ত অধিক শক্তিশালী হয়। ১৬৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]] এই সংঘাতসমূহৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ঘটনা আছিল। মিশ্ৰৰ মতে, বংগ আৰু মোগল অধিকৃত অঞ্চলৰ পৰা অসমলৈ অহা মুছলমান সৈনিক, শিল্পী আৰু বৃত্তিজীৱীসকলৰ একাংশও আহোম ৰাজ্যৰ সমাজ আৰু প্ৰশাসনৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। তেওঁলোকে মোগল সম্প্ৰসাৰণ প্ৰতিহত কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Misra |first=Udayon |title=Immigration and Identity Transformation in Assam |journal=Economic and Political Weekly |volume=34 |issue=21 |year=1999 |page=1264 |jstor=4407987}}</ref> একেসময়তে আহোম ৰাজদৰবাৰ আৰু প্ৰশাসনত [[আহোম ভাষা]]ৰ সৈতে অসমীয়া ভাষাৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পায়। ইতিহাসবিদ অমলেন্দু গুহৰ মতে, আহোম–মোগল সংঘাতৰ সময়ছোৱাত অসমীয়া ভাষাই প্ৰথমে আহোম ভাষাৰ সৈতে সহাৱস্থান কৰিছিল আৰু ক্ৰমে ৰাজদৰবাৰ তথা প্ৰশাসনত আহোম ভাষাৰ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |page=9 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}}</ref> এইদৰে আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন ভাষিক, ধৰ্মীয় আৰু জাতিগত গোটক এক অধিক সংহত ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ আনিছিল। একশৰণ নামধৰ্মৰ প্ৰসাৰ আৰু আহোম ৰজাসকলৰ হিন্দুধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক পৃষ্ঠপোষকতাৰ ফলত সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহৰ একাংশই হিন্দুধৰ্মৰ বিভিন্ন ধাৰা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Misra |first=Udayon |title=Immigration and Identity Transformation in Assam |journal=Economic and Political Weekly |volume=34 |issue=21 |year=1999 |page=1264 |jstor=4407987}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে অসমীয়া সমাজত হিন্দুধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন জনগোষ্ঠী, বৰ্ণহিন্দু সম্প্ৰদায়, সমতলৰ জনজাতীয় গোট আৰু অসমীয়া মুছলমানসকল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই প্ৰাক্-ঔপনিৱেশিক বিকাশৰ মাজেৰে এটা সামূহিক ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক সমাজ গঢ় লৈ উঠিছিল। অৱশ্যে আধুনিক ৰাজনৈতিক অৰ্থত অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ বিকাশ ঘটিছিল ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ ঔপনিৱেশিক পৰিস্থিতিত। এই জাতীয়তাবাদৰ প্ৰধান ভৌগোলিক কেন্দ্ৰ আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা।<ref>{{cite journal |last=Misra |first=Udayon |title=Immigration and Identity Transformation in Assam |journal=Economic and Political Weekly |volume=34 |issue=21 |year=1999 |pages=1264–1265 |jstor=4407987}}</ref><ref>{{cite journal |last=Baruah |first=Sanjib |title='Ethnic' Conflict as State–Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism |journal=Modern Asian Studies |volume=28 |issue=3 |year=1994 |pages=649–671 |jstor=313047}}</ref> ===জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা=== অসমীয়া সমাজৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত হোৱা সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় পৰিৱৰ্তনক ''জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা'' (''tribe–caste continuum'')ৰ মাধ্যমেৰে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ দুটা উল্লেখযোগ্য দিশ আছিল ৰাজ্য গঠনৰ সৈতে জড়িত সংস্কৃতায়ন আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত একশৰণ নামধৰ্মৰ জৰিয়তে হোৱা সামাজিক স্থানান্তৰ। ====সামাজিক পৰিৱৰ্তন==== ভাৰত-আৰ্য ভাষী আৰু ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ অসমলৈ বিস্তাৰৰ লগে লগে সংস্কৃতায়ন (''Sanskritisation'') আৰু স্থানীয়কৰণ বা দেশীয়কৰণ (''Deshification'')ৰ প্ৰক্ৰিয়া চলি আছিল। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াত স্থানীয় জনগোষ্ঠী আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহে ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ কিছু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল। আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰক্ৰিয়াত স্থানীয় বিশ্বাস, দেৱ-দেৱী আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানে ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় সংস্কৃতিকো প্ৰভাৱিত কৰিছিল। হিউ বি. আৰ্বানে এই দুই প্ৰক্ৰিয়াক পৰস্পৰ সম্পৰ্কিত ৰূপত আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Urban |first=Hugh B. |title=The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam |journal=The Journal of Hindu Studies |volume=4 |issue=3 |year=2011 |pages=233–234 |doi=10.1093/jhs/hir034}}</ref> চন্দন কুমাৰ শৰ্মাৰ মতে, এই পৰিৱৰ্তনসমূহ [[বৰ্মন ৰাজবংশ]]ৰ সময়ৰ পৰা, বিশেষকৈ পঞ্চম–অষ্টম শতিকাত, কামৰূপৰ সামাজিক ব্যৱস্থাত দেখা গৈছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |page=356}}</ref> আৰ্বানে কামৰূপৰ বৰ্মনসকলৰ পৰা অষ্টাদশ শতিকাৰ আহোমসকললৈকে অসমৰ বহু ৰাজবংশৰ স্থানীয় বা অনা-ভাৰত-আৰ্য পটভূমি আৰু তেওঁলোকৰ ক্ৰমাগত সংস্কৃতায়নৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite journal |last=Urban |first=Hugh B. |title=The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam |journal=The Journal of Hindu Studies |volume=4 |issue=3 |year=2011 |page=234 |doi=10.1093/jhs/hir034}}</ref> ৰাজবংশসমূহে ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় পৰম্পৰা গ্ৰহণ কৰাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ অধীনস্থ সমাজৰ বিভিন্ন গোটেও এই প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। অৱশ্যে ইয়াৰ ফলত স্থানীয় ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হোৱা নাছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=355–357}}</ref> ====একশৰণ নামধৰ্ম আৰু সামাজিক স্থানান্তৰ==== ষোড়শ শতিকাত একশৰণ নামধৰ্ম আৰু সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰসাৰে জনজাতীয় পৰিচয়ৰ পৰা বৰ্ণভিত্তিক সামাজিক পৰিচয়লৈ স্থানান্তৰৰ এটা নতুন পথ মুকলি কৰিছিল। বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকে সত্ৰত গুৰুৰ পৰা শৰণ বা দীক্ষা গ্ৰহণ কৰি ক্ৰমে নিজৰ কিছুমান পুৰণি আচাৰ-অনুষ্ঠান পৰিত্যাগ কৰিছিল আৰু নতুন ধৰ্মীয় তথা সামাজিক ৰীতি-নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল। চন্দন কুমাৰ শৰ্মাই বৰ্ণনা কৰা এটা সামাজিক স্থানান্তৰৰ আৰ্হিত দীক্ষা গ্ৰহণৰ পিছতো মদ্যপানৰ অভ্যাস বজাই ৰখা ব্যক্তিক ''মদাহী'' বুলি কোৱা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ শৰণীয়া বা সৰু কোচ, কোচ, বৰকোচ, সৰুকেওট, বৰকেওট আৰু শেষত [[কলিতা]] পৰিচয় লাভ কৰিব পাৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকতাত [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলক অধিক উচ্চ সামাজিক স্থানত গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |page=358}}</ref> সত্ৰসমূহৰ বহু ধৰ্মগুৰু ব্ৰাহ্মণ গোস্বামী আছিল যদিও কিছুমান গোস্বামী পৰিয়াল পূৰ্বতে কায়স্থ আছিল। আনহাতে কিছুমান কায়স্থ সত্ৰাধিকাৰৰ পূৰ্বপুৰুষ জনজাতীয় বা সামাজিকভাৱে নিম্ন স্থানত গণ্য হোৱা গোটৰ সদস্য আছিল। শৰ্মাই এই প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে চুতীয়া, বৰাহী, মৰাণ, দেউৰী আৰু কছাৰীসকলৰ একাংশ ক্ৰমে সংস্কৃতায়িত অসমীয়া কৃষিজীৱী সমাজৰ সৈতে একীভূত হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। বিশেষকৈ উজনি অসম আৰু কিছু পৰিমাণে মধ্য অসমত এই প্ৰক্ৰিয়া দৃশ্যমান আছিল। অৱশ্যে এই জনগোষ্ঠীসমূহে নিজৰ পূৰ্বৰ সকলো আচাৰ-অনুষ্ঠান পৰিত্যাগ কৰা নাছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |page=359}}</ref> কিছুমান কায়স্থ সত্ৰাধিকাৰৰ পূৰ্বপুৰুষ মৰাণ, কৈৱৰ্ত, চণ্ডাল আৰু তাঁতী সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল বুলিও উল্লেখ পোৱা যায়। নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰে কেণ্টলীৰ মতে, শংকৰদেৱে মুছলমান, কৈৱৰ্ত, নগা আৰু গাৰো সম্প্ৰদায়ৰ লোককো ধৰ্মীয় গুৰুৰ দায়িত্ব প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |year=1984 |page=177}}</ref> ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] jk8x940oze7xjfh3fzds7t57cwu2g4h 0 38528 647771 647009 2026-10-25T23:49:20Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647771 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = শদিয়া | native_name = | native_name_lang = as | other_name = Sadiya | nickname = অসমৰ আৰম্ভণিস্থল (Starting point of Assam) | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Sadiya college.jpg | image_alt = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | image_caption = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত শদিয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.83|N|95.67|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 123 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৮৬১৫৭ | registration_plate = AS 23 | website = | footnotes = }} '''শদিয়া''' ({{lang-en|Sadiya}}) হৈছে উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ত অৱস্থিত এখন সৰু নগৰ। ই ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোমসকলে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামৰ এজন বিষয়াৰ জৰিয়তে অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। শদিয়াৰ ওচৰে-পাজৰে চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মিত বৃহৎ অট্টালিকা আৰু দুৰ্গীকৰণৰ অৱশেষসমূহে অতীতত এই অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱস্থানৰ ইংগিত দিয়ে। ঐতিহাসিকভাৱে ''শদিয়া'' বা ''সধয়া'' নামেৰে চুতীয়া ৰাজ্যকো বুজোৱা হৈছিল, আনহাতে ''সধয়াপুৰ'' আছিল ইয়াৰ ৰাজধানী, যাক বৰ্তমানৰ শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলক পূব অসমীয়া ভাষাৰ উপভাষাসমূহৰ বিকাশৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ বুলি দাবী কৰা হৈছে।{{sfn|Saikia|2004|p=6}} শদিয়া [[লোহিত নদী]]ৰ সোঁপাৰৰ এখন ঘাঁহনিযুক্ত সমতল ভূমিত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বনাঞ্চলেৰে আবৃত [[হিমালয়]]ৰ পাহাৰসমূহ আছে। স্থানীয়ভাৱে লোহিত নদীক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ মূল সুঁতি বুলি গণ্য কৰা হয়, যদিও এই চিনাক্তকৰণ সঠিক নহয়।<ref name="EB1911">{{EB1911|wstitle=Sadiya|volume=23|page=993|inline=y}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ গভীৰতম অংশ এই অঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসম সমভূমি, [[তিব্বত]], উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজৰ দূৰদূৰণিৰ বাণিজ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ পৰা উত্তৰফালে দিহাং, দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেৰে আৰু দক্ষিণ-পূবফালে হুকং উপত্যকা তথা মংকং নামৰ শান ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথ বিস্তৃত হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণসমূহত ইয়াৰ বজাৰত সমভূমিৰ কাপোৰ, নিমখ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত সোণ, ৰূপ, হাতীদাঁত, কস্তুৰী, অম্বৰ, দা আৰু তিব্বত, ব্ৰহ্মদেশ তথা চীনৰ সামগ্ৰীৰ আদান-প্ৰদানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Kaulback|1934|p=177}}{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} শদিয়া ''শতফুল'' বা ''সাতফুল'' নামৰ এবিধ ফুলৰ বাবেও জনাজাত। এই ফুলবিধ জুঁই ফুলৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইংৰাজী বিৱৰণত ''satphul'' শব্দৰ অৰ্থ ''আশীৰ্বাদ'' বা ''মৰুভূমিৰ ফুল'' বুলিও উল্লেখ আছে। স্থানীয় পৰম্পৰাত শদিয়াক ''শতফুলৰ দেশ'' বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ফুলবিধৰ সঠিক উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক পৰিচয় স্পষ্ট নহয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} শদিয়াক এসময়ত ''দ্বিতীয় শ্বিলং'' হিচাপেও জনা গৈছিল। ইয়াৰ বনাঞ্চলত ইংৰাজসকলে প্ৰথম চাহগছ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল বুলিও স্থানীয়ভাৱে কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ==নামৰ ব্যুৎপত্তি== ঐতিহাসিক তাম্ৰশাসনসমূহৰ তথ্য অনুসৰি [[লোহিত নদী]] আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চলটো ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। ''শদিয়া'' নামটো ''সধয়াপুৰ'' নামৰ অপভ্ৰংশ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, উপলব্ধ শিলালিপিসমূহৰ তাৰিখৰ ভিত্তিত নন্দিন আৰু সত্যনাৰায়ণে চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত সধয়াপুৰীত শাসন কৰিছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণ পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণ সেই শতিকাৰ মধ্যভাগৰ ৰজা আছিল। শিলালিপিত উল্লেখিত সধয়াপুৰী বা স্বধয়াপুৰীক পৰৱৰ্তী যুগৰ শদিয়া বা সদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Furthermore, it is fairly certain from the dates available in the inscriptions that Nandin and Satyanārāyaṇa ruled Sadhayāpura in the latter half of the fourteenth century, while Lakṣmīnārāyaṇa belonged to the beginning, and Dharmanārāyaṇa to the middle of the fifteenth century. It is also nearly clear that Sadhayāpurī (or Svadhayāpurī) mentioned in the inscriptions is the same as Sadhiyā or Sadiya of later times." {{harvcol|Shin|2020|p=52}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== শদিয়া অঞ্চলত আদি মধ্যযুগৰ পৰাই ইটাৰে গাঁথনি নিৰ্মাণৰ কাৰ্যকলাপ চলিছিল বুলি প্ৰত্নবৈজ্ঞানিক পৰিমাপভিত্তিক গৱেষণাৰ পৰা ইংগিত পোৱা যায়। ২০২৪ চনত প্ৰকাশিত এটা গৱেষণাত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাসমূহৰ নিৰ্মাণ-প্ৰযুক্তি বিশ্লেষণ কৰা হয়। গৱেষকসকলে এই ইটাসমূহক সামগ্ৰিকভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দশম শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা এটা প্ৰযুক্তিগত পৰ্যায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> ====কালিকা পুৰাণ আৰু কামৰূপৰ পূব সীমান্ত==== ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পৱিত্ৰ ভূগোলতো শদিয়া অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। এই গ্ৰন্থত উল্লেখিত দেৱী ''দিক্কৰবাসিনী''ক গৱেষকসকলে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] দেৱীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। দিক্কৰবাসিনীৰ অৱস্থানক ''কামৰূপ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলৰ এটা ধাৰণাত পূব প্ৰান্ত হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। জে-ইউন শ্বিনে উল্লেখ কৰিছে যে ''কালিকা পুৰাণ''ত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবফালে দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমফালে [[কৰতোৱা নদী]]লৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোৰ বিপৰীতে উপস্থাপন কৰা হৈছে। পূবফালৰ অঞ্চলটোক ''কিৰাত''সকলৰ দেশ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিৰাতসকলক সাধাৰণতে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলটোৱে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ অংশ সামৰি লৈছিল। আনহাতে, পশ্চিমফালৰ অঞ্চলটোত ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু বৰ্ণব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত জনসমাজে বসবাস কৰা এখন ব্ৰাহ্মণ্যধৰ্মীয় স্থায়ী কৃষিভিত্তিক সমাজ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। শ্বিনৰ মতে, এই পাৰ্থক্যই মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসমান প্ৰসাৰ প্ৰতিফলিত কৰে। অৱশ্যে ''কালিকা পুৰাণ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলত দুয়োটা অঞ্চলকেই কামৰূপৰ অংশ হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40 }}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত শদিয়া=== ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ ভিতৰত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|pp=49–75}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা অনুসৰি, ১১৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত [[বীৰপাল]]ে উত্তৰ-পূব অসম আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰীনাৰায়ণে ত্ৰয়োদশ শতিকাত শদিয়াত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই ৰাজধানী অঞ্চল ষোড়শ শতিকালৈকে চুতীয়া শাসনৰ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত এখন ইটাৰ ভিত্তিত পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। শিলালিপিৰ আখৰৰ গঠন আৰু শৈলীৰ বিশ্লেষণেও এই কাল নিৰ্ধাৰণ সমৰ্থন কৰে।<ref>"Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়া ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ৰাজনৈতিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।{{sfn|Saikia|2004|p=8}} ====পূব সীমান্তত অভিযানসমূহ==== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসমৰ সৈতে উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ টাই ৰাজ্যসমূহক সংযোগ কৰা বৃহৎ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত আছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চীনা তথ্যসমূহত মংকং বা মোগাউঙৰ ভাৰতীয় সীমান্তত ইউয়ান ৰাজবংশৰ (''Yuan Dynasty'') ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''Yuan Wenlei'' নামৰ চীনা উৎস অনুসৰি, ১৩০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত এটা মংগোল সেনাবাহিনীয়ে ''পশ্চিম দেশৰ ৰজা'' বা ''King of Xitian'' উপাধিধাৰী এজন অজ্ঞাত ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ নাতিয়েকক শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। খ্ৰীষ্টিয়ান ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে মংকংৰ শাসক পৰিয়ালৰ এজন সদস্য ভাৰতীয় সীমান্তৰ এটা দুৰ্গত নিয়োজিত আছিল। তেওঁৰ মতে, মংকংৰ ভৌগোলিক অৱস্থান অনুসৰি এই সীমান্ত উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা অথবা [[মণিপুৰ]]ত অৱস্থিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref name="Daniels2023">{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=39–40 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> টাই আৰু শান বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰাত মংকংৰ শাসক ''চাম লং ফা'' (''Sam Long Hpa'')ই উজনি অসমলৈ পৰৱৰ্তী এটা পশ্চিমমুখী অভিযান চলোৱাৰ উল্লেখ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহত অঞ্চলটোক ''মং ৱেইচালি লং'' (''Mong Wehsali Long'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। মোগাউঙৰ বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত এটা পাঠ অনুসৰি, তেওঁ চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকা বহু অঞ্চল জয় কৰিছিল। আন এটা পাঠত ৱেইচালিৰ বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু কৰ প্ৰদানৰ ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |year=1956 |title=The Political Expansion of the Mao Shans |pages=132–133 }}</ref>{{sfn|Saikia|2004|p=88}} পৰম্পৰাগত কালানুক্ৰমত এই অভিযান ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত সংঘটিত হোৱা বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে আধুনিক গৱেষণাসমূহত সাধাৰণতে ইয়াক চতুৰ্দশ শতিকাৰ ঘটনা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে দেহং টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা পৃথক পাঠত অভিযানটো ক্ৰমে ১৩১৯ আৰু ১৩৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, সমসাময়িক চীনা তথ্য অনুসৰি মংমাও ৰাজ্যৰ উত্থান ১৩৩০ৰ দশকতহে হৈছিল আৰু ১৩৪০ৰ দশকত ই বিশেষভাৱে শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=33–34, 42 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মংকং বা নৰা সেনাপতি ''ফুকলইমুং'' (''Phukloimung'')ই বৰ্তমানৰ [[ম্যানমাৰ]]ৰ মিচকিনা জিলাৰ দিশৰ পৰা শদিয়া আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁ পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যাবলগীয়া হৈছিল।<ref>"According to some Ahom buranjis, in 1524, the Nara king Phukloimung attacked Sadiya and was defeated. Thus, Mohnyin probably sent troops to invade Assam." {{harvcol|Laichen|2000|p=239}}</ref> ====চুতীয়া ৰাজত্বকালত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম==== শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন কুণ্ডিল অঞ্চল বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাৰ্যকলাপ আৰু ধৰ্মীয় স্মৃতি-পৰম্পৰাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূব কেন্দ্ৰ আছিল। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহে ৰাজদৰবাৰ আৰু গ্ৰাম্য সমাজত বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে। ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসনত যিসকল ব্ৰাহ্মণলৈ ভূমিদান কৰা হৈছিল, তেওঁলোকৰ নাম আৰু ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ অধিকাংশই বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসনত হৰিৰ পুত্ৰ ৰবিদেৱলৈ ভূমিদানৰ উল্লেখ আছে। ৰবিদেৱক বাসুদেৱৰ ভক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|pp=51–56}} ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত (শক ১৩৫০) চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা আন এখন তাম্ৰশাসন শদিয়াৰ চপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। এই তাম্ৰশাসনত ৰজাজনক ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ আৰু পূৰ্বতে কামতাপুৰত শাসন কৰা ৰত্ননাৰায়ণৰ নাতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ হাবুং অঞ্চলত পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণলৈ ৪০০ পুটি ভূমিদানৰ কথা লিপিবদ্ধ আছে। শাসনখনত শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। তাম্ৰশাসনখনৰ লেখক আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977–1978 |page=813}}</ref> ====ঘৰমৰা সত্ৰৰ পৰম্পৰা==== ঘৰমৰা সত্ৰত সংৰক্ষিত এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজবংশৰ দুজন কোঁৱৰে নৱদ্বীপত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাত তেওঁলোকে কনৌজৰ ''সংকৰ্ষণ'' বা ''সংকৰীষণ'' নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক লগ পাইছিল। শদিয়ালৈ উভতি অহাৰ পিছত জ্যেষ্ঠ কোঁৱৰজনে সংকৰ্ষণ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিধাৰী কেইবাটাও পৰিয়ালক ৰাজধানীলৈ লৈ আহিছিল বুলি কোৱা হয়। এই পৰম্পৰা অনুসৰি, তেওঁ শদিয়াৰ ঘৰমৰা নদীৰ পাৰত এটা বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে ভূমি, সেৱক-সেৱিকা আৰু বিষ্ণুৰ এটা প্ৰতিমা প্ৰদান কৰিছিল। সংকৰ্ষণৰ উত্তৰসূৰীসকলে পাঁচ পুৰুষলৈকে শদিয়াত থাকি চুতীয়া, দেউৰী, মিৰি আৰু আবৰসকলৰ মাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পিছত এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানটো স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Himadri |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Gharmora Satra and Its Archive |journal=Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry |volume=12 |issue=8 |year=2021 |pages=8018–8019 }}</ref> ====কুণ্ডিল আৰু বৈষ্ণৱ গুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰা==== পৰৱৰ্তী অসমীয়া বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰাতো কুণ্ডিলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[পদ্ম আতা|বদলা পদ্ম আতা]] সম্পৰ্কীয় বিৱৰণসমূহত তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কুণ্ডিল বা কুণ্ডিলনগৰত বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত পৰিয়ালটোৰ এটা শাখা নামনি দিশৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Guru Charit Katha |publisher=Lawyers Book Stall |year=1999 |page=373 |language=as }}</ref><ref>{{cite book |last=Dev Goswami |first=Narayan Chandra |title=Satriya Sanskritir Swarnarekha: Mahapurush Sri Sri Badula Padma Ata |publisher=Lawyers Book Stall |year=1984 |page=810 |language=as }}</ref> ৰামানন্দ দ্বিজৰ ''শ্ৰীশ্ৰী বংশীগোপাল দেৱৰ চৰিত্ৰ''ত বংশীগোপাল দেৱৰ এজন পূৰ্বপুৰুষ হৰিবৰক ''কুণ্ডিল গোষ্ঠী''ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra's Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 }}</ref> শদিয়া আৰু কুণ্ডিল পৰৱৰ্তী বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈ থাকিল। ''আদি চৰিত'' অনুসৰি, [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ে কুণ্ডিলনগৰ ভ্ৰমণ কৰি তাৰ পৰা এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা লৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=আদি চৰিত বা লক্ষ্মীপুৰৰ আদিম বুৰঞ্জী |trans-title=Adi Charit or the Early History of Lakhimpur |author=Attributed to Madhavadeva |publisher=Bharat Chandra Das |location=Guwahati |year=1928 |page=91 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:আদিচৰিত.djvu/৯১ |language=as }}</ref> আনহাতে, ''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত উল্লেখ আছে যে [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ই পৰৱৰ্তী সময়ত দামোদৰ ঠাকুৰৰ নৰোৱা সত্ৰৰ বাবে কুণ্ডিলৰ পৰা আন এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা আনিবলৈ ব্যৱস্থা কৰিছিল। এই সত্ৰখন বৰ্তমান ঢকুৱাখনাৰ [[বাসুদেৱ থান]] নামেৰে পৰিচিত।<ref>Harinarayan Dvija, ''Sri Thakur Charit'', edited by N. Gogoi, 2nd ed. (Biswanath Chariali, 2001), verses 467–470, cited in {{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—in Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |pages=2–3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf }}</ref>{{efn|''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত কোৱা হৈছে— {{quote|কুণ্ডিল নগৰ হিতু অতি অনুপম<br/>বহু ভূমি বৃত্তি দিবো তাহাৰ লগত}}}} ষোড়শ শতিকাৰ পৰা শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। এই কাব্যৰ প্ৰচলন আৰু নাট্যৰূপে পৰিৱেশনে স্থানীয় ভূগোলক ভীষ্মক, ৰুক্মিণী, বিদৰ্ভ আৰু কুণ্ডিনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি চিনাক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Shin2020">{{harvcol|Shin|2020|pp=51–56}}</ref> ===আহোম শাসনৰ অধীনত=== {{মূল|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ে ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক শদিয়াত থাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। তেওঁৰ অধীনত তিনিশজন লোক আৰু তিনিটা হাতী দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=53 |quote=The king called upon his ministers and after discussing about the arrangments to be made for the newly occupied territory, appointed Thaomunglung Phrasengmung as his Gohain in the Chutia domain. Three hundred men were put under his command, three elephants were given to him, and his headquarter was established at Sadiya. }}</ref> অৱশ্যে চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত আছিল। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 60–64.</ref> প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ পিছত ''লাকনি ৰুংৰাও'' অৰ্থাৎ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527. }}</ref> চাও-চেংলুং কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুংলুং ব-ঙেন'' অৰ্থাৎ শদিয়াখোৱা গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> তেওঁক কাংখামৰ পৰা লোহিত নদীৰ উৎসলৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ শাসনভাৰ অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পুনৰ সংঘটিত চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু থাওমুং ব-ঙেনে একেলগে শদিয়া অঞ্চলত সামৰিক অভিযান চলাইছিল। বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পিছত চুহুংমুঙে দুয়োজন বিষয়াক শদিয়াৰ দায়িত্বত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–64.</ref> পিছৰ বছৰত ফ্ৰাচেংমুংক শদিয়াৰ পৰা ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিওৱা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 64.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনলৈ আনিবলৈ ফ্ৰাচেংমুংক তাত ৰখা হৈছিল। কিন্তু শদিয়াৰ লোকসকলে বৰগোহাঁইজনক নিজৰ ৰজা বুলি গণ্য কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই কথা শুনি চুহুংমুঙে তেওঁক ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিয়ায়। ফ্ৰাচেংমুং উভতি নহাত বুঢ়াগোহাঁই শদিয়ালৈ গৈ কৌশলেৰে তেওঁক ঘূৰাই আনে। বুৰঞ্জীখনৰ মতে, সেই সময়ৰ পৰাই বুঢ়াগোহাঁয়ে শদিয়াৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Satsari Assam Buranji'', p. 15.</ref> ====চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ==== চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো শদিয়াত আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়াসকলৰ বিভিন্ন গোটে বাৰে বাৰে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম লিপিবদ্ধ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিওৱা দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং''ক বিদ্ৰোহীসকলে হত্যা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল যদিও তাৰ পিছত পূব অঞ্চলৰ প্ৰশাসনত পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং ব-ঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। এই পদবীটো পৰৱৰ্তী সময়ত ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Barua|1939|pp=60–61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=179}} আহোম অভিধানসমূহত ''ব'' (''bo'') শব্দৰ অৰ্থ নিমখৰ খনি আৰু ''ঙেন'' (''ngen'') শব্দৰ অৰ্থ ৰূপ বুলি দিয়া হৈছে। সেই অনুসৰি ''থাওমুং ব-ঙেন'' পদবীৰ মূল অৰ্থ আছিল ''নিমখৰ খনি আৰু ৰূপৰ মন্ত্ৰী''।<ref name="BaruaAhomDict">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1920 |pages=53, 201 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=B. |editor-last2=Deodhai Phukon |editor-first2=N. N. |title=Ahom Lexicons |year=1964 |page=105 }}</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত অধিক বৃহৎ এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। চন্দনগিৰি, দৈথাং আৰু মাৰাংকাওৰ লগতে [[দিবাং নদী|দিবাং]] আৰু [[লোহিত নদী]]ৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। এই যুদ্ধৰ সময়ত চাও-চুলিংক বিদ্ৰোহীসকলে সাময়িকভাৱে বন্দী কৰিছিল যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। বিদ্ৰোহ দমন হোৱাৰ আগতে ৰজা চুহুংমুং নিজেই শদিয়ালৈ গৈছিল।{{sfn|Barua|1939|p=61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=180}} ১৫৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত ''কংসপাত্ৰ'' নামৰ এজন চুতীয়া নেতাই নিজকে শদিয়াৰ ৰজা ঘোষণা কৰে। আহোম ৰাজবংশৰ কেইবাজনো বিদ্ৰোহী কোঁৱৰৰ সমৰ্থনত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত ১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী পৰাস্ত হৈ নিহত হয়।{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=184}} ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত আন এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই আৰু পুখুৰীখানালৈকে খেদি যোৱাৰ পিছত সেনাপতিজন, কাঞ্চাইৰ মুখীয়াল আৰু বহু চুতীয়া লোকক বন্দী কৰা হয়।{{sfn|Barua|1939|p=92}}{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন অংশসমূহতো সংশ্লিষ্ট বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৫৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত বিদ্ৰোহীসকলে [[দিচাং নদী]]ৰ সমীপত এজন আহোম বিষয়াক হত্যা কৰিছিল। ১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া সৈন্যসকলে [[নামৰূপ]] আৰু খেৰামৰ আহোম বসতিসমূহ লুণ্ঠন কৰিছিল।{{sfn|Barua|1939|pp=79, 89}}{{sfn|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{sfn|Baruah|2007|pp=182, 186}} ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ পাৰৰ এটা বিদ্ৰোহত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে যোগদান কৰিছিল। ১৬৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আন এটা বিদ্ৰোহৰ সময়ত চুতীয়া গোটসমূহে ৰূপা আৰু ডিমৌৰ মিৰি গাঁওসমূহ আক্ৰমণ কৰাৰ লগতে আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত এই বিদ্ৰোহো দমন কৰা হয়।{{sfn|Khanikar|2003|pp=97–98}}{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ প্ৰায় ডেৰশ বছৰ পিছলৈকে এই ধৰণৰ বিদ্ৰোহ অব্যাহত আছিল। ইয়াৰ পিছতহে অঞ্চলটো আৰু ইয়াৰ জনসমষ্টি আহোম প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হয়।{{sfn|Prakash|2007|p=267}} ====সপ্তদশ শতিকাৰ সীমান্ত==== [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আইন-শৃংখলা ভংগ কৰা মিৰি গাঁওসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলোৱা হৈছিল। ১৬৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গদাধৰ সিংহ]]য়ো কেইবাখনো মিৰি গাঁও দমন কৰিছিল। ১৬৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত এটা বৃহৎ ভূমিকম্প সংঘটিত হোৱা বুলি ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ফলত বহু পাহাৰৰ অংশ খহি পৰিছিল বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ঘটনাসমূহৰ বিৱৰণত ''শদিয়া'' নামেৰে বৰ্তমানৰ নগৰখনৰ পৰিৱৰ্তে ধেমাজিকে ধৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলকো বুজোৱা হৈ থাকিব পাৰে। ভূমিকম্পবিজ্ঞানৰ গৱেষণাই ১৬৯৭ চনৰ ঘটনাটোক বৰ্তমানৰ শদিয়া অঞ্চলৰ সলনি পাছিঘাটৰ পৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে, [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পাৰৰ হিমেবস্তিৰ ওচৰৰ পূব হিমালয়ৰ সক্ৰিয় ভূ-চ্যুতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Ishwar |last2=Pandey |first2=Arjun |last3=Mishra |first3=Rajeeb Lochan |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Brice |first5=Atul |last6=Jayangondaperumal |first6=R. |last7=Srivastava |first7=Vaibhav |title=Evidence of the 1950 Great Assam Earthquake Surface Break Along the Mishmi Thrust at Namche Barwa Himalayan Syntaxis |journal=Geophysical Research Letters |volume=48 |year=2021 |issue=11 |article-number=e2020GL090893 |doi=10.1029/2020GL090893 |bibcode=2021GeoRL..4890893S |url=https://doi.org/10.1029/2020GL090893 |url-access=subscription |quote=Since the Kamlang site is far away from Sadiya, Bhutan and Shillong plateau, the possibility of the 1697 Sadiya, 1713/14? Bhutan-Arunachal and the 1897 Shillong Plateau earthquakes, as the likely candidates at this site, must be overruled. Further, unavailable historical record of a post-tenth century CE earthquake in the region indicates co-seismic deformation at the Bishmaknagar Fort, only by the 1950 earthquake. }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Pandey |first1=Arjun |last2=Jayangondaperumal |first2=R. |last3=Hetényi |first3=György |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Singh |first5=Ishwar |last6=Srivastava |first6=Pradeep |last7=Srivastava |first7=Hari B. |title=Establishing primary surface rupture evidence and magnitude of the 1697 CE Sadiya earthquake at the Eastern Himalayan Frontal Thrust, India |journal=Scientific Reports |volume=11 |year=2021 |issue=1 |article-number=879 |doi=10.1038/s41598-020-79571-w |doi-access=free |pmid=33441655 |pmc=7806906 |bibcode=2021NatSR..11..879P |quote=The likely hypocenter area of the minimum scenario spans between Himebasti village and Nigluk town. }}</ref><ref>{{cite web |title=Scientists find geological evidence of eastern Himalaya earthquake recorded in history |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Science and Technology, Government of India |date=8 February 2021 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1696073 |access-date=25 June 2026 }}</ref> আহোমসকলে পূৰ্বৰ শদিয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিছুমান মিৰি জনগোষ্ঠীক ''শদিয়াল মিৰি'' বুলি অভিহিত কৰিছিল। ইয়াৰ পৰাও ''শদিয়া'' শব্দটোৰ বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক অৰ্থ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Pegu |first=Nomal Chandra |title=The Mishings of the Brahmaputra Valley |year=1981 |publisher=Monumati Pegu |page=55 |language=en }}</ref> ===খামতিসকলৰ আধিপত্য=== ১৭৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটি সকলে]] ফাকিয়াল, মিৰি, মিচিমি, মুলুক, খাংহাক, পানী নৰা আৰু আবৰসকলৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ শদিয়াত অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি এই অশান্তি দমন কৰে আৰু সংশ্লিষ্ট গোটসমূহক বিভিন্ন দিশলৈ সিঁচৰতি কৰি দিয়ে। ১৭৯৯ চনৰ দমনৰ পিছত খামতিসকল কিছুদিনলৈ শান্ত হৈ আছিল।{{sfn|Devi|1968|pp=190–191}} ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণৰ সময়ত টাই খামতি, টাই খাময়াং, টাই ফাকিয়াল, টাই তুৰুং আৰু টাই আইতন অন্তৰ্ভুক্ত থকা ফাকিয়াল গোটসমূহক ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই ব্ৰহ্মদেশৰ মোগাউংলৈ উভতি যাবলৈ কৈছিল।{{sfn|(India)|1976|p=134}} ১৮১০–১১ খ্ৰীষ্টাব্দত খামতিসকলে [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা কৰি শেষজন আহোম শদিয়াখোৱা গোহাঁই গোবিন্দ গোহাঁইক অপসাৰণ কৰে। ১৮১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা খামতি নেতা চাও চালান গোহাঁই নতুন শদিয়াখোৱা গোহাঁই হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমলৈ ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণত সহায় কৰিছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চাও চালান গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত চাও ৰাং ফাই শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰালৈকে তেওঁ এই পদত আছিল।{{sfn|Gogoi|2016|p=295}} ১৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অসম অধিকাৰ কৰাৰ পিছত শদিয়া অঞ্চল সম্পূৰ্ণৰূপে খামতিসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা দেখিছিল।{{sfn|Devi|1968|p=191}} ===ব্ৰিটিছ যুগ=== শদিয়া [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পূব বংগ আৰু অসম প্ৰদেশৰ লখিমপুৰ জিলাৰ একেবাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্তৰ চাউনি আছিল। নদীৰ বিপৰীত পাৰত সেই সময়ৰ অসম–বংগ ৰে'লপথৰ সৈতে সংযুক্ত এটা ৰে'লৱে ষ্টেচন আছিল। শদিয়াত দেশীয় পদাতিক সেনা আৰু সামৰিক আৰক্ষীৰ দল নিয়োজিত আছিল। ইয়াৰ পৰা সীমান্তৰ বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত সৰু সৰু সামৰিক চকীসমূহ পৰিচালিত হৈছিল। শদিয়াৰ এখন বজাৰলৈ সীমান্তৰ সিপাৰৰ পাহাৰীয়া মিচিমি, আবৰ আৰু খামতিসকলে ৰবৰ, মম, হাতীদাঁত আৰু কস্তুৰী আনি কপাহী কাপোৰ, নিমখ আৰু ধাতুৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে বিনিময় কৰিছিল।<ref name="EB1911"/> ১৮৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত ফ্ৰান্সিছ জেক নিডহামক ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ১৮৭৬ চনৰ পৰা এই অঞ্চলত আৰক্ষীৰ সহকাৰী অধীক্ষক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নিডহামে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উজনি অঞ্চলসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ লগতে মিৰি, চিংফৌ আৰু খামতি ভাষাৰ ব্যাকৰণ সম্পৰ্কে লিখিছিল। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ অন্বেষণৰ এটা মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উৎস চিনাক্ত কৰা। অসম দিশৰ পৰা তিব্বতৰ জায়ুল উপত্যকালৈ অভিযান চলোৱাৰ বাবে ১৮৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁক ''Gill Memorial Medal'' প্ৰদান কৰা হয়। ১৮৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ Royal Geographical Societyৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪৩–৪৪ চনত শদিয়াত "আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বিমান বাহিনী"ৰ এটা বিমানক্ষেত্ৰ আছিল। ইয়াত ৮০তম ফাইটাৰ গ্ৰুপৰ ৮৯তম ফাইটাৰ স্কোৱাড্ৰন নিয়োজিত আছিল। এই গোটটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় নাগাঘুলিত আছিল, যি বৰ্তমান ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ চাবুৱা বিমানঘাটি হিচাপে পৰিচিত। বৰ্তমান শদিয়া "ভাৰতীয় ৰেড ক্ৰছ ছ'চাইটি"ৰ এটা জিলা মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৫০ চনৰ বৃহৎ অসম ভূমিকম্পত পুৰণি শদিয়া নগৰ ধ্বংস হয়। ===ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্মস্থান=== ১৯২৬ চনত পুৰণি শদিয়াৰ বুলুং গাঁৱত ভাৰতৰত্ন, সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্প আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী নদীজনিত পৰিৱৰ্তনত পুৰণি বুলুং গাঁৱখন বালিৰ চৰলৈ পৰিণত হয়। পুৰণি গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকলে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দিবাং উপত্যকা জিলাত ''বুলুং'' নামেৰেই পুনৰ এখন গাঁও স্থাপন কৰি বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে সেই গাঁওখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছে। ==বাণিজ্য আৰু যোগাযোগ== শদিয়া ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত, পূব হিমালয় আৰু অসমক উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ পৰা পৃথক কৰা পৰ্বতমালাৰ মাজেৰে যোৱা পথসমূহৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ পৰা তিব্বতলৈ যোৱা তিনিটা প্ৰধান পথৰ উল্লেখ পোৱা যায়—{{sfn|Kaulback|1934|p=177}} * দিহাং বা চাংপো নদী উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[দিবাং নদী|দিবাং]] উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[লোহিত নদী|লোহিত]] উপত্যকাৰ মাজেৰে জায়ুললৈ যোৱা পথ। ইয়াৰ উপৰি দক্ষিণ-পূব দিশে হুকং উপত্যকা আৰু উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ শান ৰাজ্যসমূহলৈও বাণিজ্যিক যোগাযোগ বিস্তৃত হৈছিল। লাইচেন (২০০০)-এ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা এটা পথ অনুসৰি, এই যোগাযোগ ব্যৱস্থা ভামোৰ পৰা মোগাউংলৈ, তাৰ পৰা হুকং উপত্যকা আৰু [[পাটকাই পৰ্বতমালা]] পাৰ হৈ বিচালৈ আৰু তাৰ পৰা শদিয়ালৈ বিস্তৃত হৈছিল। এই পথসমূহ পুনৰ পূব দিশত ইউনানলৈ বিস্তৃত স্থলবাণিজ্যিক পথসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} বৃহত্তৰ আঞ্চলিক প্ৰেক্ষাপটত ডি. জি. ই. হলে অসম, উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজেৰে ভাৰত আৰু চীনক সংযোগ কৰা উত্তৰফালৰ এটা স্থলপথ চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hall|1981|p=23}} এই পথসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণে শদিয়াৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ স্থানান্তৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref>"In eastern Assam, toward the area of modern-day Arunachal Pradesh, was the famed kingdom of Sadiya, ruled by the Chutias, who held power by regulating the easterly trade and migration of people to and from Tibet, southern China, and Assam." {{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet. }}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায় যে এই পূবমুখী পথসমূহৰ কিছুমান সেই সময়তে সামৰিক আৰু কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। তেজুৰ ওচৰৰ টিণ্ডোলঙত অৱস্থিত প্ৰায় চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এটা মাটিৰ দুৰ্গ শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা লোহিত নদীৰ পাৰত থকা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা মূল পথত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ অৱস্থান আৰু প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত দুৰ্গটোক পথটোৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিবলৈ স্থাপন কৰা সামৰিক চকী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কাওলিন বা চীনা মাটিৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক চীনৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ ধাৰণাৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |pages=26–27 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref> পূব হিমালয়ৰ বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাত ''মিচিমি তিতা'' (''Coptis teeta'') নামৰ এবিধ ঔষধি শিপাৰো গুৰুত্ব আছিল। ই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাণিজ্য আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বৰ পৰাই ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী আছিল আৰু ভাৰতীয় তথা চীনা চিকিৎসা-পৰম্পৰা দুয়োটাতে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Arupjyoti |chapter=Flows and Fairs: The Eastern Himalayas and the British Empire |title=Flows and Frictions in Trans-Himalayan Spaces: Histories of Networking and Border Crossing |editor-last1=Cederlöf |editor-first1=Gunnel |editor-last2=van Schendel |editor-first2=Willem |publisher=Amsterdam University Press |year=2022 |page=145 }}</ref> অৱশ্যে উপলব্ধ তথ্যই অসম–ব্ৰহ্মদেশ–ইউনানৰ বৃহত্তৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰে চলাচল কৰা সকলো সামগ্ৰী শদিয়া নগৰৰ মাজেৰেই গৈছিল বুলি নিশ্চিত নকৰে। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো এই পূবমুখী যোগাযোগসমূহৰ বাণিজ্যিক আৰু কৌশলগত গুৰুত্ব অব্যাহত থাকে। লাইচেনৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ ফলত আহোমসকলৰ মিৰি, আবৰ, ডফলা আৰু মিচিমিসকলৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ যোগাযোগ স্থাপিত হয়। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ জৰিয়তে চীনৰ পৰা তাম আৰু ৰূপৰ দৰে ধাতু লাভ কৰিব পৰা হৈছিল। আনহাতে, নতুন অঞ্চল অধিকাৰ কৰাৰ ফলত আহোমসকলে শদিয়াৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহো নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=270}} ===ঊনবিংশ শতিকাৰ বজাৰ আৰু বাণিজ্য=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ শদিয়াৰ বাণিজ্য সম্পৰ্কে অধিক বিশদ বিৱৰণ পোৱা যায়। জন মেককছে শদিয়াৰ বাণিজ্য দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াৰ বজাৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে সোণ, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, হাতীদাঁত, খামতি দা, চীনা আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় নিৰ্মিত সামগ্ৰী, বিষ আৰু বিভিন্ন স্থানীয় ৰং প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, শীতকালত আশে-পাশে থকা পাহাৰৰ ব্যৱসায়ীসকলে কস্তুৰী, জন্তুৰ ছাল, হাতীদাঁত, তিব্বতৰ তামৰ পাত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী লৈ শদিয়ালৈ নামি আহিছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে গৰু-ম'হ, মণি আৰু সমভূমিৰ সামগ্ৰী লাভ কৰিছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}} আৰ. বয়লিউ পেম্বাৰ্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে ব্ৰিটিছৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত চাৰিজন [[মাৰোৱাৰী জনগোষ্ঠী|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ীয়ে শদিয়াত ব্যৱসায় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁলোকে উলৰ কাপোৰ, মচলিন আৰু অন্যান্য বস্ত্ৰ, নিমখ, ধঁপাত, তামোল, চাউল, আফিং, সুৰা আৰু ঘৰুৱা সামগ্ৰী আমদানি কৰিছিল। এই সামগ্ৰীসমূহ আশে-পাশে থকা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে সোণ, হাতীদাঁত, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, দা, ব্ৰহ্মদেশীয় কাপোৰ আৰু চীনা বাকচৰ বিনিময়ত ব্যৱসায় কৰা হৈছিল। পেম্বাৰ্টনে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে এই বাণিজ্য ক্ৰমে পৰ্বতসমূহ পাৰ হৈ উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ হুকং উপত্যকালৈ বিস্তৃত হৈ আছিল।{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} মেককছে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত প্ৰচলিত ৰূপৰ এটা বৃহৎ অংশ চীনৰ পৰা ৰূপৰ ধাতুপিণ্ড হিচাপে আমদানি কৰা হৈছিল। এই ৰূপ অসমীয়া আৰু চীনা ব্যৱসায়ীসকলৰ মাজৰ বৃহত্তৰ বাণিজ্যত বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|p=58}} ===নিমখ উৎপাদন=== শদিয়া স্থানীয় নিমখ উৎপাদনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰও আছিল। ১৮০৭ৰ পৰা ১৮১৪ চনৰ মাজত সংগৃহীত তথ্যৰ ভিত্তিত ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে শদিয়া প্ৰদেশত নিমখৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খনি আছিল। ইয়াৰ পৰা ৰাজকোষলৈ বছৰি প্ৰায় ৪০,০০০ টকা ৰাজহ আহিছিল। মাটিত খন্দা জলাধাৰসমূহত সংগৃহীত লুণীয়া পানী উতলাই নিমখ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। পিছত এই নিমখ ডাঙৰ বাঁহৰ চুঙাত ভৰাই [[যোৰহাট]]লৈ কঢ়িয়াই নিয়া হৈছিল। হেমিল্টনৰ মতে, শদিয়াত উৎপাদিত নিমখ বংগৰ পৰা আমদানি কৰা নিমখতকৈ অধিক বিশুদ্ধ আছিল, যদিও ইয়াৰ দামো বেছি আছিল।বংগৰ সৈতে বাণিজ্য বন্ধ হোৱা সময়ত শদিয়াৰ নিমখ অসমৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকল্প যোগান আছিল।<ref name="Hamilton-Sadiya-salt">{{cite book |last=Hamilton |first=Francis |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=An Account of Assam: With Some Notices Concerning the Neighbouring Territories |orig-year=1807–1814 |year=1940 |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Gauhati |page=47 |quote=In the province of Sodiya is an important mine of salt, which in case of a dispute with Bengal is the only supply on which the country can depend. }}</ref> এটা সময়ত শদিয়াত নিমখ উৎপাদনৰ পৰিমাণ এক লাখ মোনলৈকে বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Amin |first2=Nurul |title=A Study on the Salt Production of Ancient Assam |journal=Indian Journal of History of Science |volume=54 |issue=4 |year=2019 |page=491 |doi=10.16943/ijhs/2019/v54i4/49775 }}</ref> তিৰাপ অঞ্চলৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহৰ পৰা, বিশেষকৈ বৰদুৰীয়া আৰু নামচাং অঞ্চলত উৎপাদিত নিমখো স্থলপথেৰে শদিয়া আৰু যোৰহাটলৈ অনা হৈছিল। এই নিমখ অসমৰ লোকসকলৰ সৈতে বিনিময় কৰা হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ জৰিয়তে বংগৰ পৰা নিয়মিতভাৱে নিমখ আহিবলৈ আৰম্ভ নকৰালৈকে এই বাণিজ্য অব্যাহত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=Amrendra Kumar |title=Trade and Travel in Northeast India |journal=Indian Historical Review |volume=52 |issue=1 |year=2025 |page=9 |doi=10.1177/03769836251333996 }}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== শদিয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান {{coord|27.83|N|95.67|E|}}।<ref>{{cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc – Sadiya |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html |access-date=2015-02-06 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204943/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html }}</ref> সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|123|m|ft|abbr=on}}। শদিয়াক বহুলোকে দিহাং বা চাংপো–ছিয়াং, দিবাং আৰু লোহিত নদীৰ সংগমত গঠিত বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ এক বৃহৎ ভূখণ্ড বুলি গণ্য কৰে। ইয়াক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বৃহৎ নদী-গঠিত ভূখণ্ড বুলিও কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} অসমৰ ভিতৰত শদিয়া একমাত্ৰ অঞ্চল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে য'ত হুলক গিবনৰ নতুনকৈ বৰ্ণিত উপপ্ৰজাতি ''Hoolock hoolock mishmiensis'', যাক ''মিচিমি পাহাৰৰ হুলক'' বুলি জনা যায়, পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2013">{{cite book |author=A. U. Choudhury |title=Description of a new subspecies of hoolock gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter & Journal of the Rhino Foundation for Nature in Northeast India |volume=9 |pages=49–59 |year=2013 }}</ref> [[File:A ferry (Dhola-Sadiya Par-ghat).jpg|thumb|ঢলা–শদিয়া পাৰঘাটত এখন ফেৰী।]] ==ৰাজনীতি আৰু প্ৰশাসন== শদিয়া লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। পূৰ্বৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ বিন্যাস অনুসৰি ইয়াৰ বিধানসভা সমষ্টি আছিল ১২৬ নং [[শদিয়া বিধানসভা সমষ্টি]]। শদিয়া [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ তিনিটা ঐতিহাসিক মহকুমাৰ ভিতৰত অন্যতম। চপাখোৱা শদিয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=2008-10-06 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |archive-date=2006-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf }}</ref> ১৯৭৯ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত শদিয়াক মহকুমা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। শদিয়া মহকুমাত এখন পৌৰসভা আছে। চপাখোৱা পৌৰসভাৰ প্ৰথম নিৰ্বাচিত পৌৰপতি আছিল বিপিন গগৈ। শদিয়া মহকুমাত ১১খন পঞ্চায়ত আৰু দুখন জিলা পৰিষদ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ পুৰণি নিৰ্বাচনী বিৱৰণ অনুসৰি, শদিয়া বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত একমাত্ৰ নগৰ আছিল চপাখোৱা। ইয়াৰ মুঠ জনসংখ্যা ১০,৩০৫ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, শদিয়াত অনুসূচিত জাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২,৯৭৪ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১,৫১৬ জন পুৰুষ আৰু ১,৪৫৮ গৰাকী মহিলা আছিল। একেদৰে অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২৫,১৬৭ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১২,৯০৮ জন পুৰুষ আৰু ১২,২৫৯ গৰাকী মহিলা আছিল। ==পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন== [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|ঐতিহাসিক সাধয়াপুৰৰ বৰনগৰ, ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] মধ্যযুগত শদিয়াৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলত উন্নত নগৰ, দুৰ্গ, মন্দিৰ আৰু অন্যান্য স্থাপত্য গাঁথনি গঢ় লৈ উঠিছিল। চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], প্ৰতিমাগড় আৰু বুঢ়াবুঢ়ী মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ এই অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বৰ নিদৰ্শন। শদিয়াৰ মহকুমা আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত বহুতো পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আছে। তাৰে কিছুমান উল্লেখনীয় স্থান হ'ল: ===শদিয়াৰ চাৰিশাল=== শদিয়াত অতীজৰে পৰা চুতীয়া সকলৰ দেউৰী-চুতীয়া সকলে এই শালকেইখনত পূজা-অৰ্চনা কৰি আহিছে। প্ৰতি বছৰে বহাগ, আহাৰ বা শাওন, কাতি আৰু মাঘ মাহত বলি-বিধানেৰে পূজা কৰা হয়। তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে চতুৰ্থ বছৰত ম'হ বলি দিয়া হয়। অতীতত এই শাল সমূহত নৰবলি দিয়া হৈছিল। এই শাল সমূহত এতিয়াও দেউৰী সকল পূজাৰীৰ কাম কৰি আছে। * বুঢ়া-বুঢ়ী শাল: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় সাত কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বুঢ়াবুঢ়ী গাঁৱত অৱস্থিত। শিৱ-পাৰ্বতীক পূজা কৰা হয়। * [[কেঁচাইখাতী]] শাল বা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় এঘাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈত কুণ্ডিল নদীৰ পাৰৰ পুৰণি লখিমপুৰীয়া গাঁৱত অৱস্থিত। কেঁচাইখাতী গোসাঁনীক পূজা কৰা হয়। * পাতৰ শাল: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ কুকুৰামৰা গাঁৱৰ সমীপৰ বালিজান নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। শদিয়াৰে হলৌগাঁৱতো এখন পাতৰ শাল আছে কিন্তু উক্ত শালখন প্ৰকৃত পাতৰ শাল নহয়। * বলিয়া বাবাৰ থান: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ হৰিপুৰ গাঁৱত অৱস্থিত। বুঢ়া-বুঢ়ী বা শিৱ-পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ বলিয়া বাবাক পূজা কৰা হয়। ইয়াত নাৰীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ। ===পুখুৰী=== চুতীয়া ৰাজত্বকালত খন্দোৱা কেইবাটাও পুখুৰী শদিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। * কৰণো পুখুৰী: বৰ্তমান এই পুখুৰীটো সম্পূৰ্ণৰূপে অৰুণাচলৰ বাসিন্দাৰ দখলত। * পদুম পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ অৰুণাচল সীমান্তত অৱস্থিত পদুম পুখুৰী গাঁৱত আছে। কালি প্ৰায় দহ বৰ্গকিলোমিটাৰ, গভীৰতা দহ ফুট। * আম পুখুৰী: পদুম পুখুৰী পৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ শলখনিৰ ওচৰত আছে। কালি প্ৰায় আধাবিঘামান হব। * বৰ পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বৰ পুখুৰী গাঁৱত আছে। দীঘলে প্ৰায় এশমিটাৰ আৰু বহলে প্ৰায় ত্ৰিশমিটাৰ। * নৌ বহৰ: পুখুৰী সদৃশ এই নৌবিহৰটোক বৰ্তমান লাচিত ষ্টেডিয়াম নামেৰে জনাজাত। ইয়াক এখন খেল পথাৰলৈ উন্নিতকৰণ কৰা হৈছে। এই পুখুৰীত পানী জমা নহয়। অসমত হয়তো এইটোৱে এটা পুখুৰীত নিৰ্মাণ কৰা একমাত্ৰ ষ্টেডিয়াম। ===অন্যান্য কীৰ্তিচিহ্ন=== [[File:Bhismaknagar fort ruins.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] * বৈৰাগী থান: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় ন কিলোমিটাৰ দূৰৈত অৱস্থিত। ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা সেতু]]ৰ পাৰ হৈ কেৱল এক কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ সাত মাইল নামৰ ঠাইৰ ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষত অৱস্থিত এই থান খন। * প্ৰতিমা গড়: কেৱল ভগ্নাৱশেষ দেখা পোৱা যায়। ইয়াত চুতীয়াসকলৰ সকলৰ যুদ্ধৰ বেহু পাতিছিল বুলি কোৱা হয়। পুৰনি তৰানি গাওঁৱত এই ভগ্নাংশেষ এতিয়াও আছে। * [[ভীষ্মকনগৰ]]: বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ ৰ'ইঙৰ সমীপত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ এখন দুৰ্গীকৃত নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বিস্তৃত এই প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰ প্ৰাচীৰ, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৰাজপ্ৰাসাদসদৃশ গাঁথনি আৰু বিভিন্ন পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰী উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref><ref>{{harvcol|A. Raikar|1980|p=19}}</ref> * ৰুক্মিণীনগৰ: ৰ'ইঙৰ উত্তৰৰ চিদু আৰু চিমৰি গাঁৱৰ মাজত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ। ১৯৭৩–৭৪ চনৰ খননকাৰ্যত দুটা কোঠা আৰু ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৃৎপাত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name="LohitGaz">[http://www.arunachalpradesh.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Lohit.pdf ''Lohit District Gazetteer''.]</ref> * বৰনগৰ (চে-লুং): ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী অঞ্চল শদিয়াত অৱস্থিত এখন দুৰ্গীকৃত নগৰ আৰু ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ইয়াক ''বৰনগৰ'' বা টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (অৰ্থাৎ বৃহৎ নগৰ) নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ক এই স্থানতে বন্দী ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু ৰাজকীয় সামগ্ৰীসমূহ অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰৰ উল্লেখ আছে। ১৮৪৫ আৰু ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে শদিয়াৰ ডিক্ৰং (দেওপানী) আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজত বৃহৎ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু পকী পুখুৰীসমূহৰ ধ্বংসাৱশেষৰ বিৱৰণ দিছিল। এই প্ৰত্নস্থলীখনক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে যদিও সেয়া এতিয়াও নিশ্চিত হোৱা নাই।<ref name="AB1945">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1945 |page=11 |language=as}}</ref><ref name="AhomBuranji">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=56–64}}</ref><ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=459–472}}</ref> * টিণ্ডোলং দুৰ্গ: [[তেজু]]ৰ পৰা প্ৰায় ছয় কিলোমিটাৰ দূৰৈত শদিয়া–তেজু পথৰ কাষত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন মাটিৰ দুৰ্গ। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এই দুৰ্গটো শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা পথৰ সামৰিক নিৰীক্ষণ চকী হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ==লগতে চাওক== * [[সতী সাধনী]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last1=Thant |first1=Myint-U |title=The Making of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |language=English |ref=harv|ref=harv}} * {{citation |last=(India) |first=Assam |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |publisher=Government of Assam |language=English |year=1976|ref=harv}} * {{citation |last=Nag |first=Sajal |title=Devour thy Neighbour: Foreign Invasions and the Decline of States in Eighteenth Century North East India |year=2018|ref=harv}} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-tribal Relations: A Political Study |date=1968 |url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs. Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019|ref=harv}} * {{citation |last=Prinsep |first=F.R.S James |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |date=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society (Calcutta, India) |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7 |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |title=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |publisher=Manohar Publishers & Distributors|ref=harv}} * {{citation |last=Gait |first=Edward Albert |date=1906 |title=A History of Assam |publisher=Calcutta, Thacker, Spink & Co. |isbn=9780404168193 |url=https://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=The Political Expansion of the Mao Shans |year=1956|ref=harv}} * {{cite book |last=Baruah |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |publisher=Banalata Publications |place=Guwahati|ref=harv}} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |journal=Journal of Ancient Indian History |title=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973|ref=harv}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |last=Chattopadhyay |first=Subid |title=History and Archaeology of Arunachal Pradesh |publisher=University of Calcutta |year=1984 |hdl=10603/159414|ref=harv}} * {{cite book |last=A. Raikar |first=Yashavant |year=1980 |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh|ref=harv}} * {{citation |last=Laichen |first=Sun |url=https://www.researchgate.net/publication/34674094 |title=Ming-Southeast Asian Overland Interactions, 1368–1644 |year=2000|ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |date=2004 |publisher=Duke University Press |isbn=9780822333739 |url=https://books.google.com/books?id=p9PkFF3uq_8C |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985|ref=harv}} * {{cite book |last=M'Cosh |first=John |title=Topography of Assam |orig-year=1837 |year=1986 |edition=1st Indian reprint |location=New Delhi |publisher=Logos Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Pemberton |first=R. Boileau |title=Report on the Eastern Frontier of British India |orig-year=1835 |year=1966 |edition=2nd |location=Gauhati |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |ref=harv }} * {{citation |first=Col. Ved |last=Prakash |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |year=2007 |publisher=Atlantic Publishers & Dist.|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjya Kanta |url=https://ia601602.us.archive.org/24/items/in.ernet.dli.2015.451783/2015.451783.Cutia-Jatir.pdf |title=Chutia Jatir Itihax aru Luko-sanskriti |date=2003|ref=harv}} * {{cite book |last=Hall |first=D. G. E. |title=A History of South-East Asia |url=https://archive.org/details/historyofsouthea0000hall |edition=4th |year=1981 |location=London |publisher=Macmillan Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Barua |first=G. C. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/mode/1up |title=Ahom Buranji |date=1939 |language=en|ref=harv}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265|ref=harv}} * {{cite journal |last=Kaulback |first=Ronald |title=The Assam Border of Tibet |date=1934 |journal=The Geographical Journal |volume=83 |number=3 |pages=177–189 |jstor=1785520 |issn=0016-7398 |publisher=The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers) |doi=10.2307/1785520 |bibcode=1934GeogJ..83..177K|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |place=India |year=2016|ref=harv}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) State Formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] hfs93d46hvmw191yabaasrn5ti6qew8 0 39719 647832 638634 2026-10-26T01:12:01Z Faunaram 52496 /* Taxonomy */ 647832 wikitext text/x-wiki {{অনুবাদ}} {{taxobox |image = Starr_080531-4752_Albizia_lebbeck.jpg |status = NE |status_system = iucn3.1 |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |genus = ''[[Albizia]]'' |species = '''''A. lebbeck''''' |binomial = ''Albizia lebbeck'' |binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Benth.]] |synonyms = Many, see [[#Taxonomy|text]] }} '''শিৰিষ''' ('''''Albizia lebbeck)''''' ইণ্ডোমালায়া, নিউ গিনি আৰু উত্তৰ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ স্থানীয় এলবিজিয়াৰ এবিধ প্ৰজাতি।<ref>Lowry, J.B. & Seebeck, J. 1997 "The Potential for Tropical Agroforestry in Wood and Animal Feed Production". Rural Industries Research and Development Corporation, Indooroopilly, Queensland</ref> অন্যান্য গ্রীষ্মমণ্ডলীয় আৰু উপগ্রীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলত ব্যাপকভাৱে ইয়াৰ খেতি হয়। ইয়াৰ ইংৰাজী নামসমূহৰ ভিতৰত '''lebbeck''', '''lebbek tree''', '''flea tree''', '''frywood''', '''koko''' আৰু '''woman's tongues tree''' প্ৰধান। The latter name is a play on the sound the seeds make as they rattle inside the pods. Being one of the most widespread and common species of ''Albizia'' worldwide, it is often simply called '''"siris"''' though this name may refer to any locally common member of the [[genus]].<ref name="USDA 1994">USDA (1994)</ref> It is a [[tree]] growing to a height of 18–30 m tall with a trunk 50&nbsp;cm to 1 m in diameter. The [[leaf|leaves]] are bipinnate, 7.5–15&nbsp;cm long, with one to four pairs of pinnae, each pinna with 6–18 leaflets. The [[flower]]s are white, with numerous 2.5–3.8&nbsp;cm long stamens, and very fragrant. The [[fruit]] is a [[legume|pod]] 15–30&nbsp;cm long and 2.5-5.0&nbsp;cm broad, containing six to twelve [[seed]]s.<ref>Ali (1973)</ref> == Uses == [[Image:Bark of Albizia lebbeck.jpg|thumb|left|150px|Bark of Albizia lebbeck]] Its uses include environmental management, [[Fodder|forage]], medicine and wood. It is cultivated as a shade tree in [[North America|North]] and [[South America]].<ref name = ildis>ILDIS (2005)</ref> In India and Pakistan, the tree is used to produce [[timber]]. Wood from ''Albizia lebbeck'' has a density of 0.55-0.66 g/cm³ or higher.<ref>Brown (1997)</ref> Even where it is not native, some indigenous [[herbivore]]s are liable to utilize lebbeck as a food resource. For example, the [[greater rhea]] (''Rhea americana'') has been observed feeding on it in the [[cerrado]] of [[Brazil]].<ref>Schetini de Azevedo ''et al.'' (2006)</ref> ===Ethnobotany=== Lebbeck is an [[astringent]], also used by some cultures to treat boils, [[cough]], to treat the [[human eye|eye]], [[flu]], [[gingivitis]], [[human lung|lung]] problems, pectoral problems, is used as a tonic, and is used to treat abdominal [[tumor]]s.<ref>Duke (2008)</ref> The bark is used medicinally to treat [[inflammation]].<ref>Lowry ''et al.''(1994)</ref> This information was obtained via [[ethnobotany|ethnobotanical records]], which are a reference to how a plant is used by indigenous peoples, not verifiable, scientific or medical evaluation of the effectiveness of these claims. ''Albizia lebbeck'' is also [[psychoactive]].<ref>Rätsch (2004)</ref> In ancient Tamil culture, the flowers of the lebbeck decorated as a crown were used to welcome victorious soldiers. ==Taxonomy== [[File:Zoológico de Paraguaná en 2024.jpg|thumb|275x275px|''Albizia lebbeck'']] The [[taxonomic]] history of ''A. lebbeck'' is somewhat convoluted. It was originally described by [[Carl Linnaeus]] as ''Mimosa lebbeck''. [[George Bentham]] placed the [[species]] in its present [[genus]], but other authors believed that the plant described by Linnaeus was the related ''[[Albizia kalkora]]'' as described by Prain (based on the ''Mimosa kalkora'' of [[William Roxburgh]]), and erroneously referred to this species as ''Albizia lebbeck''. However, [[Francisco Manuel Blanco]] used ''Mimosa lebbeck'' to refer to ''[[Albizia retusa]]'' ssp. ''retusa''. In addition, the [[specific name (botany)|specific epithet]] is occasionally misspelled ''lebbek''.<ref>USDA (1994), ILDIS (2005)</ref> [[Junior synonym]]s are:<ref name = ildis /> * ''Acacia lebbeck'' <small>(L.) [[Willd.]]</small> * ''Acacia macrophylla'' <small>[[Alexander G. von Bunge|Bunge]]</small> * ''Acacia speciosa'' <small>(Jacq.) Willd.</small> * ''Albizia latifolia'' <small>B.Boivin</small> * ''Albizia lebbeck'' <small>(L.) Benth.</small> var. ''leucoxylon'' <small>Hassk.</small> * ''Albizia lebbeck'' <small>(L.) Benth.</small> var. ''pubescens'' <small>Haines</small> * ''Albizia lebbeck'' <small>(L.) Benth.</small> var. ''rostrata'' <small>Haines</small> :''Albizia rostrata'' <small>Miq.</small> is ''[[Archidendron globosum]]''. * ''Feuilleea lebbeck'' <small>(L.) [[Kuntze]]</small> * ''Inga borbonica'' <small>Hassk.</small> * ''Inga leucoxylon'' <small>Hassk.</small> * ''Mimosa lebbeck'' <small>L.</small> * ''Mimosa lebbek'' <small>L. (orth.var.)</small> * ''Mimosa sirissa'' <small>Roxb.</small> * ''Mimosa speciosa'' <small>[[Jacq.]]</small> :''Mimosa speciosa'' <small>Thunb.</small> is ''[[Albizia julibrissin]]''. * ''Pithecellobium splitgerberianum'' <small>[[Miq.]]</small> There also exists a genus named ''[[Lebeckia]]'', in reference to the lebbeck. It is not closely related to ''A. lebeck'' however, but a member of the [[Faboideae]], a different legume [[subfamily]]. ==Footnotes== {{Reflist}} == References == * {{aut|Ali, S.I.}} (1973): ''Albizia lebbeck'' (L.) Benth.. ''In: Flora of Pakistan'' (Vol. 36: Mimosaceae). University of Karachi, Karachi. [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200011877 HTML fulltext] * {{aut|Brown, Sandra}} (1997): Appendix 1 - List of wood densities for tree species from tropical America, Africa, and Asia. ''In:'' Estimating Biomass and Biomass Change of Tropical Forests: a Primer. ''FAO Forestry Papers'' '''134'''. <small>ISBN 92-5-103955-0</small> [http://www.fao.org/docrep/W4095E/w4095e0c.htm HTML fulltext] * {{aut|Duke, James A.}} (2008): Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases - [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/duke/ethnobot.pl?ethnobot.taxon=Albizia%20lebbeck ''Albizia lebbeck'']. Retrieved 2008-FEB-23. * {{aut|International Legume Database & Information Service (ILDIS)}} (2005): [http://www.ildis.org/LegumeWeb?version~10.01&LegumeWeb&tno~184&genus~Albizia&species~lebbeck ''Albizia lebbeck'' (L.) Benth.]. Version 10.01, November 2005. Retrieved 2008-MAR-30. * {{aut|Lowry, J.B.; Prinsen, J.H. & Burrows, D.M.}} (1994): 2.5 Albizia lebbeck - a Promising Forage Tree for Semiarid Regions. ''In:'' {{aut|Gutteridge, Ross C. & Shelton, H. Max (eds.)}}: ''Forage Tree Legumes in Tropical Agriculture''. CAB Intemational. [https://web.archive.org/web/20070405002929/http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/Publicat/Gutt-shel/x5556e0a.htm HTML fulltext] * {{aut|Rätsch, Christian}} (2004): ''Enzyklopädie der psychoaktiven Pflanzen, Botanik, Ethnopharmakologie und Anwendungen'' (7th ed.). AT Verlag. <small>ISBN 3-85502-570-3</small> * {{aut|Schetini de Azevedo, Cristiano; Penha Tinoco, Herlandes; Bosco Ferraz, João & Young, Robert John}} (2006): The fishing rhea: a new food item in the diet of wild greater rheas (''Rhea americana'', Rheidae, Aves). ''Revista Brasileira de Ornitologia'' '''14'''(3): 285-287 [English with Portuguese abstract]. [http://www.ararajuba.org.br/sbo/ararajuba/artigos/Volume143/ara143not3.pdf PDF fulltext] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216112723/http://www.ararajuba.org.br/sbo/ararajuba/artigos/Volume143/ara143not3.pdf |date=2012-02-16 }} * {{aut|[[United States Department of Agriculture]] (USDA)}} (1994): Germplasm Resources Information Network - [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?2140 ''Albizia lebbeck'' (L.) Benth.]. Version of 1994-AUG-23. Retrieved 2008-MAR-30. ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Albizia lebbeck|শিৰিষ}} [[শ্ৰেণী:বৃক্ষ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] i6zn0tbt6ky129pzb7jh4wxtnfxpb3o 0 40276 647653 624121 2026-10-25T14:52:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647653 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ভীমকল <br/> ''Musa balbisiana'' |image = ভীমকল Musa balbisiana.jpg |image_alt = |image_caption = ভীমকলৰ গছ |image2 = Bhim Banana, ভীম কল.JPG |image2_caption = ভীমকল |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Monocots]] |unranked_ordo = [[Commelinids]] |ordo = [[Zingiberales]] |familia = [[Musaceae]] |genus = ''[[Musa (genus)|Musa]]'' |species = '''''M. balbisiana''''' |binomial = ''Musa balbisiana'' |binomial_authority = [[Luigi Aloysius Colla|Colla]] 1820 |range_map = Banana ancestors (Musa acuminata and Musa balbisiana) original range.png |range_map_caption = Original native ranges of the ancestors of modern edible bananas: ''M. acuminata'' is shown in green and ''M. balbisiana'' in orange.<ref name="hather">{{cite book|chapter=Tracking the banana: its significance in early agriculture|author=Edmond de Langhe & Pierre de Maret|editor=Jon G. Hather|title =The Prehistory of Food: Appetites for Change|publisher =Routledge|year =2004|page=372|isbn =978-0-203-20338-5|url =https://books.google.com/books?id=DMgKW9HleFoC&lpg=PP1&pg=PA372#v=onepage&q&f=false}}</ref> }} '''ভীমকল''' এবিধ সুস্বাদু [[কল]] আৰু এটি অতি বহুলভাৱে ব্যৱহৃত বনৌষধি। অন্যান্য কলৰ প্ৰজাতিৰ পৰা পৃথক হোৱাৰ মুখ্য কাৰণ হৈছে ইয়াৰ মৌলিক আৰু আকাৰত ডাঙৰ বীজ বা গুটি। কিছুমানে ভীমকলক আঠীয়া কল বুলিও কয়।<ref>{{cite web|url=https://pragnews.com/health-assamese/health-benefits-of-bhimkol-balbisiana-banana|title=ভীমকল খাওক আৰু পাওক অনেক লাভালাভ! ভীমকলৰ আছে বহু আশ্চৰ্যকৰ গুণ|accessdate=১৬ জুলাই ২০২২|website=প্ৰাগ নিউজ|archivedate=2022-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220614024741/https://pragnews.com/health-assamese/health-benefits-of-bhimkol-balbisiana-banana|deadurl=yes}}</ref> ইয়াক অকল খাদ্য হিচাপেই নহয় আন আন বহু কাৰণটো ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে ইয়াৰ বাকলিক [[অসমীয়া_খাদ্যাভাস#খাৰ|খাৰ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ==বিৱৰণ== ই বেছিভাগ খেতি কৰা কলতকৈ অধিক ৰসাল, দীঘল আৰু শকত গা-গছৰ হোৱা দেখা যায়। কলপাতবোৰৰ আকাৰ দীঘল আৰু বহল। কলফুলবোৰ মেৰুণ ৰঙৰ। ভীমকলত সাধাৰণতে বীজৰ সংখ্যা অধিক। ফলৰ সোৱাদ মিঠা। ভীমকলৰ ডিল এবিধ আইৰণ যুক্ত পাচলি। ==শ্ৰেণীবিভাজন== ইয়াক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৮২০ চনত ইটালীৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানী লুইজি এলয়ছিয়াছ ক'লাই বৈজ্ঞানিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name ="b">{{Cite web | url = http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/mparadisiaca.htm | title = Musa paradisiaca | publisher = users.globalnet.co.uk | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080905010528/http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/mparadisiaca.htm | archivedate = 2008-09-05 | access-date = 2022-07-16 | deadurl = yes }}</ref> এইবিধ কলৰে বিভিন্ন প্ৰকাৰ (varieties) উপলব্ধ। ==বিতৰণ== এইবিধ প্ৰজাতিৰ কল পূব দক্ষিণ এছিয়া, ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পূব অঞ্চল, উত্তৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ চীনৰ স্থানীয় অঞ্চলত পোৱা যায়। প্ৰৱৰ্তিত গছৰসংখ্যাৰ ভিতৰত বন্যপ্ৰজাতি বিদ্যমান, যিবোৰ স্থানীয় পৰিসৰৰ পৰা যথেষ্ট বাহিৰৰ।<ref>{{Cite journal|last1=Perrier|first1=Xavier|last2=Langhe|first2=Edmond De|last3=Donohue|first3=Mark|last4=Lentfer|first4=Carol|last5=Vrydaghs|first5=Luc|last6=Bakry|first6=Frédéric|last7=Carreel|first7=Françoise|last8=Hippolyte|first8=Isabelle|last9=Horry|first9=Jean-Pierre|last10=Jenny|first10=Christophe|last11=Lebot|first11=Vincent|date=2011-07-12|title=Multidisciplinary perspectives on banana (''Musa'' spp.) domestication|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2011-07-12_108_28/page/11311|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=108|issue=28|pages=11311–11318|doi=10.1073/pnas.1102001108|issn=0027-8424|pmc=3136277|pmid=21730145|bibcode=2011PNAS..10811311P|doi-access=free}}</ref> ==ব্যৱহাৰ== [[File:Banana flower ভীমকলৰ ডিল.jpg|thumb|left|খাবৰ বাবে অনা এটা ভীমকলৰ ডিল।]] ভীমকল সাধাৰণতে ফল হিচাপে খোৱা হয় যদিও ইয়াৰ বিভিন্ন অংশসমূহ বিভিন্ন প্ৰকাৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কলখাৰ বা কলাখাৰ, কলপচলা, কলডিল, কলৰ পাত, ডোং আদি হৈছে ইয়াৰ উদাহৰণ। * '''[[কলাখাৰ]]''' : কলাখাৰ হৈছে [[অসমীয়া খাদ্যাভ্যাস]]ৰ এবিধ অবিচ্ছেদ্য উপকৰণ। কলগছৰ বিভিন্ন অংশৰ যেনে শুকান পাত আৰু ঠাৰি, কলডিলৰ বাকলি (পটুৱা), কলৰ মুঢ়া (মধুনা) আদি শুকুৱাই লৈ জ্বলাই ছাই কৰি কলখাৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই কলখাৰ খাদ্যৰ উপকৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উপৰিও কাপোৰ ধোৱা,মুৰ –চুলি ধোৱা আদি কামতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vikash">{{cite web|url=https://as.vikaspedia.in/health/nutrition/9ad9c09ae9959b29f0-9979c19a3 |title=ভীমকলৰ গুণ|accessdate=১৬ জুলাই ২০২২|website=[https://as.vikaspedia.in/ বিকাশপেডিয়া]}}</ref> * '''কলপচলা''' : কলপচলা অসমীয়া খাদ্যাভ্যাসৰ এবিধ পাচলি।<ref name="vikash"/> ভীমকল গছৰ সৰু পুলি ব্যঞ্জন হিচাপে ৰান্ধি খোৱা হয়, ইয়াকে কলপচলা বোলে। * '''কলগছ''' : কল গছৰ অপ্ৰকৃত কাণ্ড কাটি বিয়া সবাহত ৰভাৰ খুটাঁ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাৰিষা কালত গৰু-ম’হৰ ঘাঁহৰ নাটনিৰ সময়ত কলগছ সৰু সৰুকৈ কাটি সিজাই গৰু-ম’হক দানা হিচাপে খাবলৈ দিয়া হয়।<ref name="vikash"/> * '''কলপুলি''' : অসমৰ বিভিন্ন মাংগলিক কাম-কাজত ভীমকলৰ পুলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vikash"/> পদূলি মুখত দুয়োফালে দুটা কলপুলি পুতি বিয়া-সবাহত অতিথিক আদৰণি জনোৱাটো অসমীয়া সমাজৰ নিয়ম।<ref name="vikash"/> তদুপৰি বিহু,পূজা-পাৰ্বণ,দহা-কাজ আদি অনুষ্ঠানতো কলপুলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vikash"/> * '''কলপটুৱা''' আৰু '''পাত''' : বিয়া, সবাহৰ দৰে অসমৰ বিভিন্ন মাংগলিক অনুষ্ঠানত ভীম কলৰ পটুৱাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা ‘ডোং’ আৰু পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="vikash"/> ভীম কলৰ পাতত প্ৰসাদ আদি বিতৰণ কৰাৰ লগতে ৰভাঘৰৰ ওপৰত কলপাত দি ছাঁৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। [[পাতত দিয়া|পাতত দিয়া খাদ্য]] প্ৰস্তুত কৰিবৰ বাবে ভীমকলৰ পাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। * '''কলডিল''' : ভীমকলৰ ফুল বা কলডিল এবিধ পুষ্টিকৰ খাদ্য।<ref name="vikash"/> অসমত বহুলভাবে এই খাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:তৃণ]] [[শ্ৰেণী:ফল]] io3mmz5mz9vkzvkdtley463ggala56g 0 40914 647830 522327 2026-10-26T01:02:17Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647830 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}[[File:Kangiten.jpg|thumb|Kangiten, late 18th- early 19th-century painting by Shorokuan Ekicho]] [[File:Ganesha Japan.jpg|thumb|From left to right, [[Benzaiten]], Kangiten and [[Vaiśravaṇa|Bishamonten]] in the [[Daishō-in (Miyajima)|Daishō-in]] temple.]] [[File:Shoten Nippon.jpg|thumb|left|''Daishō Kangi-ten'' (c. 1832–52) by [[Philipp Franz von Siebold]]. Kangiten is depicted as a two-armed god holding a trident and a radish.]] [[File:Shoten.jpg|thumb|Shoten. ''Butsuzō-zu-i'', “Collected Illustrations of Buddhist Images.” Published 1690 (Genroku).]] [[File:Hozan-ji.jpg|thumb|Kangiten's most famous shrine, Hōzan-ji]] '''বিনায়ক-টেন'''(毘那夜迦天), '''গনপতেই''', '''কাংগিটেন''', '''কাংকি-টেন''', '''শ্ব'-টেন''', '''ডাইশ্ব'-টেন''', '''ডাইশ্ব'-কাংগিটেন''', '''টেনচন''', '''কাংগি-জিজাইটেন''', '''শ্ব'ডেন চামা''', '''ৱিনায়কটেন''' বা '''জবিটেন''' [[জাপান|জাপানী]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ শ্বিংগন আৰু টেণ্ডাই শাখাৰ এজন টেন বা দেৱ।<ref name = "louis">{{cite book | title=Japan Encyclopedia | url=https://archive.org/details/japanencyclopedi0000loui | publisher=Harvard University Press | author=Frédéric, Louis | chapter=Kangi-ten | year=2002 | page=[https://archive.org/details/japanencyclopedi0000loui/page/470 470]}} (originally published in 1996, translated by Rothe, Kathe)</ref> তেওঁক [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ দেৱতা [[গণেশ]]ৰ জাপানী ৰূপ বুলি অনেকে গণ্য কৰে। কোনো কোনোৰ মতে তেওঁ বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ ৰূপ।]].<ref name = "hanan">{{cite book | title=Treasures of the Yenching: the Seventy-fifth Anniversary Exhibit Catalogue of the Harvard-Yenching Library| publisher=the Harvard-Yenching Library of the Harvard College Library| editor=Hanan, Patrick | year=2003 | pages=245–6}}</ref><ref name = "louis"/> বিনায়কটেনক বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তান্ত্ৰিক শাখাসমূহৰ লগত জড়িত কৰা হয়।<ref name = "louis"/> যদিও তেওঁক হিন্দু গণেশৰদৰে হাতীৰ মূৰযুক্ত পুৰুষৰ দৰে দেখুৱা হয়, আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰূপ হ'ল পুৰুষ আৰু মহিলাৰ "দ্বৈত (শৰীৰযুক্ত) কাংগিটেন" ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] tuq828qyxqwrq6hkekgsgnx1jer35b9 0 41014 647726 639786 2026-10-25T21:41:33Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647726 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> |name=জেৰুজালেম |native_name=<div style="line-height:1.5em">[[Hebrew language|Hebrew]]: {{lang|he|יְרוּשָׁלַיִם}} (Yerushalayim)<br>[[Arabic language|Arabic]]: {{lang|ar|القُدس}} (al-Quds)<br>[[Aramaic language|Aramaic]]: יְרוּשְׁלֶם (Yərushəlem)<!--Aramaic--></div> |settlement_type=City |image_skyline={{Multiple image | perrow = 1/2/3/2 | border = infobox | total_width = 300 | caption_align = center | image1 = Jerusalem-1712855.jpg | caption1 = [[Old City of Jerusalem|Old City]] from the [[Mount of Olives]] with [[Al-Aqsa Mosque]] (left) and [[Dome of the Rock]] (right) on the [[Temple Mount]] | image2 = המצודה בלילה.jpg | caption2 = [[Tower of David]] | image3 = הרברט_סמואל_ירושלים.jpg | caption3 = [[Zion Square]] | image4 = Jerusalem_Chords_Bridge_2010.jpg | caption4 = [[Chords Bridge]] | image5 = Old_city_walls_and_mamilla_ave._at_night_-_as_seen_from_"Rooftop"_restauran_-_Jerusalem,_Israel.jpg | caption5 = [[Mamilla Mall]] | image6 = 16-03-30-Klagemauer Jerusalem RalfR-DSCF7704.jpg | caption6 = [[Western Wall]] | image7 = Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg | caption7 = [[Shrine of the Book]] | image8 = East Jerusalem - The Old City - 171 (4261730886).jpg | caption8 = [[Church of the Holy Sepulchre|Holy Sepulchre]] }} |image_flag=Flag of Jerusalem.svg{{!}}border |image_shield=Emblem of Jerusalem.svg |shield_size=60px |shield_alt=Emblem of Jerusalem |shield_link=Emblem of Jerusalem |nickname=''Ir ha-Kodesh'' (The Holy City), ''Bayt al-Maqdis'' (House of the Holiness) |coordinates_region=IL |latd=31|latm=47|lats=|latNS=N |longd=35|longm=13|longs=|longEW=E |coordinates_display=inline,title |subdivision_type1=Claimed by |subdivision_name1=[[Israel]]<br>[[State of Palestine|Palestine]]{{ref label|pal-pos|vii|}} |subdivision_type2=Administered by |subdivision_name2=Israel |subdivision_type3=[[Districts of Israel|Israeli District]] |subdivision_name3=[[Jerusalem District|Jerusalem]] |subdivision_type4=[[Governorates of Palestine|Palestinian Governorate]] |subdivision_name4=[[Jerusalem Governorate|Jerusalem]] |government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]] |governing_body = [[Jerusalem Municipality]] |leader_title=Israeli Mayor |leader_name=[[Nir Barkat]] |leader_title2=Palestinian Mayor ([[East Jerusalem|East]]) |leader_name2=[[Zaki al-Ghul]] (titular) |unit_pref=dunam |area_total_dunam=125156 |area_metro_km2=652 |elevation_m=754 |population_total=890,428<ref>http://www.moin.gov.il/Subjects/Bchirot/Documents/num-member.pdf</ref> |population_metro=1,029,300 |population_as_of=2013 |population_density_km2=6400 |population_demonym=[[Jerusalemite]], [[West Jerusalemite]], [[East Jerusalemite]]<br>[[Qudsi (disambiguation)|Qudsi]]/[[Maqdisi]] (used by Palestinians) |timezone1=&#8202; |utc_offset1=+2 |timezone1_DST=&#8202; |utc_offset1_DST=+3 |area_code=Overseas dialling: +972-2<br>Local dialling: 02 |website=[http://www.jerusalem.muni.il/en/Pages/default.aspx jerusalem.muni.il]{{ref label|muni-site|iv|}} |footnotes= }} '''জেৰুজালেম''' ({{IPAc-en|dʒ|ə|ˈ|r|uː|s|ə|l|əm}}{{ref label|names|i|}}) [[ভূমধ্য সাগৰ]] (Mediterranean Sea) ৰ আৰু মৃত সাগৰ (Dead sea)ৰ মাজত জুডিয়ান পৰ্বতমালা (Judean Mountains)ৰ এক মালভূমিত অৱস্থিত বিশ্বৰ ভিতৰতে এক প্ৰাচীন চহৰ। এই চহৰখন বিশ্বৰ তিনিটা ধৰ্ম, মুছলমান, খ্ৰীষ্টান আৰু ইহুদী লোকৰ বাবে এক পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। ইজৰাইল আৰু পেলেষ্টাইন দুয়োখন দেশে এই চহৰক ৰাজধানী বুলি গণ্য কৰে আৰু ইয়াৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি আহিছে। দীঘলীয়া ইতিহাসত জেৰুজালেম কমেও দুবাৰ ধ্বংস কৰা হৈছিল, ২৩ বাৰ ঘেৰাও, ৫২ বাৰ আক্ৰমণ আৰু ৪৪ বাৰ বলপূৰ্বক দখল কৰা হৈছিল। <ref name="Moment">{{cite web|url=http://www.momentmag.com/Exclusive/2008/2008-03/200803-Jerusalem.html|publisher=Moment Magazine|title=Do We Divide the Holiest Holy City?|accessdate=5 March 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080603214950/http://www.momentmag.com/Exclusive/2008/2008-03/200803-Jerusalem.html|archivedate=3 June 2008}} According to Eric H. Cline’s tally in Jerusalem Besieged.</ref> এই মহানগৰৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন আংশটোত ’4th millennium BCE’ ৰ সময়তে মানুহে বসবাস কৰিবলৈ লৈছিল।<ref name="aice">{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Peace/jerutime.html|title=Timeline for the History of Jerusalem|work=Jewish Virtual Library|accessdate=16 April 2007|publisher=American-Israeli Cooperative Enterprise}}</ref> ১৫৩৮ চনত ছুলেইমান শাসনৰ অধীনত জেৰুজালেমৰ চাৰিওদিশে দেৱাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান সেই দেৱালসমূহেই প্ৰাচীন মহানগৰৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। এই প্ৰাচীন অংশটো ঐতিহাসিকভাৱে চাৰিটা খণ্ডত বিভক্ত কৰা হৈছিল- আৰমেনিয়ান (Armenian), খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আৰু মুছলমান খণ্ড। <ref>{{Cite book|title=Jerusalem in the 19th Century, The Old City|url=https://archive.org/details/jerusalemin19thc00bena|last=Ben-Arieh|first=Yehoshua|publisher=Yad Izhak Ben Zvi & St. Martin's Press|year=1984|page=[https://archive.org/details/jerusalemin19thc00bena/page/14 14]|isbn=0-312-44187-8}}</ref> প্ৰাচীন মহানগৰৰ অংশটোৱে ১৯৮১ চনত হেৰিটেজ ছাইটৰ মৰ্য্যদা লাভ কৰে। বৰ্তমান এই মহানগৰক বিপদাপন্ন ৱৰ্ল্ড হেৰিটেজ ছাইট (World Heritage in Danger) বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/148|title=Old City of Jerusalem and its Walls|publisher=UNESCO World Heritage Convention|accessdate=11 September 2010}}</ref> আধুনিক জেৰুজালেম প্ৰাচীন চহৰখনৰ সীমাৰ পৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান জেৰুজালেমৰ স্থিতি [[ইজৰাইল]]-[[পেলেষ্টাইন]] সংঘৰ্ষৰ মূল বিতৰ্কিত বিষয়। ১৯৪৮ চনৰ আৰব-ইজৰাইলী যুদ্ধৰ সময়ত, ইজৰাইলে অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে পশ্চিম জেৰুজালেম অধিকাৰ কৰে। পূব জেৰুজালেমৰ লগতে প্ৰাচীন মহানগৰখন পৰৱৰ্তী কালত জৰ্ডানে অধিকাৰ কৰে। কিন্তু ১৯৬৭ চনত ইজৰাইলে ’ছদিনীয়া যুদ্ধ’ (Six-Day War)-ৰ অন্তত [[জৰ্ডান]]ৰ পৰা এই অংশও নিজৰ অধীনলৈ নিয়ে। ইজৰাইলৰ ১৯৮০ জেৰুজালেম আইনে এই চহৰক ইজৰাইলৰ ৰাজধানী বুলি ঘোষণা কৰে। ইজৰাইল চৰকাৰৰ সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যা্যলয়, প্ৰধানমন্ত্ৰী, ৰাষ্ট্ৰপতিৰ বাসগৃহ আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ কাৰ্য্যালয়ো জেৰুজালেমত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। আন্তৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ে এই বলপূৰ্বক দখলক বেআইনী বুলি ঘোষণা কৰে আৰু বৰ্তমানো পূব জেৰুজালেমক ইজৰাইলৰ দখলত থকা পেলেষ্টাইনৰ অংশ বুলি গণ্য কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11709617|title=Israel plans 1,300 East Jerusalem Jewish settler homes|work=BBC News|date=9 November 2010|quote=East Jerusalem is regarded as occupied Palestinian territory by the international community, but Israel says it is part of its territory.}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Question of Palestine & the United Nations|publisher=United Nations Department of Public Information|chapter=The status of Jerusalem|chapter-url=http://www.un.org/Depts/dpi/palestine/ch12.pdf|quote=East Jerusalem has been considered, by both the General Assembly and the Security Council, as part of the occupied Palestinian territory.}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8538791.stm |title=Israeli authorities back 600 new East Jerusalem homes |publisher=BBC News |date=2010-02-26 |accessdate=2013-09-18}}</ref><ref>[http://domino.un.org/unispal.nsf/0/441329a958089eaa852560c4004ee74d?OpenDocument Resolution 298 September 25, 1971:] "Recalling its resolutions... concerning measures and actions by Israel designed to change the status of the Israeli-occupied section of Jerusalem,..."</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ে জেৰুজালেমক ইজৰাইলৰ ৰাজধানী বুলিও স্বীকৃতি নিদিয়ে। এই চহৰত কোনো বৈদেশিক মন্ত্ৰালয় নাই। ==জনসংখ্যা== ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জেৰুজালেমৰ জনসংখ্যা ৭৪৭,৬০০ জন। ইয়াৰে ৬৪% ইহুদী, ৩২% মুছলমান আৰু ২% খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী লোক।<ref name="mfa-40th">{{cite web|url=http://www.cbs.gov.il/population/new_2009/table3.pdf|format=PDF|publisher=Israel Central Bureau of Statistics|title=TABLE 3.&nbsp;– POPULATION(1) OF LOCALITIES NUMBERING ABOVE 2,000 RESIDENTS AND OTHER RURAL POPULATION ON 31/12/2008|accessdate=26 October 2009}}</ref> ২০০৫ চনত জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আছিল {{convert|5750.4|/km2|/sqmi|abbr=on}}।<ref name="cbs">{{cite web|url=http://www.cbs.gov.il/hodaot2006n/11_06_106e.pdf|publisher=Central Bureau of Statistics|title=Press Release: Jerusalem Day|date=24 May 2006|accessdate=10 March 2007|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www1.cbs.gov.il/shnaton57/st02_14.pdf|format=PDF|publisher=[[Israel Central Bureau of Statistics]]|title=Population and Density per km² in Localities Numbering Above 5,000 Residents on 31 XII 2005|year=2006|accessdate=11 April 2007}}</ref> ২০০০ চনৰ এক গৱষণা অনুসৰি, ইহুদী লোকৰ সংখ্যা চহৰখনত ক্ৰমান্বয়ে কমি আহিছে। মুছলমান লোকৰ উচ্চ জন্মহাৰ আৰু ইহুদী লোকৰ প্ৰব্ৰজনেই ইয়াৰ কাৰণ বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>[http://edition.cnn.com/2000/WORLD/meast/09/26/mideast.jerusalem.reut/index.html "Arab population growth outpaces Jews in Jerusalem"] Reuters, 26 September 2000</ref> প্ৰায় ২০০,০০০ জন ইহুদীয়ে পূব জেৰুজালেমত বসবাস কৰি আছে যদিও এই বসতিসমূহ আন্তৰ্জাতিক নীতি অনুসৰি বেআইনী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-24741524|title=Israel approves new East Jerusalem settlement homes|work=BBC News}}</ref> ==ধৰ্মীয় গুৰুত্ব== {{multiple image|total_width=1000|align=center |image1=Temple mount.JPG|caption1= জেৰুজালেমৰ তীৰ্থস্থান টেম্পল মাউণ্ট |image2=Palestine-2007-Jerusalem-Al-Aqsa Mosque 01.jpg|caption2= মুছলমানসকলে [[মুহাম্মাদ|পয়গম্বৰ মহম্মদে]] স্বৰ্গলৈ যাত্ৰা কৰা স্থান বুলি গণ্য কৰা জেৰুজালেমৰ আল-আকছা মছজিদ (al-Aqsa Mosque) |image3=Westernwall2.jpg|caption3= [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]]সকলৰ তীৰ্থস্থান ৱেষ্টাৰ্ণ ৱাল |image4=The_Church_of_the_Holy_Sepulchre-Jerusalem.JPG|caption4=খ্ৰীষ্টানসকলৰ তীৰ্থস্থান ’Church of the Holy Sepulchre’ }} জেৰুজালেম বিগত ৩০০০ বছৰ জুৰি ইহুদী, প্ৰায় ২০০০ বছৰ খ্ৰীষ্টান আৰু ১৪০০ বছৰ ধৰি মুছলমান ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ বাবে পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান ৰূপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। ২০০০ চনৰ জেৰুজালেমৰ পৰিসংখ্যা ইয়েৰবুক ( The 2000 Statistical Yearbook) জেৰুজালেমত ১২০৪ চিনাগগ (synagogue), ১৫৮ গীৰ্জা আৰু ৭৩টা মছজিদ আছে।<ref>{{Cite book|title=Protecting Jerusalem's Holy Sites: A Strategy for Negotiating a Sacred Peace|url=https://archive.org/details/protectingjerusa0000guin|publisher=Cambridge University Press|date=2 October 2006|edition=1st|last=Guinn|first=David E.|isbn=0-521-86662-6|page=[https://archive.org/details/protectingjerusa0000guin/page/142 142]}}</ref> জেৰুজালেমত ইহুদীসকলৰ ঐতিহাসিক পবিত্ৰ মন্দিৰ (Holy temple) আছিল আৰু ইয়াৰে অৱশিষ্ট হিচাপে ইহুদী অংশত বৰ্তমান ৱেষ্টাৰ্ন ৱাল (Western Wall) অৱস্থিত। এই পবিত্ৰ মন্দিৰৰ ভিতৰতে ইহুদীসকলে পৃথিৱী সৃষ্টিৰ স্থান থকা বুলি বিশ্বাস কৰে। শ্ৰুতি অনুসৰি ইয়াতে আব্ৰাহামে তেওঁৰ পুত্ৰ আইজাকক বলি দিবলৈ সাজু হৈছিল।<ref name="1000BCE"/><ref>{{cite web|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136760,00.html|title=Parshat Re'eh: No Jerusalem in Torah – Israel Opinion, Ynetnews|publisher=Ynetnews.com|date=20 June 1995|accessdate=17 October 2011}}</ref> আনহাতে খ্ৰীষ্টানসকলে বিশ্বাস কৰে যে যীশুক জন্মৰ পিছতে জেৰুজালেমলৈ অনা হৈছিল আৰু দ্বিতীয় মন্দিৰত ৰখা হৈছিল।<ref>From the [[Authorized King James Version|King James Version of the Bible]]: "And when the days of her purification according to the law of Moses were accomplished, they brought [Jesus] to Jerusalem, to present him to the Lord;" ([[Gospel of Luke|Luke]] 2:22)</ref><ref>From the [[Authorized King James Version|King James Version of the Bible]]: "And they come to Jerusalem: and Jesus went into the temple, and began to cast out them that sold and bought in the temple, and overthrew the tables of the moneychangers, and the seats of them that sold doves;" ([[Gospel of Mark|Mark]] 11:15)</ref> জেৰুজালেমৰ জিয়ন পৰ্বত (Mount Zion)ত থকা ’Cenacle’ নামৰ অঞ্চলটো যীশুৰ অন্তিম আহাৰ (Last Supper) ৰ স্থান বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|title=Jerusalem in the Time of the Crusades|url=https://archive.org/details/jerusalemintimeo0000boas|last=Boas|first=Adrian J.|publisher=Routledge|date=12 October 2001|isbn=0-415-23000-4|page=[https://archive.org/details/jerusalemintimeo0000boas/page/112 112]|chapter=Physical Remains of Crusader Jerusalem|quote=The interesting, if not reliable illustrations of the church on the round maps of Jerusalem show two distinct buildings on Mount Zion: the church of St Mary and the Cenacle (Chapel of the Last Supper) appear as separate buildings. }}</ref><ref>{{Cite book|title=A Life of Jesus|url=https://archive.org/details/lifeofjesus0000endo|last=Endo|first=Shusaku|authorlink=Shusaku Endo|isbn=0-8091-2319-3|year=1999|editor=Richard A. Schuchert|publisher=Paulist Press|page=[https://archive.org/details/lifeofjesus0000endo/page/116 116]}}</ref> তেনেদৰে ছুন্নী মুছলমান সকলৰ বাবে জেৰুজালেম এক পবিত্ৰ স্থান।<ref name="3rd-holiest"/> মক্কাৰ কাবা (Kaaba) লৈ স্থায়ীভাৱে স্থানান্তৰ কৰাৰ প্ৰায় এবছৰ পূৰ্বলৈকে মুছলমানসকলৰ কিবলা (''qibla'' (প্ৰাৰ্থনাৰ দিশ)) জেৰুজালেম বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=The Israeli-Palestinian War: Escalating to Nowhere|url=https://archive.org/details/israelipalestini0000cord|last=Cordesman|first=Anthony H.|publisher=Praeger Security International|date=30 October 2005|isbn=0-275-98758-2|page=[https://archive.org/details/israelipalestini0000cord/page/62 62]|chapter=The Final Settlement Issues: Asymmetric Values & Asymmetric Warfare|authorlink=Anthony Cordesman}}</ref><ref>{{Cite quran|2|142|s=ns}}</ref> মুছলমানসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহম্মদক ঐশ্বৰিকভাৱে এনিশা মক্কাৰ পৰা জেৰুজালেমৰ টেম্প’ল মাউণ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰাই মহম্মদে ইছলাম ধৰ্মৰ পূৰ্বসুৰীসকলক লগ কৰিবলৈ স্বৰ্গলৈ যাত্ৰা কৰিছিল (Night of Ascension (c. CE 620))।<ref>{{Cite book|title=The Monotheists: The Peoples of God|url=https://archive.org/details/monotheistsjewsc00pete_0|last=Peters|first=Francis E.|publisher=Princeton University Press|date=20 October 2003|isbn=0-691-11460-9|authorlink=Francis Edwards Peters|chapter=Muhammad the Prophet of God|pages=[https://archive.org/details/monotheistsjewsc00pete_0/page/96 95]–6 }}</ref><ref>{{cite web |title=Sahih Bukhari |url=http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/bukhari/093.sbt.html#009.093.608 |publisher=University of Southern California |work=Compendium of Muslim Texts |accessdate=9 September 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902035424/http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/hadithsunnah/bukhari/093.sbt.html#009.093.608 |archivedate=2 September 2011 }} (from an English translation of [[Sahih al-Bukhari|Sahih Bukhari]], Volume IX, Book 93, Number 608)</ref><ref>{{Hadith-usc|bukhari|9|93|608|b=n}}</ref> [[File:Panorámica de Jerusalén desde el Monte de los Olivos.jpg|center|thumb|800px| অলিভছ পৰ্বতৰ পৰা জেৰুজালেমৰ এক পেন’ৰ’মিক চিত্ৰ ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|colwidth=30em}} ==লগতে চাওক== * Cheshin, Amir S.; Bill Hutman and Avi Melamed (1999). ''Separate and Unequal: the Inside Story of Israeli Rule in East Jerusalem'' [[Harvard University Press]] ISBN 978-0-674-80136-3 * Cline, Eric (2004) ''Jerusalem Besieged: From Ancient Canaan to Modern Israel''. Ann Arbor: University of Michigan Press ISBN 0-472-11313-5. * Collins, Larry, and La Pierre, Dominique (1988). ''O Jerusalem!''. New York: Simon and Schuster ISBN 0-671-66241-4 * Gold, Dore (2007) ''The Fight for Jerusalem: Radical Islam, The West, and the Future of the Holy City''. International Publishing Company J-M, Ltd. ISBN 978-1-59698-029-7 *[[Hans Köchler|Köchler, Hans]] (1981) ''The Legal Aspects of the Palestine Problem with Special Regard to the Question of Jerusalem'' Vienna: Braumüller ISBN 3-7003-0278-9 * ''The Holy Cities: Jerusalem'' produced by Danae Film Production, distributed by HDH Communications; 2006 * Wasserstein, Bernard (2002) ''Divided Jerusalem: The Struggle for the Holy City'' New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-09730-1 * "Keys to Jerusalem: A Brief Overview", The Royal Islamic Strategic Studies Center, Amman, Jordan, 2010. http://www.rissc.jo/docs/J101-10-10-10.pdf *[[Simon Sebag Montefiore|Sebag Montefiore, Simon]] (2011) ''[[Jerusalem: The Biography]]'', London: Weidenfeld and Nicolson, ISBN 978-0-297-85265-0 * Young, Robb A (2012) ''Hezekiah in History and Tradition'' Brill Global Oriental Hotei Publishing, Netherlands ==বাহ্যিক সংযোগ== '''চৰকাৰ''' *{{PDFlink|[http://www.un.org/Depts/dpi/palestine/ch12.pdf ''The Status of Jerusalem'']|159&nbsp;KB}}, United Nations document related to the recent dispute over Jerusalem *[http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1980_1989/Basic%20Law-%20Jerusalem-%20Capital%20of%20Israel ''Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel, Government of Israel''], the Israeli law making Jerusalem the capital of Israel '''সংস্কৃতি''' *[http://www.imj.org.il/ Israel Museum], one of Jerusalem's premier art museums *[http://www.yadvashem.org/ Yad Vashem], Israeli memorial to victims of The Holocaust '''শিক্ষা''' *[https://web.archive.org/web/20090318195621/http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm Hebrew University of Jerusalem], Jerusalem's foremost institution of higher learning *[http://www.alquds.edu/ al-Quds University], the only Palestinian university in Jerusalem '''ভূচিত্ৰাৱলী''' *[http://www.jerusalem.muni.il/jer_sys/map2000_eng/first1.asp Modern-day map of Jerusalem], from City of Jerusalem. *[http://maps-of-jerusalem.huji.ac.il/ Ancient Maps of Jerusalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411201121/http://maps-of-jerusalem.huji.ac.il/ |date=2006-04-11 }}, from the Jewish National Library at the Hebrew University of Jerusalem *[http://www.passia.org/jerusalem/maps/0_M_A_P_S.htm Modern maps, post-1947] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080616094322/http://www.passia.org/jerusalem/maps/0_M_A_P_S.htm |date=2008-06-16 }} from [[Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs|PASSIA]] *[http://www.israelstarnews.com/maps-of-jerusalem/ Maps of Jerusalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024011538/http://www.israelstarnews.com/maps-of-jerusalem/ |date=2016-10-24 }}, from Israel Star News '''ধৰ্ম''' *[http://www.ijs.org.au/Jerusalem-a-Jewish-Perspective/default.aspx The significance of Jerusalem in Judaism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924033512/http://www.ijs.org.au/Jerusalem-a-Jewish-Perspective/default.aspx |date=2015-09-24 }}, NSW Jewish Board of Deputies *[http://int.icej.org/news/commentary/significance-jerusalem-christians The significance of Jerusalem to Christians], [[International Christian Embassy Jerusalem]] *[http://islam.about.com/od/jerusalem/a/quds.htm The City of Jerusalem in Islam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150819104731/http://islam.about.com/od/jerusalem/a/quds.htm |date=2015-08-19 }} *[http://www.bbc.com/news/world-middle-east-26934435 BBC: ''Why is Jerusalem so Holy?''] [[শ্ৰেণী:নগৰ-মহানগৰ]] lv7gktxs4d7axkpreoa42zcnln5bx2j 0 41227 647702 647243 2026-10-25T20:58:37Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647702 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসমৰ হিন্দু সামাজিক সম্প্ৰদায়}} {{Infobox ethnic group | group = কলিতা | popplace = প্ৰধানকৈ [[নামনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[উজনি অসম]]ৰ কিছু অঞ্চল; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]] | related = কায়স্থ, অসমীয়া সমাজৰ অন্যান্য সম্প্ৰদায় }} '''কলিতা''' অসমৰ [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া সমাজ]]ৰ এটা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] জাতিগত বা সামাজিক সম্প্ৰদায়। বৰ্তমান তেওঁলোকক সাধাৰণ বা অসংৰক্ষিত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Centre supports Assam government's proposal to grant ST status to six communities: Ramdas Athawale |agency=Press Trust of India |work=The New Indian Express |date=8 October 2017 |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2017/oct/08/centre-supports-assam-governments-proposal-to-grant-st-status-to-six-communities-ramdas-athawale-1668725.html}}</ref> কলিতাসকলৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই। শিলপীশিখা বৰুৱাৰ মতে, প্ৰায় ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কামৰূপৰ অধ্যয়ন কৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰলিপিসমূহত ''কলিতা'' নামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ পোৱা নাযায়। সেয়েহে পৰৱৰ্তী কালত সুস্পষ্ট জাতি হিচাপে পৰিচিত কলিতা সম্প্ৰদায়ক একেই ৰূপত প্ৰাচীন কামৰূপত বিদ্যমান আছিল বুলি ধৰি লোৱাটো সমীচীন নহয়।<ref name="Baruah2016">{{cite journal |last=Baruah |first=Silpisikha |title=The Nature of the Middle Caste in Prāgjyotisha-Kāmarūpa (Assam) from 600 to 1300 CE: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=77 |year=2016 |pages=109–114 |jstor=26552630}}</ref> অষ্টাদশ শতিকাত ৰচিত চক্ৰপাণি বৈৰাগীৰ 'গুৰুচৰিত কথা'ত মহাপুৰুষ ভবাণীপুৰীয়া গোপাল আতাৰ পিতৃভিঠা বুলি কলিতা দেশৰ প্ৰসংগ আনিছে।<ref>চক্ৰপাণি বৈৰাগী,গুৰুচৰিত কথা,সম্পা.মহেশ্বৰ নেওগ,পৃষ্ঠা.২০৭</ref> প্ৰথমবাৰলৈ জাতিবাচকভাবে ১৬৫৭ খৃ. বৰপেটা সত্ৰৰ তামৰ ফলিত "কলিতা" শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। তাৰ পাছলৈ দৈত্যাৰি ঠাকুৰকৃত শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ-মাধৱদেব চৰিতকে আদি কৰি বিভিন্ন লেখ ফলি শাসনত ছেগা ছোৰোকাকৈ জাতিবাচক ৰূপে কলিতা শব্দৰ আহিছে।<ref>কলিতা জাতিৰ ইতিহাস,মাধুৰ্য্যমণ্ডিত বৰুৱা</ref> ঐতিহাসিক কালত ''কলিতা'' পৰিচয়টো কেৱল বংশগত নহৈ বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী, সামাজিকভাৱে নিম্ন স্থানত গণ্য হোৱা আৰু পূৰ্বতে জনজাতীয় পৰিচয়ধাৰী গোটসমূহৰ সামাজিক উত্থানৰ পথ হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল। নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰে কেণ্টলীৰ মতে, আন জাতিৰ লোকসকলেও সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে কলিতা পৰিচয় গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Cantlie1980">{{cite thesis |last=Cantlie |first=Audrey |title=Caste and Sect in an Assamese Village |publisher=University of London |year=1980 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/404415/caste-and-sect-in-an-assamese-village}}</ref>{{rp|233–239}} ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লতো অন্য জাতিৰ লোক কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ কিছুমান নিম্ন উপবিভাগত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Allen1901">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I—Report |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1902 |page=133 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf}}</ref> অসমত বসবাস কৰি অহা কলিতা জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে কৃষিকাৰ্য, কুমাৰ, কঁহাৰ, শিপিনী আদি কৰ্মৰ সৈতে জড়িত হৈ এক স্বগোষ্ঠীয় পৰিচয় বহন কৰি আহিছে। কলিতা নাৰীসকলে নিজৰ ঘৰৰ তাঁতশালত স্ব-জনগোষ্ঠীয় সাজ-পাৰ যেনে মেখেলা-চাদৰ, গামোচা, পুৰুষৰ বাবে কামিজ, এৰিচাঁদৰ আদি নিজে তৈয়াৰী কৰি লৈছিল। কলিতাসকলৰ অসমত এক সুকীয়া বৈশিষ্ট্য আৰু স্বজনগোষ্ঠীয় পৰিচয় অক্ষুণ্ণ আছে। এই জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অসমৰ সমতল উভয় মুলুকতে বসবাস কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। নামনি অসমত উদ্‌যাপন কৰা কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[মহো-হো উৎসৱ|মহোহো]], [[ভঠেলি]] আদি কলিতাসকলৰ মূল উৎসৱ। কলিতাসকলে আহোম ৰাজত্বকালতো বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীত স্থান পাইছিল। আহোম ৰাজত্বকালত কৰ্ম-সূত্ৰে লাভ কৰা কেইবাটাও উপাধি কলিতাসকলে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। ==ইতিহাস আৰু ঐতিহাসিক উল্লেখ== ===প্ৰাচীন কামৰূপৰ সাক্ষ্যৰ সীমাবদ্ধতা=== বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱাকে ধৰি পূৰ্বৰ কিছুমান লেখকে কলিতা আৰু কোচসকলক প্ৰাচীন অসমৰ সামাজিক গোটসমূহৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। কিন্তু শিলপীশিখা বৰুৱাই ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপৰ সমসাময়িক শিলালিপিসমূহত কলিতা নামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ নথকাৰ কথা দেখুৱাইছে। তেওঁৰ মতে, বিভিন্ন গোটৰ সামাজিক একীভূতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আগৰে পৰা চলি থাকিব পাৰে যদিও পৰৱৰ্তী যুগৰ কলিতা জাতিগত পৰিচয় কেতিয়া সুস্পষ্ট ৰূপ লাভ কৰিলে, সেয়া শিলালিপিসমূহৰ পৰা নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি।<ref name="Baruah2016"/> ===ষোড়শ শতিকাৰ বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখ=== অষ্টাদশ শতিকাত ৰচিত চক্ৰপাণি বৈৰাগীৰ 'গুৰুচৰিত কথা'ত মহাপুৰুষ ভবাণীপুৰীয়া গোপাল আতাৰ পিতৃভিঠা বুলি কলিতা দেশৰ প্ৰসংগ আনিছে।<ref>চক্ৰপাণি বৈৰাগী,গুৰুচৰিত কথা,সম্পা.মহেশ্বৰ নেওগ,পৃষ্ঠা.২০৭</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আহোমসকলৰ অধীনলৈ অহাৰ (১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিৱৰণত কলিতাসকলৰ উল্লেখ আছে। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই বুৰঞ্জীৰ আধাৰত লিখিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিছত সেই ৰাজ্যৰ ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ, কলিতা আৰু দৈৱজ্ঞ পৰিয়ালৰ লগতে বিভিন্ন শিল্পী আৰু কাৰিকৰক আহোম ৰাজধানীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=230}}</ref> হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী সম্পাদিত ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত ৰৌতা–টেমনি অঞ্চলৰ (মধ্য অসম) [[বাৰভূঞা]]সকলক পুনৰ সংস্থাপন কৰাৰ বিৱৰণত ''লাচাম কলিতা ভূঞা'' নামৰ এটা পৰিয়ালৰ উল্লেখ আছে। এই পৰিয়ালক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে বাঁহবাৰীত আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কীয় আন শাখাক সোণাৰী নদীৰ পাৰ আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=27 |language=as}}</ref> এই দুয়ো বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ ষোড়শ শতিকাৰ ঘটনাসম্পৰ্কীয় হ'লেও উপলব্ধ পাঠসমূহ পৰৱৰ্তী কালৰ পাণ্ডুলিপিত সংৰক্ষিত। সেয়েহে ইয়াক ষোড়শ শতিকাৰ সমসাময়িক শিলালিপিৰ প্ৰমাণৰ সমতুল্য বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। ===শিলালিপি, সাহিত্য আৰু আন ঐতিহাসিক বিৱৰণ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালৰ চামধৰা স্তম্ভলিপিত ১৬১৫–১৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আহোম–মোগল সংঘৰ্ষত জয়লাভ কৰা তিনিজন বিষয়াৰ নাম ফুলুঙ গোহাঁই, ''কুলুতা গোহাঁই'' আৰু যদু বৰুৱা বুলি উল্লেখ আছে। বাণীকান্ত কাকতিয়ে ''কলিতা'', ''কোলিতা'', ''কুলিতা'', ''কোলতা'', ''কলতা'' আৰু ''কুলতা'' আদি নামৰ আঞ্চলিক ৰূপৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Banikanta1943">{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=কলিতা জাতিৰ ইতিবৃত্ত |year=1943 |language=as}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিখনে ''কুলুতা'' শব্দৰ অৰ্থ ব্যাখ্যা নকৰে; সেয়েহে ইয়াক কলিতা জাতিনামৰ নিশ্চিত উল্লেখ বুলি ক'ব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Kakati |first=Swapna |title=Inscriptions as a Source for the Ahom-Mughal Conflict of Medieval Assam |journal=Journal of Indian History and Culture |issue=32 |year=2023 |page=109}}</ref> দৈত্যাৰি ঠাকুৰৰ ''গুৰুচৰিত''ত কৈৱৰ্ত, কোচ আৰু ব্ৰাহ্মণ আদি সামাজিক গোটৰ সৈতে ''কোলতা'' নামৰ উল্লেখ আছে। বাণীকান্ত কাকতিয়ে ইয়াক নামনি অসমত প্ৰচলিত ''কলিতা''ৰ এটা ৰূপ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="Banikanta1943"/> ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰজুমলাৰ গড়গাঁও দখলৰ সময়ত শ্বিহাবুদ্দিন তালিছে ইয়াৰ চাৰিওফালৰ পুৰণি বাসিন্দাসকলক ''আহোম'' আৰু ''কুলিতা'' সম্প্ৰদায়ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। এডৱাৰ্ড গেইটে এই বৰ্ণনাটো সমগ্ৰ অসমৰ পৰিৱৰ্তে গড়গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.csl.7551 |year=1906 |page=[https://archive.org/details/dli.csl.7551/page/n149 138]}}</ref> ১৬৫৭ খৃ. বৰপেটা সত্ৰৰ তামৰ ফলিত "কলিতা" শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। তাৰ পাছলৈ দৈত্যাৰি ঠাকুৰকৃত শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ-মাধৱদেব চৰিতকে আদি কৰি বিভিন্ন লেখ ফলি শাসনত ছেগা ছোৰোকাকৈ জাতিবাচক ৰূপে কলিতা শব্দৰ আহিছে।<ref>কলিতা জাতিৰ ইতিহাস,মাধুৰ্য্যমণ্ডিত বৰুৱা</ref> ==উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় কিংবদন্তি আৰু অনুমান== কলিতাসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন পৌৰাণিক কাহিনী, নামৰ ব্যুৎপত্তিমূলক ব্যাখ্যা আৰু প্ৰব্ৰজনৰ অনুমান প্ৰচলিত আছে। এই বিৱৰণসমূহক সম্প্ৰদায়টোৰ প্ৰাচীন উৎপত্তিৰ প্ৰত্যক্ষ ঐতিহাসিক সাক্ষ্য হিচাপে গণ্য কৰিব নোৱাৰি। বিশেষকৈ ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কামৰূপৰ অধ্যয়ন কৰা সমসাময়িক শিলালিপিত কলিতা জাতিনামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ পোৱা হোৱা নাই।<ref name="Baruah2016"/> ===পৰশুৰাম আৰু ক্ষত্ৰিয় বংশোদ্ভৱৰ কিংবদন্তি=== এটা জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি অনুসৰি, [[পৰশুৰাম]]ৰ ক্ষত্ৰিয়-বধৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কিছুমান ক্ষত্ৰিয়ই নিজৰ জাতিগত পৰিচয় গোপন কৰিছিল। এই ব্যাখ্যাত সংস্কৃত ''কুললুপ্ত'' (''kulalupta'', অৰ্থাৎ কুল বা জাতিগত মৰ্যাদা হেৰুওৱা) শব্দৰ পৰা ''কলিতা'' নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি কোৱা হয়। শিলপীশিখা বৰুৱাই উল্লেখ কৰিছে যে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত পৰশুৰামৰ ভয়ত বেশ সলাই জলপীশৰ আশ্ৰয় লোৱা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বিৱৰণ আছে; কিন্তু সেই অংশত ''কলিতা'' বা ''কুলতা'' শব্দৰ উল্লেখ নাই। সেয়েহে কলিতাসকলৰ সৈতে এই কাহিনীৰ সংযোগটো পৰৱৰ্তী কালৰ কিংবদন্তিভিত্তিক ব্যাখ্যা, পুৰাণখনত পোৱা প্ৰত্যক্ষ জাতিগত উল্লেখ নহয়।<ref name="Baruah2016"/> হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাই ''[[হেমকোষ]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত (১৯০০) এটা পৃথক ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ মতে, কলিতাসকল প্ৰথমতে কায়স্থ আছিল আৰু কায়স্থসকলৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি পালন এৰি দিয়াৰ ফলত পূৰ্বৰ কুল-মৰ্যাদা হেৰুৱাইছিল। এই ব্যাখ্যাত তেওঁ ''কলিতা'' নামটো ''কুললুপ্ত''ৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। তেওঁ বৰকলিতা আৰু সৰুকলিতাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰি প্ৰথম গোটক কায়স্থ মৰ্যাদাৰ পৰা অহা আৰু দ্বিতীয় গোটক কিছুমান বৃত্তি বা আন্তঃজাতি বিবাহৰ বাবে সামাজিক স্থান হেৰুওৱা শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ই তেওঁৰ অভিধানত লিপিবদ্ধ সামাজিক-ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা; ইয়াৰ পৰা প্ৰাচীন বংশোদ্ভৱ নিশ্চিত নহয়।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Hemchandra |title=Hemkosh, or An Etymological Dictionary of the Assamese Language |year=1900 |publisher=Authority of the Assam Administration |page=161 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:হেমকোষ.pdf/১৮৮ |language=as}}</ref> ===প্ৰব্ৰজন আৰু কলিতাদেশ সম্পৰ্কীয় অনুমান=== স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই কলিতাসকলৰ এটা প্ৰাচীন অংশক ধৰ্মপালৰ শাসনকালত অসমলৈ অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। শিলপীশিখা বৰুৱাইও অসমৰ বাহিৰৰ ''কলিতাদেশ'' নামৰ অঞ্চল আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কিছুমান প্ৰব্ৰজন-সম্পৰ্কীয় বিৱৰণৰ আলোচনা কৰিছে। অৱশ্যে উপলব্ধ তথ্যৰ ভিত্তিত এনে প্ৰব্ৰজন বা একীভূতকৰণৰ সুনিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=15}}</ref><ref name="Baruah2016"/> কলিতাসকল হিমাচল প্ৰদেশৰ কুল্লু বা কুলুট অঞ্চলৰ পৰা আহিছিল, অথবা মধ্য এছিয়া আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ মাজেৰে অসমত উপস্থিত হোৱা কোনো ''পূৰ্ববৈদিক আৰ্য'' গোটৰ বংশধৰ—এনে দাবীও কিছুমান লেখকে আগবঢ়াইছে। মাধুৰ্যমণ্ডিত বৰুৱাই কুলুটৰ সৈতে কলিতা নাম আৰু কৰতোৱা নদীৰ নামৰ ব্যুৎপত্তিমূলক সম্পৰ্কৰ অনুমান কৰিছে। কিন্তু এনে ধ্বনিগত সাদৃশ্যই নিজে প্ৰব্ৰজন বা বংশোদ্ভৱৰ ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নিদিয়ে।<ref>{{cite book |last=বৰুৱা |first=মাধুৰ্যমণ্ডিত |title=কলিতা জাতিৰ ইতিহাস |publisher=ৰেখা প্ৰকাশন |location=গুৱাহাটী |year=2020 |page=98}}</ref> ''বাঁহ: দ্য ৱাণ্ডাৰফুল গ্ৰাছ'' গ্ৰন্থত কলিতাসকলক বৈদিক-পূৰ্ব আৰ্য সংস্কৃতিৰ বাহক বুলি বৰ্ণনা কৰা এক কিংবদন্তিৰ উল্লেখ আছে; ইয়াকো ঐতিহাসিকভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite book |last=Ghosh |first=G. K. |title=Bamboo: The Wonderful Grass |url=https://archive.org/details/bamboo0000gkgh |publisher=APH Publishing |year=2008 |page=[https://archive.org/details/bamboo0000gkgh/page/184 184] |isbn=9788131303696}}</ref> ===নিধানপুৰৰ উপাধি আৰু জাতিগত পৰিচয় সম্পৰ্কীয় অনুমান=== নৃতত্ত্ববিদ বি. এছ. গুহই গুজৰাটৰ কিছুমান নগৰ ব্ৰাহ্মণৰ উপাধিৰ সৈতে পূব ভাৰতৰ উপাধিৰ সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰি [[ভাস্কৰবৰ্মন]]ৰ ষষ্ঠ শতিকাৰ [[নিধানপুৰ তাম্ৰশাসন]]ত পোৱা ''দত্ত'', ''ধৰ'', ''দেৱ'', ''নন্দী'', ''সেন'' আৰু ''বসু'' আদি নামৰ সৈতে কলিতাসকলৰ সম্পৰ্কৰ অনুমান কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Deka |first=Phani |title=The Great Indian Corridor in the East |url=https://books.google.com/books?id=DPWGpVvBvx8C&pg=PA46}}</ref> আনহাতে কনকলাল বৰুৱাই নিধানপুৰৰ এনে উপাধিসমূহৰ অধিকাংশ পৰৱৰ্তী সময়ত বঙালী কায়স্থসকলৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1=S. K. Sharma |editor2=U. Sharma |title=Discovery of North-East India |volume=1 |publisher=Mittal Publications |year=2005 |page=182 |isbn=9788183240352}}</ref> কেৱল উপাধিৰ সাদৃশ্যৰ পৰা নিধানপুৰৰ অনুদানপ্ৰাপকসকলক কলিতা জাতিৰ সদস্য বুলি নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি। কালীপ্ৰসাদ বা কালীৰাম মেধি, কনকলাল বৰুৱা, পি. চি. চৌধুৰী, মহেশ্বৰ নেওগ আৰু বাণীকান্ত কাকতিকে ধৰি বিভিন্ন লেখকে ''Kakatiai'', ''Kalaiai'', ''Kaltis'', ''Koudontai'' বা ''Kudutai'' আদি গ্ৰীক বিৱৰণৰ নাম, পুৰণি ধৰ্মীয় সাহিত্য আৰু গুৰুচৰিতৰ শব্দসমূহৰ সৈতে কলিতা নামৰ সম্ভাৱ্য সম্পৰ্ক আলোচনা কৰিছিল। এইধৰণৰ শব্দগত তুলনাসমূহ জাতিগত নিৰন্তৰতাৰ স্বতন্ত্ৰ ঐতিহাসিক বা নৃতাত্ত্বিক প্ৰমাণ নহয়।<ref>{{cite book |last=Chatterjee |first=Suhas |title=Indian Civilization and Culture |publisher=M. D. Publications |year=1998 |page=442 |isbn=9788175330832}}</ref> ===কোচসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰু পুৰোহিতৰ ভূমিকা সম্পৰ্কীয় মত=== নামনি অসমৰ ইতিহাসৰ প্ৰসংগত কিছুমান লেখকে কলিতাসকলক কোচ সমাজৰ এটা অংশ অথবা কোচসকলৰ পুৰণি পুৰোহিত শ্ৰেণী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। মাধৱ চন্দ্ৰ অধিকাৰীয়ে কোচসকলৰ ''কামখালী'', ''মাদাই'' আৰু ''কলিতা'' নামৰ ভাগৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Adhikary |first=Madhab Chandra |title=Ethno Cultural Identity Crisis of the Rajbanshis of North Eastern Part of India and Nepal and Bangladesh during the Period of 1891 to 1979 |publisher=University of North Bengal |year=2009 |page=59 |hdl=10603/137486}}</ref> আমিৰুজ্জামান শ্বেখৰ মতে, [[বিশ্বসিংহ]]ৰ সময়ত ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ ফলত কিছুমান স্থানীয় কলিতা পুৰোহিতৰ স্থানত ব্ৰাহ্মণ নিযুক্ত হয় আৰু ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্বক লৈ সংঘাত অব্যাহত থাকে।<ref>{{cite journal |last=Sheikh |first=Amiruzzaman |title=The 16th Century Koch Kingdom: Evolving Patterns of Sanskritization |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=73 |year=2012 |pages=249–254 |jstor=44156212}}</ref> এই বিৱৰণে কোচ ৰাজ্যৰ নিৰ্দিষ্ট ঐতিহাসিক-সামাজিক প্ৰেক্ষাপটৰ এটা ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়; ইয়াৰ দ্বাৰা সমগ্ৰ কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ একক উৎপত্তি প্ৰমাণিত নহয়। ==সামাজিক স্থানান্তৰ আৰু কলিতা পৰিচয়ৰ বিস্তাৰ== নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰে কেণ্টলীৰ গৱেষণা অনুসৰি, ''কলিতা'' পৰিচয়টো সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে অন্য জাতি আৰু বৃত্তিজীৱী গোটসমূহে গ্ৰহণ কৰা এটা পৰিচয়ো আছিল। বিশেষকৈ কুমাৰ (কুম্ভকাৰ), কামাৰ, সোণাৰী, নাট, দুলীয়া আৰু কাটনী আদি গোটৰ মাজত কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণ তেওঁ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|17,233–235}} তথাপি এই বৃত্তিজীৱী শাখাসমূহ আৰু প্ৰচলিত কৃষিজীৱী কলিতাসকলৰ মাজত বৈবাহিক আৰু সামাজিক সম্পৰ্ক সকলো ক্ষেত্ৰতে সমান নাছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|233}} ===বৰকলিতা, সৰুকলিতা আৰু বৃত্তিভিত্তিক শাখা=== ঔপনিৱেশিক লোকপিয়লত কলিতাসকলক ''বৰকলিতা'' আৰু ''সৰুকলিতা'' ভাগৰ লগতে বিভিন্ন বৃত্তিভিত্তিক শাখাত বিভক্ত কৰি গণনা কৰা হৈছিল। ১৯০১ চনৰ লোকপিয়লত মালী, সোণাৰী, কামাৰ, কুমাৰ, তাঁতী, নাপিত আৰু নাট আদি গোটৰ উল্লেখ আছে। বি. চি. এলেনৰ মতে, এই বৃত্তিসমূহত নিয়োজিত পূৰ্বতে কলিতা নোহোৱা কিছুমান লোকো সংশ্লিষ্ট শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ ফলত সামাজিক স্তৰবিন্যাসত পাৰ্থক্য দেখা গৈছিল।<ref name="Allen1901"/> ১৯১১ চনৰ লোকপিয়লত বৰকলিতাক তৎকালীন পৰম্পৰাগত বা মূল কলিতা শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল; সৰুকলিতাসকলক কেওটৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা এটা মত আৰু কুমাৰ, বেজ বা নাপিত, মালী, নাট, সোণাৰী আদি বৃত্তিভিত্তিক শাখাৰো উল্লেখ আছিল।<ref>{{cite book |last=McSwiney |first=J. |title=Census of India, 1911 |volume=III: Assam, Part I—Report |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1912 |page=122}}</ref> এইবোৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসনৰ তৎকালীন শ্ৰেণীবিভাগ; সকলো শাখাৰ প্ৰকৃত বংশোদ্ভৱৰ নিশ্চিত বৰ্ণনা নহয়। ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লৰ অধীনত প্ৰকাশিত ''Selected Handicrafts of Assam'' অধ্যয়নত কুমাৰ, মালী, নাথ আৰু বেজ আদি বৃত্তিভিত্তিক গোটক বহু ক্ষেত্ৰত পৃথক বৃত্তিনামৰ সলনি সামূহিকভাৱে ''সৰুকলিতা'' বোলা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে। এই শাখাসমূহৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে দুটা মত আছিল—কোনো মতে, তেওঁলোক আদিতে পৃথক বৃত্তিজীৱী জাতিৰ লোক আছিল আৰু পিছত কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰিছিল; আন মতে, তেওঁলোক প্ৰথমে কলিতা আছিল আৰু বিশেষ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত সামাজিক মৰ্যাদা হেৰুৱাইছিল। অধ্যয়নটোৱে এই দুই ব্যাখ্যাৰ মাজত নিশ্চিত সিদ্ধান্ত দিয়া নাছিল।<ref>{{cite book |last=Pakyntein |first=E. H. |title=Selected Handicrafts of Assam |series=Census of India, 1961 |volume=III, Part VII-A |year=1966 |publisher=Manager of Publications |location=Delhi}}</ref> ===অন্যান্য জাতি-জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্তি=== কেণ্টলীৰ অধ্যয়ন অনুসৰি, ''দুলীয়া কলিতা''সকলৰ এটা গোট পূৰ্বতে [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়|নাথ]] জাতিৰ সৈতে জড়িত আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত সামাজিক মৰ্যাদা সলনি কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁলোকে সামূহিক শুদ্ধিকৰণ অনুষ্ঠান সম্পাদন কৰিছিল। পানবাৰীত ক্ষেত্ৰসমীক্ষা চলোৱাৰ সময়ত কেণ্টলীয়ে লক্ষ্য কৰিছিল যে এই গোটৰ বংশধৰসকলে ''দুলীয়া'' নাম পৰিত্যাগ কৰি কেৱল ''কলিতা'' বুলি পৰিচয় দিছিল যদিও আন গাঁওবাসীয়ে তেওঁলোকক ''দুলীয়া কলিতা'' বুলি পৃথক কৰিছিল। ভূমি, সম্পদ, বৃত্তি আৰু সামাজিক সন্মানৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে এই পৰিচয় সলনি হোৱাৰ সম্পৰ্ক আছিল বুলি তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|21,223}} একেখন ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত পানবাৰীৰ ওচৰৰ বৰীয়া বা [[সূত]] জাতিৰ কিছুমান লোকে নিজকে ''সূত কলিতা'' বুলি পৰিচয় দিয়া কথাও কেণ্টলীয়ে উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|235}} কামৰূপত সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধি কৰি কিছুমান [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] লোকে কলিতা জাতিৰ পৰিচয় গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণো তেওঁ লিপিবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |pages=233–239}}</ref> ===জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা=== অসমীয়া সমাজৰ জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা (''tribe–caste continuum'') সম্পৰ্কীয় আলোচনাত সমাজবিজ্ঞানী চন্দন কুমাৰ শৰ্মাই ধৰ্মীয় দীক্ষা, সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ পৰিৱৰ্তন আৰু কেইবাটাও প্ৰজন্মৰ মাজেৰে সামাজিক মৰ্যাদা সলনি হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ বিৱৰণত কোনো কোনো জনজাতীয় গোটৰ সদস্যই শৰণীয়া বা সৰু কোচ, কোচ, বৰকোচ, সৰুকেওট, বৰকেওট আদি মধ্যৱৰ্তী পৰিচয়ৰ মাজেৰে কলিতা মৰ্যাদা লাভ কৰিব পাৰিছিল। ইয়াক সকলো ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত একেধৰণে প্ৰযোজ্য অনিবাৰ্য ক্ৰম নহয়, বৰং ঐতিহাসিক সামাজিক স্থানান্তৰৰ এটা ব্যাখ্যাত্মক আৰ্হি হিচাপে বুজিব লাগে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}}</ref> ==বাৰভূঞা আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক== চতুৰ্দশ–ষোড়শ শতিকাৰ কামতা, কামৰূপ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ভূঞাসকলৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু ৰাজনৈতিক স্থিতি একে নাছিল। কিছুমান বুৰঞ্জীত কায়স্থ, ব্ৰাহ্মণ আৰু কলিতা পৰিচয়ধাৰী ভূঞাৰ নাম পোৱা যায়। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ ৰৌতা–টেমনিৰ বাৰভূঞাসকলক উত্তৰ পাৰে পুনৰ সংস্থাপন কৰাৰ বিৱৰণত ''লাচাম কলিতা ভূঞা''ৰ উল্লেখ আছে। উক্ত পৰিয়ালৰ সৈতে বাঁহবাৰী, সোণাৰী নদীৰ পাৰ আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বসতিৰ সম্পৰ্ক বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=27 |language=as}}</ref> বুৰঞ্জীখনৰ অন্য অংশত চুহুংমুংৰ সময়ত ভূঞাসকলৰ যুদ্ধ, বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু পুনৰ সংস্থাপনৰ কথাও বৰ্ণিত হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=154 |language=as}}</ref> কাশীনাথ তামূলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত বাৰভূঞাৰ কিছুমান সামগ্ৰী আৰু পোছাক-পৰিচ্ছদৰ ৰীতি আহোম ৰাজদৰবাৰে গ্ৰহণ কৰা আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমান পুত্ৰক তামোলী-পাঁচনি হিচাপে নিয়োগ কৰাৰ কথাও আছে।<ref>{{cite book |last=Tamuli Phukan |first=Kasinath |title=Assam Buranji |page=20}}</ref> পশ্চিমৰ কায়স্থ ভূঞাসকলৰ কনৌজ বা বংগৰ পৰা কমতা ৰাজ্যলৈ অহা, দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দিনত তেওঁলোকৰ সংস্থাপন আৰু কলিতা ভূঞাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ বিভিন্ন বিৱৰণ পৰৱৰ্তী ঐতিহাসিক তথা বংশাৱলীমূলক সাহিত্যত পোৱা যায়। এইবোৰৰ ভিত্তিত সকলো ভূঞাৰ উৎপত্তি, শাসনকাল বা জাতিগত পৰিচয় একে বুলি সিদ্ধান্ত ল'ব নোৱাৰি।<ref name="Banikanta1943"/> ==অনুসূচিত জনজাতিৰ মৰ্যাদাৰ দাবী== ১৯৮৮ চনৰ পৰা কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ একাংশ সংগঠন আৰু সদস্যই অনুসূচিত জনজাতি (ST)ৰ মৰ্যাদা দাবী কৰি আহিছে।<ref>{{cite news |title=Six more groups seek ST status |work=The Telegraph |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/six-more-groups-seek-st-status/cid/1399154}}</ref><ref>{{cite news |title=Kalita community demands ST status: কলিতা জনগোষ্ঠীয়ে তুলিছে জনজাতিকৰণৰ দাবী |work=ETV Bharat |date=18 July 2023 |url=https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/morigaon/kalita-alpine-community-demands-for-reservation-in-morigaon/assam20230718224223665665659}}</ref> সদৌ অসম কলিতা জনগোষ্ঠী ছাত্ৰ সন্থাই চৰকাৰী চাকৰিত ৫০ শতাংশ সংৰক্ষণ, অসম বিধানসভাত ২৫খন আসন, লোকসভাত অসমৰ ৩খন আৰু ৰাজ্যসভাত ২খন আসন সংৰক্ষণৰ দাবী জনাইছিল। এইবোৰ সংগঠনটোৰ দাবী, বিদ্যমান সংৰক্ষণ ব্যৱস্থা নহয়।<ref>{{cite news |title=After six indigenous communities now Kalita community demands ST status, 50% reservations in jobs |work=Prag News |date=23 December 2019 |url=https://pragnews.com/regional/after-six-indigenous-communities-now-kalita-community-demands-st-status-50-reservations-in-jobs/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200226231549/https://pragnews.com/regional/after-six-indigenous-communities-now-kalita-community-demands-st-status-50-reservations-in-jobs/ |archivedate=26 February 2020 |access-date=21 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> কলিতা উন্নয়ন পৰিষদ আৰু প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ গঠনৰ দাবীও উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |title=All Kalita Students' Union (AKSU) to fight poll |work=The Sentinel |date=2 July 2020 |url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/all-kalita-students-union-aksu-to-fight-poll-assam-assembly-election-in-2021-486302}}</ref> == সমল ব্যক্তি == * [[মণিৰাম দেৱান]], স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চাহ খেতিয়ক *[[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] *[[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] *[[হৰিনাৰায়ণ দত্ত বৰুৱা]] *[[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]] *[[বিমলা প্ৰসাদ চলিহা]] *[[বিষ্ণুৰাম মেধি]] *[[আনন্দৰাম বৰুৱা]] * ড° [[বাণীকান্ত কাকতি]] *[[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] * ডা° ভূমিধৰ বৰ্মন *[[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] * ৰায় বাহাদূৰ [[সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা]] * শ্বহীদ [[খৰ্গেশ্বৰ তালুকদাৰ]] ==অধিক পঢ়ক== *[[কলিতা (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা)]] *[[কলিতা জাতিৰ ইতিহাস]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984}} * {{cite thesis |last=Cantlie |first=Audrey |title=Caste and Sect in an Assamese Village |publisher=University of London |year=1980 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/404415/caste-and-sect-in-an-assamese-village}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985}} * {{cite journal |last=Baruah |first=Silpisikha |title=The Nature of the Middle Caste in Prāgjyotisha-Kāmarūpa (Assam) from 600 to 1300 CE: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=77 |year=2016 |pages=109–114 |jstor=26552630}} * {{cite journal |last=Sheikh |first=Amiruzzaman |title=The 16th Century Koch Kingdom: Evolving Patterns of Sanskritization |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=73 |year=2012 |pages=249–254 |jstor=44156212}} * {{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] oop9b0ktz9spvz83xg5sgezrjo8vcaw 0 41244 647682 509447 2026-10-25T18:43:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647682 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|Name=ফ্ৰাং মৈ-দাম<br>𑜉𑜩𑜓𑜝𑜪|Country=ভাৰত|Location=[[অসম]]|Type=সাংস্কৃতিক|Year=২০২৪|Session=৪৬ তম}}[[File:Charaideo Maidam of Ahom Kings at Charaideo in Sivasagar, Assam 1.jpg|thumb|200px|চৰাইদেউৰ মৈদাম]] '''ফ্ৰাং-মৈ-দাম''' বা চমুকৈ '''মৈ-দাম''' ({{Lang-aho|𑜉𑜩𑜓𑜝𑜪|links={{wiktionary|𑜉𑜩𑜓𑜝𑜪}}}} অৰ্থ:মৃতকক সমাধি দিয়া,{{Lang-en|Maidam বা Pyramid of Assam}}) হৈছে [[আহোম]] জনগোষ্ঠীৰ লোকৰ পৰম্পৰাগত মৃতদেহ সংস্কাৰ প্ৰথা আৰু সমাধি যি [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰাপ্ত।<ref name="গোহাঁই">{{cite book | title=তাই-আহোম জনগোষ্ঠী আৰু তাই পৰম্পৰা | publisher=অপৰূপা পাব্লিচিং হাউচ | author=গোহাঁই, ড° বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ | year=২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=২৮৩}}</ref> মৈদামক [[ইজিপ্ত|ইজিপ্তৰ]] [[ফাৰাও|ফাৰাওসকলৰ]] পিৰামিড আৰু প্ৰাচীন চীনা ৰাজপৰিয়ালৰ সমাধিৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়।<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5915/ Moidams – the Mound-Burial system of the Ahom Dynasty] - UNESCO </ref><ref>Desai, Raha (2004), page 450, [https://www.google.co.in/books/edition/The_Dying_Earth/BVp-AAAAMAAJ?hl=en The Dying Earth] People's Action, Nature's Reaction,ACB Publications,ISBN:9788187500216, 8187500212 </ref>বৰ্তমান সময়ত [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম জনগোষ্ঠীৰ]] ম'-হুং, ম'-চাম, [[চাওদাং]] আৰু ম'-প্ল'ঙ নামৰ চাৰিটা ফৈদৰ মানুহে মৈদাম পৰম্পৰা মানি চলে। <ref name="গোহাঁই" /> মৈদাম [[টাই আহোম ভাষা|টাই আহোম শব্দ]] ফ্ৰাং-মৈ-দামৰ পৰা আহিছে। ফ্ৰাং-মৈ মানে সমাধি দিয়া আৰু দাম মানে মৃতক।<ref name=":1">[https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure Brochure on moidams at Charaideo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231121062056/https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure |date=2023-11-21 }}, Sivasagar, Government of Assam</ref><ref>[https://www.google.co.in/books/edition/Proceedings_of_North_East_India_History/LDhuAAAAMAAJ?hl=en Proceedings of North East India History Association]</ref> টাই জাতিৰ লোকসকলে মৃতদেহ জ্বলাই দিয়াৰ সলনি পুতি থয়। অসমৰ ভিন্ন প্ৰান্তত মৈদাম সমূহ দেখা যায় আৰু [[চৰাইদেউ]]ত আটাইটকৈ বেছি ঘনত্বত মৈদাম সমূহ আছে।<ref name=":0" /> প্ৰায়বোৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বিপৰীতে টাই-আহোম সকলে মৈদাম সমুহ পবিত্ৰ স্থান বুলি গণ্য কৰে আৰু বছৰি মৃতকক মে দাম মে ফী দৰে অনুষ্ঠান আয়োজন কৰি সন্মান জনোৱা হয়। == মৈদাম প্ৰথা == [[File:Maidam (burial mound) of the last Ahom King Purandar Singha- Rajamaidam, Jorhat.JPG|thumb|[[যোৰহাট]]ত থকা শেষ আহোম স্বৰ্গদেউ [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ মৈদাম। ৰজাৰ মৈদাম থকাৰ বাবে ঠাইডোখৰ ''ৰজামৈদাম'' হিচাপে জনাজাত। ]] ===চাংৰুং=== মৈদাম প্ৰথাৰ বিষয়ে চাংৰুং ফুকন বুৰঞ্জীত লিখা আছে। মৈদামৰ সুৰক্ষাৰ আৰু নিৰ্মাণৰ বাবে চাংৰুং ফুকন আৰু মৈদাম ফুকন বুলি পদসমুহ সৃষ্টি কৰা হৈছিল যি ৯জন ফুকনৰ ভিতৰত আছিল।<ref name=":3">[https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure Brochure on moidams at Charaideo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231121062056/https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure |date=2023-11-21 }} p. 7</ref> চাওফা তথা উচ্চ পদবীৰ বিষয়াৰ মৈদাম কেৱল লুক-খা-খুন বংশৰ মানুহে দিব পাৰিছিল।<ref name=":0" /> ইয়াৰ উপৰি মৈদামৰ পহৰা দিবলৈ মৈদামীয়া বুলি এটা ফৈদ বনুৱা হৈছিল। মাটি দাইল, গুড়, হাঁহৰ কণী, বৰালি মাছ, চূণ আৰু শামুকৰ খোলাৰ মিশ্ৰণেৰে চিমেণ্ট কৰা ইটা আৰু শিল ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণৰ তথ্য লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":1" /> চাংৰুং ফুকন পুথিৰ মতে মৈদাম নিৰ্মাণত বিভিন্ন আকাৰৰ শিল, ভঙা শিল, ইটা, ভঙা ইটা আদিৰ সহায়ত অধিগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> ইয়াৰ উপৰিও চাংৰুং ফুকন পুথি সমূহত পাইকৰ সংখ্যা, কামৰ সময়সীমা, কামৰ বাবে প্ৰদান কৰা বেতন আৰু মৈদাম দিওঁতে কৰা পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিষয়েও বিতংকৈ লিখা আছে।<ref name=":0" /> ==মৈদামৰ গঠন== মৈদামৰ আকাৰ মৈদাম দিয়া মৃতক জনৰ পদবীজনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সকলৰ মৈদাম আকাৰত ডাঙৰ আৰু পহৰীয়াও আছিল।<ref name=":2">[https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure Brochure on moidams at Charaideo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231121062056/https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure |date=2023-11-21 }} p. 5</ref> মৈদামৰ গঠনত মূল তিনিটা ভাগ প্ৰধান। ৰুংডাং কাৰেং, ৰুংডাং আৰু চাও-চালি সমাধি স্থলত থকা বিশেষ ভাস্কৰ্য। মৈদাম সমূহ আঠকুণীয় আকৃতিৰ এটা ইটাৰ বেৰা থাকে আৰু মৈদামৰ ভিতৰলৈ যোৱা দুৱাৰ পশ্চিম দিশত থাকে। এই বেৰাৰ বাহিৰতে বছৰি দাম-ফী প্ৰথা অনুসৰি মৃতকজনক শ্ৰদ্ধা জনোৱা হয়।<ref name=":2" /> সৰু মৈদাম সমূহত অৱশ্যে বিশেষ ভাস্কৰ্য সমুহ দেখা নাযায়। <ref name=":2" /> ===ৰুংডাং=== মৈদাম প্ৰথাত মৃতদেহক স্নান কৰাই ৰুংডাং, অৰ্থাৎ কাঠেৰে সজা এটা বিশেষধৰণৰ পেৰাৰ ভিতৰত সুমুৱাই ৰখা হয়।<ref name=":3" /> ৰুংডাংসমুহ [[:en:Bischofia javanica|''Bischofia javanica'']] গছৰ কাঠৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name=":3" /> ===কাৰেং ৰুংডাং === ৰুংডাং পোতা ঠাইত এটা ঘৰ তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াক কাৰেং ৰুংডাং বোলে।<ref>{{Cite web |title=আহোম যুগৰ মৈদামসমূহৰ বিষয়ে জানো আহক |url=https://www.batori24.com/as/big-story/charaideo-has-more-than-150-maidams-of-the-ahom-era/10790/ |access-date=2023-10-08 |archivedate=2023-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231014032854/https://www.batori24.com/as/big-story/charaideo-has-more-than-150-maidams-of-the-ahom-era/10790/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="KHONMOUNG">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231008034012/https://notunpohor.com/2023/03/%E0%A6%9A%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%89-%E0%A6%AE%E0%A7%88%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%AE/ |archivedate=2023-10-08 |title=চৰাইদেউ মৈদাম {{!}}{{!}} মৈদাম মানে কি, ২৬ মাৰ্চ ২০২৩, নতুন পোহৰ |url=https://notunpohor.com/2023/03/%E0%A6%9A%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%89-%E0%A6%AE%E0%A7%88%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%AE/ |access-date=2023-10-08 |deadurl=yes}}</ref>ইয়াৰ ভিতৰত মৃতকে জীৱিতকালত ব্যৱহাৰ কৰা সামগ্ৰীসমূহ, যেনে:- [[ঙি ঙাও খাম]], চীনা মাটি, কাঠ বা হাতীদাঁত বা লোহাৰে তৈয়াৰী বস্তু, [[হেংদান|হেংদাং]], শৰাই, সোণৰ গহনা, কটাৰী, চূণৰ টেমী,চালপীৰা, পালি-পহৰীয়া আদি পুতি দিয়া হয়, পাছলৈ [[চাওফা]] [[চ্যু-খ্ৰং-ফা|চ্যু-খ্ৰং-ফাই]] জীৱিত পালি-পহৰীয়া দিয়া নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=":2" /> পূৰ্বতে মৈদামৰ ভিতৰছোৱা এটা বা ততোধিক ভাগত ভগোৱা হ’ব পাৰে।<ref name="ASI">{{cite web | url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_assam_maidams.asp | title=Group of Maidams, Chararideo | publisher=Archaeological Survey of India | accessdate=19 December 2015}}</ref> ===চাও-চালি=== ৰুংডাং কাৰেংৰ ওপৰত মাটিৰ এক অনুচ্চ মূধ্ছ সজা হয় যাক চাও-চালি বোলা হয়। এই গুহা যুক্ত কোঠা চাও-চালিসমূহ, প্ৰায়ে দুমহলীয়া আৰু খোলাযুক্ত পথৰ মাজেৰে প্ৰৱেশ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ==লুণ্ঠন== মৈদামৰ ভিতৰত থকা আপুৰুগীয়া সম্পদ সমূহে আক্ৰমণকাৰী আৰু বিদেশী উপনিৱেশিকসকলক আকৰ্ষিত কৰিছিল। মৃতকৰ লগত থোৱা ধন-সোণ আৰু আন মূল্যবান সম্পদ সমূহ ভিন্ন সময়ত লুণ্ঠনকাৰীয়ে চুৰ কৰি নিয়ে। ===মীৰজুমলাৰ লুণ্ঠন=== মীৰজুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত মোগলে প্ৰথম মৈদামত লুণ্ঠন আৰম্ভ কৰে। ===ব্ৰিটিছৰ লুণ্ঠন=== বগা বঙাল বা ব্ৰিটিছৰ শাসনকালত মৈদামত লুণ্ঠন বেছি হৈ যায়। টি. ব্ৰদি বোলা ব্ৰিটিছ বিষয়া এজনৰ অনুৰোধত চি. ক্লেইটন নামৰ এজনে ১৮৪৮ চনৰ জুন মাহত মৈদামৰ লুণ্ঠন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":4">[https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure Brochure on moidams at Charaideo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231121062056/https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure |date=2023-11-21 }} p. 8</ref> ক্লেইটন আৰু তেওঁৰ দলে সোণৰ কেৰু, ৰূপৰ খৰিকা, বানবাতি, বানকাহি আৰু চূণ থোৱা সৰু বান এটা খান্দি উলিয়াইছিল যি পাছত বেডফৰ্ড বোলা এজনে কিনি লৈছিল।<ref name=":4" /> ১৯০৫ চনটো আহোম কোঁৱৰ এজনক লৈ গৈ মৈদাম খন্দোৱাইছিল।<ref name=":4" /> == বৰ্তমানৰ মৈদাম == [[শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ]]ত আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ভিন্ন অংশত যথেষ্ঠ মৈদাম দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰে ভিতৰত ৩০টা ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব অনুসন্ধান আৰু অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰদ্বাৰা সংৰক্ষিত কৰা হৈছে। [[যোৰহাট]]ত শেষ আহোম স্বৰ্গদেউ [[পুৰন্দৰ সিংহ]] আৰু [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ৰ [[আহোম সৈন্যবাহিনী|আহোম সৈন্যবাহিনীৰ]] বৰফুকন [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ মৈদাম আছে। মৈদাম আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া বাফাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ আৰু ৰাজ্যিক পুৰাতত্ত্ব বিভাগে যৌথভাৱে প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন আৰু স্থান অৱশিষ্ট আইন’ ১৯৫৮ (২০১০ চনত সংশোধিত) আৰু অসম প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন আৰু অভিলেখ আইন ১৯৫৯ৰ অধীনত সুৰক্ষিত আৰু পৰিচালনা কৰে।<ref name=":0" /> ২০০২ চনত মৈদাম নং ২ত কৰা খনন কাৰ্যত পুৰাতত্ব বিভাগে যথেষ্ট কলা কৌশলী যুক্ত সামগ্ৰী লাভ কৰে যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ মূল্যবান আছিল হাতীৰ দাঁত আৰু কাঠেৰে নিৰ্মিত ফুং (এক প্ৰকাৰৰ পৰম্পৰাগত শৰাই)।<ref name=":5">[https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure Brochure on moidams at Charaideo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231121062056/https://sivasagar.assam.gov.in/document/brochure |date=2023-11-21 }} p. 9</ref> হাতীৰ দাঁতৰ [[ঙি ঙাও খাম]], মৰাচৰাই, আৰু ফুলৰ আকৃতিও উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name=":5" />উদ্ধাৰ হোৱা আন বস্তুবোৰ হৈছে - তামৰ টুকুৰা, ঘূৰণীয়া আকৃতিৰ হাতীদাঁতৰ বুটাম, কৰী, সোণৰ লকেট আৰু কেইটামান বৰটোপৰ গুলী।<ref name=":5" /> মৈদামৰ মৃতকজন আৰু নিৰ্মাণৰ তাৰিখ তথ্যৰ অভাৱৰ বাবে নিৰ্ণয় কৰাত অসুবিধা হয়।<ref name="ASI" /><ref name=":5" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থানসমূহৰ তালিকা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] mle4nka7cl0k2bfdvhki5y3aiwckemo 0 42157 647887 572317 2026-10-26T10:05:15Z TaDrian58 28293 /* */ 647887 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament | logo = | organiser = গুৱাহাটী ক্ৰীড়া সন্থা | founded = {{Start date and age|df=yes|1952}} | region = {{flag|India}} | number of teams = ২৩২ (২০২৬) | current = [[২০২৬ বৰদলৈ ট্ৰফী]] | current champions = [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] (পঞ্চম খিতাপ) | most successful team = [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]](৭ বাৰ খিতাপ) |website = {{URL|https://bordoloitrophy.com/}} }} '''বৰদলৈ ট্ৰফী''' অথবা '''ভাৰত ৰত্ন লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ ট্ৰফী''' ভাৰত তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ এক সন্মানীয় আগশাৰীৰ [[ফুটবল]] প্ৰতিযোগিতা। গুৱাহাটী ক্ৰীড়া সন্থাৰ দ্বাৰা আয়োজিত এই ফুটবল প্ৰতিযোগিতাখন প্ৰতি বছৰে [[গুৱাহাটী]]ত অনুষ্ঠিত হয়। <ref name="New look for Bordoloi Trophy">{{Cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1160812/jsp/northeast/story_102069.jsp|title=New look for Bordoloi Trophy|accessdate=18 September 2016 |work=The Telegraph}}</ref> <ref name="GSA, GFC bracing up for Bordoloi Trophy">{{Cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep1016/sports052|title=GSA, GFC bracing up for Bordoloi Trophy|accessdate=18 September 2016|work=The Assam Tribune|archivedate=15 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160915093313/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep1016%2Fsports052|deadurl=yes}}</ref> ১৯৫২ চনৰ পৰা অনুষ্ঠিত হৈ অহা প্ৰতিযোগিতাখন গুৱাহাটী টাউন ক্লাবৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত আৰু ইয়াৰ নামাকৰণ অসমৰ প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী লোকপ্ৰিয় [[গোপীনাথ বৰদলৈ]]ৰ স্মৃতিত কৰা হৈছে। বৰদলৈ ট্ৰফীত উত্তৰ-পূব আৰু ভাৰতবৰ্ষৰ আগশাৰীৰ দলৰ উপৰিও [[বাংলাদেশ]], [[নেপাল]], [[থাইলেণ্ড]], [[ইৰান]] আৰু [[উজবেকিস্তান]]ৰ দলেও অংশগ্ৰহণ কৰিছে। বাংলাদেশৰ আবাহনী লিমিটেডে ২০১০ চনত এই ট্ৰফীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.assamtimes.org/hot-news/4367.html |access-date=2016-09-23 |archivedate=2011-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727024410/http://www.assamtimes.org/hot-news/4367.html |deadurl=yes }}</ref> কলকাতাৰ [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব|মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাবে]] সৰ্বাধিক ৭ বাৰ বৰদলৈ ট্ৰফীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছে। ==খেলপথাৰ== বৰদলৈ ট্ৰফীৰ খেলসমূহ গুৱাহাটীৰ [[নেহৰু ষ্টেডিয়াম, গুৱাহাটী|নেহৰু ষ্টেডিয়াম]]ত অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে যদিও যোৱা কিছু বৰ্ষৰ খেল সমূহ নেহৰু ষ্টেডিয়ামৰ উপৰিও জজ খেলপথাৰ আৰু গুৱাহাটীৰ নিকটবৰ্তী কিছু খেলপথাৰতো অনুষ্ঠিত হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/BordoloiTrophy/status/1505569026088775680?s=20&t=UK-LIPykDfAWxnsDMIRfwA|title=16 teams, 4 venues, 1 champion, The 68th edition of Bordoloi Trophy is here|website=twitter.com|access-date=21 March 2022}}</ref> ==বিজয়ী দল সমূহ== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+বৰদলৈ ট্ৰফীৰ ফাইনেলৰ তালিকা |- ! scope="col" |চন ! scope="col" |বিজয়ী ! scope="col" |স্ক'ৰ ! scope="col" |ৰাণাৰ্ছ-আপ ! scope="col" |তথ্য সংগ্ৰহ |- | ১৯৫২ | ৰেলৱে স্পোৰ্ট্ছ ক্লাব, পাণ্ডু | ?-? | ইউনিয়ন স্পোৰ্টিং ক্লাব, নগা | |- | ১৯৫৩ | মহাৰাণা এথলেটিক ক্লাব, গুৱাহাটী | ?-? | শ্বিলং গেৰীছন | |- | ১৯৫৪ | গুৱাহাটী টাউন ক্লাব | ?-? | ইণ্ডিয়া ক্লাব শিলচৰ | |- | ১৯৫৫ | ষ্টেট ট্ৰেন্ছপ'ৰ্ট এছ'ছিয়েছন, শ্বিলং | ?-? | ঠেঙালবাৰী ক্লাব, যোৰহাট | |- | ১৯৫৬ | গুৱাহাটী টাউন ক্লাব | ?-? যুগ্ম বিজয়ী) | ষ্টেট ট্ৰেন্ছপ'ৰ্ট এছ'ছিয়েছন, শ্বিলং | |- | ১৯৫৭ | জলপাইগুড়ি টি চি, পশ্চিমবঙ্গ | ?-? | গুৱাহাটী টাউন ক্লাব | |- | ১৯৫৮ | ছাউডাৰ্ণ ৰেলৱে ইনষ্টিটিউট | ?-? | মহাৰাণা এথলেটিক ক্লাব, গুৱাহাটী | |- | ১৯৫৯ | স্পোৰ্টিং ইউনিয়ন ক্লাব, গুৱাহাটী | ?-? | চিটি কলেজ অ'ল্ড বয়জ এফ চি | |- | ১৯৬০ | অসম পুলিছ এ চি, দেৰগাঁও | ?-? | অসম ৰাইফলছ্ | |- | ১৯৬১ | মাইচ'ৰ ডিষ্ট্ৰিক্ট কমিটি | ?-? | অসম ৰাইফলছ্ | |- | ১৯৬২ | লীডাৰ্ছ এফ চি, জলন্ধৰ | ?-? | হাওৰা ইউনিয়ন, কলিকতা | |- | ১৯৬৩ | গুৱাহাটী টাউন ক্লাব | ০-০ (যুগ্ম বিজয়ী) | লীডাৰ্ছ এফ চি, জলন্ধৰ | |- | ১৯৬৪ | অসম ৰাইফলছ্ | ?-? | জলপাইগুড়ি টি চি, পশ্চিমবঙ্গ | |- | ১৯৬৫ | আৰয়ান ক্লাব, কলিকতা | ?-? | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | |- | ১৯৬৬ | আৰয়ান ক্লাব, কলিকতা | ?-? | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | |- | ১৯৬৭ | পূব ৰেলৱে এছ চি | ?-? | ইচ্ছাপুৰ ৰাইফল ফেক্টৰী, কলিকতা | |- | ১৯৬৮ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | ১-০ | পূব ৰেলৱে এছ চি | <ref name=trophylist>{{Cite web|url=http://eastbengalclub.co.in/trophyroom.html|title=East Bengal Club - Trophy Room|website=eastbengalclub.co.in|access-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114010717/http://eastbengalclub.co.in/trophyroom.html|archive-date=14 November 2018|url-status=dead|archivedate=14 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181114010717/http://eastbengalclub.co.in/trophyroom.html|deadurl=yes}}</ref> |- | ১৯৬৯ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | ?-? | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | |- | ১৯৭০ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | ?-? | খিদিৰপুৰ স্পোৰ্টিং ইউনিয়ন | |- | ১৯৭১ | অসম পুলিছ এ চি, দেৰগাঁও | ?-? | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | |- | ১৯৭২ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | ?-? | ঢাকা একাদশ | <ref name=trophylist/> |- | ১৯৭৩ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | ?-? | লীডাৰ্ছ এফ চি, জলন্ধৰ | <ref name=trophylist/> |- | ১৯৭৪ | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | ২-২,৫-0 | ভাস্কো স্পোৰ্টছ ক্লাব | |- | ১৯৭৫ | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | ?-? | পঞ্জাব একাদশ | |- | ১৯৭৬ | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | ৩-০ | গোৱা একাদশ | |- | ১৯৭৭ | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | ?-? | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | |- | ১৯৭৮ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | ৪-২ | বেংকক প'ৰ্ট অথ'ৰিটি | <ref name=trophylist/> |- | ১৯৭৯ | বেংকক প'ৰ্ট অথ'ৰিটি | ?-? | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | |- | ১৯৮০ | style="text-align:center;" colspan="3"|'''প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল''' |- | ১৯৮১ | অসম পুলিছ এ চি | ?-? | ডেম্পো স্পোৰ্টছ ক্লাব | |- | ১৯৮২ | ডেম্পো স্পোৰ্টছ ক্লাব | ১-০ | অসম ৰাইফলছ্ | |- | ১৯৮৩ | ডেম্পো স্পোৰ্টছ ক্লাব | ১-০ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | |- | ১৯৮৪ | মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব | ?-? | মাফতলাল এছ চি, বোম্বাই | |- | ১৯৮৫ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | ?-? | ছালগাওকাৰ স্পোৰ্টছ ক্লাব | |- | ১৯৮৬ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | ৩-০ | পঞ্জাব ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ | |- | ১৯৮৭ | খিদিৰপুৰ স্পোৰ্টিং ইউনিয়ন | ?-? | অসম ৰাইফলছ্ | |- | ১৯৮৮ | অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ | ?-? | অসম পুলিছ | |- | ১৯৮৯ | এছটেঘলাল এফ চি, তেহৰান | ?-? | ঢাকা মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব | |- | ১৯৯০ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | ?-? | শ্বিলং একাদশ | |- | ১৯৯১ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | ১-০ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | |- | ১৯৯২ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | ১-০ | আবাহনী ক্ৰীড়াচক্ৰ, ঢাকা | <ref name=trophylist/> |- | ১৯৯৩ | বেংকক প'ৰ্ট অথ'ৰিটি | ?-? | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | |- | ১৯৯৪ | পঞ্জাব পুলিছ | ?-? | মিজোৰাম একাদশ | |- | ১৯৯৫ | অসম পুলিছ এ চি | ?-? | উইলিয়ামছন মেগৰ একাডেমী | |- | ১৯৯৬ | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | ২-১ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | |- | ১৯৯৭ | অসম পুলিছ এ চি | ১-১,৫-৪ [pen] | মিজোৰাম আইজল একাদশ | |- | ১৯৯৮ | নৰবাখৰ ক্লাব | ১০-১ | টি.আৰ.এ.ইউ., ইম্ফল | |- | ১৯৯৯ | আসাম ৰেজিমেন্টেল চেন্টাৰ | ২-১ | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | |- | ২০০০ | টাটা ফুটবল একাডেমী | ১-১,৪-৩ [pen] | ২য় অসম বিশেষ সংৰক্ষিত বাহিনী | |- | ২০০১ | [[মোহন বাগান এথলেটিক ক্লাব]] | ৪-০ | ৰাজ প্ৰাচা এছ চি, বেংকক | |- | ২০০২ | আসাম ৰেজিমেন্টেল চেন্টাৰ | ১-০ | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | |- | ২০০৩ | আসাম ৰেজিমেন্টেল চেন্টাৰ | ৩-০ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | |- | ২০০৪ | ব্ৰাডাৰ্ছ ইউনিয়ন, ঢাকা | ০-০,১-০ [aet] | শ্বিলং একাদশ | |- | ২০০৫ | আসাম ৰেজিমেন্টেল চেন্টাৰ | ২-২,৫-৩ [pen] | ছেইল | |- | ২০০৬ | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | ১-০ | আসাম ৰেজিমেন্টেল চেন্টাৰ | |- | ২০০৭ | প'ৰ্ট অথ'ৰিটি অফ থাইলেণ্ড | ৩-০ | অ.এন.জি.চি., মুম্বাই | |- | ২০০৮ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | ০-০,৩-০ [aet] | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | |- | ২০০৯ | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | ৩-২ | নাগালেণ্ড পুলিছ | |- | ২০১০ | আবাহনী লিমিটেড, ঢাকা | ৩-০ | থ্ৰী ষ্টাৰ ক্লাব, নেপাল | |- | ২০১১ | ৰয়েল ৱাহিংদহ এফ চি | ২-১ | লাংছিং এফ চি | |- | ২০১২ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | ৪-১ | অসম ৰাইফলছ্ | |- | ২০১৩ | ভৱানীপুৰ এফ চি | ১-০ | আইজল এফ চি | |- | ২০১৪ | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | ২-২,৪-২[pen] | গ্ৰীণ ভেলী এফ চি | |- | ২০১৫ | style="text-align:center;" colspan="3"|''' প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল''' |- | ২০১৬ | থ্ৰী ষ্টাৰ ক্লাব | ২-১ | [[ইষ্ট বেংগল ফুটবল ক্লাব]] | |- | ২০১৮ | মহমেদান স্পোৰ্টিং ক্লাব, কলিকতা | ৩-১ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | <ref>{{cite news|url=http://goalie365.com/show_details.php?article_id=2699/Mohammedan%20SC%20Cliched%20Title%20In%20The%2065th%20Bordoloi%20Trophy|title=Mohammedan SC Cliched Title In The 65th Bordoloi Trophy|date=9 November 2018|work=Goalie365.com|access-date=9 November 2018|archivedate=9 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181109024829/http://goalie365.com/show_details.php?article_id=2699%2FMohammedan%20SC%20Cliched%20Title%20In%20The%2065th%20Bordoloi%20Trophy|deadurl=yes}}</ref> |- | ২০১৯ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | ২–২ (অইল বিজয়ী পেনাল্টীৰ জৰিয়তে) | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | |- | ২০২০ | style="text-align:center;" colspan="3"|'''প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল''' |- | ২০২১ | [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ পৰিষদ স্প'ৰ্টছ্ ক্লাব]] | ২-১ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | |- | ২০২২ | দিল্লী এফ চি | ১-০ | নাগালেণ্ড পুলিচ | <ref>{{cite news|url=https://easternmirrornagaland.com/bordoloi-trophy-delhi-fc-beat-nagaland-1-0-to-clinch-trophy/ |title=Bordoloi Trophy: Delhi FC beat Nagaland 1-0 to clinch trophy |date=3 April 2022 |work=Eastern Mirror }}</ref> |- | ২০২৩ | [[অইল ইণ্ডিয়া এফ চি]] | ৩-১ | ইউনাইটেড চিৰাং দুৱাৰ এফ চি |<ref>{{cite news |url=https://thenewsmill.com/2023/04/oil-wins-bordoloi-trophy-football-tournament/|title=OIL wins Bordoloi Trophy football tournament |date=5 April 2023 |work=thenewsmill.com}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== <ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.kolkatasports.com/bharat-ratna-lokapriya-gopinath-bordoloi-trophy-2016.php |access-date=2016-09-23 |archivedate=2016-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924212002/http://www.kolkatasports.com/bharat-ratna-lokapriya-gopinath-bordoloi-trophy-2016.php |deadurl=yes }}</ref> {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ফুটবল]] [[শ্ৰেণী:ক্ৰীড়া সমাৰোহ]] 4lsesomxsn2x96qfp4l03zb5308bwrv 0 42382 647697 422124 2026-10-25T20:10:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647697 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লালবাগ কিল্লা | image = Lalbag_Fort_008.jpg | image_size = 300px <!-- fixed size instead of user's default size --> | image_alt = | image_caption = '''লালবাগ কিল্লাৰ সম্মুখ দৃশ্য''' | former_names = কিল্লা ঔৰংগবাদ | latitude = 23.718915 | longitude = 90.388567 | alternate_names = | status = এটা অসমাপ্ত মোগল দুৰ্গ। বৰ্তমান যাদুঘৰ তথা ঐতিহাসিক নিদৰ্শন | building_type = দুৰ্গ | architectural_style = [[মোগল স্থাপত্য]] | address = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | start_date = ১৬৭৮ | est_completion = ১৬৮৪ | owner = বাংলাদেশ চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগ | other_dimensions = | structural_system = | material = | size = | rooms = | known_for | architect = [[মহম্মদ আজম শ্বাহ]] | designations = | designation1_number = | references = | url =http://www.dhaka.gov.bd/ }} '''লালবাগ কিল্লা''' ([[ইংৰাজী]]: Lalbagh Fort) হ’ল [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ঢাকা]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিমাঞ্চলত থকা [[বুঢ়ী গংগা নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত ১৭ শতিকাত নিৰ্মিত এটা অসম্পূৰ্ণ দুৰ্গ।<ref name=bpedia>{{cite book |last=Rahman |first=Habibur |year=2012 |chapter=Lalbagh Fort |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220421211020/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort |archivedate=2022-04-21 |access-date=2016-11-02}}</ref> ১৬৭৮ চনত [[মোগল]] সম্ৰাট [[ঔৰংগজেৱ]]ৰ পুত্ৰ চুবেদাৰ ''মহম্মদ আজম শ্বাহে'' দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ''শ্বায়েস্তা খানে'' ১৬৮৮ চনলৈ ঢাকাত থকা সত্ত্বেও দুৰ্গৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰা নাছিল। ==ইতিহাস== ১৬৭৮ চনত মোগল সম্ৰাট ঔৰংগজেৱৰ তৃতীয় পুত্ৰ মহম্মদ আজম শ্বাহে বেংগলত চুবেদাৰ হিচাপে থকা সময়ছোৱাত দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ বেংগলত ১৫ মাহৰ বাবে আছিল। বিশেষ কাৰণত ঔৰংগজেৱে তেওঁক [[দিল্লী]]লৈ মাতি পঠিওৱাত দুৰ্গটোৰ কাম অসম্পূৰ্ণ হৈ ৰৈছিল। সেইসময়ত শ্বায়েস্তা খান আছিল ঢাকাৰ নতুন চুবেদাৰ আৰু তেখেতে পুনৰ দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। ১৬৮৪ চনত শ্বায়েস্তা খানৰ কন্যা ''ইৰান দুখত ৰাহমাত বানু''ৰ (পৰী বিবি) মৃত্যু হয়। নিজ কন্যা পৰী বিবিৰ মৃত্যুৰ সময়ত শ্বায়েস্তা খানে দুৰ্গটোকেই দুৰ্ভাগ্যশালী বুলি মন কৰিছিল আৰু ১৬৮৪ চনত অসমাপ্ত অৱস্থাতেই দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য বন্ধ হৈছিল।<ref>{{cite book |title=Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca |year=1903|author= Sayid Aulad Hasan |publisher=Published by the author |page=5}}</ref> লালবাগ দুৰ্গৰ তিনিটা প্ৰধান অংশৰ ভিতৰত এটা হ'ল পৰী বিবিৰ সমাধি। শ্বায়েস্তা খানে ঢাকা এৰাৰ পাছত লালবাগ দুৰ্গই ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা হেৰুৱায়। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণটো আছিল ৰাজধানীখন ঢাকাৰ পৰা মুৰ্চিদাবাদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ৰাজকীয় মোগল আমোল সমাপ্ত হোৱাৰ পাছত দুৰ্গটো পৰিত্যক্ত অৱস্থাত ৰৈ যায়। ১৮৪৪ চনত ঠাইখিনিৰ নাম ঔৰংগবাদৰ পৰা লালবাগ লৈ সলনি কৰা হয় আৰু দুৰ্গটো লালবাগ দুৰ্গ নামে পৰিচিত হয়।<ref>{{cite book |title=The Archaeological Heritage of Bangladesh |date=Nov 2011 |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |pages=586}}</ref> ==গাঁথনি== দীৰ্ঘ সময় ধৰি এটা ধাৰণা কৰা হৈছে যে দুৰ্গটো হ’ল দুটা বিশাল তোৰণ তথা আংশিক ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মজবুত দেৱালৰ লগতে তিনিটা ভৱনৰ সমন্বয়; ভৱন তিনিটা হ’ল ক্ৰমে [[মছজিদ]], [[পৰী বিবিৰ সমাধি]] আৰু [[দেৱান-ই-আম]]। সম্প্ৰতি [[বাংলাদেশ]]ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগে খননকাৰ্যৰ দ্বাৰা অন্যান্য গাঁথনিৰ অস্তিত্ব প্ৰকাশিত কৰিছে।<ref name=bpedia/> ===মছজিদ=== মহম্মদ আজম শ্বাহে নিৰ্মাণ কৰা তিনি গম্বুজ বিশিষ্ট আয়তাকাৰ (১৯.১৯ মিটাৰ × ৯.৮৪ মিটাৰ) লালবাগ কিল্লা মছজিদটো বাংলাদেশৰ প্ৰচলিত মোগল মছজিদৰ এটা আদৰ্শ উদাহৰণ। ===দেৱান-ই-আম=== দেৱান-ই-আম আছিল বেংগলৰ মোগল শাসকৰ বাসগৃহ। ইয়াৰ বাহ্যিক মাপ হ’ল ৩২.৪৭ মিটাৰ × ৮.১৮ মিটাৰ। ===পৰী বিবিৰ সমাধি === পৰী বিবিৰ সমাধি দুৰ্গটোৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। ২০.২ বৰ্গমিটাৰ বৰ্গাকৃতিৰ সমাধিটো ১৬৮৮ চনৰ পূৰ্বে নিৰ্মিত। তাত বৰ্তমান পৰী বিবিৰ মৃতদেহ নাই বুলি বিশেষজ্ঞসকলে মত পোষণ কৰিছে। == লালবাগ কিল্লা যাদুঘৰ == স্বায়েস্তা খানৰ বাসভৱনটো বৰ্তমান [[লালবাগ কিল্লা যাদুঘৰ]] হিচাপে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা দিয়া হৈছে।<ref name=bpedia/> == লালবাগ দুৰ্গৰ কিছু দৃশ্য == {{Clear}} <gallery mode=packed> File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 18.JPG File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 44.JPG File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 55.JPG File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 53.JPG File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 49.JPG </gallery> == আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল == <gallery> Image:Back view of tomb of paribibi.jpg|পৰী বিবিৰ সমাধিৰ পাছৰ দৃশ্য Image:Lalbager Kella.jpg|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 1.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 2.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 3.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 4.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 5.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 6.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Dhaka Lalbagh Fort 7.JPG|লালবাগ কিল্লা Image:Lalbagh Fort Rezowan1.jpg|লালবাগ দূৰ্গ Image:Lalbag Fort Pari Bibi Rezowan4.jpg| পৰী বিবিৰ সমাধি Image:Lalbag Fort Museum Rezowan6.jpg|লালবাগ যাদুঘৰ Image:Lalbag Fort Museum Rezowan7.jpg|লালবাগ যাদুঘৰ Image:Lalbag Fort Museum Rezowan3.jpg|লালবাগ যাদুঘৰ Image:Darbar Hall Lalbagh Fort.jpg|লালবাগ কিল্লা প্ৰাসাদ গৃহ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Lalbagh Kella (Lalbagh Fort)}} * [http://bangladeshtourismdirectory.com/Lalbagh-Fort.html Lalbagh Fort by Bangladesh Tourism Directory] * [http://www.ourdhakacity.com/lalbagh-fort Lalbagh Fort by Our Dhaka City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161128080514/http://www.ourdhakacity.com/lalbagh-fort/ |date=2016-11-28 }} [[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] bpm6fcjqa6zs9oozqp02qj7losunpq3 0 44159 647754 647627 2026-10-25T22:47:14Z InternetArchiveBot 29706 Add 6 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647754 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =বিশ্বনাথ জিলা<br> Biswanath district | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = জিলা | image_skyline = Holy Biswanath (2).JPG | image_alt = | image_caption = বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰ | nickname = | image_map = Biswanath in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_title = বিশ্বনাথ জিলা | established_date = ২০১৫ | founder = | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1100 | elevation_footnotes = | elevation_m = 48 | population_total = 5,80,000 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = স্বীকৃত | demographics1_title1 = ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 784 XXX | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''বিশ্বনাথ জিলা''' (IPA: ˌbɪswəˈnɑːθ ˈtʃɑːrɪˌælɪ) অসমৰ উত্তৰ-পাৰৰ এখন জিলা। ২০১৫ চনৰ ১৫ আগষ্ট তাৰিখে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]] ডাঙৰীয়াই বিশ্বনাথ জিলা গঠনৰ কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰিছিল।<ref>http://www.dnaindia.com/india/report-cm-tarun-gogoi-announces-5-new-districts-in-assam-on-independence-day-2114724</ref><ref>http://zeenews.india.com/news/assam/assam-gets-five-more-districts_1647470.html</ref> [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ [[বিশ্বনাথ]] মহকুমাৰ বেছি ভাগ অংশ আৰু [[গহপুৰ]]ৰ কিছু অংশৰে বিশ্বনাথ জিলা গঠন কৰা হ’ল। ইয়াৰ উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] আৰু [[গোলাঘাট জিলা]], পূবে [[লখিমপুৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[শোণিতপুৰ জিলা]] অৱস্থিত। জিলাখনৰ সদৰ ঠাই হৈছে [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]। ২০২২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত জিলাখন পুনৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল যদিও ২০২৩ চনৰ ২৫ আগষ্টত অসম চৰকাৰে ইয়াৰ পৃথক জিলা মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ==ইতিহাস== ===বিশ্বনাথ নাম আৰু তীৰ্থক্ষেত্ৰ=== বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পুৰণি নাম আছিল ''সলা'' বা ''শলা''। পৰৱৰ্তী সময়ত অঞ্চলটো নদুৱাৰ নামেৰেও পৰিচিত হয়। বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ অঞ্চল ঐতিহাসিক নদুৱাৰৰ পূব অংশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন শৈৱ তীৰ্থক্ষেত্ৰ [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]]ৰ নামৰ পৰাই অঞ্চলটোৰ বিশ্বনাথ নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি ধৰা হয়। ''বিশ্বনাথ'' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে বিশ্বৰ অধিপতি বা শিৱ। এই তীৰ্থস্থানক ''গুপ্তকাশী'' বুলিও জনা যায়। স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, কুমুদ আৰু কৌস্তভ নামৰ দুজন মুনিৰ শাপৰ সৈতে গুপ্তকাশী নামৰ উৎপত্তি জড়িত।<ref>তৰুণ দাস, ''বিশ্বনাথৰ ইতিহাস''।</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্য আৰু প্ৰাচীন দুৰ্গসমূহ=== বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল ষোড়শ শতিকাৰ আগভাগলৈকে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি বিভিন্ন ইতিহাসবিদে মত প্ৰকাশ কৰিছে। সৃষ্টিধৰ দত্তই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা ভৰালী নদী লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে। এন. এন. আচাৰ্য আৰু জে-ইউন শ্বিনেও চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা বিশ্বনাথলৈকে বিস্তৃত হোৱাৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28}}</ref><ref>{{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=52–53 |doi=10.1177/0019464619894134}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগংগ নদী লৈকে বিস্তৃত হৈছিল। তেওঁ [[শদিয়া]]ৰ প্ৰত্নাৱশেষ, বুৰৈ নদীৰ পাৰৰ ৰামঘাট-বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং-দিকাল নদীৰ সংগমস্থলীৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহক এই অনুমানৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। বিশ্বনাথ জিলা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চল চুতীয়া যুগৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ আৰু স্থাপত্যগত সম্পৰ্কৰ কথাও ইতিহাসবিদসকলে আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Kanak Lal |title=Early History of Kamarupa |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |year=1933 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.2613/page/n389 271]}}</ref> গগৈয়ে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[ইটানগৰ]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21}}</ref> প্ৰতাপগড় এই অঞ্চলৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক বিৱৰণত বুৰৈ নদীৰ দুৰ্গত পোৱা ইটাৰ আকাৰ আৰু গঠনৰ সৈতে বিশ্বনাথৰ প্ৰতাপগড়ৰ ইটা আৰু অন্যান্য নিৰ্মাণাৱশেষৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |year=1904 |page=258 |url=https://archive.org/details/journalofasiatic731calc/page/258/mode/2up}}</ref> বিশ্বনাথৰ উত্তৰে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত [[ইটা দুৰ্গ]]কো চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি আলোচনা কৰা হৈছে। ===চুতীয়া–আহোম সংঘাত=== {{main|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ঐতিহাসিক ''দিহিংমুখ'' অঞ্চলটো চুতীয়া আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। সেই সময়ত [[দিহিং নদী]]ৰ গতিপথ বৰ্তমানতকৈ অধিক পশ্চিমমুখী আছিল আৰু নদীখন [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি বৈ ইয়াৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙাৰ]] ওচৰৰ ''মহুৰা''<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> অথবা ''লাখৌ'' নামৰ{{efn|গেইটে ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত ''লাখৌ''ক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তৎকালীন সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্গঠন অনুসৰি সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰফালে বৈ গৈছিল, আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথেৰে বৈ গৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/128 132]-133}}</ref>}} স্থানত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰত]] মিলিত হৈছিল।{{efn|ঐতিহাসিক দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ীদিহিং নদীৰ গতিপথৰ সৈতে একে নাছিল। এডৱাৰ্ড গেইটে মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত পুৰণি দিহিংমুখৰ অৱস্থিতিৰ উল্লেখ কৰিছে। দিহিং নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে ৰশ্মিৰেখা ভূঞায়ো আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/129 133]}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2023 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> }} বুৰঞ্জীসমূহত দিহিং নদীক উত্তৰৰ চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণৰ আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=অসম বুৰঞ্জী |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |page=9}}</ref><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom |year=1985 |page=28}}</ref> ১৫১৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিখৌমুখত চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ পিছত আহোমসকলে দিহিংমুখলৈ আগবাঢ়ি ''মুংখ্ৰাং'' নামৰ এটা সীমান্ত দুৰ্গ স্থাপন কৰে। ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এই দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰি ইয়াৰ সেনাপতি খেনমুঙক হত্যা কৰে আৰু অঞ্চলটো পুনৰ অধিকাৰ কৰে। ১৫২২ চনত আহোমসকলে পুনৰ অভিযান চলাই হেৰুওৱা অঞ্চল দখল কৰাৰ লগতে সীমান্ত অধিক পূবলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |page=57}}</ref><ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |publisher=Assam Book Depot |location=Calcutta |year=1968 |page=62}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404 |edition=2nd |year=1926 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404/page/87 87]}}</ref> [[চিত্ৰ:Medieval Brick plinth of a house from Upper Balijan.jpg|thumb|বিশ্বনাথ জিলাৰ ওপৰ বালিজানত পোৱা ইটাৰে নিৰ্মিত ঘৰৰ ভেটি। ইয়াৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰ, গোমচি আৰু নক্সাপৰ্বতৰ স্থাপত্যৰ সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰা হৈছে।]] ===আহোম প্ৰশাসন আৰু বাৰভূঞাসকলৰ পুনৰ্বসতি=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom Buranji |page=61}}</ref> আহোম শাসনকালত বিশ্বনাথ সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক গুৰুত্বৰ লগতে এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপেও বিকশিত হৈছিল। আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰ, শিৱনাথ মঠ আৰু বৰদৌল আদি ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাণ বা উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Volume V: Darrang |publisher=Pioneer Press |location=Allahabad |year=1905 |pages=66–67 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07339}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলে বিশ্বনাথ জিলাৰ পশ্চিমলৈ অভিযান চলাই; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ভৰালী নদী পাৰ হৈ ৰৌতা-তেমনীৰ (মধ্য অসম) বাৰভূঞাসকলক দমন কৰে। এই ভূঞাসকলৰ মূল অধিকাৰক্ষেত্ৰ বৰ্তমানৰ দৰং আৰু নগাঁও অঞ্চলত আছিল। বুৰঞ্জী অনুসৰি, চুহুংমুঙে তেওঁলোকৰ একাংশক উত্তৰকূলৰ বিভিন্ন স্থানত, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ আৰু লখিমপুৰ অঞ্চলত পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰায়।{{efn|''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী'' (পৃষ্ঠা ২৭) অনুসৰি, ৰাউতা-তেমনীৰ বাৰজন ভূঞা আছিল উতাই, তমাই, ৰায়, সাকাই, কৌশিক, উজীৰ, লস্কৰ, চমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভাট আৰু ভকত। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে অধীনত চাৰিজনকৈ উপভূঞা আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। লাচম কলিতা ভূঞাৰ পৰিয়ালক লখিমপুৰৰ বাহবাৰীত, এজনক ঢকুৱাখনাৰ সোণাৰী নদীৰ পাৰত আৰু আন এজনক পাহাৰীয়া অঞ্চলত সংস্থাপন কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |page=27}}</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' পৃ.১৬ ৰ মতে ৰৌটাত বড়ো-ভূঞাসকলক দমন কৰিছিল সুহুংমুঙে। অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণক বড়ো-ভূঞাৰ নেতৃত্বত ৰাখি ৰাজ্যৰ বিভিন্ন স্থানত পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হয়।}}<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p. 62, "The heavenly king proceeded to Shaola(Biswanath). He ordered Shenglung, Thaomung Shenba, and some others to go and remain at Teomani-Rowta. They did accordingly, proceeded to the place and stopped there...The king passed the year Lakni Taomit (1528 AD) in peace. In Lakni Kaken (in 1529 AD), the king, with his son, the Dangarias and followers proceeded to Shaola(Sala). The heavenly king sent a messenger to Shenglung and other directing them to return from Teomani-Rowta. The king then ordered Thaomung Katak and Thaomung Mungklang to cross the Bharali river and plunder the wide country on the other side. Both of them acted as desired and returned with some captives who were produced before the king. Thaomung Katak was placed at Narayanpur."</ref><ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Asam Buranji'',p.21,"ৰজাদেৱে বিশ্বনাথ লৈ গৈ ত্যাওচুংলুং-কংচেং, থাওমুং-চেনব‌ এই দুইক ৰেটাই-টেমনিত থাকিব দিলেগৈ। পাচে থাওমুং-কটকক উজিৰক ধৰিবলৈ পঠালে। উজিৰে এই কথা জানি ভাগি পৰাৰ...লাক্নি কাকেও শকত ৰজাদেৱৰ‌ বাপেক-পুতেক ৰাজ্যে-সমন্বিতে বিশ্বনাথলৈ গৈ কলঙ্গেদি মানুহ পঠাই ৰেটাই-টেমনিৰ পৰা ত্যাওচুংলুং-কংচেঙক লোকজন সহিতে আহিব দিলে। পাচে ৰজাদেৱে থাওমুং-কটক, থাওমুং-মুংক্লাং, এই দুইক ভৰলীয়ে উজাই পঠালে, বোলে-"তহঁতে দুয়ে ভৰলু পাৰ হৈ‌ গৈ যি মানুহ পাৱ ধৰি আনগৈ।" পাচে ইবোলাক দুয়ো গৈ‌ যি মানুহ পালে আনি ৰজাদেৱৰ ঠাইত দিলেহি। পাচে থাওমুং-কটকক নাৰায়ণপুৰত ৰাজ দি তাতে থাকিব দিলে।"</ref> স্থানীয় কিছুমান পৰম্পৰাই জিলা খনৰ পশ্চিম অংশক স্বাধীন ভূঞা শাসনৰ সৈতে জড়িত কৰে। কিন্তু এই পৰম্পৰা সমূহৰ মূল উৎস ''আদি চৰিত'' নামৰ গ্ৰন্থখনক ইতিহাসৰ গৱেষক সকলে নিৰ্ভৰযোগ্য বুলি গ্ৰহণ নকৰে।<ref>Maheswar Neog states that the Adi-charita, ascribed to Madhavadeva, has created much ill feeling among the Vaisnavas of Assam, and has been denounced by the more considerate section of sattra pontiffs and literary men alike.</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote="the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva"; "Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis."|doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806 |year=1947 |pages=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806/page/n76 72], 74|quote=Like the authorship, the historicity of Adi charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref> কিছু ইতিহাসবিদে দিকাৰাই<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1986 |page=193}}</ref> আৰু ঘিলাধাৰী নদীক<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |year=1980 |page=66}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য আৰু ভূঞাসকলৰ সম্ভাব্য সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে, আহোম বুৰঞ্জীসমূহত এই অঞ্চলত পূৰ্বৰে পৰা বাৰভূঞাসকলৰ শাসন থকাৰ কোনো উল্লেখ নাই; বৰঞ্চ তেওঁলোকক ৰৌতা-তেমনী অঞ্চলৰ মূল ভূখণ্ডৰ পৰাহে ইয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা পোৱা যায়। ===কোচ–আহোম সংঘাত=== ষোড়শ শতিকাত বিশ্বনাথ অঞ্চল [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সামৰিক সংঘাতৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ হৈ পৰে। নিৰ্মল কুমাৰ বসুৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, ১৫৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চিলাৰায়]]ৰ নেতৃত্বত কোচ সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰেৰে পূবলৈ আগবাঢ়ি দিকাৰাই নদীৰ ওচৰত আহোম সেনাৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয়। এই সংঘাতত আহোমসকল পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যায়। তাৰ পিছত কলিয়াবৰ আৰু সলা অঞ্চলত পুনৰ সংঘৰ্ষ ঘটে আৰু কোচ সেনা নাৰায়ণপুৰ অভিমুখে অগ্ৰসৰ হয়।<ref>{{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |year=1970 |page=27}}</ref> নিত্যানন্দ গগৈয়ে মধ্যযুগীয় দিকাৰাই নদীক বৰ্তমানৰ শোণিতপুৰ–বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ নদী ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বুৰঞ্জীত উল্লেখিত উত্তৰ পাৰৰ ''সলা'' বা ''শলা'' বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামৰিক কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |location=Guwahati |year=2016}}</ref> কোচসকলে পিছত [[নাৰায়ণপুৰ]]ত এটা দুৰ্গ স্থাপন কৰে। কিন্তু ১৫৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুক্লেনমুং]]য়ে পিছলাত তেওঁলোকৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা বিচ্ছিন্ন কৰাত কোচ সেনাই পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। ১৫৬২–৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কোচসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। এই অভিযানত বাৰভূঞা আৰু আন কিছুমান স্থানীয় শাসকে [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সেনাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে অথবা তেওঁৰ পক্ষত যোগ দিয়ে। কোচ সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰে পূবলৈ অগ্ৰসৰ হৈ আহোম ৰাজধানী [[গড়গাঁও]] অধিকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |pages=58–64}}</ref> ===আহোম–মুছলমান সংঘাত=== চুহুংমুঙৰ শাসনকালত বংগৰ পৰা অহা মুছলমান আক্ৰমণকাৰী সেনাক আহোমসকলে বুৰৈ নদীলৈকে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰোৱাই নদীখনৰ মুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰি ফুলবাৰীত সেনা মোতায়েন কৰাইছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=91 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/A_History_of_Assam_by_E._A._Gait.pdf}}</ref> সপ্তদশ শতিকাত আহোম–মোগল সংঘাতৰ সময়ত ভৰালী নদী পুনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত অঞ্চল হৈ পৰে। ১৬১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে ভৰালী নদীৰ পাৰত আবু বকৰৰ নেতৃত্বাধীন মোগল সেনাক পৰাস্ত কৰে। এই সংঘাতৰ সৈতে ১৬১৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চামধৰা শিলালিপিও সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite web |title=The Ahom-Mughal Conflict: A Brief Introduction |publisher=Vivekananda International Foundation |page=40 |url=https://www.vifindia.org/sites/default/files/The-Ahom-Mughal-Conflict.pdf}}</ref> পিছত মীৰজুমলাৰ আক্ৰমণৰ অন্তত ১৬৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলাঝাৰীঘাটৰ সন্ধি অনুসৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে ভৰালী নদীৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ মোগল সম্ৰাটক এৰি দিবলগীয়া হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/139 139]}}</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু আধুনিক জিলা=== ব্ৰিটিছ শাসনৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বনাথ কিছু বছৰলৈ নদুৱাৰ বা বিশ্বনাথ জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এই অঞ্চল [[দৰং জিলা]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[বিশ্বনাথ ঘাট]] উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ষ্টীমাৰ ঘাট আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। বি. চি. এলেনৰ ১৯০৫ চনৰ দৰং জিলাৰ গেজেটিয়াৰতো বিশ্বনাথক ষ্টীমাৰ বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Final Master Plan for Biswanath Chariali |work=The Assam Gazette Extraordinary |publisher=Government of Assam |date=15 February 2002 |page=1043 |url=https://tcp.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dtcp_medhassu_in_oid_4/this_comm/biswanath_chariali_final_master_plan_2021.pdf}}</ref><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Volume V: Darrang |publisher=Pioneer Press |location=Allahabad |year=1905 |page=177 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07339}}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ পৰা পৃথক কৰি বিশ্বনাথ জিলা গঠনৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়। ২০২২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠনৰ অংশ হিচাপে জিলাখন পুনৰ শোণিতপুৰৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। অৱশ্যে ২০২৩ চনৰ ২৫ আগষ্টত অসম চৰকাৰে বিশ্বনাথৰ পৃথক জিলা মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam: Four districts to re-merge with existing districts |work=The Assam Tribune |date=31 December 2022 |url=https://assamtribune.com/assam/assam-four-districts-to-re-merge-with-existing-districts-1455186}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam Cabinet decides to 'create' 4 districts |work=The Hindu |date=25 August 2023 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-decides-to-create-4-districts/article67235407.ece}}</ref> ==শৈক্ষিক অনুষ্ঠান== * বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয় * বিশ্বনাথ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * বিশ্বনাথ কলেজ অৱ এডুকেশ্বন,বিশ্বনাথ * চাৰিদুৱাৰ মহাবিদ্যালয়,গহপুৰ * বিশ্বনাথ কৃষি মহাবিদ্যালয় * বেহালী স্নাতক মহাবিদ্যালয়,বেহালী * চতিয়া মহাবিদ্যালয়,চতিয়া * জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ * বিশ্বনাথ চাৰিআলি চৰকাৰী আই টি আই মহাবিদ্যালয় * চৰকাৰী ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ * জ্ঞান উদয় পেৰামেডিকেল নাৰ্চিং প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ চাৰিআলি * ডাফ্নে জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * অৰিয়েণ্ট ফ্লাৱাৰ জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * তৰুণ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য মেম’ৰিয়েল জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * আনন্দ ৰাম বৰুৱা জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) ==প্ৰশাসন== * সদৰ ঠাই : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] * মহকুমাৰ সংখ্যা : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[গহপুৰ]] * ৰাজহ চক্ৰ : বিশ্বনাথ চাৰিআলি, গহপুৰ, হেলেম * পুলিচ ষ্টেচন : গহপুৰ, হেলেম, বিহালী, জিনজিয়া, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, চতিয়া * চহৰৰ নাম : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[গহপুৰ]] * পৌৰসভাৰ সংখ্যা : ১ * নগৰ সমিতিৰ সংখ্যা : ১ ==লগতে চাওক== *[[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] *[[বিশ্বনাথ ঘাট]] ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] bf10esn5uscwsdtuptd2zjyk5z0b51s 0 49485 647811 433012 2026-10-26T00:38:30Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647811 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | bgcolor = goldenrod | color = white | name = স্পিৰিচুৱেল | stylistic_origins = {{hlist|কৰ্ম সংগীত|খ্ৰীষ্টধৰ্মীয় গীত}} | cultural_origins = আফ্ৰিকান আমেৰিকান | instruments = কণ্ঠ | popularity = | derivatives = {{hlist|[[ব্লুজ]]|[[gospel music]]}} | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = | other_topics = }} '''স্পিৰিচুৱেল''' (বা '''নিগ্ৰো স্পিৰিচুৱেল''')<ref name="singers">{{Cite web|title=Negro Spiritual Singers | url=http://newdeal.feri.org/library/ae36.htm| publisher=New Deal Network| accessdate=21 March 2015}}</ref><ref name="heritage">{{Cite web|title=5th Annual Negro Spirituals Heritage Day|url=http://www.allaboutjazz.com/php/news.php?id=19476|publisher=All About Jazz|accessdate=21 March 2015}}</ref> প্ৰায় আফ্ৰিকান [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকানসকলে]] সৃষ্টি কৰা [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টধৰ্মীয়]] গীত।<ref name=":0">{{Cite book|title=The Books of American Negro Spirituals|publisher=Da Capo Press}}</ref> স্পিৰিচুৱেল বা 'আধ্যাত্মিক' গীতসমূহ প্ৰথমে আছিল এক মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ যিয়ে একেলগে খ্ৰীষ্টান মূল্যবোধ আৰু দাস প্ৰথাৰ বৰ্বৰতা ব্যক্ত কৰিছিল।<ref name=nmaahc>[http://nmaahc.si.edu/Blog/blackmusicmonth "Celebrating Black Music Month", National Museum of African American History and Culture] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402132952/http://nmaahc.si.edu/Blog/blackmusicmonth |date=2015-04-02 }}</ref> যদিও প্ৰথমে স্পিৰিচুৱেল বাদ্যযন্ত্ৰ অবিহনে এক মাতেৰে গোৱা হৈছিল, বৰ্তমানে স্পিৰিচুৱেলক সুসংগঠিত দলত গোৱা গীত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। আমেৰিকান গীতৰ এই ঐতিহসিক গোটক বৰ্তমানে এক স্বকীয় সংগীতৰ শৈলী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="scholarship">{{Cite web|title=Why "Negro Spiritual"… A Note About Negro Spirituals|url=http://www.negrospiritual.org/why-negro-spiritual|publisher=The "Negro Spiritual" Scholarship Foundation|accessdate=21 March 2015|archivedate=7 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150307012852/http://www.negrospiritual.org/why-negro-spiritual|deadurl=yes}}</ref> == নাম আৰু উদ্ভৱ == "স্পিৰিচুৱেল" শব্দ [[কিং জেম্‌ছ বাইবেল]]ৰ ইফিচিয়ান্স ৫ঃ১৯ৰ অনুবাদত থকা "স্পিৰিচুৱেল চংচ"ৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। তাত কোৱা হৈছিল, "Speaking to yourselves in psalms and hymns and spiritual songs, singing and making melody in your heart to the Lord।"<ref name="faigin">{{Cite web|url=http://www.jsfmusic.com/Uncle_Tom/Tom_Article3.html|title=Faigin, Tom. "Negro Spirituals: Songs of Survival"|publisher=|access-date=2019-01-27|archivedate=2014-10-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141011072810/http://www.jsfmusic.com/Uncle_Tom/Tom_Article3.html|deadurl=yes}}</ref> '''স্লেভ চংচ অৱ দ্য ইউনাইটেড ষ্টেট্‌ছ''<nowiki/>' ১৮৬৭ত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰথম নিগ্ৰো স্পিৰিচুৱেলৰ প্ৰকাশন।<ref>''Slave Songs of the United States'', the first major collection of negro spirituals, was published in 1867.</ref> == পাছলৈ সংজ্ঞাৰ প্ৰয়োগ == সংগীতশাস্ত্ৰী [[জৰ্জ পুলেন]] জেক্সনে 'স্পিৰিচুৱেল' শব্দটিক এক বহলতৰ অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰিছিল, নিজৰ ১৯৩৮ৰ '''হুৱাইট স্পিৰিচুৱেল্‌চ ইন দ্য চাউদাৰ্ণ আপলেণ্ডছ''<nowiki/>'ত। এনে প্ৰয়োগ তাৰ পূৰ্বে বিশেষভাৱে কৰা হোৱা নাছিল। পাছলৈ শব্দটোৱে কেইবাটাও অন্য সংগীত শৈলীক সামৰি ল'লে যাৰ ধৰণগতভাৱে প্ৰকৃত আফ্ৰিকান আমেৰিকান স্পিৰিচুৱেল গীতসমূহৰ লগত সাদৃশ্য আছিল। == আফ্ৰিকান গীতৰ সৈতে সম্পৰ্ক == {{listen |filename=Gospel Train.mp3 |title="দ গচপেল ট্ৰেইন" |description=১৮৭২ চনত মুক্তি প্ৰাপ্ত এক স্পিৰিচুৱেল গীত }} যদিও স্পিৰিচুৱেল গীতসমূহৰ অনেক তাল সম্পৰ্কীয় আৰু ধ্বনিগত দিশৰ সাদৃশ্য আৰু উৎস [[আফ্ৰিকা]] মহাদেশ, ই বাস্তৱতে আমেৰিকাত আফ্ৰিকান দাসসকলে অনুভৱ কৰা অনন্য ধাৰ্মিক অনুভৱৰহে ফল। ই আফ্ৰিকাৰ সংগীত আৰু ধৰ্মৰ সৈতে [[ইউৰোপ]]ৰ সংগীত আৰু ধৰ্মৰ সম্পৰ্কৰ ফল।<ref>Pitts, Walter F. (1996). ''[https://books.google.com/books?id=RtgY6QzBaG4C&pg=PA74&dq= Old Ship of Zion: The Afro-Baptist Ritual in the African Diaspora]''. New York: Oxford University Press. p. 74. ISBN: 0195111451.</ref> তদুপৰি এই শৈলী কেৱল আমেৰিকাতহে বিশেষভাৱে বিকশিত হ'ল, [[লেটিন আমেৰিকা]] আৰু কেৰিবিয়ানকে ধৰি অন্যান্য ঠাইত ধৰ্মান্তৰিত হৱা আফ্ৰিকানসকলে এই সংগীতৰ বিকাশত বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা নাই।<ref name="stompingblues">{{Cite book|last=Murray|first=Albert|title=Stomping the Blues|url=https://archive.org/details/stompingblues0000murr_y9j4|publisher=Da Capo|location=New York|year=1976|isbn=0-306-80362-3|pages=[https://archive.org/details/stompingblues0000murr_y9j4/page/64 64]–65}}</ref> == দাস সমাজত == দাসসকলে নিজৰ লগত আফ্ৰিকান সাংকৃতিক ঐতিহ্য লৈ আনিছিল আমেৰিকালৈ। কৰ্মৰপৰা পূজালৈ বিভিন্ন কৰ্মত সংগীত আৰু নৃত্যই আফ্ৰিকান জীৱনত বিশেষ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। পিচে ইউৰোপীয় মালিকে আফ্ৰিকামূলীয় আৰাধনাৰ কেইবাটাও ধৰণ নিষিদ্ধ কৰি পেলালে, ঢোল বাদন কৰাৰপৰা নৃত্য কৰালৈকে। দাসসকল গোপনে নিজৰ সংগীত পৰিবেশন কৰিবলৈ বাধ্য হৈ পৰিল।<ref>African American Spirituals. Online Text. Retrieved from the Library of Congress, https://www.loc.gov/item/ihas.200197495/. (Accessed January 26, 2018.)</ref> == তথ্য সূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সংগীত]] l0m74qod9lriqmt5e35hd34jwbhxk1d 0 50922 647733 640289 2026-10-25T22:16:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647733 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সুস্মিতা সেন | image = Sushmita Sen Manish M B'day Bash.jpg | image_size = | caption = ২০১৬ চনত সুস্মিতা সেন | birth_name = | nationality = ভাৰতীয় | other names = | birth_date = {{birth date and age|1975|11|19|df=y}}<ref name="IndianExpress">{{cite news |title=Bollywood beauty Sushmita Sen turns 40|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bollywood-beauty-sushmita-sen-turns-39/|work=The Indian Express|accessdate=18 April 2016}}</ref><ref name="Indiatoday">{{cite news|title=Sushmita Sen turns a year older: Lesser known facts|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|work=India Today|accessdate=18 April 2016|date=19 November 2015|archivedate=8 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170908125115/http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|deadurl=yes}}</ref> | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[তেলেংগানা]], ভাৰত<ref name=children>{{cite news |author=IANS |url=http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |title=News : Sushmita Sen now wants a biological child |newspaper=The Hindu |date=21 May 2010 |accessdate=24 October 2011 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130723165300/http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |archivedate=23 July 2013 |deadurl=yes}}</ref><br /> | death_date = | death_place = | residence = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], ভাৰত<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1070420/asp/frontpage/story_7672425.asp |title=Calcutta : Frontpage |work=The Telegraph |location=Kolkota, India |date=20 April 2007 |accessdate=14 February 2011 |first=Pratim D. |last=Gupta}}</ref> | spouse = | children = ২ | occupation = মডেল, অভিনেত্ৰী | education = চেইণ্ট এনছ হাই স্কুল, ছেকেন্দ্ৰাবাদ<ref name="IndiaToday">{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/beauty-pageant-1026148-2017-07-25|title= From Sushmita Sen to Diana Hayden, see how educated your favourite Indian beauty pageant winners are|publisher=India Times |website= |date=25 July 2017}}</ref> | yearsactive = ১৯৯৪-বৰ্তমানলৈ | title = ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ১৯৯৪ (বিজয়ী)<br>মিছ ইউনিভাৰ্ছ ১৯৯৪ (বিজয়ী) | signature = | awards = }} '''সুস্মিতা সেন''' (জন্ম ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৭৫)<ref name="IndianExpress"/><ref name="Indiatoday"/> এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু মডেল। ১৯৯৪ চনত তেওঁ ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া আৰু পিছলৈ ১৮ বছৰ বয়সত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ১৯৯৪ খিতাপ দখল কৰিছিল। মিছ ইউনিভাৰ্ছ দখল কৰা সুস্মিতা সেন প্ৰথম গৰাকী [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]।<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html |title=Fans wish Zeenat, Sushmita on birthday |publisher=Sify.com |date=23 November 2011 |accessdate=23 February 2012}}</ref> তেওঁ হিন্দী, তামিল আৰু বাংলা ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ [[ফিল্মফেয়াৰ]]কে আদি কৰি বহুতো বঁটা আৰু পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছে। তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ খিতাপ জয় কৰাৰ পিছত বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰত কাম কৰিবলৈ সুযোগ লাভ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ হিন্দী ছবি ''দস্তক''ৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলিছিল। চলচ্চিত্ৰ আৰু মডেলিং জগতৰ বাহিৰে সমাজ সেৱাৰ লগতেও জড়িত হৈ আছে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ ২০১৩ চনৰ [[মাদাৰ টেৰেছা]] বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|publisher= DNA India|date=8 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indianaffairs.tv/inspiring-youth-icon-sushmita-sen-bags-the-prestigious-eternal-beauty-actress-of-the-decade-at-india-leadership-conclave-2016/|title=aInspiring Youth Icon Sushmita Sen Bags The Prestigious “Eternal Beauty & Actress Of The Decade” At India Leadership Conclave. 2016|publisher=Indianaffairs tv|date=12 July 2016}}</ref> তেওঁ ২০১৬ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাত বিচাৰকৰ পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। তেওঁ দুগৰাকী ছোৱালীৰ একক মাতৃ। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৭৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[হায়দৰাবাদ]] চহৰৰ এক বঙালী পৰিয়ালত সুস্মিতা সেনৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/supplementary/anandaplus/exclusive-interview-of-jisshu-sengupta-1.771050 |title= Interview of Jisshu Sengupta|publisher=Anandabazar Patrika |date=15 March 2018 }}</ref><ref name="auto"/> তেওঁৰ পিতৃ সুবীৰ সেন এগৰাকী ভাৰতীয় বায়ু সেনাৰ উইং কমাণ্ডাৰ আৰু মাতৃ শুভ্ৰ সেন এগৰাকী অলংকাৰ ডিজাইনাৰ। তেওঁৰ এগৰাকী ভণ্টি নীলম আৰু ভাইটি ৰাজীৱ আছে।<ref>{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/celeb-themes/Sushmita-Sen-with-dad-Shubeer-Sen/articleshow/6035907.cms |title=Sushmita Sen with Father |publisher=Photogallery.indiatimes.com |date= |accessdate=25 August 2012}}</ref> তেওঁ নতুন দিল্লীৰ এয়াৰ ফৰ্চ গোল্ডেন যুবলি ইনষ্টিটিউটত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|last=Sen|first=Sushmita|title=Biography for Sushmita Sen|url=https://www.imdb.com/name/nm0784047/bio|publisher=IMDB}}</ref> তাৰপিছত তেওঁ ছেকেন্দ্ৰাবাদৰ চেইণ্ট এনছ হাই স্কুলত নামভৰ্তি কৰিছিল যদিও শিক্ষা সমাপ্ত নকৰিলে।<ref name="Indiatoday"/><ref>{{cite news |author=Ganesh S Lakshman |agency=TNN |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall |title=MCH bulldozers may force St. Ann's to relocate |newspaper=Times of India |date=12 February 2006 |accessdate=25 August 2012 |archivedate=29 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029205210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |first=Garima |last=Sharma |agency=TNN |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college |title=No college degree for Sushmita Sen |newspaper=Times Of India |date=6 March 2010 |accessdate=25 August 2012 |archivedate=17 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130817111446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college |deadurl=yes }}</ref> ==সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা== ===ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া=== ১৯৯৪ চনত তেওঁ [[ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া]] প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ইউনিভাৰ্ছ খিতাপ দখল কৰে আৰু ১৯৯৪ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিছিল।<ref name="missuniverse">{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm |title=The Hindu Business Line : Coke-Sushmita Sen deal cancelled |publisher=Thehindubusinessline.in |date=16 July 2003 |accessdate=24 October 2011}}</ref> ===মিছ ইউনিভাৰ্ছ=== ১৯৯৪ চনৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল। অৱশেষত তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ খিতাপ দখল কৰে। মিছ ইউনিভাৰ্ছ খিতাপ দখল কৰা তেওঁ প্ৰথম গৰাকী ভাৰতীয়।<ref>{{cite web|url=http://www.criticalbeauty.com/2012/03/miss-universe-1994.html?m=1|title=Miss Universe 1994 - Full results|publisher=Critical Beauty|date=3 July 2012|accessdate=5 May 2018}}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ প্ৰকল্প ''আই এম চি-মিছ ইণ্ডিয়া ইউনিভাৰ্ছ''য়ে টাইমছ গ্ৰুপৰ পৰা ২০১০ চনৰ পৰা ২০১২ চনলৈ মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতৰ প্ৰতিযোগী নিৰ্বাচন কৰিবলৈ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। ২০১৩ চনত ফেমিনায়ে পুনৰাই এই অধিকাৰ ঘূৰাই পায়।<ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx |title=I'm a born entrepreneur: Sushmita Sen |newspaper=Hindustan Times |date=13 July 2011 |accessdate=24 October 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118093810/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx |archivedate=18 November 2011 |df=dmy-all }}</ref> ===মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৬=== মিছ ইউনিভাৰ্ছ খিতাপ জয় কৰাৰ ২৩ বছৰ পিছত ৬৫ তম মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ বিচাৰকৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/23-years-after-sushmita-sen-won-she-was-back-at-miss-universe-pageant-see-pics-4500091/4/|title=23 years after Sushmita Sen won, she was back at Miss Universe pageant. See pics|date=31 January 2017|publisher=}}</ref><ref name="Heavy">{{cite news|title=Sen as a judge of 65th Miss Universe|url=http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|accessdate=February 3, 2017|publisher=Heavy.com|date=January 29, 2017|archivedate=February 3, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170203163238/http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|deadurl=yes}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Sushmita Sen at Raveena's chat show for NDTV (2).jpg|thumb|ৰবীনা টেণ্ডনৰ জীয়েকৰ সৈতে সুস্মিতা সেন]] সুস্মিতা সেন এগৰাকী একক মাতৃ। তেওঁ ২০০০ চনত এগৰাকী ছোৱালী তুলি লৈছিল। আকৌ ২০১০ চনত আন এগৰাকী ছোৱালী তুলি লয়।<ref name="children"/><ref name="5 February 2011 DC Correspondent">{{cite news |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |title=Sush consoles Renee |newspaper=Deccan Chronicle |date=5 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062105/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |archive-date=25 January 2012 |access-date=31 March 2019 |archivedate=25 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125062105/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Meet Rohman Shawl - Sushmita Sen's 11th boyfriend, his age, pictures and background |url=https://www.ibtimes.co.in/meet-rohman-shawl-sushmita-sens-11th-boyfriend-his-age-pictures-background-784039 |publisher=International Business Times |date=October 26, 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Everything You Need To Know About Rohman Shawl, The New Hottie Sushmita Sen Is Dating |url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/bollywood/everything-you-need-to-know-about-rohman-shawl-the-new-hottie-sushmita-sen-is-dating/ar-BBP3cn7 |publisher=msn.com |date=January 25, 2019}}</ref> ==বঁটা আৰু মনোনয়ন== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- ! width=5%|চন ! width=30%|বঁটা ! width=29%|শ্ৰেণী ! width="20%" |চলচ্চিত্ৰ ! width=15%|ফলাফল |- | rowspan="7" | ২০০০ | rowspan="2" | [[ফিল্মফেয়াৰ]] বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''বিৱি নম্বৰ ১'' | {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''চিৰ্ফ তুম'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" | ষ্টাৰ স্ক্ৰীন বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''বিৱি নম্বৰ ১'' | {{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | rowspan="2" | ''চিৰ্ফ তুম'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" | ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেছনেল ফিল্ম একাডেমী বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | {{Nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | rowspan="2" |''বিৱি নম্বৰ ১'' | {{Won}} |- | জি চিনে এৱাৰ্ড | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | {{Won}} |- | rowspan="4" | ২০০৩ | ফিল্মফেয়াৰ বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | rowspan="4" | ''ফিলহাল'' | {{Nom}} |- | ষ্টাৰ স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | {{Nom}} |- | ইণ্ডিয়ান ইণ্টাৰনেছনেল ফিল্ম একাডেমী বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | {{Nom}} |- | জি চিনে এৱাৰ্ড | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | {{Won}} |- | ২০০৪ | ষ্টাৰ স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | ''সময়: হুৱেন টাইম ষ্ট্ৰিইকছ'' | {{Nom}} |- | ২০০৫ | ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড | ষ্টাৰ অফ দা ইয়াৰ- ফিমেল | ''মে হু না'' | {{Nom}} |- | ২০০৫ | জি চিনে এৱাৰ্ড | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''মে হু না'' | {{Nom}} |- | ২০০৬ | [[ৰাজীৱ গান্ধী]] বঁটা | বলিউডত কৃতিত্ব | {{n/a}} | {{Won}} |- | ২০১৩ | [[মাদাৰ টেৰেছা]] বঁটা | সামাজিক ন্যায় | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{cite news |title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|date=8 November 2014|work=Daily News and Analysis}}</ref> |- | ২০১৬ | ইণ্ডিয়ান এফেয়াৰছ ইণ্ডিয়া লিডাৰশ্বিপ কনক্লেভ | ইটাৰনেল বিউটি এণ্ড এক্টৰেছ অফ দা ডিকেড | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{Cite web|url=http://indianaffairs.tv/inspiring-youth-icon-sushmita-sen-bags-the-prestigious-eternal-beauty-actress-of-the-decade-at-india-leadership-conclave-2016/|title=Inspiring Youth icon Sushmita Sen bags the prestigious “Eternal Beauty & Actress of the Decade” at India Leadership Conclave 2016 |work= Indian Affairs|date=20 July 2016|access-date=2016-07-21}}</ref> |- | ২০১৬ | জিওস্পা এছিয়াস্পা ইণ্ডিয়া এৱাৰ্ড | ৱমেন অফ চাবটেন্স এৱাৰ্ড | {{n/a}} | {{Won}} |- | ২০১৭ | লাক্স গোল্ডেন ৰজ এৱাৰ্ড | টাইমলেছ বিউটি বঁটা | {{n/a}} | {{Nom}}<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180324231043/https://www.easterneye.eu/winners-lux-golden-rose-awards-2017/ |archivedate=2018-03-24 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.easterneye.eu/winners-lux-golden-rose-awards-2017/ |access-date=2019-03-31 |deadurl=yes}}</ref> |- | ২০১৮ | আই এম ৱমেন এৱাৰ্ড | ৱমেন অফ চাবটেন্স এৱাৰ্ড | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/apr/29/being-born-as-woman-a-huge-award-for-former-miss-universe-sushmita-sen-1807970.html/|title=Being born as woman a huge award for Former Miss Universe Sushmita Sen|publisher=}}</ref> |} ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commonscat-inline|Sushmita Sen|সুস্মিতা সেন}} * {{IMDb name|id=0784047|name=সুস্মিতা সেন}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] {{Filmfare Award for Best Supporting Actress}} 6b6lf5fyn4miy2vobn1xk89tk1ntgr7 0 51633 647823 646991 2026-10-26T00:57:19Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647823 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং চিনাক্ত আৰু দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড দাবী আন্দোলনত" আহোম লেণ্ডৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে প্ৰস্তাৱ জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=[https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik/page/28 28] |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==নাম আৰু ব্যুৎপত্তি== হাবুংৰ প্ৰাচীনতম উল্লেখ দশম শতিকাত কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত ঠাইখনক হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> এছ এন্ডলে হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি ব্যক্ত কৰিছিল যত হা মানে পৃথিৱী আৰু চুবুং মানে মানুহ।<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়।{{cn}} ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাৱ্ৰঙ্গ'' (Havranga) বা ''হ-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈশা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''সৈচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''সৈচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.'']</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''সৈচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন প্ৰস্তাৱসমূহৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈশা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈশা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] 1mi8aeb5z1czb0lsevkw92ifwgeqjbr 647883 647823 2026-10-26T09:36:51Z Ananya Taye 28065 restored to unvandalised version 1. It is still not certain whether the Havanga (not Havranga) province is same as Habung, as stated in the sources attached in the history section. 2. Habung is the original name not Havanga, as mentioned in Chutia copperplates and Buranjis. 3. Donot remove cited sources about the etymology of Ha and Bung. Ha (meaning land) is a well-known prefix for place names since the Kamrupa period like Hapakka, Hadapeswar 647883 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড ডিমাণ্ড মুভমেণ্ট"এ ইয়াক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=28 |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==হাবুং নামৰ উৎপত্তি== হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাৱ্ৰঙ্গ'' (Havranga) বা ''হ-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈশা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''সৈচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''সৈচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.'']</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''সৈচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন প্ৰস্তাৱসমূহৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈশা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈশা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] c4q8swrn5h3y24e43mz0pgn4kvthqsf 647884 647883 2026-10-26T10:02:05Z Ananya Taye 28065 Rewritten Assamese pronounciation as per the English ones 647884 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড ডিমাণ্ড মুভমেণ্ট"এ ইয়াক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=28 |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==হাবুং নামৰ উৎপত্তি== হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত "হাবাঙ্গ"<ref name="Sircar-Havvanga"/> বা "হাব্ৰাঙ্গ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাব্ৰাঙ্গ'' (Havranga) বা ''হা-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈশা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''চাইচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''চাইচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.'']</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''সৈচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন প্ৰস্তাৱসমূহৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈশা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈশা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হাবাঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] hzrdn7fhgr7qfs6pgaw6k7pb0uztyat 647885 647884 2026-10-26T10:03:09Z Ananya Taye 28065 /* */ 647885 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড ডিমাণ্ড মুভমেণ্ট"এ ইয়াক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=28 |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হৱ্বঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==হাবুং নামৰ উৎপত্তি== হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত "হাবাঙ্গ"<ref name="Sircar-Havvanga"/> বা "হাব্ৰাঙ্গ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাব্ৰাঙ্গ'' (Havranga) বা ''হা-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈশা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''চাইচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''চাইচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.'']</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''সৈচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন প্ৰস্তাৱসমূহৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈশা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈশা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হাবাঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] tbzgtw5wpdi8jgjyk20enhytok7x7r6 647886 647885 2026-10-26T10:04:55Z Ananya Taye 28065 /* */ 647886 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড ডিমাণ্ড মুভমেণ্ট"এ ইয়াক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=28 |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==হাবুং নামৰ উৎপত্তি== হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত "হাবাঙ্গ"<ref name="Sircar-Havvanga"/> বা "হাব্ৰাঙ্গ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাব্ৰাঙ্গ'' (Havranga) বা ''হা-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈশা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''চাইচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''চাইচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.'']</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''সৈচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন প্ৰস্তাৱসমূহৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈশা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈশা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হাবাঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো ক্লাঙচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] fpzytbxb0pde1vnroq1k0pmxi2bvtyz 0 59527 647728 540922 2026-10-25T21:44:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647728 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Bombax ceiba is a universe unto itself.jpg |image_caption = ''[[ৰঙা শিমলু]]ৰ'' ফুল। |image2 = Muk Min (Chinese- 木綿, lit. wood cotton) (485385322).jpg |image2_caption = শিমলুৰ গা-গছ। |taxon = Bombax |authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name=GRIN>{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1565 |title=Genus: ''Bombax'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |accessdate=2013-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615193720/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1565 |archive-date=2013-06-15 |url-status=dead }}</ref> |subdivision_ranks = Species |subdivision = See text |synonyms=''Eriodendron'' <small>DC.</small><br> ''Salmalia'' <small>Schott & Endl.</small><ref name=GRIN/> }} '''শিমলু''' ({{lang-en|Silk cotton}}) মালভেলেছ পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এবিধ উদ্ভিদ। ই পশ্চিম [[আফ্ৰিকা]], [[ভাৰত]], দক্ষিণ-পূব-এছিয়া, তথা পূব এছিয়া আৰু উত্তৰ [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ উপউষ্ণমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ স্থানীয় প্ৰজাতি<ref name="ReferenceA">দ্বিজেন শৰ্মা লেখক; ''বাংলা একাডেমী; ফুলগুলি যেন কথা''; মে, ১৯৮৮; পৃষ্ঠা-৩৮-৩৯,}}</ref>। এছিয়াৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলত এই গছৰ ডাল পোন ওখ হয় আৰু শীতকালত ইয়াৰ পাতবোৰ সৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৫টা পাহিৰে সৈতে শিমলুৰ ৰঙা ফুল বসন্ত কালত গছত নতুন পাত ওলোৱাৰ আগে আগে দেখা দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shimul|title=Shimul|website=Banglapedia|language=en|access-date=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170813182931/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shimul|archivedate=2017-08-13|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ ফলটো কলৰ দৰে, যিটো পকি ফাটিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে ইয়াৰ পৰা কপাহৰ দৰে বগা আঁহ ওলাই আহে। ইয়াৰ ডাল আৰু কাণ্ডত জীৱ-জন্তুৰ আক্ৰমণ ৰোধ কৰিব পৰাকৈ ডাঙৰ আকৃতিৰ হুল থাকে। ইয়াৰ ডাঠ চাল আৰু কোমল বৈশিষ্ট্যৰ কাঠৰ বাবে এই কাঠ আচবাব তৈয়াৰকৰণৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বিৱৰণ== শিমলু গছ গড়ে ২০ মিটাৰলৈকে বৃদ্ধি হয়। আদ্ৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলত ৬০ মিটাৰ পৰ্যন্ত ওখ পুৰণি গছ পোৱা যায়। সৰু অৱস্থাত ডাল আৰু কাণ্ডত অসংখ্য শংকু আকৃতিৰ হুল থাকে, কিন্তু ডাঙৰ হ'লে এইবোৰ নোহোৱা হয়। পাতবোৰ হাতৰ তলুৱা দৰে আৰু কেন্দ্ৰীয় অংশৰ পৰা প্ৰসাৰিত হোৱা। প্ৰায় ৬টা পাতৰে এটা যৌগপত্ৰ গঠন হোৱা দেখা যায়। গড়ে ৭–১০ চেণ্টিমিটাৰ বহল আৰু ১৩–১৫ চেণ্টিমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পাতৰ দীঘল নমনীয় ঠাৰিটো ২০ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত দীঘল হয়। কাপ আকৃতিৰ ফুলবোৰ অকলশৰীয়াকৈ বা থুপ খাই থকা, অক্ষীয় ডালৰ মূৰত ফুলিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই সময়ত গছজোপাৰ পাতবোৰ সৰি লঠঙা হৈ পৰে। গড়ে ৭–১১ চেণ্টিমিটাৰ বহল ফুলবোৰৰ পাহিৰ দৈৰ্ঘ্য ১২ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত হোৱা দেখা যায়। এই ফুলৰ ষ্টেমিনেল টিউব চুটি, ৫টা বাণ্ডিলত ৬০টাতকৈ অধিক এনে টিউব থাকে। স্ত্ৰী-কেশৰডাল পাতল ৰঙা, ৯ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত দীঘল, গোলাপী ৰঙৰ ডিম্বাশয়বোৰ ১.৫–২ চেণ্টিমিটাৰ দীঘল। ইয়াৰ এটা ফলত অসংখ্য দীঘল আৰু ডিম্বাকৃতিৰ ক’লা বা ধূসৰ ৰঙৰ বীজ থাকে। এই বীজবোৰ বগা তুলাৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ থাকে। গড়ে ১৩ চেণ্টিমিটাৰ (৫ ইঞ্চি) দীঘল এই গছৰ ফলৰ ৰং কুমলীয়া অৱস্থাত পাতল সেউজীয়া আৰু পূৰঠ ফলবোৰ বাদামী ৰঙৰ। ==ব্যৱহাৰ== শিমলুৰ তুলাবোৰৰ পৰা সূতা তৈয়াৰ কৰি বয়ন কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নেপাল আৰু ভাৰতত শিমলু তুলাৰ কাপোৰ বোৱা হয়। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত এই আঁহবোৰ গাৰু আৰু তুলি বনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। থাইলেণ্ডত শিমলু ফুলৰ শুকান কোৰ (থাই: งิ้ว)<ref>{{Cite web |url=http://www.ars-grin.gov/misc/mmpnd/Thai_index_new.html |title=Thai Plant Names |access-date=2012-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227114031/http://www.ars-grin.gov/misc/mmpnd/Thai_index_new.html |archive-date=2014-12-27 |url-status=dead }}</ref> শ্বান ৰাজ্য আৰু উত্তৰ থাইলেণ্ডৰ খাদ্যৰ ''নাম ঙিয়াও নুডল চূপ''ৰ লগতে ''কায়েং খাই'' তৰকাৰীৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।<ref>[http://www.chiangraitimes.com/news/2579.html Cooking Northern Thai Food – Khanom Jeen Nam Ngeow] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130325121024/http://www.chiangraitimes.com/news/2579.html |date=2013-03-25 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=E92bq_9fJp8 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211222/E92bq_9fJp8 |archive-date=2021-12-22 |url-status=live|title=Kaeng Khae Kai (Katurai Chilli Soup with Chicken)|last=LittleBigThaiKitchen|date=12 March 2012|via=YouTube}}{{cbignore}}</ref> শমলুক কেণ্টনীজ ভাষাত “কপাহ-গছৰ ফুল” বুলি জনা যায়। দক্ষিণ চীনা বিশেষকৈ গুৱাংঝু কেণ্টনীজ সংস্কৃতিত ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ই দক্ষিণ চীনৰ গুৱাংডং প্ৰদেশৰ ৰাজধানী গুৱাংঝুৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ফুল। ফুলৰ বতৰত সৰি পৰা ফুলবোৰ মাটিৰ পৰা গোটাই শুকুৱাই লৈ পিছলৈ চাহ বা চূপ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে। এই ফুলটোক গুৱাংঝুস্থিত চাইনা চাউদাৰ্ণ এয়াৰলাইন্সৰ ট্ৰেডমাৰ্ক হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"[http://group.csair.com/sites/news/Lists/List19/DispForm.aspx?ID=40 标记的意义] {{webarchive|url=https://archive.today/20120710094352/http://group.csair.com/sites/news/Lists/List19/DispForm.aspx?ID=40 |date=2012-07-10 }}" 南航官网. 于2010年1月14日查阅.</ref> ==চিত্ৰ সম্ভাৰ== <gallery> File:Semal (Bombax ceiba) flower bud in Kolkata W IMG 4134.jpg|ফুলৰ কলি File:Semal (Bombax ceiba)- fallen flower at ground in Kolkata W IMG 4121.jpg|এটা সৰি পৰা শিমলু ফুল File:Bombax ceiba - Cotton tree - Shimul Flower (2).jpg|ফুল File:Bombax ceiba - young tree bark.jpg|কোমল কাণ্ড File:Bombax ceiba 17zz.jpg|প্ৰাপ্তবয়স্ক কাণ্ড File:HK CottonTreeSeed.JPG|গুটি File:木棉 Bombax ceiba 20210320102058 01.jpg|ফিলোটেক্সি File:Bombax ceiba Flower in Lantau island, Hong Kong.JPG|ডাল আৰু ফুল File:Bombax Ceiba cotton pods.JPG|পুৰঠ শিমলুৰ কল File:The trunk of Red Cotton Tree.jpg|ৰঙা শিমলুৰ চাল আৰু ইয়াত থকা হুল </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বৃক্ষ]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (উদ্ভিদ)]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] js3o55yg8ljfm9n8h60i1rdes840l7d 0 61649 647673 594719 2026-10-25T18:19:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647673 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = মুৰাৰিচাঁদ মহাবিদ্যালয় | native_name = এম.চি. কলেজ | image_name = Murari Chand College Logo.svg | image_size = 170px | image_alt = | caption =মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ২৭ জুন ১৮৯২ | closed = | type = | affiliation = | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector = | principal = মঃ চালেহ আহমেদ | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[চিলেট]] | state = | province = | country =[[বাংলাদেশ]] | coor = | campus = | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname =এম.চি. কলেজ | mascot = | affiliations = [[ːenːBangladesh National University|বাংলাদেশ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = {{URL|mccollege.edu.bd}} | logo = | footnotes = }} '''মুৰাৰিচাঁদ মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-bn|মুরারিচাঁদ মহাবিদ্যালয়}}) ব্ৰিটিছ শাসিত [[অসম প্ৰদেশ|অসম]]ৰ প্ৰথম মহাবিদ্যালয় আৰু বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]ৰ চিলেট ডিভিজনৰো ই প্ৰথম উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান। ই বাংলাদেশৰ সপ্তম পুৰণি মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ১৮৯২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰে পৰা এই প্ৰতিষ্ঠানখনে বৃহত্তৰ চিলেটৰ শিক্ষা, সংস্কৃতি আৰু ৰাজনৈতিক পৰিমণ্ডলৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছে।<ref name="website">[http://mccollege.edu.bd Official website]</ref> == ইতিহাস == মুৰাৰিচাঁদ মহাবিদ্যালয় স্থানীয় এক স্মৰণীয় ব্যক্তিত্ব [[চিলেট]]ৰ ৰয়নগৰৰ ৰাজা [[:bn:গিৰিশ চন্দ্ৰ ৰায়|গিৰিশ্চন্দ্ৰ ৰয়ে]] ১৮৯২ চনৰ ২৭ জুনৰ দিনা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। চাৰিজন শিক্ষক আৰু ওঠৰজন ছাত্ৰৰে আৰম্ভ কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ নামকৰণ মাতৃপক্ষৰ ককাক মুৰাৰিচাঁদ ৰয়ৰ নামেৰে কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক বৰ্তমানৰ বন্দৰ বজাৰৰ ৰাজা জি.চি. ৰয় স্কুলৰ ওচৰতে স্থাপন কৰা হৈছিল। গিৰিশ্চন্দ্ৰ ৰয় বিধবা ব্ৰজ সুন্দৰী দেৱীৰ তোলনীয় পুতেক আছিল, ব্ৰজ সুন্দৰী আছিল জমিদাৰ বাবু মুৰাৰিচাঁদ ৰয়ৰ জীয়ৰী। প্ৰথম অৱস্থাত ই এখন ব্যক্তিগত পূঁজিৰে সঞ্চালিত মহাবিদ্যালয় আছিল আৰু মাথোঁ F.A. (কলা শাখাৰ প্ৰাক-স্নাতক) শ্ৰেণীহে খোলা হৈছিল। শিক্ষানুষ্ঠানখন চলাই ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা ধন গিৰিশ্চন্দ্ৰ ৰয়ে যোগান ধৰিছিল। ১৯৯৭ৰ প্ৰলয়ংকৰী [[:en:1897 Assam earthquake|ভূমিকম্প]]ত মহাবিদ্যালয়ৰ ভৱন ধ্বংস হৈছিল। ৰয়ৰ নিজৰো বিস্তৰ ক্ষতি হৈছিল। এই দুৰ্যোগে তেওঁক আৰ্থিকভাবে তেনেই নিশকতীয়া কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটোলৈ ধন যোগান ধৰা তেওঁৰ বাবে অসম্ভৱ হৈ পৰিল। সেয়েহে তেওঁ মহাবিদ্যালয়খন অধিগ্ৰহণ কৰিবলৈ চৰকাৰক অনুৰোধ জনালে। ৰয়ৰ মৃত্যুৰ পিছত ১৯০৮ চনত চৰকাৰে ইয়াক অধিগ্ৰহণ কৰিলে আৰু ই চৰকাৰী সাহাহ্যপ্ৰাপ্ত মহাবিদ্যালয়লৈ পৰিবৰ্তন হ'ল। ১৯১২ চনত [[অসম প্ৰদেশ]]ৰ চিফ কমিচনাৰ আৰ্চডেল আৰ্লেই ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে চৰকাৰী প্ৰশাসনৰ আওতালৈ অনাৰ ঘোষণা কৰে। স্থানীয় ৰাইজে মহাবিদ্যালয়খন স্নাতক পৰ্যায়লৈ উন্নীত কৰি প্ৰথম শ্ৰেণীৰ মহাবিদ্যালয় ৰূপে গঢ় দিয়াৰ বাবে চৰকাৰক দাবী জনায়।  নেতৃত্ব দিয়ে কাজী ইলিয়াচ, খান বাহাদুৰ আব্দুল মজিদ ওৰফে কাপ্তান মিঞা আদিয়ে। ৰাইজৰ দাবীৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই আৰ্চডেল আৰ্লেই প্ৰস্তাৱ দিয়ে যে স্থানীয় ৰাইজে যদি প্ৰথম দুবছৰলৈ মহাবিদ্যালয়খনৰ সমুদায় খৰচৰ আধা অংশ বহন কৰে, তেতিয়াহে চৰকাৰে ইয়াত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা তথা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ মহাবিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰা সম্ভৱ হ’ব পাৰে। সেইমতে খান বাহাদুৰ আব্দুল মজিদৰ সভাপতিত্বত নলিনীকান্ত দস্তিদাৰ, মহম্মদ বখট মজুমদাৰ, বৈকুণ্ঠনাথ শৰ্মা, সুখময় শৰ্মা, প্ৰমোদচন্দ্ৰ দত্ত, সাৰদাচৰণ শ্যেম, ৰাধাবিনোদ দাম আৰু হৰেন্দ্ৰচন্দ্ৰ সিনহা, মুঠ নজন শিক্ষানুৰাগী হিতৈষীয়ে সভা পাতি টকাৰ যোগাৰ কৰিবলৈ গাত লয়। সেই অনুসৰি ১৮,০০০ টকাৰ বৰঙণি আগবঢ়োৱাত ১৯১৬ চনৰ জুলাইৰ পৰা স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াক প্ৰথম শ্ৰেণীৰ মহাবিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref>{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|first1=Sayeda|last=Shamsunnahar|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Murari_Chand_College|chapter=Murari Chand College|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200628120911/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Murari_Chand_College|archivedate=2020-06-28|access-date=2020-06-28}}</ref><ref name="bpedia">{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|first1=MKI Quayyum|last=Chowdhury|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Majid,_Khan_Bahadur_Syed_Abdul|chapter=Majid, Khan Bahadur Syed Abdul|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630055101/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Majid,_Khan_Bahadur_Syed_Abdul|archivedate=2020-06-30|access-date=2020-06-28}}</ref> ১৯২১ চনত খান বাহাদুৰ আব্দুল মজিদ অসম প্ৰদেশৰ আইন সভাৰ সদস্য (Member of Law Council) হয় আৰু শিক্ষা বিভাগৰ দায়িত্ব লাভ কৰে। দায়িত্ব লাভ কৰিয়ে শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ উৎকৰ্ষ সাধনৰ বাবে নিজকে সমৰ্পন কৰে। তেতিয়ালৈকে মহাবিদ্যালয়খন গোৱিন্দচৰণ পাৰ্কৰ বাঁহ-খাগৰিৰ ঘৰতে চলি আছিল। তাত ঠাইৰ অকুলন হোৱাত তিনিমাইল দূৰৰ থেকাৰে টিলাৰ (বৰ্তমান টিলাগড়) ১৫০ একৰৰ আহল-বহল ভূমিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তাত ১৯২১ চনৰ ১৯ আগষ্টত অসমৰ গৱৰ্ণৰ চাৰ উইলিয়াম মৰিছে নতুন চৌহদৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে আৰু ১৯২৫ৰ ২৭ জুলাইত নতুন চৌহদ উন্মোচন কৰে।<ref name="website" /> ১৯৪৭ৰ দেশ বিভাজনৰ পূৰ্বলৈ ই কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধিভূক্ত আছিল। দেশ বিভাজনৰ পিছত ই ঢাকা বিশ্ববিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰু পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত চট্টগ্ৰামত বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধিভূক্ত হয়। সৰ্বশেষত ১৯৯২ চনত বাংলাদেশ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশৰ সকলো মহাবিদ্যালয়ৰ দৰে মুৰাৰিচাঁদো জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধিভূক্ত হয়।<ref name="website" /> আব্দুল খালিক চৌধুৰী (১৮৮৬-১৯৪৮) এই মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰথম মুছলমান ছাত্ৰ আছিল। তেওঁ ১৯২১ৰ পৰা ১৯৩৬লৈ অসম আইন সভাৰ সদস্য হোৱাৰ উপৰিও দক্ষিণ চিলেট লোকেল বোৰ্ড আৰু ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় চিণ্ডিকেটৰো সদস্য আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.patakuri.com/24483-2/|title=যাদেৰ চিন্তা চেতনা ও কৰ্ম মৌলভীবাজাৰ, সিলেট ও বাংলাদেশতথা ভাৰতীয় উপমহাদেৰশেৰ পট পৰিবৰ্তনেৰ ধাৰক|last=Chakraborti|first=Bikul|date=17 Jun 2017|publisher=Patakuri|language=bn}}</ref> ২০০১ চনত মহাবিদ্যালয়খনত ১৩০জন শিক্ষক আৰু ৬০০০জন ছাত্ৰ আছিল। হোষ্টেল ৭টা। নতুনকৈ ২টা হোষ্টেল নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। আৱাসিক সা-সুবিধাৰ দিশেৰে মহাবিদ্যালয় পৰ্যায়ত ই বাংলাদেশৰ শীৰ্ষৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খনৰ পুথিভঁৰালত প্ৰায় ১লাখ গ্ৰন্থ উপলব্ধ।<ref>{{Cite book|last=Shamsunnahar|first1=Sayeda|year=2012|chapter=Murari Chand College|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Murari_Chand_College|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200628120911/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Murari_Chand_College|archivedate=2020-06-28|access-date=2020-06-28}}</ref> == বিভাগসমূহ == {{multicol}} '''কলা শাখা''' * ইংৰাজী * বাংলা * ইতিহাস * দৰ্শন * উৰ্দু * ইসলামীয় ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি<ref name="website" /> {{col-break}} '''বিজ্ঞান শাখা''' * উদ্ভিদ বিজ্ঞান * ৰসায়ন বিজ্ঞান * গণিত বিজ্ঞান * পদাৰ্থ বিজ্ঞান * মনোবিজ্ঞান * প্ৰাণী বিজ্ঞান * পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান<ref name="website" /> {{col-break}} '''সমাজবিজ্ঞান শাখা''' * অৰ্থনীতি * ৰাজনীতি বিজ্ঞান * সমাজতত্ত্ব<ref name="website" /> {{col-end}} ==উল্লেখনীয় প্ৰাক্তন ছাত্ৰ== * [[জয়ভদ্ৰ হাগজেৰ]], [[ভাৰত]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ, [[অসম চৰকাৰ]]ৰ প্ৰাক্তন পশুপালন মন্ত্ৰী *[[ৰাজমোহন নাথ]], লেখক, পুৰাতত্ববিদ * [[:en:Moinul Hoque Choudhury|ময়নুল হক চৌধুৰী]], [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পশুপালন মন্ত্ৰী * [[:en:Niharranjan Ray|নিহাৰৰঞ্জন ৰয়]], ভাৰতীয় বুৰঞ্জীবিদ<ref>{{cite book|last=Roy|first=Neehar Ranjan|title=Bangaleer Itihas|publisher=Dey's Publishing|location=[[Calcutta]]}}</ref> * [[:en:Shah AMS Kibria|শ্বাহ কবিৰা]], অৰ্থনীতিবিদ তথা বাংলাদেশৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী * [[:bn:শাহীনূর পাশা চৌধুরী|শাহীনুৰ পাশা চৌধুৰি]], [[বাংলাদেশ]]ৰ প্ৰাক্তন সাংসদ, [[:bn:জমিয়তে উলামায়ে ইসলাম বাংলাদেশ|জমিয়ত]]ৰ প্ৰাক্তন নেতা * [[:en:Dewan Mohammad Azraf|দেৱান মহম্মদ আজৰাফ]], বাংলাদেশৰ মন্ত্ৰী * [[:en:Sanat Bhattacharjee|সনত ভট্টাচাৰ্য]], ৰাষ্ট্ৰপতিৰ বঁটাপ্ৰাপক, নীলমণি হাইস্কুলৰ প্ৰধানশিক্ষক * [[:en:Altaf Husain|আলতাফ হুছেইন]], former editor of the ''[[Dawn (newspaper)|Dawn]]'' national English daily newspaper and former industry minister (1965–68). * [[:en:Syed Manzoorul Islam|চৈয়দ মনজুৰুল ইচলাম]], writer * [[:en:Mohammad Ataul Karim|মঃ আটাউল কৰিম]], [[Bangladeshi American]] scientist; executive vice chancellor and provost of the [[University of Massachusetts Dartmouth]]<ref>http://pbn.com/UMass-Dartmouth-appoints-new-provost,88446</ref> * [[:en:Abdul Malik (physician)|আব্দুল মালিক]], cardiologist * [[:en:Abul Mal Abdul Muhit|আব্দুল মল আব্দুল মুহিত]], Finance minister of Bangladesh * [[:en:Nurul Islam Nahid|নুৰুল ইচলাম নাহিদ]], Education Minister of Bangladesh * [[:en:Mohammad Abdur Rab|মঃ আব্দুল ৰব]], professor at University of Dhaka * [[:en:Saifur Rahman (Bangladeshi politician)|চফিউৰ ৰহমান]], former finance minister of Bangladesh * [[:en:Mohammed Farashuddin|মঃ ফৰাচ উদ্দিন]], former governor, Bangladesh Bank * [[:en:Abu Taher|আবু তাহেৰ]], freedom fighter and leftist politician * [[:en:Mufti Nurunnessa Khatun|মুফটি নুৰুন্নেচা খাতুন]], botanist, teacher, and horticulturist.<ref>{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khatun,_Mufti_Nurunnessa|title=Khatun, Mufti Nurunnessa - Banglapedia|website=en.banglapedia.org|language=en|access-date=6 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190222152214/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khatun,_Mufti_Nurunnessa|archivedate=22 February 2019|deadurl=yes}}</ref> * [[:en:Khalil Ullah Khan|খলিল উল্লা খান]], Bangladeshi actor * [[:en:Sultan Md. Mansur Ahmed|চুলতান মহম্মদ মনচুৰ আহমেদ]], Bangladeshi politician == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] myvdnfue0x24i1owqcvzypi9c61g9o3 0 61918 647764 646523 2026-10-25T23:42:18Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647764 wikitext text/x-wiki '''বৰপাত্ৰগোহাঞি''' বা '''ছাও চেং-লুঙ''' ({{lang-aho|𑜌𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫}}) [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ]] তিনিজন প্ৰধান পৰামৰ্শদাতাৰ তৃতীয়জন। দিহিঙীয়া ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ দিনত নগাচাংত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা কোঁ‌ৱৰ [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই|কনচেংৰ]] বাবে বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ইৰ পদবীটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ==বৰপাত্ৰগোহাঞি পদবীৰ আৰম্ভণি== কনচেংৰ পিতৃ স্বৰ্গদেৱ [[চুপিম্‌ফা]]ৰ নক্টে খুনবাও (নগা দেকাৰজা) কাৰঙ্গপাৰৰে মিত্ৰতা আছিল। এদিন চমুৱা কুঁৱৰী এগৰাকীয়ে "নগা খুনবাওটো দেখিবলৈ ভাল" বুলি কোৱাত খং উঠি ৰজাই চাৰিমহীয়া গৰ্ভৱতী কুঁৱৰীক কাৰঙ্গপাক দিলে। নগাৰজাই "তেওঁ যে দেৱতাই দিবলৈ পালে মঞো আই বুলি ৰাখিম", এইবুলি নিলে। নগাচাঙতে কনচেংৰ জন্ম হয়।<ref name="সাতসৰী">{{cite book | title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী | publisher=গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগ | author=ড: সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত | year=১৯৬৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৬৭, ৬৮}}</ref> ইয়াৰ পাছত ১৪৯৭ খৃষ্টাব্দত চুহুংমুংৰ দিনত নগা চাঙৰ পৰা চমুৱা কুঁৱৰীৰ পুতেকে আহোম ৰাজধানীলৈ কৰ সোধাবলৈ আহোঁতে ৰজাই এই ল’ৰাটিৰ গাত ৰাজকীয় তেজ দেখি তাৰ আতি-গুৰি জানিব পাৰি তেওঁ বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাইৰ লগত আলোচনা কৰি ভবিষ্যতে আহোম ৰাজ্যৰ বিপদৰ আশংকা কৰি এই ল’ৰাটিক কনচেং নাম দি নিজৰ লগত লৈছিল। [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰণত তেওঁক ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁই পদবী‌ দিয়া হৈছিল।‌ তেওঁয়ে চুতীয়াৰ দৈথাং পৰ্বতীয়া দুৰ্গলৈ গৈ চুতীয়া সেনাপতি কাশিতৰাৰ লগত যুদ্ধ কৰি জয় লাভ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত ১৫২৫ত তেওঁক ভটিয়লিয়া গোহাঁই পাতি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰ শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল। ১৫২৭ত তেওঁক চাও-চেঙলুং বা ৰাজমন্ত্ৰী পদবী দিয়া হৈছিল। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। গোলাপচন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, লাকনি ৰুংৰাও অৰ্থাৎ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত থাওমুং-মুংতেউ কনচেঙক ''ছাও-চেং-লুং'' বা বৰপাত্ৰগোহাঁই পদত নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |quote=Thaomung-mungteu Konsheng was made Chao-sheng-lung (Borpatrogohain) in Lakni Rungrao 1527.}}</ref> তেওঁৰ বংশধৰসকলক ক্ৰমানুসৰি বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ইৰ বাব দিয়া হ'ল। পিছলৈ গড়গঞা পাতৰ আৰু মৰাণ পাতৰ আদি অনা-আহোম পৰিয়ালকো বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই পৰিয়ালত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>Barua 1993, p26</ref> এইগৰাকী ডাঙৰীয়াই গেৰেলুৱা আৰু পিছলুৱা নৈৰ মাজৰ ডফলা পাহাৰৰ পৰা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]লৈকে শাসনৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। ===চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীৰ অনুকৰণ=== ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যক পৰাস্ত কৰি ইয়াৰ ভূখণ্ড আৰু প্ৰজাসকলক আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পিছতেই বৰপাত্ৰগোহাঁইৰ তৃতীয় মন্ত্ৰীপদটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=219 |isbn=8185319618 |url=https://archive.org/details/inthe-meadowsof-gold/page/214/mode/1up}}</ref> ইতিহাসবিদ অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ [[হাবুং]] অঞ্চলৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। হাবুঙৰ স্থানীয় শাসকজন চুতীয়া ৰজাৰ অধীনস্থ আছিল আৰু তেওঁ ''বৃহৎপাত্ৰ'' উপাধি ধাৰণ কৰিছিল। গুহৰ মতে, এই উপাধিৰ পৰাই আহোম ৰাজ্যৰ নতুন ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিৰ উৎপত্তি হৈছিল।<ref name="Guha1983p20">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |page=20 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://www.jstor.org/stable/3516963}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনতো ''বৰপাত্ৰ'' বা ''বৃহৎপাত্ৰ'' উপাধিধাৰী বিষয়া আছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত এনে এজন চুতীয়া বিষয়াক ''পাতৰ-লুং'' (''Pator-Lung'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই-আহোম ভাষাত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ ''ডাঙৰ'' বা ''মহান''। গোলাপচন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, ডিব্ৰুগড়ৰ চুতীয়া–আহোম যুদ্ধত ''পাতৰ-লুং'' নামৰ চুতীয়া বিষয়াজনে কাসিতৰা বৰুৱাৰ সৈতে আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু ক্লিংলুন বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Gopal Chandra |title=Ahom-Buranji |year=1939 |page=55 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji: With Several Shorter Chronicles of Assam |year=1962 |at=অধ্যায় ৩১}}</ref> [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়াৰ]] বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা "অসম বুৰঞ্জী", ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ===বৰগোহাঞি আৰু বুঢ়াগোহাঞিৰ বিৰোধ=== বৰপাত্ৰগোহাঁইৰ নতুন পদ সৃষ্টিৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আহোম ৰাজ্যৰ আন দুজন প্ৰধান মন্ত্ৰী [[বুঢ়াগোহাঞি]] আৰু [[ বৰগোহাঞি]]য়ে। তেওঁলোকৰ আপত্তি সত্ত্বেও চুহুংমুঙে ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক স্থিৰতাৰ বাবে তিনিজন প্ৰধান মন্ত্ৰীৰ প্ৰয়োজনীয়তা থকা বুলি যুক্তি আগবঢ়ায়। নতুনকৈ নিযুক্ত কনচেঙৰ বংশপৰিচয়ক লৈ আপত্তি উঠাত ৰজাই তেওঁক নিজৰ বৈমাত্ৰেয় ভ্ৰাতা বুলি ৰাজহুৱাকৈ ঘোষণা কৰিছিল। গুহৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, কনচেং নিৰ্বাসিত এগৰাকী গৰ্ভৱতী কুঁৱৰীৰ সন্তান আছিল আৰু নগা মুখীয়ালৰ ঘৰত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="Guha1983p20"/> বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইয়ে নিজৰ অধীনস্থ আহোম সৈন্যবাহিনীৰ ''হাটীমুৰ'' নামৰ বিভাগসমূহৰ কোনো অংশ নতুন বৰপাত্ৰগোহাঁইৰ অধীনলৈ হস্তান্তৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। এই সমস্যাৰ সমাধানৰ বাবে চুহুংমুঙে নিজৰ অধীনত থকা অনা-আহোম সৈন্য, বিশেষকৈ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], বৰাহী আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলক বৰপাত্ৰগোহাঁইৰ অধীনলৈ স্থানান্তৰ কৰে। একে সময়তে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ অধীনৰ আহোম সৈন্যবাহিনীৰ কিছু অংশ ৰজাই নিজৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনে।<ref name="Guha1983p20"/><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/87 87]}}</ref> দুয়োজন পূৰ্বৰ মন্ত্ৰীৰ অসন্তোষ দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চুহুংমুঙে তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলৰ বাবে দুটা নতুন সীমান্তৱৰ্তী গোহাঁই পদ সৃষ্টি কৰে। [[শদিয়া]] প্ৰদেশৰ শাসনভাৰ বৰগোহাঁইৰ বংশৰ আৰু দিহিং প্ৰদেশৰ শাসনভাৰ বুঢ়াগোহাঁইৰ বংশৰ অধীনত ন্যস্ত কৰা হয়। এই পদসমূহ সংশ্লিষ্ট দুটা বংশৰ বাবে সংৰক্ষিত আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |edition=2nd |year=1964 |publisher=গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগ |page=68}}</ref><ref name="Guha1983p20"/> ইয়াৰ উপৰি নতুন বৰপাত্ৰগোহাঁই বংশৰ সৈতে আহোম ৰাজবংশৰ বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন নিষিদ্ধ কৰা হয়।<ref name="Guha1983p20"/> ==বৰপাত্ৰগোহাঁইসকলৰ তালিকা== * [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই|কনচেং]] (কন-চেং বা কান-চেং) * ক্লন-জাং * বান জংগী * লাকু বৰপাত্ৰগোহাঁই * বানচঙীয়া বৰপাত্ৰগোহাঁই * লাই বৰপাত্ৰগোহাঁই * চেৰেলী বৰপাত্ৰগোহাঁই * ভগা বৰপাত্ৰগোহাঁই * অচুক বৰপাত্ৰগোহাঁই * কেন্দুগুৰীয়া চেংকং বৰপাত্ৰগোহাঁই * পৰমানন্দ বৰপাত্ৰগোহাঁই * কালুগঞা হৰিনাথ বৰপাত্ৰগোহাঁই * কেন্দুগুৰীয়া মৃত্যুঞ্জয় বৰপাত্ৰগোহাঁই * ৰেদেশ্বৰ বৰপাত্ৰগোহাঁই * মৰাণ বৰপাত্ৰগোহাঁই * কেন্দুগুৰীয়া ৰুদ্ৰেশ্বৰ বৰপাত্ৰগোহাঁই ==টোকা== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * Gait, Edward (1905) ''History of Assam'', Calcutta * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |isbn=8185319618 |url=https://archive.org/details/inthe-meadowsof-gold}} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |year=1962}} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Satsari Buranji |edition=2nd |year=1964}} * {{cite book |last=Barua |first=Swarna Lata |title=Last Days of Ahom Monarchy: A History of Assam from 1769–1826 |year=1993 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |isbn=9788121504621}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:উপাধি]] 5itegi1cqi9i688l2bdcgsubxzyh0zy 0 64512 647782 647471 2026-10-26T00:05:56Z InternetArchiveBot 29706 Add 7 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647782 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|অসম–অৰুণাচল সীমান্তৰ ঐতিহাসিক মন্দিৰ}} {{Infobox Mandir | name = তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ | building_name = তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ | primary_deity = [[কেঁচাইখাতী]] বা পিশাচী (জনগোষ্ঠীয় দেৱী)<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=71}}</ref><ref>"She is popularly known as Kechai-khati, the eater of raw flesh." {{harvcol|Gogoi|2011|p=235}} "Perhaps, Kechai-khati was a tribal deity who was so influential at the time of the coming of the Ahoms that even they could not possibly ignore her and decided to continue her worship according to the old tradition." {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> | religious_affiliation = জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম | image = | image_size = | alt = | caption = | coordinates = {{coord|27|56|54.6608|N|96|0|55.8162|E|type:landmark|display=inline}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | district = [[লোহিত জিলা]] | locale = পায়াৰ ওচৰত, [[শদিয়া]]–তেজু পথৰ সমীপত | elevation_m = | materials = শিল, পৰ্ফিৰিটিক গ্ৰেনাইট আৰু ইটা | architecture = শিল, পৰ্ফিৰিটিক গ্ৰেনাইট আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত | creator = [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] | pushpin_map = India Arunachal Pradesh | pushpin_map_caption = অৰুণাচল প্ৰদেশত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ অৱস্থান | pushpin_map_size = 250 | website = }} '''তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ''' বা '''কেঁচাই খাইতি শাল'''<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=Leslie |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-East Frontier |year=1914 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=24}}</ref> [[অসম]]–[[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক মন্দিৰ। অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ [[শদিয়া]]ৰ পৰা প্ৰায় ১৮ কিঃমিঃ নিলগত বৰ্তমান এই [[মন্দিৰ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[লোহিত জিলা]]ত অৱস্থিত।<ref name="ASI">{{cite web |url=https://www.asiguwahaticircle.gov.in/coppertemple.html |title=Ruins of Copper Temple (Tamreswari), Near Paya |publisher=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle |access-date=26 June 2026}}</ref> এই মন্দিৰ তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাই খাইতি দেৱীলৈ উৎসৰ্গিত। তাম্ৰেশ্বৰী দেৱী [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ [[কালী]], [[তাৰা]], [[চামুণ্ডা]] আদিৰ দৰে উগ্ৰ দেৱী। কিছুমানৰ মতে এই মন্দিৰ জনজাতীয় লোকদেৱী কেঁচাই খাইতিৰ মূল মন্দিৰ। কেঁচাই খাইতি [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ দেৱী আছিল, য'ত পূজা-পাতল কৰিবলৈ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক ৰখা হৈছিল।<ref>'According to E.A. Gait, "The religion of the Chutiyas was a curious one. They worshipped various forms of Kali with the aid not of the Brahmanas but of their own tribal priests or Deoris. The favorite form in which they worshipped this deity was that of Kesai-khati 'the eater of raw flesh' to whom human sacrifices were offered. After their subjugation by the Ahoms, the Deoris were permitted to continue their ghastly rites; but they were usually given for this purpose, criminals who have been sentenced to capital punishment..."' {{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে ১৮০৭–১৮১৪ চনৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণত শদিয়াৰ দিক্কৰবাসিনী মন্দিৰক অসমৰ তিনিখন বিশেষ উল্লেখযোগ্য তীৰ্থস্থানৰ অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। আন দুখন আছিল নীলাচলৰ কামাখ্যা মন্দিৰ আৰু কলিয়াবৰৰ মন্দিৰ।<ref>{{cite book |last=Hamilton |first=Francis |title=An Account of Assam, 1807–1814 |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |year=1987 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |page=57}}</ref> পূব সীমান্তৰ পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ বিশেষ ধৰ্মীয় গুৰুত্ব আছিল। এই কাৰণে মন্দিৰখনক ''পূবৰ কামাখ্যা'' (''Eastern Kamakhya'') বুলিও কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Choudhury |editor-first=S. Dutta |title=Gazetteer of India: Arunachal Pradesh—Lohit District |year=1978 |publisher=Director of Information and Public Relations, Government of Arunachal Pradesh |location=Shillong |quote=The Tamreswari was so venerated by all the hill people of this region that it was aptly called the Eastern Kamakhya.}}</ref> এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে এছ. এফ. হেনেৰ পূৰ্বৰ পৰ্যবেক্ষণৰ আধাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে প্ৰাচীন কালত মন্দিৰখন আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলটো পশ্চিম অসমৰ সৈতে এটা বৃহৎ ওখ আলিৰে সংযুক্ত আছিল। এই পথটো [[কমতাপুৰ]]ৰ পৰা [[নাৰায়ণপুৰ]] হৈ অসমৰ সুদূৰ পূব প্ৰান্তলৈ বিস্তৃত আছিল বুলি তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছিল। পথটোৱে শদিয়াৰ আশে-পাশে থকা প্ৰাচীন নগৰসমূহকো সংযোগ কৰিছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |url=https://archive.org/details/india.history.resource.88814 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1914 |pages=[https://archive.org/details/india.history.resource.88814/page/84 84]–85}}</ref> [[কালিকা পুৰাণ]]ত উল্লিখিত মতে কামৰূপত কামাখ্যা আৰু কামৰূপ নামৰ দুখন মুখ্য শক্তিপীঠ আছিল। তাৰেই কামৰূপ বা দিক্কৰবাসিনী নামৰ এখন শক্তিপীঠ কামৰূপৰ উত্তৰ অঞ্চলত আছিল। দিক্কৰবাসিনীৰ দুটা ৰূপ বিদ্যমান—তীক্ষ্ণকণ্ঠ আৰু ললিতকণ্ঠ। তীক্ষ্ণকণ্ঠৰ দেহৰ বৰণ ক'লা আৰু পেট ঘটিৰ দৰে। এই ৰূপক উগ্ৰতাৰা বা একজঁটা বোলে। ললিতকণ্ঠ ধুনীয়া আৰু আকৰ্ষণীয় আৰু তেওঁক তাম্ৰেশ্বৰী বোলা হয়। একেখন গ্ৰন্থৰ মতে কামৰূপ পীঠ বৃষোদকা নৈৰ (অৰ্থ বহল নৈ) পূবত আৰু সীতগংগা (অৰ্থ বগা নৈ) নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। সেই কেইখন সম্ভৱতঃ তাম্ৰেশ্বৰীৰ পশ্চিমৰ দিবাং নৈ (অৰ্থ বহল) আৰু দিফু নৈ (অৰ্থ বগা) আছিল। অতীতত এই শালত নৰবলি প্ৰথা প্ৰচলিত আছিল।<ref name="ASI"/> কালিকা পুৰাণত এই শালৰ নৰবলিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, ''"হে ৰাজন, পানেষু মদিৰা শ্ৰেষ্ঠ, নৰো বলিষু পাৰ্থিৱ"'', অৰ্থাৎ এই পীঠত দ্ৰব্যৰ ভিতৰত মদ্যপান আৰু বলিৰ ভিতৰত নৰবলিয়ে শ্ৰেষ্ঠ। প্ৰাচীন গ্ৰন্থ কালিকা পুৰাণ (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ)ত দিক্কৰবাসিনী পীঠৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত [[অসমৰ ৰেচম শিল্প|ৰেচম]] ব্যৱহাৰ কৰা কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থ অনুসৰি দিক্কৰবাসিনী পীঠত দেৱ-দেৱীসকলক পূজা কৰাৰ সময়ত মন্দিৰৰ দেউৰীয়ে মূৰ্তিসমূহ ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা কৌশেয়া (অৰ্থাৎ বনৰীয়া ৰেচম) কাপোৰেৰে ঢাকি ৰাখিছিল।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk(''rakta-kauseya-vasana'')."</ref><ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index'', pp. 1243–45, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk(''rakta-kauseya-vastram'') is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref><ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Trans. with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> জনা যায় যে পুৰণি কালত [[মুগা]] হালধীয়া (প্ৰাকৃতিক), বগা (মেজানকাৰী মুগা) ৰঙত উপলব্ধ আছিল আৰু প্ৰায়ে "লেক" ৰঙেৰে ৰঙা কৰা হৈছিল।<ref>''Journal of Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the ''Mezankari muga'', the worm feeding on the ''Adakari tree'' (Litsea citrata). This ''muga'' constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ তাম ধাতুৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বিশেষকৈ ইয়াৰ ছাদ তামেৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰায়ে তাম্ৰেশ্বৰী নামটো প্ৰচলিত হ'ল।<ref name="vp">{{cite web |url=https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9b89829b89cd9959c39a49bf/9a49be9b99be9a89bf9f0-9859b89ae9f0-9979f09f1-9a49be9ae-9b69bf9b29cd9aa |title=তাহানিৰ অসমৰ গৌৰৱ তাম শিল্প |publisher=বিকাশপিডিয়া |access-date=23 November 2020}}</ref> আনহাতে কেঁচাই খাইতি নাম ইয়াৰ উগ্ৰ স্বভাৱ আৰু নৰবলি প্ৰথাৰ পৰা আহিছে বুলি গণ্য কৰা হয়। ''কেঁচাই খাইতি'' নামটোৰ ''কেঁচাই'' অংশই কেঁচা আৰু ''খাইতি'' অংশই খোৱা বুজায়। সেই অনুসৰি দেৱীগৰাকীৰ নামৰ অৰ্থ ''কেঁচা মাংস খোৱা''। দেৱীগৰাকীক ''পিশাচী'' নামেৰেও অভিহিত কৰা হৈছে। কাকলি গগৈয়ে উল্লেখ কৰিছে যে দেৱীগৰাকীৰ ভয়ংকৰ স্বৰূপৰ সৈতে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ তাৰা দেৱীৰ উগ্ৰ ৰূপৰ সাদৃশ্য থকাৰ বাবে একাংশ গৱেষকে তেওঁৰ উপাসনাৰ বৌদ্ধ উৎসৰ সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰিছে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2011|pp=235–236}}</ref> ==ইতিহাস== ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুগ=== [[File:Stone statues of deities found at Tamreswari temple.png|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ স্থানত উদ্ধাৰ হোৱা তিনিগৰাকী দেৱ-দেৱীৰ শিলৰ মূৰ্তি।]] তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ আছিল। চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী কেঁচাইখাতীক ইয়াত পূজা কৰা হৈছিল। ইতিহাসবিদ সৃষ্টিধৰ দত্তই কেঁচাইখাতীৰ মন্দিৰক চুতীয়াসকলৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত মন্দিৰ আৰু দেৱীগৰাকীক তেওঁলোকৰ আদিম মাতৃ দেৱী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলে ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ জনগোষ্ঠীয় পুৰোহিত ''দেউৰী''সকলৰ মাধ্যমেৰে কেঁচাইখাতীৰ পূজা সম্পন্ন কৰিছিল। ইতিহাসবিদ এডৱাৰ্ড গেইটৰ মতে, চুতীয়াসকলে কালীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পূজা কৰিছিল আৰু কেঁচাইখাতী আছিল তেওঁলোকৰ বিশেষ প্ৰিয় দেৱীৰূপ। আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো দেউৰীসকলক পূৰ্বৰ আচাৰ অব্যাহত ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/39 39]}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ইটা আৰু শিলেৰে এখন প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি মন্দিৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালিপিৰ পৰা জানিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref><ref>{{harvcol|Shin|2023|p=69}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ওচৰৰ পায়া নদীৰ পশ্চিম বা সোঁপাৰত মন্দিৰখন অৱস্থিত আছিল। নদীখনৰ বিপৰীত পূব বা বাওঁপাৰত আন এটা প্ৰাচীন শিৱলিংগ মন্দিৰ আছিল, যাৰ ধ্বংসাৱশেষ বৰ্তমান পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ নামেৰে পৰিচিত। অসম চৰকাৰৰ লখিমপুৰ জিলা গেজেটিয়াৰ অনুসৰি, দুয়োটা মন্দিৰৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় এক কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত আছিল।<ref>{{cite book |title=District Gazetteer: Lakhimpur |publisher=Government of Assam |year=1968 |at=Archaeology section |quote=The Tameswari stood on the right bank of the river Paya and the Shivalinga on its left, the two being within about a kilometre of each other.}}</ref> ===দেউৰী পুৰোহিত=== [[File:Stone gateway ruins of the Tamreswari Temple complex, ASI report 1906-07.jpg|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ ১৯০৬–০৭ চনৰ প্ৰতিবেদনৰ পৰা।]] তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ পূজা-পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দেউৰী পুৰোহিতসকলৰ ওপৰত আছিল। এই পুৰোহিতসকলৰ চাৰিটা প্ৰধান পদ আছিল—''বৰদেউৰী'' (''Deori Dema''), ''সৰুদেউৰী'' (''Deori Surba''), ''বৰভৰালী'' আৰু ''সৰুভৰালী''। প্ৰত্যেকজন পুৰোহিত নিৰ্দিষ্ট খেলৰ অন্তৰ্গত আছিল। বৰভৰালী আৰু সৰুভৰালীৰ দায়িত্ব আছিল মন্দিৰৰ প্ৰাপ্য সংগ্ৰহ কৰা আৰু বলিদানৰ বাবে জীৱ-জন্তুৰ যোগান ধৰা। আনহাতে, বৰদেউৰী আৰু সৰুদেউৰীয়েহে মন্দিৰৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি পূজা, বলিদান আৰু মন্ত্ৰপাঠ সম্পন্ন কৰিছিল। তেওঁলোকে গোৱা স্তোত্ৰ আৰু পাঠ কৰা মন্ত্ৰসমূহ সাধাৰণ লোকৰ বাবে সহজে বোধগম্য নাছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=70}}</ref> কেঁচাইখাতীৰ উপাসনা [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াসকলৰ]] উপৰি বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন কেইবাটাও জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ নাম উল্লেখযোগ্য।{{efn|কেঁচাইখাতীৰ উপাসনাৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলৰ ক্ষেত্ৰত দত্ত (১৯৮৫, পৃ. ৪৯), বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰেমলতা দেৱী (১৯৯২, অধ্যায় ১, পৃ. ৫), ৰাভাসকলৰ ক্ষেত্ৰত সংশ্লিষ্ট জনগোষ্ঠীৰ ধৰ্মীয় উৎসৱ সম্পৰ্কীয় অধ্যয়ন, তিৱাসকলৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰ্গৱ (২০০৩, পৃ. ২৫৫), কোচসকলৰ ক্ষেত্ৰত সজল নাগৰ অধ্যয়ন আৰু ডিমাছাসকলৰ ক্ষেত্ৰত ভট্টাচাৰ্য (১৯৯২, পৃ. ৩৯৩) উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Devi |first=Premalata |year=1992 |title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley |chapter=1 |page=5 |publisher=Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/66509}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Chakravorty |first=Bhaswati |year=2015 |title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas |chapter=10 |page=137 |publisher=Gauhati University |url=http://hdl.handle.net/10603/116438}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhargava |editor-first=Gopal |title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam |volume=22 |publisher=Isha Books |location=Delhi |year=2003 |page=255}}</ref><ref>{{cite web |last=Nag |first=Sajal |title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam |url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_}}</ref><ref>{{harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} কোচসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক ঐতিহাসিক বিৱৰণত কোচ সেনাপতি গোহাঁই কমলে কাছাৰৰ খাছপুৰত কেঁচাইখাতীৰ উদ্দেশ্যে মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই মন্দিৰসমূহ গোভা, নেলী আৰু কাবি অঞ্চলৰ পৰা অহা তিৱা আৰু মেচ সৈনিকসকলৰ ''দেহান'' নামৰ ধৰ্মীয় বিষয়াসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰভাৱ বিস্তাৰ হোৱাৰ পিছতো কেঁচাইখাতীৰ পূজা পুৰণি জনগোষ্ঠীয় ৰীতি অনুসৰি সম্পন্ন হৈ থাকিল। কাকলি গগৈৰ মতে, দেৱীগৰাকী সংস্কৃতায়িত দেৱী-পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ'লেও তেওঁৰ জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্যসমূহ প্ৰবল হৈ থকাৰ বাবে পূৰ্বৰ ধৰ্মীয় আচাৰসমূহ অব্যাহত আছিল।<ref>{{harvcol|Gogoi|2011|p=236}}</ref> ===আহোম শাসনৰ সময়ত=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ পূজা-পৰিচালনাত দেউৰীসকলৰ অধিকাৰ অব্যাহত থাকে। আহোম শাসনকালত দেৱীগৰাকীৰ উপাসনা ৰাজকীয় ক্ষমতা আৰু ৰাজ্যৰ মংগলৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। প্ৰতি বছৰে চাৰিজন প্ৰধান দেউৰীয়ে নৰবলিৰ অনুমতি বিচাৰি আহোম ৰাজসভাত উপস্থিত হ'বলগীয়া হৈছিল। এই উপলক্ষে আহোম ৰজাই তেওঁলোকক বিশেষ সন্মান প্ৰদান কৰিছিল। পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি, নৱবৈষ্ণৱ গোসাঁইয়ে ৰজাক আশীৰ্বাদ কৰিবলৈ আহিলে ৰজা বহি থাকিছিল; কিন্তু চাৰিজন প্ৰধান দেউৰী উপস্থিত হ'লে তেওঁলোকৰ অভিবাদন গ্ৰহণ কৰিবলৈ ৰজা থিয় হৈছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2023|pp=71–72}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নিহত চুতীয়া ৰাণী [[সতী সাধনী]]ৰ সোণৰ কঁকালৰ অলংকাৰ ''কাকলি'' তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত উৎসৰ্গা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462}}</ref> কিছুমান বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, ১৬৪১ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ মৃত্যুকালীন অসুস্থতাৰ সময়ত তেওঁৰ আয়ুস বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে শদিয়াৰ ''আই'' বা মাতৃদেৱীৰ ওচৰত এশজন মানুহ বলি দিয়া হৈছিল। জে-ইউন শ্বিনে এই দেৱীগৰাকীক সম্ভৱতঃ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ কেঁচাইখাতী বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=72}}</ref><ref>{{harvcol|Neog|1984|p=112}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত নৰবলি প্ৰথাৰ অৱসান আৰু দেউৰী পুৰোহিতসকলৰ স্থানান্তৰৰ সময় সম্পৰ্কে ঔপনিৱেশিক যুগৰ লেখকসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনৰ ১৮৯৫ চনৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহই নৰবলি প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰিছিল। মিচিমি আৰু আন পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ আক্ৰমণৰ পৰা দেউৰীসকলক সুৰক্ষা দিব নোৱাৰাৰ বাবে তেওঁলোকক মাজুলীলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল বুলি ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=William Barclay |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |page=vii |url=https://archive.org/details/anoutlinegramma00browgoog}}</ref><ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=94–95 |url=https://archive.org/details/kachris00endl}}</ref> আনহাতে, ই. টি. ডেল্টনৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম শাসনৰ অৱসান ঘটাই ব্ৰহ্মদেশীয়সকলে ক্ষমতা লাভ কৰাৰ সময়লৈকে মন্দিৰত নৰবলি প্ৰথা চলি আছিল আৰু সেই সময়তে দেউৰীসকলে মন্দিৰৰ ওচৰৰ বসতিস্থান ত্যাগ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/95 95]}}</ref> জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, ১৭৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত খামতিসকলে শদিয়াৰ শাসন দখল কৰাৰ সময়ৰ পৰাই তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত নৰবলি প্ৰথা বন্ধ হোৱা যেন দেখা যায়। তেওঁ দেউৰীসকলৰ মাজত প্ৰচলিত গৌৰীনাথ সিংহৰ দ্বাৰা এই প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰাৰ পৰম্পৰাৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Shin|2023|p=74}}</ref> ==শিলালিপি== [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালিপি।]] তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰত উদ্ধাৰ কৰা পাথৰ শিলালিপিত লিখা আছে,<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Journal of Ancient Indian History |journal=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973 |page=21 |url=https://archive.org/details/dli.calcutta.11682/page/20/mode/2up}}</ref> {{Quote |text=“শিৱ চৰণ প্ৰসাদৎ বৃদ্ধাৰাজতন<br/>য়া শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্ত ধৰ্মনাৰায়ণ<br/>শ্ৰী শ্ৰীমতী দিক্কৰবাসিনী ইষ্টকা<br/>দি বিৰচিত প্ৰকাৰ নিবন্ধ<br/>কৃত অগ্ৰহায়নকে শক ১৩৬৪” |author=তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ প্ৰাচীৰৰ শিলালিপি }} শিলালিপিত বৰ্ণনা কৰা মতে ১৩৬৪ শকত (১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বৃদ্ধাৰাজৰ পুত্ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ইটা ('ইষ্টক') আৰু অন্য সামগ্ৰীৰে ('আদি') মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ কৰাইছিল। মন্দিৰটো দেৱী দিক্কৰবাসিনীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। দিক্কৰবাসিনী নৱম–দশম শতিকাৰ [[কালিকা পুৰাণ]]ত 'কামৰূপ পীঠ' হিচাপে উল্লেখ আছে। মহেশ্বৰ নেওগৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, এই শিলালিপিত দিক্কৰবাসিনী মন্দিৰৰ চাৰিওফালে ''প্ৰাকাৰ'' বা প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। ইয়াত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃৰ ব্যক্তিগত নাম স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই; তেওঁক বৃদ্ধ ৰজা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1977|p=817}}</ref> ==দেৱী আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা== [[File:Terracotta Idol - Koronu village - Lower Dibang valley district - RIWATCH Museum.jpg|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ওচৰৰ নামনি দিবাং উপত্যকাৰ কৰোণু গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা মধ্যযুগীয় বংগৰ ''টেপা পুতুল'' শৈলীৰ মাতৃদেৱীৰ পোড়ামাটিৰ মূৰ্তি।]] [[কালিকা পুৰাণ]] অনুসৰি, দিক্কৰবাসিনীৰ কামৰূপ পীঠ বৃষোদকা নদীৰ পূবত আৰু সীতগংগা বা স্বৰ্ণদী নদীৰ সমীপত অৱস্থিত আছিল। গ্ৰন্থখনত সোমসন্দ নদীৰ পূবত বৃষোদকা নদীৰ অৱস্থান, তাৰ পূবত মহামায়া দেৱীৰ দিক্কৰবাসিনী ৰূপৰ অধিষ্ঠান আৰু পীঠৰ কাষেদি চিৰপ্ৰবাহী স্বৰ্ণদী বা সীতগংগা নদী বৈ যোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref name="Shastri1991">{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |pages=619–620}}</ref> আধুনিক গৱেষকসকলৰ একাংশই ''বৃষোদকা''ক [[দিবাং নদী]] আৰু দিক্কৰবাসিনীৰ পীঠক শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singha |first1=Nilkamal |last2=Kumar |first2=Deepak |title=Sacred Geography of Kalika Puran and Yogini Tantra in context to Kamarupa (Assam) |journal=Quarterly Journal of The Mythic Society |volume=113 |issue=2 |date=April–June 2022 |page=72}}</ref>{{efn|বি. এন. শাস্ত্ৰীয়ে ''বৃষোদকা''ৰ অৰ্থ প্ৰচুৰ জলপ্ৰবাহযুক্ত নদী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। ইয়াৰ সৈতে ''দিবাং'' নামটোক বড়ো-গাৰো ভাষাৰ ''দি'' (পানী) আৰু ''গোবাং'' (''gwbang'', অৰ্থ বহু বা প্ৰচুৰ) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যাৰ সাদৃশ্য আছে।<ref name="Shastri1991"/><ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |year=2014 |page=4 |url=https://hal.science/hal-01446144}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Lokobok |first1=Romeo Rwtin |last2=Basumatary |first2=Bindu |year=2015 |title=A Comparative Study on Linguistic Affinities of Boro, Rabha and Garo Languages |journal=Pratidhwani the Echo |volume=4 |issue=1 |page=68 |url=https://www.thecho.in/files/Romeo-Rtwin-lokobok.pdf}}</ref><ref>{{cite news |title=BJSM welcomes historic inauguration of Dhola-Sadiya bridge |work=The Sentinel |date=25 May 2017 |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/bjsm-welcomes-historic-iuguration-of-dhola-sadiya-bridge}}</ref>}} আনহাতে, ''সীতগংগা''কো কোনো কোনো লেখকে তাম্ৰেশ্বৰীৰ পশ্চিমত থকা দিফু নদীৰ সৈতে সম্ভাব্যভাৱে চিনাক্ত কৰিছে আৰু ইয়াৰ নামৰ অৰ্থ ''বগা নদী'' বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে। তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীগৰাকীক বিভিন্ন উৎসত ''কেঁচাইখাতী'', ''তাম্ৰেশ্বৰী'' আৰু ''দিক্কৰবাসিনী'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৮৪৪ চনত প্ৰথম প্ৰকাশিত কাশীনাথ তামূলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত দিক্কৰবাসিনীক শদিয়াৰ কেঁচাইখাতীৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ভৈৰৱী নদীৰ পৰা দিক্কৰবাসিনীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চলক ''সৌমাৰ পীঠ'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Phukan |first=Kasinath Tamuli |title=Assam Buranji |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452910 |year=1906 |orig-year=1844 |page=108 |language=as |quote=ভৈৰবি নদিৰে পৰা দিক্কৰ বাসিনি অৰ্থাত সদিয়াৰ কেচাই খাতি পৰ্জন্তে সৌমাৰ পিঠ বোলে}}</ref> ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগেও তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰক দিক্কৰবাসিনীৰ উপাসনাস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে আৰু মন্দিৰৰ শিলালিপিত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে দিক্কৰবাসিনীৰ মন্দিৰৰ প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে বুলি প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="ASI"/> কালিকা পুৰাণ অনুসৰি, দিক্কৰবাসিনীৰ দুটা ৰূপ আছিল—উগ্ৰ ৰূপ ''তীক্ষ্ণকণ্ঠ'' বা ''উগ্ৰতাৰা'' আৰু শান্ত, স্নিগ্ধ ৰূপ ''ললিতকণ্ঠ'' বা ''শ্ৰী''।<ref>{{harvcol|Gogoi|2011|pp=235–238}}</ref> ললিতকণ্ঠ ৰূপত তেওঁক ''মঙ্গলচণ্ডিকা'' বুলি জনা যায়। এই ৰূপত দেৱীগৰাকীৰ দুটা হাত থাকে। এটা হাতেৰে তেওঁ বৰদান আৰু আনটো হাতেৰে অভয় প্ৰদান কৰা মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰে। তেওঁ ৰঙা পদুমৰ ওপৰত উপৱিষ্ট থাকে।<ref>{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |page=621 |chapter=80}}</ref> ===নৰবলি=== কেঁচাইখাতীৰ পূজাত অতীতত নৰবলি প্ৰথা প্ৰচলিত আছিল। এডৱাৰ্ড গেইটৰ মতে, চুতীয়াসকলে ব্ৰাহ্মণৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ দেউৰী পুৰোহিতৰ সহায়ত কালীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পূজা কৰিছিল। তাৰ ভিতৰত কেঁচাইখাতী আছিল আটাইতকৈ প্ৰিয় ৰূপ আৰু তেওঁৰ উদ্দেশ্যে নৰবলি আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/39 39]}}</ref> কালিকা পুৰাণত দিক্কৰবাসিনীৰ উগ্ৰ তীক্ষ্ণকণ্ঠ ৰূপৰ পূজাৰ সৈতে নৰবলিৰ সম্পৰ্ক উল্লেখ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত মদ্যক পানীয়সমূহৰ ভিতৰত আৰু নৰবলিক বলিদানসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি মিঠাই, নাৰিকল, মাংস, আঞ্জা আৰু কুঁহিয়াৰকো তীক্ষ্ণকণ্ঠ দেৱীৰ প্ৰিয় নৈবেদ্য হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Shastri |first=B. N. |title=The Kalika Purana: Text, Introduction and Translation in English |publisher=Nag Publishers |location=Delhi |year=1991 |chapter=80 |page=620}}</ref> ==স্থাপত্য== [[File:Stone ruins of the Tamreswari Temple, ASI report 1906-07.jpg|thumb|শদিয়াৰ ওচৰৰ তাম্ৰেশ্বৰী বা তামৰ মন্দিৰৰ শিলৰ ধ্বংসাৱশেষ। ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ ১৯০৬–০৭ চনৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদনৰ পৰা।]] মন্দিৰখনৰ দেৱাল আৰু দুৱাৰবোৰ সুন্দৰ কাৰু-কাৰ্য খচিত আছিল। মূলদ্বাৰৰ সন্মুখত ৰূপালী দাঁতৰ সৈতে দুটা প্ৰকাৰৰ হাতীৰ ভাস্কৰ্য আছিল। ১৭১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী মতে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ছাদ তামেৰে নিৰ্মিত আছিল। ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ পুৰাতত্ত্ববিদ ডেল্টনে সেই স্থানত শিলৰ মন্দিৰৰ গাঁথনি লক্ষ্য কৰিছিল। কিন্তু তামৰ ছাদ ইতিমধ্যে আঁতৰোৱা হৈছিল। ১৯০৫ চনত এই স্থান ভ্ৰমণ কৰা টি. ব্লকৰ অনুসৰি, এই বৰ্গাকাৰ গাঁথনিটো ভিতৰত মূল মন্দিৰটো হ'ব নোৱাৰে আৰু ইটাৰ বেৰটোৱে স্পষ্টভাৱে কেন্দ্ৰত কোনো এক প্ৰকাৰৰ বৃহৎ মন্দিৰ আছিল যি সময়ৰ সৈতে নাইকিয়া হৈছে। গোটেই মন্দিৰটো ইটাৰ দেৱালেৰে পৰিবেষ্টিত আছিল আৰু পশ্চিম ফালে নৰবলি স্থান আছিল।<ref>{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/tourism/sadiya.php |title=Sadiya - Tourism, History, Culture and other facts |access-date=12 June 2015 |archive-date=14 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614195936/http://onlinesivasagar.com/tourism/sadiya.php |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614195936/http://onlinesivasagar.com/tourism/sadiya.php |archivedate=14 June 2015 |deadurl=yes}}</ref> পি. চি. শৰ্মাৰ মতে, ১৭১১ চনৰ ''চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত মন্দিৰখনৰ চালত তামৰ পাত লগোৱা থকাৰ কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে। একেখন বুৰঞ্জীত মন্দিৰখনৰ উচ্চতা বাৰ হাত বা প্ৰায় ১৮ ফুট (৫.৫ মিটাৰ) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অৱশ্যে মন্দিৰৰ শিখৰৰ সঠিক আকৃতি সম্পৰ্কে তাত বিশেষ বিৱৰণ পোৱা নাযায়।<ref>{{cite book |last=Sarma |first=P. C. |title=Architecture of Assam |url=https://archive.org/details/architectureofas0000drpc |year=1988 |page=[https://archive.org/details/architectureofas0000drpc/page/136 136]}}</ref> ===এছ. এফ. হেনেৰ ১৮৪৮ চনৰ প্ৰতিবেদন=== মেজৰ এছ. এফ. হেনেই ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াৰ ওচৰৰ প্ৰাচীন স্থাপত্যৰ ওপৰত প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিবেদনত তাম্ৰেশ্বৰী বা তামৰ মন্দিৰৰ বিস্তৃত বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল। তেওঁ মন্দিৰখনক বুকাননে উল্লেখ কৰা ''পূবৰ কামাখ্যা''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, মন্দিৰটো অসমীয়াসকলে ''দলপানী'' বা ''দেৱালপানী'' নামেৰে জনা এটা সৰু নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত আছিল। হেনেই স্পষ্ট কৰিছিল যে এই নদীখন দিখাৰু বা বৰ্তমানৰ ডিগাৰু নদী নহয়, যদিও ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হোৱাৰ পূৰ্বে ই দিখাৰুৰ পৰা কেইবাটাও উপনদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other remains in the vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |date=June 1848 |pages=462–467 |publisher=J. Thomas, Baptist Mission Press |location=Calcutta}}</ref> হেনেই মন্দিৰটোক কুণ্ডিলমুখৰ পৰা প্ৰায় ১০ মাইল পূবে থকা চুণপুৰাৰ উত্তৰ-পূব দিশত প্ৰায় ৮ মাইল ভিতৰুৱা অঞ্চলত অৱস্থিত বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁৰ পৰিদৰ্শনৰ সময়লৈ মন্দিৰলৈ যোৱা পুৰণি পথসমূহ ঘন অৰণ্য আৰু অসংখ্য নদী-জুৰিৰ বাবে প্ৰায় অচিনাক্ত হৈ পৰিছিল। মন্দিৰৰ ওচৰ পোৱাটো তেতিয়াও কঠিন আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====মন্দিৰৰ গাঁথনি আৰু চাল==== হেনেৰ জোখ-মাখ অনুসৰি, মূল মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশটো প্ৰায় ৮ ফুট বাহুবিশিষ্ট বৰ্গাকাৰ আছিল। দেৱালসমূহৰ ডাঠ প্ৰায় চাৰে চাৰি ফুট আছিল। মন্দিৰৰ সন্মুখভাগৰ দুৱাৰৰ দুয়োফালে দুটাকৈ খাঁজ বা কুঠৰী আছিল। দুৱাৰখন তিনিটা বৃহৎ অখণ্ড শিলৰ খণ্ডৰে নিৰ্মিত আছিল। মন্দিৰৰ বাহিৰৰ দেৱালসমূহে প্ৰায় ১৭ ফুট বাহুবিশিষ্ট বৰ্গাকাৰ অঞ্চল আৱৰি ৰাখিছিল। দুৱাৰৰ ওপৰৰ অংশ আৰু কাষৰ শিলৰ গাঁথনিৰ বাহিৰে চাৰিওখন দেৱাল ভিতৰে-বাহিৰে বিশেষ অলংকৰণবিহীন আছিল। ভূমিৰ তলৰ ভিত্তিৰ পৰা প্ৰায় ১০ ফুট উচ্চতাত হেনেই সামান্য খাঁজযুক্ত শিলৰ এটা বাহিৰলৈ ওলোৱা কাৰ্নিছ লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁৰ অনুমান অনুসৰি, এই কাৰ্নিছৰ ওপৰত আৰু প্ৰায় ২ ফুট দেৱাল আছিল, যাৰ ওপৰত মন্দিৰৰ চালখন স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> মন্দিৰৰ ভিতৰত চালৰ পৰা খহি পৰা কেইবাখনো দীঘলীয়া শিলৰ খণ্ড পোৱা গৈছিল। হেনেই অনুমান কৰিছিল যে এইবোৰ চালখন ধৰি ৰখা আঠটা শিলৰ পাঁজৰ বা ''groin''ৰ অংশ আছিল। সেইবোৰৰ মাজৰ খালী ঠাইবোৰ পাতল শিলৰ ফলকেৰে পূৰ কৰা হৈছিল। হেনেৰ মতে, গোটেই চালখন পিটি পাতল কৰা তামৰ পাতেৰে ঢকা আছিল। তামৰ পাতবোৰৰ কাষত লগোৱা তামৰ আঙঠিৰ মাজেৰে সংযোগ কৰি সিহঁতক একেলগে বান্ধি ৰখা হৈছিল। শিলৰ পাঁজৰসমূহ মাত্ৰ ৫–৬ ফুট দীঘল হোৱা বাবে চালখন যথেষ্ট সমতল আছিল বুলি তেওঁ অনুমান কৰিছিল। নদীৰ মাজত পৰি থকা কলহৰ আকৃতিৰ খোদিত এটা শিলৰ খণ্ড গম্বুজৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ আছিল বুলিও তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা ডাঙৰ শিলৰ মাজভাগত দুটা শিৱলিংগ আছিল। দুৱাৰৰ পৰা কেইখাপমান তললৈ নামি সেই স্থানত উপস্থিত হ'ব পাৰিছিল। দুৱাৰৰ দুয়োপাৰে ওপৰত আৰু তলত থকা ছিদ্ৰৰ পৰা হেনেই অনুমান কৰিছিল যে ইয়াত পূৰ্বতে শিল বা কাঠেৰে নিৰ্মিত দুখলপীয়া দুৱাৰ আছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই মন্দিৰৰ স্থাপত্যশৈলী প্ৰাচীন বুলি গণ্য কৰিছিল যদিও সেই সময়ত থিয় হৈ থকা গাঁথনিটোৰ কিছু অংশ তুলনামূলকভাৱে পৰৱৰ্তী কালত মেৰামতি কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছিল। শিলৰ গাঁথনিৰ শাৰীবোৰৰ মাজত ইটাৰ গুড়ি বা ''সুৰকি''ৰ পাতল প্ৰলেপ পোৱাৰ বাবেই তেওঁ এই সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰিছিল। গাঁথনিটোত লোহাৰ সংযোগকাৰী সামগ্ৰীৰ চিনো পোৱা গৈছিল, যদিও সেইবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====নিৰ্মাণ সামগ্ৰী==== [[File:Some Terracotta plates found at Tamreswari temple.png|thumb|তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত প্ৰাচীৰত সংলগ্ন থকা নখন পোড়ামাটিৰ অলংকৃত ফলক।]] হেনেৰ বিৱৰণ অনুসৰি, দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল, দুৱাৰৰ কাষৰ অংশ আৰু দুয়োফালৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা গাঁথনি বাদ দিলে মূল মন্দিৰটো মোটা দানাযুক্ত শিলেৰে নিৰ্মিত আছিল। শিলৰ খণ্ডসমূহৰ গড় ডাঠ প্ৰায় ১ ফুট আৰু দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৮ ইঞ্চি আছিল। এই শিলসমূহ মসৃণভাৱে কাটি সঠিক জোখত ঘনিষ্ঠভাৱে জোৰা লগোৱা হৈছিল। দুৱাৰ গঠন কৰা তিনিটা শিলৰ খণ্ডৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় চাৰে সাত ফুট আছিল। প্ৰতিটো খণ্ডৰ আন দুটা মাত্ৰা প্ৰায় ২ ফুট আৰু ১৮ ইঞ্চি আছিল। এই শিলসমূহ আৰু দুৱাৰৰ ওচৰৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা গাঁথনিসমূহ অত্যন্ত কঠিন ৰঙচুৱা ''পৰ্ফিৰিটিক গ্ৰেনাইট'' (''porphyritic granite'')ৰে নিৰ্মিত আছিল। হেনেই লক্ষ্য কৰিছিল যে জোঙা সঁজুলিৰে সৰল ৰেখাত খোদাই কৰাৰ ফলত শিলৰ পৃষ্ঠত পাঁজৰৰ দৰে খাঁজযুক্ত ৰূপ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====বাহিৰৰ প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰ==== মন্দিৰখন প্ৰায় চাৰিওটা মুখ্য দিশৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু হেনেৰ মতে মূল মন্দিৰৰ দুৱাৰখন পশ্চিমমুখী আছিল। মন্দিৰৰ চাৰিওফালে এখন বৃহৎ ইটাৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ পূবফাল নদীৰ সোঁপাৰৰ পৰা উঠি আহিছিল। প্ৰাচীৰখনৰ ডাঠ প্ৰায় চাৰে চাৰি ফুট আৰু উচ্চতা প্ৰায় ৮ ফুট আছিল। ইয়াৰ ভিত্তি অমসৃণভাৱে কটা বালিশিলৰ খণ্ডৰে নিৰ্মিত আছিল। বাহিৰৰ প্ৰাচীৰৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ পশ্চিমফালে আছিল। তাত পূৰ্বতে এখন শিলৰ দুৱাৰ আছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত পদুম ফুলৰ মালাৰ শৈলীত খোদিত এটা দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিল আৰু কেইটামান অলংকৃত সৰু স্তম্ভ পোৱা গৈছিল। এই স্তম্ভসমূহৰ ওপৰত সম্ভৱতঃ হাতীৰ ভাস্কৰ্য স্থাপন কৰা আছিল। হেনেই এটা শিলৰ হাতীৰ ভাস্কৰ্যৰ বিৱৰণ দিছিল, যাৰ দাঁত ৰূপেৰে নিৰ্মিত আছিল বুলি স্থানীয়ভাৱে কোৱা হৈছিল। ভাস্কৰ্যটো খোদিত কৰা শিলৰ খণ্ডটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৪ ফুট, উচ্চতা ২ ফুট আৰু প্ৰস্থ ১৮ ইঞ্চি আছিল। প্ৰাচীৰৰ দক্ষিণ-পূব কোণত নদীৰ ফালে যোৱা আন এটা শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰো তেওঁ লক্ষ্য কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> দক্ষিণ-পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰৰ নদীৰ তলত হেনেই খোদিত আৰু অলংকৰণবিহীন গ্ৰেনাইট আৰু বালিশিলৰ কেইবাটাও খণ্ড লক্ষ্য কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত এটা ত্ৰিভুজাকৃতিৰ, বতৰৰ প্ৰভাৱত ক্ষয়প্ৰাপ্ত গ্ৰেনাইট শিলত কিছুমান চিহ্ন আছিল। তেওঁৰ মতে, কিছুমান চিহ্ন প্ৰাচীন নাগৰী লিপিৰ আখৰৰ দৰে আৰু আন কিছুমান কোনো বিশেষ যুগ বা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰতীকচিহ্নৰ দৰে দেখা গৈছিল। নদীত পৰি থকা শিল, প্ৰাচীৰৰ ভিত্তি আৰু হাতীৰ ভাস্কৰ্যত পোৱা আন কিছুমান চিহ্নক হেনেই নিৰ্মাণকাৰী শিল্পী বা শিল-মিস্ত্ৰীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====অলংকৃত ফলক আৰু আন অৱশেষ==== [[File:Elephant sculpture from the Copper Temple near Sadiya, 1848.png|thumb|শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত পোৱা শিলৰ হাতীৰ ভাস্কৰ্য। হেনেৰ মতে ইয়াৰ দাঁত ৰূপৰ আছিল বুলি কোৱা হৈছিল।]] মন্দিৰৰ সন্মুখভাগত হেনেই মাটিৰ সমান উচ্চতাত স্থাপন কৰা কেইবাখনো গোলাকাৰ গ্ৰেনাইটৰ ফলক পাইছিল। সেইবোৰৰ ওপৰত পূজাৰ নৈবেদ্য ৰখা হৈছিল বুলি তেওঁক জনোৱা হৈছিল। মন্দিৰৰ দুৱাৰৰ বিপৰীতে তিনিফালে চাপৰ দেৱাল থকা ইটাৰ এটা সৰু চাতাল আছিল। হেনেৰ পৰিদৰ্শনৰ সময়ত বাহিৰৰ প্ৰাচীৰখন তুলনামূলকভাৱে ভাল অৱস্থাত আছিল। প্ৰাচীৰৰ পূব আৰু পশ্চিম ভিতৰফালে প্ৰায় ১৪ ইঞ্চি বাহুবিশিষ্ট অলংকৃত ইটাৰ ফলক স্থাপন কৰা আছিল। এই ফলকসমূহত বিভিন্ন উচ্চ-উৎকীৰ্ণ ভাস্কৰ্য আছিল। তাৰ ভিতৰত সজ্জিত ঘোঁৰা, ওখ শংকু আকৃতিৰ টুপী পিন্ধা যোদ্ধা, হনুমান, কাল্পনিক ঘোঁৰা আৰু গছ, যুদ্ধৰত দুটা ময়ূৰ, আন এটা চৰাইক আক্ৰমণ কৰা চৰাই আৰু পদুম, চম্পা তথা নাগেশ্বৰ ফুলৰ অলংকৰণ উল্লেখযোগ্য। হেনেই অনুমান কৰিছিল যে এই প্ৰাচীৰ আৰু ইয়াৰ অলংকৰণসমূহ তেওঁৰ সময়ৰ প্ৰায় ৪০০ বছৰ আগতে হোৱা মন্দিৰৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ====ধ্বংসৰ কাৰণ সম্পৰ্কে হেনেৰ মত==== হেনেই মন্দিৰখনৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অৱস্থাৰ অন্যতম কাৰণ হিচাপে চাৰিওফালে আৰু গাঁথনিৰ ওপৰত গজি উঠা ঘন অৰণ্যৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। গছ-গছনিৰ শিপাই দেৱালৰ শিলসমূহ স্থানচ্যুত কৰি চালখন খহাই পেলোৱা বুলি তেওঁ অনুমান কৰিছিল। আনহাতে, স্থানীয় লোকসকলে তেওঁৰ পৰিদৰ্শনৰ প্ৰায় পাঁচ বছৰ আগতে হোৱা এটা ভূমিকম্পক মন্দিৰখনৰ ক্ষয়ক্ষতিৰ কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰিছিল। বনৰীয়া হাতীয়ে দেৱালত গা ঘঁহা আৰু ওপৰত গজি উঠা জোপোহা টানি নমোৱাৰ ফলতো ক্ষয়ক্ষতি বৃদ্ধি পাইছিল বুলি তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===টি. ব্লকৰ ১৯০৫ চনৰ প্ৰতিবেদন=== [[File:Doorway figure from Tamreswari Temple, Hannay 1848.jpg|thumb|১৮৪৮ চনৰ হেনেৰ প্ৰতিবেদনত প্ৰকাশিত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ দুৱাৰৰ খোদিত মূৰ্তি।]] ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ বংগ চক্ৰৰ বিষয়া টি. ব্লকে ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াৰ ওচৰৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ আৰু [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ ধ্বংসাৱশেষ পৰিদৰ্শন কৰিছিল। ব্লকৰ মতে, তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰটো প্ৰায় ২১৮ ফুট দীঘল আৰু ১৩৯ ফুট বহল এখন আয়তাকাৰ অঞ্চলৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত অৱস্থিত আছিল। সমগ্ৰ অঞ্চলটো ইটাৰ প্ৰাচীৰেৰে পৰিবেষ্টিত আছিল। সেই সময়ত অৱশিষ্ট থকা শিলৰ মন্দিৰটোৰ প্ৰত্যেক বাহুৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ১০ ফুটতকৈ অলপ বেছি আছিল। এই সৰু শিলৰ মন্দিৰটো আয়তাকাৰ প্ৰাচীৰৰ ভিতৰৰ মূল গাঁথনি হ'ব নোৱাৰে বুলি ব্লকে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ অনুমান অনুসৰি, ইটাৰ প্ৰাচীৰখনে পূৰ্বতে কোনো বৃহৎ ৰাজপ্ৰাসাদ বা গড়ৰ দৰে স্থাপত্য আৱৰি ৰাখিছিল, যাৰ আন গাঁথনিসমূহ কালক্ৰমত নাইকিয়া হৈছিল।<ref name="Bloch1905">{{cite book |last=Bloch |first=T. |year=1905 |title=Annual Report of the Archaeological Survey, Bengal Circle, for the year ending with April 1905 |publisher=Bengal Secretariat Press |location=Calcutta |chapter=I.—Assam. Notes on Places Visited in 1904–1905: District Lakhimpur: The copper temple and the ruins of Bhishmaknagar near Sadiya |pages=3–5 |url=https://www.scribd.com/document/891477196/AS-015962}}</ref> ব্লকৰ পৰিদৰ্শনৰ সময়ত মন্দিৰখনৰ চাল সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া হৈছিল আৰু দেৱালৰ কিছু অংশহে থিয় হৈ আছিল। ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা ডাঙৰ গছ গজি উঠিছিল। ব্লকে মন্দিৰৰ উত্তৰ দেৱালত দুৱাৰখন থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দুৱাৰৰ ওপৰৰ শিলত মহাদেৱৰ দুটা মূৰ্তি লক্ষ্য কৰিছিল। আন সৰু মন্দিৰসমূহৰ স্থাপত্যৰ সৈতে তুলনা কৰি তেওঁ মন্দিৰৰ চালখন সম্ভৱতঃ পিৰামিডৰ আকৃতিৰ আছিল বুলি অনুমান কৰিছিল। মন্দিৰৰ শিলসমূহ শেঁতা গোলাপী আৰু ধূসৰ-সেউজীয়া বৰণৰ আছিল। ভাৰতীয় ভূতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ ই. ভ্ৰেডেনবাৰ্গে গোলাপী শিলক সূক্ষ্ম দানাযুক্ত গ্ৰেনাইট আৰু ধূসৰ-সেউজীয়া শিলক অশুদ্ধ বালিশিল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Bloch1905"/> ====প্ৰাচীৰ, অলংকৰণ আৰু স্তম্ভ==== ব্লকে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ উত্তৰফালে ইটাৰ দেৱালৰ কেইবাটাও শাৰী লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁ বৃহৎ বাহিৰৰ প্ৰাচীৰখন অতি উন্নত মানৰ ইটাৰে নিৰ্মিত বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁৰ জোখ অনুসৰি প্ৰাচীৰখনৰ ডাঠ প্ৰায় ৩ ফুট আছিল। প্ৰাচীৰখনৰ পূবফাল বাদ দি আন তিনিওফালৰ ভিতৰভাগত প্ৰায় ৩ ফুট ব্যৱধানত খোদিত ফলক স্থাপন কৰা আছিল। এই ফলকসমূহত মানুহ, জীৱ-জন্তু, চৰাই, ফুল আৰু বিভিন্ন জ্যামিতিক নক্সা খোদিত আছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত ব্লকে দুটা শিলৰ স্তম্ভৰ অৱশেষ পাইছিল। স্তম্ভ দুটাৰ তলৰ অংশ অষ্টভুজাকৃতিৰ আৰু ওপৰৰ অংশ অৰ্ধগোলাকৃতিৰ আছিল। অষ্টভুজাকৃতিৰ ভিত্তিবোৰৰ ব্যাস প্ৰায় ২ ফুট ৬ ইঞ্চি আছিল আৰু ইয়াৰ মাজত গোলাকাৰ খাঁজ আছিল। স্তম্ভৰ অৰ্ধগোলাকৃতিৰ ওপৰৰ অংশৰ ভিত্তিৰ ব্যাস প্ৰায় ২ ফুট ৪ ইঞ্চি আছিল। এই অংশবোৰৰ মাজেদি ফোঁপোলা দণ্ডৰ দৰে ছিদ্ৰ আছিল। ব্লকে বিশেষভাৱে স্তম্ভসমূহৰ সাপৰ অলংকৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। প্ৰত্যেক অৰ্ধগোলাকৃতিৰ অংশৰ তলৰফালে নিজৰ নেজ কামুৰি ধৰা এযোৰ সাপ পাক খাই থকা ৰূপত খোদিত আছিল। এই ধৰণৰ অষ্টভুজাকৃতিৰ শিলৰ গাঁথনি আৰু সাপৰ অলংকৰণ শদিয়া অঞ্চলৰ আন এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন [[শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ]]তো দেখা যায়।<ref name="Bloch1905"/> প্ৰাচীৰৰ পূবফালে ইটা আৰু শিলৰ আন কেইবাটাও ধ্বংসাৱশেষৰ মাজত ব্লকে তিনিগৰাকী হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তি পাইছিল। তেওঁ সেই মূৰ্তিসমূহক সূৰ্য, শিৱৰ ওপৰত নৃত্যৰত কালী আৰু সম্ভৱতঃ সৰস্বতী হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Bloch1905"/> ===দেৱলা মিত্ৰৰ ১৯৫৬ চনৰ প্ৰতিবেদন=== দেৱলা মিত্ৰৰ ১৯৫৬ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ব্যাখ্যা অনুসৰি, তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰটো মূলত ''চতুৰায়তন'' (''Chaturayatana'') শৈলীৰ আছিল, অৰ্থাৎ ইয়াত চাৰিটা পৃথক উপাসনাগৃহ আছিল। মন্দিৰটো বালিশিল আৰু গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত আছিল। তেওঁৰ বিৱৰণ অনুসৰি, মূল মন্দিৰটো ইটাৰ এখন আয়তাকাৰ প্ৰাচীৰৰ দক্ষিণ-পূব অংশত অৱস্থিত আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২০৮ ফুট আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ১৩০ ফুট আছিল। প্ৰাচীৰখন প্ৰায় ৪ ফুট ডাঠ আৰু ৮ ফুট ওখ আছিল। পূবফালে শিলৰ এখন প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Tripathy |first1=Byomakesh |last2=Dutta |first2=Sristidhar |title=Religious History of Arunachal Pradesh |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |isbn=9788121210027 |page=348 |url=https://books.google.com/books?id=58i0me3mj2YC&pg=PA348}}</ref> ১৯৫৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বানপানীৰ সময়ত পায়া নদীৰ পাৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ পলস জমা হোৱাৰ ফলত মন্দিৰৰ অৱশিষ্ট গাঁথনিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে পানীত ডুব যায় বুলি পৰৱৰ্তী বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last1=Tripathy |first1=Byomakesh |last2=Dutta |first2=Sristidhar |title=Religious History of Arunachal Pradesh |url=https://archive.org/details/religioushistory0000nati |publisher=Gyan Publishing House |year=2008 |page=[https://archive.org/details/religioushistory0000nati/page/348 348] |isbn=9788121210027}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[কেঁচাইখাতী]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * [[গোম্চি]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য উৎস== {{Reflist|2}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |chapter=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |editor-last=Nag |editor-first=Sajal |title=Black Magic, Witchcraft and Occultism: Secret Cultural Practices in India |publisher=Manohar Publishers & Distributors |location=New Delhi}} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |title=Journal of Ancient Indian History |journal=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973 |url=https://archive.org/details/dli.calcutta.11682/page/20/mode/2up}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1992}} * {{cite journal |last=Gogoi |first=Kakoli |title=Envisioning Goddess Tara: A Study of the Tara Traditions in Assam |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=72 |year=2011 |pages=232–239 |jstor=44146715 |issn=2249-1937}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985}} * {{cite book |last=Neog |first=Maheswar |chapter=Goddess Tamresvari and Blood Sacrifices |title=Religion of the North-East: Studies in the Formal Religions of North-Eastern India |location=Delhi |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1984 |pages=109–172}} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |year=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}} * {{citation |last=Kakati |first=Banikanta |title=The Mother Goddess Kamakhya |year=1989 |publisher=Publication Board |location=Guwahati}} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other remains in the vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=462–467}} * {{cite book |last=Bloch |first=T. |chapter=Conservation in Assam |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, 1906–07 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1908 |pages=25–26 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.35542/page/26/mode/1up}} * {{cite book |last=Bloch |first=T. |year=1905 |title=Annual Report of the Archaeological Survey, Bengal Circle, for the year ending with April 1905 |publisher=Bengal Secretariat Press |location=Calcutta |chapter=I.—Assam. Notes on Places Visited in 1904–1905: District Lakhimpur: The copper temple and the ruins of Bhishmaknagar near Sadiya |pages=3–5 |url=https://www.scribd.com/document/891477196/AS-015962}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs: Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |year=2019}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{wikisource-inline|তাম্ৰেশ্বৰীৰ মন্দিৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 3dpqo1ija9r8dtvxvkinp97oivus2ty 0 67177 647675 584167 2026-10-25T18:32:39Z Pranamikaadhikary 27435 647675 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | children = ইন্দ্ৰসেন (পুত্ৰ)<br>ইন্দ্ৰসেনা (পুত্ৰী) | gender = নাৰী | image = Ravi_Varma-Princess_Damayanthi_talking_with_Royal_Swan_about_Nala.jpg | alt = | caption = নলৰ বিষয়ে স্বৰ্গীয় ৰাজহাঁহৰ সৈতে কথা পাতি থকা দময়ন্তী, [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]ৰ চিত্ৰ | series = [[মহাভাৰত]] | family =ৰজা ভীম (পিতৃ) | home = বিদৰ্ভ ৰাজ্য | spouse = নল | affiliation = [[Mahabharata queen]] | color = #FFC569 }} '''দময়ন্তী''' ({{lang-en|Damayanti}}) [[মহাভাৰত]]ৰ বন পৰ্বত উল্লিখিত প্ৰেম কাহিনীৰ এটাৰ মুখ্য চৰিত্ৰ।<ref>{{cite book|author=J. A. B. van Buitenen|title=The Mahabharata, Volume 2|url=https://books.google.com/books?id=2QG_ZgsM13IC |year=1981|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-84664-4|pages=318–322}}</ref> তেওঁ বিদৰ্ভ ৰাজ ভীমৰ কন্যা আছিল। বিদৰ্ভ ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰী দময়ন্তীয়ে [[নিষাধ ৰাজ্য]]ৰ ৰজা নলৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। ভাৰতীয় ভাষাৰ বহুতো লেখকৰ অন্যান্য হিন্দু গ্ৰন্থতো তেওঁৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC|year=2010|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|pages=109, 191, 282, 316}}</ref> তেওঁ দ্বাদশ শতিকাৰ শ্ৰীহৰ্ষৰ 'নিষাধ চৰিত'ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। সংস্কৃত সাহিত্যত ইয়াক পাঁচটা মহাকাব্যৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite book | title=The Indian Encyclopaedia | publisher=Genesis Publishing | page=5079 | url= https://books.google.com/books?id=ncL8Ve9FqNwC&pg=PA5079&dq=Naishadha&q=Naishadha}}</ref><ref name=Kunhan>{{cite book |title = Survey of Sanskrit Literature | author = C.Kunhan Raja | publisher = Bharatiya Vidya Bhavan | pages = 136, 146–148 | url = https://www.scribd.com/doc/223739875/Survey-of-Sanskrit-Literature-C-Kunhan-Raja}}</ref>{{rp|136}} অসমৰ [[পীতাম্বৰ কবি]]ৰ 'নল-দময়ন্তী'ৰো তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰ। তেওঁ ১৪৫৬ শকত অৰ্থাৎ ১৫৩৪ চনত তেওঁ এই পাঁচালী কাব্যখনৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ==কাহিনী== দময়ন্তী বিদৰ্ভ ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰী আছিল। এদিন এজনী সুন্দৰ হংস তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিছিল আৰু তেওঁক নিষাধৰ ৰজা নলৰ বিষয়ে কৈছিল। সেই ৰাজহাঁহজনী ৰজা নলে দময়ন্তীৰ বিষয়ে শুনি তেওঁৰ ওচৰলৈ পঠাইছিল। নলৰ কথা শুনি দময়ন্তীয়ে প্ৰভাৱিত হৈছিল আৰু তেওঁক বিয়া কৰিব বিচাৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Ritu|date=2014-04-24|title=The love story of Nala and Damyanti|url=http://ritsin.com/story-nala-damyanti-love-unknown-mahabharata-vana-parva.html/|access-date=2020-08-26|website=Indian Mythology|language=en-US|archivedate=2020-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200819031854/http://ritsin.com/story-nala-damyanti-love-unknown-mahabharata-vana-parva.html/|deadurl=yes}}</ref> দময়ন্তীৰ দেউতাকে এক স্বয়ংবৰৰ আয়োজন কৰিছিল আৰু ৰজা নলকো ইয়ালৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল। দময়ন্তীয়ে নানা ৰজা আৰু ৰাজকুমাৰৰ মাজৰ পৰা নলক বাছনি কৰিছিল আৰু বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। কেইবছৰমানৰ পিছত তেওঁলোকৰ দুটা সন্তান জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite book |title = Nala Damayanti|publisher = Amar Chitra Katha Private Limited|isbn = 81-89999-29-X}}</ref> বহু বছৰৰ সুখেৰে কটোৱা পিছত নলৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক পুষ্কাৰে তেওঁক এক খেল খেলিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। এই খোলৰ চৰ্ত অনুসৰি বিজয়ীজনে পৰাস্ত হোৱা জনৰ ৰাজ্য লাভ কৰিব আৰু পৰাস্ত হোৱা জনে তিনি বছৰৰ বাবে নিৰ্বাসনলৈ যাব লাগিব। নলে এই খেলত পৰাজিত হৈছিল আৰু দময়ন্তীৰ সৈতে অৰণ্যলৈ গৈছিল। তেওঁলোকৰ সন্তানক দময়ন্তীৰ পিতৃক ওচৰত ৰাখি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকৰ বাবে জীৱন সহজ নাছিল আৰু তেওঁলোকে সংগ্ৰাম কৰিছিল আৰু অৰণ্যত ঘূৰি ফুৰিছিল। এদিনাখন দময়ন্তী শুই থাকোঁতে নলে বাহিৰলৈ ওলাই গৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ হঠাতে এজন নাগদেৱতাক জুইত পৰা দেখিছিল আৰু তেওঁ তেওঁক ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত সন্তুষ্ট হৈ নাগ দেৱতায়ে নলৰ ৰূপ সলনি কৰিছিল আৰু তেওঁক অযোধ্যাৰ ৰজা ঋতুপৰ্ণৰ পৰা খেলৰ দক্ষতা শিকিবলৈ কৈছিল যাতে তেওঁ তেওঁৰ ৰাজ্য ঘূৰাই পাব পাৰে। নলয়ে দময়ন্তীক নজনোৱাকৈ অযোধ্যালৈ গৈছিলম। ইয়াৰ ফলত দময়ন্তীয়ে নলক বিচাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। দময়ন্তীক এটা আজগৰে আক্ৰমণ কৰিছিল কিন্তু ইয়াক এজন চিকাৰীয়ে হত্যা কৰিছিল। দময়ন্তীৰ সৌন্দৰ্যৰ দ্বাৰা মোহিত হৈ চিকাৰীজনে তেওঁৰ সতীত্ব নষ্ট কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ চিকাৰীক জ্বলি ছাই হবলৈ অভিশাপ দিছিল। চিকাৰীজন জ্বলি ভস্ম হোৱাৰ পিছত কিছুমান ব্যৱসায়ীয়ে দময়ন্তীক উদ্ধাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এটা নিশা হাতীৰ জাকে ব্যৱসায়ীসকলৰ সামগ্ৰী ধ্বংস কৰিছিল আৰু ব্যৱসায়ীসকলে দময়ন্তীক প্ৰহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। কিয়নো তেওঁলোকে ভাবিছিল যে দময়ন্তীয়ে তেওঁলোকৰ দুৰ্ভাগ্য আনিছে। প্ৰাণ বচাই দাময়ন্তী বিপ্ৰপুৰত পলাই আহি উপস্থিত হৈছিল। ৰাণী ভানুমতীয়ে তেওঁক দাসী হিচাপে বাছনি কৰিছিল। এদিন এজন মন্ত্ৰীয়ে চিনাক্ত কৰিছিল যে দাসীগৰাকী প্ৰকৃততে কোন আৰু তেওঁক বিদৰ্ভলৈ ঘূৰাই আনিছিল। পিছত তেওঁ সকলো ৰাজ্যলৈ নলৰ সম্ভেদ বিচাৰি বাৰ্তা পঠাইছিল। নলে এই বাৰ্তাৰ উত্তৰ দিছিল আৰু তেওঁক বিদৰ্ভলৈ মাতি অনা হৈছিল। অৱশেষত নল আৰু দময়ন্তীলৈ পুনৰ মিলন হৈছিল আৰু তেওঁলোকে নিষাধলৈ উভতি গৈছিল। নালে পুস্কৰক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল কিন্তু এইবাৰ তেওঁ পুষ্কৰক হেৰুৱাইছিল। নলে তেওঁৰ ৰাজ্য ঘূৰাই পাইছিল আৰু তেওঁ দময়ন্তীৰ সৈতে সুখী জীৱন যাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title = Nala Damayanti|publisher = Amar Chitra Katha Private Limited|isbn = 81-89999-29-X}}</ref> ==অনুবাদ== নৰমেন মোছলে পেনজাৰে ১৯২৬ চনত নল আৰু দময়ন্তীৰ কাহিনী ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite journal|last=S. M. E.|title=''Nala and Damayanti'' by Norman M. Penzer|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|date=April 1927|issue=2|pages=363–364|jstor=25221149}}</ref> [[পীতাম্বৰ কবি]]য়ে অসমীয়াত নল দময়ন্তী অনুবাদ কৰিছিল। নল-দময়ন্তী পীতাম্বৰ কবিৰ চতুৰ্থ ৰচনা। তেওঁ ১৪৫৬ শকত অৰ্থাৎ ১৫৩৪ চনত তেওঁ এই কাব্যখনৰ সৃষ্টি কৰে। কেইখনো কবি জনাৰ পাঁচালী কাব্য।<ref>{{Cite web |last=গোস্বামী |first=মৃণাল জ্যোতি |title=অসমীয়া সাহিত্যৰ বুৰঞ্জী |4=সাহিত্য ডট অৰ্গ |url=http://www.xahitya.org/2014/06/14/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%B0-%E0%A6%AC%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%80-10/ |access-date=2021-02-16 |archivedate=2014-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140713125136/http://www.xahitya.org/2014/06/14/%e0%a6%85%e0%a6%b8%e0%a6%ae%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%b8%e0%a6%be%e0%a6%b9%e0%a6%bf%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%af%e0%a7%b0-%e0%a6%ac%e0%a7%81%e0%a7%b0%e0%a6%9e%e0%a7%8d%e0%a6%9c%e0%a7%80-10/ |deadurl=yes }}</ref> ==চিত্ৰবিথিকা== <gallery> Damayanti Choosing a Husband by Warwick Goble.jpg|দময়ন্তীৰ স্বয়ংবৰ Raja_Ravi_Varma,_Damayanti_Vanavasa.jpg|বনত দময়ন্তী, [[ৰাজা ৰবি বৰ্মা]]ৰ চিত্ৰ </gallery> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book|first=B.N. |last=Goswami |title=Nala and Damayanti: A Great Series of Paintings of an Old Indian Romance |url=http://www.goodreads.com/book/show/25777954-nala-and-damayanti |year=2015 |publisher=Niyogi Books |isbn=9789383098897}} * {{cite book |first=Anna Libera |last=Dallapiccola |title=Dictionary of Hindu Lore and Legend |url=https://archive.org/details/dictionaryofhind0000dall |url-access=registration |year=2002 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-51088-9}} * {{cite book |first=Wendy |last=Doniger |author-link= Wendy Doniger |title=Splitting the Difference: Gender and Myth in Ancient Greece and India |url=https://books.google.com/books?id=waieYDB9UMkC&pg=PA133 |date=1999 |chapter=Chapter 3: Nala and Damayanti, Odysseus and Penelope |publisher=University of Chicago Press |pages=133–204 |isbn=978-0-226-15640-8}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-naishadha-charita-of-shriharsha নিষাধ চৰিত, কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈৰ দ্বাৰা সম্পাদিত] *[http://www.godandguru.com/amar-chitra/nala-damayanti.html নল দময়ন্তী কাহিনীৰ ইংৰাজী অনুবাদ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170313023106/http://www.godandguru.com/amar-chitra/nala-damayanti.html |date=2017-03-13 }} *[http://www.mahabharataonline.com/stories/mahabharata_story.php?id=8 মহাভাৰতৰ নল আৰু দময়ন্তীৰ কাহিনী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414100828/https://mahabharataonline.com/stories/mahabharata_story.php?id=8 |date=2024-04-14 }} {{মহাভাৰত}} [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] t21tme2qjceumrfkvpuhb5or850b9jo 0 68731 647814 631926 2026-10-26T00:40:52Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647814 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = হিন্দু | parents = {{ubl|[[কাশ্যপ]], [[অদিতি]] (মাতৃ)<ref>{{Cite book |last=Dalal |first=Roshen |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&q=Indra+aditi|title=Hinduism: An Alphabetical Guide |date=2010 |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-341421-6 |lang=en}}</ref>{{sfn|Mani|1975}}{{efn|These are his parents in the Epics and Puranas. For various earlier versions, see [[#Literature]]}}}} | image = Indra deva.jpg | caption = [[বাহন]] ঐৰাৱতত উঠি থকা অৱস্থাত দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ | alt = | Devanagari = इन्द्र | Sanskrit_transliteration = | affiliation = [[আদিত্য]], [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]], [[ভগৱান]], [[পৰম ব্ৰহ্ম]] , [[দিগপাল]], [[পৰ্জন্য]], [[বিষ্ণু]] | other_names = দেৱেন্দ্ৰ, মহেন্দ্ৰ, সুৰেন্দ্ৰ, সুৰপতি, সুৰেশ, দেৱেশ, দেৱৰাজ, অমৰেশ, পৰ্জন্য, | children = [[জয়ন্ত]], ঋষভ, মিধুষ, জয়ন্তী, দেৱসেনা ([[ষষ্ঠী]]), বালি আৰু [[অৰ্জুন]] | festivals = | siblings = | god_of = | abode = অমৰাবতী<ref>{{cite book |author=Dalal, Roshen |year=2014 |title=Hinduism: An alphabetical guide |publisher=Penguin Books |isbn=9788184752779 |url=https://books.google.com/books?id=zrk0AwAAQBAJ&pg=PT561 |via=Google Books}}</ref> | weapon = বজ্ৰ | consort = [[শশী]] | mount = [[উচ্চৈঃশ্ৰবা]] | symbols = | texts = | mantra = | gender = পুৰুষ | abodes = [[Svarga]] | Indo-european_equivalent = [[Perkwunos]] | Day = দেওবাৰ }} '''ইন্দ্ৰ''' ({{IPAc-en|ˈ|ɪ|n|d|r|ə}}; [[সংস্কৃত]]: इन्द्र) এজন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱতা৷ ইন্দ্ৰক দেৱতা আৰু স্বৰ্গ ৰাজ্যৰ ৰজা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name=":5">{{Cite book |last=Bauer |first=Susan Wise |title=The History of the Ancient World: From the Earliest Accounts to the Fall of Rome |url=https://archive.org/details/historyofancient00baue |publisher=[[W. W. Norton]] |year=2007 |isbn=978-0-393-05974-8 |edition=1st |location=New York |page=[https://archive.org/details/historyofancient00baue/page/265 265] |author-link=Susan Wise Bauer}}</ref> হিন্দু ধৰ্মত বিশ্বাস কৰা হয় যে ইন্দ্ৰ এজন মহাপৰাক্ৰমী দেৱতা তথা ৰজা। [[মহাভাৰত]] আৰু [[ৰামায়ণ]]ত উল্লেখ আছে। ইন্দ্ৰ দেৱতা আকাশ, বিজুলী, বতৰ, বজ্ৰপাত, ধুমুহা, বৰষুণ, নদীৰ প্ৰবাহ আৰু যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{cite book |last=Gopal |first=Madan |year=1990 |title=India Through the Ages |publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/66 66] |url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada |via=Internet Archive}}</ref><ref name="urlWar and Religion: An Encyclopedia of Faith and Conflict [3 volumes] - Google Książki">{{cite book |last1=Shaw |first1=Jeffrey M. |last2=Demy |first2=Timothy J. |date=27 March 2017 |title=War and Religion: An encyclopedia of faith and conflict |series=Google Książki |isbn=978-1-61069-517-6 |url=https://books.google.com/books?id=KDlFDgAAQBAJ&q=Indra+god+war&pg=PA380}} [3&nbsp;volumes]</ref><ref>{{cite journal |last=Perry |first=Edward Delavan |year=1885 |title=Indra in the Rig-Veda |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=11 |issue=1885 |page=121 |jstor=592191 |doi=10.2307/592191 }}</ref><ref name="Berry1996p20">{{cite book |author=Berry, Thomas |year=1996 |title=Religions of India: Hinduism, Yoga, Buddhism |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-10781-5 |pages=[https://archive.org/details/religionsofindia00berr/page/20 20]–21 |url=https://archive.org/details/religionsofindia00berr |url-access=registration}}</ref> ঋগবেদত সকলো দেৱতাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি ইন্দ্ৰৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Gonda1989p3">{{cite book |author=Gonda, Jan |author-link=Jan Gonda |year=1989 |title=The Indra Hymns of the Ṛgveda |publisher=Brill Archive |isbn=90-04-09139-4 |page=3 |url=https://books.google.com/books?id=KtcUAAAAIAAJ}}</ref> মানৱৰ সমৃদ্ধি আৰু সুখত বাধাৰ সৃষ্টি কৰা বৃত্ৰ নামৰ দুষ্ট অসুৰক হত্যা কৰা ইন্দ্ৰ দেৱতাক মৰ্যাদাৰ ভিত্তিত তেওঁৰ শক্তিৰ বাবে পূজা কৰা হয়। ইন্দ্ৰই বৃত্ৰ আৰু তেওঁৰ "প্ৰতাৰক শক্তি"ক ধ্বংস কৰে, আৰু এই বিজয়ৰ দ্বাৰা মানৱৰ বাবে ত্ৰাণকৰ্তা স্বৰূপ বৰষুণ আৰু সূৰ্য্যৰ পোহৰ উপলভ্য কৰোৱায়।<ref name="Berry1996p20"/><ref>{{cite book |author=Griswold, Hervey de Witt |year=1971 |title=The Religion of the Ṛigveda |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0745-7 |pages=177–180 |url=https://books.google.com/books?id=Vhkt5K1fw2wC&pg=PA177}}</ref> উত্তৰ-বৈদিক ভাৰতীয় সাহিত্যত ইন্দ্ৰৰ তাৎপৰ্য্য কিছু কমি আহে যদিও বিভিন্ন পৌৰাণিক ঘটনাত তেওঁ এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। কাহিনীসমূহত তেওঁক এজন শক্তিশালী নায়ক হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | url = https://www.wisdomlib.org/definition/ahalya | title = Ahalya, Ahalyā: 15 definitions | last = | first = | date = n.d. | website = Wisdom Library | publisher = | access-date = 14 December 2022 | quote = }}</ref> বিষ্ণু পুৰাণৰ মতে ইন্দ্ৰ হৈছে দেৱতাৰ ৰজাই বৰণ কৰা উপাধি, হিন্দু ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ এক চক্ৰীয় সময় প্ৰতিটো মন্বন্তৰত পৰিৱৰ্তন ঘটে। প্ৰতিটো মন্বন্তৰৰ নিজস্ব ইন্দ্ৰ থাকে আৰু বৰ্তমানৰ মন্বন্তৰৰ ইন্দ্ৰক পুৰন্দৰ বোলা হয়।<ref name=":2">{{cite book |last=Dutt |first=Manmath Nath |title=Vishnu Purana |language=English |pages=170–173 |url=https://archive.org/details/Vishnupurana-English-MnDutt}}</ref><ref name=":3">{{cite web |last=Wilson |first=Horace Hayman |date=1840 |title=The Vishnu Purana |at=Book&nbsp;III, Chapter&nbsp;I, pages&nbsp;259–265 |url=https://www.sacred-texts.com/hin/vp/vp075.htm|access-date=2021-06-15|website=www.sacred-texts.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Gita Press Gorakhpur|url=https://archive.org/details/vishnu-puran-illustrated-with-hindi-translations-gita-press-gorakhpur|title=Vishnu Puran Illustrated With Hindi Translations Gita Press Gorakhpur|pages=180–183|language=Sanskrit, Hindi}}</ref> বৌদ্ধ ({{lang|pi|Indā}})<ref>{{Cite web|url=https://www.buddhistdoor.net/dictionary/details/inda|title=Dictionary {{!}} Buddhistdoor|website=www.buddhistdoor.net|access-date=2019-01-18}}</ref><ref name="Baroni2002p153">{{cite book|author=Helen Josephine Baroni|title=The Illustrated Encyclopedia of Zen Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=smNM4ElP3XgC&pg=PA153 |year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group |isbn=978-0-8239-2240-6|page=153}}</ref> আৰু জৈন<ref name="Owen2012p25">{{cite book|author=Lisa Owen|title=Carving Devotion in the Jain Caves at Ellora|url=https://books.google.com/books?id=vHK2WE8xAzYC&pg=PA25 |year=2012|publisher=BRILL Academic|isbn=978-90-04-20629-8|page=25}}</ref> পৌৰাণিক কাহিনীতো ইন্দ্ৰক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ সংসাৰ মতবাদৰ মতে ইন্দ্ৰই দেৱতাৰ পুনৰ্জন্মৰ জগতখন শাসন কৰে।<ref name=buswelllopez739>{{cite book|author1=Robert E. Buswell Jr.|author2=Donald S. Lopez Jr.|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ&pg=PA231 |year=2013|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4805-8|pages=739–740}}</ref> কিন্তু উত্তৰ-বৈদিক হিন্দু গ্ৰন্থসমূহৰ দৰেই বৌদ্ধ গ্ৰন্থসমূহতো ইন্দ্ৰকো উপহাসৰ বিষয় আৰু মূৰ্তিৰ মৰ্যাদালৈ অবনমিত কৰা হৈছে আৰু পুনৰ্জন্ম লাভ কৰা দেৱতা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref name=buswelllopez739/> বৌদ্ধ আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ দৰে জৈন পৰম্পৰাত ইন্দ্ৰ দেৱতাৰ ৰজা নহয়, বৰঞ্চ স্বৰ্গ-লোকত বাস কৰা অতিমানৱৰ ৰজা আৰু জৈন পুনৰ্জন্ম ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।<ref>{{cite book |author=Naomi Appleton|title=Narrating Karma and Rebirth: Buddhist and Jain Multi-Life Stories |url=https://books.google.com/books?id=AhT7AgAAQBAJ |year=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-91640-0|pages=50, 98}}</ref> তেখেতে তেখেতৰ পত্নী ইন্দ্ৰানীৰ সৈতে জৈন তীৰ্থংকৰৰ জীৱনৰ শুভ মুহূৰ্তসমূহ উদযাপন কৰিবলৈ আবিৰ্ভাৱ হয়, যিটো আইকনগ্ৰাফীয়ে স্বৰ্গত বাস কৰা অতিমানৱৰ ৰজা আৰু ৰাণীয়ে এজন জৈনৰ আধ্যাত্মিক যাত্ৰাক শ্ৰদ্ধাৰে চিহ্নিত কৰাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref name=Wileyj99>{{cite book|author=Kristi L. Wiley|title=The A to Z of Jainism|url=https://books.google.com/books?id=kUz9o-EKTpwC&pg=PA99 |year=2009|publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6821-2|page=99}}</ref><ref>{{cite book|author=John E. Cort|title=Jains in the World: Religious Values and Ideology in India |url=https://books.google.com/books?id=PZk-4HOMzsoC&pg=PA161|date=22 March 2001|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-803037-9|pages=161–162}}</ref> গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীত তেওঁ জিউছ তথা ৰোমান পৌৰাণিক কাহিনীত জুপিটাৰৰ সমতুল্য। ইন্দ্ৰৰ শক্তিসমূহ বৃহত্তৰ আদি-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় পৌৰাণিক কাহিনীৰ অন্তৰ্গত অন্যান্য ভাৰত-ইউৰোপীয় দেৱতা যেনে নৰ্ছ [[অডিন]], পেৰুণ, পাৰ্কুনাছ, জালমোক্সিছ, টাৰানিছ আৰু [[থৰ]]ৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে।<ref name="Berry1996p20"/><ref>{{cite book |author=Madan, T.N. |year=2003 |title=The Hinduism Omnibus |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-566411-9 |page=81 |url=https://books.google.com/books?id=EUsqAAAAYAAJ}}</ref><ref>{{cite book |author=Bhattacharji, Sukumari |year=2015 |title=The Indian Theogony |publisher=Cambridge University Press |pages=280–281 |url=https://books.google.com/books?id=lDc9AAAAIAAJ&pg=PA280}}</ref> প্ৰতিমাবিদ্যাত ইন্দ্ৰক তেওঁৰ অস্ত্ৰ বজ্ৰ ধাৰণ কৰা আৰু তেওঁৰ বাহন ঐৰাৱতত উঠি থকা দেখা যায়।<ref>{{cite book|author=T. A. Gopinatha Rao|title=Elements of Hindu iconography|url=https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC |year=1993|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0878-2|page=111}}</ref> ইন্দ্ৰৰ বাসস্থান স্বৰ্গৰ ৰাজধানী অমৰৱতী চহৰ যদিও মেৰু পৰ্বতৰ সৈতেও তেওঁক সম্পৰ্কীত কৰা হয়।<ref name=buswelllopez739/>{{sfn|Wilkings|2001|p=52}} ==অন্য ধৰ্মত== ইন্দ্ৰ হৈছে কালাশ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে পূজা কৰা এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ দেৱতা, ইয়াৰ পৰাই প্ৰাচীন হিন্দু ধৰ্মত তেওঁৰ প্ৰাধান্যৰ ইংগিত পোৱা যায়।<ref name="Bezhan2017">{{cite web |last=Bezhan |first=Frud |date=19 April 2017 |title=Pakistan's Forgotten Pagans Get Their Due |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |url=https://www.rferl.org/a/28439107.html |access-date=11 July 2017 |quote=About half of the Kalash practice a form of ancient Hinduism infused with old pagan and animist beliefs.}}</ref><ref name=Barrington-Kendrick-2006>{{cite book |last1=Barrington |first1=Nicholas |last2=Kendrick |first2=Joseph T. |last3=Schlagintweit |first3=Reinhard |date=18 April 2006 |title=A Passage to Nuristan: Exploring the mysterious Afghan hinterland |url=https://archive.org/details/passagetonurista0000barr |publisher=[[I.B. Tauris]] |isbn=978-1-84511-175-5 |page=[https://archive.org/details/passagetonurista0000barr/page/111 111]}}</ref><ref name=Weiss-Maurer-2012>{{cite book |last1=Weiss |first1=Mitch |last2=Maurer |first2=Kevin |date=31 December 2012 |title=No Way Out: A story of valor in the mountains of Afghanistan |url=https://archive.org/details/nowayoutstoryofv0000weis |publisher=Berkley Caliber |isbn=978-0-425-25340-3 |page=[https://archive.org/details/nowayoutstoryofv0000weis/page/299 299]}}</ref><ref name=Ghai-2014>{{cite news |last=Ghai |first=Rajat |date=2014-02-17 |title=Save the Kalash! |newspaper=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/opinion/save-the-kalash-114021700863_1.html |access-date=2021-03-08}}</ref><ref name=Jamil-2019>{{cite web |last=Jamil |first=Kashif |date=19 August 2019 |title=Uchal — a festival of shepherds and farmers of the Kalash tribe |newspaper=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |language=en |url=https://dailytimes.com.pk/450469/uchal-a-festival-of-shepherds-and-farmers-of-the-kalash-tribe/ |access-date=23 January 2020}}</ref><ref name=West-2010>{{cite book |last=West |first=Barbara A. |date=19 May 2010 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |publisher=[[Infobase Publishing]] |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=357 |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&pg=PA357}}</ref><ref>{{cite book |author=Witzel, M. |chapter=[Extract: ''Kalash religion''] The Ṛgvedic religious system and its central Asian and Hindukush antecedents |editor1=Griffiths, A. |editor2=Houben, J.E.M. |year=2004 |title=The Vedas: Texts, language, and ritual |location=Groningen |publisher=Forsten |pages=581–636 |url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/KalashaReligion.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100817110142/http://www.people.fas.harvard.edu/%7Ewitzel/KalashaReligion.pdf |archive-date=2010-08-17 |url-status=live |access-date=2022-03-11}}</ref> ===বৌদ্ধ ধৰ্ম=== [[File:Indrasala cave, Loriyan Tangai.jpg|thumb|right|ইন্দ্ৰশালা গুহা]] বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানত ইন্দ্ৰক সুমেৰু পৰ্বতৰ ওপৰত অৱস্থিত ত্ৰয়স্ত্ৰীম্স স্বৰ্গত স্থান দিয়া হৈছে। তেওঁ পুনৰ্জন্মৰ ছয় জগতৰ ভিতৰত বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বহুলভাৱে আকাংশা কৰা [[সংসাৰ (বৌদ্ধ ধৰ্ম)|সংসাৰৰ]] দেৱ ৰাজ্যত বাস কৰে আৰু শাসন কৰে।<ref name=Fowler-1999>{{cite book |author=Fowler, Merv |year=1999 |title=Buddhism: Beliefs and Practices |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-898723-66-0 |page=65 |url=https://books.google.com/books?id=A7UKjtA0QDwC |archive-url=https://web.archive.org/web/20160831073004/https://books.google.com/books?id=A7UKjtA0QDwC |archive-date=31 August 2016 }}</ref> মানৱ জীৱনৰ অতি উত্তম কৰ্ম আৰু সঞ্চিত পুণ্যৰ পৰিণতিত ইন্দ্ৰ ৰাজ্যত পুনৰ্জন্ম লাভ হয় বুলি বৌদ্ধ ধৰ্মত বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite book |author=Gowans, Christopher |year=2004 |title=Philosophy of the Buddha: An Introduction |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-46973-4 |page=169 |url=https://books.google.com/books?id=EbU4Hd5lro0C}}</ref> ===জৈন ধৰ্ম=== জৈন পৌৰাণিক কাহিনীত ইন্দ্ৰই তীৰ্থংকৰ গুৰুসকলৰ সেৱা কৰে বুলি কোৱা হয়। তীৰ্থংকৰ সম্পৰ্কীয় গল্পসমূহত প্ৰায়ে ইন্দ্ৰৰ উপস্থিতি দেখা যায়৷ ইন্দ্ৰই তীৰ্থংকৰৰ জীৱনৰ চৱন কল্যাণক, জন্ম কল্যাণক, দীক্ষা কল্যাণক, কেৱল জ্ঞান কল্যাণক, আৰু মোক্ষ কল্যাণক এই পাঁচটা শুভ পৰিঘটনা পৰিচালনা আৰু উদযাপন কৰে।{{sfn|Goswamy|2014|p=245}} ===জৰথুষ্ট্ৰবাদ=== [[জৰথুষ্ট্ৰ|জৰথুষ্ট্ৰবাদ]]ৰ পবিত্ৰ ধৰ্মশাস্ত্ৰ [[আৱেস্তা]]ৰ এটা খণ্ড ভেণ্ডিদাদত নাংহাইথ্যা (বৈদিক নসত্য) আৰু সৌভ্ৰা (সৰ্ব)ৰ সৈতে ইন্দ্ৰকো তুলনামূলকভাৱে ক্ষুদ্ৰ অসুৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":12">{{Cite book |last=Yarshater |first=Ehsan |author-link=Ehsan Yarshater |title=The Cambridge History of Iran |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2000 |isbn=978-0-521-20092-9 |volume=3 (1) |page=348 |chapter=Iranian National History |orig-date=1983}}</ref><ref name=":6">{{Encyclopædia Iranica Online|year=2004|first=W. W.|last=Malandra|title=Indra|url=https://www.iranicaonline.org/articles/indra|access-date=14 April 2024}}</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱতা]] lt8ev5w1rlmy4sbmq7zqg4ibukqaf7s 0 73404 647743 646396 2026-10-25T22:33:12Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647743 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসমৰ কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস}} {{Main|কলিতা}} অসমৰ [[কলিতা]] সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাস ঐতিহাসিক বিকাশ, সামাজিক পৰিচয় আৰু বিভিন্ন গোটৰ একীভূতকৰণৰ সৈতে জড়িত। কলিতাসকলৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন মত প্ৰচলিত থাকিলেও তেওঁলোকৰ আদি বাসস্থান আৰু এটা স্বতন্ত্ৰ জাতিগত পৰিচয় গঢ় লৈ উঠাৰ সুনিৰ্দিষ্ট সময় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাই। ইতিহাসবিদ শিলপীশিখা বৰুৱাৰ মতে, ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপ]]ৰ অধ্যয়ন কৰা সমসাময়িক শিলালিপিসমূহত ''কলিতা'' নামৰ প্ৰত্যক্ষ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তেওঁৰ মতে, কলিতা জাতিগত পৰিচয় পৰৱৰ্তী সময়ত অধিক সুস্পষ্ট হৈ উঠিছিল, যদিও বিভিন্ন সামাজিক গোটৰ একীভূতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আগৰে পৰা আৰম্ভ হৈ থাকিব পাৰে।<ref name="Baruah2016">{{cite journal |last=Baruah |first=Silpisikha |title=The Nature of the Middle Caste in Prāgjyotisha-Kāmarūpa (Assam) from 600 to 1300 CE: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=77 |year=2016 |pages=109–114 |jstor=26552630}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে কলিতা পৰিচয়টো সামাজিক মৰ্যাদা আৰু বৃত্তিভিত্তিক গোটসমূহৰ একীভূতকৰণৰ সৈতেও জড়িত আছিল। নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰে কেণ্টলীয়ে এই পৰিচয়ক সামাজিক স্থান বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয়ে গ্ৰহণ কৰা এটা পৰিচয় হিচাপে আলোচনা কৰিছে।<ref name="Cantlie1980">{{cite thesis |last=Cantlie |first=Audrey |title=Caste and Sect in an Assamese Village |publisher=University of London |year=1980 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/404415/caste-and-sect-in-an-assamese-village}}</ref>{{rp|233–239}} ==প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু ঐতিহাসিক সাক্ষ্য== বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱাকে ধৰি পূৰ্বৰ কিছুমান ইতিহাসবিদে কলিতাসকলক প্ৰাচীন অসমৰ সামাজিক গোটসমূহৰ অন্যতম বুলি গণ্য কৰিছিল। কিন্তু শিলপীশিখা বৰুৱাই ৬০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপৰ শিলালিপিসমূহত কলিতা নামৰ পোনপটীয়া উল্লেখ নথকাৰ কথা দেখুৱাইছে। সেয়েহে বৰ্তমানৰ কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ পূৰ্বপুৰুষসকল সেই সময়ত অসমত বাস কৰা নাছিল বুলি নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰাৰ দৰে সেই সময়তে কলিতা নামেৰে এটা সুস্পষ্ট জাতি আছিল বুলিও প্ৰমাণিত নহয়।<ref name="Baruah2016"/> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই কলিতাসকলৰ এটা প্ৰাচীন অংশক কামৰূপৰ ৰজা ধৰ্মপালৰ শাসনকালত অসমলৈ অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। অৱশ্যে উপলব্ধ ঐতিহাসিক তথ্যৰ পৰা এনে প্ৰব্ৰজন বা পৰৱৰ্তী সামাজিক একীভূতকৰণৰ সুনিৰ্দিষ্ট সময় নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=15}}</ref><ref name="Baruah2016"/> ==মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক উল্লেখ== ===বাৰভূঞা আৰু লাচাম কলিতা ভূঞা=== চতুৰ্দশ–ষোড়শ শতিকাৰ কামতা, কামৰূপ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ভূঞাসকলৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু ৰাজনৈতিক স্থিতি একে নাছিল। কিছুমান বুৰঞ্জীত কায়স্থ, ব্ৰাহ্মণ আৰু কলিতা পৰিচয়ধাৰী ভূঞাৰ নাম পোৱা যায়। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ ৰৌতা–টেমনিৰ (মধ্য অসম) বাৰভূঞাসকলক উত্তৰ পাৰে পুনৰ সংস্থাপন কৰাৰ বিৱৰণত ''লাচাম কলিতা ভূঞা''ৰ উল্লেখ আছে। উক্ত পৰিয়ালৰ সৈতে বাঁহবাৰী, সোণাৰী নদীৰ পাৰ আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বসতিৰ সম্পৰ্ক বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=27 |language=as}}</ref> বুৰঞ্জীখনৰ অন্য অংশত চুহুংমুংৰ সময়ত ভূঞাসকলৰ যুদ্ধ, বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু পুনৰ সংস্থাপনৰ কথাও বৰ্ণিত হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |publisher=Kamarupa Anusandhan Samiti |year=1922 |page=154 |language=as}}</ref> কাশীনাথ তামূলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত বাৰভূঞাৰ কিছুমান সামগ্ৰী আৰু পোছাক-পৰিচ্ছদৰ ৰীতি আহোম ৰাজদৰবাৰে গ্ৰহণ কৰা আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমান পুত্ৰক তামোলী-পাঁচনি হিচাপে নিয়োগ কৰাৰ কথাও আছে।<ref>{{cite book |last=Tamuli Phukan |first=Kasinath |title=Assam Buranji |page=20}}</ref> পশ্চিমৰ কায়স্থ ভূঞাসকলৰ কনৌজ বা বংগৰ পৰা কমতা ৰাজ্যলৈ অহা, দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দিনত তেওঁলোকৰ সংস্থাপন আৰু কলিতা ভূঞাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ বিভিন্ন বিৱৰণ পৰৱৰ্তী ঐতিহাসিক তথা বংশাৱলীমূলক সাহিত্যত পোৱা যায়। এইবোৰৰ ভিত্তিত সকলো ভূঞাৰ উৎপত্তি, শাসনকাল বা জাতিগত পৰিচয় একে বুলি সিদ্ধান্ত ল'ব নোৱাৰি।<ref name="Banikanta1943"/> বুৰঞ্জীসমূহত বিভিন্ন সময়ত ভূঞাসকলৰ যুদ্ধ, আহোম শাসনৰ অধীনলৈ অহা আৰু পুনৰ সংস্থাপনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে বাৰভূঞাসকলৰ সকলো পৰিয়াল একেটা জাতিগত গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আহোমসকলৰ অধীনলৈ অহাৰ (১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) বুৰঞ্জীভিত্তিক বিৱৰণত কলিতাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইতিহাসবিদ স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই বুৰঞ্জীসমূহৰ আধাৰত লিখিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিছত সেই ৰাজ্যৰ ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ, কলিতা আৰু দৈৱজ্ঞ পৰিয়ালৰ লগতে বিভিন্ন কাৰিকৰ আৰু শিল্পীক আহোম ৰাজধানীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=230}}</ref> এই বিৱৰণত কলিতাসকলক চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্যান্য সামাজিক গোটৰ সৈতে পৃথকভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে। ===চামধৰা স্তম্ভলিপি=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত উৎকীৰ্ণ চামধৰা স্তম্ভলিপিত ১৬১৫–১৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আহোম–মোগল সংঘৰ্ষত জয়লাভ কৰা তিনিজন বিষয়াৰ নাম উল্লেখ আছে—ফুলুঙ গোহাঁই, ''কুলুতা গোহাঁই'' আৰু যদু বৰুৱা।<ref>{{cite journal |last=Kakati |first=Swapna |title=Inscriptions as a Source for the Ahom-Mughal Conflict of Medieval Assam |journal=Journal of Indian History and Culture |issue=32 |year=2023 |page=109}}</ref> পুৰণি অসমীয়া সাহিত্যত ''কলিতা'', ''কোলিতা'', ''কুলিতা'', ''কোলতা'', ''কলতা'' আৰু ''কুলতা'' আদি নামৰ আঞ্চলিক ৰূপ পোৱা যায়।<ref name="Banikanta1943">{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=কলিতা জাতিৰ ইতিবৃত্ত |year=1943 |language=as}}</ref> তথাপি চামধৰা স্তম্ভলিপিৰ ''কুলুতা'' শব্দটোৱে কলিতা সম্প্ৰদায়ক বুজাইছে নে নাই, সেয়া নিশ্চিত নহয়। ===সাহিত্য আৰু মোগল যুগৰ বিৱৰণ=== দৈত্যাৰি ঠাকুৰৰ ''গুৰুচৰিত''ত কৈৱৰ্ত, কোচ আৰু ব্ৰাহ্মণ আদি সামাজিক গোটৰ সৈতে ''কোলতা'' নামৰ উল্লেখ আছে। বাণীকান্ত কাকতিয়ে ইয়াক নামনি অসমত প্ৰচলিত ''কলিতা'' নামৰ এটা ৰূপ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="Banikanta1943"/> ১৬৬২ মীৰজুমলাই গড়গাঁও দখল কৰাৰ সময়ত শ্বিহাবুদ্দিন তালিছে অঞ্চলটোৰ পুৰণি বাসিন্দাসকলক আহোম আৰু ''কুলিতা'' সম্প্ৰদায়ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। এডৱাৰ্ড গেইটে এই বিৱৰণটো সমগ্ৰ অসমৰ পৰিৱৰ্তে গড়গাঁৱৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.csl.7551 |year=1906 |page=[https://archive.org/details/dli.csl.7551/page/n149 138]}}</ref> ১৬৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বৰপেটা সত্ৰৰ তামৰ ফলিত "কলিতা" শব্দৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। তাৰ পাছলৈ দৈত্যাৰি ঠাকুৰকৃত শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ-মাধৱদেব চৰিতকে আদি কৰি বিভিন্ন লেখ ফলি শাসনত ছেগা ছোৰোকাকৈ জাতিবাচক ৰূপে কলিতা শব্দৰ আহিছে।<ref>কলিতা জাতিৰ ইতিহাস,মাধুৰ্য্যমণ্ডিত বৰুৱা</ref> ==উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় কিংবদন্তি আৰু অনুমান== কলিতাসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন পৌৰাণিক বিৱৰণ, প্ৰব্ৰজন-সংক্ৰান্তীয় অনুমান আৰু নামৰ ব্যুৎপত্তিমূলক ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। এইবোৰৰ কোনোটোৱেই সমগ্ৰ কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ একক বংশোদ্ভৱৰ নিশ্চিত ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নহয়।<ref name="Baruah2016"/> ===পৰশুৰাম আৰু ক্ষত্ৰিয় বংশোদ্ভৱ=== এটা জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি অনুসৰি, [[পৰশুৰাম]]ৰ ক্ষত্ৰিয়-বধৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কিছুমান ক্ষত্ৰিয়ই নিজৰ জাতিগত পৰিচয় গোপন কৰিছিল। এই বিৱৰণত ''কলিতা'' শব্দটো সংস্কৃত ''কুললুপ্ত'' (''kulalupta'') শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। শিলপীশিখা বৰুৱাই উল্লেখ কৰিছে যে ''কালিকা পুৰাণ''ত পৰশুৰামৰ ভয়ত বেশ সলাই জলপীশৰ আশ্ৰয় লোৱা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ কাহিনী আছে। কিন্তু সেই বিৱৰণত ''কলিতা'' বা ''কুলতা'' নামৰ কোনো পোনপটীয়া উল্লেখ নাই। সেয়েহে এই কিংবদন্তিক কলিতাসকলৰ উৎপত্তিৰ ঐতিহাসিক প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।<ref name="Baruah2016"/> ===কায়স্থ বংশোদ্ভৱৰ ব্যাখ্যা=== হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাই ''হেমকোষ''ৰ ১৯০০ চনৰ সংস্কৰণত কলিতা নামৰ এটা পৃথক ব্যুৎপত্তিমূলক ব্যাখ্যা দিছিল। তেওঁৰ মতে, কলিতাসকল প্ৰথমতে কায়স্থ আছিল আৰু কায়স্থসকলৰ ৰীতি-নীতি পৰিত্যাগ কৰাৰ ফলত পূৰ্বৰ সামাজিক মৰ্যাদা হেৰুৱাইছিল। এই ব্যাখ্যাত ''কলিতা'' নামটো ''কুললুপ্ত''ৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল। তেওঁ বৰকলিতাসকলক কায়স্থ মৰ্যাদাৰ পৰা অহা আৰু সৰুকলিতাসকলক পৰৱৰ্তী সময়ত বৃত্তি বা আন্তঃজাতি বিবাহৰ ফলত সামাজিক মৰ্যাদা হেৰুওৱা শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Hemchandra |title=Hemkosh, or An Etymological Dictionary of the Assamese Language |year=1900 |publisher=Authority of the Assam Administration |page=161 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:হেমকোষ.pdf/১৮৮ |language=as}}</ref> এই বিৱৰণটো হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ব্যাখ্যা; ইয়াক সকলো কলিতাৰ বংশোদ্ভৱৰ প্ৰমাণিত ইতিহাস বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। ===উত্তৰ ভাৰত আৰু কুলুটৰ পৰা প্ৰব্ৰজনৰ অনুমান=== কিছুমান লেখকে কলিতাসকলৰ উৎপত্তিক উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰাচীন প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই ধৰ্মপালৰ শাসনকালত অসমলৈ অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সৈতে কলিতাসকলৰ এটা অংশৰ সম্পৰ্কৰ অনুমান কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985 |page=15}}</ref> মাধুৰ্যমণ্ডিত বৰুৱাই ২০২০ চনত প্ৰকাশিত ''কলিতা জাতিৰ ইতিহাস'' গ্ৰন্থত কলিতাসকলৰ উৎপত্তিক হিমাচল প্ৰদেশৰ কুল্লু বা কুলুট ৰাজ্যৰ সৈতে সংযোগ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে। তেওঁ কলিতা আৰু কুলুট নামৰ মাজত ব্যুৎপত্তিমূলক সম্পৰ্কৰ লগতে কৰতোৱা নদীৰ নামৰ সৈতে কুলুট নামৰ সম্ভাৱ্য সম্পৰ্কৰো আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=বৰুৱা |first=মাধুৰ্যমণ্ডিত |title=কলিতা জাতিৰ ইতিহাস |publisher=ৰেখা প্ৰকাশন |location=গুৱাহাটী |year=2020 |page=98}}</ref> অৱশ্যে নামৰ ধ্বনিগত সাদৃশ্যই নিজে কোনো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰমাণ নিদিয়ে। ===আল্পাইন আৰ্য আৰু নিধানপুৰৰ উপাধি=== বি. এছ. গুহই গুজৰাটৰ কিছুমান নগৰ ব্ৰাহ্মণৰ উপাধিৰ সৈতে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ উপাধিৰ সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি ষষ্ঠ শতিকাৰ [[নিধানপুৰ তাম্ৰশাসন]]ত পোৱা ''দত্ত'', ''ধৰ'', ''দেৱ'', ''নন্দী'', ''সেন'' আৰু ''বসু'' আদি নামৰ সৈতে কলিতাসকলৰ সম্পৰ্কৰ অনুমান কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Deka |first=Phani |title=The Great Indian Corridor in the East |url=https://books.google.com/books?id=DPWGpVvBvx8C&pg=PA46}}</ref> আনহাতে কনকলাল বৰুৱাই নিধানপুৰৰ এই উপাধিসমূহ পৰৱৰ্তী কালত বঙালী কায়স্থসকলৰ মাজত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1=S. K. Sharma |editor2=U. Sharma |title=Discovery of North-East India |volume=1 |publisher=Mittal Publications |year=2005 |page=182}}</ref> কেৱল উপাধিৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত নিধানপুৰৰ অনুদানপ্ৰাপকসকলক কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য বুলি নিশ্চিতভাৱে চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰি। ===অন্যান্য ব্যুৎপত্তিমূলক অনুমান=== কিছুমান পূৰ্বৰ লেখকে প্ৰাচীন গ্ৰীক বিৱৰণত পোৱা ''Kakatiai'', ''Kalaiai'', ''Kaltis'', ''Koudontai'' আৰু ''Kudutai'' আদি নামৰ সৈতে কলিতা নামৰ সম্ভাৱ্য সম্পৰ্ক আলোচনা কৰিছিল। কালীৰাম মেধি, কনকলাল বৰুৱা, পি. চি. চৌধুৰী, মহেশ্বৰ নেওগ আৰু বাণীকান্ত কাকতি আদি লেখকৰ আলোচনাত এনে শব্দগত তুলনাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Chatterjee |first=Suhas |title=Indian Civilization and Culture |publisher=M. D. Publications |year=1998 |page=442}}</ref> অৱশ্যে এই নামসমূহৰ সাদৃশ্যৰ পৰা কলিতাসকলৰ জাতিগত নিৰন্তৰতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিব নোৱাৰি। ===কোচসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ মত=== নামনি অসমৰ সামাজিক ইতিহাসৰ প্ৰসংগত কিছুমান গৱেষকে কলিতাসকলক কোচসকলৰ এটা অংশ বা পুৰণি পুৰোহিত শ্ৰেণী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। মাধৱ চন্দ্ৰ অধিকাৰীয়ে কোচসকলৰ কামখালী, মাদাই আৰু কলিতা নামৰ ভাগৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Adhikary |first=Madhab Chandra |title=Ethno Cultural Identity Crisis of the Rajbanshis of North Eastern Part of India and Nepal and Bangladesh during the Period of 1891 to 1979 |publisher=University of North Bengal |year=2009 |page=59 |hdl=10603/137486}}</ref> আমিৰুজ্জামান শ্বেখে কোচ ৰজা [[বিশ্বসিংহ]]ৰ সময়ত ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা প্ৰতিষ্ঠাৰ ফলত কিছুমান স্থানীয় কলিতা পুৰোহিতৰ স্থানত ব্ৰাহ্মণ নিযুক্ত হোৱাৰ কথা আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্বক লৈ স্থানীয় পুৰোহিত আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত সংঘাতো চলিছিল।<ref>{{cite journal |last=Sheikh |first=Amiruzzaman |title=The 16th Century Koch Kingdom: Evolving Patterns of Sanskritization |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=73 |year=2012 |pages=249–254 |jstor=44156212}}</ref> এই বিৱৰণক সমগ্ৰ কলিতা সম্প্ৰদায়ৰ একক উৎপত্তিৰ প্ৰমাণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। ==সামাজিক স্থানান্তৰ আৰু অন্যান্য জাতি-জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্তি== ঐতিহাসিক কালত বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী আৰু সামাজিক গোটে কলিতা পৰিচয় গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণ পোৱা যায়। অড্ৰে কেণ্টলীৰ মতে, সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে অন্য জাতিৰ লোকসকলৰ বাবে কলিতা পৰিচয়টো এটা গ্ৰহণযোগ্য সামাজিক পৰিচয় হৈ পৰিছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|235}} কেণ্টলীয়ে কুমাৰ, কামাৰ, সোণাৰী, নাট, দুলীয়া আৰু কাটনী আদি বৃত্তিজীৱী গোটৰ মাজত কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণ উল্লেখ কৰিছে। অৱশ্যে এই গোটসমূহৰ সামাজিক স্থান আৰু কৃষিজীৱী বৰকলিতাসকলৰ সৈতে বিবাহ বা আহাৰ-সম্পৰ্ক সকলো ক্ষেত্ৰতে একে নাছিল।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|17,233}} ===বৰকলিতা আৰু সৰুকলিতা=== ঔপনিৱেশিক লোকপিয়লত কলিতা সম্প্ৰদায়ক বৰকলিতা আৰু সৰুকলিতা ভাগৰ লগতে বিভিন্ন বৃত্তিভিত্তিক শাখাত বিভক্ত কৰি গণনা কৰা হৈছিল। ১৯০১ চনৰ লোকপিয়লত মালী, সোণাৰী, কামাৰ, কুমাৰ, তাঁতী, নাপিত আৰু নাট আদি শাখাৰ উল্লেখ আছে। বি. চি. এলেনৰ মতে, এই বৃত্তিসমূহত নিয়োজিত পূৰ্বতে কলিতা নোহোৱা কিছুমান লোকো পৰৱৰ্তী সময়ত সংশ্লিষ্ট কলিতা শাখাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name="Allen1901">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901, Volume IV: Assam, Part I—Report |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1902 |page=133 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/31802/download/34983/43929_1901_REP.pdf}}</ref> ১৯১১ চনৰ লোকপিয়লত বৰকলিতাক পৰম্পৰাগত বা মূল কলিতা শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰাৰ লগতে সৰুকলিতাসকলৰ কেওটৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ এটা তৎকালীন মত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। কুমাৰ, বেজ, নাপিত, মালী, নাট আৰু সোণাৰী আদি বৃত্তিভিত্তিক কলিতা শাখাৰো উল্লেখ আছিল।<ref>{{cite book |last=McSwiney |first=J. |title=Census of India, 1911 |volume=III: Assam, Part I—Report |year=1912 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |page=122}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাগসমূহ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসনৰ সামাজিক পৰ্যবেক্ষণ আছিল, শাখাসমূহৰ প্ৰাচীন বংশোদ্ভৱৰ নিশ্চিত প্ৰমাণ নহয়। ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লৰ অধীনত প্ৰকাশিত ''Selected Handicrafts of Assam'' গ্ৰন্থতো কুমাৰ, মালী, নাথ আৰু বেজ আদি বৃত্তিজীৱী শাখাক বহু সময়ত সামূহিকভাৱে সৰুকলিতা বুলি উল্লেখ কৰাৰ কথা পোৱা যায়। গ্ৰন্থখনত এই শাখাসমূহৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে দুটা পৃথক মত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—কিছুমানৰ মতে তেওঁলোক মূলত পৃথক বৃত্তিজীৱী জাতিৰ লোক আছিল আৰু পিছত কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰিছিল; আন মতে তেওঁলোক পূৰ্বতে কলিতা আছিল আৰু বিশেষ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত সামাজিক স্থান হেৰুৱাইছিল।<ref>{{cite book |last=Pakyntein |first=E. H. |title=Selected Handicrafts of Assam |series=Census of India, 1961 |volume=III, Part VII-A |year=1966 |publisher=Manager of Publications |location=Delhi}}</ref> ===অন্যান্য জাতি-জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্তি=== কেণ্টলীৰ গৱেষণা অনুসৰি, ''দুলীয়া কলিতা''সকলৰ এটা গোট পূৰ্বতে [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়|নাথ]] সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত তেওঁলোকে সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে সামূহিক শুদ্ধিকৰণ অনুষ্ঠান সম্পাদন কৰিছিল। পানবাৰীৰ ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত কেণ্টলীয়ে লক্ষ্য কৰিছিল যে এই গোটৰ কিছুমান বংশধৰে দুলীয়া পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি কেৱল কলিতা নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। অৱশ্যে অন্য গাঁওবাসীয়ে তেওঁলোকক দুলীয়া কলিতা হিচাপে পৃথক কৰিছিল। ভূমি, সম্পদ, বৃত্তি আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে এই পৰিচয় সলনি হোৱাৰ সম্পৰ্ক আছিল বুলি কেণ্টলীয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|21,223}} পানবাৰীৰ ওচৰৰ বৰীয়া বা [[সূত]] সম্প্ৰদায়ৰ কিছুমান লোকে নিজকে ''সূত কলিতা'' বুলি পৰিচয় দিয়া কথাও তেওঁ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Cantlie1980"/>{{rp|235}} কামৰূপত সামাজিক মৰ্যাদা বৃদ্ধিৰ প্ৰক্ৰিয়াৰে কিছুমান [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] লোকে কলিতা জাতিৰ পৰিচয় গ্ৰহণ কৰাৰ উদাহৰণো কেণ্টলীয়ে লিপিবদ্ধ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |pages=233–239}}</ref> ===জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা=== সমাজবিজ্ঞানী চন্দন কুমাৰ শৰ্মাই অসমীয়া সমাজৰ ''জনজাতি–জাতি ধাৰাবাহিকতা'' (''tribe–caste continuum'') সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ধৰ্মীয় দীক্ষা আৰু সামাজিক ৰীতি-নীতিৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে কিছুমান জনজাতীয় গোটৰ লোক কেইবাটাও প্ৰজন্মত ক্ৰমে উচ্চ সামাজিক স্থান লাভ কৰিব পাৰিছিল। এই প্ৰক্ৰিয়াত শৰণীয়া বা সৰু কোচৰ পৰা কোচ, বৰকোচ, সৰুকেওট, বৰকেওট আৰু শেষত কলিতা পৰিচয়লৈ সামাজিক স্থানান্তৰৰ এটা আৰ্হি তেওঁ আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}}</ref> এই আৰ্হিটোৱে অসমৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক ইতিহাস ব্যাখ্যা কৰে; ইয়াক সকলো কলিতাৰ একক উৎপত্তিৰ বিৱৰণ বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। ==আধুনিক ঐতিহাসিক অধ্যয়ন== কলিতাসকলৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে কালীৰাম মেধি, বাণীকান্ত কাকতি আৰু অন্যান্য পণ্ডিতে বিভিন্ন ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছে। কালীৰাম মেধিয়ে অসমৰ সভ্যতা গঠনত কলিতাসকলৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>Kaliram Medhi, ''Assamese Grammar and Origin of the Assamese Language'', p. 27.</ref> অৱশ্যে এইধৰণৰ মূল্যায়নৰ পৰা সম্প্ৰদায়টোৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি বা অসমত আগমনৰ সুনিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি। বাণীকান্ত কাকতিয়ে ১৯৪৩ চনত প্ৰকাশিত ''কলিতা জাতিৰ ইতিবৃত্ত'' গ্ৰন্থত কলিতা নামৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক আৰু আঞ্চলিক ৰূপ, সামাজিক পৰিচয় আৰু উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় মতসমূহ আলোচনা কৰিছিল।<ref name="Banikanta1943"/> মাধুৰ্যমণ্ডিত বৰুৱাৰ ''কলিতা জাতিৰ ইতিহাস'' গ্ৰন্থখন ২০২০ চনত গুৱাহাটীৰ ৰেখা প্ৰকাশনৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। এই গ্ৰন্থত কলিতাসকলৰ উৎপত্তি, কুলুট ৰাজ্যৰ সৈতে সম্ভাৱ্য সম্পৰ্ক, প্ৰাচীন কামৰূপৰ ৰাজবংশ আৰু কলিতা পৰিচয়ৰ বিকাশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰাচীন ৰাজবংশীয় সম্পৰ্কৰ ব্যাখ্যাসমূহ লেখকৰ প্ৰস্তাৱিত ঐতিহাসিক পুনৰ্গঠন হিচাপে বিবেচনা কৰা উচিত।<ref>{{cite book |last=বৰুৱা |first=মাধুৰ্যমণ্ডিত |title=কলিতা জাতিৰ ইতিহাস |publisher=ৰেখা প্ৰকাশন |location=গুৱাহাটী |year=2020}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984}} * {{cite thesis |last=Cantlie |first=Audrey |title=Caste and Sect in an Assamese Village |publisher=University of London |year=1980 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/404415/caste-and-sect-in-an-assamese-village}} * {{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |location=New Delhi |year=1985}} * {{cite journal |last=Baruah |first=Silpisikha |title=The Nature of the Middle Caste in Prāgjyotisha-Kāmarūpa (Assam) from 600 to 1300 CE: An Overview |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=77 |year=2016 |pages=109–114 |jstor=26552630}} * {{cite journal |last=Sheikh |first=Amiruzzaman |title=The 16th Century Koch Kingdom: Evolving Patterns of Sanskritization |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=73 |year=2012 |pages=249–254 |jstor=44156212}} * {{cite book |last=Sharma |first=Chandan Kumar |chapter=Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity |title=Tribes of North-East India: Issues and Challenges |editor-last=Medhi |editor-first=B. K. |publisher=Omsons Publications |location=Delhi |year=2009 |pages=354–366}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] iw9ichw7zx9x9m89p5uwkqig8tcspez 0 76479 647692 632875 2026-10-25T19:02:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647692 wikitext text/x-wiki {{About|ছূৰা মৰিয়ম|[[যীশু]] বা [[ঈছা]] [[নবী]]ৰ মাতৃ মৰিয়ম|মৰিয়ম}}{{Quran}}{{infobox surah|number=১৯|juz=১৬|sajdahs=১ ([[আয়াত]] ৫৮)|muqattaat=৫ '''[[কাফ]] [[তেওঁ (চিঠি)|হা]] [[য়ুধ|য়া]] [[আইন]] [[তাচদিদ|ছাদ]]''' (كهيعص)|letters=৩৮৩৫|words=৯৭২|verses=৯৮|rukus=৬|othernames=<!-- optional, if exists -->|number-3=০১৯|othernames-ar=<!-- optional, if exists -->|classification=[[মক্কান ছূৰা|মক্কান]]|next_sura=Quran 20|prev_sura=[[আন-কাহ্ফ|কোৰআন ১৮]]|name-en=[[মেৰী ইন ইছলাম|মেৰী]]|name-ar=مريم|name=মৰিয়ম|audio=<!-- optional, if exists -->}} '''মৰিয়ম'''<ref name="Quran 4 U">{{cite web|url=http://www.quran4u.com/Tafsir%20Ibn%20Kathir/019%20Maryam.htm|title=Tafsir Ibn Kathir (English): Surah Maryam|work=Quran 4 U|author=Ibn Kathir|author-link=Ibn Kathir|access-date=12 March 2020}}</ref> ({{lang-ar|مريم}}, {{transl|ar|Maryam}}; "মেৰী"ৰ আৰবী সমাৰ্থক) হৈছে ৯৮ টা শ্লোক ([[আয়াত]]) থকা [[কোৰআন]]ৰ ১৯ তম অধ্যায় ([[ছূৰা]])। কোৰআনৰ ১১৪ টা অধ্যায় প্ৰায় আকাৰৰ দ্বাৰা আদেশ দিয়া হৈছে। কোৰআনৰ অধ্যায়টো [[যীশু]] বা [[ঈছা]]ৰ মাতৃ মেৰী আৰু [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান বিশ্বাস]]ত '''কুমাৰী মেৰী'''ৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত যীশুৰ জন্মৰ ঘটনাবোৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিবোৰ খ্ৰীষ্টান বাইবেলৰ লূক ১ ত উল্লেখ কৰা বিষয়বস্তু। ছূৰাৰ পাঠত [[ঈছা|ইচহাক]], [[য়াকুব]], [[মুছা]], আৰোণ, [[ইছমাইল]], হানোক ওৰফে [[ইদ্ৰিছ]], [[আদম]] আৰু [[নূহ]]কে ধৰি বহুতো [[নবী|ভৱিষ্যতবাণী]]মূলক ব্যক্তিক বুজাইছে। বাৰ্মিংহাম কোৰআন পাণ্ডুলিপিয়ে অন্তিম আঠটা আয়াত (কোৰআন১৯:৯১-৯৮) সংৰক্ষণ কৰে, পাৰ্চমেণ্ট ৰেডিঅ'কাৰ্বনত ৫৬৮চিই/৫৬ বিএইচ আৰু ৬৪৫/২৫এএইচ-ৰ ভিতৰত।<ref name="UoB">{{cite web|url=http://www.birmingham.ac.uk/news/latest/2015/07/quran-manuscript-22-07-15.aspx|title=Birmingham Qur'an manuscript dated among the oldest in the world|date=22 July 2015|publisher=[[University of Birmingham]]|access-date=22 July 2015|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226054221/https://www.birmingham.ac.uk/news/latest/2015/07/quran-manuscript-22-07-15.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref name="BBC-33436021">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-33436021|title='Oldest' Koran fragments found in Birmingham University|date=22 July 2015|publisher=[[BBC]]|access-date=22 July 2015}}</ref> ৫৭৮ চিই/৪৪ বিএইচ আৰু ৬৬৯/৪৯এএইচৰ মাজত থকা ছানা পাণ্ডুলিপিত ২-২৮ আয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইছলামিক পৰম্পৰাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা, (আচবাব আল-নুজুল), ই হৈছে পূৰ্বৰ "[[মক্কান ছূৰা]]", যাক [[মদিনা]]ত পিছৰ উন্মোচনতকৈ সোনকালে প্ৰকাশ কৰা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।। থিঅডৰ নোওলডেক কালক্ৰমে এই ছূৰাক ৫৮ তম ছূৰা হৰুৱাই ছে। পৰম্পৰাগত [[ইজিপ্ত|ইজিপ্তীয়]] কালক্ৰমে ইয়াক ৪৪ তম স্থান ত ৰাখে। == ১ "ৰহস্যময় আখৰসমূহ" == অধ্যায়টো [[বিছমিল্লাহিৰ ৰাহমানিৰ ৰাহীম|বিছমিল্লাহ]] আৰু "ৰহস্যময় আখৰ", বা মুকাত্তাʿআতৰ সৈতে আৰম্ভ হয়: কাফ; হা; য়া; 'আইন; আৰু ছয়াদ।<ref>{{cite book|last=Haleem|first=M. A. S. Abdel|title=The Qur'an: Sura 19:1|publisher=Oxford University Press|location=New York}}</ref> মুছলমানসকলে এই পত্ৰবোৰক কোৰআনৰ অদ্ভুত চিহ্ন বুলি বিশ্বাস কৰে, আৰু কেইবাটাও গভীৰ ৰহস্য লুকুৱাবলৈ, যাৰ নিৰ্দিষ্ট বুজাবুজি কোনো নশ্বৰ, তেওঁলোকৰ [[নবী|ভৱিষ্যতবক্তাক]] কেৱল বাহিৰে জনোৱা হোৱা নাই.<ref>[[George Sale]] [[Preliminary Discourse 3]]</ref> বাকী ৯৭ টা আয়াতক বিভিন্ন ধৰণে বিভক্ত কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="Qutb">Qutb, Sayyid. In the Shade of the Qur'an. http://kalamullah.com/shade-of-the-quran.html</ref> == ১৬-৩০ মৰিয়মৰ কাহিনী == কোৰআন১৯:১৬-৩০ অনুবাদক জৰ্জ চেল এজন [[উকিল]] আৰু [[খ্ৰীষ্টান]] জ্ঞানৰ প্ৰচাৰৰ বাবে সমাজৰ প্ৰাৰম্ভিক সদস্য আছিল। তেওঁৰ পদ্যৰ গাঁথনি পিছৰ আৰবী ৰজা ফাউদ ১ সংস্কৰণতকৈ অলপ পৃথক। তেওঁ আল-কিতাবক "কোৰআনৰ কিতাপ" বুলি ব্যাখ্যা কৰে যেতিয়া তেওঁ '''কোৰআনত মেৰীৰ কাহিনী''' অনুবাদ কৰে : আৰু কোৰআনৰ কিতাপখনত মেৰীৰ কাহিনী মনত ৰাখিব; যেতিয়া তাই তাইৰ পৰিয়ালৰ পৰা পূৱৰ ফালে এটা ঠাইলৈ অৱসৰ লৈছিল,{{#tag:ref|'''p''' viz., To the eastern part of the temple; or to a private chamber in the house, which opened to the east: whence, says [[Baidawi]], the Christians pray towards that quarter.<br /> (There is a tradition, that when the virgin was grown to years of puberty, she used to leave her apartment in the temple, and retire to [[Zachariah in Islam|Zacharias]]’s house to her aunt, when her courses came upon her; and so soon as she was clean, she returned again to the temple: and that at the time of the angel’s visiting her, she was at her aunt’s on the like occasion, and was sitting to wash herself, in an open place, behind a veil to prevent her being seen.<ref name=Yahya>[[Yahya of Antioch|Yahya]]</ref><ref name=AB>[[Baidawi]]</ref> But others more prudently suppose the design of her retirement was to pray.<ref name=AZ>[[Al Zamakh]]</ref>|group=p}} আৰু তেওঁলোকৰ পৰা নিজকে লুকুৱাবলৈ এটা আৱৰণ লৈছিল; আৰু আমি আমাৰ আত্মা গেব্ৰিয়েলক তাইৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিলো আৰু তেওঁ এজন নিখুঁত পুৰুষৰ আকৃতিত তাইৰ ওচৰলৈ আহিছিল। : '''[[۝]]<ref>[[Arabic script in Unicode]] symbol for a Quran verse, U+06DD, page 3, [http://www.evertype.com/standards/iso10646/pdf/09419-encode-koranic.pdf Proposal for additional Unicode characters]<nowiki>.|group=Note}}</nowiki></ref> ২০''' তাই কৈছিল, মই দয়ালু ঈশ্বৰৰ ওচৰলৈ আশ্ৰয় লবলৈ উৰা মাৰিছোঁ, যাতে তেওঁ মোক আপোনাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰে: যদি আপুনি তেওঁক ভয় কৰে, তেন্তে আপুনি মোৰ ওচৰলৈ নাযাব। : তেওঁ উত্তৰ দিছিল, ভেৰিলি মই তোমাৰ প্ৰভুৰ বাৰ্তাবাহক, আৰু তোমাক এটা পবিত্ৰ পুত্ৰ দিবলৈ পঠোৱা হৈছে। তাই ক'লে, মোৰ কেনেকৈ এটা পুত্ৰ হ'ব, এজন মানুহে মোক স্পৰ্শ নকৰা দেখি, আৰু মই কোনো হাৰলট নহয়? গেব্ৰিয়েলে উত্তৰ দিছিল, তেনেহ'লে হ'ব: তোমাৰ প্ৰভু চাইথ, এইটো মোৰ বাবে সহজ; আৰু আমি ইয়াক সম্পাদন কৰিম, যাতে আমি তেওঁক পুৰুষৰ ওচৰত এটা চিহ্ন আৰু আমাৰ পৰা দয়া ৰখাৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰোঁ: কিয়নো এইটো এটা বস্তু যিটো নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। : [[۞]]<ref>The main purpose of this dividing system is to facilitate recitation of the Qur'an.</ref> য'ত তাই তাক গৰ্ভধাৰণ কৰিছিল;{{#tag:ref|'''r''' For Gabriel blew into the bosom of her shift, which he opened with his fingers,<ref name=Yahya/> and his breath reaching her womb, caused the conception.<ref name=JA>''[[Tafsir al-Jalalayn]]''</ref><ref name=AB/> The age of the Virgin Mary at the time of her conception was thirteen, or, as others say, ten; and she went six, seven, eight, or nine months with him, according to different traditions; though some say the child was conceived at its full growth of nine months, and that she was delivered of him within an hour after.<ref name=AB/><ref name=Yahya/>|group=r}} আৰু তাই তেওঁৰ গৰ্ভত থকা ৰৈ দূৰৈৰ ঠাইলৈ অৱসৰ লৈছিল;{{#tag:ref|'''s''' To conceal her delivery, she went out of the city by night, to a certain mountain.|group=s}} আৰু সন্তান জন্মৰ বেদনা বোৰ তাইৰ ওপৰত খেজুৰ গছৰ গুৰিৰ ওচৰত আহিছিল।{{#tag:ref|'''t''' The palm to which she fled, that she might lean on it in her travail, was a withered trunk, without any head or verdure, and this happened in the winter season; notwithstanding which it miraculously supplied her with fruits for her refreshment;<ref name=AB/><ref name=Yahya/><ref name=AZ/> as is mentioned immediately. It has been observed, that the Mohammedan account of the delivery of the Virgin Mary very much resembles that of [[Latona]], as described by the poets,<ref>Vide Sikii not. in Evang. Infant. p. 9, 21, &c.</ref> not only in this circumstance of their laying hold on a palm-tree<ref>8 Homer. Hymn. in Apoll. Callimach. Hymn. in Delum.</ref> (though some say Latona embraced an olive-tree, or an olive and a palm, or else two laurels), but also in that of their infants speaking; which Apollo is fabled to have done in the womb.9|group=t}} তাই কৈছিল, ঈশ্বৰৰ ওচৰত মই মৃত্যুবৰণ কৰিছিলোঁ: ইয়াৰ আগতে, আৰু পাহৰি যোৱা বস্তু হৈ পৰিছিল, আৰু বিস্মৃতিত হেৰাই গৈছিলোঁ। : আৰু তাইৰ তলত থকা তেওঁ তাইক মাতিলে,{{#tag:ref|'''u''' This some imagine to have been the child himself; but others suppose it was Gabriel who stood somewhat lower than she did.<ref name=JA/><ref name=AB/> According to a different reading this passage may be rendered, And he called to her from beneath her, &c. And some refer the pronoun, translated her, to the palm-tree; and then it should be beneath it, &c.|group=u}} কোৱা, দুখ নকৰিব; এতিয়া হেথ গড-এ আপোনাৰ তলত এটা সোঁত প্ৰদান কৰিছে;<ref>Sale actually translates سريا or Sry' as rivulet (small stream of water). [[Christoph Luxenberg]] believes that the real syriac word is ܫܪܝܐ or Shrya (''made legitimate'') rendering the true meaning: "''Do not be sad your Lord has made your delivery legitimate''".</ref> : আৰু আপুনি খেজুৰ গছৰ শৰীৰটো জোকাৰি দিব, আৰু ই গোট খাই থকা আপোনাৰ ওপৰত পকা খেজুৰ পৰিবলৈ দিব।{{#tag:ref|'''x''' And accordingly she had no sooner spoken it than the dry trunk revived, and shot forth green leaves, and a head loaded with ripe fruit.|group=x}} আৰু খাওক, আৰু পান কৰক, আৰু আপোনাৰ মনশান্ত কৰক।{{#tag:ref|'''y''' Literally, thine eye.|group=y}} তদুপৰি, যদি আপুনি কোনো পুৰুষক দেখা পায়, আৰু তেওঁ আপোনাক প্ৰশ্ন কৰে, কওঁক, প্ৰকৃততে মই দয়ালুৰ ওচৰত উপবাস ৰখাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছোঁ: য'ত মই আজিৰ দিনটোত কোনো প্ৰকাৰে এজন মানুহৰ সৈতে কথা নকৰো।{{#tag:ref|'''z''' During which she was not to speak to anybody, unless to acquaint them with the reason of her silence: and some suppose she did that by signs.|group=z}} : সেয়েহে তাই শিশুটোক তাইৰ লোকসকলৰ ওচৰলৈ লৈ আহিছিল, তাক তাইৰ বাহুত লৈ। আৰু তেওঁলোকে তাইক ক'লে, হে মেৰী, এতিয়া আপুনি এটা অদ্ভুত কাম কৰিছে: হে আৰোণৰ ভগ্নী, তোমাৰ দেউতাক বেয়া মানুহ নাছিল, তোমাৰ মাকো হাৰ্লট নাছিল। : '''۝৩০''' কিন্তু তাই শিশুটোক উত্তৰ দিবলৈ চিহ্ন দিছিল; আৰু তেওঁলোকে কৈছিল, আমি তেওঁৰ সৈতে কেনেকৈ কথা পাতিম, যি হৈছে দোলনাত থকা কেঁচুৱা? : য'ত শিশুটোৱে কৈছিল, প্ৰকৃততে মই আল্লহৰ সেৱক;{{#tag:ref|'''b''' These were the first words which were put into the mouth of JESUS, to obviate the imagination of his partaking of the divine nature, or having a right to the worship of mankind, on account of his miraculous speaking so soon after his birth.<ref name=AB/>|group=b}} তেওঁ মোক শুভবাৰ্ত্তাৰ কিতাপখন দিছিল আৰু মোক এজন নবী হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল।<ref>Translation: [[George Sale]].</ref> == ২–৪০ [[ঈছা]] বা [[যীশু]] == {{See also|ইছলামত যীশু}}প্ৰথম শাখা, আয়াত ২-৪০, নবী জাকাৰিয়াৰ কাহিনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ জনৰ জন্ম, মেৰীৰ কাহিনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ যীশুৰ জন্ম, আৰু ইছলাম অনুসৰি যীশুৰ পৰিচয়ৰ ওপৰত এটা ভাষ্যৰে আৰম্ভ হয় যিয়ে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]সকলে তেওঁক ঈশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি কৰা দাবীক অস্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite book|last=Haleem|first=M. A. S. Abdel|title=The Qur'an: Sura 19:2–40|publisher=Oxford University Press|location=New York}}</ref> === ২৮ আৰোণৰ ভগ্নী === কোৰআন১৯:২৮ ত, তাইক 'আৰোণৰ ভগ্নী' বুলি কোৱা হয়। অনুবাদক জৰ্জ চেলে লিখিছে "কেইবাজনো খ্ৰীষ্টান লেখকে ভাবে যে কোৰআন এই বিশেষভাৱে এক স্পষ্ট মিছাকথাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত হৈছে, কিন্তু মই আশংকা কৰোঁ যে মুছলমানসকলে এই অভিযোগ এৰাই চলিব পাৰে; [১৭] যেনেকৈ তেওঁলোকে কেইবাটাও উত্তৰৰ দ্বাৰ কৰে। কিছুমানে কয় যে কুমাৰী মেৰীৰ সঁচাকৈয়ে আৰোণ নামৰ এজন ভায়েক আছিল, যাৰ দেউতাক একে আছিল, কিন্তু এগৰাকী বেলেগ মাতৃ আছিল; আন কিছুমানে ধাৰণা কৰে যে আৰোণ [[মুছা]]ৰ ভায়েক ইয়াত আছে, কিন্তু কয় যে মেৰীক তেওঁৰ ভগ্নী বুলি কোৱা হয়, হয় তাই লেভিটিকেল জাতিৰ আছিল (যেনেকৈ তাই এলিজাবেথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল, তেনেদৰে তাই আছিল), বা তুলনাৰ দ্বাৰা; আন কিছুমানে কয় যে সেই নামৰ এজন বেলেগ ব্যক্তি য়ে তাইৰ সৈতে সমসাময়িক আছিল আৰু তেওঁৰ ভাল বা বেয়া গুণবোৰৰ বাবে স্পষ্ট আছিল আৰু তেওঁলোকে তাইক প্ৰশংসা বা নিন্দাৰ দ্বাৰা তেওঁৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।" === ছন্দৰ গাঁথনি === ইয়াৰ মূল [[আৰবী ভাষা]]ত, অধ্যায় ১৯-ৰ পাঠবিভিন্ন ছন্দৰ গাঁথনিৰ এটা শৃংখলাৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে যি আলোচনা কৰা সমলৰ সৈতে খাপ খায়। জাকাৰিয়া আৰু জন, মেৰী আৰু যীশু আৰু অন্যান্য ভৱিষ্যতবক্তাসকলৰ কাহিনীৰ প্ৰাৰম্ভিক বৰ্ণনাৰ সময়ছোৱাত শব্দাংশ 'য়া'ৰ ওপৰত আধাৰিত শ্লোকবোৰ ৰচনা কৰা হৈছে। যেতিয়া পাঠটো যীশুৰ প্ৰকৃত পৰিচয়ৰ ওপৰত এটা ভাষ্যলৈ আগবাঢ়ে, শব্দবোৰ নাকৰ 'এম' বা 'এন'ৰ আগত দীঘলীয়া 'ই' বা 'ও'ৰ বাবে ছন্দ হয়, যাক আলোচনা কৰা বিষয়বোৰক স্থিৰতা বা চূড়ান্ততাৰ বতাহ প্ৰদান কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়। তাৰ পিছত পূৰ্বৰ ভৱিষ্যতবক্তাসকলৰ পৰৱৰ্তী বিৱৰণৰ সময়ত প্ৰথম ছন্দ আঁচনিপুনৰ আৰম্ভ কৰা হয় আৰু এটা মাধ্যম 'ক'ৰ ওপৰত আধাৰিত এটা ছন্দলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হয় যেতিয়া সুৰাহে সত্য আৰু ভৱিষ্যতবক্তাসকলক প্ৰত্যাখ্যান কৰা সকলৰ বাবে শাস্তিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। অবিশ্বাসীসকলক তেওঁলোকৰ সমালোচনাৰ বাবে নিন্দা কৰোঁতে শক্তিশালী এতিয়াও দুগুণ 'ডি' শব্দৰ বাবে এই কণ্ঠস্বৰৰ শক্তি বিনিময় কৰা হয়।<ref name="Qutb" /> === ২-২৮ ছানা ১ === ছানা পাণ্ডুলিপি (ছানা ১) অধ্যায়ৰ ক্ৰমটোৱে আন কোনো জ্ঞাত কোৰাণৰ আদেশ অনুসৰণ নকৰে আৰু ফলিঅ ২২ অধ্যায় ৯ ([[আত-তৌবাহ]]) (কোৰআন ৯:১২২-১২৯)ৰ সৈতে ভাগ বতৰা কৰা হৈছে।{{sfn|Sadeghi|Goudarzi|2012}} ==== পোন ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="32%" |অৱস্থান {{sfn|Sadeghi|Goudarzi|2012|p=63|ps=. The hypothetical interpolation of texts for the missing parts in this and the next row are based on Sadeghi & Goudarzi's fn. 216 and 218.}} ! scope="col" width="24%" |দৃশ্যমান চিহ্নসমূহ ! scope="col" width="22%" |পুনৰনিৰ্মাণ ! scope="col" width="22%" |মানক পাঠ |- |[https://quran.com/19/2-12 কোৰআন 19:2]<ref name="SI">[[Sahih International]]</ref> শাৰী <span style="font-size:85%">২৪</span> |ر ﺣ[ـﻤ]ﻪ |رَحْمَةِ "দয়া" |رَحْمَتِ "দয়া কৰক" |- |কোৰআন ১৯:৩ শাৰী ২৫ |ا د ٮا د ی ر ٮک ر ﻛ[ـر] ٮا |إِذْ نَادَىٰ رَبَّـ{{fontcolor|red|ـكَ زَكَرِيَّا}} "যেতিয়া তোমাৰ প্ৰভুয়ে জেচৰিয়াক মাতিছিল" |إِذْ نَادَىٰ رَبَّـ{{fontcolor|red|ـهُ}} "যেতিয়া তেওঁৰ প্ৰভুয়ে মাতিছিল" |- |কোৰআন ১৯:৪ শৰী ২৫ |و ٯل ر ٮی |{{fontcolor|red|وَ}}قٰلَ رَبِّـ{{fontcolor|red|ـي}} "আৰু মোৰ প্ৰভুয়ে কৈছিল" |قالَ رَبِّ "ঈশ্বৰে কৈছিল" |- |কোৰআন ১৯:৪ শাৰী ২৬ |و ٯل ر ٮی ا سٮعل ا لر ا س سٮٮا |''আৰু মোৰ প্ৰভুয়ে এইদৰে কৈছিল: "মূৰটো সৰু হওঁক।”'' وَقٰلَ رَبِّي ٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْباً |قَالَ رَبِّ {{fontcolor|red|إِنِّي وَهَنَ ٱلْعَظْمُ مِنِّي}} وَٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْبًا ''প্ৰভুয়ে কৈছিল যে যদিও তেওঁলোক মোতকৈ ডাঙৰ আছিল, মূৰটো সৰু আছিল'' |- |কোৰআন ১৯:৪ শাৰী ২৬ |و لم ا کں ر ٮ ٮـ(ـد) عا ک |وَلَمْ أَکُنْ {{fontcolor|red|رَبِّ بِدُعَاءِكَ}} "আৰু মই তোমাৰ প্ৰভু নাছিলো" |وَلَمْ أَكُن {{fontcolor|red|بِدُعَائِكَ رَبِّ}} "আৰু মোক তোমাৰ প্ৰভুয়ে মাতি নিছিল" |- |কোৰআন ১৯:৫ শাৰী ২৭ |و ﺣ(ڡـ)ـٮ ا لمو ل مں و [ر] ا ی |"মই মোৰ মনক ভয় কৰিছিলোঁ" وَ خِفْتُ ٱلْمَوَٰل مِن وَرٰاءِى |وَ{{fontcolor|red|إِنِّى}} خِفْتُ ٱلْمَوَٰلِىَ مِن وَرٰاءِى "আৰু মই মোৰ পিছফালৰ পৰা মোৰ মনটো সহজ কৰিছো" |- |} ==== পদ্য ==== {{main|ছানা ১#ফলিঅ ২২}} === ৩৪ মেৰীৰ তাৎপৰ্য === অধ্যায় ১৯ হৈছে কোৰআনৰ একমাত্ৰ ছূৰা যাক এগৰাকী মহিলাৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে। মেৰী, যি জনৰ পৰা এই ছূৰাই ইয়াৰ নাম লয়। কোৰআন ১৯:৩৪ ত যীশুৰ সৈতে তেওঁৰ পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে, চিনাক্তকৰণ শিৰোনাম 'মেৰীৰ পুত্ৰ'ই মেৰীৰ মাতৃত্বৰ ওপৰত আচৰিত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে য'ত পুৰুষ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ পৰা অৱতৰণ কৰি ব্যক্তিসকলক চিনাক্ত কৰা হৈছিল। এই গুৰুত্বই যীশুৰ জন্মৰ অতুলনীয় পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে; এইটো কোনো জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়া নাছিল আৰু কোনো পিতৃ জড়িত নাছিল, কিন্তু ই খ্ৰীষ্টান সকলৰ বিশ্বাসক অস্বীকাৰ কৰে যে তেওঁক ঈশ্বৰে আকৰ্ষণ কৰিছিল। পাঠটোত মেৰীৰ সন্তান জন্মৰ যন্ত্ৰণাৰ বিষয়ে বিতংভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত আছে এনে বেদনা পৰিহাৰ কৰাৰ বাবে বহু আগতে তাইৰ মৃত্যু হোৱাটো তেওঁৰ ইচ্ছা। এই অত্যাধিক কষ্টৰ স্বত্ত্বেও ঈশ্বৰক মৰিয়মৰ আৱশ্যকতাৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল আৰু মনোযোগী বুলি দেখুওৱা হৈছে; সি তাইক চিন্তা নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে আৰু তাইক খাদ্য যোগান ধৰে। পাঠৰ নাৰীবাদী পঢ়াটোৱে প্ৰসৱৰ এই চিকিৎসাক প্ৰক্ৰিয়াটোৰ বিশেষ গুৰুত্বৰ প্ৰমাণীকৰণ হিচাপে সূচায়।<ref>{{cite book|last=Wadud|first=Amina|title=Qur'an and Woman: Rereading the Sacred Text from a Woman's Perspective|year=1999|url=https://archive.org/details/quranwomanreread0000wadu|publisher=Oxford University Press|location=New York}}</ref> আন পণ্ডিতসকলে মেৰী আৰু দেৱদূত গেব্ৰিয়েলৰ মাজৰ বাৰ্তালাপক সেই সময়ৰ পৰম্পৰাগত লিংগ ভূমিকাৰ পৰিচায়ক বুলি উল্লেখ কৰে; যেতিয়া মেৰী নামৰ এগৰাকী অকলশৰীয়া মহিলাই পুৰুষ স্বৰ্গদূতৰ মুখামুখি হয়, তেতিয়া তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰতিক্ৰিয়া হৈছে পৰিস্থিতিৰ অসঙ্গতি আৰু স্বৰ্গদূতৰ উদ্দেশ্যসম্পৰ্কে অনিশ্চয়তাৰ ভয়। তাই স্বৰ্গদূতৰ বাৰ্তা শুনিব পাৰে আৰু তেওঁঈশ্বৰৰ পৰা বাৰ্তাবাহক হিচাপে আহিছে বুলি আশ্বাস দিয়াৰ পিছতহে তেওঁক প্ৰশ্ন কৰিব পাৰে।<ref>{{cite book|last=Sells|first=Michael|title=Approaching the Qur'an: The Early Revelations|url=https://archive.org/details/approachingqurne00sell|url-access=registration|publisher=White Cloud Press|location=Ashland, Oregon}}</ref> চিৰিয়াকত মাৰিয়াম ([[wiktionary:ܡܪܝܡ|ܡܪܝܡ]]) আশীৰ্ব্বাদ কঢ়িয়াই অনা এক সাধাৰণ বিশেষণ আৰু সম্ভৱতঃ "[ঈশ্বৰে] তাইক উচ্চ কৰে"। === ৩৫-৩৭ ডোম অফ দ্য ৰক === মৰিয়াম ১৯:৩৫-৩৭ পদৰ পদসমূহ, যাক মুছলমানসকলে ঈশ্বৰৰ ওচৰত যীশুৰ ভৱিষ্যতবাণীক দৃঢ়ভাৱে পুনৰ নিশ্চিত কৰা বুলি বিবেচনা কৰে, [[জেৰুজালেম]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি ইছলামিক স্মাৰক দ্য ডোম অৱ দ্য ৰকত লিখা শিলালিপিত উদ্ধৃত কৰা হৈছে।{{citation needed|date=July 2020}} == ৪১–৬৫ ইব্ৰাহিম == দ্বিতীয় শাখাটোত ৪১-৬৫ পদত অব্ৰাহামৰ পৰিয়ালৰ মূৰ্তিৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ বিষয়ে কোৱা হৈছে আৰু তাৰ পিছত আন বহুতো ভৱিষ্যতবক্তাক বুজাইছে। পাঠটোত তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যতবাণী শুনিথকা সকলৰ বিভিন্ন সঁহাৰি আৰু সেই শুনা সকলে লগ পোৱা ভাগ্যৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে; এই বৰ্ণনাবোৰত ঈশ্বৰৰ একতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book|last=Haleem|first=M. A. S. Abdel|title=The Qur'an: Sura 19:41–65|publisher=Oxford University Press|location=New York}}</ref> == ৬৬-৯৮ ত্ৰিমূৰ্তিৰ প্ৰতি ইছলামী দৃষ্টিভংগী == {{See also|ত্ৰিমূৰ্তিৰ প্ৰতি ইছলামী দৃষ্টিভংগী}}তৃতীয় শাখা, শ্লোক ৬৬-৯৮, পুনৰুত্থানৰ বাস্তৱতাক নিশ্চিত কৰে আৰু এই জীৱনৰ চিত্ৰণৰ লগতে বিচাৰ দিৱসৰ চিত্ৰণ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite book|last=Haleem|first=M. A. S. Abdel|title=The Qur'an: Sura 19:66–98|publisher=Oxford University Press|location=New York}}</ref> === ৯১-৯৮ বাৰ্মিংহাম পাণ্ডুলিপি === [[চিত্ৰ:Birmingham_Quran_manuscript.jpg|left|thumb|ফলিঅ ১ ভাৰ্চো (সোঁফালে) আৰু ফলিঅ ২ ৰেক্টো (বাওঁফালে); ট্ৰিপল লাইনৰ ওপৰত কোৰআন১৯:৯১-৯৮]] [[চিত্ৰ:مقارنة_مخطوط_برمنغهام_بالقرآن_الكريم.jpg|right|thumb|একবিংশ শতিকাৰ কোৰআন (বাওঁফালে) আৰু বাৰ্মিংহাম কোৰআন পাণ্ডুলিপিৰ তুলনা; ট্ৰিপল লাইনৰ তলত কোৰআন ২০:১-১১]] বাৰ্মিংহাম কোৰআন পাণ্ডুলিপিত ১৯ অধ্যায়, ময়ৰিয়ামৰ (অধ্যায় ১৮, [[আন-কাহ্ফ|আল-কাহ্ফ]]ৰ লগতে অংশসমূহ; আৰু অধ্যায় ২০, "[[তাহা]]")ৰ অন্তিম আঠটা শ্লোক (কোৰআন ১৯:৯১-৯৮) সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।<ref name="CNN">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2015/07/22/europe/uk-quran-birmingham-manuscript/|title=Tests show UK Quran manuscript is among world's oldest|date=22 July 2015|publisher=[[CNN]]|access-date=22 July 2015}}</ref> কেডবেৰী গৱেষণা পুথিভঁৰালত অৱস্থিত, ইয়াক অজ্ঞাত লিপিকাৰ(সকলৰ) দ্বাৰা হিজাজী লিপিত [[আৰবী ভাষা|আৰবী ভাষাত]] লিখা হৈছে। পাণ্ডুলিপিটো ৫৬৮ ৰ পৰা ৬৪৫ চিইৰ ভিতৰত ৰেডিঅ'কাৰ্বন কৰা হৈছে (ইছলামিক কেলেণ্ডাৰত, ৫৬ বিএইচ আৰু ২৫ এএইচৰ মাজত)।<ref name="UoB" /><ref name="BBC-33436021" /> ৰিয়াধৰ গৱেষণা আৰু ইছলামিক অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক চাউদ আল-চাৰহানে বিবেচনা কৰে যে পাৰ্চমেণ্টখন প্ৰকৃততে পেলিম্পচেষ্ট হিচাপে পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব পাৰে।<ref>{{citation|url=https://www.nytimes.com/2015/07/23/world/europe/quran-fragments-university-birmingham.html|title=A Find in Britain: Quran Fragments Perhaps as Old as Islam|author=Dan Bilefsky|date=22 July 2015|newspaper=The New York Times}}</ref> চাউদৰ দৃষ্টিভংগীক কোৰাণৰ ইতিহাসৰ কেইবাজনো চৌদি-ভিত্তিক বিশেষজ্ঞই সমৰ্থন কৰিছে যিয়ে অস্বীকাৰ কৰে যে মুহাম্মাদৰ জীৱনকালত বাৰ্মিংহাম/পেৰিছ কোৰআন লিখা হ'ব পাৰে। তেওঁলোকে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে মুহাম্মাদ জীয়াই থাকোতে, কোৰাণীয় গ্ৰন্থসমূহ কোনো অধ্যায় সজ্জা অবিহনে লিখা হৈছিল, শ্লোক সমাপ্তি বা ৰঙীন চিয়াহীৰ ব্যৱহাৰ চিহ্নিত কৰা হৈছিল, আৰু চুৰাহৰ কোনো মানক ক্ৰম অনুসৰণ কৰা নাছিল। তেওঁলোকে কয় যে খলিফা উথমানৰ সময়ত সেই বৈশিষ্ট্যবোৰ কোৰাণৰ অনুশীলনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, আৰু সেয়েহে এইটো সম্পূৰ্ণৰূপে সম্ভৱ হ'ব যে বাৰ্মিংহামৰ পাতবোৰ তেতিয়া লিখা হ'ব পাৰে, কিন্তু আগতে নহয়।<ref>{{cite web|url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20150727251595|title=Experts doubt oldest Quran claim|date=27 July 2015|newspaper=Saudi Gazette|access-date=27 July 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906130646/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20150727251595|archive-date=6 September 2015}}</ref> '''কোৰআন ১৯:৯১-৯২''' ত্ৰিনিটেৰিয়ান খ্ৰীষ্টান প্ৰথাৰ পৰা তেওঁৰ 'পুত্ৰ'ৰ নামত ঈশ্বৰক আহ্বান কৰাৰ অসন্মতি।<ref>p1033 "The Quran: A Complete Revelation", 2016, [[Sam Gerrans]]</ref> ''^৯১তেওঁলোকে আটাইতকৈ দয়ালু পুত্ৰক দায়ী কৰে। ^৯২আৰু আটাইতকৈ দয়ালু লোকৰ বাবে তেওঁ পুত্ৰ ল'ব লাগে সেয়া উপযুক্ত নহয়।''<ref>[https://quran.com/19/91?translations=20 Q19:91–92] [[Sahih International translation]]</ref> কোৰআন ১৯:৯৬-এ "বিশ্বাস আৰু কাৰ্য্য"ৰ বাবে এক প্ৰয়োজনীয়তা সমৰ্থন কৰে<ref>Gerrans p1034</ref> ''^৯৬দৰাচলতে, যিসকলে ধাৰ্ম্মিক কাৰ্য্যক বিশ্বাস আৰু কৰিছে – তেওঁলোকৰ বাবে আটাইতকৈ দয়ালু সকলে মৰম নিয়োগ কৰিব।''<ref>[https://quran.com/19/96?translations=20 Q19:96] Sahih International</ref> == টোকাসমূহ == টোকাবোৰ বেছিভাগ চেলৰ দ্বাৰা যিয়ে লুইছ মাৰাকিৰ লেটিন অনুবাদৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মাৰাকি লুক্কাৰ ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ নিয়মীয়া এজন ৰোমান কেথলিক ধৰ্মগুৰু আছিল:<ref name="ODNB">Arnoud Vrolijk [[doi:10.1093/ref:odnb/24529|Sale, George]] [[ODNB]], 28 May 2015</ref>{{Reflist|group=p}}{{Reflist|group=q}}{{Reflist|group=r}}{{Reflist|group=s}}{{Reflist|group=t}}{{Reflist|group=u}}{{Reflist|group=x}}{{Reflist|group=y}}{{Reflist|group=z}}{{Reflist|group=a}}{{Reflist|group=b}}{{কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ}} == প্ৰসংগসমূহ == <references /> == প্ৰসংগসমূহ == * {{wikisource-inline|The Qur'an (Palmer)/Maryam}} * [https://quran.com/19 Quran 19] [[Clear Quran translation]] * [https://quran.ksu.edu.sa/index.php#aya=19_1&m=hafs&qaree=husary&trans=ar_mu Quran 19] Electronic Quran Project. [[King Saud University]] * [[iarchive:QuranAJArberry/page/n179/mode/1up|XIX MARY]] [[A.J. Arberry]] translation * [http://quranix.org/19#1 19. Maryam (Mary)] [[Muhammad Asad]] translation * [https://web.archive.org/web/20211018051024/https://mquran.org/content/category/2/19/4/ Quran 19] [[Ali Ünal]] translation * [[wikisource:The_Qur'an_(Palmer)/Maryam|Quran 19]] [[E. H. Palmer]] translation * [https://oll.libertyfund.org/titles/mohammed-the-quran-vol-3#lf0965-03_head_032 19. Entitled, Mary; containing 80 verses] [[George Sale]] translation * [http://al-quran.info/19/1/Ns Quran 19] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200721015751/http://al-quran.info/19/1/Ns |date=2020-07-21 }} [[J. M. Rodwell]] translation * [https://www.masjidtucson.org/quran/noframes/ch19.html Quran 19] [[Rashad Khalifa]] translation * [http://transliteration.org/quran/WebSite_CD/MixT.B.Irving/Fram2E.htm Quran 19] [[T.B.Irving]] translation * [https://www.islamawakened.com/quran/19/2/ Q19:2], 50+ translations, islamawakened.com [[শ্ৰেণী:ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা]] [[শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোৰআন]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] hf5ittnx5xohbp6uv704qrxr6xm045p 0 77913 647761 642584 2026-10-25T22:54:43Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647761 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মঙ্গল পাণ্ডে | image = Mangal Pandey 1984 stamp of India.jpg | caption = ১৯৮৪ চনৰ এটা ভাৰতীয় ডাক টিকটত পাণ্ডেৰ চিত্ৰণ | birth_date = অজ্ঞাত | death_date = {{death date and age|1857|04|08|1827|01|30|df=yes}} | death_cause = ফাঁচী দি মৃত্যুদণ্ড | birth_place = নাগোৱা, চিডেড এণ্ড কনকাৰ্ড প্ৰভিন্সেচ, কোম্পানী ৰাজ | death_place = বেৰাকপুৰ, বেংগল প্ৰেছিডেন্সী, কোম্পানী ৰাজ | occupation = | known_for = ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বৱৰ্তী ঘটনাসমূহত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰাৰ বাবে | module = {{Infobox military person |embed = yes |embed_title = সামৰিক জীৱন |allegiance = |branch = বেংগল সেনা |service_years = ১৮৪৯–১৮৫৭ |rank = চিপাহী |unit = বেংগল বেংগল নেটিভ ইনফেন্ট্ৰী }} }} '''মঙ্গল পাণ্ডে''' (মৃত্যু: ৮ এপ্ৰিল ১৮৫৭) এগৰাকী ভাৰতীয় চিপাহী আছিল, যিয়ে ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰা ঘটনাসমূহত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ বিলোপ ঘটে আৰু ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৮৫৮-ৰ জৰিয়তে [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ]] আৰম্ভণি হয়। তেওঁ ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ ৩৪ নম্বৰ বেংগল নেটিভ ইনফেন্ট্ৰী ৰেজিমেণ্টৰ এগৰাকী চিপাহী আছিল। ১৯৮৪ চনত [[ভাৰত|ভাৰত গণৰাজ্য]]ই তেওঁৰ স্মৃতিত এটা ডাক টিকট প্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ জীৱন আৰু কাৰ্যাৱলীক কেইবাখনো ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰতো চিত্ৰায়িত কৰা হৈছে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== মঙ্গল পাণ্ডেৰ জন্ম চিডেড এণ্ড কনকাৰ্ড প্ৰভিন্সেচৰ (বৰ্তমান [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ত) উজনী বালিয়া জিলাৰ নাগোৱা গাঁৱৰ এটা [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালত হৈছিল।<ref>Badri Narayan Tiwari. “Reactivating the Past: Dalits and Memories of 1857.” Economic and Political Weekly, vol. 42, no. 19, 2007, pp. 1734–38. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/4419578. Accessed 2 Apr. 2025.</ref> পাণ্ডেই ১৮৪৯ চনত বেংগল সেনাত যোগদান কৰিছিল। ১৮৫৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ ৩৪ নম্বৰ বেংগল নেটিভ ইনফেন্ট্ৰীৰ পঞ্চম কোম্পানীৰ এজন সাধাৰণ সৈনিক (চিপাহী) আছিল।{{sfn|David|2002|p=69}} == বিদ্ৰোহ == [[File:Pattern1853Rifle.jpg|thumb|right| [[পেটাৰ্ন ১৮৫৩ এনফিল্ড|এনফিল্ড ৰাইফেল]]]] ১৮৫৭ চনৰ ২৯ মাৰ্চৰ আবেলি, বেৰাকপুৰত কৰ্তব্যৰত ৩৪ নম্বৰ বেংগল নেটিভ ইনফেন্ট্ৰীৰ [[অধিনায়ক (সামৰিক বিষয়া)|এডজুটেণ্ট]] লেফটেনেণ্ট বক (Lieutenant Baugh) খবৰ দিয়া হয় যে তেওঁৰ ৰেজিমেণ্টৰ কেইবাজনো সৈনিক উত্তেজিত অৱস্থাত আছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে তেওঁলোকৰ ভিতৰৰে এজন, মঙ্গল পাণ্ডেই পেৰেড খেলপথাৰৰ কাষত থকা ৰেজিমেণ্টৰ গাৰ্ড ৰূমৰ সন্মুখত এটা লোড কৰা [[মাজল-লোডিঙ বন্দুক|মাস্কেট]] লৈ ঘূৰি ফুৰিছে, সৈনিকসকলক বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে আৰু তেওঁৰ চকুত পৰা প্ৰথমজন ইউৰোপীয়ক গুলীয়াই মৰাৰ ভাবুকি দিছে। পৰৱৰ্তী তদন্তৰ সাক্ষ্যত উল্লেখ কৰা হৈছে যে চিপাহীসকলৰ মাজত চলি থকা অশান্তিৰ বাবে পাণ্ডে বিচলিত হৈ পৰিছিল আৰু নিচাসক্ত ভাঙৰ (bhang) প্ৰভাৱত তেওঁ নিজৰ অস্ত্ৰ কাঢ়ি লৈছিল। ইয়াৰ পিছত ছাউনীৰ ওচৰৰ এখন ষ্টীমাৰৰ পৰা ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ এটা দল নামি অহাৰ খবৰ পাই তেওঁ [[কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ড]] ভৱনলৈ দৌৰি গৈছিল।{{sfn|Wagner|2014|p=82}} বকে লগে লগে নিজকে সশস্ত্ৰ কৰি ঘোঁৰাত উঠি সেই স্থানলৈ ঢাপলি মেলে। পাণ্ডেই ৩৪ নম্বৰ কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডৰ সন্মুখত থকা ষ্টেচন গানৰ পিছফালে অৱস্থান লৈ বক লক্ষ্য কৰি গুলী বৰ্ষণ কৰে। তেওঁৰ গুলী বক গাত নালাগিল যদিও গুলীটো ঘোঁৰাৰ কাষত লাগি ঘোঁৰা আৰু আৰোহী দুয়োকে মাটিত বগৰাই পেলায়। বকে খৰখেদাকৈ নিজকে মুক্ত কৰি নিজৰ পিষ্টল এটা হাতত লৈ পাণ্ডেৰ দিশে আগবাঢ়ি গুলী কৰে, কিন্তু তেওঁৰ লক্ষ্যভ্ৰষ্ট হয়। বকে নিজৰ তৰোৱালখন উলিয়াব পৰাৰ আগতেই পাণ্ডেই এখন ''[[তৰোৱাল|তলৱাৰ]]'' (এক গধুৰ ভাৰতীয় তৰোৱাল) লৈ তেওঁক আক্ৰমণ কৰে আৰু এডজুটেণ্টজনৰ ওচৰলৈ গৈ বক কান্ধ আৰু ডিঙিত ঘাপ মাৰি মাটিত পেলাই দিয়ে। ঠিক সেই সময়তে আন এজন চিপাহী, [[শ্বেখ পল্টু]]ৱে হস্তক্ষেপ কৰে আৰু পাণ্ডেই নিজৰ বন্দুকটো পুনৰ লোড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে তেওঁক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।{{sfn|David|2002|p=70}} এজন ভাৰতীয় 'নায়ক' (কৰ্পোৰেল)-ৰ দ্বাৰা আমন্ত্ৰিত হৈ হিউছন নামৰ এজন ব্ৰিটিছ [[ছাৰ্জেণ্ট-মেজৰ]] বক অহাতকৈ আগতেই পেৰেড খেলপথাৰত উপস্থিত হৈছিল।{{sfn|Wagner|2014|p=82}} হিউছনে কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডৰ দায়িত্বত থকা ভাৰতীয় বিষয়া [[জমাদ্দাৰ]] ঈশ্বৰী প্ৰসাদক পাণ্ডেক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। ইয়াৰ উত্তৰত জমাদ্দাৰে কয় যে তেওঁৰ এনচিঅ' (NCO) সকল সহায়ৰ বাবে গৈছে আৰু তেওঁ অকলে পাণ্ডেক ধৰিব নোৱাৰে।{{sfn|David|2002|p=69}} প্ৰতিক্ৰিয়াত হিউছনে ঈশ্বৰী প্ৰসাদক সশস্ত্ৰ পহৰাদাৰী দলটো সাজু কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ইফালে বকে খেলপথাৰত উপস্থিত হৈ চিঞৰি উঠিল, 'তেওঁ ক'ত? তেওঁ ক'ত?' হিউছনে ইয়াৰ উত্তৰত বক উদ্দেশ্যি চিঞৰি ক'লে, 'ছাৰ, আপোনাৰ জীৱন ৰক্ষাৰ বাবে সোঁফালে যাওক। চিপাহীজনে আপোনাক গুলীয়াই দিব!'<ref name="Hibbert">{{cite book|author=Christopher Hibbert|title=The Great Mutiny: India, 1857|url=https://google.com|year=1980|publisher=Penguin Books|pages=68–70|isbn=9780140047523|access-date=11 December 2018|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701151545/https://google.com|url-status=live}}</ref> ঠিক সেই মুহূৰ্ততে পাণ্ডেই গুলীচালনা কৰে। লেফটেনেণ্ট বক সৈতে যুঁজি থকাৰ সময়তে হিউছনে পাণ্ডেৰ দিশে খেদি গৈছিল। পাণ্ডেৰ সৈতে মুখামুখি হোৱাৰ সময়ত হিউছনক পিছফালৰ পৰা পাণ্ডেৰ বন্দুকৰ কুন্দাৰ আঘাতেৰে মাটিত বগৰাই দিয়া হয়। গুলীৰ শব্দ শুনি বেৰাকৰ পৰা আন আন চিপাহীসকল ওলাই আহিছিল যদিও তেওঁলোক নিৰৱ দৰ্শক হৈ ৰৈছিল। এই সন্ধিক্ষণত শ্বেখ পল্টুৱে ইংৰাজ বিষয়া দুজনক ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ লগতে আন চিপাহীসকলকো তেওঁক সহায় কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। পিছফালৰ পৰা শিল আৰু জোতা দলিয়াই আক্ৰমণ কৰা চিপাহীসকলৰ দ্বাৰা বাধা প্ৰাপ্ত হৈ শ্বেখ পল্টুৱে পহৰাদাৰী দলটোক পাণ্ডেক ধৰি ৰখাত সহায় কৰিবলৈ মাতিছিল, কিন্তু তেওঁলোকে ভাবুকি দিছিল যে যদি তেওঁ বিদ্ৰোহীজনক এৰি নিদিয়ে তেন্তে তেওঁক গুলীয়াই দিয়া হ'ব।<ref name="Hibbert"/> তাৰ পিছত কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডৰ একাংশ চিপাহীয়ে আগবাঢ়ি আহি মাটিত পৰি থকা বিষয়া দুজনক আঘাত কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে শ্বেখ পল্টুক ভাবুকি দিয়ে আৰু পাণ্ডেক এৰি দিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে, যাক তেওঁ ধৰি ৰাখিবলৈ বৃথা চেষ্টা কৰি আছিল। অৱশ্যে বক আৰু ছাৰ্জেণ্ট-মেজৰ থিয় হ'বলৈ সক্ষম নোহোৱালৈকে পল্টুৱে পাণ্ডেক ধৰি ৰাখিছিল। ইতিমধ্যে নিজে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা পল্টুৱে নিজৰ ধৰা শক্তি ঢিলা কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Wagner|2014|p=84}} পহৰাদাৰীসকলৰ বন্দুকৰ কুন্দাৰ আঘাত খাই তেওঁ এটা দিশলৈ আৰু বক তথা হিউছন আন এটা দিশলৈ পিছহুহকি যায়।<ref name="Hibbert"/> === জেনেৰেল হাৰ্চিৰ হস্তক্ষেপ === ইফালে এই ঘটনাৰ খবৰ ছাউনীৰ কমাণ্ডিং বিষয়া [[মেজৰ-জেনেৰেল]] [[জন বেনেট হাৰ্চি]] (John Bennet Hearsey) ওচৰলৈ লৈ যোৱা হয়, যিয়ে তাৰ পিছত নিজৰ দুজন বিষয়া পুত্ৰৰ সৈতে কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডলৈ ঘোঁৰা দৌৰাই যায়। তেতিয়া আবেলি পলম হৈছিল আৰু বেৰাকপুৰ ব্ৰিগেডৰ অংশ আন এটা ৰেজিমেণ্ট ৪৩ নম্বৰ BNI-ৰ কৰ্তব্যৰ পৰা বিৰত থকা চিপাহীসকলে পেৰেড খেলপথাৰৰ ভিৰত যোগ দিছিল। সকলোৱে নিৰস্ত্ৰ হৈ থকাৰ সময়তে হাৰ্চিয়ে এক ব্যাপক বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা দেখা পাই ব্ৰিটিছ সৈন্যক [[বেৰাকপুৰ|গৱৰ্নৰ জেনেৰেলৰ আৱাসগৃহত]] সমবেত হ'বলৈ নিৰ্দেশ পঠিয়াইছিল।{{sfn|Wagner|2014|p=86}} ৩৪ নম্বৰ BNI-ৰ অস্ত্ৰভাণ্ডাৰৰ (arsenal) বিশৃংখল পৰিস্থিতি প্ৰত্যক্ষ কৰি হাৰ্চিয়ে পহৰাদাৰী দলটোৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পিষ্টলটো উলিয়াই মঙ্গল পাণ্ডেক কৰায়ত্ত কৰি নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। জেনেৰেলে নিৰ্দেশ অমান্য কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তিক গুলীয়াই মৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডৰ লোকসকলে হাৰ্চিৰ পিছৰ শাৰীত থিয় হৈ পাণ্ডেৰ দিশে আগবাঢ়ি যায়। তেতিয়া পাণ্ডেই বন্দুকৰ মুখখন নিজৰ বুকুত লগাই ভৰিৰে ট্ৰিগাৰটো টিপি গুলী চলাই দিয়ে। নিজৰ ৰেজিমেণ্টৰ জেকেটত জুই লাগি তেওঁ ৰক্তাক্ত হৈ ঢলি পৰে, কিন্তু তেওঁৰ আঘাত মাৰাত্মক নাছিল।<ref name="Hibbert"/> ব্ৰিটিছ আৰু ভাৰতীয় বিষয়াসকলে পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণলৈ অনাৰ পিছত "কঁপি থকা আৰু চটফটাই থকা" মঙ্গল পাণ্ডেক কটকটীয়া পহৰাৰ মাজত চিকিৎসাৰ বাবে ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয়।{{sfn|Wagner|2014|pp=86–87}} == মৃত্যুদণ্ড == পাণ্ডে সুস্থ হৈ উঠে আৰু এক সপ্তাহতকৈও কম সময়ৰ ভিতৰত তেওঁক আদালতলৈ অনা হয়। কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডৰ তিনিজন শিখ সদস্যই সাক্ষ্য দিছিল যে [[জমাদ্দাৰ]] ঈশ্বৰী প্ৰসাদে তেওঁলোকক পাণ্ডেক গ্ৰেপ্তাৰ নকৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, যাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ঈশ্বৰী প্ৰসাদৰ সৈতে মঙ্গল পাণ্ডেকো [[ফাঁচী|ফাঁচী দি]] মৃত্যুদণ্ডৰ ৰায় দিয়া হয়।<ref name="Hibbert"/> ১৮৫৭ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত,{{sfn|Forrest|1893|p=}} বেৰাকপুৰত কৰ্তব্যৰত সমগ্ৰ ভাৰতীয় আৰু ব্ৰিটিছ সামৰিক গোটসমূহৰ সন্মুখত মঙ্গল পাণ্ডেৰ ফাঁচী কাৰ্যকৰী কৰা হয়। ১৮ এপ্ৰিলৰ 'দিল্লী গেজেট' (Delhi Gazette)-ত ফাঁচীৰ ঘটনাটো সবিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছিল যে পাণ্ডেই কোনো ধৰণৰ তথ্য প্ৰকাশ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল আৰু এই ঘটনাই "খেলপথাৰত থকা চিপাহী ৰেজিমেণ্টসমূহৰ ওপৰত এক চৰম হতাশাজনক প্ৰভাৱ পেলাইছিল"।{{sfn|Wagner|2014|p=87}} ২১ এপ্ৰিলত জমাদ্দাৰ ঈশ্বৰী প্ৰসাদক সুকীয়াকৈ ফাঁচী দিয়া হয়।<ref name="Hibbert"/> মৌন হৈ থকা মঙ্গল পাণ্ডেৰ বিপৰীতে, জমাদ্দাৰজনে নিজৰ কাৰ্যৰ বাবে অনুসূচনা প্ৰকাশ কৰে আৰু উপস্থিত চিপাহীসকলক ভৱিষ্যতে তেওঁলোকৰ বিষয়াসকলৰ নিৰ্দেশ মানি চলিবলৈ আহ্বান জনায়।{{sfn|Wagner|2014|p=88}} === পৰিণতি === [[File:Sepoy Mutiny 1857.png|thumb|১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ এটা দৃশ্য]] চৰকাৰী তদন্তৰ অন্তত এক সামূহিক শাস্তি হিচাপে ২৯ মাৰ্চত বেৰাকপুৰত নিয়োজিত ৩৪ নম্বৰ B.N.I. ৰেজিমেণ্টৰ ১০টা কোম্পানীৰ ভিতৰত ৭টা কোম্পানীক ৬ মে'ত "তিক্ততাৰে" ভংগ কৰা হয়।{{sfn|Wagner|2014|p=96}} এজন বিদ্ৰোহী সৈনিকক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু নিজৰ বিষয়াসকলক সহায় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্তব্য পালন নকৰাৰ বাবে তেওঁলোকক এই শাস্তি দিয়া হৈছিল। কলিকতাত ক্ষমাৰ আবেদনসমূহ পৰীক্ষা কৰি থকা ছসপ্তাহৰ সময়ছোৱাৰ পিছত এই সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। ২৯ মাৰ্চৰ আচৰণৰ বাবে চিপাহী শ্বেখ পল্টুক [[হাৱিলদাৰ]] (ছাৰ্জেণ্ট) পদলৈ পদোন্নতি দিয়া হয় আৰু [[ইণ্ডিয়ান অৰ্ডাৰ অৱ মেৰিট]] সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হয়। কিন্তু ৰেজিমেণ্টৰ সৰহসংখ্যক কৰ্মচাৰীক অব্যাহতি দিয়াৰ কিছুদিন পূৰ্বে বেৰাকপুৰ ছাউনীৰ এটা নিৰ্জন অংশত তেওঁক হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Wagner|2014|p=97}} ভাৰতীয় ইতিহাসবিদ সুৰেন্দ্ৰ নাথ সেনে উল্লেখ কৰিছে যে ৩৪ নম্বৰ B.N.I.-ৰ শেহতীয়া ৰেকৰ্ড ভাল আছিল আৰু কোৰ্ট অৱ এনকুৱাৰীয়ে চাৰি সপ্তাহ পূৰ্বে ১৯ নম্বৰ B.N.I.-ৰ সৈতে জড়িত [[বহৰমপুৰ]]ৰ অশান্তিৰ কোনো সংযোগ বিচাৰি পোৱা নাছিল (তলত চাওক)। অৱশ্যে, মঙ্গল পাণ্ডেৰ কাৰ্য আৰু কোৱাৰ্টাৰ গাৰ্ডৰ সশস্ত্ৰ তথা কৰ্তব্যৰত চিপাহীসকলে কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ ঘটনাই ব্ৰিটিছ সামৰিক কৰ্তৃপক্ষক পতিয়ন নিয়াইছিল যে সমগ্ৰ ৰেজিমেণ্টটোৱেই অবিশ্বাস্য আছিল। এনে লাগিছিল যেন পাণ্ডেই আন চিপাহীসকলক আগতীয়াকৈ বিশ্বাসত নোলোৱাকৈয়ে কাম কৰিছিল, কিন্তু ৰেজিমেণ্টৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ প্ৰতি থকা বিদ্বেষৰ বাবেই উপস্থিত থকা বেছিভাগ চিপাহীয়ে নিৰ্দেশ পালন কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কেৱল দৰ্শকৰ দৰে ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Sen|1957|p=50}} == উদ্দেশ্য == মঙ্গল পাণ্ডেৰ এই আচৰণৰ আঁৰৰ ব্যক্তিগত উদ্দেশ্য এতিয়াও অস্পষ্ট হৈ আছে। ঘটনাৰ সময়ত তেওঁ আন চিপাহীসকলক উদ্দেশ্যি চিঞৰিছিল: "বাহিৰলৈ ওলাই আহা – ইউৰোপীয়সকল ই ইয়াত উপস্থিত হৈছে"; "এই কাৰ্টিজবোৰ কামুৰিলে আমি ধৰ্মভ্ৰষ্ট (বিধৰ্মী) হ'ম" আৰু "তোমালোকে মোক ইয়ালৈ পঠিয়ালা, এতিয়া তোমালোকে মোক অনুসৰণ নকৰা কিয়?"। সামৰিক আদালতত তেওঁ কৈছিল যে তেওঁ [[ভাং]] আৰু কানি সেৱন কৰি আছিল আৰু ২৯ মাৰ্চৰ দিনা তেওঁ কৰা কাৰ্যৰ বিষয়ে তেওঁ সচেতন নাছিল।<ref>[[#David|David]], p. 72</ref> বেৰাকপুৰৰ ঘটনাৰ ঠিক আগমুহূৰ্তত বেংগল সেনাত আশংকা আৰু অপ্ৰত্যয়ৰ সৃষ্টি কৰা বহুতো কাৰক আছিল। পাণ্ডেই কাৰ্টিজৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ কাৰণ আছিল মূলতঃ সেই বছৰ বেংগল সেনাত প্ৰৱৰ্তন কৰিবলগীয়া [[ৰয়েল স্মল আৰ্মছ ফেক্টৰী|এনফিল্ড]] [[পেটাৰ্ন ১৮৫৩ এনফিল্ড|P-53 ৰাইফেলত]] ব্যৱহৃত এক নতুন ধৰণৰ [[কাৰ্টিজ (অস্ত্ৰ)|কাৰ্টিজ]]। এই কাৰ্টিজবোৰত পোহনীয়া জীৱ-জন্তুৰ চৰ্বি, প্ৰধানকৈ গৰু আৰু গাহৰিৰ চৰ্বি ব্যৱহাৰ কৰা বুলি ভবা হৈছিল, যিটো ক্ৰমে [[হিন্দু]] আৰু [[মুছলমান]]সকলে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰিছিল (কাৰণ গৰু হিন্দুসকলৰ বাবে পবিত্ৰ আৰু গাহৰি মুছলমানসকলৰ বাবে নিষিদ্ধ)। ব্যৱহাৰৰ পূৰ্বে কাৰ্টিজটোৰ এটা মূৰ দাঁতেৰে কামুৰি ল'ব লাগিছিল। কিছুমান ৰেজিমেণ্টৰ ভাৰতীয় সৈন্যৰ ধাৰণা হৈছিল যে এয়া ব্ৰিটিছসকলৰ এক ইচ্ছাকৃত কাৰ্য আছিল, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল তেওঁলোকৰ ধৰ্ম নষ্ট কৰা।<ref>{{cite book| author=Philip Mason| author-link=Philip Mason| title=A Matter of Honour| url=https://archive.org/details/matterofhonourac0000maso| date=1974| isbn=0-333-41837-9| page=[https://archive.org/details/matterofhonourac0000maso/page/267 267]| publisher=Macmillan}}</ref> ৩৪ নম্বৰ B.N.I.-ৰ কৰ্ণেল এছ. হুইলাৰ এজন উৎসাহী খ্ৰীষ্টান ধৰ্মপ্ৰচাৰক হিচাপে পৰিচিত আছিল। আনহাতে ৫৬ নম্বৰ B.N.I.-ৰ কেপ্টেন উইলিয়াম হেলিডেৰ পত্নীয়ে [[বাইবেল]]খন [[উৰ্দু]] আৰু [[হিন্দী]] ভাষাত মুদ্ৰণ কৰি চিপাহীসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চিপাহীসকলৰ মাজত সন্দেহৰ সৃষ্টি হৈছিল যে ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকক খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত কৰিব বিচাৰিছে।<ref name="Hibbert"/> নবাবৰ তথাকথিত কুশাসনৰ বাবে ১৮৫৬ চনত [[অৱধ]] (Oudh) দখল কৰাৰ সময়ত ১৯ আৰু ৩৪ নম্বৰ বেংগল নেটিভ ইনফেন্ট্ৰী [[লক্ষ্ণৌ]]ত নিয়োজিত আছিল। অৱধ দখলৰ এই ঘটনাই বেংগল সেনাৰ চিপাহীসকলৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল (কাৰণ তেওঁলোকৰ এক বুজন অংশ সেই দেশীয় ৰাজ্যখনৰ পৰা আহিছিল)। এই দখলৰ পূৰ্বে চিপাহীসকলৰ লক্ষ্ণৌস্থিত [[ব্ৰিটিছ ৰেচিডেণ্ট|ব্ৰিটিছ ৰেচিডেণ্টৰ]] ওচৰত ন্যায় বিচাৰি আবেদন কৰাৰ অধিকাৰ আছিল – যিটো দেশীয় আদালতৰ প্ৰেক্ষাপটত এক বিশেষাধিকাৰ আছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এই কাৰ্যৰ ফলত তেওঁলোকে সেই বিশেষ মৰ্যাদা হেৰুৱাই পেলায়, কিয়নো অৱধৰ কোনো স্বতন্ত্ৰ ৰাজনৈতিক অস্তিত্ব বাকী থকা নাছিল।<ref>{{cite book| author=Philip Mason| title=A Matter of Honour| url=https://archive.org/details/matterofhonourac0000maso| date=1974| isbn=0-333-41837-9| page=[https://archive.org/details/matterofhonourac0000maso/page/295 295]| publisher=Macmillan}}</ref> ১৯ নম্বৰ B.N.I. ৰেজিমেণ্টটো গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ এই ৰেজিমেণ্টটোকে ১৮৫৭ চনৰ ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত নতুন কাৰ্টিজসমূহ পৰীক্ষা কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। অৱশ্যে বিদ্ৰোহৰ সময়লৈকে তেওঁলোকক নতুন ৰাইফেলসমূহ যোগান ধৰা হোৱা নাছিল আৰু ৰেজিমেণ্টৰ ভাণ্ডাৰত থকা কাৰ্টিজসমূহ বিগত অৰ্ধ শতিকাৰ দৰেই সম্পূৰ্ণ চৰ্বিমুক্ত আছিল। কাৰ্টিজ মেৰিয়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কাগজখনৰ ৰং বেলেগ আছিল বাবে ই সন্দেহৰ উদ্ৰেক কৰিছিল। ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰেজিমেণ্টৰ অ-কমিচনড্ বিষয়াসকলে কাৰ্টিজসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। এই তথ্য কমাণ্ডিং বিষয়া কৰ্ণেল উইলিয়াম মিচেলক জনোৱা হয়; তেওঁ চিপাহীসকলক বুজাবলৈ চেষ্টা কৰে যে এই কাৰ্টিজবোৰ তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰি অহা কাৰ্টিজতকৈ কোনো গুণেই পৃথক নহয় আৰু তেওঁলোকে ইয়াক কামুৰিব নালাগে। তেওঁ ৰেজিমেণ্টৰ সন্মান অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ দেশীয় বিষয়াসকলক আহ্বান জনাই বক্তব্য সামৰে আৰু কাৰ্টিজ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা চিপাহীসকলক [[সামৰিক আদালত|আদালতৰ]] সন্মুখীন কৰোৱাৰ ভাবুকি দিয়ে। অৱশ্যে পিছদিনা ৰাতিপুৱা ৰেজিমেণ্টৰ চিপাহীসকলে তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰভাণ্ডাৰ (bell of arms) দখল কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত মিচেলৰ বুজাবুজিৰ আচৰণৰ ফলত চিপাহীসকলে বেৰাকলৈ ঘূৰি যাবলৈ সন্মত হয়।{{sfn|Sen|1957|p=48}} === তদন্ত আদালত === এখন তদন্ত আদালতৰ নিৰ্দেশ দিয়া হয় আৰু প্ৰায় এমাহ জোৰা তদন্তৰ অন্তত ১৯ নম্বৰ B.N.I. ভংগ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। ৩১ মাৰ্চত এই কাৰ্য সম্পাদন কৰা হয়। ১৯ নম্বৰ B.N.I.-ৰ অব্যাহতি দিয়া চিপাহীসকলক তেওঁলোকৰ পোছাকৰ অংশ ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়া হয় আৰু চৰকাৰে তেওঁলোকক ঘৰলৈ ঘূৰি যাবলৈ ভাট্টা প্ৰদান কৰে। ১৯ নম্বৰ B.N.I.-ৰ কৰ্ণেল মিচেল আৰু (২৯ মাৰ্চৰ ঘটনাৰ পিছত) পাণ্ডেৰ ৩৪ নম্বৰ B.N.I.-ৰ কৰ্ণেল হুইলাৰ দুয়োকে ভংগ হোৱা গোটসমূহৰ স্থানত গঠন কৰা কোনো নতুন ৰেজিমেণ্টৰ দায়িত্ব ল'বলৈ অনুপযুক্ত বুলি ঘোষণা কৰা হয়।{{sfn|Wagner|2014|p=96}} === পৰিণতি === পাণ্ডেৰ দ্বাৰা হোৱা আক্ৰমণ আৰু তেওঁক দিয়া শাস্তিক ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহ হিচাপে পৰিচিত হোৱা আন্দোলনটোৰ প্ৰথম দৃশ্য বা আৰম্ভণি বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ কাৰ্যৰ বিষয়ে সহকৰ্মী চিপাহীসকলৰ মাজত ব্যাপক চৰ্চা হৈছিল আৰু ধাৰণা কৰা হয় যে ইয়াৰ পিছৰ মাহবোৰত সংঘটিত হোৱা ব্যাপক চিপাহী বিদ্ৰোহৰ শৃংখলাৰ ই অন্যতম কাৰক আছিল। মঙ্গল পাণ্ডে পৰৱৰ্তী সময়ৰ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতা যেনে ভি. ডি. চাভাৰকাৰ আদিৰ বাবে প্ৰভাৱশালী বুলি প্ৰমাণিত হৈছিল, যিয়ে পাণ্ডেৰ উদ্দেশ্যক ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ আটাইতকৈ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰকাশসমূহৰ এটা হিচাপে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। আধুনিক ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলে পাণ্ডেক ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ এক ষড়যন্ত্ৰৰ মূল পৰিকল্পনাকাৰী হিচাপে চিত্ৰায়িত কৰে, যদিও বিদ্ৰোহৰ ঠিক আগৰ ঘটনাৱলীৰ শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণে সামৰণি মাৰিছে যে "এই সংশোধনবাদী বা নতুন বাখ্যাসমূহক সমৰ্থন কৰিবলৈ ঐতিহাসিক প্ৰমাণ বৰ কম পোৱা যায়।"{{sfn|Wagner|2014|p=245}} ইয়াৰ পিছত হোৱা বিদ্ৰোহৰ সময়ছোৱাত ব্ৰিটিছ সৈনিক আৰু সাধাৰণ নাগৰিকসকলে যিকোনো বিদ্ৰোহী চিপাহীক বুজাবলৈ "পাণ্ডী" (Pandee বা Pandey) শব্দটো এক অপমানসূচক শব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। এই শব্দটো পোনে পোনে মঙ্গল পাণ্ডেৰ নামৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book|first=William|last=Dalrymple|page=[https://archive.org/details/lastmughalfallof0000dalr/page/148 148]|title=The Last Mughal|year=2007|publisher=Bloomsbury |isbn=978-0-7475-8726-2|url=https://archive.org/details/lastmughalfallof0000dalr/page/148}}</ref> == স্বীকৃতি == [[File:Mangal Pandey Cenotaph - Barrackpore Cantonment - North 24 Parganas 2012-05-27 01276.jpg|thumb|[[পশ্চিমবংগ]]ৰ বেৰাকপুৰ ছাউনীত সুৰেন্দ্ৰনাথ বেনাৰ্জী পথত অৱস্থিত মঙ্গল পাণ্ডেৰ স্মৃতিস্তম্ভ (cenotaph)।]] ভাৰত চৰকাৰে ১৯৮৪ চনৰ ৫ অক্টোবৰত মঙ্গল পাণ্ডেৰ প্ৰতিচ্ছবি সম্বলিত এটা ডাক টিকট প্ৰকাশ কৰি তেওঁৰ স্মৃতি সজীৱ কৰি ৰাখে। এই ডাক টিকট আৰু ইয়াৰ সৈতে থকা প্ৰথম দিনাৰ আৱৰণ (first-day cover) দিল্লীৰ শিল্পী চি. আৰ. পাকৰাশীয়ে ডিজাইন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/M/MANGAL%20PANDEY |title=Mangal Pandey |publisher=India Post |access-date=10 April 2017 |archive-date=9 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409180830/http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/M/MANGAL%20PANDEY |url-status=live }}</ref> পাণ্ডেই ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলক আক্ৰমণ কৰা আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁক ফাঁচী দিয়া স্থানটুকুৰা স্মৰণীয় কৰি ৰাখিবলৈ বেৰাকপুৰত ''শহীদ মঙ্গল পাণ্ডে মহা উদ্যান'' নামৰ এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="kmcgov.in">[https://www.kmcgov.in/KMCPortal/jsp/KMCAmusementPark.jsp#a12 Mangal Pandey Park, Amusement Parks / Auditoriums / Clubs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043133/https://www.kmcgov.in/KMCPortal/jsp/KMCAmusementPark.jsp#a12 |date=4 March 2016 }}, kmcgov.in</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰা ঘটনাৱলীৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি নিৰ্মিত আৰু কেত্ন মেহতাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ''[[মঙ্গল পাণ্ডে: দ্য ৰাইজিং]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখন ২০০৫ চনৰ ১২ আগষ্টত মুক্তি লাভ কৰিছিল। ইয়াত মুখ্য চৰিত্ৰত ভাৰতীয় অভিনেতা [[আমিৰ খান]]ৰ লগতে [[ৰাণী মুখাৰ্জী]], [[অমীষা পেটেল]] আৰু টবি ষ্টিফেনছে অভিনয় কৰিছিল। পাণ্ডেৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি সুপ্ৰিয়া কৰুণাকৰণৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু পৰিচালিত 'দ্য ৰুটী ৰে বেলিয়ন' নামৰ এখন মঞ্চ নাটক প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। স্পৰ্শ নামৰ এটা নাট্যগোষ্ঠীয়ে এই নাটকখনৰ আয়োজন কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনৰ জুন মাহত [[হায়দৰাবাদ]]ৰ অন্ধ্ৰ সাৰস্বত পৰিষদৰ 'দ্য মুভিং থিয়েটাৰ'ত ইয়াৰ মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2005/06/08/stories/2005060800760400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070207142808/http://www.hindu.com/mp/2005/06/08/stories/2005060800760400.htm |url-status=dead |archive-date=7 February 2007 |work=[[The Hindu]] |title=Review of ''The Roti Rebellion'' |date=8 June 2005}}</ref> জেডি স্মিথৰ প্ৰথম উপন্যাস ''হোৱাইট টিথ''ৰ এটা কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ সমাদ ইকবাল হ'ল মঙ্গল পাণ্ডেৰ এজন কাল্পনিক বংশধৰ। পাণ্ডেৰ জীৱনে সমাদৰ জীৱনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু উপন্যাসখনৰ চৰিত্ৰসমূহৰ দ্বাৰা বাৰে বাৰে তেওঁৰ প্ৰসংগ উত্থাপন আৰু অনুসন্ধান কৰা হৈছে।<ref>Zadie Smith, White Teeth, pp. 210-217</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|30em}} == উদ্ধৃত উৎস == {{refbegin}} *{{cite book | last=David |first=Saul | title=The Indian Mutiny| url=https://archive.org/details/indianmutiny18570000davi | date=2002|publisher=Penguin Adult | isbn=0-141-00554-8 }} *{{cite book |last=Forrest |first=George |authorlink=George William Forrest |title=Selections from the letters, despatches and other state papers preserved in the Military Department of the Government of India, 1857–58 | date=1893}} *{{cite book |last=Sen |first=Surendra Nath |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.43239/page/n5 |title=Eighteen Fifty-Seven |year=1957 |publisher=Publications Division, Ministry of Information & Broadcasting, Govt. of India}} *{{cite book |last=Wagner |first=Kim A. | title=The Great Fear of 1857. Rumours, Conspiracies and the Making of the Indian Uprising|year=2014|isbn=978-93-81406-34-2}} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == * Amin, Agha H., ''The Sepoy Rebellion of 1857–59: Reinterpreted'', 1998, Strategicus and Tacticus {{ISBN?}} * [[ৰুদ্ৰাংশু মুখাৰ্জী|Mukherjee, Rudrangshu]], ''Mangal Pandey: Brave Martyr or Accidental Hero?'', 2005, Penguin Books (India), {{ISBN|0-14-303256-9}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Mangal Pandey}} * [https://www.tribuneindia.com/2005/20050814/spectrum/book10.htm Man who led the mutiny] {{ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:পাঞ্চে, মঙ্গল}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ প্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বিপ্লৱী]] 2gw75hvdocrxznpdkudcyi2wnbwhe67 0 81592 647872 513572 2026-10-26T08:15:30Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 513572 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}}'''অটোমান সাম্ৰাজ্য''' ({{lang-en|Ottoman Empire}}) এখন শক্তিশালী ইউৰোপীয় সাম্ৰাজ্য আছিল। ওছমান গাজীয়ে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। 'অটোমান সাম্ৰাজ্য'; আছিল এক সাম্ৰাজ্য যি ১৪শ আৰু ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দক্ষিণ-পূব ইউৰোপ, পশ্চিম এছিয়া আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ বহু অংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰ শেষৰ ফালে উত্তৰ-পশ্চিম এনাট'লিয়াৰ চহৰ চগুটত (বৰ্তমানৰ বিলিক প্ৰদেশ) তুৰ্কী জনজাতিৰ নেতা ওছমান প্ৰথমৰ দ্বাৰা ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৩৫৪ চনৰ পিছত, অটোমানসকলে ইউৰোপলৈ প্ৰৱেশ কৰে আৰু, বেলকান জয় কৰাৰ লগে লগে, অটোমেন বেইলিক এক আন্তঃমহাদেশীয় সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ১৪৫৩ চনত মহম্মদ ফাতিহে কনষ্টান্তিনোপল দখল কৰাৰ লগে লগে অটোমানসকলে বাইজেণ্টিন সাম্ৰাজ্য সমাপ্ত কৰে। {| class="wikitable" ! colspan="2" |Imperial Ottoman State * دولت عليه عثمانیه * ''Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye'' |- | colspan="2" |1299–1922 |- | colspan="2" |[[চিত্ৰ:Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg|thumb|Coat of Arms of The Ottoman Empire]] Coat of arms (1882–1922) |- | colspan="2" |'''Motto:''' * دولت ابد مدت * ''Devlet-i Ebed-müddet'' * "The Eternal State" |- | colspan="2" |Anthem: [[চিত্ৰ:Marche de sa Majesté Impériale Le Sultan Mohammed V. par Italo Selvelli.ogg|thumb|Anthem of the Ottoman Empire from 1910 to 1918]] |- | colspan="2" |[[চিত্ৰ:00-Ottoman Empire map 1590-00.png|thumb|Ottoman Empire at it's greatest extent]] |- !Status |Empire |- !Capital | * Söğüt * (<abbr>c.</abbr> 1299–1331) * Nicaea (İznik) * (1331–1335) * Bursa * (1335–1363) * Adrianople (Edirne) * (1363–1453) * Constantinople (present-day Istanbul) * (1453–1922) |- !Common languages | * Ottoman Turkish (dynastic, official) * Persian (diplomacy, poetry, historiographical works, literary works, taught in state schools) * Arabic (liturgical language; among Arabic-speaking citizens) * Greek (some of the sultans and among Greek-speaking community) * Chagatai (decrees in the 15th century) * French (Foreign language among educated people in post-Tanzimat/the late empire) * many others |- !Religion | * Sunni Islam (state) * School: Hanafi * Creed: Maturidi |- !Demonym(s) |Ottoman Ottoman Turkish |- !Government | * Absolute monarchy (1299–1876; 1878–1908; 1920–1922) * Caliphate (1517–1924) * Unitary parliamentary constitutional monarchy (1876–1878; 1908–1920) * Under an authoritarian one-party military dictatorship (1913–1918) |- | colspan="2" | |- !Sultans : • c. 1299–1323/1324 (first) |Osman I |- !• 1918–1922 (last) |Mehmed VI |- | colspan="2" | |- !Caliphs: • 1517–1520 (first) |Selim I |- !• 1922–1924 (last) |Abdulmejid II |- | colspan="2" | |- !Grqnd Vizier : • 1320–1331 (first) |Alaeddin Pasha |- !• 1920–1922 (last) |Ahmet Tevfik Pasha |- !Legislature |Imperial Council(until 1876; 1878–1908)General Assembly(1876–1878; 1908–1920)None, rule by decree(1920–1922) |- !• Unelected upper house |Chamber of Notables(1876–1878; 1908–1920) |- !• Elected lower house |Chamber of Deputies(1876–1878; 1908–1920) |- !History | |- | colspan="2" | |- !• Founded |<abbr>c.</abbr> 1299 |- !• Interregnum |1402–1413 |- !• Transformation to empire |1453 |- !• 1st Constitutional |1876–1878 |- !• 2nd Constitutional |1908–1920 |- !• Raid on the Sublime Porte |23 January 1913 |- !• Sultanate abolished |1 November 1922 |- !• Republic of Turkey established |29 October 1923 |- !• Caliphate abolished |3 March 1924 |- ! colspan="2" |Area |- !1481 |1,220,000 km² (470,000 sq mi) |- !1521 |3,400,000 km² (1,300,000 sq mi) |- !1683 |5,200,000 km² (2,000,000 sq mi) |- !1913 |2,550,000 km² (980,000 sq mi) |- ! colspan="2" |Population |- | colspan="2" | |- !• 1912 |24,000,000 |- !Currency |Various: Akçe, Para, Sultani, Kuruş, Lira |- | colspan="2" | {| class="wikitable" |'''Preceded by''' |'''Succeeded by''' |- | {| class="wikitable" | |Sultanate of Rum |- | |Anatolian beyliks |- | |Byzantine Empire |- | |Kingdom of Bosnia |- | |Second Bulgarian Empire |- | |Despotate of Lovech |- | |Serbian Despotate |- | |Kingdom of Hungary |- | |Kingdom of Croatia |- | |League of Lezhë |- | |Mamluk Sultanate |- | |Hafsid Kingdom |- | |Aq Qoyunlu |- | |Hospitaller Tripoli |- | |Kingdom of Tlemcen |- | |Empire of Trebizond |- | |Principality of Samtskhe |- | |Despotate of the Morea |- | |Zeta |- | |Principality of Theodoro |} | {| class="wikitable" |Turkey | |- |Hellenic Republic | |- |Caucasus Viceroyalty | |- |Bosnia and Herzegovina | |- |Revolutionary Serbia | |- |Albania | |- |Kingdom of Romania | |- |Principality of Bulgaria | |- |Eastern Rumelia | |- |Emirate of Asir | |- |Kingdom of Hejaz | |- |OETA | |- |Mandatory Iraq | |- |French Algeria | |- |British Cyprus | |- |French Tunisia | |- |Italian Tripolitania | |- |Italian Cyrenaica | |- |Sheikhdom of Kuwait | |- |Kingdom of Yemen | |- |Sultanate of Egypt |} |} |} মহৎ চুলেইমানৰ শাসনকালত, অটোমান সাম্ৰাজ্যই নিজৰ শক্তি আৰু সমৃদ্ধিৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰে, লগতে ইয়াৰ চৰকাৰী, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰণালীৰ সৰ্বোচ্চ বিকাশ। ১৭শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, সাম্ৰাজ্যখনত ৩২খন প্ৰদেশ আৰু বহুতো ভাসালিক ৰাজ্য আছিল। ইয়াৰে কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হৈছিল, আনহাতে আন কিছুমানক শতাব্দীৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰা হৈছিল। কনষ্টেণ্টিন'পল (বৰ্তমান [[ইষ্টানবুল|ইস্তানবুল]]) আৰু মধ্য প্ৰান্তৰ উপত্যকা অঞ্চলৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবেই অটোমান সাম্ৰাজ্য ছয় শতিকাৰ বাবে মধ্য প্ৰাচ্য আৰু [[ইউৰোপ|ইউৰোপৰ]] মাজত বাৰ্তালাপৰ কেন্দ্ৰ আছিল। [[চিত্ৰ:Ottoman-Empire-1875-map.png|thumb|Ottoman Empire and it's Vassal States in 1860 (Red area : Ottoman Empire ; light red area : Vassals of Ottoman Empire)]] [[চিত্ৰ:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|thumb|অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ পতাকা ]] নতুন শৈক্ষিক সন্মতিত কোৱা হৈছে যে সাম্ৰাজ্যখনে ১৭শ শতিকাত আৰু ১৮শ শতিকাৰ বেছিভাগ সময় এক নমনীয় আৰু শক্তিশালী অৰ্থনীতি, সমাজ আৰু সামৰিক শক্তি ধৰি ৰাখিছিল। অৱশ্যে, ১৭৪০ চনৰ পৰা ১৭৬৮ চনলৈ দীৰ্ঘদিনীয়া শান্তিৰ সময়ছোৱাত, অটোমান সামৰিক ব্যৱস্থা ইউৰোপীয় প্ৰতিদ্বন্দ্বী হাবছবাৰ্গ আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ তুলনাত পিছ পৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাত, অটোমান সাম্ৰাজ্য অধিক শক্তিশালী আৰু অভ্যন্তৰীণভাৱে সংগঠিত হৈ পৰে, যদিও অধিক ভূমি ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, বিশেষকৈ বেলকানত, য'ত বহুতো নতুন ৰাজ্য উদ্ভৱ হয়। এই সময়ছোৱাতে ইজিপ্তৰ খাদিৱাত ( Khedivate of Egypt)ৰ গঠন হৈছিল যি অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া ৰাজ্য আছিল । ইন্দোনেছিয়াৰ ৰাজ্য (Aceh Sultanate) আৰু উইগুৰ তুৰ্কী "কাছগড়"ৰ ৰাজ্যই নিজকে অটোমানসকলৰ তলতীয়া বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ১৯০৮ চনত যুৱ তুৰ্কী বিপ্লৱত ইউনিয়ন আৰু প্ৰগতিৰ সমিতিয়ে দ্বিতীয় সাংবিধানিক যুগৰ সূচনা কৰে, যাৰ ফলত সাম্ৰাজ্যখন এক সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়, যিয়ে প্ৰতিযোগিতামূলক বহুদলীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰে। অৱশ্যে, বিপৰ্যয়জনক বেলকান যুদ্ধৰ পিছত, জাতীয়তাবাদী ইউপিএ ১৯১৩ চনত চৰকাৰখন দখল কৰে আৰু একদলীয় শাসন সৃষ্টি কৰে। ইউপি জাৰ্মানীৰ সৈতে সাম্ৰাজ্যক মিত্ৰতা কৰিছিল, যিয়ে শেহতীয়াকৈ ভূমি ক্ষতিৰ বাবে অৱদান আগবঢ়াইছিল কূটনৈতিক পৃথকতাৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ আশা কৰিছিল, আৰু সেয়েহে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ|প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত]] কেন্দ্ৰীয় শক্তিৰ পক্ষত যোগদান কৰিছিল। [[চিত্ৰ:Enver Pasha 1911.jpg|thumb|প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰসময়ত অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ মুৰব্বী তথা যুদ্ধমন্ত্ৰী ; এনৱেৰ পাছা]] [[চিত্ৰ:Leaders of the Central Powers - Vierbund.jpg|thumb|Ottoman Sultan Mehmed V in the Central powers in WW1 ]] যদিও এই সাম্ৰাজ্যই এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত নিজৰ স্থিতি ধৰি ৰাখিব পাৰিছিল, কিন্তু ই অভ্যন্তৰীণ বিৰোধিতাৰ সৈতে যুঁজিছিল, বিশেষকৈ আৰবীয় শাসনৰ সৈতে। এই সময়ছোৱাত অটোমান চৰকাৰে আৰ্মেনিয়ান, এছিৰিয়ান আৰু গ্ৰীকসকলৰ বিৰুদ্ধে [[নৰসংহাৰ|গণহত্যা]] চলাইছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত সাম্ৰাজ্যৰ পৰাজয় আৰু মিত্ৰশক্তিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ কিছু অংশ দখল কৰাৰ ফলত ইয়াৰ বিভাজন আৰু মধ্য প্ৰাচ্য অঞ্চলসমূহ হেৰুৱাইছিল, যিবোৰ যুক্তৰাজ্য আৰু ফ্ৰান্সৰ মাজত বিভক্ত হৈছিল। মুষ্টফা কেমাল আটাটুৰকৰ নেতৃত্বত আধিপত্যীয় সহযোগীসকলৰ বিৰুদ্ধে তুৰ্কী স্বাধীনতা যুদ্ধৰ সফলতাৰে [[তুৰস্ক|তুৰস্ক গণৰাজ্যৰ]] সূচনা হয় আৰু অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ পতন হয়। [[চিত্ৰ:Atatürk Kemal.jpg|thumb|মুস্তফা কেমাল ]] [[চিত্ৰ:Atatürk TBMM'den çıkarken.jpg|thumb|Turkish revolutionaries]] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] b63w0gxvioaz6ep37ppuge99wg1ls01 647876 647872 2026-10-26T08:22:39Z Sasifow 48425 /* */ বিষয়বস্তু যোগ 647876 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | common_name = ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য | life_span = {{circa|১২৯৯}}–১৯২২ | native_name = {{ubl|{{Lang|ota|دولت عليه عثمانیه}}|<small>{{transliteration|engvar=gb|ota|Devlet-i ʿAlīye-i ʿOs̱mānīye}}</small>}} | conventional_long_name = মহান ওছমানীয়া ৰাষ্ট্ৰ | status = [[সাম্ৰাজ্য]] | image_coat = Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg | image_flag = Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg | flag_type_article = [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ পতাকা]] | flag_type = [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ পতাকা|পতাকা]]<br>{{Nowrap|(1844–1922)}} | symbol_type_article = [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজচিহ্ন]] | symbol_type = [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজচিহ্ন|ৰাজচিহ্ন]]<br>{{Nowrap|(1882–1922)}} | image_map = {{Switcher|[[File:OttomanEmpire1481.png|upright=1.15|frameless]]|1481 চনত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য|[[File:OttomanEmpire1566.png|upright=1.15|frameless]]|1566 চনত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য|[[File:OttomanEmpireMain.png|upright=1.15|frameless]]|1683 চনত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য| [[File:OttomanEmpire1739.png|upright=1.15|frameless]]|1739 চনত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য|[[File:OttomanEmpire1914.png|upright=1.15|frameless]]|1914 চনত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য|default=3}} | national_motto = {{ubl|{{Lang|ota|دولت ابدمدت}}|{{transliteration|engvar=gb|ota|Devlet-i Ebed-müddet}}|"চিৰন্তন ৰাষ্ট্ৰ"<ref>{{Cite journal |last1=McDonald |first1=Sean |last2=Moore |first2=Simon |date=20 October 2015 |title=Communicating Identity in the Ottoman Empire and Some Implications for Contemporary States |url=https://doi.org/10.1080/15456870.2015.1090439 |journal=Atlantic Journal of Communication |volume=23 |issue=5 |pages=269–283 |doi=10.1080/15456870.2015.1090439 |issn=1545-6870 |s2cid=146299650 |access-date=24 March 2021 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114151026/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15456870.2015.1090439 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>}} | national_anthem = {{Collapsible list | title = বিভিন্ন |"মাহমুদিয়ে মাৰ্চ"<br>(1829–1839, 1918–1922){{center|[[File:Mahmudiye Marşı.ogg]]}} |"[[মেজিদিয়ে মাৰ্চ]]"<br>(1839–1861){{center|[[File:Mecidiye Marşı.ogg]]}} |"[[আজিজিয়ে মাৰ্চ]]"<br>(1861–1876){{center|}} |"[[হামিদিয়ে মাৰ্চ]]" (পৰিমাৰ্জিত)<br>(1876–1909){{center|[[File:Hamidiye_Marşı.ogg]]}} |"[[ৰেছাদিয়ে মাৰ্চ]]"<br>(1909–1918){{center|[[File:Marche_de_sa_Majesté_Impériale_Le_Sultan_Mohammed_V._par_Italo_Selvelli.ogg]]}} }} | capital = {{Plainlist| * [[ছোগুত]]<ref name="Shaw-13">{{Cite book |first1=Stanford |last1=Shaw |first2=Ezel |last2=Shaw |date=1977 |title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey |publisher=Cambridge University Press |volume=I |isbn=978-0-521-29166-8 |page=13}}</ref> * ({{circa|1299}}–1331) * [[নিছিয়া]] ([[ইজনিক]]){{sfn|Atasoy|Raby|1989|p=19–20}} * (1331–1335) * [[প্ৰুছা (বিথিনিয়া)|প্ৰুছা]] ([[বুৰছা]]) * (1335–1360-ৰ দশক) * [[এড্ৰিয়ানোপল]] ([[এডিৰ্নে]]){{efn|''[[ইছলাম বিশ্বকোষ]]'': "ওছমানীয়সকলে এই স্থান কেতিয়া জয় কৰিছিল, সেয়া বিতৰ্কিত; এই সন্দৰ্ভত 1361, 1362, 1367 আৰু 1369 আদি বিভিন্ন তাৰিখ আগবঢ়োৱা হৈছে। এইবোৰৰ ভিতৰত, ওৰহান গাজী জীয়াই থকা অৱস্থাত মুৰাদ আৰু লালা শ্বাহিনৰ পৰিকল্পিত বিজয় অভিযানৰ ফলত 1361 চনত এডিৰ্নে অধিকাৰ কৰা হৈছিল বুলি মতটোৱে অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। অৱশ্যে, 1366 চনলৈকে নগৰখনৰ মহানগৰীয় ধৰ্মগুৰু পলিকাৰ্পছ এডিৰ্নেত আছিল বুলি দেখুওৱা এটা শোকগাথাৰ আধাৰত বিজয়ৰ তাৰিখ 1366 চনৰ পিছত (1369) হ'ব পাৰে বুলিও কোৱা হৈছে।"<ref>{{TDV İslâm Ansiklopedisi|title=Edirne|first=M. Tayyib |last=Gökbilgin|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/edirne}}</ref>}} * (1360-ৰ দশক–1453) * [[কনষ্টাণ্টিনোপল]] ([[ইস্তানবুল]]){{efn|ওছমানীয়া তুৰ্কী ভাষাত নগৰখন বিভিন্ন নামেৰে পৰিচিত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল {{transliteration|engvar=gb|ota|Ḳosṭanṭīnīye}} ({{Lang|ota|قسطنطينيه}}), য'ত ''-পলিছ'' প্ৰত্যয়ৰ সলনি আৰবী প্ৰত্যয় ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ''ইস্তানবুল'' ({{Lang|ota|استنبول}}) আৰু ''ইছলামবোল'' ({{lang|ota|اسلامبول}}, {{lit|ইছলামৰে পৰিপূৰ্ণ}}); চাওক [[ইস্তানবুলৰ নামসমূহ]]। 1923 চনত [[তুৰস্ক গণৰাজ্যৰ ঘোষণা]]ৰ পিছত তুৰ্কী ভাষাত {{transliteration|engvar=gb|ota|Ḳosṭanṭīnīye}} নামটো অপ্ৰচলিত হৈ পৰে,<ref name="Edhemp286">{{Cite book |last=Edhem |first=Eldem |chapter=Istanbul |editor-first=Ágoston |editor-last=Gábor |editor-first2=Bruce Alan |editor-last2=Masters |title=Encyclopedia of the Ottoman Empire |publisher=Infobase |date=21 May 2010 |isbn=978-1-4381-1025-7 |page=[https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA286 286] |quote=With the collapse of the Ottoman Empire and the establishment of the Republic of Turkey, all previous names were abandoned and Istanbul came to designate the entire city.}}</ref> আৰু 1928 চনত তুৰস্কই লেটিন লিপি গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত,<ref>{{cite book | title= History of the Ottoman Empire and Modern Turkey | volume= 2: Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808–1975 | author1-first= Stanford J. | author2-first= Ezel Kural | author1-last= Shaw | author2-last= Shaw | publisher= Cambridge University Press |date= 1977b | isbn= 9780511614972 | doi= 10.1017/CBO9780511614972 }}</ref> 1930 চনত তুৰ্কী চৰকাৰে বিদেশী দূতাবাস আৰু কোম্পানীসমূহক ''ইস্তানবুল'' নামটো ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। পিছলৈ এই নামটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ব্যাপকভাৱে স্বীকৃত হয়।<ref> *{{Harvnb|Shaw|Shaw|1977b|page=[https://books.google.com/books?id=AIET_7ji7YAC&pg=PA386 386], volume 2}} * {{Cite book |last=Robinson |first=Richard D. |author-link=Stanford J. Shaw |date=1963 |title=The First Turkish Republic |publisher=[[Harvard University Press]] |volume=2 |language=English |isbn=0674304500 |page=298}} * {{Cite web |last=Society |date=4 March 2014 |title=Mar 28, 1930 CE: Istanbul, not Constantinople |url=http://www.nationalgeographic.org/thisday/mar28/istanbul-not-constantinople |access-date=28 March 2019 |website=National Geographic Resource Library |publisher=National Geographic Society |language=en |archive-date=2019-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210345/https://www.nationalgeographic.org/thisday/mar28/istanbul-not-constantinople/ |url-status=deviated }})</ref>}} * (1453–1922)}} | languages_type = অন্যান্য ভাষা | languages = {{plainlist| * [[আৰবী ভাষা]]{{efn|ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ ভাষা, [[মুদ্ৰা নিৰ্মাণ|মুদ্ৰা]] আৰু [[বৈজ্ঞানিক সাহিত্য]]ৰ ভাষা।<ref>{{Cite book |last=Ihsanoglu |first=Ekmeleddin |url=https://books.google.com/books?id=inMhEQAAQBAJ&dq=science+language+in+ottoman+empire&pg=PT63 |title=Science, Technology and Learning in the Ottoman Empire: Western Influence, Local Institutions, and the Transfer of Knowledge |date=2024-10-28 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-040-24461-6 |language=en}}</ref>}} * [[পাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]]{{efn|ৰাজদৰবাৰ, কূটনীতি, কবিতা, ইতিহাস-লেখন, সাহিত্য, চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাদান আৰু কিছুমান ''[[মাদ্ৰাছা]]''ত ঐচ্ছিক বিষয় বা অধ্যয়নৰ পৰামৰ্শিত ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Inan |first1=Murat Umut |editor1-last=Green |editor1-first=Nile |chapter = Imperial Ambitions, Mystical Aspirations: Persian Learning in the Ottoman World|title=The Persianate World: The Frontiers of a Eurasian Lingua Franca |date=2019 |publisher=University of California Press |pages=88–89 |quote=As the Ottoman Turks learned Persian, the language and the culture it carried seeped not only into their court and imperial institutions but also into their vernacular language and culture. The appropriation of Persian, both as a second language and as a language to be steeped together with Turkish, was encouraged notably by the sultans, the ruling class, and leading members of the mystical communities.}}</ref><ref>{{cite book |last1=Tezcan |first1=Baki |editor1-last=Rabasa |editor1-first=José |title=The Oxford History of Historical Writing |volume=3: 1400–1800 |date=2012 |publisher=Oxford University Press |pages=192–211 |chapter=Ottoman Historical Writing |quote=Persian served as a 'minority' prestige language of culture at the largely Turcophone Ottoman court.}}</ref><ref>{{Cite book |last=Flynn |first=Thomas O. |title=The Western Christian Presence in the Russias and Qājār Persia, c. 1760 – c. 1870 |date=2017 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-31354-5 |language=en |url=https://books.google.com/books?id=cOAzDwAAQBAJ&pg=PA30 |page=30 |access-date=21 October 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114151110/https://books.google.com/books?id=cOAzDwAAQBAJ&pg=PA30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fortna |first=B. |date=2012 |title=Learning to Read in the Late Ottoman Empire and the Early Turkish Republic |page=50 |publisher=Springer |isbn=978-0-230-30041-5 |quote=Although in the late Ottoman period Persian was taught in the state schools&nbsp;... |url=https://books.google.com/books?id=2Bh_DAAAQBAJ&pg=PA50 |access-date=21 October 2022 |archive-date=21 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021205028/https://books.google.com/books?id=2Bh_DAAAQBAJ&pg=PA50 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Spuler |first=Bertold |title=Persian Historiography and Geography |page=68 |date=2003 |publisher=Pustaka Nasional |isbn=978-9971-77-488-2 |quote=On the whole, the circumstance in Turkey took a similar course: in Anatolia, the Persian language had played a significant role as the carrier of civilization. [...] where it was at time, to some extent, the language of diplomacy [...] However Persian maintained its position also during the early Ottoman period in the composition of histories and even Sultan Salim I, a bitter enemy of Iran and the Shi'ites, wrote poetry in Persian. Besides some poetical adaptations, the most important historiographical works are: Idris Bidlisi's flowery 'Hasht Bihist', or Seven Paradises, begun in 1502 by the request of Sultan Bayazid II and covering the first eight Ottoman rulers&nbsp;... |url=https://books.google.com/books?id=rD1vvympVtsC&pg=PA68 |access-date=21 October 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114151032/https://books.google.com/books?id=rD1vvympVtsC&pg=PA68 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Fetvacı |first=Emine |date=2013 |publisher=[[Indiana University Press]] |title=Picturing History at the Ottoman Court |page=31 |isbn=978-0-253-00678-3 |url=https://books.google.com/books?id=f67qIxJrpTMC&pg=PA31 |quote=Persian literature, and belles-lettres in particular, were part of the curriculum: a Persian dictionary, a manual on prose composition; and Sa'dis 'Gulistan', one of the classics of Persian poetry, were borrowed. All these titles would be appropriate in the religious and cultural education of the newly converted young men. |access-date=21 October 2022 |archive-date=21 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021205027/https://web.archive.org/web/20221021205027/https://books.google.com/books?id=f67qIxJrpTMC&pg=PA31 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |title=Persian Historiography: A History of Persian Literature |editor-last=Yarshater |editor-first=Ehsan |editor-link=Ehsan Yarshater |date=2012 |volume=10 |page=437 |publisher=Bloomsbury |isbn=978-0-85773-657-4 |quote=Persian held a privileged place in Ottoman letters. Persian historical literature was first patronized during the reign of Mehmed II and continued unabated until the end of the 16th century. |editor-last2=Melville |editor-first2=Charles |editor-link2=Charles P. Melville |url=https://books.google.com/books?id=s6SmDwAAQBAJ&pg=PT359 |access-date=21 October 2022 |archive-date=21 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021205027/https://books.google.com/books?id=s6SmDwAAQBAJ&pg=PT359 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last1=Inan |first1=Murat Umut |editor1-last=Green |editor1-first=Nile |editor1-link=Nile Green |title=The Persianate World The Frontiers of a Eurasian Lingua Franca |date=2019 |publisher=University of California Press |page=92 (note 27) |chapter=Imperial Ambitions, Mystical Aspirations: Persian learning in the Ottoman World|quote=Though Persian, unlike Arabic, was not included in the typical curriculum of an Ottoman madrasa, the language was offered as an elective course or recommended for study in some madrasas. For those Ottoman madrasa curricula featuring Persian, see Cevat İzgi, Osmanlı Medreselerinde İlim, 2 vols. (Istanbul: İz, 1997),1: 167–169.}}</ref>}} * [[গ্ৰীক ভাষা|গ্ৰীক]]{{efn|গ্ৰীকভাষী সম্প্ৰদায়ৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল; কিছুমান চুলতানেও এই ভাষা কৈছিল।}} * [[ছাগতাই ভাষা|ছাগতাই]]{{efn|পঞ্চদশ শতিকাত ৰাজকীয় আদেশসমূহত ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Ayşe Gül Sertkaya |title=Archivum Ottomanicum |date=2002 |editor-last=György Hazai |volume=20 |pages=114–115 |chapter=Şeyhzade Abdurrezak Bahşı |quote=As a result, we can claim that ''Şeyhzade Abdürrezak Bahşı'' was a scribe lived in the palaces of Sultan Mehmed the Conqueror and his son Bayezid-i Veli in the 15th century, wrote letters (''bitig'') and firmans (''yarlığ'') sent to Eastern Turks by Mehmed II and Bayezid II in both Uighur and Arabic scripts and in East Turkestan (Chagatai) language. |url=https://books.google.com/books?id=h11pAAAAMAAJ&q=%22As+a+result%2C+we+can%22 |access-date=23 October 2022 |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024132428/https://books.google.com/books?id=h11pAAAAMAAJ&q=%22As+a+result,+we+can%22 |url-status=live }}</ref>}} * [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]{{efn|তানজিমাত সংস্কাৰৰ পিছৰ পৰা সাম্ৰাজ্যৰ অন্তিম সময়ছোৱালৈকে শিক্ষিত লোকসকলৰ মাজত বিদেশী ভাষা হিচাপে প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Strauss-2010">{{Cite book |last=Strauss |first=Johann |title=The First Ottoman Experiment in Democracy |date=2010 |publisher=[[Orient-Institut Istanbul]] |editor-last=Herzog |editor-first=Christoph |location=[[Würzburg]] |pages=21–51 |chapter=A Constitution for a Multilingual Empire: Translations of the ''Kanun-ı Esasi'' and Other Official Texts into Minority Languages |editor-last2=Malek Sharif |chapter-url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/menalib/download/pdf/2734659?originalFilename=true |access-date=15 September 2019 |archive-date=11 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011233851/https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/menalib/download/pdf/2734659?originalFilename=true |url-status=live }} ([http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/urn/urn:nbn:de:gbv:3:5-91645 গ্ৰন্থখনৰ তথ্যপৃষ্ঠাত] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190920231333/http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/urn/urn:nbn:de:gbv:3:5-91645 |date=20 September 2019 }} [[মাৰ্টিন লুথাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত) // উদ্ধৃত: পৃষ্ঠা 26 (PDF-ৰ পৃষ্ঠা 28): "তানজিমাত সংস্কাৰৰ পিছত ফৰাচী ভাষা ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যত একপ্ৰকাৰৰ অৰ্ধ-চৰকাৰী ভাষাত পৰিণত হৈছিল। [...] ফৰাচী ভাষা ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ কোনো জনগোষ্ঠীৰ মাতৃভাষা নাছিল যদিও শিক্ষিত লোকসকলৰ মাজত ক্ৰমাৎ ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত হোৱা একমাত্ৰ পশ্চিমীয়া ভাষা আছিল।"</ref>}} * [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ ভাষাসমূহ|আৰু বহুতো]]}} | official_languages = [[ওছমানীয়া তুৰ্কী ভাষা]] | religion = {{Plainlist| * [[ছুন্নী ইছলাম]] ([[ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম|ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম]]) * [[মাযহাব|মাযহাব]]: [[হানাফী]] }} | government_type = [[নিৰংকুশ ৰাজতন্ত্ৰ]] ({{circa|1299}}–1876; 1878–1908; 1920–1922)<hr>[[সংসদীয় সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ]] (1876–1878; 1908–1920) * [[তিনি পাশা|তিনি পাশাৰ ত্ৰিমূৰ্তি]]ৰ একনায়কত্বৰ অধীনত (1913–1918) | title_leader = [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ চুলতানসকলৰ তালিকা|চুলতান]] | leader1 = [[প্ৰথম ওছমান]] | year_leader1 = {{Nowrap|{{circa|1299}}–1323/4 (প্ৰথম)}} | leader2 = [[ষষ্ঠ মেহমেদ]] | year_leader2 = 1918–1922 (শেষ) | title_representative = [[খলিফাসকলৰ তালিকা#ওছমানীয়া খিলাফত (1517–1924)|খলিফা]] | year_representative1 = 1517–1520 (প্ৰথম) | representative1 = [[প্ৰথম চেলিম]]<ref name="Lambton-1995"/>{{efn|1512 চনৰ পৰা 1520 চনলৈকে চুলতান আছিল।}} | year_representative2 = 1922–1924 (শেষ) | representative2 = [[দ্বিতীয় আব্দুলমজিদ]]{{efn|1922 চনত চুলতান পদ বিলোপৰ সৈতে ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ অন্ত পৰে। ওছমানীয়া বংশৰ সদস্য আব্দুলমজিদক তুৰস্কৰ মহান জাতীয় সভাই শেষ চুলতান ষষ্ঠ মেহমেদৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে খলিফা নিৰ্বাচন কৰে। তেওঁ আংকাৰা চৰকাৰৰ অধীনত (1922–1923) আৰু তুৰস্ক গণৰাজ্যৰ অধীনত (1923–1924) এই উপাধি ধাৰণ কৰিছিল।}} | title_deputy = [[ওছমানীয়া গ্ৰেণ্ড ভিজিয়াৰসকলৰ তালিকা|গ্ৰেণ্ড ভিজিয়াৰ]] | deputy1 = [[আলাউদ্দিন পাশা (ভিজিয়াৰ)|আলাউদ্দিন পাশা]] | year_deputy1 = 1320–1331 (প্ৰথম) | deputy2 = [[আহমেদ তেৱফিক পাশা]] | year_deputy2 = 1920–1922 (শেষ) | legislature = {{nowrap|[[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ সাধাৰণ সভা|সাধাৰণ সভা]]<br />(1876–1878; 1908–1920)}} | house1 = {{nowrap|[[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ অভিজাত সভা|অভিজাত সভা]]<br />(1876–1878; 1908–1920)}} | type_house1 = উচ্চ সদন (অনিবাৰ্চিত) | house2 = {{nowrap|[[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিনিধি সভা|প্ৰতিনিধি সভা]]<br />(1876–1878; 1908–1920)}} | type_house2 = নিম্ন সদন (নিৰ্বাচিত) | event_start = [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ উত্থান|প্ৰতিষ্ঠা]] | year_start = {{circa|1299}}<ref>{{Cite book|last=Pamuk|first=Şevket|title=A Monetary History of the Ottoman Empire|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-44197-8|pages=30–31|quote=The Ottomans began to strike coins in the name of [[Orhan]] Bey in 1326. These earliest coins carried inscriptions such as 'the great Sultan, Orhan son of Osman' [...] Ottoman historiography has adopted 1299 as the date for the foundation of the state. 1299 might represent the date at which the Ottomans finally obtained their independence from the [[Seljuk dynasty|Seljuk]] sultan at [[Konya]]. Probably, they were forced at the same time, or very soon thereafter, to accept the overlordship of the [[Ilkhanids]] [...] Numismatic evidence thus suggest that independence did not really occur until 1326.|url=https://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC&pg=PA30|access-date=21 October 2022|archive-date=14 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114151034/https://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC&pg=PA30|url-status=live}}</ref> | date_start = | event_end = [[তুৰস্ক|তুৰস্ক গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা | year_end = 1923{{efn|[[ছেভ্ৰ সন্ধি]] (10 আগষ্ট 1920)-এ ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যক সীমিত পৰিসৰত অস্তিত্ব বজাই ৰখাৰ সুযোগ দিছিল। 1922 চনৰ 1 নৱেম্বৰত [[তুৰস্কৰ মহান জাতীয় সভা|মহান জাতীয় সভাই]] চুলতান পদ বিলোপ কৰে আৰু ঘোষণা কৰে যে কনষ্টাণ্টিনোপলত ওছমানীয়া শাসন ব্যৱস্থাৰ সকলো কাৰ্য 16 মাৰ্চ 1920-ৰ পৰা অবৈধ, যিটো ছেভ্ৰ সন্ধিৰ চৰ্ত অনুসৰি [[কনষ্টাণ্টিনোপল দখল]]ৰ তাৰিখ আছিল। 1923 চনৰ 24 জুলাইত [[ল'জান সন্ধি]] স্বাক্ষৰৰ জৰিয়তে মহান জাতীয় সভা আৰু [[মহান জাতীয় সভাৰ চৰকাৰ|আংকাৰা চৰকাৰ]]ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰা হয়। 1923 চনৰ 29 অক্টোবৰত তুৰস্কৰ মহান জাতীয় সভাই গণৰাজ্য ঘোষণা কৰে।}} | date_end = 29 অক্টোবৰ | event1 = [[ওছমানীয়া অন্তৱৰ্তীকালীন সময়|অন্তৱৰ্তীকালীন শাসনকাল]] | date_event1 = 1402–1413 | event2 = [[কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পতন|কনষ্টাণ্টিনোপল বিজয়]] | date_event2 = 29 মে' 1453 | event3 = [[ওছমানীয়া খিলাফত|খিলাফত ঘোষণা]] | date_event3 = 1517 | event4 = [[প্ৰথম সাংবিধানিক যুগ|প্ৰথম সাংবিধানিক যুগ]] | date_event4 = 1876–1878 | event5 = [[দ্বিতীয় সাংবিধানিক যুগ|দ্বিতীয় সাংবিধানিক যুগ]] | date_event5 = 1908–1920 | event6 = [[উচ্চ পৰ্টে আক্ৰমণ|ওছমানীয়া অভ্যুত্থান]] | date_event6 = 23 জানুৱাৰী 1913 | event7 = [[ওছমানীয়া চুলতান পদৰ বিলোপ|চুলতান পদ বিলোপ]] | date_event7 = 1 নৱেম্বৰ 1922{{efn|1 নৱেম্বৰ 1922-এ ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক অন্ত চিহ্নিত কৰে। ষষ্ঠ মেহমেদে 17 নৱেম্বৰ 1922-ত কনষ্টাণ্টিনোপল ত্যাগ কৰে।}} | event_post = [[খিলাফতৰ বিলোপ|খিলাফত বিলোপ]] | date_post = 3 মাৰ্চ 1924 | stat_year1 = 1481 | stat_area1 = 1,220,000 | ref_area1 = <ref name="Taagepera-1997">{{Cite journal |last=Rein Taagepera |author-link=Rein Taagepera |date=September 1997 |title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia |url=http://www.escholarship.org/uc/item/3cn68807 |journal=[[International Studies Quarterly]] |volume=41 |issue=3 |page=498 |doi=10.1111/0020-8833.00053 |jstor=2600793 |access-date=8 July 2019 |archive-date=19 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119114740/https://escholarship.org/uc/item/3cn68807 |url-status=live | issn = 0020-8833|url-access=subscription }}</ref> | stat_year2 = 1521 | stat_area2 = 3,400,000 | ref_area2 = <ref name="Taagepera-1997" /> | stat_year3 = 1683 | stat_area3 = 5,200,000 | ref_area3 = <ref name="Taagepera-1997"/><ref>{{Cite journal |last1=Turchin |first1=Peter |last2=Adams |first2=Jonathan M. |last3=Hall |first3=Thomas D |date=December 2006 |title=East-West Orientation of Historical Empires |url=http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381 |journal=Journal of World-Systems Research |volume=12 |issue=2 |page=223 |issn=1076-156X |access-date=12 September 2016 |archive-date=20 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190520161830/http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381 |url-status=live }}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_year4 = 1913 | stat_area4 = 2,550,000 | ref_area4 = <ref name="Taagepera-1997"/> | stat_year5 = 1912 | stat_pop5 = 24,000,000<ref name="Erickson2003">{{Cite book |last=Erickson |first=Edward J. |title=Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913 |date=2003 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-275-97888-4 |page=59}}</ref> | stat_year6 = | stat_pop6 = | demonym = [[ওছমানীয়া তুৰ্কী|ওছমানীয়া]] | population_label2 = 1600 | population_data2 = 22,000,000<ref>{{Harvard citation no brackets|Roy|2015|p=134}} "প্ৰায় 1600 চনত মোগল সাম্ৰাজ্যই 3.2 নিযুত বৰ্গকিলোমিটাৰ অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা আছিল প্ৰায় 150 নিযুত। সেই সময়ত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ জনসংখ্যা আছিল 22 নিযুত আৰু ছাফাভী সাম্ৰাজ্যৰ জনসংখ্যা আছিল 10 নিযুত।"</ref> | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | currency = [[আকচে]], [[মাংঘিৰ]], [[ছুলতানি (মুদ্ৰা)|ছুলতানি]], [[পাৰা (মুদ্ৰা)|পাৰা]], [[কুৰুশ]], [[ওছমানীয়া লিৰা|লিৰা]] {{Collapsible list | title = নিৰ্ভৰশীল অঞ্চলসমূহ | [[আলজেৰীয় বুজু]] | [[মিচৰীয় কিৰ্ছ]] | [[তিউনিছীয় ৰিয়াল]] }} {{collapsed infobox section begin|td=yes|পূৰ্বৱৰ্তী আৰু উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰসমূহ}} | p1 = ৰুমৰ চুলতানাত | p2 = আনাতোলীয় বেইলিকসমূহ | p3 = বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্য | p4 = মৰিয়াৰ স্বৈৰশাসিত ৰাজ্য{{!}}মৰিয়াৰ স্বৈৰশাসিত ৰাজ্য | p5 = ট্ৰেবিজণ্ড সাম্ৰাজ্য | p6 = থিঅ'ডোৰোৰ ৰাজকুমাৰত্ব | p7 = দ্বিতীয় বুলগেৰীয় সাম্ৰাজ্য | p8 = ভিডিনৰ ছাৰডম | p9 = ডব্ৰুজাৰ স্বৈৰশাসিত ৰাজ্য | p10 = লাভেচৰ স্বৈৰশাসিত ৰাজ্য | p11 = ছাৰ্বীয় স্বৈৰশাসিত ৰাজ্য | p12 = ব'ছনিয়াৰ ৰাজ্য | p13 = ক্ৰ্ণ'য়েভিচি বংশৰ অধীনৰ জেটা{{!}}জেটা | p14 = হাংগেৰীৰ ৰাজ্য | p15 = হাংগেৰীৰ সৈতে সংযুক্ত ক্ৰোৱেছিয়া{{!}}ক্ৰোৱেছিয়াৰ ৰাজ্য | p16 = লেজেৰ লীগ | p17 = মামলুক চুলতানাত | p18 = হাফছিদ বংশ{{!}}হাফছিদ ৰাজ্য | p19 = আক ক'য়ুনলু | p20 = হস্পিটেলাৰ ট্ৰিপলি | p21 = ট্লেমছেনৰ ৰাজ্য | p22 = এথেন্সৰ ডিউকডম | p23 = দ্বীপপুঞ্জৰ ডিউকডম | s1 = মহান জাতীয় সভাৰ চৰকাৰ{{!}}তুৰস্ক ৰাষ্ট্ৰ | s2 = প্ৰথম হেলেনীয় গণৰাজ্য{{!}}হেলেনীয় গণৰাজ্য | s3 = ককেছাছৰ ভাইচৰয়শ্বিপ (1801–1917){{!}}ককেছাছৰ ভাইচৰয়শ্বিপ | s4 = বুলগেৰিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্ব | s5 = পূব ৰুমেলিয়া | s6 = স্বাধীন আলবেনিয়া{{!}}আলবেনিয়া | s7 = ৰোমানিয়াৰ ৰাজ্য | s8 = বিপ্লৱী ছাৰ্বিয়া | s9 = ব'ছনিয়া আৰু হাৰ্জেগ'ভিনাত অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ শাসন{{!}}ব'ছনিয়া আৰু হাৰ্জেগ'ভিনা | s10 = মণ্টেনেগ্ৰোৰ ৰাজকুমাৰত্ব | s11 = আছিৰৰ ইদ্ৰিছিদ আমিৰাত{{!}}আছিৰৰ আমিৰাত | s12 = হেজাজৰ ৰাজ্য | s13 = অধিকৃত শত্ৰু ভূখণ্ড প্ৰশাসন{{!}}OETA | s14 = বাধ্যতামূলক ইৰাক | s15 = ফৰাচী আলজেৰিয়া | s16 = ব্ৰিটিছ চাইপ্ৰাছ | s17 = তিউনিছিয়াৰ ফৰাচী সংৰক্ষিত ৰাজ্য{{!}}ফৰাচী তিউনিছিয়া | s18 = ইটালীয় ট্ৰিপলিটানিয়া | s19 = ইটালীয় কিৰেনাইকা | s20 = কুৱেইটৰ শ্বেইখডম | s21 = মুতাৱাক্কিলী য়েমেনৰ ৰাজ্য{{!}}য়েমেনৰ ৰাজ্য | s22 = মিচৰৰ চুলতানাত | footnotes = }} {{collapsed infobox section end}} <!-- এই ইনফ'বক্সত ইচ্ছাকৃতভাৱে "বৰ্তমানৰ অংশ" শীৰ্ষক কোনো অংশ ৰখা হোৱা নাই। আলোচনা পৃষ্ঠাত ঐকমত্য স্থাপন নকৰাকৈ অনুগ্ৰহ কৰি এনে অংশ যোগ নকৰিব। --> '''ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য'''{{Efn|{{IPAc-en|ˈ|ɒ|t|ə|m|ə|n|audio=LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ottoman.wav}}; {{langx|ota|دولت عليه عثمانیه|Devlet-i ʿAlīye-i ʿOs̱mānīye|lit=মহান ওছমানীয়া ৰাষ্ট্ৰ|engvar=gb}}; {{langx|tr|Osmanlı İmparatorluğu}} অথবা {{lang|tr|Osmanlı Devleti}}; {{langx|fr|Empire ottoman}}<ref name="Strauss-2010"/>}} ঐতিহাসিকভাৱে '''তুৰস্ক'''<ref>{{Cite journal |last=Baykara |first=Tuncer |date=2017 |title=A Study into the Concepts of Turkey and Turkistan which were used for the Ottoman State in XIXth Century |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/330026 |journal=Journal of Atatürk and the History of Turkish Republic |volume=1 |pages=179–190 |access-date=26 March 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126030712/https://web.archive.org/web/20240126030712/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/330026 |url-status=live }}</ref> অথবা '''তুৰ্কী সাম্ৰাজ্য'''<ref>{{Cite journal |last=P. |first=E. A. |date=1916 |title=Review of The Caliph's Last Heritage: A Short History of the Turkish Empire |url=https://www.jstor.org/stable/1779249 |journal=The Geographical Journal |volume=47 |issue=6 |pages=470–472 |doi=10.2307/1779249 |issn=0016-7398 |jstor=1779249 |access-date=10 July 2022 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710152110/https://web.archive.org/web/20220710152110/https://www.jstor.org/stable/1779249 |url-status=live }}</ref> নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ই চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে [[দক্ষিণ-পূব ইউৰোপ]], [[পশ্চিম এছিয়া]] আৰু [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]]ৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চলত বিস্তৃত এখন ৰাষ্ট্ৰ আছিল। ইয়াৰ কেন্দ্ৰ আধুনিক [[তুৰস্ক]]ৰ ভূখণ্ডত অৱস্থিত আছিল। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে ই দক্ষিণ-পূব [[মধ্য ইউৰোপ]]ৰ কিছুমান অঞ্চলও নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt6wq7kw |title=The Peace of Passarowitz, 1718 |date=2011-08-12 |publisher=Purdue University Press |isbn=978-1-61249-179-0 |editor-last=Ingrao |editor-first=Charles |doi=10.2307/j.ctt6wq7kw.12 |jstor=j.ctt6wq7kw |editor-last2=Samardžić |editor-first2=Nikola |editor-last3=Pešalj |editor-first3=Jovan |access-date=26 December 2023 |archive-date=20 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220040810/https://www.jstor.org/stable/j.ctt6wq7kw |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Szabó |first=János B. |chapter=The Ottoman Conquest in Hungary: Decisive Events (Belgrade 1521, Mohács 1526, Vienna 1529, Buda 1541) and Results |date=2019 |url=https://brill.com/display/book/edcoll/9789004396234/BP000013.xml |title=The Battle for Central Europe |pages=263–275 |access-date=2023-12-19 |publisher=Brill |language=en |doi=10.1163/9789004396234_013 |isbn=978-90-04-39623-4|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite book |last=Moačanin |first=Nenad |chapter=The Ottoman Conquest and Establishment in Croatia and Slavonia |date=2019 |url=https://brill.com/display/book/edcoll/9789004396234/BP000014.xml |title=The Battle for Central Europe |pages=277–286 |access-date=2023-12-19 |publisher=Brill |language=en |doi=10.1163/9789004396234_014 |isbn=978-90-04-39623-4 |doi-access=free |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115185458/https://brill.com/display/book/edcoll/9789004396234/BP000014.xml |url-status=live }}</ref> এই সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণি হৈছিল উত্তৰ-পশ্চিম [[আনাতোলিয়া]]ত {{circa|1299}} চনত [[তুৰ্কোমান (জনগোষ্ঠীয় নাম)|তুৰ্কোমান]] জনজাতীয় নেতা [[প্ৰথম ওছমান]]ৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত এখন [[আনাতোলীয় বেইলিক|বেইলিক]] বা ক্ষুদ্ৰ ৰাজকুমাৰত্বৰ পৰা। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলে [[ইউৰোপত ওছমানীয়া যুদ্ধসমূহ|বিজয় অভিযান]] চলাই আনাতোলিয়াৰ বৃহৎ অংশ দখল কৰে আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে [[বলকান]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যখন এখন মহাদেশজোৰা সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। 1453 চনত [[দ্বিতীয় মেহমেদ]]ৰ নেতৃত্বত [[কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পতন|কনষ্টাণ্টিনোপল বিজয়]]ৰ জৰিয়তে ওছমানীয়সকলে [[বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্য]]ৰ অন্ত পেলায়। [[ওছমানীয়া–মামলুক যুদ্ধ (1516–1517)|পৰৱৰ্তী বিজয়সমূহে]] [[প্ৰথম চেলিম]]ৰ নেতৃত্বত চুলতানসকলক [[ওছমানীয়া খিলাফত|খলিফা]] উপাধি গ্ৰহণ কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগায়। [[ইস্তানবুলৰ ইতিহাস#ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য|কনষ্টাণ্টিনোপল]]ক ৰাজধানী হিচাপে লৈ আৰু [[ভূমধ্যসাগৰীয় অৱবাহিকা]]ৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য ছয় শতিকাজুৰি মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু ইউৰোপৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আছিল। বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত শাসন কৰা সাম্ৰাজ্যখনে ইয়াৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় বা ''[[মিল্লাত (ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য)|মিল্লাত]]''সমূহক ইছলামিক আইন অনুসৰি নিজৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়সমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ বিভিন্ন মাত্ৰাৰ স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰিছিল। ষোড়শ শতিকাত [[মহান ছুলেইমান]]ৰ শাসনকালত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য এখন [[মহাশক্তি|বিশ্বশক্তি]]ত পৰিণত হৈছিল।<ref> * {{harvnb|Howard|2016|p=45}} * {{harvnb|Somel|2010|p=xcvii}}</ref> আধুনিক বিদ্বৎসমাজৰ প্ৰচলিত মত অনুসৰি, 1683 চনত [[ভিয়েনাৰ যুদ্ধ|ভিয়েনাৰ দ্বিতীয় অৱৰোধ]]ত পৰাজয়ৰ পিছত সাম্ৰাজ্যখনৰ অৱনতি আৰম্ভ হৈছিল। তথাপি, অষ্টাদশ শতিকাৰ বৃহৎ অংশজুৰি ই এক নমনীয় আৰু শক্তিশালী অৰ্থনীতি, সমাজ আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে প্ৰযুক্তিগত দিশত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য ইউৰোপৰ বাকী অংশৰ তুলনাত পিছ পৰি যায় আৰু সাম্ৰাজ্যিক কৰ্তৃত্ব খণ্ডিত হ'বলৈ ধৰে। [[অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্য|অষ্ট্ৰিয়া]] আৰু [[ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্য|ৰাছিয়া]]ৰ হাতত পৰৱৰ্তী পৰাজয়সমূহৰ ফলত ভূখণ্ড হেৰুৱাবলগীয়া হয়। [[ফৰাচী বিপ্লৱ]]ৰ পিছত [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যত জাতীয়তাবাদৰ উত্থান|জাতীয়তাবাদৰ উত্থান]]ৰ ফলত বলকান অঞ্চলত কেইবাখনো নতুন ৰাষ্ট্ৰৰ জন্ম হয়। [[দ্বিতীয় মাহমুদ]]ৰ শাসনকাল আৰু ঊনবিংশ শতিকাজুৰি চলা {{Transliteration|ota|[[তানজিমাত]]|engvar=gb}} সংস্কাৰৰ পিছত ওছমানীয়া ৰাষ্ট্ৰৰ আভ্যন্তৰীণ শক্তি আৰু সংগঠন উন্নত হয় আৰু এক নতুন [[ওছমানীয়তাবাদ|ওছমানীয়া পৰিচয়]] গঢ় লৈ উঠে। [[1876 চনৰ ওছমানীয়া বিপ্লৱ|1876 চনৰ বিপ্লৱ]]ত ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যই [[প্ৰথম সাংবিধানিক যুগ|সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ]] প্ৰৱৰ্তনৰ চেষ্টা কৰে। কিন্তু [[মহান পূব সংকট]]ৰ পিছত [[দ্বিতীয় আব্দুল হামিদ]]ৰ অধীনত পুনৰ [[নিৰংকুশ ৰাজতন্ত্ৰ]]লৈ ঘূৰি যায়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে [[কনিষ্ঠ তুৰ্কীসকল]] নামেৰে পৰিচিত ওছমানীয়া বুদ্ধিজীৱীসকলে পশ্চিমীয়া আৰ্হিত সমাজ আৰু ৰাজনীতিক উদাৰীকৰণ আৰু যুক্তিসংগত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে। ইয়াৰ পৰিণতিত 1908 চনত [[ইউনিয়ন আৰু প্ৰগতি সমিতি]]ৰ নেতৃত্বত [[কনিষ্ঠ তুৰ্কী বিপ্লৱ]] সংঘটিত হয় আৰু [[দ্বিতীয় সাংবিধানিক যুগ|সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা]] কৰা হয়। অৱশ্যে, বিপৰ্যয়জনক [[বলকান যুদ্ধসমূহ]]ৰ পিছত ইউনিয়ন আৰু প্ৰগতি সমিতি ক্ৰমাৎ অধিক উগ্ৰ হৈ পৰে আৰু [[তুৰ্কী জাতীয়তাবাদ]]ক আঁকোৱালি লয়। ইয়াৰ ফলত 1913 চনত [[1913 চনৰ ওছমানীয়া অভ্যুত্থান|সামৰিক অভ্যুত্থান]] সংঘটিত হয় আৰু একনায়কত্ববাদী শাসন প্ৰতিষ্ঠা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ সংকোচনৰ সময়ত মুছলমানসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন]] আৰু [[ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যত মুছলমানসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন|ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যত হোৱা নিৰ্যাতন]]ৰ ফলত বৃহৎ পৰিসৰত প্ৰাণহানি আৰু [[মুহাজিৰ|আধুনিক তুৰস্কলৈ গণপ্ৰব্ৰজন]] ঘটে। [[বলকান]], [[ককেছাছ]] আৰু [[ক্ৰিমিয়ান খানাত]]ৰ পৰা বহু লোক তুৰস্কলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref> * {{harvnb|Kaser|2011|p=336}}: "উদীয়মান খ্ৰীষ্টান ৰাষ্ট্ৰসমূহে নিজৰ মুছলমান নাগৰিকসকলৰ ওপৰত কৰা নিৰ্যাতনক তেওঁলোকক পূৰ্বৰ 'অত্যাচাৰী' বুলি যুক্তি দি ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল। ঐতিহাসিক হিচাপ অনুসৰি, প্ৰায় 1820 চনৰ পৰা 1920 চনলৈকে অৱশিষ্ট ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যলৈ উভতি অহা লাখ লাখ মুছলমানৰ মৃত্যু আৰু শৰণাৰ্থীৰ আগমন নথিভুক্ত কৰা হৈছিল। অনুমান অনুসৰি, প্ৰায় 5 নিযুত লোকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু একে সংখ্যক লোক স্থানচ্যুত হৈছিল।" * {{harvnb|Fábos|2005|p=437}}: "আনাতোলিয়া, ক্ৰিমিয়া, বলকান আৰু ককেছাছত মুছলমানসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ আছিল; দক্ষিণ ৰাছিয়া আৰু ৰোমানিয়াৰ কিছুমান অঞ্চলত তেওঁলোক বৃহত্তম সম্প্ৰদায় আছিল। এই অঞ্চলসমূহৰ অধিকাংশই ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বা ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল। 1923 চনলৈকে কেৱল আনাতোলিয়া, পূব থ্ৰেছ আৰু দক্ষিণ-পূব ককেছাছৰ এটা অংশহে মুছলমান ভূখণ্ড হিচাপে অৱশিষ্ট আছিল। [...] লাখ লাখ মুছলমান, যাৰ অধিকাংশই তুৰ্কী, মৃত্যুমুখত পৰিছিল; আন লাখ লাখ লোকে বৰ্তমানৰ তুৰস্কলৈ পলায়ন কৰিছিল। 1821–1922 চনৰ ভিতৰত 5 নিযুততকৈ অধিক মুছলমানক নিজৰ ভূমিৰ পৰা বিতাড়িত কৰা হৈছিল। 5.5 নিযুত মুছলমানৰ মৃত্যু হৈছিল; কিছুমান যুদ্ধত নিহত হৈছিল আৰু আন কিছুমান বলপূৰ্বক প্ৰব্ৰজনৰ সময়ত অনাহাৰ আৰু ৰোগত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।" * {{cite journal |doi=10.1353/jwh.2024.a943172 |title=A Late/Post-Imperial Region of Difference: The Ottoman Empire and its Successor Polities in Southeastern Europe, Turkey, and the Arab East, c. 1850s–1940s |date=2024 |last1=Schayegh |first1=Cyrus |journal=Journal of World History |volume=35 |issue=4 |pages=579–622 |quote=1821 চনৰ পৰা 1919–1922 চনৰ তুৰ্কী-গ্ৰীক যুদ্ধলৈকে দক্ষিণ-পূব ইউৰোপ, ক্ৰিমিয়া আৰু ককেছাছত ধৰ্মীয়-জাতিগত সংঘাতৰ সৈতে জড়িত কাৰণত, বলপূৰ্বক প্ৰব্ৰজনৰ সময়ত হোৱা ৰোগ আৰু অনাহাৰকে ধৰি, প্ৰায় 5.5 নিযুত মুছলমানৰ মৃত্যু হৈছিল।}} * {{harvnb|Findley|2008|pp=16, 35}} * {{harvnb|Kirişci|2008|pp=175–177}} * {{harvnb|Karpat|2001|p=343}}: "প্ৰধান প্ৰব্ৰজনসমূহ 1856 চনত ক্ৰিমিয়াৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। তাৰ পিছত 1862–1878 আৰু 1912–1916 চনত ককেছাছ আৰু বলকানৰ পৰা প্ৰব্ৰজন ঘটে। এই প্ৰব্ৰজন আজিও অব্যাহত আছে। বিভিন্ন উৎসত উল্লেখ কৰা পৰিসংখ্যা অনুসৰি, এই সময়ছোৱাত ক্ৰিমিয়া, ককেছাছ, বলকান আৰু ভূমধ্যসাগৰীয় দ্বীপসমূহৰ পৰা মুঠ প্ৰায় 7 নিযুত প্ৰব্ৰজনকাৰী আনাতোলিয়াত বসতি স্থাপন কৰিছিল। এই প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ অধিকাংশই মুছলমান আছিল।" * {{harvnb|Karpat|2004|pp=5–6}}: "ঊনবিংশ শতিকাত ওছমানীয়া ৰাষ্ট্ৰৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পুনৰ্গঠনত প্ৰব্ৰজনে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ চতুৰ্থাংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ককেছাছ, ক্ৰিমিয়া, বলকান আৰু ভূমধ্যসাগৰীয় দ্বীপসমূহৰ পৰা প্ৰায় 7–9 নিযুত শৰণাৰ্থী, যাৰ অধিকাংশই মুছলমান, আনাতোলিয়া আৰু পূব থ্ৰেছলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।" * {{harvnb|Pekesen|2012}}: "এই প্ৰব্ৰজনৰ ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য আৰু তুৰস্কৰ ওপৰত ব্যাপক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ পৰিছিল। [...] 1821–1922 চনৰ ভিতৰত প্ৰায় 5.3 নিযুত মুছলমানে সাম্ৰাজ্যখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। অনুমান অনুসৰি, 1923 চনত তুৰস্ক গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত জনসংখ্যাৰ প্ৰায় 25 শতাংশ প্ৰব্ৰজনকাৰী পৰিয়ালৰ বংশধৰ আছিল।" * {{harvnb|Biondich|2011|p=93}}: "বাৰ্লিনৰ পৰা ল'জানলৈকে লাখ লাখ লোকৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস বিস্তৃত আছিল। 1878–1912 চনৰ ভিতৰত বলকানৰ পৰা 2 নিযুত পৰ্যন্ত মুছলমান স্বেচ্ছাই বা বলপূৰ্বকভাৱে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। 1912–1923 চনৰ ভিতৰত নিহত বা বিতাড়িত হোৱা লোকসকলক যোগ কৰিলে বলকানৰ মুছলমানসকলৰ মাজত মৃত্যুৰ সংখ্যা 3 নিযুততকৈ বহু বেছি হয়। 1923 চনলৈকে বলকানত 1 নিযুততকৈও কম মুছলমান অৱশিষ্ট আছিল।" * {{harvnb|Armour|2012|p=213}}: "সাম্ৰাজ্যখনলৈ মুছলমান শৰণাৰ্থীৰ ধাৰাবাহিক আগমনেও পৰিস্থিতি অধিক জটিল কৰি তুলিছিল। 1854–1876 চনৰ ভিতৰত ৰাছিয়াই 1.4 নিযুত ক্ৰিমিয়ান তাতাৰক বহিষ্কাৰ কৰিছিল আৰু 1860-ৰ দশকৰ মাজভাগত ককেছাছৰ পৰা আন 600,000 চাৰ্কাছিয়ানক বহিষ্কাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ আগমনে অৰ্থনৈতিক অসুবিধা আৰু ব্যয় বৃদ্ধি কৰিছিল।" * {{harvnb|Bosma|Lucassen|Oostindie|2012a|p=17}}: "মুঠতে, বহু নিযুত তুৰ্কী—অথবা অধিক সঠিকভাৱে ক'বলৈ গ'লে, ককেছাছৰ কিছুমান লোককে ধৰি মুছলমান প্ৰব্ৰজনকাৰী—এই 'প্ৰত্যাৱৰ্তন' প্ৰক্ৰিয়াত জড়িত হৈছিল, কেতিয়াবা জীৱনকালতে এবাৰতকৈও অধিক। ইয়াৰ অন্তিম পৰ্যায়ৰ ভিতৰত 1940–1990 চনৰ ভিতৰত বুলগেৰিয়াৰ পৰা 700,000 তুৰ্কীৰ প্ৰব্ৰজনো আছিল। এই প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ অধিকাংশই উত্তৰ-পশ্চিম আনাতোলিয়াৰ নগৰাঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। বৰ্তমান গণৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এক-চতুৰ্থাংশৰ পৰা এক-তৃতীয়াংশলৈকে লোক এই মুছলমান প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ বংশধৰ; তেওঁলোকক মুহাজিৰ বা গ'চমেন বুলি কোৱা হয়।" </ref> ইউনিয়ন আৰু প্ৰগতি সমিতিয়ে [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ত [[কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহ]]ৰ পক্ষত যোগদান কৰে। সমিতিখনে আভ্যন্তৰীণ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হয়, বিশেষকৈ [[আৰব বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত। ইয়াৰ উপৰি, ই [[আৰ্মেনীয় গণহত্যা|আৰ্মেনীয়]], [[আছিৰীয় গণহত্যা|আছিৰীয়]] আৰু [[গ্ৰীক গণহত্যা|গ্ৰীকসকলৰ]] বিৰুদ্ধে গণহত্যা সংঘটিত কৰে। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী সময়ছোৱা]]ত বিজয়ী [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহ|মিত্ৰশক্তিয়ে]] ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য দখল কৰি [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্যৰ বিভাজন|বিভাজন]] কৰে। সাম্ৰাজ্যখনে ইয়াৰ দক্ষিণৰ ভূখণ্ডসমূহ [[ছাইকছ–পিকো চুক্তি|ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্সৰ]] হাতত হেৰুৱায়। দখলদাৰী মিত্ৰশক্তিৰ বিৰুদ্ধে [[মুস্তাফা কামাল আতাতুৰ্ক]]ৰ নেতৃত্বত হোৱা সফল [[তুৰস্কৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ]]ৰ ফলত 1922 চনত [[ওছমানীয়া চুলতান পদৰ বিলোপ|ওছমানীয়া চুলতান পদৰ অন্ত পৰে]]। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] d0b46faouyj68maqsbx3ksv1hewgybx 0 81841 647669 637667 2026-10-25T17:25:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647669 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = মাৰিয়াম মিৰ্জাখানী | native_name = {{Nobold|{{lang|fa|مریم میرزاخانی}}}} | image = Maryam Mirzakhani in Seoul 2014.jpg | caption = ২০১৪ চনত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছৌলত অনুষ্ঠিত গণিতজ্ঞসকলৰ আন্তৰ্জাতিক সন্মিলত মিৰ্জাখানী। এই সন্মিলনতে তেওঁ ফিল্ডছ্ মেডেল গ্ৰহণ কৰিছিল। | birth_date = ১২ মে' ১৯৭৭<ref name="mactutor">{{Cite web|last1=O'Connor|first1=John|last2=Robertson|first2=Edmund|date=August 2017|title=Maryam Mirzakhani|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Mirzakhani/|url-status=live|access-date=2021-05-03|website=MacTutor History of Mathematics Archive|language=en}}</ref> | birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=y|2017|07|14|1977|05|03}} | death_place = ষ্টেনফ'ৰ্ড, কেলিফ'ৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | resting_place = | nationality = ইৰাণী<ref name="mmcv2">{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20051124105510/http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|title=Curriculum Vitae|first1=Maryam|last1=Mirzakhani|url=http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|archive-date=24 November 2005|access-date=13 August 2014|archivedate=24 November 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051124105510/http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=The Fields Medalists 2014|first=Alain|last=Valette|publisher=Institut de mathématiques, Université de Neuchâtel|location=Neuchâtel, Switzerland|url=https://www.unine.ch/files/live/sites/math/files/shared/documents/prepublications/2014/Fields2014%20english%20light.pdf|access-date=15 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720095938/https://www.unine.ch/files/live/sites/math/files/shared/documents/prepublications/2014/Fields2014%20english%20light.pdf|archive-date=20 July 2017|url-status=dead|archivedate=20 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170720095938/https://www.unine.ch/files/live/sites/math/files/shared/documents/prepublications/2014/Fields2014%20english%20light.pdf|deadurl=yes}}</ref> | education = শ্বাৰিফ ইউনিভাৰ্ছিটী অব টেকন'ল'জী {{small|(বি এচ চি)}}<br />হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় {{small|(পি এইচ ডি)}} | thesis_title = Simple geodesics on hyperbolic surfaces and the volume of the moduli space of curves | thesis_url = http://search.proquest.com/docview/305191605 | thesis_year = ২০০৪ | doctoral_advisor = কাৰ্টিছ টি. মেকমুলেন<ref name=bbc>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28739373|title=First female winner for Fields maths medal|last1=Jonathan|first1=Webb|year=2014|access-date=13 August 2014|newspaper=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813023735/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28739373|archive-date=13 August 2014|url-status=live}}</ref> | academic_advisors = চিয়াভাচ শ্বাহশ্বাহানি, {{Nowrap|এবাডল্লাহ এচ. মাহমুডিয়ান<ref name="ISNA">{{citation|url=http://www.isna.ir/news/96042715699/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|id=96042715699|title=Private Funeral of Professor Mirzakhani to be held in the United States|language=fa|work=[[Iranian Students News Agency]]|date=19 July 2017|access-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720002330/http://www.isna.ir/news/96042715699/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|archive-date=20 July 2017|url-status=live}}</ref>}} | spouse = জেন ভনড্ৰাক | children = আনাহিটা ভনড্ৰাক | field = [[গণিত]] | work_institutions = {{Plainlist| * প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয় * ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়}} | prizes = {{Plainlist| * ব্লুমেন্থেল এৱাৰ্ড (২০০৯) * ৰুথ লিটল চেটাৰ প্ৰাইজ ইন মেথমেটিকছ্ (২০১৩) * ক্লে' ৰিচাৰ্ছ্ এৱাৰ্ড (২০১৪) * [[ফিল্ডছ মেডেল]] (২০১৪)}} }} '''মাৰিয়াম মিৰ্জাখানী''' (ফাৰ্চী: مریم میرزاخانی, উচ্চাৰণ [mæɾˈjæm miːɾzɑːxɑːˈniː]; ১২ মে' ১৯৭৭ – ১৪ জুলাই ২০১৭) এগৰাকী ইৰাণী গণিতজ্ঞ<ref name="mmcv2" /><ref name="bio">{{Cite web|url=http://mmirzakhani.com/biography/|script-title=fa:وبسایت رسمی مریم میرزاخانی|website=mmirzakhani.com|language=fa|access-date=6 September 2018|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20180908124127/http://www.mmirzakhani.com/biography/|archive-date=8 September 2018|url-status=live|archivedate=8 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180908124127/http://www.mmirzakhani.com/biography/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-40617094 |title=Maryam Mirzakhani, first woman to win maths' Fields Medal, dies |newspaper=BBC News |publisher=bbc.com |date=12 August 2014 |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716000615/http://www.bbc.com/news/science-environment-40617094 |archive-date=16 July 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=The Fields Medalists 2014|first=Alain|last=Valette|publisher=Institut de mathématiques, Université de Neuchâtel|location=Neuchâtel, Switzerland|url=https://www.unine.ch/files/live/sites/math/files/shared/documents/prepublications/2014/Fields2014%20english%20light.pdf|access-date=15 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720095938/https://www.unine.ch/files/live/sites/math/files/shared/documents/prepublications/2014/Fields2014%20english%20light.pdf|archive-date=20 July 2017|url-status=dead|archivedate=20 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170720095938/https://www.unine.ch/files/live/sites/math/files/shared/documents/prepublications/2014/Fields2014%20english%20light.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref name=nytimes>{{cite news |last1=Chang |first1=Kenneth |title=Maryam Mirzakhani, only woman to win a Fields Medal, dies at 40 |url=https://www.nytimes.com/2017/07/16/us/maryam-mirzakhani-dead.html |work=The New York Times |date=16 July 2017 |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180226232257/https://www.nytimes.com/2017/07/16/us/maryam-mirzakhani-dead.html |archive-date=26 February 2018 |url-status=live }}</ref> আৰু ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিতৰ অধ্যাপক আছিল।<ref name="Weil-Petersson">{{Cite journal | first1 = Maryam | last1 = Mirzakhani | year = 2007 | journal = [[Journal of the American Mathematical Society]] | title = Weil-Petersson volumes and intersection theory on the moduli space of curves | doi = 10.1090/S0894-0347-06-00526-1 | volume = 20 | issue = 1 | mr = 2257394 | pages = 1–23 | url = https://www.ams.org/journals/jams/2007-20-01/S0894-0347-06-00526-1/S0894-0347-06-00526-1.pdf | bibcode = 2007JAMS...20....1M | access-date = 2 September 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304080300/http://www.ams.org/journals/jams/2007-20-01/S0894-0347-06-00526-1/S0894-0347-06-00526-1.pdf | archive-date = 4 March 2016 | url-status = live | doi-access = free }}</ref><ref>{{Cite journal | journal = [[Inventiones Mathematicae]] | first1= Maryam|last1= Mirzakhani | title = Simple geodesics and Weil-Petersson volumes of moduli spaces of bordered Riemann surfaces | url = https://archive.org/details/sim_inventiones-mathematicae_2007_167_1/page/179 | date= January 2007 |volume=167 |issue=1 |pages=179–222 | doi = 10.1007/s00222-006-0013-2 |issn=1432-1297 |bibcode=2006InMat.167..179M | s2cid= 44008647}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.stanford.edu/news/2008/april9/prezreport-040908.html |title=Report of the President to the Board of Trustees |date=9 April 2008 |access-date=12 August 2014 |publisher=Stanford University |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812203441/https://news.stanford.edu/news/2008/april9/prezreport-040908.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226060926/https://news.stanford.edu/news/2008/april9/prezreport-040908.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ গৱেষণা ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল- টেইচমুলাৰ তত্ত্ব, হাইপাৰবলিক জ্যামিতি, এৰগ'ডিক তত্ত্ব আৰু চিমপ্লেক্টিক জ্যামিতি।<ref name="mmcv2">{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20051124105510/http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|title=Curriculum Vitae|first1=Maryam|last1=Mirzakhani|url=http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|archive-date=24 November 2005|access-date=13 August 2014|archivedate=24 November 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051124105510/http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|deadurl=yes}}</ref> ২০০৫ চনত মিৰ্জাখানীয়ে তেওঁৰ গৱেষণাৰ বাবে ''পপুলাৰ চায়েন্স''ৰ চতুৰ্থ বাৰ্ষিক "ব্ৰিলিয়েণ্ট ১০"ত সন্মানিত হৈছিল, য'ত তেওঁ নিজৰ ক্ষেত্ৰখনক উদ্ভাৱনীমূলক দিশত ঠেলি দিয়া শীৰ্ষ ১০ গৰাকী যুৱক-যুৱতীৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Newhall |first1=Marissa |title='Brilliant' minds honored |url=https://usatoday30.usatoday.com/tech/science/2005-09-13-brilliant-minds_x.htm |access-date=2 December 2018 |work=USA Today |publisher=USA Today |date=13 September 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718085949/http://usatoday30.usatoday.com/tech/science/2005-09-13-brilliant-minds_x.htm |archive-date=18 July 2016 |url-status=live }}</ref> ২০১৪ চনৰ ১৩ আগষ্টত মিৰ্জাখানীক গণিতৰ আটাইতকৈ সন্মানীয় বঁটাসমূহৰ অন্যতম, [[ফিল্ডছ মেডেল|ফিল্ডছ মেডেলেৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল।<ref name="Farsnews">{{cite news |url=http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13930523000321 |title=President Rouhani Congratulates Iranian Woman for Winning Math Nobel Prize |date=14 August 2014 |access-date=14 August 2014 |publisher=[[Fars News Agency]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814194229/http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13930523000321 |archive-date=14 August 2014 |url-status=dead }}</ref><ref name=IMU2014>{{cite web |url=http://www.mathunion.org/general/prizes/2014 |publisher=International Mathematical Union |title=IMU Prizes 2014 |access-date=12 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812205734/http://www.mathunion.org/general/prizes/2014/ |archive-date=12 August 2014 |url-status=live |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226060901/https://www.mathunion.org/general/prizes/2014%0A |deadurl=yes }}</ref> এই বঁটাৰে সন্মানিত হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী লোক,<ref name="Dehghan">{{Cite news|author=Iran correspondent Saeed Kamali Dehghan|date=16 July 2017|title=Maryam Mirzakhani: Iranian newspapers break hijab taboo in tributes|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2017/jul/16/maryam-mirzakhani-iranian-newspapers-break-hijab-taboo-in-tributes#img-2|url-status=live|access-date=18 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170718033745/https://www.theguardian.com/world/2017/jul/16/maryam-mirzakhani-iranian-newspapers-break-hijab-taboo-in-tributes#img-2|archive-date=18 July 2017|issn=0261-3077}}</ref> আৰু এতিয়ালৈকে মাত্ৰ দুগৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত প্ৰথমগৰাকী। বঁটাপ্ৰদান সমিতিয়ে তেওঁ "the dynamics and geometry of Riemann surfaces and their moduli spaces" ক্ষেত্ৰত কৰা গৱেষণাকৰ্মৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref name=sample>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/science/2014/aug/13/fields-medal-mathematics-prize-woman-maryam-mirzakhani | title = Fields Medal mathematics prize won by woman for first time in its history | newspaper = [[The Guardian]] | date = 13 August 2014 | first = Ian | last = Sample | access-date = 9 June 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160608173407/https://www.theguardian.com/science/2014/aug/13/fields-medal-mathematics-prize-woman-maryam-mirzakhani | archive-date = 8 June 2016 | url-status = live }}</ref> ২০১৭ চনৰ ১৪ জুলাইত ৪০ বছৰ বয়সত স্তনৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মিৰ্জাখানীৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite magazine |url=http://www.newyorker.com/tech/elements/maryam-mirzakhanis-pioneering-mathematical-legacy |title=Maryam Mirzakhani's Pioneering Mathematical Legacy |magazine=The New Yorker |access-date=18 July 2017 |date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170717235600/http://www.newyorker.com/tech/elements/maryam-mirzakhanis-pioneering-mathematical-legacy |archive-date=17 July 2017 |url-status=live }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৭৭ চনৰ ১২ মে'ত<ref name="may12">{{Cite web|title=Why May12?|url=https://may12.womeninmaths.org/why|access-date=2021-05-03|website=Celebrating Women in Mathematics|language=en}}</ref><ref name=mactutor /> ইৰাণৰ তেহৰাণত মিৰ্জাখানীৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Bridson|first=Martin|date=2017-07-19|title=Maryam Mirzakhani obituary|url=http://www.theguardian.com/science/2017/jul/19/maryam-mirzakhani-obituary|url-status=live|access-date=2021-05-03|website=The Guardian|language=en}}</ref> শিশু অৱস্থাত তেওঁ নেচনেল অৰ্গেনাইজেচন ফৰ ডেভেলপমেণ্ট অৱ এক্সেপচনেল টেলেণ্টছ (NODET)ৰ অংশ 'তেহৰাণ ফাৰজানেগান স্কুল'ত পঢ়িছিল। তেওঁ হাইস্কুলৰ নিম্ন আৰু উচ্চ বৰ্ষত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অলিম্পিয়াডত গণিত বিষয়ত সোণৰ পদক লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় মহাবিদ্যালয় প্ৰৱেশ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ পৰা অব্যাহতি পাইছিল।<ref name="ریاضی به درست فکرکردن کمک می‌کند">{{cite news |title=ریاضی به درست فکرکردن کمک می‌کند |url=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/3266185-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |access-date=2 December 2018 |work=Donya-e-Eghtesaad |date=21 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402162828/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/3266185-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |archivedate=2 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402162828/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/3266185-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৪ চনত মিৰ্জাখানীয়ে হংকঙত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গাণিতিক অলিম্পিয়াডত ৪২ পইণ্টৰ ভিতৰত ৪১ পইণ্ট লাভ কৰি সোণৰ পদক লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://en.prnasia.com/releases/apac/The_57th_International_Mathematical_Olympiad_Successfully_Completed_in_Hong_Kong-154234.shtml|title=The 57th International Mathematical Olympiad Successfully Completed in Hong Kong|date=15 July 2016|work=PrNewsWire|access-date=15 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724175744/http://finance.yahoo.com/news/57th-international-mathematical-olympiad-successfully-091100366.html|archive-date=24 July 2016|url-status=live|language=en-US}}</ref> পিছৰ বছৰ টৰন্টোত তেওঁ সম্পূৰ্ণ স্ক'ৰ লাভ কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গাণিতিক অলিম্পিয়াডত দুটা সোণৰ পদক লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name=olympiad>{{IMO results|id=926}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newscientist.com/article/dn26044-iranian-woman-wins-maths-top-prize-the-fields-medal.html |title=Iranian woman wins maths' top prize |work=New Scientist |date=12 August 2014 |access-date=13 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813071853/http://www.newscientist.com/article/dn26044-iranian-woman-wins-maths-top-prize-the-fields-medal.html |archive-date=13 August 2014 |url-status=live }}</ref> জীৱনৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁ বন্ধু, সহকৰ্মী আৰু অলিম্পিয়াডৰ ৰূপৰ পদক বিজয়ী ৰয়া বেহেষ্টি জাভাৰেহ (ফাৰ্চী: رؤیا بهشتی زواره)ৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি 'এলিমেণ্টৰী নাম্বাৰ থিয়ৰী, চেলেঞ্জিং প্ৰব্লেমছ্' নামৰ কিতাপখন প্ৰস্তুত কৰিছিল, যিখন ১৯৯৯ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="ریاضی به درست فکرکردن کمک می‌کند"/> মিৰ্জাখানী আৰু জাভাৰেহ ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গাণিতিক অলিম্পিয়াডত অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰথম মহিলা আছিল, আৰু ১৯৯৫ চনত দুয়ো যথাক্ৰমে স্বৰ্ণ আৰু ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল। ১৯৯৮ চনৰ ১৭ মাৰ্চত প্ৰতিভাৱান আৰু প্ৰাক্তন অলিম্পিয়াড প্ৰতিযোগীসকলেৰে গঠিত এখন সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পিছত মিৰ্জাখানী আৰু জাভাৰেহে উপস্থিত আন লোকসকলৰ সৈতে আহৱাজৰ পৰা তেহৰাণলৈ এখন বাছেৰে যাত্ৰা কৰিছিল। যাত্ৰাপথত বাছখন এক দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈছিল। বাছখন থিয় গৰা এটাৰ পৰা বাগৰি পৰিছিল, যাৰ ফলত ৭ গৰাকী যাত্ৰীৰ মৃত্যু হৈছিল। তেওঁলোক আটাইকেইজন শ্বাৰীফ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ্থী আছিল। ইৰাণত এই ঘটনাক বহুলভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰেজেডী বুলি গণ্য কৰা হয়। দুৰ্ঘটনাটোৰ পৰা বাচি যোৱা অতি কমসংখ্যক জীৱিত লোকৰ ভিতৰত মিৰ্জাখানী আৰু জাভাৰেহো অন্যতম আছিল।<ref>{{cite news |title=بازخوانی یک پرونده کهنه |url=http://sharifdaily.net/fa/node/128 |archive-url=https://archive.today/20140814183347/http://sharifdaily.net/fa/node/128 |url-status=dead |archive-date=14 August 2014 |access-date=3 December 2018 |work=Sharif University of Technology Newspaper |archivedate=14 August 2014 |archiveurl=https://archive.ph/20140814183347/http://sharifdaily.net/fa/node/128 |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৯ চনত মিৰ্জাখানীয়ে শ্বাৰীফ প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা গণিত শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ শ্বুৰৰ এটা উপপাদ্যৰ এটা সৰল প্ৰমাণ উলিওৱা বাবে আমেৰিকান মেথেমেটিকেল ছ'চাইটিৰ পৰা স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Karamzadeh |first1=Omid Ali Shahni |title=آهسته و پیوسته در راهی دشوار |url=https://taaghche.ir/book/766/%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B3 |access-date=2 December 2018 |work=Sharq News }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাৰ বাবে আমেৰিকালৈ যায়। তেওঁ ২০০৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি এইচ ডি লাভ কৰে, য'ত তেওঁ ফিল্ডছ মেডেল বিজয়ী গণিতজ্ঞ কাৰ্টিছ টি মেকমুলেনৰ তত্বাৱধানত কাম কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=91093 |title=Maryam Mirzakhani |work=The Mathematics Genealogy Project |publisher=Genealogy.math.ndsu.nodak.edu |access-date=21 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509192420/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=91093 |archive-date=9 May 2016 |url-status=dead |archivedate=9 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160509192420/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=91093 |deadurl=yes }}</ref> হাৰ্ভাৰ্ডত তেওঁক "দৃঢ়তা আৰু অবিৰাম প্ৰশ্ন সোধা গুণৰ বাবে পৰিচিত" বুলি কোৱা হয়। শ্ৰেণীত তেওঁ নিজৰ মাতৃভাষা পাৰ্চীত টোকা লৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|last=Myers|first=Andrew|last2=Carey|first2=Bjorn|date=15 July 2017|title=Maryam Mirzakhani, Stanford mathematician and Fields Medal winner, dies|url=http://news.stanford.edu/press-releases/2017/07/15/maryam-mirzakhanedal-winner-dies/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011234200/https://news.stanford.edu/press-releases/2017/07/15/maryam-mirzakhanedal-winner-dies/|archive-date=11 October 2017|access-date=21 October 2017|website=Stanford News|archivedate=11 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171011234200/https://news.stanford.edu/press-releases/2017/07/15/maryam-mirzakhanedal-winner-dies/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ahmed Khan |first1=Sameen |title=Fields Medallist Maryam Mirzakhani |url=http://www.asiapacific-mathnews.com/07/preserved-docs/0701/0036_0039.pdf |access-date=2 April 2022 |volume=7 |issue=1 |publisher=Asia Pacific Mathematics Newsletters |date=December 2017 |page=37 |quote=She noted the responses of her professors in her native language Farsi (Persian).}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০৮ চনত মিৰ্জাখানীয়ে চেক তাত্ত্বিক কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী আৰু ব্যৱহাৰিক গণিতজ্ঞ জেন ভণ্ড্ৰাকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। তেওঁ বৰ্তমান ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহযোগী অধ্যাপক।<ref>{{cite web|language=fa|title=بیوگرافی مریم میرزاخانی؛ ستاره پرفروغ دنیای ریاضیات [Biography Maryam Mirzakhani; the best-selling star of the world of mathematics]|url=http://www.zoomit.ir/2017/7/15/189155/maryam-mirzakhani-biography/|publisher=Zoomit|date=24 July 2011|access-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720020716/http://www.zoomit.ir/2017/7/15/189155/maryam-mirzakhani-biography/|archive-date=20 July 2017|url-status=dead|archivedate=20 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170720020716/http://www.zoomit.ir/2017/7/15/189155/maryam-mirzakhani-biography/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://theory.stanford.edu/~jvondrak/data/cv.pdf|title=Jan Vondrák, CV|website=Stanford University|access-date=14 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140814022437/http://theory.stanford.edu/~jvondrak/data/cv.pdf|archive-date=14 August 2014|url-status=live}}</ref> তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা সন্তান আছিল।<ref>[http://www.simonsfoundation.org/quanta/20140812-a-tenacious-explorer-of-abstract-surfaces "A Tenacious Explorer of Abstract Surfaces"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140813121901/http://www.simonsfoundation.org/quanta/20140812-a-tenacious-explorer-of-abstract-surfaces/ |date=13 August 2014 }}, simonsfoundation.org. Retrieved 13 April 2014.</ref> মিৰ্জাখানীয়ে কেলিফৰ্ণিয়াৰ পালো আল্ট'ত বাস কৰিছিল।<ref name="voafields">{{cite news|last1=Putic|first1=George|title=Iranian-American Woman Wins Top Mathematics Prize|url=https://www.voanews.com/a/iranian-becomes-first-woman-to-win-maths-top-prize/2411610.html|access-date=18 July 2017|work=[[Voice of America]]|date=13 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729230743/https://www.voanews.com/a/iranian-becomes-first-woman-to-win-maths-top-prize/2411610.html|archive-date=29 July 2017|url-status=live}}</ref> মিৰ্জাখানীয়ে নিজকে এগৰাকী "ধীৰ" গণিতজ্ঞ বুলি বৰ্ণনা কৰি কয় যে "গণিতৰ সৌন্দৰ্য্য চাবলৈ কিছু শক্তি আৰু কষ্ট ব্যয় কৰিব লাগিব।" সমস্যা সমাধানৰ বাবে মিৰ্জাখানীয়ে কাগজৰ শ্বীটত ডুডল আঁকিছিল আৰু অংকনবোৰৰ চাৰিওফালে গাণিতিক সূত্ৰ লিখিছিল। তেওঁৰ ছোৱালীয়ে মাকৰ কামক "চিত্ৰকলা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/science/2017/jul/29/maryam-mirzakhani-great-artist-mathematician-fields-medal-howard-jacobson|title=The world has lost a great artist in mathematician Maryam Mirzakhani|first=Howard|last=Jacobson|date=29 July 2017|access-date=21 October 2017|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915030115/https://www.theguardian.com/science/2017/jul/29/maryam-mirzakhani-great-artist-mathematician-fields-medal-howard-jacobson|archive-date=15 September 2017|url-status=live}}</ref> তেওঁ ঘোষণা কৰিছিল: {{quote|মোৰ হাতত কোনো বিশেষ কাৰ্য নিৰ্দেশনা নাই [নতুন প্ৰমাণ বিকাশ কৰিবলৈ] ... ই যেন জংঘলত হেৰাই যোৱাৰ পিছত কিছুমান নতুন কৌশল উলিয়াবলৈ আপুনি গোটাব পৰা সকলো জ্ঞান ব্যৱহাৰৰ চেষ্টা কৰাৰ দৰে কথা। আৰু কিছু ভাগ্য থাকিলে আপুনি হয়তো বাহিৰলৈ ওলাই অহাৰ পথ বিচাৰি পাব পাৰে।<ref name=":0" />}} ==বঁটা আৰু সন্মান== * স্বৰ্ণ পদক, আন্তৰ্জাতিক গাণিতিক অলিম্পিয়াড (হংকং ১৯৯৪)<ref name=olympiad /> * স্বৰ্ণ পদক, আন্তৰ্জাতিক গাণিতিক অলিম্পিয়াড (কানাডা ১৯৯৫)<ref name=olympiad /> * আই পি এম ফেল'শ্বিপ, তেহৰাণ, ইৰাণ, ১৯৯৫–১৯৯৯<ref name="mmcv2" /> * মেৰিট ফেল'শ্বিপ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়, ২০০৩<ref name="mmcv2" /> * হাৰ্ভাৰ্ড জুনিয়ৰ ফেল'শ্বিপ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়, ২০০৩<ref name="mmcv2" /> * ক্লে মেথমেটিকেল ইনষ্টিটিউট ৰিচাৰ্ছ্ ফেলো, ২০০৪<ref>{{cite web|url=http://www2.maths.ox.ac.uk/cmi/library/annual_report/ar2008/08Interview.pdf|title=Interview with Research Fellow Maryam Mirzakhani|publisher=Oxford University|year=2008|access-date=14 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827222953/http://www2.maths.ox.ac.uk/cmi/library/annual_report/ar2008/08Interview.pdf|archive-date=27 August 2014|url-status=live}}</ref> * এ এম এছ ব্লুমেন্থাল বঁটা, ২০০৯<ref name="AMS">[https://www.ams.org/ams/press/blumenthal-2009.html American Mathematical Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131072501/http://www.ams.org/ams/press/blumenthal-2009.html |date=31 January 2009 }}. Retrieved 6 January 2009</ref> * ২০১০ চনত আন্তৰ্জাতিক গণিতজ্ঞ সন্মিলনত  "ট'প'লজি এণ্ড ডাইনামিকেল চিষ্টেমছ এণ্ড অ'ডিই" বিষয়ত বক্তৃতা দিবলৈ আমন্ত্ৰণ লাভ।<ref>{{cite web|title=ICM Plenary and Invited Speakers since 1897|url=http://www.mathunion.org/db/ICM/Speakers/SortedByCongress.php|publisher=[[International Congress of Mathematicians]]|access-date=13 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108012153/http://www.mathunion.org/db/ICM/Speakers/SortedByCongress.php|archive-date=8 November 2017|url-status=live|archivedate=8 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171108012153/http://www.mathunion.org/db/ICM/Speakers/SortedByCongress.php|deadurl=yes}}</ref> * গণিতত ২০১৩ চনৰ এ এম এছ ৰুথ লিটল চেটাৰ বঁটা। "আমেৰিকান গণিত সমিতিৰ দ্বাৰা প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে প্ৰদান কৰা এই ছেটাৰ বঁটাটোৱে পূৰ্বৰ ছয় বছৰত এগৰাকী মহিলাই গণিতৰ গৱেষণাত কৰা এক অসাধাৰণ অৱদানক স্বীকৃতি দিয়ে। ২০১৩ চনৰ ১০ জানুৱাৰীত ছান ডিয়েগোত অনুষ্ঠিত হোৱা যৌথ গণিত সভাত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।"<ref name=AMS /> * চাইমনছ্ ইনভেষ্টিগেটৰ বঁটা ২০১৩<ref>{{Cite web|url=https://www.simonsfoundation.org/mathematics-and-physical-science/simons-investigators/simons-investigators-2013/|title=2013 Simons Investigators Awardees {{!}} Simons Foundation|website=Simonsfoundation.org|language=en-US|access-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804012807/https://www.simonsfoundation.org/mathematics-and-physical-science/simons-investigators/simons-investigators-2013/|archive-date=4 August 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170804012807/https://www.simonsfoundation.org/mathematics-and-physical-science/simons-investigators/simons-investigators-2013/|archivedate=4 August 2017|deadurl=yes}}</ref> * ২০১৪ চনৰ নেচাৰ আলোচনীয়ে নিৰ্বাচন কৰা দহগৰাকী "গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি"ৰ ভিতৰত এগৰাকী।<ref>{{cite journal |last1=Gibney |first1=E. |last2=Leford |first2=H. |last3=Lok |first3=C. |last4=Hayden |first4=E.C. |last5=Cowen |first5=R. |last6=Klarreich |first6=E. |last7=Reardon |first7=S. |last8=Padma |first8=T.V. |last9=Cyranoski |first9=D. |last10=Callaway |first10=E. |date=18 December 2014 |title=Nature's 10 Ten people who mattered this year |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_december-18-25-2014_516_7531/page/311 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=516 |issue=7531 |pages=311–319 |doi=10.1038/516311a |pmid=25519114 |bibcode=2014Natur.516..311.|doi-access=free }}</ref> * ক্লে' ৰিচাৰ্ছ্ এৱাৰ্ড ২০১৪<ref>{{cite web|url=http://www.claymath.org/events/news/2014-clay-research-awards|title=2014 Clay Research Awards – Clay Mathematics Institute|website=Claymath.org|access-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725223041/http://www.claymath.org/events/news/2014-clay-research-awards|archive-date=25 July 2014|url-status=live}}</ref> * ফিল্ডছ্ মেডেল ২০১৪<ref name=IMU2014 /><ref>{{cite news |url=http://www.lemonde.fr/planete/article/2014/08/12/medaille-fields-de-mathematiques-une-femme-promue-pour-la-premiere-fois_4470640_3244.html |title=Médaille Fields de mathématiques : une femme promue pour la première fois |newspaper=[[Le Monde]] |date=12 August 2014 |first1=David |last1=Larousserie |language=fr |access-date=13 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812232151/http://www.lemonde.fr/planete/article/2014/08/12/medaille-fields-de-mathematiques-une-femme-promue-pour-la-premiere-fois_4470640_3244.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> * ২০১৫ চনত ফৰাচী বিজ্ঞান একাডেমীৰ বিদেশী সহযোগী নিৰ্বাচিত।<ref>{{cite web |title=Quinze nouveaux associés étrangers à l'Académie des sciences |url=http://www.academie-sciences.fr/pdf/communique/election_AE_2015.pdf |publisher=Institute de France Académie des Sciences |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728115059/http://www.academie-sciences.fr/pdf/communique/election_AE_2015.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=live }}</ref> * ২০১৫ চনত আমেৰিকান ফিল'চফিকেল ছ'চাইটিলৈ নিৰ্বাচিত।<ref>{{citation|url=https://www.amphilsoc.org/members/electedApril2015|title=Newly Elected|date=April 2015|publisher=[[American Philosophical Society]]|access-date=28 August 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816203936/https://amphilsoc.org/members/electedApril2015|archive-date=16 August 2015}}</ref> * নেচনেল একাডেমী অৱ চাইন্স ২০১৬<ref>{{cite web | url=http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/may-3-2016-NAS-Election.html | title=National Academy of Sciences Members and Foreign Associates Elected | access-date=5 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160506052951/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/may-3-2016-NAS-Election.html | archive-date=6 May 2016 | url-status=live | archivedate=6 May 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160506052951/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/may-3-2016-NAS-Election.html | deadurl=yes }}</ref> * ২০১৭ চনত আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছলৈ নিৰ্বাচিত।<ref>{{citation|url=https://mathematics.stanford.edu/2017/04/14/maryam-mirzakhani-elected-to-american-academy-of-arts-and-sciences/|title=Maryam Mirzakhani elected to American Academy of Arts and Sciences|date=May 2017|publisher=Department of Mathematics, Stanford University|access-date=6 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170611024311/https://mathematics.stanford.edu/2017/04/14/maryam-mirzakhani-elected-to-american-academy-of-arts-and-sciences/|archive-date=11 June 2017|url-status=dead|archivedate=11 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170611024311/https://mathematics.stanford.edu/2017/04/14/maryam-mirzakhani-elected-to-american-academy-of-arts-and-sciences/}}</ref> * "৩২১৩৫৭ মিৰ্জাখানী" গ্ৰহাণুটোৰ নাম তেওঁৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছিল।<ref name="MPC-asteroid" /> আনুষ্ঠানিক নামকৰণৰ উদ্ধৃতিটো মাইনাৰ্ছ প্লেনেট চেণ্টাৰে (এমপিচি ১০৮৬৯৮) প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="MPC-Circulars-Archive" /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:ফিল্ডছ্ মেডেল বিজয়ী গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 9m0a96l5kgj4kvcsmc6r22jd5let1tv 0 82630 647789 429280 2026-10-26T00:12:05Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647789 wikitext text/x-wiki [[File:Raja Ram Mohan Roy (ৰামমোহন ৰায়) অথবা ৰাজা ৰাম মোহন ৰায়.jpg|thumb|বংগৰ নৱজাগৰণৰ জনক [[ৰামমোহন ৰায়|ৰাজা ৰাম মোহন ৰয়]]]] '''বংগৰ নৱজাগৰণ''' ([[বাংলা ভাষা]]ত: বাংলাৰ নবজাগৰণ) বা '''বাঙালী নৱজাগৰণ''' অষ্টদশ শতিকাৰ শেষৰ ভাগৰ পৰা বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ [[বংগ]] অঞ্চলত দেখা দিয়া এক সাংস্কৃতিক, সামাজিক, বৌদ্ধিক আৰু কলাত্মক আন্দোলন।<ref>{{cite book|last1=Dasgupta|first1=Subrata|title=Awakening: The Story of the Bengal Renaissance|date=2011|publisher=Random House Publishers|location=India|page=2}}</ref> [[ইতিহাস|ইতিহাসবিদ]]ৰ মতে এই আন্দোলনৰ গুড়ি ১৭৫৭ চনত ঘটা [[পলাশীৰ যুদ্ধ]]ত [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ বিজয় তথা ১৭৭২ৰ চনত জন্ম গ্ৰহণ কৰা সমাজ সংস্কাৰক [[ৰামমোহন ৰায়|ৰামমোহন ৰয়]]ৰ কৰ্মৰাজি, যাক বংগৰ নৱজাগৰণৰ জনকো বোলা হয়।<ref name="Samanta20082">{{cite conference|url=https://core.ac.uk/download/pdf/33413137.pdf|title=The Bengal Renaissance : a critique|last1=Samanta|first1=Soumyajit|year=2008|conference=20th European Conference of Modern South Asian Studies Manchester (UK), 8th – 11th July 2008|page=2|access-date=|archivedate=2022-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220205162900/https://core.ac.uk/download/pdf/33413137.pdf|deadurl=yes}}</ref> [[নিতিশ সেনগুপ্ত]]ৰ মতে এই আন্দোলনৰ অন্ত হ'ল [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথম [[ন'বেল বঁটা|নোবেল বঁটা]] বিজয়ী কবি [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ সৈতে।<ref>{{cite book|last1=Sengupta|first1=Nitish|title=History of the Bengali-speaking People|url=https://archive.org/details/isbn_9798174763555|date=2001|publisher=UBS Publishers' Distributors|location=New Delhi, Delhi|isbn=978-81-7476-355-6|page=[https://archive.org/details/isbn_9798174763555/page/207 211]}}</ref> == প্ৰভাৱ == প্ৰায় দুই শতিকাৰ বাবে বংগৰ নৱজাগৰণত দেখা গ'ল [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] সমাজৰ মৌলিক পৰিৱৰ্তন, আৰু বংগৰ নৱজাগৰণত বিকশিত ধাৰণাৰেই [[ঔপনিৱেশিকতাবাদ]]ৰ ভাৰতীয় বিৰোধ তথা [[ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদ]] বিকশিত হ'ল।<ref>{{cite news|last1=Panikkar|first1=K N|title=Three phases of Indian renaissance|url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/three-phases-of-indian-renaissance/article9541139.ece|access-date=19 April 2021|work=Frontline|agency=The Hindu Group|publisher=Publishing Private Limited|date=3 March 2017}}</ref> বংগৰ নৱজাগৰণৰ ভেঁটি [[উদাৰনৈতিকতাবাদ|উদাৰতাবাদ]] আৰু [[আধুনিকতাবাদ]]ৰ এক সুকীয়া সংস্কৰণ।<ref>{{cite book|last1=Sartori|first1=Andrew|title=Bengal in Global Concept History|date=2009|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|page=68}}</ref> [[সুমিত সৰকাৰ]]ৰ মতে, ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সিংহভাগতে বাঙালী নৱজাগৰণৰ গুড়িধৰোঁতাসকলক শ্ৰদ্ধা কৰা হৈছিল, কিন্তু ১৯৭০ৰ দশকৰ পাছত এই আন্দোলনৰ ঔপনিৱেশিক উৎসৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হৈছে, আৰু এক সমালোচনামূলক দৃষ্টিকোণ বিকশিত হৈছে।<ref>{{cite book|last1=Sarkar|first1=Sumit|title=Writing Social History|date=1997|publisher=Oxford University Press|location=Delhi, India|page=104}}</ref> == উল্লেখনীয় ব্যক্তি == [[বাঙালী হিন্দু]]সকলেই প্ৰমুখভাৱে বাঙালী নৱজাগৰণত নেতৃত্ব প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite journal|last1=Naranyan Dhar|first1=Pulak|title=Bengal Renaissance: A Study in Social Contradictions|journal=Social Scientist|date=1987|volume=15|issue=1|page=26|doi=10.2307/3517400}}</ref> তাৰে মাজত ৰাজা ৰাম মোহন ৰয়, ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ বসু]] আদি অন্যতম। কিন্তু [[সোহৰাৱাৰ্দি পৰিয়াল]], [[কাজী নজৰুল ইছলাম|কাজি নজৰুল ইছলাম]] আৰু [[ৰোকেয়া ছখাৱত হুছেইন]]ৰ দৰে [[মুছলিম]] লোকেও বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="De19952">{{cite journal|last1=De|first1=Amalendu|date=April–June 1995|title=The Social Thoughts and Consciousness of the Bengali Muslims in the Colonial Period|journal=Social Scientist|volume=23|issue=4/6|pages=16–37|jstor=3520213}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:সামাজিক আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] bhsebjp2dmzd44m1tren2n8z3obajsg 0 86958 647716 640226 2026-10-25T21:27:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647716 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} {{Use dmy dates|date=November 2016}} {{Use Indian English|date=November 2016}} {{Infobox royalty | succession = [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড়ৰ ৰজা]] | reign = ৫৯০ খ্ৰীষ্টাব্দ - ৬২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ<ref>[https://www.worldhistory.org/Gauda_Kingdom/ Gauda Kingdom]</ref> | predecessor = | dynasty = [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড় ৰাজ]] | title = মহাৰাজধিৰাজ, গৌড়েশ্বৰ | image = Rohtas seal of Shashanka.jpg | successor = [[মানব (ৰজা)|মানব]] | issue = মানব | religion = [[হিন্দু]] ( [[শৈব]] ) | image_size = 230px | alt = Map of Shashanka | caption = শশাংকৰ ৰাজকীয় মোহৰ|spouse=[[বিজয়কীৰ্তী ]]|spouse-type=ৰাণী}} '''শশাঙ্ক''' ({{lang-sa|शशाङ्क}}) [[বংগ]] অঞ্চলৰ ঐক্যবদ্ধ [[গৌড় ৰাজ্য]]ৰ প্ৰথম স্বতন্ত্ৰ ৰজা আৰু বাংলা ইতিহাসৰ এজন প্ৰধান ব্যক্তি আছিল।<ref>ভূখণ্ডৰ মানচিত্ৰৰ বাবে {{cite book |last1=Schwartzberg |first1=Joseph E. |title=A Historical atlas of South Asia |date=1978 |publisher=চাওক ইউনিভাৰ্চিটি অৱ চিকাগো প্ৰেছ |অৱস্থান=চিকাগো |পৃষ্ঠা=146, মানচিত্ৰ XIV.2 (b) |isbn=0226742210 |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/pager.html?object=183 |access-date=20 March 2023 |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224144259/https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/pager.html?object=183 }}</ref> তেওঁ সপ্তম শতিকাত ৰাজত্ব কৰিছিল, কিছুমান ইতিহাসবিদে তেওঁৰ শাসন প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ৬৩৬/৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বুলি ক’ব বিচাৰে,<ref>{{cite web |title=Egra Copper Plate Inscription |url=http://museumsofindia.gov .in/repository/record/im_kol-83-6-72 |website=ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয় (কলকাতা) |publisher=ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয়, কলকাতা |access-date=14 September 2019 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আনহাতে অন্যান্য উৎসসমূহত তেওঁৰ ৰাজত্বকাল ৫৯০ আৰু ৬২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলিও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Jan Gyllenbok |title=ঐতিহাসিক মেট্ৰ'লজিৰ বিশ্বকোষ, ওজন, আৰু পৰিমাপ |volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=XnRVDwAAQBAJ&pg=PA260 |বছৰ=২০১৮ |প্ৰকাশক=বীৰখাব্যৱহাৰকাৰী |isbn=৯৭৮-৩-৩১৯-৫৭৫৯৮-৮ |পৃষ্ঠা= ২৬০ }}</ref> শশাঙ্কক বাংলা দিনপঞ্জীৰ সৃষ্টিৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Sengupta2011">{{cite book|author=Nitish K. Sengupta|title=দুখন নদীৰ ভূমি: মহাভাৰতৰ পৰা মুজিবলৈকে বংগৰ ইতিহাস|url=https://archive.org/details/landoftworiversh0000seng|date=2011 |publisher=পেংগুইন বুকছ ইণ্ডিয়া|isbn=978-0-14-341678-4|pages=[https://archive.org/details/landoftworiversh0000seng/page/96 96]–98}}</ref> আকবৰ যুগতকৈ বহু শতিকা পুৰণি দুটা শিৱ মন্দিৰতো বঙ্গাব্দ (বাংলা বছৰ) শব্দটো পোৱা যায়, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আকবৰৰ সময়ৰ বহু আগতেই বাংলা দিনপঞ্জী আছিল।<ref name=monierwilliamsnijyotisa>{{cite book|author=Monier Monier-Williams|title=এটা সংস্কৃত–ইংৰাজী অভিধান|url=https://books.google.com/ books?id=_3NWAAAAcAAJ&pg=PA353|year=1923|publisher=অক্সফৰ্ড ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ|page=353}}</ref><ref name=jameslochtefeldsca326>জেমছ ল'চটেফেল্ড (২০০২), "জ্যোতিষা" দ্য ইলাষ্ট্ৰেটেড এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ হিন্দুইজম, ভল . ১: এ–এম, ৰ’জেন পাব্লিছিং, {{ISBN|০-৮২৩৯-২২৮৭-১}}, পৃষ্ঠা ৩২৬–৩২৭</ref> তেওঁ [[হৰ্ষবৰ্ধন]] আৰু [[কামৰূপ]]ৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ৰ সমসাময়িক। তেওঁৰ ৰাজধানী [[কৰ্ণসুবৰ্ণ|কৰ্ণসুবৰ্ণ]], বৰ্তমানৰ পশ্চিম বংগৰ [[মুৰ্ছিদাবাদ]]ত আছিল। == সমসাময়িক উৎস == [[File:Map_of_the_Shashankas.png|thumb|শশংকাৰ মানচিত্ৰ বা "[[গৌড় ৰাজ্য]]", প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দ।<ref>{{cite book |last1=Schwartzberg |first1=Joseph E. |title=A Historical দক্ষিণ এছিয়াৰ এটলাছ |তাৰিখ=১৯৭৮ |প্ৰকাশক=চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছ |অৱস্থান=চিকাগো |পৃষ্ঠা=১৪৬, মানচিত্ৰ XIV.2 (b)|isbn=0226742210 |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/ schwartzberg/pager.html?বস্তু=১৮৩}}</ref>]] তেওঁৰ জীৱনৰ কেইবাটাও প্ৰধান সমসাময়িক উৎসৰ ভিতৰত তেওঁৰ অধীনস্থ মাধৱবৰ্মা ([[উৰিষ্যাৰ ইতিহাস|গঞ্জাম]]ৰ ৰজা)ৰ তামৰ ফলক, প্ৰতিদ্বন্দ্বী হৰ্ষ আৰু ভাস্কৰবৰ্মনৰ তামৰ ফলক, [[বনভট্ট]]ৰ বিৱৰণী, যি... হৰ্ষৰ দৰবাৰত আৰু চীনা সন্ন্যাসী [[Xuanzang]] ৰ বাৰ্ড আছিল, আৰু শশাংকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰস্তুত কৰা মুদ্ৰাও আছিল। == প্ৰাথমিক জীৱন == শশংকাৰ প্ৰাথমিক জীৱনৰ বিষয়ে বিশেষ একো জনা নাযায়। তেওঁক [[শৈৱ]] [[গৌড় (নগৰ)|গৌৰ]] নগৰৰ ৰজা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite web|last=Amin|first=Adnan R.|date=2019-09-30 |title=বংগৰ প্ৰথম ৰজা|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/প্ৰথম-ৰজা-বংগ-১৮০৭১৪১|access-date=২০২২-০১-১১|website=The... Daily Star|language=as}}</ref> বুৰঞ্জীবিদ ডি কে গাংগুলীয়ে মগধৰ থলুৱা বুলি সিদ্ধান্ত লোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে।<ref name="Sinha-magadha">{{cite book |last1=Sinha |first1=বিন্দেশ্বৰী প্ৰসাদ |title=মগধৰ বংশগত ইতিহাস |date=1977 |publisher=অভিনৱ প্ৰকাশন |স্থান=ভাৰত |পৃষ্ঠা=131–133 |url=https://books.google.com/books?id=V3KDaZY85wYC |access-date= ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref> একেটা সূত্ৰই বুৰঞ্জীবিদ [[পদ্মানাথ ভট্টাচাৰ্য বিদ্যা বিনোদ|পদ্মানাথ ভট্টাচাৰ্য]] শশংকক মহাসেনাগুপ্তৰ পুত্ৰ বুলি ধৰি লৈছিল। আৰ ডি বেনাৰ্জীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ মগধ গুপ্তৰ বংশধৰ। এই মতামতসমূহৰ বিৰোধিতা কৰিছে বি. [[নগেন্দ্ৰনাথ বসু]] য়ে যুক্তি দিছে যে শশংকক কৰ্ণসুবৰ্ণ নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজ কৰ্ণদেৱৰ পুত্ৰ / বংশধৰ আছিল। ইয়াৰ কোনো প্ৰামাণিক প্ৰমাণ নাই! এইটো কেৱল ইতিহাসবিদসকলৰ এক অনুমানহে। === নাম আৰু উপাধি === শশংকৰ নাম শশাংক আৰু শশাংক-দেৱকে ধৰি একাধিক ৰূপত দেখা যায়। এই নামটো [[সংস্কৃত]]ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, চন্দ্ৰৰ আন এটা নাম হিচাপে। শশাংক-দেৱে সেয়েহে শিথিলভাৱে চন্দ্ৰ দেৱতালৈ অনুবাদ কৰে। হিন্দু দেৱতাক [[শিৱ]] চন্দ্ৰক মূৰত ধৰি ৰখাৰ বাবে ''শশাংক শিখৰ'' নামেৰেও জনা যায়। চীনা সন্ন্যাসী [[Xuanzang]] ৰ লেখাত, তেওঁক She-Shang-Kia বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁক শশাংক গৌৰ বুলিও কোৱা হয়, যিয়ে প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁক পিছৰ গৌৰৰ বংশধৰ বুলি কোৱা কথাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite journal |title=Indian Antiquary |journal=Journal of Oriental Research (Ed. J.A.S. Burgess) |date =১৮৭৮ |volume=VII |page=১৯৭ |url=https://books.google.com/books?id=yR3mAAAAMAAJ |access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |প্ৰকাশক=জনপ্ৰিয় প্ৰকাশন |ভাষা=as}}</ref > সিনহাৰ মগধৰ বংশীয় ইতিহাসত ‘শশাংক’ আৰু ‘সোম’ নাম দুটা বিনিময়ত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। == ক্ষমতালৈ উত্থান == [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]] ৪৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত [[স্কন্দগুপ্ত]]ৰ মৃত্যুৰ পিছত দুৰ্বল ৰজাৰ শৃংখলা দেখা গৈছিল একাধিক ফাল। বিশাল সাম্ৰাজ্যখনৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ ফলত ৰাজকোষৰ ওপৰত হেঁচা পৰিল। যদিও প্ৰথম অৱস্থাত হুনসকলক খেদি পঠিওৱা হৈছিল, দীৰ্ঘদিনীয়া আক্ৰমণে গুপ্ত ৰজাসকলৰ পতন ক্ষিপ্ৰ কৰি তুলিছিল। মন কৰিবলগীয়া যে ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ববিদ শংকৰ শৰ্মাই যুক্তি দিছে যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ মাজভাগৰ আশে-পাশে এক বৃহৎ জলপ্লাৱনৰ ফলত সাম্ৰাজ্যৰ অন্ত পৰিল।<ref>{{cite news |last1=Raj |first1=Dev |title=Deluge drowned mighty গুপ্তাছ: অধ্যয়ন |url=https://www.telegraphindia.com/india/deluge-drowned-mighty-guptas-study/cid/1685500 |work=দ্য টেলিগ্ৰাফ |স্থান=কলকাতা |প্ৰৱেশ-তাৰিখ=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |ভাষা =en}}</ref> ষষ্ঠ শতিকাৰ শেষৰ ফালে এই সাম্ৰাজ্যত [[পৰৱৰ্তী গুপ্ত বংশ]]ৰ অন্তৰ্গত এজন দুৰ্বল শাসক মহাসেনাগুপ্ত (r. c. 562-601 C.E.)।<ref>{{cite book |last1=Sinha |first1 =বিন্দেশ্বৰী প্ৰসাদ |title=মগধৰ বংশগত ইতিহাস, Cir. ৪৫০-১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ |তাৰিখ=১৯৭৭ |প্ৰকাশক=অভিনৱ প্ৰকাশন |স্থান=ভাৰত |পৃষ্ঠা=১২৯–১৩১ |url=https://books.google.com/books?id=V3KDaZY85wYC |access-date=১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯} }</ref> [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য#Decline of the empire|Decline of the Gupta empire]] বিভাজিত সাম্ৰাজ্যখনক বিশৃংখল কৰি পেলাইছিল। [[যশোধৰ্মন]]ৰ দৰে অসংখ্য স্থানীয় ৰজা আৰু শাসকৰ উত্থান ঘটিছিল, আৰু পূৰ্বৰ সাম্ৰাজ্যৰ বহু টুকুৰা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। গৌড়া আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ নিয়ন্ত্ৰণ দখল কৰাৰ লক্ষ্যৰে শশংকাই এই অভিলাষী স্থানীয় শাসকসকলৰ ভিতৰত এজন হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। [[File:Rohtasgarh Fort Inside Side View.jpg|thumb|ৰোহতাশগড় দুৰ্গ, প্ৰায় সপ্তম শতিকাত নিৰ্মিত]] মগধ ৰাজ্যৰ সৰু চহৰ ৰোহতাছৰ সপ্তম শতিকাৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গ [[ৰোহতাছ দুৰ্গ, ভাৰত|ৰোহতাসগড়]]ত শশংকৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়। ছীলটোত এটা কুটিল শিলালিপি আছিল, "মহাসমন্ত শশংকদেৱ।" কিছুমান ইতিহাসবিদৰ মতে শশংকাই মহাসেনাগুপ্তৰ অধীনত, [[পৰৱৰ্তী গুপ্ত বংশ|পৰৱৰ্তী গুপ্ত বংশ]]]ৰ সামন্তপ্ৰধান (মহা [[সমন্ত]]) হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Sen |first1 =N. S. |title=প্ৰাচীন ভাৰতীয় ইতিহাস আৰু সভ্যতা |তাৰিখ=১৯৯৯ |publisher=নতুন যুগ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় |location=ভাৰত |isbn=81-224-1198-3 |edition=দ্বিতীয় |url=https://books.google.com /books?id=Wk4_ICH_g1EC |access-date=15 September 2019}}</ref> আৰু যে মহাসেনাগুপ্তৰ মৃত্যুৰ পিছত শশংকাই পিছৰ গুপ্ত আৰু অন্যান্য বিশিষ্ট সম্ভ্ৰান্ত লোকসকলক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই নিজৰ ৰাজধানী ৮ [[কৰ্ণসুবৰ্ণ]]। শৈলেন্দ্ৰ নাথ সেনৰ দৰে আন আন ইতিহাসবিদৰ মতে মহাসেনাগুপ্তই - ইতিমধ্যে মৌখাৰীৰ হেঁচাত পৰি (পৰ্যাপ্ত সুৰক্ষা প্ৰদান নকৰাৰ বাবে) - জানি-বুজি শশাংকক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পদত নিযুক্তি নিদিলেহেঁতেন। মিডলটনে (২০১৫) একে ধাৰাত যুক্তি দিছে যে শশংকাই এজন গৌড় ৰজাৰ বাবে ''মহা সমন্ত'' হিচাপে কাম কৰিছিল, সম্ভৱতঃ জয়নাগ।<ref>{{cite book |last1=Middleton |first1=John |title=World Monarchies and Dynasties | তাৰিখ=২০১৫ |প্ৰকাশক=ৰৌটলেজ |isbn=৯৭৮১৩১৭৪৫১৫৮৭ |পৃষ্ঠা=৩৩০ |url=https://books.google.com/books?id=R63ACQAAQBAJ |access-date=১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |language=as}}</ref > মৌখৰী বা গুপ্তৰ অধীনত শশাংক সামন্ত আছিল নে নাই সেয়া জনা নাযায়। মহাসেনাগুপ্তৰ মৃত্যুৰ পিছৰ ৬০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত শশংকে [[গৌড় ৰাজ্য]] নামেৰে জনাজাত হোৱা ঠাইখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তাৰ পৰাই তেওঁ নিজৰ জয়ৰ উদযাপনৰ বাবে সোণৰ মুদ্ৰা উলিয়াইছিল, আৰু তেওঁক ''মহাৰজাধিৰাজ'' (মহাৰাজসকলৰ ৰজা) বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল। == সামৰিক অভিযান আৰু যুদ্ধ == [[File:Gauda ruler Sasanka Deva. Circa AD 600-635. Samatata type. Assam mint.jpg|thumb|সাশংকা দেৱৰ মুদ্ৰা। সমাটাটা ধৰণ। অসম মিণ্ট]] গৌড়া সেনাৰ বহু ঐতিহাসিক উল্লেখ পোৱা নাযায়। ইয়াৰ পূৰ্বৰ প্ৰয়াত গুপ্ত সেনাবাহিনীৰ দৰে শশংকাৰ সৈন্যতো পদাতিক আৰু অশ্বাৰোহী বাহিনীৰ ইউনিট আছিল।<ref>অসমৰ বিস্তৃত ইতিহাস (খণ্ড-১) |date=1990 |publisher=প্ৰকাশন ব'ৰ্ড, অসম |location=গুৱাহাটী, ভাৰত |pages=94–171}}</ref> কামৰূপ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]] এ গৌড় সৈন্যক শক্তিশালী নৌসেনা বাহিনীক ফিল্ডিং কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="Sircar_Geography_1971">{{cite book |last1=Sircar |first1=দীনেশচন্দ্ৰ |author-link=দীনেশচন্দ্ৰ ছিৰকাৰ |বছৰ=১৯৭১ | orig-year=প্ৰথম প্ৰকাশ ১৯৬০ |title=প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ ভূগোলৰ অধ্যয়ন |edition=২য় |publisher=মোটিলাল বনৰচিদাস |page=124 |isbn=978-81-208-0690-0 |url=https:/ /books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC |ভাষা=অসম}}</ref> === কামৰূপ (অসম)ৰ বৰ্মনসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান === দেখা যায় যে ৫৯৫ আৰু ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত গৌড় সেনাই [[বৰ্মন বংশ|বৰ্মন ৰজাৰ]] বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ চলাইছিল। যুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে বৰ্মান ৰজাৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ দুজন পুত্ৰই খোজ দিলে। ডুবি কপাৰ প্লেটৰ শিলালিপিত কোৱা হৈছে যে গৌড় সৈন্যই যুদ্ধ কৰি ৰজাক পৰাস্ত কৰিছিল, আৰু ৰাজকুমাৰ [[ভাস্কৰবৰ্মন|কামৰূপৰ ভাস্কৰবৰ্মা]] আৰু সুপ্ৰতিষ্ঠিত<ref name="Bakker_Skandapurana">{{cite book |last1=Bakker |first1=Hans |title=স্কন্দপুৰাণৰ জগতখন |date=2014 |publisher=BRILL |isbn=9789004277144 |page=90 |url=https://books.google.com/books?id=6p2XCgAAQBAJ |language=as}}</ref> ৰাজকুমাৰসকলক এক শক্তিশালী হাতী বাহিনীৰে যুঁজি থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজকুমাৰসকলক বন্দী হিচাপে গৌড়ালৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও কিছু সময়ৰ পিছতে মুকলি কৰি দিয়া হয়। বোধহয় তেওঁলোকে শশাংকৰ অধীনত সামন্ত হিচাপে নিজৰ ৰাজ্যলৈ উভতি আহিছিল। দুয়োৰে সৰুজন অতি সোনকালে গৌড়াৰ বিৰুদ্ধে ঘূৰি আহিব। === কন্যাকুবজা (কনৌজ)ৰ মৌখাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান === হান্স বেকাৰে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কন্যাকুবজাত [[মৌখাৰী বংশ|মৌখাৰী]]সকলক আক্ৰমণ কৰিবলৈ লোৱা সেনাই অধিক "ক্ষোভ ৰখা সকলোৰে কনফেডাৰেচন" আছিল, আৰু ইয়াৰ নেতৃত্ব আছিল শশংকাই। এতিয়া কন্যাকুবজা আৰু স্থাননিশ্বৰৰ শাসক বংশ বিবাহৰ দ্বাৰা সম্পৰ্কিত হোৱাৰ বাবে থানেছৰ ৰজা [[ৰাজ্যবৰ্ধন]] লগে লগে ১০,০০০ অশ্বাৰোহী সৈন্যৰ সৈতে কন্যাকুবজা পুনৰ দখল কৰি নিজৰ ভগ্নী ৰাজ্যশ্ৰীৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ ৰাওনা হ’ল। ৰাজ্যবৰ্ধনে যুদ্ধ কৰি বাটতে দেৱগুপ্তক হত্যা কৰিছিল। কন্যাকুবজা অভিমুখে গৈ থাকোঁতে তেওঁ শশংকাৰ সৈন্যবাহিনীৰ সন্মুখীন হ’ল। প্ৰায় ৬০৬ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাজ্যবৰ্ধনক শশংকাই হত্যা কৰিছিল। কোনো নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ নাই যদিও [[দেৱগুপ্ত]]ৰ মিত্ৰ হিচাপে যুদ্ধত যোগদান কৰা শশংকাই তেওঁক হত্যা কৰাটো সম্ভৱ। এই বিষয়ত উপলব্ধ একমাত্ৰ উৎস হ'ল [[বাণভট]]ৰ ''[[হৰ্ষচৰিত]]'', যি শৈশৱৰ বন্ধু আৰু [[হৰ্ষ]]ৰ অহৰহ সংগী আছিল; মৃত্যুৰ সময়ত এই দুয়োৰে কোনোৱেই উপস্থিত নাছিল। === স্থাননিশ্বৰ (থানেছৰ) হৰ্ষৰ লগত যুদ্ধ === [[হৰ্ষ]] তেওঁৰ ভাতৃৰ পিছত ৬০৬ খ্ৰীষ্টাব্দত থানেছৰৰ শাসক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে আৰু তেওঁ পুনৰবাৰ সৈন্যবাহিনী গোটাই কনৌজ আক্ৰমণ কৰে। শশংক আৰু তেওঁৰ মিত্ৰসকলে তেতিয়াৰ [[থানেছৰ]] সম্ৰাট, [[হৰ্ষ]] আৰু তেওঁৰ মিত্ৰসকলৰ সৈতে এক বৃহৎ যুদ্ধ কৰিছিল। কন্নৌজৰ পৰা শশংকাই পিছুৱাই যাবলগীয়া হোৱাটো স্পষ্ট। যুদ্ধৰ ফলাফল নিৰ্ণায়ক নাছিল কাৰণ শশংকাই নিজৰ মাটিৰ ওপৰত আধিপত্য বজাই ৰখাৰ নথিভুক্ত। শশংকাই গৌড়ত সঘনাই হৰ্ষৰ আক্ৰমণেৰে শাসন কৰি থাকিল, যাৰ বাবে তেওঁ সাহসেৰে সন্মুখীন হোৱা বুলি জনা যায়।{{citation needed|date=April 2017}} == ৰাজ্যৰ পৰিসৰ == শশংকে প্ৰথমে [[গৌড় (নগৰ)|গৌড়]]ত প্ৰতিষ্ঠা কৰি মগধৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। সেই সময়ত মগধ মৌখৰী শাসনৰ অধীনত আছিল আৰু শশংকাই পুনৰ মুক্ত কৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল। সেনে (১৯৭৭) দেখুৱাইছে যে শশংকৰ বাহিৰে আন কোনোৱে মগধৰ [[মৌখাৰী বংশ|মৌখাৰী]] শাসকসকলক পৰাস্ত কৰিব নোৱাৰিলেহেঁতেন।<ref>{{cite book |last1=Sinha |first1=বিন্দেশ্বৰী প্ৰসাদ |title=Dynastic History of Magadha, চিৰ. ৪৫০-১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ |তাৰিখ=১৯৭৭ |প্ৰকাশক=অভিনৱ প্ৰকাশন |স্থান=ভাৰত |পৃষ্ঠা=১২৯–১৩১ |url=https://books.google.com/books?id=V3KDaZY85wYC |access-date=১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯} }</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ ৰাজ্য [[ওড়িশা]], মধ্য প্ৰদেশৰ কিছু অংশ, আৰু বিহাৰলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰাত মনোনিৱেশ কৰিছিল। যদিও শশংকক [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড়]]ৰ প্ৰভু বুলি জনা যায়, আৰু উল্লেখ কৰা হৈছে, তেওঁৰ ৰাজ্যত কেৱল সেই অঞ্চলতকৈও অধিক অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ শেষলৈকে তেওঁৰ ৰাজ্য [[পূব বংগ (অস্পষ্টতা)|ভাংগা]]ৰ পৰা [[ভুবনেশ্বৰ|ভুৱনেশ]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল আনহাতে পূবত তেওঁৰ ৰাজ্য [[কামৰূপ]]ৰ সীমাৰেখাত আছিল।{{citation needed|date =মাৰ্চ ২০২১}} == শাসন আৰু প্ৰশাসন == শশংকক প্ৰথম দৃষ্টিত "যুদ্ধপ্ৰেমী ৰজা"ৰ দৰে দেখা যায়।<ref name="AncientHistory" /> তেওঁৰ অন্তহীন আক্ৰমণ আৰু বিজয়ে নিজৰ ৰাজ্য বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যেৰে এজন ৰজাৰ কথা কয়। সেনে শশংকক ‘সামৰিক দুঃসাহসিক’ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে, [[যশোধৰ্মন]]ৰ দৰে নহয়। তেওঁ [[ছায়িদ বংশ]] ৰাজকুমাৰী [[বিজয়িক্তি]]ৰ ৰাজকুমাৰীক অপহৰণ কৰিছিল। পাছলৈ তাই গৌড়াৰ বিজয়কীৰ্তী হৈ পৰে। <ref name="Sen1999">{{cite book |last1=Sen |first1=Sailendra Nath |title=প্ৰাচীন ভাৰতীয় ইতিহাস আৰু সভ্যতা |date= ১৯৯৯ |publisher=নিউ এজ ইণ্টাৰনেশ্যনেল (পি) লিমিটেড |স্থান=ভাৰত |পৃষ্ঠা=২৭৬ |isbn=৯৭৮৮১২২৪১১৯৮০ |সংস্কৰণ=দ্বিতীয় |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC |access-date= 15 September 2019}}</ref> কিন্তু প্ৰাক-মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় ৰজাৰ বাবে অন্তহীন যুদ্ধ, ৰাজহত্যা, প্ৰতিশোধ আৰু ষড়যন্ত্ৰ অস্বাভাৱিক নহয়। প্ৰাক-মধ্যযুগৰ বহু ভাৰতীয় ৰজাৰ দৰে শশংকাইও নিজৰ স্থিতি সুদৃঢ় কৰাৰ গুৰুত্ব বুজি পাইছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="AncientHistory">{{cite web |title=Gauda Kingdom |url=https://www.worldhistory.org /Gauda_Kingdom/ |website=[[World History Encyclopedia]] |access-date=15 September 2019}}</ref> তেওঁ সংযুক্ত শক্তিক প্ৰতিহত কৰিবলৈ বিশেষকৈ [[মাল্ব]] ৰজা দেৱগুপ্তৰ সৈতে চতুৰ ৰাজনৈতিক মিত্ৰতা গঠন কৰিছিল কনৌজ-থানেশ্বৰ মিত্ৰজোঁটৰ। ৰজা হিচাপে শশংকাই গুপ্ত যুগৰ বহুতো পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল, যেনে ব্ৰাহ্মণক ভূমি অনুদান দিয়া, যাৰ প্ৰমাণ সেই যুগৰ তামৰ ফলকৰ শিলালিপিৰ পৰা পোৱা যায়। শশংকৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা দিনাৰ নামেৰে পৰিচিত সোণ-ৰূপৰ মুদ্ৰাও আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।{{citation needed|date=November 2019}} তেওঁ হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচাৰ জোৰদাৰভাৱে কৰিছিল, আৰু [[সকালদ্বীপীয়া|সাকদ্বীপি]] ব্ৰাহ্মণ আৰু বৈদিক ব্ৰাহ্মণক তেওঁৰ ৰাজ্যলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল, অনুমাণিকভাৱে কন্যাকুবজাৰ পৰা, অন্যান্য ঠাইৰ লগতে।<ref>{{cite web |title=Kulinism |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kulinism |website=Banglapedia |access-date=16 ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |ref=কুলিন-ব্ৰাহ্মণ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200701154431/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kulinism |archivedate=1 July 2020 |deadurl=yes}}</ref> === কলা আৰু সংস্কৃতি === ইতিহাসবিদসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে বংগৰ ৰাজকুমাৰৰ দৰবাৰত কবিতাৰ বিকাশৰ লগে লগে অনন্য গৌড় শৈলীৰ ৰচনা শৈলীৰ বিকাশ ঘটিছিল। বংগৰ এই ৰাজকুমাৰসকল আন কোনো নহয় গৌড়ৰ প্ৰভু।<ref>{{cite book |last1=Keith |first1=আৰ্থাৰ বেৰিডেল |title=সংস্কৃত সাহিত্যৰ ইতিহাস |date=1993 |publisher=Motilal Banarsidass Publishe |isbn= 9788120811003 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=GNALtBMVbd0C |language=as}}</ref> === তামৰ ফলকৰ শিলালিপি === আৱিষ্কাৰ হৈছে ৰজা শশংকাই জাৰি কৰা তিনিটা তামৰ ফলকৰ শিলালিপি। ইয়াৰে দুটা তেওঁৰ ৮ম আৰু দশম ৰাজত্বকালত জাৰি কৰা হৈছিল আৰু মিডনাপুৰৰ পৰা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। আনখন এগ্ৰা কপাৰপ্লেট নামেৰে পৰিচিত, খড়গপুৰৰ সমীপত আৱিষ্কাৰ হৈছিল আৰু ইয়াৰ কোনো তাৰিখ নাই। == বৌদ্ধ ধৰ্ম দমন == দ্বাদশ শতিকাৰ এটা গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে শশংকাই বংগৰ বৌদ্ধ [[স্তুপ]]সকলক ধ্বংস কৰিছিল আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অত্যাচাৰী আছিল।<ref>{{cite book|last=Basak|first=Radhagovinda|title=The History of North-Eastern India গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰা বংগৰ পাল বংশৰ উত্থানলৈকে (প্ৰায় ৩২০-৭৬০ খ্ৰীষ্টাব্দ)|date=1967|publisher=Sambodhi Publications|page=155}}</ref> শশংকাই কাটি পেলোৱা বুলি কোৱা হয় বুদ্ধই জ্ঞান লাভ কৰা [[বোধি গছ]] [[বোধ গয়া]] ৰ [[মহাবোধি মন্দিৰ]] ত।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=R. এছ |author-link=ৰাম শৰণ শৰ্মা |বছৰ=২০০৫ |title=ভাৰতৰ প্ৰাচীন অতীত |url=https://books.google.com/books?id=giwpDwAAQBAJ&pg=PT283 |publisher=অক্সফৰ্ড ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ |page=260 |isbn=978-0-19-566714-1}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/wonderthatwasind00alba/page/266/mode/2up|title = ভাৰত আছিল আশ্চৰ্য্য|বছৰ = ১৯৬৭}}</ref> [[ৰমেশ চন্দ্ৰ মজুমদাৰ]] য়ে উল্লেখ কৰিছে যে এই বিৱৰণী সন্দেহজনক কাৰণ এইটো কথিত নিৰ্যাতনৰ ৫০০ বছৰৰ পিছত লিখা হৈছে,<ref>{{cite book|last=Majumdar|first=Rmesh Chandra|title=History of Bengal|url=https ://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.43136|তাৰিখ=1943|প্ৰকাশক=ডাকা বিশ্ববিদ্যালয়|স্থান=ডাকা|পৃষ্ঠা=[https://archive.org/details/in.ernet.dli. 2015.43136/page/n125 73]–74}}</ref> আৰু যে "এই কিতাপত লিপিবদ্ধ কৰা বক্তব্যসমূহক ঐতিহাসিক বুলি গ্ৰহণ কৰাটো অসুৰক্ষিত।" <ref>{{cite book|last=Majumdar|first=Rmesh Chandra| title=বংগৰ ইতিহাস|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.43136|date=1943|publisher=ডাকা বিশ্ববিদ্যালয়|স্থান=ডাকা|page=[https://archive.org /details/in.ernet.dli.2015.43136/page/n106 64]}}</ref> ৰাধাগোবিন্দ বাসকে কৈছে যে দ্বাদশ শতিকাৰ এই বৌদ্ধ লেখকে সপ্তম শতিকাৰ শশংকৰ বিষয়ে কোনো ধৰণৰ অসুস্থ অনুভৱক লালন-পালন কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰাৰ কোনো কাৰণ নাই, আৰু তেওঁ... হয়তো পৰিঘটনাবোৰ ঘটাৰ দৰে বৰ্ণনা কৰাৰ কাৰণ আছিল।<ref>{{cite book|last= বাসক|প্ৰথম=ৰাধাগোবিন্দ|title=গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰা বংগৰ পাল বংশৰ উত্থানলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ইতিহাস (গ. খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২০-৭৬০)|তাৰিখ=১৯৬৭|প্ৰকাশক=সম্বোধী প্ৰকাশন|পৃষ্ঠা=১৩৪}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত শশংকৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ [[মানৱ (ৰজা)|মানৱ]] আঠ মাহ ৰাজ্য শাসন কৰে। কিন্তু অতি সোনকালেই গৌড়ক [[কামৰূপ]]ৰ [[হৰ্ষ]] আৰু [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়, আনকি পিছৰজনে [[কৰ্ণসুবৰ্ণ]] জয় কৰিবলৈও সক্ষম হয়। == বৈশিষ্ট্য == গৌড়ৰ প্ৰতীকীতাৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰি [[অক্ষয় কুমাৰ মৈত্ৰেয়]] মন্তব্য কৰিছিল, “এসময়ত সমগ্ৰ গৌড়ক গৌড় দেশ বুলি জনা গৈছিল। মাত্ৰ কেইদিনমানৰ আগতে বাংলা ভাষাক গৌড়িয়া ভাষা বুলি জনা গৈছিল... এতিয়াও ভাৰতৰ বহু ঠাইত বাঙালীক গৌড়িয়া নামেৰে জনা যায়। গতিকে, যদি কোনোবাই আমাৰ ইতিহাস লিখিবলৈ চেষ্টা কৰে, তেন্তে গৌৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰিব লাগিব। ’<ref name="Maitreya-gaur">{{cite news |last1=Ganesan |first1=V. B. |title=গৌৰৰ ধ্বংসাৱশেষত বংগৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস অন্বেষণ |url=https://www.thehindu.com/books/books-reviews/exploring-bengals-medieval-history-in-the-ruins-of-gaur /article5623712.ece |work=হিন্দু |প্ৰকাশক=এন. ৰবি |access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |language=as-IN |date=২৭ জানুৱাৰী ২০১৪}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ৰজা শশংকাই শক্তিশালী ৰজা [[হৰ্ষ]]ৰ বিৰুদ্ধে বংগ, সমতাতা আৰু গৌড়কে ধৰি স্থানীয়, পৃথক ৰাজ্যসমূহৰ একত্ৰীকৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিৰক্ষাক [[বংগ]]ৰ ধাৰণা, আৰু ৰাজনীতিৰ গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হয়। . বহু ইতিহাসবিদ আৰু ধাৰাভাষ্যকাৰে যুক্তি আগবঢ়ায় যে শশাংক কেৱল গৌড়া নহয়, বংগৰ প্ৰথম স্বাধীন ৰজা আছিল। সেই হিচাপে তেওঁ অঞ্চলটোৰ স্বাধীনতা আৰু আত্মশাসনৰ আকাংক্ষাৰ এক প্ৰতীকী ব্যক্তিত্ব। অসংখ্য জনজাতি-ৰাজ্যক এখন পতাকাৰ অধীনলৈ অনাৰ ক্ষেত্ৰত শশংকাৰ কৃতিত্ব তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতহে স্পষ্ট হৈ পৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ অৱসানৰ লগে লগে বংগত বিশৃংখলতাৰ সৃষ্টি হয়। পাল শিলালিপিত এই সময়ক মৎস্যান্যাম বুলি কোৱা হয়, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ডাঙৰ মাছে সৰু মাছ গিলি পেলোৱাৰ সময়ত 'জংঘল শাসন'ৰ সময়।<ref>{{cite web |title=Matsyannyam |url=http://en.banglapedia.org/index .php?title=মৎস্যায়ম |website=বাংলাপিডিয়া |access-date=১৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[বাংলা পঞ্জিকা]]ৰ বিকাশ শশংকৰ ৰাজত্বকালত হৈছিল বুলি ভবা হয়।<ref name="Shashanka">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title =শশংকা|title=শশংকা|ৱেবছাইট=বাংলাপিডিয়া|access-date=২০১৬-১১-২৩}}</ref> == লোক আৰু জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == === সৰশংক দীঘী (লোক আখ্যান) === বৰ্তমানৰ [[মিদনাপুৰ]] ত অৱস্থিত সৰশংকা ১৪০ একৰতকৈও অধিক জোখৰ এটা বিশাল ''দিঘি'' (মানৱসৃষ্ট হ্ৰদ)।<ref>{{cite web |last1=Maity |first1=Atanunandan |title=A Note on সৰসংকা দিঘী |url=http://www.chitrolekha.com/V4/n1/07_Sarasanka_Dantan_Medinipur.pdf |website=চিত্ৰলেখা আন্তৰ্জাতিক কলা আৰু ডিজাইনৰ আলোচনী |access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |ref=sarasanka}}</ref> সেয়া ৮০খন ফুটবল খেলপথাৰৰ মুঠ ক্ষেত্ৰফলৰ প্ৰায় সমান। ইয়াৰ নান্দনিকতাই হিন্দু [[বাস্তু শাস্ত্ৰ]] স্থাপত্য, ডিজাইন আৰু নান্দনিক বিদ্যালয়ৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ দেখুৱাইছে। বাংলা লোককথা আৰু কিংবদন্তি অনুসৰি ৰজা শশংকৰ নিৰ্দেশত ''দিঘী'' খনন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Nanda |first1=J.N. |title=বংগ: অনন্য ৰাজ্য |বছৰ=২০০৫ |isbn=৯৭৮৮১৮০৬৯১৪৯২ |url=https://books.google.com/books?id=HsV3cYAvGEEC&pg=PA54 |access-date=১৫ মাৰ্চ ২০২০}}</ref> এটা মৌখিক পৰম্পৰাত: এবাৰ শশংকাই মাকৰ লগত পবিত্ৰ তীৰ্থযাত্ৰালৈ গৈছিল আৰু তেওঁৰ কনভয়ে [[দন্তন I|দতন]]ৰ সৰু গাঁও জমুৱাপতিত শিবিৰ পাতিছিল।<ref>{{cite web |last1=Bhattacharjee |first1=ৰূপনাৰায়ণ |script-title=bn:বাংলা বৃহত্তম দীৰ্ঘি গল্প |url=https://blogs.eisamay.indiatimes.com/rupayanbhattacharya/বংগৰ-বৃহত্তম-হ্ৰদৰ বিষয়ে-এটা-কাহিনী/ |website=Eisamay Blog |publisher=indiatimes.com |access-date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |ref=sarasanka_legend |language=bn |date=৮ আগষ্ট ২০১৫ }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তাত স্থানীয় আতিথ্যত তেওঁৰ মাক আপ্লুত হৈছিল; তাই সিহঁতক সুধিলে যে সিহঁতৰ উৎপাদন ইমান কম কিয়। গাঁওবাসীয়ে উত্তৰ দিলে যে তেওঁলোকে পানীৰ তীব্ৰ নাটনিত ভুগিছে। গতিকে, শশংকৰ মাকে পুত্ৰক গাঁৱৰ মানুহৰ বাবে কিবা এটা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল, যাতে ক্ষীণ বতৰত তেওঁলোকৰ হাতত এতিয়াও পানী থাকে। মাকৰ ইচ্ছা অমান্য কৰা এজন নহয়, শশংকাই আৱৰণৰ পৰা কাঁড় উলিয়াইছিল বুলি কোৱা হৈছে, আৰু কাঁড়ৰ ট্ৰেজেক্টৰীৰ সমান দীঘল জলাশয় খনন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল। আৰু এইদৰে তিনি বছৰৰ ভিতৰত আৰু স্থানীয় সম্ভ্ৰান্ত লোকৰ সহায়ত সৰশংকৰ অস্তিত্ব আহিল। === শশাংক (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি) === ১৯১৪ চনত প্ৰকাশিত শশংকা ভাৰতীয় বিখ্যাত পুৰাতত্ত্ববিদ [[R. ডি. তেওঁ শশংকক বংগৰ গৌৰৱময় অতীত আৰু ভৱিষ্যতৰ ৰাজনৈতিক আকাংক্ষাৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীক হিচাপে বিবেচনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Bhattacharya |first1=Asok K. |title=Rakhaldas Bandyopadhyay |date=1999 |publisher=সাহিত্য অকাডেমী |isbn =৮১২৬০০৮৪৮২ |পৃষ্ঠা=৬৯ |url=https://books.google.com/books?id=b5axYviGjO8C |প্ৰৱেশ-তাৰিখ=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯}}</ref> == আৰু চাওক== * [[বংগৰ শাসকৰ তালিকা]] == অধিক পঢ়ক == * [[আৰ. চি মজুমদাৰ]], ''বংগৰ ইতিহাস'', ডাক্কা, ১৯৪৩, পৃষ্ঠা ৫৮–৬৮ * সুধীৰ আৰ দাস, ''ৰাজবাদদাংগা'', কলিকতা, ১৯৬২ * পি কে ভট্টাচাৰ্য, ''শশাংকৰ দুটা আকৰ্ষণীয় মুদ্ৰা'', জাৰ্নেল অৱ দ্য ৰয়েল এছিয়াটিক ছ'চাইটি অৱ গ্ৰেট ব্ৰিটেইন এণ্ড আয়াৰলেণ্ড, লণ্ডন, ২, ১৯৭৯ [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগ]] [[শ্ৰেণী:বংগৰ শাসক]] [[শ্ৰেণী:ষষ্ঠ শতিকাৰ ভাৰতীয় ৰজা]] [[শ্ৰেণী:৭ম শতিকাৰ ভাৰতীয় ৰজা]] == উল্লেখসমূহ == 74mw0wmgfgmpxa69htjgx21ut9toqb6 0 96223 647790 419052 2026-10-26T00:12:57Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647790 wikitext text/x-wiki {{Infobox identifier | image = DOI logo.svg | image_size = 130px | image_caption = | image_alt = | image_border = | full_name = | acronym = DOI | number = | start_date = {{Start date and age|2000}} | organisation = [[Digital object identifier#IDF organizational structure|International DOI Foundation]] | digits = | check_digit = | example = [https://doi.org/10.1000/182 10.1000/182] | website = [https://www.doi.org www.doi.org] }} '''ডিজিটেল অবজেক্ট আইডেণ্টিফায়াৰ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Digital object identifier) বা '''DOI''' হৈছে ইলেক্ট্ৰনিক নথিপত্ৰ বা প্ৰকাশন চিনাক্ত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডি অ' আই ফাউণ্ডেচন (International Organization for Standardization, চমুকৈ ISO)ৰ দ্বাৰা প্ৰত্যায়িত কৰা এটা নিৰ্দিষ্ট সংখ্যা।<ref name="iso">{{cite web | url = https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en | title = ISO 26324:2012(en), Information and documentation – Digital object identifier system | publisher = [[ISO]] | access-date = 20 April 2016}}</ref> এই নম্বৰৰ সৈতে নথিটোৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন মেটাডাটা সংলগ্ন কৰা হয়। এই মেটাডাটাত নথিটোৰ অৱস্থান, যেনে নথিটো বিচাৰি পোৱা ইউআৰএল (URL) বা ৱেব ঠিকনা ইত্যাদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। কোনো এটা নথিৰ মেটাডাটা সলনি হ'ব পাৰে যদিও তাৰ doi সংখ্যা অপৰিৱৰ্তনীয়। যিকোনো এটা নথি (যেনে কিতাপ বা লেখা) এটা doi নম্বৰৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা বা আঙুলিয়াই দিয়াটো কেৱল এটা ইউআৰএল (URL) লৈ আঙুলিয়াই দিয়াতকৈ বহুত বেছি নিৰ্ভৰযোগ্য। কাৰণ ইউআৰএল সহজে সলনি হ’ব পাৰে, আৰু তাৰ ফলত নথিটো বিচাৰি পোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। কিন্তু যদি এটা doi নম্বৰ থাকে, প্ৰকাশকে তেতিয়া কেৱল doi নম্বৰৰ মেটাডাটাৰ পৰা ইউআৰএল আপডেট কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book |last=Witten |first=Ian H. |title=How to Build a Digital Library |url=https://archive.org/details/isbn_2900123748576 |last2=Bainbridge |first2=David |last3=Nichols |first3=David M. |date=2010 |publisher=Morgan Kaufmann |isbn=978-0-12-374857-7 |edition=2nd |pages=[https://archive.org/details/isbn_2900123748576/page/352 352]–253 |language=en |name-list-style=amp}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Langston |first=Marc |last2=Tyler |first2=James |date=2004 |title=Linking to Journal Articles in an Online Teaching Environment: The Persistent Link, DOI, and OpenURL |journal=The Internet and Higher Education |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=51–58 |doi=10.1016/j.iheduc.2003.11.004}}</ref><ref>{{Cite web |date=2001-07-23 |title=How the "Digital Object Identifier" Works |url=http://www.businessweek.com/magazine/content/01_30/b3742032.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101002070758/http://www.businessweek.com/magazine/content/01_30/b3742032.htm |archive-date=2010-10-02 |access-date=2010-04-20 |website=BusinessWeek |language=en |quote=Assuming the publishers do their job of maintaining the databases, these centralized references, unlike current web links, should never become outdated or broken}}</ref> ইউআৰএল (URL)ৰ দৰে DOI ব্যৱস্থা সকলোৰে বাবে মুকলি নহয়। DOI সংস্থাৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধভাৱে জড়িতসকলেহে doi নম্বৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ আছে। আৰু এই সংযোগৰ বাবে সদস্যপদ মাচুল দিব লাগে।<ref name="dd">{{Cite journal |last=Davidson |first=Lloyd A. |last2=Douglas |first2=Kimberly |date=December 1998 |title=Digital Object Identifiers: Promise and problems for scholarly publishing |journal=Journal of Electronic Publishing |volume=4 |issue=2 |doi=10.3998/3336451.0004.203 |doi-access=free}}</ref> এই ব্যৱস্থাটো বিকশিত আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কাম কৰা কেইবাটাও সংস্থা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডি অ' আই ফাউণ্ডেচনে ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু পথ প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref>{{cite web |date=28 June 2010 |title=Welcome to the DOI System |url=https://doi.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813030300/https://doi.org/ |archive-date=Aug 13, 2010 |access-date=7 August 2010 |publisher=Doi.org}}</ref> ২০০০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা এই ব্যৱস্থাটো প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰত বিকশিত আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৪,০০০ সংস্থাই প্ৰায় ৫০ লাখ doi নম্বৰ জাৰি কৰিছে।<ref>{{cite web |date=20 April 2011 |title=DOI News, April 2011: 1. DOI System exceeds 50 million assigned identifiers |url=https://doi.org/news/DOINewsApr11.html#1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727193513/https://www.doi.org/news/DOINewsApr11.html |archive-date=27 July 2011 |access-date=3 July 2011 |website=Doi.org}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ইলেক্ট্ৰ'নিক নথিসমূহ]] dt7lot4ibb0fmakr2hpz7beuj8leavi 0 99209 647828 635547 2026-10-26T01:00:54Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647828 wikitext text/x-wiki {{short description|Young male human}} {{Other uses}} {{অনুবাদ}} {{Redirect|Boys}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} [[চিত্ৰ:Ethtigregch2.jpg|thumb|ইথিওপিয়াৰ টিগ্ৰেৰ ল'ৰা]] '''ল’ৰা''' এজন ডেকা [[পুৰুষ]] [[মানুহ]]। সাধাৰণতে শিশু বা কিশোৰ-কিশোৰীৰ বাবে এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পুৰুষ মানুহে যেতিয়া প্ৰাপ্তবয়স্ক বয়সত উপনীত হয়, তেতিয়া তেওঁক সাধাৰণতে [[পুৰুষ]] বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। == সংজ্ঞা, ব্যুৎপত্তি, আৰু ব্যৱহাৰ == মেৰিয়াম-ৱেবষ্টাৰ [[অভিধান]] অনুসৰি ল'ৰা হৈছে "জন্মৰ পৰা প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱালৈকে পুৰুষ শিশু।" <ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/boy|title=Definition of BOY}}</ref> "ল'ৰা" শব্দটো মধ্য [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] boi, boye ("boy, servant") ৰ পৰা আহিছে, যিটো boy ৰ অন্যান্য [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মানি]]ক শব্দৰ সৈতে জড়িত, যথা পূৱ ফ্ৰিজিয়ান boi ("boy, young man") আৰু পশ্চিম ফ্ৰিজিয়ান boai ("boy")। যদিও সঠিক ব্যুৎপত্তি অস্পষ্ট, ইংৰাজী আৰু ফ্ৰিজিয়ান ৰূপ সম্ভৱতঃ পূৰ্বৰ এংলো-ফ্ৰিজিয়ান *bō-ja ("সৰু ভাই")ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো জাৰ্মাণিক মূল *bō- ("ভাই, পুৰুষৰ সম্পৰ্ক"), প্ৰাত-ভাৰত-ইউৰোপীয় *''bhā-'', *''bhāt-''("পিতৃ, ভাই")। <!--[[Flemish language|Flemish]] ''boe'' ("brother"), [please give a reference; I can't find any Dutch dialect that uses "boe" for brother; it means "where" in West (Belgian) Limburgish -->নৰৱেজিয়ান উপভাষিক boa ("ভাই"), আৰু, এটা reduplicated ভিন্নতা *bō-bō- মাধ্যমেৰে, পুৰণি নৰ্চ bófi, [[ডাচ ভাষা|ডাচ]] boef "(অপৰাধী) knave, দুষ্ট", [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] Bube ("knave, দুষ্ট, ল'ৰা"). তদুপৰি এই শব্দটো এংলো-চেক্সন ব্যক্তিগত নাম Bōia ৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে।<ref>See: * [http://www.etymonline.com/index.php?search=boy&searchmode=none Etymology Online] - entry for "boy" * H. H. Malincrodt, ''Latijn-Nederlands woordenboek'' (Latin-Dutch dictionary) * ''Webster's Seventh New Collegiate Dictionary'' * {{cite book|first=Carl Darling|last=Buck|author-link=Carl Darling Buck|title=A Dictionary of Selected Synonyms in the Principal Indo-European Languages|url=https://archive.org/details/dictionaryofsele0000carl_w7x4|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|orig-year=1949|year=1988|isbn=978-0-226-07937-0}}</ref> [[চিত্ৰ:Napoli,_scugnizzi.jpg|thumb|দুখীয়া নেপলিটান ল’ৰা-ছোৱালী]]<!--Do not remove the following image without a consensus to do so. The matter has been discussed at length on the talk page. --> [[চিত্ৰ:African_boy_transporting_fodder_by_bicycle_edit.jpg|alt=African boy transporting fodder|thumb|220x220px|তাঞ্জানিয়াৰ ল'ৰাটোৱে পশুখাদ্য পৰিবহণ কৰি আছে]] === নিৰ্দিষ্ট ব্যৱহাৰ === ==== জাতি ==== ঐতিহাসিকভাৱে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]] আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত "ল'ৰা" ঘৰুৱা মানুহৰ বাবে "নিৰপেক্ষ" শব্দই নহয়, কৃষ্ণাংগ পুৰুষৰ প্ৰতিও এটা অৱজ্ঞাসূচক শব্দ আছিল; শব্দটোৱে এটা অধীনস্থ মৰ্যাদাক বুজাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://harvardlpr.com/2011/12/21/court-finally-says-boy-comments-are-racist/|title=Court finally says 'boy' comments are racist|last=Corriher|first=Billy|date=2011-12-21|website=Harvard Law and Policy Review|access-date=2017-07-18}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theroot.com/when-boy-is-not-a-racist-remark-1790880694|title=When 'Boy' Is Not a Racist Remark|last=Ifill|first=Sherrilyn A.|date=24 August 2010|work=The Root|access-date=2017-07-18|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{cite web|url=http://ac360.blogs.cnn.com/2008/04/15/understanding-why-you-dont-call-a-black-man-a-boy/|title=Understanding why you don't call a black man a boy|last=Martin|first=Roland S.|date=15 April 2008|website=CNN.com|access-date=2017-07-18|archive-date=2022-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525032022/https://ac360.blogs.cnn.com/2008/04/15/understanding-why-you-dont-call-a-black-man-a-boy/|url-status=dead|archivedate=2022-05-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220525032022/https://ac360.blogs.cnn.com/2008/04/15/understanding-why-you-dont-call-a-black-man-a-boy/|deadurl=yes}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://newsone.com/2282554/chris-christie-boy/|title=Racist Or Not? Gov. Chris Christie Calls Black Man 'Boy' In Town Hall [VIDEO]|date=2013-03-16|work=News One|access-date=2017-07-18|language=en-US}}</ref> টমাছ ব্ৰাঞ্চ, এজন প্ৰাথমিক আফ্ৰিকান-আমেৰিকান চেভেনথ-ডে এডভেণ্টিষ্ট মিছনেৰী নিয়াছালেণ্ড (মালাউই)ত স্থানীয় ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক "ল'ৰা" বুলি উল্লেখ কৰিছিল:{{quotation|আমাৰ বৰ্তমানৰ বহু ল’ৰাক বহু আগতেই ইয়াত থকা কিছুমানৰ পৰা একেবাৰে পৃথক বুলি আমি বিচাৰ কৰোঁ যে যিসকলৰ বিয়া হৈছে তেওঁলোকৰ লগত ইয়াত পত্নী আছে, আৰু নিজৰ ঘৰ নিজে নিৰ্মাণ কৰে, আৰু সকলোৱে নিজৰ ঘৰ বনোৱাত ব্যস্ত বাগিচা। মই সকলো ল’ৰাক কৈছো যে যদি তেওঁলোকে ইয়াত থাকি শিকিব বিচাৰে তেন্তে যিবোৰৰ পত্নী আছিল সেইবোৰে আনিব লাগিব।<ref>{{Cite journal | last = Branch | first = Thomas H. | title = British Central Africa | journal = Review and Herald | volume = 84 | issue = 1 | page = 18 | publisher = Review and Herald Publishing Association | location = Washington, D.C. | date = January 3, 1907 | url = http://docs.adventistarchives.org/docs/RH/RH19070103-V84-01__B.pdf?q=docs/RH/RH19070103-V84-01__B.pdf | access-date = May 5, 2015 | archivedate = May 5, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150505181320/http://docs.adventistarchives.org/docs/RH/RH19070103-V84-01__B.pdf?q=docs/RH/RH19070103-V84-01__B.pdf | deadurl = yes }}</ref>}}নিউ জাৰ্ছিৰ গৱৰ্ণৰ [[ক্ৰীছ ক্ৰীষ্টি]] আৰু [[কেণ্টাকি]]ৰ প্ৰাক্তন কংগ্ৰেছী [[জিঅফ ডেভিছ]]কে ধৰি একাধিক ৰাজনীতিবিদক এজন কৃষ্ণাংগ লোকক “ল’ৰা” বুলি উল্লেখ কৰাৰ বাবে ৰাজহুৱাভাৱে সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ২০১৭ চনত ফ্লয়ড মেৱেদাৰ জুনিয়ৰ আৰু কন’ৰ মেকগ্ৰেগৰৰ মাজত বক্সিং বাউটৰ প্ৰচাৰৰ বাবে অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানৰ সময়ত কন’ৰ মেকগ্ৰেগৰে প্ৰথমজনক কয় যে ''“ল’ৰাই মোৰ বাবে নাচিব”''।<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/15/mayweather-accuses-mcgregor-of-racism-and-uses-homophobic-slur|title=Floyd Mayweather accuses Conor McGregor of racism and uses homophobic slur|date=2017-07-15|work=The Guardian|access-date=2017-07-18|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> এই মন্তব্যৰ ফলত মেৱেদাৰ আৰু আন্দ্ৰে ৱাৰ্ডকে ধৰি কেইবাজনো বক্সাৰৰ লগতে একাধিক মন্তব্যকাৰীয়ে মেকগ্ৰেগৰক বৰ্ণবাদৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name=":2" /><ref>{{Cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/2721466-andre-ward-doesnt-like-conor-mcgregor-calling-floyd-mayweather-boy|title=Andre Ward Doesn't Like Conor McGregor Calling Floyd Mayweather 'Boy'|last=Chiari|first=Mike|date=13 July 2017|work=Bleacher Report|access-date=2017-07-18|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://thegrapevine.theroot.com/yes-conor-mcgregor-is-a-racist-1796876545|title=Yes, Conor McGregor Is a Racist|last=Callahan|first=Yesha|date=13 June 2017|work=The Root|access-date=2017-07-18|language=en-US|archivedate=2017-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170718220713/http://thegrapevine.theroot.com/yes-conor-mcgregor-is-a-racist-1796876545|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.salon.com/2017/07/14/conor-mcgregor-racist/|title=Conor McGregor denies being a racist with racist statement|last=Bell|first=Gabriel|date=14 July 2017|website=Salon|access-date=2017-07-18}}</ref> == জীৱবিজ্ঞান == === লিংগ নিৰ্ণয় === [[চিত্ৰ:Human_X_and_Y_chromosomes_and_their_role_in_determining_the_sex_of_the_child.svg|thumb|এই ছবিখনত শিশুৰ লিংগ নিৰ্ণয় কৰাত ক্ৰম’জমৰ ভূমিকা দেখুওৱা হৈছে, আচলতে পুৰুষেহে শিশুৰ লিংগ নিৰ্ণয় কৰে, মহিলাগৰাকীৰ দুটা XX ক্ৰম’জম থাকে, আৰু পুৰুষৰ দুটা XY ক্ৰম’জম থাকে, যদি X ক্ৰম’জম থাকে পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰধান, শিশুৰ ক্ৰম’জম XX হ’ব, আৰু ইয়াৰ লিংগ মহিলা হ’ব। আৰু যদি Y ক্ৰম’জম প্ৰধান হয় তেন্তে শিশুৰ ক্ৰম’জম XY হ’ব, যাৰ লিংগ পুৰুষ]] নিষেচনৰ সময়ত মানুহৰ [[লিংগ]] নিৰ্ণয় কৰা হয় যেতিয়া জাইগ’টৰ জিনীয় লিংগ X বা Y ক্ৰম’জম থকা শুক্ৰাণু কোষৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা হয়। যদি এই শুক্ৰাণু কোষত X ক্ৰম’জম থাকে তেন্তে ই ডিম্বাশয়ৰ X ক্ৰম’জমৰ লগত মিলিব আৰু এজনী [[ছোৱালী]]ৰ বিকাশ হ’ব। আৰু Y ক্ৰম’জম কঢ়িয়াই অনা শুক্ৰাণু কোষৰ ফলত XY সংমিশ্ৰণ ঘটে, তেতিয়া এজন '''ল’ৰা'''ৰ বিকাশ ঘটে।{{sfn|Fauci|Braunwald|Kasper|Hauser|2008|pp=2339-2346}} === গৰ্ভত বিকাশ আৰু যৌনাংগ === [[চিত্ৰ:Kids_at_Play_-_Lake_Sevan_-_Armenia_(19045150673).jpg|thumb|[[আৰ্মেনিয়া|আৰ্মেনিয়াৰ]] ল’ৰাবোৰে খেলি আছে]] [[চিত্ৰ:Rural_Boys.jpg|alt=bangladeshi boys|left|thumb|180x180px|[[বাংলাদেশ]]ৰ ল'ৰা গছত বহি আছে। ]] গৰ্ভাৱস্থাৰ ছয়ৰ পৰা সাত সপ্তাহত পুৰুষ ভ্ৰূণত "[[ক্ৰম'জমীয় বিশংগতি|Y ক্ৰম'জম]]ত এটা জিনৰ প্ৰকাশে পৰিৱৰ্তন ঘটায় যাৰ ফলত [[অণ্ডকোষ]]ৰ বিকাশ ঘটে।" গৰ্ভাৱস্থাৰ প্ৰায় ন সপ্তাহত পুৰুষ ভ্ৰূণৰ দ্বাৰা [[টেষ্টষ্টেৰন]] উৎপাদনৰ ফলত পুৰুষৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ বিকাশ ঘটে।<ref>{{cite book|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK222286/|title=Sex Begins in the Womb|author=Institute of Medicine (US) Committee on Understanding the Biology of Sex and Gender Differences|editor-first1=Theresa M.|editor-last1=Wizemann|editor-first2=Mary-Lou|editor-last2=Pardue|date=November 28, 2001|publisher=National Academies Press (US)|via=www.ncbi.nlm.nih.gov}}</ref> [[চিত্ৰ:School_pupil_of_Darumawang_El._school_(7414531682).jpg|thumb|[[ফিলিপাইন]]ৰ ল'ৰা]] পুৰুষৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰত বাহ্যিক আৰু অভ্যন্তৰীণ দুয়োটা অংগ অন্তৰ্ভুক্ত। বাহ্যিক অংগসমূহৰ ভিতৰত লিংগ, অণ্ডকোষ, আৰু অণ্ডকোষ (বা testes) আদি অন্তৰ্ভুক্ত। [[মানৱ উপস্থ|লিংগ]] হৈছে স্পঞ্জৰ দৰে কলাৰে ভৰা এটা নলাকাৰ অংগ। ই হৈছে ল’ৰাই প্ৰস্ৰাৱ বাহিৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অংগ। কিছুমান ল’ৰাৰ লিংগৰ আগৰ ছাল [[চুন্নত]] নামেৰে জনাজাত প্ৰক্ৰিয়াৰে আঁতৰাই পেলোৱা হয়। অণ্ডকোষ হৈছে লিংগৰ পিছফালে থকা ছালৰ এটা ঢিলা মোনা য’ত অণ্ডকোষ থাকে। অণ্ডকোষ হৈছে অণ্ডকোষ আকৃতিৰ গনাড। এজন ল’ৰাৰ সাধাৰণতে দুটা অণ্ডকোষ থাকে। পুৰুষৰ অভ্যন্তৰীণ প্ৰজনন অংগসমূহৰ ভিতৰত ভেছ ডিফেৰেন্স, স্খলন নলী, মূত্ৰনলী, বীৰ্য্যৰ ভেচিকল আৰু প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="clevelandclinic1">{{cite web|url=https://my.clevelandclinic.org/health/articles/9117-male-reproductive-system|title=Male Reproductive System Information|website=Cleveland Clinic}}</ref><ref name="webmd1">{{cite web|url=https://www.webmd.com/sex-relationships/guide/male-reproductive-system|title=The Male Reproductive System|website=WebMD}}</ref> === শাৰীৰিক পৰিপক্বতা === যৌৱনকাল হ’ল শিশুৰ শৰীৰ পৰিপক্ব হৈ [[প্ৰজনন]] কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰাপ্তবয়স্ক শৰীৰলৈ পৰিণত হোৱা প্ৰক্ৰিয়া। গড়ে ল’ৰাৰ যৌৱনকাল ১১–১২ বছৰ বয়সত আৰু ১৬–১৭ বছৰ বয়সত সম্পূৰ্ণ যৌৱনকাল আৰম্ভ হয়।<ref name="Kail">{{cite book|last=Kail|first=RV|author2=Cavanaugh JC|title=Human Development: A Lifespan View|isbn=978-0-495-60037-4|publisher=[[Cengage Learning]]|year=2010|page=296|edition=5th|url=https://books.google.com/books?id=E-n5E7oyCgoC&pg=PA296}}</ref><ref name="Phillips">{{cite book|author=D. C. Phillips|title=Encyclopedia of Educational Theory and Philosophy|isbn=978-1-4833-6475-9|publisher=[[SAGE Publications]]|year=2014|pages=18–19|url=https://books.google.com/books?id=84StBAAAQBAJ&pg=PA18|quote=On average, the onset of puberty is about 18 months earlier for girls (usually starting around the age of 10 or 11 and lasting until they are 15 to 17) than for boys (who usually begin puberty at about the age of 11 to 12 and complete it by the age of 16 to 17, on average).}}</ref> ল’ৰাৰ যৌৱনকাল আৰম্ভ হয় অণ্ডকোষ আৰু অণ্ডকোষ বৃদ্ধিৰ পৰা। [[লিংগ]]ৰ আকাৰো বাঢ়ে, আৰু ল’ৰাৰ গুহ্যদ্বাৰৰ চুলি গঢ় লৈ উঠে। এজন ল’ৰাৰ অণ্ডকোষেও [[শুক্ৰাণু]] তৈয়াৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। শুক্ৰাণু আৰু অন্যান্য তৰল পদাৰ্থ থকা [[বীৰ্য]] মুক্ত হোৱাক বীৰ্য্য স্খলন বোলা হয়।<ref name="hopkinsmedicine1">{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/puberty-adolescent-male|title=Puberty: Adolescent Male &#124; Johns Hopkins Medicine|publisher=Hopkinsmedicine.org|access-date=2020-02-27}}</ref> যৌৱনকালত ল’ৰাৰ উঠা লিংগটোৱে বীৰ্য স্খলন কৰি [[মহিলা]]ক গৰ্ভধাৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈ উঠে।<ref name="clevelandclinic1" /><ref name="webmd1" /> এজন ল’ৰাৰ প্ৰথম স্খলন তেওঁৰ বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি।<ref>{{cite web|url=https://www.health24.com/Lifestyle/Teen/Your-body/Male-puberty-milestones-20120721|title=Male puberty milestones|publisher=Health24|access-date=2020-02-27}}</ref> গড়ে ল’ৰাৰ প্ৰথম স্খলন ১৩ বছৰ বয়সত হয়।<ref name="Jorgensen & Keiding">(Jorgensen & Keiding 1991).</ref> [[টোপনি]]ৰ সময়ত কেতিয়াবা বীৰ্যপাত হয়; এই পৰিঘটনাক নিশাৰ নিৰ্গমন বুলি জনা যায়।<ref name="hopkinsmedicine1" /> ল’ৰা এজনে যৌৱনকালত উপনীত হ’লে টেষ্টষ্টেৰনে গৌণ লিংগ বৈশিষ্ট্যৰ বিকাশৰ সূচনা কৰে। ল’ৰাৰ পেশীৰ আকাৰ আৰু ভৰ বাঢ়ি যায়, মাতটো গভীৰ হয়, হাড় দীঘল হয়, মুখ আৰু শৰীৰৰ আকৃতি সলনি হয়।<ref name="Bjorklund">{{cite book|vauthors=Bjorklund DF, Blasi CH|title=Child and Adolescent Development: An Integrated Approach|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1133168379|year=2011|pages=152–153|url=https://books.google.com/books?id=ZTQIAAAAQBAJ&pg=PA152}}</ref> যৌৱনকালত অণ্ডকোষৰ পৰা টেষ্টষ্টেৰন নিঃসৰণ বৃদ্ধিৰ ফলত পুৰুষৰ গৌণ যৌন বৈশিষ্ট্য প্ৰকাশ পায়।{{sfn|Van de Graaff|Fox|1989|p=933-4}} পুৰুষৰ গৌণ লিংগ বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত আছে: [[চিত্ৰ:Plantel_Riodike_FC_2015.jpg|thumb|[[উৰুগুৱে]]ৰ কিশোৰ ল’ৰা]] * বাহুৰ তলৰ, পেট, বুকু, গুহ্যদ্বাৰৰ চুলিকে ধৰি শৰীৰৰ চুলিৰ বৃদ্ধি।<ref name="Pack">{{cite book|vauthors=Pack PE|title=CliffsNotes AP Biology, 5th Edition|publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]]|isbn=978-0544784178|year=2016|page=219|url=https://books.google.com/books?id=GsalDAAAQBAJ&pg=PA219}}</ref><ref name="Bjorklund" /> * [[দাড়ি|মুখৰ চুলি]]ৰ বৃদ্ধি।<ref name="Bjorklund" /> * লেৰিংছ (আদমৰ আপেল) বৃদ্ধি আৰু মাত গভীৰ হোৱা।<ref name="Bjorklund" /><ref name="autogenerated1">{{cite web|url=https://www.hartnell.edu/faculty/asteinhardt/mywebs/sexual_reproduction.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208223522/http://www.hartnell.edu/faculty/asteinhardt/mywebs/sexual_reproduction.htm|url-status=dead|title=Help is here!|archive-date=February 8, 2009|website=hartnell.edu|access-date=October 15, 2023|archivedate=February 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090208223522/http://www.hartnell.edu/faculty/asteinhardt/mywebs/sexual_reproduction.htm|deadurl=yes}}</ref> * বৃদ্ধি পোৱা উচ্চতা; প্ৰাপ্তবয়স্ক মতাবোৰ গড়ে প্ৰাপ্তবয়স্ক মাইকীবোৰতকৈ ওখ।<ref name="Bjorklund" /> * মূৰৰ খুলি আৰু হাড়ৰ গঠন গধুৰ।<ref name="Bjorklund" /> * [[পেশী]]ৰ [[ভৰ]] আৰু [[শক্তি]] বৃদ্ধি।<ref name="Bjorklund" /> * [[কান্ধ]] আৰু [[বুকু]] বহল হোৱা; কান্ধবোৰ নিতম্বতকৈ বহল।<ref name="secondary">{{cite web|url=http://www2.hu-berlin.de/sexology/ATLAS_EN/html/secondary_characteristics.html|title=Secondary Characteristics|work=hu-berlin.de|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927075821/http://www2.hu-berlin.de/sexology/ATLAS_EN/html/secondary_characteristics.html|archive-date=2011-09-27|access-date=2023-10-15|archivedate=2011-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927075821/http://www2.hu-berlin.de/sexology/ATLAS_EN/html/secondary_characteristics.html|deadurl=yes}}</ref> * তেল আৰু ঘামগ্ৰন্থিৰ নিঃসৰণ বৃদ্ধি।<ref name="autogenerated1" /> == লিংগ নীতি == লিংগ নীতি-নিয়মক অৱজ্ঞা কৰা ল’ৰাবোৰে নিৰ্যাতনৰ অধিক আশংকাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, আৰু লিংগ অনুকূল সমনীয়াতকৈ অধিক হতাশাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, লগতে পিতৃ-মাতৃ আৰু সমনীয়াৰ পৰা সামাজিক কলংকও হ’ব পাৰে।<ref>{{cite news|last1=Bridges|first1=Dori|date=24 April 2019|title=Parents more uncomfortable with gender-nonconforming behaviors in boys, study finds|publisher=PsyPost|url=https://www.psypost.org/2019/04/parents-more-uncomfortable-with-gender-nonconforming-behaviors-in-boys-study-finds-53540|access-date=19 August 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Gender Nonconforming Children, Particularly Boys, Are Less Popular With Peers|url=https://goodmenproject.com/featured-content/gender-nonconforming-children-particularly-boys-are-less-popular-with-peers-lbkr/|access-date=19 August 2020|website=The Good Men Project|date=20 January 2020}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Roberts|first1=Andrea|last2=Rosario|first2=Margaret|last3=Slopen|first3=Natalie|last4=Calzo|first4=Jeren|date=2012|title=Childhood Gender Nonconformity, Bullying Victimization, and Depressive Symptoms Across Adolescence and Early Adulthood: An 11-Year Longitudinal Study|url=https://jaacap.org/article/S0890-8567(12)00872-6/fulltext|journal=Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry|volume=52|issue=2|pages=143–152|doi=10.1016/j.jaac.2012.11.006|pmid=23357441|pmc=3635805|access-date=19 August 2020}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰতি লিংগ পুলিচিঙৰ ফলত প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাত মদ্যপান, উদ্বেগ, আৰু হতাশাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব পাৰে।<ref>{{Cite journal|last1=Bauermeister|first1=José A.|last2=Connochie|first2=Daniel|last3=Jadwin-Cakmak|first3=Laura|last4=Meanley|first4=Steven|date=May 2017|title=Gender Policing During Childhood and the Psychological Well-Being of Young Adult Sexual Minority Men in the United States|journal=American Journal of Men's Health|volume=11|issue=3|pages=693–701|doi=10.1177/1557988316680938|issn=1557-9883|pmc=5393921|pmid=27903954}}</ref> কিছুমান সংস্কৃতিত পুৰুষ সন্তান (ল’ৰা)ৰ জন্মক সমৃদ্ধিশালী বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Selecting Boys Over Girls Is A Trend In More And More Countries|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2015/08/26/434616512/selecting-boys-over-girls-is-a-trend-in-more-and-more-countries|access-date=2021-05-14|website=NPR.org|date=26 August 2015|language=en|last1=Brink|first1=Susan}}</ref> == ল’ৰা আৰু শিশু শ্ৰমিক == [[ছোৱালী]]ৰ তুলনাত বিশ্বজুৰি ল’ৰাই বেছিভাগ [[শিশু শ্ৰম]] কৰে; ৮.৮ কোটি শিশু শ্ৰমিক ল’ৰা আৰু ৬৪ নিযুত ছোৱালী। ল’ৰাবোৰো বিপজ্জনক শিশু শ্ৰমৰ প্ৰাথমিক বলি হয়। মূলতঃ কৃষি, নিৰ্মাণ আৰু খনন খণ্ডত কৰ্মৰত। ২০০৩ চনৰ পৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ত চাকৰিত [[মৃত্যু]] হোৱা লোকৰ প্ৰায় ৮৭ শতাংশও ল’ৰা শ্ৰমিক।<ref>{{Cite web|title=Child Labor Facts and Statistics about Child Labor Around The World - Compassion International|url=https://www.compassion.com/poverty/child-labor-quick-facts.htm|access-date=2021-05-26|website=www.compassion.com}}</ref> [[চিত্ৰ:1912_Lawrence_Textile_Strike_3.jpg|thumb|বস্ত্ৰ কলত কাম কৰা ল'ৰা মেছাচুচেটছ, ১৯১২]] ল’ৰাক [[শিক্ষা|পঢ়া-শুনা]] আৰু [[গণিত]]ৰ মৌলিক দক্ষতা দিয়া হয় আৰু তাৰ পিছত [[পৰিয়াল]]ৰ [[মুদ্ৰা|আৰ্থিক]] বোজা লাঘৱ কৰাৰ স্বাৰ্থত পিতৃৰ পেছাত আগবাঢ়িবলৈ বাধ্য কৰা হয়। [[দৰিদ্ৰতা|দৰিদ্ৰ]] দেশৰ গ্ৰাম্য জনগোষ্ঠীয়ে ছোৱালীতকৈ ল’ৰাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ অন্যতম মূল কাৰণ। ইয়াৰ বিপৰীতে [[ভাৰত]]ত ছোৱালীৰ তুলনাত সাধাৰণতে ল’ৰাক পছন্দ কৰা হয় যদিও দত্তক লোৱা শিশুৰ অধিকাংশই ছোৱালী।<ref>{{Cite web|title=10 Basic Facts about Child Labor Globally – stopchildlabor|url=https://stopchildlabor.org/?p=4504|access-date=2021-05-26|website=stopchildlabor.org|date=16 July 2018}}</ref><ref>{{Cite web|date=June 12, 2018|title=World Day Against Child Labour: 152 million children are forced to work for a living|url=https://www.indiatoday.in/fyi/story/world-day-against-child-labour-over-152-million-children-are-forced-to-work-for-a-living-1258140-2018-06-12|access-date=2021-05-26|website=India Today|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-07-11|title=The number of Children available for adoption is less than 1/4th the demand despite the simplification in adoption process|url=https://factly.in/number-children-available-adoption-less-14th-demand-despite-simplification-adoption-process/|access-date=2021-05-26|website=FACTLY|language=en-US}}</ref> == লগতে চাওক == * [[ল'ৰা বেণ্ড]] * [[শ্বোনেন মাংগা]] == তথ্য সূত্ৰ == {{reflist}} == অধিক পঢ়ক == * {{cite journal|last=এলেন|first=এডৱাৰ্ড এ.|title=ভিক্টোৰিয়ান ইংলেণ্ডৰ আৰম্ভণিৰ পাব্লিক স্কুল এলিটছ: ১৮২৫ চনৰ পৰা ১৮৫০ চনলৈকে হেৰ' আৰু মাৰ্চেণ্ট টেইলাৰ্ছ স্কুলত থকা বয়ছ|journal=জাৰ্নেল অৱ ব্ৰিটিছ ষ্টাডিজ|volume=২১|issue=২|year=১৯৮২|pages=৮৭–১১৭|doi=10.1086/385791|s2cid=144610133}} * {{cite book|last1=Baggerman|first1=Arianne|author-link1=Arianne Baggerman|first2=Rudolf|last2=Dekker|author-link2=Rudolf Dekker|title=Child of the Enlightenment: Revolutionary Europe Reflected in a Boyhood Diary|year=2009|isbn=9789004273641}} * {{cite book|editor-last=Clement|editor-first=Priscilla Ferguson|editor2-first=Jacqueline S.|editor2-last=Reinier|title=Boyhood in America: an encyclopedia|others=2 vol|publisher=ABC-CLIO|year=2001|isbn=978-1-57607-215-8}} * {{cite book|title=Harrison's Principles of Internal Medicine|url=https://archive.org/details/harrisonsprincip0000unse_b7u9|last1=Fauci|first1=Anthony S.|publisher=McGraw-Hill Medical|year=2008|isbn=9780071466332|pages=[https://archive.org/details/harrisonsprincip0000unse_b7u9/page/2339 2339]–2346|edition=17th|last2=Braunwald|first2=Eugene|last3=Kasper|first3=Dennis L.|last4=Hauser|first4=Stephen L.|last5=Longo|first5=Dan L.|last6=Jameson|first6=J. Larry|last7=Loscalzo|first7=Joseph}} * {{cite book|last=Giese|first=Rachel|title=Boys: What it Means to Become a Man|url=https://archive.org/details/boyswhatitmeanst0000gies|publisher=Seal Press|year=2018|isbn=9781443442916}} * {{cite book|last=Hunt|first=Peter|title=International companion encyclopedia of children's literature|publisher=Routledge|year=2004|isbn=9780415290531}} * {{cite book|last=Illick|first=Joseph E.|title=American childhoods|url=https://archive.org/details/americanchildhoo0000illi_b2b0|year=2005|isbn=9780812236590}} * {{cite journal|last=Killian|first=Caitlin|title=Covered girls and savage boys: Representations of Muslim youth in France|journal=Journal of Social and Ecological Boundaries|volume=3|issue=1|year=2007|pages=69–90}} * {{cite journal|last1=Kugler|first1=Adriana D.|first2=Santosh|last2=Kumar|title=Preference for boys, family size, and educational attainment in India|journal=[[Demography (journal)|Demography]]|volume=54|issue=3|year=2017|pages=835–859|doi=10.1007/s13524-017-0575-1|pmid=28484996|pmc=5486858|doi-access=free}} * {{cite journal|last=Liu|first=Fengshu|title=Boys as only‐children and girls as only‐children—parental gendered expectations of the only‐child in the nuclear Chinese family in present‐day China|url=https://archive.org/details/sim_gender-and-education_2006-09_18_5/page/491|journal=Gender and Education|volume=18|issue=5|year=2006|pages=491–505|doi=10.1080/09540250600881626|s2cid=144525986}} * {{cite journal|last=Macleod|first=David I.|title=Act Your Age: Boyhood, Adolescence and the Rise of the Boy Scouts of America|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-social-history_winter-1982_16_2/page/3|journal=[[Journal of Social History]]|volume=16|issue=2|year=1982|pages=3–20|doi=10.1353/jsh/16.2.3}} * {{cite book|last=Mintz|first=Steven|title=Huck's raft: A history of American childhood|url=https://archive.org/details/hucksrafthistory00mint_0|url-access=registration|publisher=Harvard UP|year=2004|isbn=9780674015081}} * {{cite book|last=Naka|first=Kansuke|title=The Silver Spoon: Memoir of a Boyhood in Japan|publisher=Stone Bridge Press|year=2015|isbn=9781611720198}} * {{cite journal|last=Plafker|first=Ted|title=Sex selection in China sees 117 boys born for every 100 girls|journal=[[The BMJ]]|volume=324|issue=7348|year=2002|page=1233|doi=10.1136/bmj.324.7348.1233/a|pmid=12028966|pmc=1123206}} * {{cite book|editor-last=Powell|editor-first=Sacha|editor2-first=Kate|editor2-last=Smith|title=An introduction to early childhood studies|publisher=Sage|year=2017|isbn=9781526417480}} * {{cite book|last=Rose|first=Clare|title=Making, selling and wearing boys' clothes in late-Victorian England|publisher=Routledge|year=2016|isbn=9781138261860}} * {{cite journal|last=Theriault|first=Daniel|title=A Socio-Historical Overview of Black Youth Development in the United States for Leisure Studies|journal=International Journal of the Sociology of Leisure|volume=1|issue=2|year=2018|pages=197–213|doi=10.1007/s41978-018-0013-y|s2cid=158309254|doi-access=free}} * {{cite book|last1=Van de Graaff|first1=Kent M.|last2=Fox|first2=Stuart Ira|title=Concepts of Human Anatomy and Physiology|date=1989|publisher=William C. Brown Publishers|location=Dubuque, Iowa|isbn=0697056759|url=https://archive.org/details/conceptsofhumana00vand}} * {{cite journal|last=Wainman|first=Ruth|title='Engineering for Boys': Meccano and the Shaping of a Technical Vision of Boyhood in Twentieth-Century Britain|journal=Cultural and Social History|volume=14|issue=3|year=2017|pages=381–396|doi=10.1080/14780038.2017.1314581|s2cid=164528642}} * {{cite journal|last=Wolff|first=Larry|title=The Boys Are Pickpockets, and the Girl Is a Prostitute": Gender and Juvenile Criminality in Early Victorian England from Oliver Twist to London Labour|url=https://archive.org/details/sim_new-literary-history_spring-1996_27_2/page/227|journal=New Literary History|volume=27|issue=2|year=1996|pages=227–249|doi=10.1353/nlh.1996.0029|jstor=20057349|s2cid=162188050}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{commons category-inline}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Wiktionary-inline}} * [https://web.archive.org/web/20060501135951/http://www.boyhoodstudies.com/ Boyhood Studies], website and journal for the study of boys * [http://members.tripod.com/~histclo/ Historical Boys' Clothing] {{Authority control}}{{পৰিয়াল}} [[শ্ৰেণী:পৰিয়াল]] [[শ্ৰেণী:পুৰুষ]] hrdi53f5ywjuppe7n5wx7d43nm7s9ch 0 99732 647661 646452 2026-10-25T16:00:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647661 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = মহাস্থানগড় | alternate_name =পুণ্ড্ৰনগৰ, [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] | image = BD Mahasthangarh1.JPG | alt = | caption = মহাস্থান প্ৰত্নতাত্ত্বিকস্থানৰ একাংশ, বগুড়া | map_type = Bangladesh | coordinates = | location = মহাস্থানগড়, বগুড়া জিলা, ৰাজশাহী বিভাগ, বাংলাদেশ | region = | type = সাংস্কৃতিক | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = খ্ৰীষ্টীয় ৪ৰ্থ শতক | abandoned = খ্ৰীষ্টীয় ১৫শ শতক | epochs = <!-- actually displays as "Periods" --> | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = }} '''মহাস্থানগড়''' ({{lang-en|Mahasthangarh}}) [[বাংলাদেশ]]ৰ এক অন্যতম প্ৰাচীন ঐতিহাসিক স্থান। এই প্ৰসিদ্ধ নগৰখন ইতিহাসত [[পুণ্ড্ৰবৰ্ধন]] বা পুণ্ড্ৰনগৰ নামেও পৰিচিত আছিল।<ref>Hossain, Md. Mosharraf, ''Mahasthan: Anecdote to History'', 2006, Preface, Dibyaprakash, 38/2 ka Bangla Bazar, Dhaka, ISBN 984 483</ref><ref name = "Brochure">Brochure: ''Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh'', published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref name="Majumdar 1971, p. 10">Majumdar, Dr. R.C., ''History of Ancient Bengal'', First published 1971, Reprint 2005, p. 10, Tulshi Prakashani, Kolkata, {{আইএসবিএন|81-89118-01-3}}.</ref> এটা সময়ত মহাস্থানগড় বাংলাদেশৰ ৰাজধানী আছিল। যীশু খ্ৰীষ্টৰ জন্মৰো আগতেই অৰ্থাৎ প্ৰায় আঢ়ৈ হাজাৰ বছৰ পূৰ্বেই যে ইয়াত সভ্য জনপদ গঢ়ি উঠিছিল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভাৱে এই কথাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ২০১৬ চনত এই ঠাইক চাৰ্কৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। প্ৰাচীৰবেষ্টিত এই নগৰৰ ভিতৰত আছে বিভিন্ন সময়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন। বহু শতাব্দী পৰ্যন্ত এই ঠাই মৌৰ্য, গুপ্ত, পাল, সেন আদি শাসকবৰ্গৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী আৰু পৰবৰ্তীকালত হিন্দু সামন্ত ৰজাসকলৰ ৰাজধানী আছিল। তৃতীয় খ্ৰীষ্ট পূৰ্বৰ পৰা পঞ্চদশ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত অসংখ্য হিন্দু ৰাজা আৰু অন্যান্য ধৰ্মৰ ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। মহাস্থানগড়ৰ অৱস্থান বগুড়া জিলাৰ শিৱগঞ্জ উপজিলাত।<ref name="Majumdar 1971, p. 10"/> বগুড়া চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮ কি.মি. উত্তৰে কৰতোৱা নদীৰ পশ্চিম তীৰলৈ গ’লে এই চহৰৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়। ১৯৩১ চনত আৱিষ্কৃত হোৱা ব্ৰাহ্মী লিপিত প্ৰাকৃতত ছয়টা শাৰীত লিখা চূণশিলৰ ফলিত পোৱা ভূমিদান লিপিত লিপিৱদ্ধ মহাস্থানগড়ৰ তাৰিখমতে ই খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ৷ <ref>Brochure: Mahasthan – the earliest city-site of Bangladesh, published by the Department of Archaeology, Ministry of Cultural Affairs, Government of the People’s Republic of Bangladesh, 2003</ref><ref>Hossain, Md. Mosharraf, pp. 56–60.</ref> মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যত ই এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ আছিল্ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকালৈ এই দুৰ্গম অঞ্চলটো ব্যৱহাৰ হৈ আছিল৷<ref name = "Brochure"/> ==ব্যুৎপত্তি== [[File:Buddha sculpture in Mahasthangarh.jpg|right|thumb|বুদ্ধ ভাস্কৰ্য]] “মহাস্থান’’ মানে উৎকৃষ্ট বা পৱিত্ৰতা থকা ঠাই আৰু গড় মানে নিৰ্দিষ্ট পৰিসীমাৰে আৱৰা ঠাই। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ বল্লালচৰিতত প্ৰথমে মহাস্থানৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। পৰিস্থিতিগতভাৱে দ্বাদশ–ত্ৰয়োদশ শতিকাত স্থান দিয়া অজ্ঞাত লেখকৰ এখন গ্ৰন্থ “কৰতোয়া মহাত্ম্যতো’’ ইয়াৰ উল্লেখ আছে। একেখন গ্ৰন্থতে একে ঠাইৰ অৰ্থ আৰু দুটা নামো উল্লেখ কৰা হৈছে; পুণ্ড্ৰাক্ষেত্ৰ, পুন্দ্ৰৰ ভূমি, আৰু পুন্দ্ৰাগৰা বা পুন্দ্ৰৰ নগৰ। ১৬৮৫ চনত প্ৰশাসনিক নিৰ্দেশত এই স্থানক মস্তাংগৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, যিটো সংস্কৃত আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ মিশ্ৰণ যাৰ অৰ্থ আছিল, এজন সজ ব্যক্তিৰ দুৰ্গম স্থান। পৰৱৰ্তী আৱিষ্কাৰসমূহে নিশ্চিত কৰিছে যে, পূৰ্বৰ নামটো পুন্দ্ৰনগৰা বা পৌন্দ্ৰবৰ্ধনপুৰা আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ মহাস্থানগড় নামটো পিছত উৎপত্তি হৈছিল৷<ref name = "Hossain 2">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 16–19</ref> ==ভৌগলিক পৰিচয়== বগুড়া-ৰংপুৰ ঘাইপথত বগুড়াৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ উত্তৰে (৬.৮ মাইল) পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী মহাস্থানগড় (পুন্দ্ৰনগৰ), আৰু ইয়াৰ পৰা এটা উপপথ (দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ পূব দিশেৰে দুৰ্গৰ কাষে কাষে ১.৫ কিলোমিটাৰ) জাহাজঘাট আৰু মিউজিয়ামৰ দিশেৰে গৈছে।<ref name="Hossain 1">Hossain, Md. Mosharraf, pp. 14–15.</ref> ঢাকাৰ পৰা বগুড়ালৈ বাছ উপলভ্য আৰু যমুনা নদী পাৰ হৈ বঙ্গবন্ধু যমুনা দলং হৈ যাত্ৰাৰ বাবে চাৰে-চাৰি ঘণ্টা সময় লাগে। বগুড়াৰ পৰা মহাস্থানগড়লৈ বাছৰ ব্যৱস্থা আছে। স্থানীয় চলাচলৰ বাবে ৰিক্সা পোৱা যায়। ঢাকা/ বগুড়াত ভাৰা গাড়ীও পোৱা যায়। বগুড়াত থকাৰ সুব্যৱস্থা আছে।<ref name = "Lonelyplanet">Mc Adam, Marika, ''Bangladesh'', Lonely Planet</ref> ভাড়া গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰিলে একেদিনা ঢাকালৈ উভতি যাব পাৰি, যদিহে কোনোবাই নওগাঁও জিলাৰ পাহাৰপুৰত থকা ''সোমাপুৰা মহাবিহাৰ'' আৰু অন্যান্য ঠাই ভ্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা নাৰাখে, বা বিশদ অধ্যয়নত লিপ্ত নহয়। অনুমান কৰা হৈছে যে, এই অঞ্চলত চহৰ নিৰ্মাণৰ বাবে স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল কাৰণ ই বাংলাদেশৰ অন্যতম উচ্চভূমি অঞ্চল। এই অঞ্চলৰ ভূমি সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৬ মিটাৰ (১১৮ ফুট) উচ্চতাত থকাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ ৰাজধানী ঢাকা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৬ মিটাৰ (২০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। এই ঠাইখন বাচি লোৱাৰ আন এটা কাৰণ আছিল কাৰাতোৱাৰ অৱস্থান আৰু আকাৰ, যিটো শেহতীয়াকৈ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ তুলনাত গংগাতকৈ তিনিগুণ বহল আছিল।<ref name=wondermondo>{{cite web |url=http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |title=Mahasthangarh |publisher=Wondermondo |access-date=2023-11-09 |archivedate=2018-06-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180629050420/http://www.wondermondo.com/Countries/As/Bangladesh/Rajshahi/Mahasthangarh.htm |deadurl=yes }}</ref> বৃহৎ পৰিমাণৰ জলজ অঞ্চলৰ ভিতৰত অলপ ওখ ''বাৰিন্দ ট্ৰেক্ট'' (বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী অঞ্চল)ৰ<ref name="ব">{{cite book | title=আকাডেমী বিদ্যাৰ্থী বাংলা অভিধান | publisher=পশ্চিমবংগ বাংলা একাডেমী | year=২০১০ | pages=৫৬৯ | isbn=81-86908-96-X}}</ref> ৰঙা মাটিত মহাস্থানগড় নগৰ অৱস্থিত। চাৰিওফালৰ অঞ্চলৰ পৰা ১৫ৰ পৰা ২৫ মিটাৰ উচ্চতাই ইয়াক তুলনামূলকভাৱে বানপানীমুক্ত ভৌগলিক ঠাই হিচাপে চিহ্ণিত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Sifatul Quader |year=2012 |chapter=Mahasthangarh, Physical Setup |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mahasthangarh,_Physical_Setup |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231109133747/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mahasthangarh,_Physical_Setup |archivedate=2023-11-09 |access-date=2023-11-09}}</ref> ==উদ্ধাৰ== [[File:মহাস্থানগড় (34).jpg|thumb|বিহংগম দৃষ্টিৰে মহাস্থানগড়]] মহাস্থানগড়ৰ ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ আৰু চিনাক্তকৰণত কেইবাজনো ব্যক্তিয়ে অৰিহণা যোগাইছিল। ১৮০৮ চনত ফ্ৰান্সিছ ''বুকানান হেমিল্টনে'' প্ৰথমে মহাস্থানগড়ৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰি ভ্ৰমণ কৰে, তাৰ পিছত ''চি.জে.অ’ডনেল'', ''ই.ভি.ৱেষ্টমেকট'' আৰু ''বেভেৰিজে'' এই স্থানলৈ গৈছিল। ''আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে'' প্ৰথমে এই স্থানক পুন্দ্ৰবৰ্ধনৰ ৰাজধানী বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। ১৮৭৯ চনত তেওঁ এই স্থান ভ্ৰমণ কৰে।<ref name = "Hossain 2"/> ২০০৪ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত “দ্য ডেইলী ষ্টাৰে’’ প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি স্থানীয় লোকে সেই ঠাইৰ পৰা ইটা আৰু মূল্যৱান সামগ্ৰী লুটপাত কৰি নি আছে। চৰকাৰী নিয়মক আওকাণ কৰি তেওঁলোকে সেই স্থানত বাসগৃহও নিৰ্মাণ কৰিছে৷<ref>{{Cite news |last=Ali |first=Anwar |last2=Rahman |first2=Hasibur |title=Plunderers destroy Mahasthan Garh |url=http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |access-date=2021-04-18 |work=The Daily Star |archivedate=2021-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418111355/http://archive.thedailystar.net/2004/04/19/d4041901044.htm |deadurl=yes }}</ref> ==দুৰ্গ== [[File:মহাস্থানগড় (11).jpg|thumb|মহাস্থানগড়ৰৰ প্ৰৱেশ পথ]] [[File:Narapatir Dhap, Vasu Bihar.jpg|thumb|নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ)]] প্ৰাচীন চহৰখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত দুৰ্গটোৰ পৰিকল্পনা আছিল আয়তাকাৰ, ই উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ প্ৰায় ১.৫২৩ কিলোমিটাৰ (০.৯৪৬ মাইল) দীঘল, আৰু পূৱৰ পৰা পশ্চিমলৈ ১.৩৭১ কিলোমিটাৰ (০.৮৫২ মাইল); ইয়াৰ চাৰিওকাষে ওখ আৰু বহল বহল প্ৰাচীৰ আছিল। দুৰ্গৰ মাটিৰ আয়তন প্ৰায় ১৮৫ হেক্টৰ।<ref name=wondermondo/> এসময়ত শক্তিশালী কিন্তু বৰ্তমান সৰু হৈ পৰা কৰতোৱা নৈ ইয়াৰ পূব দিশেৰে বৈ গৈছে।<ref name="Brochure"/> ১৯২০ চনত খনন আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত দুৰ্গৰ ভিতৰৰ অংশ চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ৪ মিটাৰতকৈও অধিক ওখ আছিল আৰু ইয়াত কেইবাটাও টিলাসদৃশ মাটিৰ ঢিপ আছিল। প্ৰাচীৰটো দেখাত জংঘলেৰে আবৃত বোকাময় প্ৰাচীৰ যেন লাগিছিল আৰু কেবাঠাইতো প্ৰাচীৰসমূহ বলপূৰ্বক খোলা আছিল। এই প্ৰাচীৰখন চাৰিওফালৰ অঞ্চলতকৈ ১১–১৩ মিটাৰ (৩৬–৪৩ ফুট) ওখ আছিল। ইয়াৰ দক্ষিণ-পূব কোণত এটা ''মাজাৰ'' (পৱিত্ৰ সমাধি) আছিল। পৰৱৰ্তীসময়ৰ এটা মছজিদো(১৭১৮–১৯ চনত নিৰ্মিত) তাত আছিল।<ref name="Hossain 2"/> বৰ্তমান দুৰ্গসমূহৰ ভিতৰত কেইবাটাও টিলা আৰু গাঁথনিগত অৱশিষ্ট আছে। ইয়াৰে কেইটামান মন কৰিবলগীয়া হ’ল: জিয়াত কুণ্ডা (যিটোৰ কিংবদন্তি অনুসৰি জীৱনীদায়ক শক্তি আছে), মানকালিৰ ধাপ (মানকালীৰ বাবে পৱিত্ৰ স্থান), পৰশুৰামৰ বাসগৃহ (পৰশুৰাম নামৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰসাদ), বৈৰাগীৰ ভিটা (এগৰাকী মহিলা সন্যাসী), খোদাৰ পাত্থৰ ভিটা (ঈশ্বৰে প্ৰদান কৰা শিলৰ ঠাই), আৰু মুনীৰ ঘোন (এটা দুৰ্গ)। বিভিন্ন স্থানত কিছুমান দুৱাৰ আছে: উত্তৰ-পূব কোণত কটা দুৱাৰ (উত্তৰত), দোৰাব শ্বাহ টোৰণ (পূবে), বুৰীৰ ফাটক (দক্ষিণত), আৰু তামৰা দৰৱাজা (পশ্চিমে)<ref name="Brochure"/> জাহাজঘাটলৈ নামি যোৱা উৰণীয়া চিৰি (পিছৰ সংযোজন) আছে। জাহাজঘাটৰ অলপ ওপৰেৰে আৰু কৰতোৱাৰ পাৰত ''গোবিন্দ ভিটা'' (গোবিন্দৰ উৎসৰ্গিত মন্দিৰ) অৱস্থিত। ইয়াৰ সম্মুখত ছাইট মিউজিয়াম, য’ত কিছুমান প্ৰতিনিধিত্বমূলক তথ্য প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাষতে এটা জিৰণি ঘৰ।​ ==দূৰ্গ অঞ্চলত আৱিষ্কৃত স্থান== * [[গকুল মেধ]], বগুড়া, দুৰ্গম অঞ্চলৰ উপৰিও ৯ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ এলেকা এটাত প্ৰায় এশটা টিলা বিস্তৃত হৈ আছে। ===খনন কৰা টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== *দুৰ্গৰ উত্তৰ-পূব কোণৰ ওচৰৰ মন্দিৰ গোৱিন্দ ভিটা *খুলনাৰ ঢাপ, দুৰ্গৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰত থকা এটা মন্দিৰ *খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ৪০০ মিটাৰ দক্ষিণে থকা মংগলকোট মন্দিৰ *গোদাইবাৰী ঢাপ, খুলনাৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *দুৰ্গৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠ তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপ *নৰপতিৰ ঢাপ (বসু বিহাৰ), তোতাৰাম পণ্ডিতৰ ঢাপৰ পৰা ১ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা এটা মঠৰ দল (হিয়েউন ছাংয়ে) উল্লেখ কৰা পো-ছি-পো বিহাৰ আছিল বুলি কোৱা হয়) *[[গকুল মেধ]] (লখিন্দৰৰ থকা ঘৰ), দুৰ্গৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা এটা মন্দিৰ *[[গকুল মেধ]]ৰ পৰা ২ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে থকা এটা মন্দিৰ শ্বকন্দৰ ঢাপ ===খনন নকৰা প্ৰধান টিলা:<ref name = "Brochure"/>=== {{div col|2}} *শিলাদেবীৰ ঘাট *চুনোৰু দিঘী ঢাপ *কৈবলকি ঢাপ *জুৰাইন্টালা *পৰশুৰামৰ শোভাৱতী *বলাই ঢাপ *প্ৰাচীৰ ঢিপ *কাঞ্চিৰ হৰি ঢিপ *লোহোনাৰ ঢাপ *খুজাৰ ঢাপ *দোচতিনা ঢাপ *ধোনিকৰ ঢাপ *মণ্ডিৰিৰ ডৰগাহ *বিষমৰ্দনা ঢাপ *মালিনাৰ ঢাপ *মালপুকুৰিয়া ঢাপ *যোগীৰ ঢাপ *পদ্মাৱতীৰ ঢাপ *কানাই ঢাপ *দুলু মাঝিৰ ভিঠা *পদ্মা দেৱীৰ ভিঠা *ৰাস্তালা ঢাপ *শশীতলা ঢাপ *ধানবন্দৰ ঢাপ *চাঁদৰ ঢাপ *সিন্দিনাথ ঢাপ *শালীবহন ৰাজাৰ কছাৰীবাৰী ঢিপ *কাচেৰ এঞ্জিনা *মংগোলনাথেৰ ঢাপ *ছৌতোটেংৰা/ বাবৰ ঢাপ/ কেথাৰ ঢাপ {{div col end}} ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] kc91neo2uubt3dyaqddlha5dutz2vgb 0 99790 647659 422307 2026-10-25T15:44:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647659 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Moinamoti | width = 250 | image1 = ময়নামতি রাণীর কুঠির (Maynamati Ranir Kuthir).jpg | caption1 = [[Palace of Queen Moinamoti]] | image2 = Shalbon budha bihar2.jpg | caption2 = Shalban Bihar | image3 = War Cemetery comilla bangladesh.jpg | caption3 = [[Mainamati War Cemetery]] | total_width = | alt1 = }} '''ময়নামতী''' ({{lang-en |Môynamoti}}) নামে ঠাইখণ্ড বাংলাদেশৰ এক বিচ্ছিন্ন নিম্নভূমি অঞ্চল, সৰু সৰু খাতযুক্ত পাহাৰ, য'ত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮ম আৰু দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ ৫০টাতকৈও অধিক প্ৰাচীন বৌদ্ধ বসতিস্থল আছিল বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে। ই বংগদেশৰ প্ৰাচীন ত্ৰিপুৰা অঞ্চলৰ এক অংশ আছিল। ই বাংলাদেশৰ কেন্দ্ৰস্থলৰ ''কমিলা'' জিলাৰ মাজ-মজিয়াত বিস্তৃত হৈ আছে। ময়নামতী ''কমিলা'' চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ মাইল দূৰত অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো বৌদ্ধ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই হিচাপে পৰিগণিত। কমিলা কেণ্টনমেণ্ট ওচৰতে অৱস্থিত আৰু ইয়াত এটা সুন্দৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ কবৰস্থান আছে।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=xLA3AAAAIAAJ&dq=ancient+Khulna&pg=PA171 | title=The "Påala-Sena" Schools of Sculpture | publisher=Brill Archive | author=Susan L. Huntington | year=1984 | pages=164 | isbn=9789004068568}}</ref> গোবিন্দচন্দ্ৰৰ মাতৃৰ একে নামৰ চন্দ্ৰ ৰাণীৰ নামেৰে ময়নামতী নামকৰণ কৰা হৈছে। ঢাকা চহৰৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ নং ১ৰ মাজেৰে ১১৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা ময়নামতী চট্টগ্ৰামৰ পৰা প্ৰায় ১৬২ কিলোমিটাৰ দূৰত। তদুপৰি, ইয়াৰ কাষতে বৌদ্ধ মন্দিৰ আছে। ==দৰ্শনীয় স্থান== ময়নামতী অঞ্চলত বৌদ্ধ যুগৰ ভালেমান দৰ্শনীয় স্থান আছে। সেই বোৰ হ’ল; '''শালবান বিহাৰ:''' ময়নামতীৰ বৌদ্ধ স্থানসমূহৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে ময়নামতী-লালমাই পাহাৰৰ প্ৰায় মাজভাগত থকা ''শালবান বিহাৰ''। এই শালবান বিহাৰ ১১৫টা কোঠাৰে গঠিত আৰু কেন্দ্ৰস্থলত ক্ৰুচ আকৃতিৰ মন্দিৰৰ সৈতে চাৰিওফালে বিশাল চোতালেৰে নিৰ্মিত। ইয়াৰ দুৱাৰ এখন। এই একমাত্ৰ দুৱাৰমুখৰ সন্মুখত উত্তৰ দিশত, সোমপুৰা বিহাৰৰ সৈতে মিল থকা। ই স্পষ্টভাৱেই বিহাৰ, বা আৱাসিক সুবিধা থকা বৌদ্ধ শিক্ষা কেন্দ্ৰ। '''কুটিলা মুৰা:''' এটা সমতল পাহাৰত অৱস্থিত, শালবান বিহাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ উত্তৰত কমিলা চাউনীৰ ভিতৰত এটা চিত্ৰশিল্পৰে পৰিপূৰ্ণ বৌদ্ধ প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াত বৌদ্ধ "ত্ৰিত্ব" বা তিনিটা মণি অৰ্থাৎ বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংঘক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা তিনিটা স্তুপ কাষে কাষে পোৱা যায়। '''চৰপাত্ৰ মুৰা:''' কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ২.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এইটো এটা বিচ্ছিন্ন সৰু দীঘলীয়া মন্দিৰ। ই কুটিলা মুৰা স্তুপৰ উত্তৰ-পশ্চিমে অৱস্থিত। পূব দিশৰ পৰা এটা প্ৰৱেশ পথেই এই মন্দিৰলৈ যোৱাৰ একমাত্ৰ পথ, যাৰ পৰা এটা বিশাল হলঘৰলৈ যাব পাৰি। ইয়াত কেইবাটাও মন্দিৰ পোৱা যায়। '''ময়নামতী ৰাণীৰ বাড়ী:''' ছৱিয়ান বিহাৰৰ কাষত অৱস্থিত ময়নামতী ছাইট মিউজিয়ামত এই স্থানসমূহত উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীসমূহৰ এক সুন্দৰ সংগ্ৰহ আছে। সংগ্ৰহালয়টোত তামৰ প্লেট, সোণ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা আৰু ৮৬টা ব্ৰঞ্জৰ বিভিন্ন বস্তুৰে সমৃদ্ধ আৰু নানা বৈচিত্ৰ্যময় সংগ্ৰহ আছে। মঠৰ কোঠা, ব্ৰঞ্জৰ স্তুপ, শিলৰ ভাস্কৰ্য্য আৰু শ শ টেৰাকোটা ফলকৰ পৰা বেছিভাগেই উদ্ধাৰ কৰা হৈছে যাৰ প্ৰত্যেকটোৰ আকাৰ গড়ে ৯" উচ্চতা আৰু ৮"ৰ পৰা ১২" বহল। ​ ==বাহ্যিক সংযোগ== {{cite book |last=Rashid |first=M. Harunur |year=2012 |chapter=Mainamati |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mainamati |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701124544/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mainamati |archivedate=2015-07-01 |access-date=2023-11-10}} ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] 3ybubptv7sfjyj74508dgefar09m0ko 0 100035 647738 644231 2026-10-25T22:22:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647738 wikitext text/x-wiki [[File:Holly_Joy_Sampson.JPG|thumb]] '''হলি জয় চেম্পছন''' ( ইংৰাজী : Holy Joy Sampson ; জন্ম: ৪ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৭৩), যাক '''নিকোলেট ফষ্টাৰ''', '''আন্দ্ৰেয়া মাইকেলছ''' বা '''জো''' <ref name="iafd">{{Cite web|url=http://www.iafd.com/person.rme/perfid=HollySampson/gender=f/Holly-Sampson.htm|title=Personal Bio: Holly Sampson|publisher=IAFD.com|accessdate=2008-05-17}}</ref> নামেৰেও জনা যায়। চেম্পছন এগৰাকী [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকান]] অভিনেত্ৰী আৰু মডেল। তাই মূলসুঁতিৰ চলচ্চিত্ৰৰ লগতে [[পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী|পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰতো অভিনয়]] কৰিছিল। তাৰোপৰি তাই কেইবাটাও টেলিভিছন শ্ব'ত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৯০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত কমেডী-ড্ৰামা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি ''পাম্প আপ দ্য ভলিউমত'' কৰা অভিনয়ৰ বাবে তাই বেছিকৈ পৰিচিত হয়। ২০০০ চনত তাই ''ইমানুৱেল'' চিৰিজত অভিনয় কৰি অধিক পৰিচিত হৈ উঠে। <ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/character/ch0022376/|title=Emmanuelle (character)|publisher=IMDb|accessdate=June 3, 2008|archivedate=December 24, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224225033/http://www.imdb.com/character/ch0022376/|deadurl=yes}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন== চেম্পছনৰ জন্ম হৈছিল এৰিজোনাৰ প্ৰেছকটত। ==কেৰিয়াৰ== কিশোৰ অৱস্থাত চেম্পছনে মূলসুঁতিৰ অভিনয়ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, দ্য ৱাণ্ডাৰ ইয়াৰ্ছৰ খণ্ড " দ্য ছামাৰ ছং " (১৯৮৯)ত ফ্ৰেড চেভেজৰ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে অভিনয় কৰিছিল,<ref>{{cite web| title = "The Wonder Years" Summer Song (1989) | date= October 3, 1989 | publisher= IMDb | url = https://www.imdb.com/title/tt0750366/ | accessdate = June 3, 2008}}</ref> আৰু ''মাই টু ডেডছ'', ''বিউটি এণ্ড দ্য বিষ্ট'' আৰু ''মেটলক''ৰ এটাকৈ খণ্ড, লগতে ছবি ''পাম্প আপ দ্য ভলিউম''ত অভিনয় কৰিছিল৷ ১৯৯৬ চনত তাই ''অদাৰ মেনছ ৱাইভছ'' ছবিত অভিনয় কৰিছিল আৰু ১৯৯৮ চনৰ টিভি চিনেমা ''গিয়া''ৰ সৰু ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web| title = Gia (1998) | date= January 31, 1998 | publisher= IMDb | url = https://www.imdb.com/title/tt0123865/ | accessdate = June 3, 2008}}</ref> চেম্পছনৰ মূলসুঁতিৰ ভূমিকা কমেইহে আছে, বিশেষকৈ কিশোৰ-কিশোৰীৰ কমেডী ''প্ৰিটি কুল (২০০১)''ত শিক্ষয়িত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web| title = Pretty Cool (2001) | date = November 24, 2006 | url = https://www.imdb.com/title/tt0251951/ | publisher= IMDb | accessdate = June 3, 2008}}</ref> ১৯৯৮ চনত একক নামৰ ছদ্মনামেৰে "নিকোলেট", "জো" আদি কেইবাখনো হাৰ্ডকোৰ ছবি কৰি পৰ্ণ উদ্যোগত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল যদিও দ্ৰুতগতিত উদ্যোগটোৰ এই ফালটো এৰি চফ্টকোৰ ছবিত অভিনয় কৰিবলৈ লয়। এই চফ্টকোৰ সময়ছোৱাত (২০০০–২০০৩) তাইৰ ''লেডী চেটাৰলিৰ ষ্ট'ৰীজ', ''দ্য ভয়ৰ'', ''থ্ৰিলছ'', ''দ্য বেষ্ট চেক্স এভাৰ'' আৰু ''বেডটাইম ষ্ট'ৰীজ''ৰ দৰে কামুক টিভি শ্ব'সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ উপৰিও তাই কেইবাখনো বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ চফ্টকোৰ ছবি (হলি চেম্পছন নামেৰে), আৰু নন-হাৰ্ডকোৰ ফেটিছ ভিডিঅ' (নিকোলেট ফষ্টাৰ)ত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৮ চনত তাই হলি চেম্পছন নামেৰে প্ৰাপ্তবয়স্ক ছবিৰ হাৰ্ডকোৰ নন-ফেটিছ দিশলৈ ঘূৰি আহে। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত পেছাদাৰী গলফাৰ টাইগাৰ উডছৰ বৈবাহিক অবিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত কেইবাগৰাকীও মহিলাৰ ভিতৰত চেম্পছন অন্যতম আছিল।<ref>{{cite web| title = ABC News | website=[[ABC News (United States)|ABC News]] | url = https://abcnews.go.com/Entertainment/tiger-woods-women-linked-alleged-affairs/story?id=9270076}}</ref><ref>{{cite news| title = CBS News | url = http://www.cbsnews.com/blogs/2009/12/11/crimesider/entry5967355.shtml | date=2009-12-11}}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক ৱেবছাইটৰ এটা ভিডিঅ’ত তাই দাবী কৰিছিল যে তেওঁৰ বেচেলৰ পাৰ্টিত তেওঁৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.torontosun.com/sports/golf/2009/12/10/12108356-qmi.html|title=Porn actress talks Tiger on video|last=QMI Agency|date=2010-12-10|newspaper=[[Toronto Sun]]|accessdate=March 4, 2010|archive-date=March 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316104704/http://www.torontosun.com/sports/golf/2009/12/10/12108356-qmi.html|url-status=dead|archivedate=March 16, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100316104704/http://www.torontosun.com/sports/golf/2009/12/10/12108356-qmi.html|deadurl=yes}}</ref> পিছত তাই কয় যে উডছৰ বিয়া হোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ কোনো প্ৰেম নাছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,1,26749321-952,00.html|title=I've let you down, says Tiger Woods in apology|last=Evelyn Yamine|date=2010-02-20|work=[[The Courier-Mail]]|accessdate=March 2, 2010}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0760175|name=হলি চেম্পছন}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] qdf6wvghtf7c0kuqtc3srylrqwbzyna 0 100587 647783 588634 2026-10-26T00:06:38Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647783 wikitext text/x-wiki {{18+}}{{Hidden Image | image=Nineteenth-century_erotic_alphabet_L.jpg|thumb|caption =১৯ শতিকাৰ চিত্ৰত ঊৰুমৈথুন}} '''ঊৰুমৈথুন''' হৈছে এক প্ৰকাৰৰ অভেদক যৌনতা বা [[অনাভেদী যৌনক্ৰিয়া]]। এই ক্ৰিয়াত এজন পুৰুষে নিজৰ লিংগটো নিজৰ সংগীৰ উৰুৰ মাজত সুমুৱাই দি অবিৰত ঘৰ্ষণৰ মাজেৰে বীৰ্যস্খলন কৰে। <ref>[http://www.sex-lexis.com/Sex-Dictionary/interfemoral%20intercourse "interfemoral intercourse"], Dictionary of Sexual Terms, Sex-Lexis.com.</ref> কিশোৰ ল’ৰাবোৰে মহিলাৰ উৰু দেখি উত্তেজিত হ’ব আৰু তাইৰ লিংগটোক আদৰ বা চুহিব বা ঘঁহিব বিচাৰিব। <ref name="teacher.mg.co.za">{{Cite web|title=সংৰক্ষণাগাৰভুক্ত অনুলিপি|url=http://teacher.mg.co.za/cms/article_2004_08_10_0717.html|accessdate=৯ নভেম্বৰ ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001021036/http://teacher.mg.co.za/cms/article_2004_08_10_0717.html|archivedate=১ অক্টোবৰ ২০০৭}}</ref> <ref>{{Cite web|title=GUS<!-- Bot generated title -->|url=http://www2.rz.hu-berlin.de/sexology/GESUND/ARCHIV/GUS/XHOSA.HTM|accessdate=৯ নভেম্বৰ ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051106081913/http://www2.rz.hu-berlin.de/sexology/GESUND/ARCHIV/GUS/XHOSA.HTM|archivedate=৬ নভেম্বৰ ২০০৫}}</ref> বহু ক্ষেত্ৰত মহিলাসকলে এনে যৌন আচৰণৰ বাবে চৰম আনন্দ লাভ কৰে। <ref>{{Cite book|first=Shere|last=Hite|title=The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality|publisher=[[Seven Stories Press]]|year=2004|place=New York, NY|isbn=978-1-58322-569-1|pages=277–284|access-date=2 March 2012|url=https://books.google.com/books?id=s3OZaVn2wfkC&pg=PA277}}</ref> এই ধৰণৰ যৌন কাৰ্যকলাপ সমকামীৰ ক্ষেত্ৰতো দেখা যায়, কিন্তু মহিলা সমকামীৰ ক্ষেত্ৰত ই অধিক দেখা যায়, য’ত এগৰাকী মহিলাই আন এগৰাকী মহিলাৰ উৰু স্পৰ্শ বা চুপি ভাল পাব পাৰে। <ref>{{Cite book|last=Dover|first=K. J.|title=[[Greek Homosexuality (book)|Greek Homosexuality]]|chapter=The Prosecution of Timarkhus|access-date=10 December 2012|year=1978|publisher=[[Harvard University Press]]|place=[[Cambridge, Massachusetts]]|isbn=0674362616|oclc=3088711|page=[https://archive.org/details/greekhomosexuali00dove_0/page/99 98]}}</ref> আধুনিক যুগত অনাভেদী যৌন সম্পৰ্ক সাধাৰণতে বিভিন্ন অভিমুখী সম্পৰ্কত কৰা হয়; প্ৰাপ্তবয়স্ক মহিলাসকলে ইয়াক অৰ্গাজম উদ্দীপিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে বুলি কোৱা হয় আৰু পেৰিছত ইয়াক সাধাৰণতে বেশ্যাবৃত্তিৰ অংশ হিচাপে কৰা হৈছিল। আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ কিছু অংশত এই প্ৰথা স্বাভাৱিক কৰি তোলা হৈছে আৰু বিষমযৌন আৰু সমকামী পুৰুষৰ মাজত এই প্ৰথা চলোৱা হয়। দক্ষিণ আফ্ৰিকাত ইয়াক এক্ৱাইৰড ইমিউন’ডেফিচিয়েন্সি চিনড্ৰম (এইডছ)ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা অৱশেষত পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হ’ল। অধ্যয়নৰ পৰা আহৰণ কৰা অনাভেদী যৌনতাৰ বিষয়ে জ্ঞান আৰু এইডছ আৰু গৰ্ভাৱস্থাৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক কম। ইয়াক হিউমেন ইমিউন’ডেফিচিয়েন্সি ভাইৰাছ (এইচ আই ভি) পজিটিভ ৰোগীৰ বাবে নিৰাপদ যৌন সম্পৰ্ক হিচাপে ৰিপ’ৰ্ট কৰা হৈছে আৰু পেনো-ভেজিনেল যৌন সম্পৰ্কতকৈ ইয়াৰ সংক্ৰমণৰ সম্ভাৱনা কম। অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে যৌন নিৰ্যাতনৰ গোচৰৰ উঠা-নমা কৰা শতাংশত অনাভেদী ধৰ্ষণ জড়িত হৈ আছে, য’ত শাৰীৰিক প্ৰমাণ কম বা একেবাৰেই পোৱা নাযায়। ==জনগাঁথনি== ১৯৭৬ আৰু ১৯৮১ চনত শ্বেৰে হাইটে মহিলাৰ যৌনতাৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাত দেখা গৈছে যে কিছুমান প্ৰাপ্তবয়স্ক মহিলাই ভগাঙ্কুৰক উদ্দীপিত কৰিবলৈ অনাভেদী (আন্তঃক্ৰুৰেল) সংস্পৰ্শৰ জৰিয়তে অৰ্গাজম লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book | first = Shere | last = Hite | author-link = Shere Hite | title = The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality | publisher = [[Seven Stories Press]] | year = 2004 | location = New York, NY | isbn = 978-1-58322-569-1 | pages = 277–284 | url = https://books.google.com/books?id=s3OZaVn2wfkC&pg=PA277 | access-date = 8 May 2016 | archive-date = 15 June 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130615004952/http://books.google.com/books?id=s3OZaVn2wfkC&pg=PA277 | url-status = live }}</ref> শ্ৰীলংকাত আনাভেদী যৌন সম্পৰ্ক জনপ্ৰিয়; ২০০৬ চনৰ এক অধ্যয়নত ৪.২ শতাংশ মহিলাই ইয়াত লিপ্ত হোৱা বুলি কোৱাৰ বিপৰীতে ২০.৭ শতাংশ পুৰুষে সমকামী আনাভেদী যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা বুলি কয়।<ref>{{Cite journal|last1=Perera|first1=B.|last2=Reece|first2=M.|date=2006-07-01|title=Sexual behavior of young adults in Sri Lanka: Implications for HIV prevention|url=https://doi.org/10.1080/09540120500241538|journal=AIDS Care|volume=18|issue=5|pages=497–500|doi=10.1080/09540120500241538|issn=0954-0121|pmid=16777642|s2cid=22962445|access-date=19 December 2020|archive-date=20 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201220143648/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09540120500241538|url-status=live}}</ref> ১৯৯৭ চনত কলিকতাৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত পুৰুষৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা পুৰুষৰ যৌন স্বাস্থ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদনত দেখা গৈছে যে তেওঁলোকে সোধা ৭৩ শতাংশ পুৰুষে আনাভেদী যৌন সম্পৰ্কত লিপ্ত হয়, যদিও জনগাঁথনিগত কাৰকৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ কম্পাঙ্ক ভিন্ন আছিল। মাত্ৰ ৫৪ শতাংশ যৌনকৰ্মী, কম আয়ৰ ৫০ শতাংশ পুৰুষ আৰু ৪০ শতাংশ মুছলমানে আনাভেদী যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা বুলি কোৱাৰ বিপৰীতে ৮২ শতাংশ হিন্দু আৰু ৮৮ শতাংশ মধ্যম আয়ৰ পুৰুষে ইয়াত লিপ্ত হোৱা বুলি কয়।<ref>{{cite web|year=1997|title=Needs Assessment of Males who have Sex with Males in Calcutta and its Suburbs|url=http://www.nfi.net/downloads/knowledge_centre/NFI%20publications/Situational%20assessments/1997_Calcutta%20Rpt.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908073722/http://www.nfi.net/downloads/knowledge_centre/NFI%20publications/Situational%20assessments/1997_Calcutta%20Rpt.pdf|archive-date=8 September 2008|access-date=26 October 2009|publisher=Naz Foundation International}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী: মানৱ যৌনতা]] nhg9qp1scjw1u37fn9cd60yqo5wohzg 0 101269 647641 401494 2026-10-25T13:00:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647641 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = বৰুণ ৰয় |image = |office = সাংসদ |term_start = ১৯৮৬ |term_end = ১৯৮৮ |predecessor = |successor = |birth_date = {{birth date|1922|11|10|df=y}} |birth_place = চুনামগঞ্জ জিলাৰ জামালগানি মহকুমাৰ বেহেলী, (পূৰ্ব বংগ) |death_date = {{death date and age|2009|12|8|1922|11|10|df=y}} |death_place = বাংলাদেশৰ চুনামগঞ্জ জিলাৰ হাচননগৰ |party = বাংলাদেশৰ কমিউনিষ্ট দল }} '''বৰুণ ৰায়''' ({{lang-en| Barun Roy}}) (জন্ম ১০ নৱেম্বৰ ১৯২২- ৮ ডিচেম্বৰ ২০০৯) বাংলাদেশৰ এগৰাকী কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ ৰাজনীতিবিদ আছিল। সুনামগঞ্জ জিলাত জন্মগ্ৰহণ কৰা বৰুণ ৰয় সুনামগঞ্জ-১ৰ পৰা সংসদৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁৰ আন এটা নাম প্ৰসুন কান্তি ৰয়। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯২২ চনৰ ১০ নৱেম্বৰত ব্ৰিটিছ অধিকৃত পূব বংগৰ চুনামগঞ্জ জিলাৰ জামালগঞ্জ মহকুমাৰ বেহেলী নামে ঠাইত বৰুণ ৰয়ৰ জন্ম হয়। এক জমিদাৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা বৰুণ ৰয়ৰ পিতৃ অসম প্ৰাদেশিক বিধানসভাৰ সদস্য আছিল। ১৯৪২ চনত মোগৰা হাইস্কুলৰ পৰা হাইস্কুলীয়া শিক্ষা লাভ কৰি ১৯৪৭ চনত চুনামগঞ্জ কলেজৰ পৰা আই.এ. পৰীক্ষা পাছ কৰে। ১৯৪৮ চনত তেওঁ চিলেট এম চি কলেজত বি.এ. পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে নামভৰ্তি কৰে। ছাত্ৰ হিচাপে তেওঁ কলেজ চৌহদৰ কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল।<ref name="Hossain 2018">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Roy,_Barun|title=Roy, Barun|last=Hossain|first=Urmee|website=Banglapedia|language=en|access-date=14 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201022155137/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Roy,_Barun|archivedate=22 October 2020|deadurl=yes}}</ref> ==ৰাজনৈতিক জীৱন== ১৯৪৯ চনত পূব পাকিস্তানৰ ভাষা আন্দোলনৰ লগত জড়িত হোৱাৰ অপৰাধত ৰয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি পাঁচ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হয়। একেৰাহে তেওঁ ১৯৫৩ চনলৈ কাৰাগাৰত থাকিবলগীয়া হয়। কাৰাগাৰত তেওঁ বিখ্যাত কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ মনি সিং, ৰবি ধাম আদিক লগ পায়। ১৯৫০ চনত তেওঁ চুনামগঞ্জ জিলা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৫৪ চনত তেওঁ ইউনাইটেড ফ্ৰণ্টৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ৰাষ্ট্ৰপতি আয়ুব খানে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰাৰ পিছত ১৯৫৮ চনত তেওঁক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ১৯৬৩ চনলৈকে কাৰাগাৰত ৰখা হয়। ১৯৬৬ চনত তেওঁ সুনামগঞ্জত কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সাধাৰণ সম্পাদকৰ পদত নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="Hossain 2018" /> ১৯৬৮ চনত বৰুণ ৰয় কৃষক সমিতি আৰু কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিলৈ নিৰ্বাচিত হয়। এই সময়ছোৱাত তেওঁ আৰক্ষীৰ পৰা আত্মগোপন কৰি ৰাষ্ট্ৰপতি আয়ুব খানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সংগঠিত কৰা কামত সহায় কৰে। ১৯৭০ চনৰ পাকিস্তানৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত তেওঁ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থীৰ হৈ প্ৰচাৰ চলাইছিল। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত তেওঁ ভাৰতলৈ গুচি আহে আৰু মুক্তি বাহিনীৰ সদস্য হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লয়। ভাৰতৰ মেঘালয়ৰ ''মুক্তি বাহিনী বালাত শিবিৰ''ত তেওঁ প্ৰশিক্ষণৰ সাংগঠনিক দিশত সহায় কৰিছিল। তেওঁ বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধত পাকিস্তান সেনাৰ সৈতে যুঁজিবলৈ বাওঁপন্থী ৰাজনৈতিক সমৰ্থকৰে গঠিত গেৰিলা বাহিনী সংগঠিত কৰাৰ কামো কৰিছিল।<ref name="Hossain 2018" /> ১৬ ডিচেম্বৰত বাংলাদেশ মুক্ত হোৱাৰ পাছত ১৯৭১ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত বৰুণ ৰয় বাংলাদেশলৈ উভতি যায়। তেওঁ সমগ্ৰ বাংলাদেশতে কমিউনিষ্ট পাৰ্টি সংগঠিত কৰাৰ কাম হাতত লৈছিল। ১৯৭৩ চনৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত তেওঁ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। ইউনিয়নৰ সাংগঠনিক কাৰ্যকলাপৰ লগত জড়িত হৈ ভাসনপানীৰ জলাশয়ৰ মাছমৰীয়াসকলৰ বাবে ‘জাল যাৰ জল তাৰ’ আৰু লগতে ভূমিহীন কৃষকক সংগঠিত কৰিবলৈ ‘নাঙ্গল যাৰ জমি তাৰ’ আন্দোলন গঢ়ি তুলিছিল। ১৯৮০ চনত বেংক কৰ্মচাৰীৰ বাবে ইউনিয়ন গঠন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি গ্ৰেপ্তাৰ হয়। ১৯৮৬ চনত বাংলাদেশৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে সংসদলৈ নিৰ্বাচিত হয়। সামৰিক চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰি গ্ৰেপ্তাৰ বৰণ কৰিছিল আৰু ১৯৯০ চনত ৰাজনীতিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। অৱসৰৰ পিছত তেওঁ মনি সিং-ফাৰহাদ মেম'ৰিয়েল ট্ৰাষ্টৰ সৈতে কাম কৰিছিল।<ref name="Hossain 2018" /><ref name="ব">{{cite web | url=https://www.dhakatimes24.com/2016/12/09/11325/%E0%A6%AC%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%A3-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%96 | title=বৰুণ ৰয় এক সংগ্ৰামীৰ মুখ | accessdate=8 January 2024}}</ref> ===মৃত্যু=== বাংলাদেশৰ চুনামগঞ্জ জিলাৰ হাচাননগৰত ৮ ডিচেম্বৰ ২০০৯ চনত বিমান ৰয়ৰ মৃত্যু হয়৷<ref name="Hossain 2018" /><ref>{{cite news |title=Comrade Barun Roy passes away |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-116989 |access-date=15 November 2018 |work=The Daily Star |date=8 December 2009 |language=en}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] fn5p1udj09ecfzga9gvw0d8r17perhq 0 103237 647671 644130 2026-10-25T17:36:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647671 wikitext text/x-wiki '''মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০২৩''' আছিল ৭২তম [[মিছ ইউনিভাৰ্ছ]] প্ৰতিযোগিতা। এই অনুষ্ঠান ১ নৱেম্বৰ ২০২৩ তাৰিখে এল চালভাডৰৰ চান চালভাডৰৰ জিমনাচিঅ নাচিওনেল হʼজে এডলফো পিনেডাত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=3 August 2023 |title=Miss Universe Seals New Multi-Year Deal to Continue on Roku and Telemundo, Starting with November Event (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-roku-telemundo-live-november-72nd-1235687231/ |access-date=4 August 2023 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |language=en-US |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107013520/https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-roku-telemundo-live-november-72nd-1235687231/ |url-status=live}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ শেষত, নিকাৰাগুয়াৰ শ্বেইনিছ পালাচিওচক আৰ'বনি গেব্ৰিয়েলে মিছ ইউনিভাৰ্ছ 2023 হিচাপে সন্মান লাভ কৰে। তেওঁক বিগত বছৰৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ আমেৰিকাৰ আৰ’বনি গেব্ৰিয়েলে বিজয় মুকুট পিন্ধায়।<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |title=Sheynnis Palacios of Nicaragua wins Miss Universe 2023, first for her country |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/11/19/2310676/sheynnis-palacios-nicaragua-wins-miss-universe-2023-first-her-country |access-date=19 November 2023 |website=Philstar.com |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084731/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/11/19/2310676/sheynnis-palacios-nicaragua-wins-miss-universe-2023-first-her-country |url-status=live}}</ref> এই সংস্কৰণত চৌৰাশীখন দেশ আৰু টেৰিটৰীৰ প্ৰতিযোগীয়ে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই প্ৰতিযোগিতাখন জিনি মাই আৰু মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১২ অলিভিয়া কালপোৱে মাৰিয়া মেনৌনোছৰ লগত একেৰাহে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে উপস্থাপন কৰে। <ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=8 November 2023 |title=Olivia Culpo, Jeannie Mai Jenkins, Maria Menounos to host Miss Universe 2023 coronation night |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/olivia-culpo-jeannie-mai-jenkins-maria-menounos-host-miss-universe-2023-coronation-night/ |access-date=9 November 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US |archive-date=9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109195505/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/olivia-culpo-jeannie-mai-jenkins-maria-menounos-host-miss-universe-2023-coronation-night/ |url-status=live}}</ref> মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৮ কেট্ৰিয়ানা গ্ৰে আৰু জুৰি হলেও দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মঞ্চৰ পিছফালে সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{Cite web |date=8 November 2023 |title=Catriona Gray returns as backstage host for Miss Universe 2023 |url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2023/11/8/catriona-gray-miss-universe-2023.html |access-date=9 November 2023 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109074510/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2023/11/8/catriona-gray-miss-universe-2023.html |url-status=dead |archivedate=9 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231109074510/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2023/11/8/catriona-gray-miss-universe-2023.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 November 2023 |title=Catriona Gray announced as backstage correspondent for Miss Universe 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/887634/catriona-gray-announced-as-backstage-correspondent-for-miss-universe-2023/story/ |access-date=9 November 2023 |website=[[GMA News Online]] |language=en |archive-date=9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109183841/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/887634/catriona-gray-announced-as-backstage-correspondent-for-miss-universe-2023/story/ |url-status=live}}</ref> এই সংস্কৰণত জন লিজেণ্ডে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=25 October 2023 |title=John Legend to serenade Miss Universe 2023 candidates in El Salvador |url=https://mb.com.ph/2023/10/25/john-legend-to-serenade-miss-universe-2023-candidates-in-el-salvador |access-date=25 October 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=29 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029134758/https://mb.com.ph/2023/10/25/john-legend-to-serenade-miss-universe-2023-candidates-in-el-salvador |url-status=live}}</ref> ==পৃষ্ঠভূমি== ===স্থান আৰু তাৰিখ=== ২০২৩ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০২২ প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত ছালভাডৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নাইব বুকেলে ঘোষণা কৰে যে ১৯৭৫ চনত শেষবাৰৰ বাবে এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পিছত ২০২৩ চনৰ শেষৰ ফালে এল ছালভাডৰত ৭২ সংখ্যক সংস্কৰণ অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |title=El Salvador to host 72nd Miss Universe at the end of 2023 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/15/2237805/el-salvador-host-72nd-miss-universe-end-2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115092415/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/15/2237805/el-salvador-host-72nd-miss-universe-end-2023 |archive-date=15 January 2023 |access-date=15 January 2023 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gillett |first=Katy |date=15 January 2023 |title=Miss Universe 2023 to take place in El Salvador |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2023/01/15/miss-universe-2023-to-take-place-in-el-salvador/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117083725/https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2023/01/15/miss-universe-2023-to-take-place-in-el-salvador/ |archive-date=17 January 2023 |access-date=15 January 2023 |website=The National |language=en}}</ref> পিছলৈ ২০২৩ চনৰ ২৭ জুলাইত মিছ ইউনিভাৰ্ছ অৰ্গেনাইজেশ্যনে ঘোষণা কৰে যে এই প্ৰতিযোগিতা ২০২৩ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত হ'ব।<ref name=":1">{{Cite web |last=Loreto |first=Maria |date=27 July 2023 |title=Miss Universe unveils teaser for upcoming competition |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20230727348519/miss-universe-teaser-competition/ |access-date=28 July 2023 |website=[[¡Hola!]] |language=en-US |archive-date=18 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230818223007/https://www.hola.com/us/celebrities/20230727348519/miss-universe-teaser-competition/ |url-status=live}}</ref> দেশখনত চলি থকা জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Labrador |first1=Gabriel |last2=Martínez |first2=Óscar |date=23 March 2023 |title=One Year under a Police State in El Salvador |language=English |publisher=El Faro |url=https://elfaro.net/en/202303/el_salvador/26793/one-year-under-a-police-state-in-el-salvador |access-date=17 November 2023 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117225515/https://elfaro.net/en/202303/el_salvador/26793/one-year-under-a-police-state-in-el-salvador |url-status=live |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117225515/https://elfaro.net/en/202303/el_salvador/26793/one-year-under-a-police-state-in-el-salvador |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Luke |date=27 July 2023 |title=El Salvador clears way for mass trials as crackdown on gangs ramps up |language=English |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jul/27/el-salvador-nayib-bukele-gangs-mass-trials |access-date=17 November 2023 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117225515/https://www.theguardian.com/world/2023/jul/27/el-salvador-nayib-bukele-gangs-mass-trials |url-status=live}}</ref> আয়োজক দেশ হিচাপে এল ছালভাডৰক বাছনি কৰাৰ সিদ্ধান্তটো লৈ সমালোচনাৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=15 November 2023 |title=Podcast: Miss Universo en dictadura |url=https://www.alharaca.sv/descompases/podcast-miss-universo-en-dictadura/ |access-date=18 November 2023 |website=Alharaca |language=es |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118171424/https://www.alharaca.sv/descompases/podcast-miss-universo-en-dictadura/ |url-status=live |archivedate=18 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231118171424/https://www.alharaca.sv/descompases/podcast-miss-universo-en-dictadura/ |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nóchez |first=María Luz |date=18 November 2023 |title=Miss Universo corona la dictadura anunciada de Bukele |url=https://elpais.com/america/2023-11-18/miss-universo-corona-la-dictadura-anunciada-de-bukele.html |access-date=18 November 2023 |website=El País América |language=es |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118171420/https://elpais.com/america/2023-11-18/miss-universo-corona-la-dictadura-anunciada-de-bukele.html |url-status=live}}</ref> অৰ্থনৈতিক সংকটৰ মাজতে প্ৰতিযোগিতাখন আয়োজনৰ বাবে ৰাজহুৱা ধন আবণ্টন দিয়াৰ পিছতে ৰাজধানী ছান ছালভাডৰত প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Under State of Exception and Constitutional Crisis, El Salvador Hosts Miss Universe Pageant |url=https://www.cispes.org/article/under-state-exception-and-constitutional-crisis-el-salvador-hosts-miss-universe-pageant |website=CISPES |access-date=17 November 2023 |date=9 November 2023 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117225526/https://cispes.org/article/under-state-exception-and-constitutional-crisis-el-salvador-hosts-miss-universe-pageant |url-status=live |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117225526/https://cispes.org/article/under-state-exception-and-constitutional-crisis-el-salvador-hosts-miss-universe-pageant |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |last1=Vincent |first1=Elizabeth |title=Inside troubled Miss Universe pageant, which will feature two trans competitors |url=https://nypost.com/2023/11/17/lifestyle/inside-troubled-miss-universe-pageant-as-owner-goes-bankrupt/ |access-date=17 November 2023 |publisher=New York Post |date=17 November 2023 |language=en |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117225515/https://nypost.com/2023/11/17/lifestyle/inside-troubled-miss-universe-pageant-as-owner-goes-bankrupt/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Janetsky |first=Megan |date=8 November 2023 |title=El Salvador's Miss Universe pageant drawing attention at crucial moment for president |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/el-salvadors-miss-universe-pageant-drawing-attention-crucial-104998462 |access-date=18 November 2023 |website=ABC News |language=en |archive-date=18 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118084822/https://abcnews.go.com/International/wireStory/el-salvadors-miss-universe-pageant-drawing-attention-crucial-104998462 |url-status=live}}</ref> প্ৰতিযোগিতাখনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে সংস্থাটোৱে "হেল্ল' ইউনিভাৰ্ছ" ভ্ৰমণ পেকেজ আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=24 August 2023 |title=LOOK: Miss Universe offers tour packages in El Salvador |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-offers-tour-packages-el-salvador-november-2023/ |access-date=19 November 2023 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119002548/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-offers-tour-packages-el-salvador-november-2023/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |title=Miss Universe 'Hello Universe' Tour: What to expect |url=https://qa.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/11/14/2311409/miss-universe-hello-universe-tour-what-expect |access-date=19 November 2023 |website=Philstar.com |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084735/https://qa.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/11/14/2311409/miss-universe-hello-universe-tour-what-expect |url-status=live}}</ref> ===অংশগ্ৰহণকাৰীৰ নিৰ্বাচন=== প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ চুৰাশিখন দেশ আৰু অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলক বাছনি কৰা হৈছিল। ইয়াৰে পাঁচজন প্ৰতিনিধিক তেওঁলোকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাত ৰানাৰ্ছ-আপ হোৱাৰ পিছত, বা কাষ্টিং প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে বাছনি কৰাৰ পিছত এই পদত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref name="Miss USA turns out to be a Mrs">{{Cite news |date=19 July 1957 |title=Miss USA turns out to be a Mrs. |pages=1 |work=Park City Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=7wgeAAAAIBAJ&sjid=30UEAAAAIBAJ&pg=5120%2C1553698 |access-date=19 July 2023 |via=[[Google News Archive]] |archive-date=19 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719012556/https://news.google.com/newspapers?id=7wgeAAAAIBAJ&sjid=30UEAAAAIBAJ&pg=5120,1553698 |url-status=live}}</ref> ১৯৫৭ চনৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মিছ ইউনিভাৰ্ছ অৰ্গেনাইজেশ্যনে বিবাহিত মহিলা আৰু সন্তানথকা মহিলাসকলক প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল। <ref name="Miss USA turns out to be a Mrs"/><ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Miss Universe announces inclusive change to pageant after more than 70 years |url=https://www.independent.co.uk/life-style/miss-universe-2023-mothers-married-women-b2143616.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114161127/https://www.independent.co.uk/life-style/miss-universe-2023-mothers-married-women-b2143616.html |archive-date=14 November 2022 |access-date=12 August 2022 |website=The Independent |language=en}}</ref> এই সংস্কৰণৰ প্ৰতিযোগীৰ তালিকাখন বিগত প্ৰতিযোগিতাসমূহৰ তুলনাত ইয়াৰ বৈচিত্ৰ্য আৰু অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে সংবাদ মাধ্যমে লক্ষ্য কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Botelho |first=Renan |date=17 November 2023 |title=Miss Universe 2023 Welcomes Two Transgender Women, a Plus-size Model and Mothers for the First Time |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-universe-2023-transwomen-plus-size-mothers-1235934116/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118045523/https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-universe-2023-transwomen-plus-size-mothers-1235934116/ |archive-date=18 November 2023 |access-date=18 November 2023 |website=WWD |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=15 November 2023 |title=Meet the mothers and transgender women candidates competing in Miss Universe 2023 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/meet-mothers-transgender-women-candidates-miss-universe-2023/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116104725/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/meet-mothers-transgender-women-candidates-miss-universe-2023/ |archive-date=16 November 2023 |access-date=16 November 2023 |website=Rappler |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikko |date=8 November 2023 |title=Miss Universe 2023 candidates challenging outdated standards for beauty queens |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/176979/miss-universe-2023-candidates-defying-beauty-queen-standards-a721-20231108-lfrm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116104725/https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/176979/miss-universe-2023-candidates-defying-beauty-queen-standards-a721-20231108-lfrm |archive-date=16 November 2023 |access-date=16 November 2023 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> এই সংস্কৰণৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত নেদাৰলেণ্ডৰ ৰিকি ক'লে আৰু পৰ্তুগালৰ মেৰিনা মেচেটে ২০১৮ চনত স্পেইনৰ এঞ্জেলা পন্সৰ পিছত এই প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰা যৌথ দ্বিতীয়গৰাকী হিজড়া মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite news |last=Moses |first=Claire |date=11 July 2023 |title=A Trans Woman Is Crowned Miss Netherlands for the First Time |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/07/11/world/europe/miss-netherlands-rikkie-valerie-kolle.html |url-status=live |access-date=19 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930173235/https://www.nytimes.com/2023/07/11/world/europe/miss-netherlands-rikkie-valerie-kolle.html |archive-date=30 September 2023 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yurcaba |first=Jo |date=9 October 2023 |title=At least two transgender women will compete in the Miss Universe pageant |url=https://www.nbcnews.com/nbc-out/out-news/least-two-transgender-women-will-compete-miss-universe-pageant-rcna119553 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011142620/https://www.nbcnews.com/nbc-out/out-news/least-two-transgender-women-will-compete-miss-universe-pageant-rcna119553 |archive-date=11 October 2023 |access-date=12 October 2023 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref> তদুপৰি এই সংস্কৰণত ১৯৫৭ চনৰ পিছত এই প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰথম বিবাহিতা মহিলা আৰু মাতৃসকলেও অংশগ্ৰহণ কৰে, য'ত কলম্বিয়াৰ কেমিলা এভেলা, গুৱেটামালাৰ মিচেল কন আৰু চুইজাৰলেণ্ডৰ লৰেনা ছাণ্টেনে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="auto">{{Cite web |last1=Hernandez |first1=Carlos |last2=Reyes |first2=Ingrid |date=6 August 2023 |title=Miss Universo Guatemala 2023: Melanie Michelle Cohn Bech se corona como la nueva reina de belleza nacional y representará al país en próxima elección en El Salvador |trans-title=Miss Universe Guatemala 2023: Melanie Michelle Cohn Bech is crowned as the new national beauty queen and will represent the country in the next election in El Salvador |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-universo-guatemala-2023-melanie-michelle-cohn-bech-se-corona-como-la-nueva-reina-de-belleza-nacional-y-representara-al-pais-en-proxima-eleccion-en-el-salvador-breaking/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230807095453/https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-universo-guatemala-2023-melanie-michelle-cohn-bech-se-corona-como-la-nueva-reina-de-belleza-nacional-y-representara-al-pais-en-proxima-eleccion-en-el-salvador-breaking/ |archive-date=7 August 2023 |access-date=7 August 2023 |language=es-GT}}</ref> নেপালৰ জেন দিপিকা গেৰেটক সংবাদ মাধ্যমে এই প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰা "প্ৰথম প্লাছ-আকাৰৰ" প্ৰতিনিধি হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।" প্ৰতিনিধি হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique V. |date=16 November 2023 |title=Miss Universe 2023: Meet the trans candidates, the plus-sized beauty queen, and the first-ever Miss Universe Pakistan |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/888576/miss-universe-2023-meet-the-trans-candidates-the-plus-sized-beauty-queen-and-the-first-ever-miss-univ/story/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116104725/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/888576/miss-universe-2023-meet-the-trans-candidates-the-plus-sized-beauty-queen-and-the-first-ever-miss-univ/story/ |archive-date=16 November 2023 |access-date=16 November 2023 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> পাকিস্তানে প্ৰতিযোগিতাখনলৈ পঠোৱা প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি এৰিকা ৰবিনক "প্ৰতিযোগিতাখনক অধিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি তুলাৰ" বাবে বিশেষভাৱে উল্লেখিত হৈছিল <ref>{{Cite web |last=Edmonds |first=Lauren |title=Meet the 6 Miss Universe 2023 contestants who are making the pageant more inclusive |url=https://www.insider.com/meet-the-miss-universe-contestants-making-the-pageant-more-inclusive-2023-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084729/https://www.insider.com/meet-the-miss-universe-contestants-making-the-pageant-more-inclusive-2023-11 |archive-date=19 November 2023 |access-date=19 November 2023 |website=Insider |language=en-US}}</ref> though her participation was met with mixed reactions within her country.<ref>{{Cite news |last=Baloch |first=Saher |date=11 October 2023 |title=Pakistan's 'shameful' first Miss Universe contestant |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-66991577 |url-status=live |access-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022030621/https://www.bbc.com/news/world-asia-66991577 |archive-date=22 October 2023}}</ref> যদিও তেওঁৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে তেওঁৰ নিজৰ দেশত মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Baloch |first=Saher |date=11 October 2023 |title=Pakistan's 'shameful' first Miss Universe contestant |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-66991577 |url-status=live |access-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022030621/https://www.bbc.com/news/world-asia-66991577 |archive-date=22 October 2023}}</ref> ===সাল সলনি=== মিছ ইউনিভাৰ্ছ মঙ্গোলিয়া ২০২৩-ৰ দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপ নমুনজুল বাটমাগনাইক মূল বিজয়ী নমিঞ্জুল জাণ্ডাংগিনক অজ্ঞাত কাৰণত প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অক্ষম বুলি গণ্য কৰাৰ পিছত মঙ্গোলিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ নিযুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=15 October 2023 |title=7 Potret Nominzul Zandangiin Miss Universe Mongolia 2023, Mengesankan! |trans-title=7 Portraits of Nominzul Zandangiin Miss Universe Mongolia 2023, Impressive! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-nominzul-zandangiin-miss-universe-mongolia-2023-c1c2 |access-date=9 November 2023 |website=IDN Times |language=id |archive-date=9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109010035/https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-nominzul-zandangiin-miss-universe-mongolia-2023-c1c2 |url-status=live}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Perez |first=Robert |date=6 November 2023 |title=Namuunzul Batmagnai será Mongolia en Miss Universe 2023 |trans-title=Namuunzul Batmagnai will be Mongolia in Miss Universe 2023 |url=https://extra.com.co/namuunzul-batmagnai-sera-mongolia-en-miss-universe-2023/ |access-date=9 November 2023 |website=El Diario de Todos |language=es |archive-date=9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109010036/https://extra.com.co/namuunzul-batmagnai-sera-mongolia-en-miss-universe-2023/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231109010036/https://extra.com.co/namuunzul-batmagnai-sera-mongolia-en-miss-universe-2023/ |archivedate=9 November 2023 |deadurl=yes}}</ref> মিছ ইউনিভাৰ্ছ ভিয়েটনাম ২০২২ৰ প্ৰথম ৰানাৰ্ছ আপ লে থ' নী [vi]ক প্ৰথমে এই বছৰৰ সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাবলৈ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Nguyễn |first=Anh |date=26 June 2023 |title=Á hậu Thảo Nhi Lê kết thúc nhiệm kỳ Miss Universe Vietnam |trans-title=Runner-up Thao Nhi Le ends the term of Miss Universe Vietnam |url=https://bazaarvietnam.vn/a-hau-thao-nhi-le-ket-thuc-nhiem-ky-miss-universe-vietnam/ |access-date=16 November 2023 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN |archive-date=19 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719010527/https://bazaarvietnam.vn/a-hau-thao-nhi-le-ket-thuc-nhiem-ky-miss-universe-vietnam/ |url-status=live}}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চাইগন ইউনিভাৰ্ছ জইণ্ট ষ্টক কোম্পানীয়ে মিছ ইউনিভাৰ্ছ ফ্ৰেঞ্চাইজি হেৰুৱাইছিল আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ মিছ ইউনিভাৰ্ছ ভিয়েটনাম ট্ৰেডিং জইণ্ট ষ্টক কোম্পানীলৈ হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web |last=Cao |first=Tan |date=29 March 2023 |title=Vietnamese beauty contestant not allowed to compete in 2023 Miss Universe |url=https://e.vnexpress.net/news/trend/vietnamese-beauty-contestant-not-allowed-to-compete-in-2023-miss-universe-4587371.html |access-date=16 November 2023 |website=VnExpress International |language=en |archive-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718010054/https://e.vnexpress.net/news/trend/vietnamese-beauty-contestant-not-allowed-to-compete-in-2023-miss-universe-4587371.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Phuong |first=Hoi |date=29 March 2023 |title=Á hậu Lê Thảo Nhi mất suất thi Miss Universe 2023 |trans-title=Runner-up Le Thao Nhi lost her place to compete in Miss Universe 2023 |url=https://tuoitre.vn/news-20230329171603715.htm |access-date=16 November 2023 |website=[[Tuổi Trẻ]] |language=vi |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703034530/https://tuoitre.vn/news-20230329171603715.htm |url-status=live}}</ref> দুয়োটা কোম্পানীৰ মাজত মীমাংসা প্ৰক্ৰিয়া বিফল হোৱাৰ পিছত, পিছৰটোৱে মিছ ইউনিভাৰ্ছত ভিয়েটনামৰ নতুন প্ৰতিনিধি বাছনি কৰিবলৈ মিছ ইউনিভাৰ্ছ ভিয়েটনাম নামৰ এখন নতুন প্ৰতিযোগিতা আয়োজন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিজয়ী আছিল[[:en:Quỳnh Hoa Bùi|কুইন হোয়া বুই]]<ref>{{Cite web |date=30 September 2023 |title=Hanoi beauty crowned Miss Universe Vietnam 2023 |url=https://tuoitrenews.vn/news/ttnewsstyle/20230930/hanoi-beauty-crowned-miss-universe-vietnam-2023/75887.html |access-date=16 November 2023 |website=Tuoi Tre News |language=en-US |archive-date=8 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108024433/https://tuoitrenews.vn/news/ttnewsstyle/20230930/hanoi-beauty-crowned-miss-universe-vietnam-2023/75887.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Duyen |date=30 September 2023 |title=Bùi Quỳnh Hoa đăng quang Miss Universe Vietnam 2023, fan sắc đẹp tiếc nuối cho Hương Ly |url=https://bazaarvietnam.vn/bui-quynh-hoa-dang-quang-miss-universe-vietnam-2023/ |access-date=21 November 2023 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121015050/https://bazaarvietnam.vn/bui-quynh-hoa-dang-quang-miss-universe-vietnam-2023/ |url-status=live}}</ref> ===মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডোনেছিয়া বিতৰ্ক=== মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডোনেছিয়া ২০২৩ প্ৰতিযোগিতাৰ সাতগৰাকী প্ৰতিযোগীয়ে প্ৰতিযোগিতাখনৰ আয়োজকৰ পৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ কাণ্ডৰ সন্দৰ্ভত আৰক্ষীৰ প্ৰতিবেদন দাখিল কৰে। অভিযোগবোৰত "শৰীৰ পৰীক্ষা"ৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছিল, য'ত প্ৰতিযোগীসকলক তেওঁলোকৰ কাপোৰ আৰু অন্তৰ্বাস বোৰ আধা ডজন পুৰুষ-মহিলাৰ সন্মুখত সন্মুখত এটা সংকুচিত কোঠাৰ ভিতৰত আঁতৰাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল, যদিও কোৱা হৈছিল যে এইটো তেওঁলোকৰ প্ৰতিযোগিতাৰ পোছাকৰ বাবে উপযুক্ত অধিৱেশন।<ref>{{Cite web |last=Jatmiko |first=Andi |date=15 August 2023 |title=Accounts of 'body checks' at Miss Universe Indonesia shock the nation as contestants speak out |url=https://apnews.com/article/indonesia-malaysia-miss-universe-sexual-harrasment-33fe86678d4675d15d70102cc78726e4 |access-date=25 October 2023 |website=[[AP News]] |language=en |archive-date=29 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029014728/https://apnews.com/article/indonesia-malaysia-miss-universe-sexual-harrasment-33fe86678d4675d15d70102cc78726e4 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bhojwani |first=Janhvi |date=4 September 2023 |title=Miss Universe Indonesia contestants speak out about sexual harassment claims |url=https://www.nbcnews.com/news/world/miss-universe-indonesia-sexual-harassment-rcna102923 |access-date=25 October 2023 |website=[[NBC News]] |language=en |archive-date=22 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022120655/https://www.nbcnews.com/news/world/miss-universe-indonesia-sexual-harassment-rcna102923 |url-status=live}}</ref> এগৰাকী প্ৰতিযোগীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁক একাধিক ভংগীমা কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল আৰু থিয় হৈ থকাৰ সময়ত ভৰি দুখন মেলিবলৈ দিয়া হৈছিল,<ref name=":4">{{Cite web |date=8 August 2023 |title=Miss Universe Indonesia Mengaku Diarahkan Berpose Ngangkang Sampai Area Intim Diraba |trans-title=Miss Universe Indonesia admits that she was directed to pose in a straddle pose until her intimate area was touched |url=https://metro.suara.com/read/2023/08/08/113110/miss-universe-indonesia-mengaku-diarahkan-berpose-ngangkang-sampai-area-intim-diraba |access-date=25 October 2023 |website=Metro |language=id |archive-date=9 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230809052910/https://metro.suara.com/read/2023/08/08/113110/miss-universe-indonesia-mengaku-diarahkan-berpose-ngangkang-sampai-area-intim-diraba |url-status=live |archivedate=9 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230809052910/https://metro.suara.com/read/2023/08/08/113110/miss-universe-indonesia-mengaku-diarahkan-berpose-ngangkang-sampai-area-intim-diraba |deadurl=yes }}</ref> আৰু প্ৰতিযোগীসকলৰ পাঁচগৰাকীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁলোকক উলংগ হৈ থকাৰ সময়ত তেওঁলোকৰ সন্মতি অবিহনে ফটো তোলা হৈছিল।<ref name=":4" /> ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰ আৰু মিছ ইউনিভাৰ্ছ অৰ্গেনাইজেশ্যনে তদন্ত আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডোনেছিয়া প্ৰতিযোগিতা চলোৱা সৌন্দৰ্য্য কোম্পানী পিটি কেপেলা স্বস্তিকা কাৰিয়া আৰু সংস্থাটোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচালক পপি কেপেলাৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref>{{Cite web |date=13 August 2023 |title=Miss Universe cuts ties with Indonesia chapter after alleged strip searches |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/8/13/miss-universe-cuts-ties-with-indonesia-chapter-after-alleged-strip-searches |access-date=25 October 2023 |website=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |language=en |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119015658/https://www.aljazeera.com/news/2023/8/13/miss-universe-cuts-ties-with-indonesia-chapter-after-alleged-strip-searches |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 August 2023 |title=Miss Universe cuts ties with Indonesia organiser accused of sexual harassment |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/miss-universe-cuts-ties-with-indonesia-organiser-accused-sexual-harassment-2023-08-13/ |access-date=25 October 2023 |archive-date=29 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029014729/https://www.reuters.com/business/miss-universe-cuts-ties-with-indonesia-organiser-accused-sexual-harassment-2023-08-13/ |url-status=live}}</ref> ==ফলাফল== === প্লেচমেণ্ট === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !স্থান !প্ৰতিযোগী |- |মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০২৩ | * {{NIC}} – শ্বেইনিছ পালাচিঅ'ছ<ref name="top3">{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=19 November 2023 |title=Nicaragua's Sheynnis Palacios is Miss Universe 2023 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/nicaragua-sheynnis-palacios-winner-miss-universe-2023/ |access-date=19 November 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119044805/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/nicaragua-sheynnis-palacios-winner-miss-universe-2023/ |url-status=live}}</ref> |- |১ম ৰানাৰ্ছ আপ | * {{THA}} – এণ্টনিয়া পৰ্চিল্ড<ref name="top3" /> |- |২য় ৰানাৰ্ছ আপ | * {{AUS}} – মোৰায় উইলছন<ref name="top3" /> |- |শীৰ্ষ ৫ | * {{COL}} – কেমিলা এভেলা<ref name="top5">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |date=19 November 2023 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2023 Top 5 Q&A portion |url=https://philstarlife.com/news-and-views/490265-transcript-miss-universe-2023-top-5-q-a-portion |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084732/https://philstarlife.com/news-and-views/490265-transcript-miss-universe-2023-top-5-q-a-portion |archive-date=19 November 2023 |access-date=19 November 2023 |website=Philstar Life}}</ref> * {{PRI}} – কাৰ্লা গুইলফু<ref name="top5" /> |- |শীৰ্ষ ১০ | * {{SLV}} – ইছাবেলা গাৰ্চিয়া-মানজো<ref name="top10">{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=19 November 2023 |title=LIST: Miss Universe 2023 Top 10 candidates |url=https://mb.com.ph/2023/11/19/list-miss-universe-2023-top-10-candidates |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084732/https://mb.com.ph/2023/11/19/list-miss-universe-2023-top-10-candidates |archive-date=19 November 2023 |access-date=19 November 2023 |website=Manila Bulletin}}</ref> * {{PER}} – কেমিলা এস্ক্ৰিভেন্স<ref name="top10" /> * {{PHL}} – মিচেল ডি<ref name="top10" /> * {{ESP}} – এথেনিয়া পেৰেজ<ref name="top10" /> * {{VEN}} – ডায়েনা ছিলভা<ref name="top10" /> |- |শীৰ্ষ ২০ | * {{CMR}} – ইছি প্ৰিন্সেছ<ref name="top20">{{Cite web |last=Correspondents |first=B. N. N. |date=19 November 2023 |title=Miss Universe 2023 Announces Top 20 Finalists |url=https://bnn.network/arts/miss-universe-2023-announces-top-20-finalists-a-new-era-of-inclusive-beauty/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084732/https://bnn.network/arts/miss-universe-2023-announces-top-20-finalists-a-new-era-of-inclusive-beauty/ |archive-date=19 November 2023 |access-date=19 November 2023 |website=BNN Breaking |archivedate=19 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231119084732/https://bnn.network/arts/miss-universe-2023-announces-top-20-finalists-a-new-era-of-inclusive-beauty/ |deadurl=yes }}</ref> * {{CHI}} – চেলেষ্টে ভিয়েল<ref name="top20" /> * {{IND}} – [[শ্বেতা শাৰ্দা]]<ref name="top20" /> * {{JAM}} – জৰ্ডান লেভি<ref name="top20" /> * {{NAM}} – জমিলা উইৰাছ<ref name="top20" /> * {{NEP}} – [[জেন দিপিকা গেৰেট]]<ref name="top20" /> * {{PAK}} – [[এৰিকা ৰবিন]]<ref name="top20" /> * {{POR}} – মেৰিনা মেচেটে<ref name="top20" /> * {{SAF}} – ব্ৰয়নি গভেণ্ডাৰ<ref name="top20" /> * {{USA}} – নোৱেলিয়া ভইগট<ref name="top20" /> |} [[File:Final Results of Miss Universe 2023.png|thumb|271x271px|মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০২৩ৰ অফিচিয়েল ফলাফল]] <small>§ – দৰ্শকৰ দ্বাৰা শীৰ্ষ ২০ ৰ ভিতৰত ভোট দিয়া হৈছে</small> === বিশেষ বঁটা === {| class="wikitable sortable unsortable" style="font-size: 95%;" !Award !Contestant |- |শ্ৰেষ্ঠ ৰাষ্ট্ৰীয় সাজ-পোছাক | rowspan="3" | * {{Flag|Philippines}} – মিচেল ডি<ref name="phawards">{{Cite web |date=20 November 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/888911/michelle-dee-proud-of-winning-3-special-awards-at-miss-universe-2023/story/ |title=Michelle Dee proud of winning 3 special awards at Miss Universe 2023 |access-date=20 November 2023 |website=[[GMA Integrated News]] |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122223346/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/888911/michelle-dee-proud-of-winning-3-special-awards-at-miss-universe-2023/story/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Michelle Dee is the National Costume Winner at Miss Universe 2023 {{!}} GMA Entertainment |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/fashion/19086/michelle-dee-is-the-national-costume-winner-at-miss-universe-2023/photo |access-date=24 November 2023 |website=www.gmanetwork.com |archive-date=24 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231124133521/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/fashion/19086/michelle-dee-is-the-national-costume-winner-at-miss-universe-2023/photo |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=24 November 2023 |title=Michelle Dee, wagi ng Best National Costume sa Miss Universe |website=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/24/23/michelle-dee-wagi-ng-best-national-costume-sa-miss-universe |access-date=24 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125081604/https://news.abs-cbn.com/life/11/24/23/michelle-dee-wagi-ng-best-national-costume-sa-miss-universe |url-status=live}}</ref> |- |ফেন ভোট বিজয়ী |- |স্পিৰিট অৱ কাৰ্নিভাল বঁটা |- |মিছ কনজেনিয়েলিটি | *{{Flag|Spain}} – এথেনিয়া পেৰেজ<ref>{{Cite web |last=Rees |first=Alex |date=19 November 2023 |title=Miss Nicaragua wins 2023 Miss Universe pageant |url=https://www.cnn.com/style/miss-universe-2023-nicaragua-sheynnis-palacios/index.html |access-date=19 November 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119084733/https://www.cnn.com/style/miss-universe-2023-nicaragua-sheynnis-palacios/index.html |url-status=live}}</ref> |- |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা]] [[শ্ৰেণী:২০২৩ চন]] tlok78cra05txt8bwxug64jwgcgg4zs 0 104110 647670 416988 2026-10-25T17:27:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647670 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মাৰ্ক ৰাফেল’ | image = Mark Ruffalo (36201774756) (cropped).jpg | caption = ২০১৭ চনত ৰাফেল’ | birth_name = মাৰ্ক এলেন ৰাফেল’ | birth_date = {{birth date and age|1967|11|22}} | birth_place = কেন’ছা, ৱিছকনছিন, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | occupation = {{hlist|অভিনেতা|প্ৰযোজক}} | years_active = ১৯৮৯–বৰ্তমান | children = ৩ | spouse = {{marriage|ছানৰাইজ কইগনী|2000}} | party = ডেমক্ৰেটিক | works = | awards = | signature = Mark Ruffalo's signature.svg }} '''মাৰ্ক এলেন ৰাফেল’''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Mark Alan Ruffalo; জন্ম: ২২ নৱেম্বৰ, ১৯৬৭) এজন আমেৰিকান অভিনেতা। ১৯৯০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু প্ৰথমে কেনেথ ল’নাৰ্গানৰ নাটক ''ডিছ ইজ আৱাৰ ইউথ'' (১৯৯৬) আৰু নাটকীয় ছবি ''ইউ কেন কাউণ্ট অন মি''ত (২০০০) অভিনয় কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৰোমাণ্টিক কমেডী ছবি ''১৩ গ’ইং অন ৩০'' (২০০৪), ''জাষ্ট লাইক হেভেন'' (২০০৫) আৰু ''থ্ৰিলাৰ ইন দ্য কাট'' (২০০৩), ''জোডিয়াক'' (২০০৭), আৰু ''শ্বাটাৰ আইলেণ্ড''ত (২০১০) অভিনয় কৰে। ২০১২ চনৰ পৰা “মাৰ্ভেল চিনেমেটিক ইউনিভাৰ্ছ”ৰ অতিনায়ক ছলচ্চিত্ৰত ''ব্ৰুচ বেনাৰ'' / ''হাল্ক''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে। কমেডী-নাটক ''দ্য কিডছ আৰ অল ৰাইট''ত (২০১০) এজন শুক্ৰাণু-দাতাৰ চৰিত্ৰ, জীৱনীমূলক চলচ্চিত্ৰ ''ফক্সকেচাৰ''ত (২০১৪) ''ডেভ শ্বাল্টজ'', স্পটলাইট নাটকত ''মাইকেল ৰেজেণ্ডেছ'' (২০১৫) , আৰু কল্পবিজ্ঞানৰ চলচ্চিত্ৰ ''পৌৰ থিংছ''ত (২০২৩) এজন অশ্লীল উকীলৰ অভিনয় কৰি ৰাফেল’ৱে শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ একাডেমী বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে। দূৰদৰ্শন নাটক ছবি ''দ্য নৰ্মেল হাৰ্ট''ত (২০১৫) সমকামী কৰ্মীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ “শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ স্ক্ৰীণ এক্টৰছ গিল্ড বঁটা” (Screen Actors Guild Award for Best Actor) আৰু মিনিচিৰিজ ''আই ন' ডিছ মাচ ইজ ট্ৰু''ত (২০২০) যমজ সন্তানৰ দ্বৈত চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে “প্ৰাইমটাইম এমি এৱাৰ্ড ফৰ আউটষ্টেণ্ডিং লিড এক্টৰ” (Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor) লাভ কৰে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৭ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ৱিছকনছিনৰ কেন’ছাত মাৰ্ক এলেন ৰাফেল’ৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ মাতৃৰ নাম মেৰী ৰ’জ আৰু তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ফ্ৰেংক লৰেন্স ৰাফেল’ জুনিয়ৰ আছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন নিৰ্মাণ চিত্ৰকৰ আছিল।<ref name="actors">{{cite episode |title=Mark Ruffalo |series=Inside the Actors Studio |network=Bravo (U.S. TV network) |airdate=March 19, 2007 |season=13 |number=6}}</ref><ref name="parade">{{cite magazine |last=Rader |first=Dotson |title=I Wouldn't Give Any Of It Back |magazine=Parade (magazine)|Parade |date=May 9, 2004 |url=http://www.parade.com/articles/editions/2004/edition_05-09-2004/featured_0 |access-date=September 20, 2007 |archive-date=September 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180147/http://www.parade.com/articles/editions/2004/edition_05-09-2004/featured_0}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ কেলাব্ৰিয়াৰ জিৰিফালকোৰ ইটালিয়ান বাহাই ধৰ্মী<ref>{{cite magazine |url=http://www.elle.it/Showbiz/mark-ruffalo-intervista |title=Mark Ruffalo: intervista con l'attore di Avengers |trans-title=Mark Ruffalo: interview with the Avengers actor |language=it |last=Grassi |first=Giovanna |magazine=Elle (magazine)|Elle |date=June 18, 2015 |access-date=July 24, 2016 |archive-date=September 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911111004/http://www.elle.it/Showbiz/mark-ruffalo-intervista |url-status=live }}</ref> আৰু মাতৃ ফৰাচী কানাডিয়ান আৰু ইটালিয়ান খ্ৰীষ্টান আছিল।<ref>{{cite news |title=Ruffalo ascends to the next level in 'Heaven' |url=http://usatoday30.usatoday.com/life/people/2005-09-15-ruffalo_x.htm |access-date=December 20, 2013 |newspaper=USA Today |date=September 15, 2005 |first=Susan |last=Wloszczyna |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017053308/http://usatoday30.usatoday.com/life/people/2005-09-15-ruffalo_x.htm |archive-date=October 17, 2013| url-status=live |quote=Ruffalo, an Italian-French-Canadian mix ...}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ecufilmfestival.com/en/spotlight-mark-ruffalo/ |title=Spotlight – Mark Ruffalo |date=May 29, 2015 |website=European Independent Film Festival |access-date=July 28, 2015 |archive-date=September 23, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923233442/http://www.ecufilmfestival.com/en/spotlight-mark-ruffalo/ |url-status=live |archivedate=September 23, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923233442/http://www.ecufilmfestival.com/en/spotlight-mark-ruffalo/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/qampa-mark-ruffalo-20308/|title=Q&A: Mark Ruffalo |date=February 4, 2010|last=Goldstein|first=Gregg|work=The Hollywood Reporter}}</ref><ref>{{cite news|url=https://goldenglobes.com/articles/oral-history-mark-ruffalo-on-religion/|work=Golden Globe Awards|title=Oral History: Mark Ruffalo on Religion|last=Elisa|first=Leonelli|date=March 22, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260217233318/https://goldenglobes.com/articles/oral-history-mark-ruffalo-on-religion/|archivedate=February 17, 2026|access-date=April 4, 2024|deadurl=yes}}</ref> ৰাফেল’ৱে কেথলিক আৰু প্ৰগতিশীল দুয়ো প্ৰকাৰৰ বিদ্যালয়তে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। ৰাফেল’ৱে নিজকে "সুখী ল'ৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে,<ref>{{cite news |last=Pearlman |first=Cindy |title=Working on a killer movie |newspaper=Chicago Sun-Times |date=February 25, 2007 |url=http://www.suntimes.com/entertainment/pearlman/271775,SHO-Sunday-movies25.article |access-date=September 20, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016065556/http://www.suntimes.com/entertainment/pearlman/271775%2CSHO-Sunday-movies25.article |archive-date=October 16, 2007 |url-status=dead |archivedate=October 16, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016065556/http://www.suntimes.com/entertainment/pearlman/271775%2CSHO-Sunday-movies25.article |deadurl=yes }}</ref> যদিও তেওঁ শিশু আৰু ডেকা বয়সত পঠনবিকাৰ আৰু মনোযোগ বিকাৰ গ্ৰস্থতাত ভুগিছিল।<ref name="RollingStone">{{cite magazine |url=https://www.rollingstone.com/movies/features/the-hulk-the-last-angry-man-20150504 |title=The Hulk: The Last Angry Man |last=Hiatt |first=Brian |date=May 4, 2015 |magazine=Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone |publisher=Wenner Media, Ltd. |access-date=November 22, 2022 |archive-date=May 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505043609/https://www.rollingstone.com/movies/features/the-hulk-the-last-angry-man-20150504|url-status=dead }}</ref> ৰাফেল’ৱে কিশোৰ কাল ভাৰ্জিনিয়া বিচত কটায়ছিল কাৰণ তেওঁৰ পিতৃ তাক কৰ্মৰত আছিল। তেওঁ ৱিছকনছিন আৰু ভাৰ্জিনিয়াৰ জুনিয়ৰ হাইস্কুল আৰু হাইস্কুলত মল্লযুঁজত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৮৬ চনত ভাৰ্জিনিয়া বিচৰ ফাৰ্ষ্ট কলনিয়েল হাইস্কুলৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰা ৰাফেল’ৱে পেট্ৰিয়াট প্লেহাউছৰ হৈ অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ পৰিয়ালৰ সৈতে কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছান ডিয়েগোলৈ আৰু পিছলৈ লছ এঞ্জেলছলৈ যায় আৰু ষ্টেলা এডলাৰ কনজাৰ্ভেটৰীত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰে আৰু অৰ্ফিউছ থিয়েটাৰ কোম্পানীৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হয়।<ref name="actors"/> থিয়েটাৰ কোম্পানীটোৰ বাবে তেওঁ কেইবাখনো নাটক লিখিছিল, পৰিচালনা কৰিছিল আৰু অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ প্ৰায় এটা দশক বাৰটেণ্ডাৰ হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{cite magazine |last1=Dumenco |first1=Simon |title=The Kid Stays In the Pictures |url=https://nymag.com/nymetro/movies/features/n_8518/ |magazine=New York (magazine)|New York |date=March 31, 2003 |publisher=New York Media, LLC |access-date=December 16, 2015 |archive-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222105931/http://nymag.com/nymetro/movies/features/n_8518/ |url-status=live }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০০ চনত ৰাফেল’ৱে ছানৰাইজ কইগনীক বিয়া কৰায়।তেওঁলোকৰ তিনিটা সন্তান আছে।<ref>{{cite magazine |url=https://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/mark-ruffalos-kids-do-not-respect-the-hulk-family-photo-2015144/ |title=Mark Ruffalo Jokes That His Kids Do Not Respect the Hulk: See His Family on the Red Carpet |magazine=US Magazine |first=Esther |last=Lee |date=April 14, 2015 |access-date=April 27, 2019 |archive-date=April 28, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428031448/https://www.usmagazine.com/celebrity-moms/news/mark-ruffalos-kids-do-not-respect-the-hulk-family-photo-2015144/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.etonline.com/mark-ruffalo-shares-his-kids-shot-scene-thor-ragnarok-they-had-great-day-exclusive-88911 |title=Mark Ruffalo Shares His Kids Shot a Scene for 'Thor: Ragnarok': 'They Had a Great Day' (Exclusive) |website=Entertainment Tonight |first=Jackie |last=Willis |date=October 10, 2017 |access-date=April 27, 2019 |archive-date=April 28, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428031448/https://www.etonline.com/mark-ruffalo-shares-his-kids-shot-scene-thor-ragnarok-they-had-great-day-exclusive-88911 |url-status=live }}</ref> ''দ্য লাষ্ট কেছল'' ছবিখনৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ৰাফেল’ৰ “ভেষ্টিবুলাৰ শ্বৱান’মা” (vestibular schwannoma) নামৰ এক প্ৰকাৰৰ মগজুৰ টিউমাৰ ধৰা পৰে যাক “এক’উষ্টিক নিউৰ’মা” (acoustic neuroma) বুলিও কোৱা হয়। টিউমাৰটো ক্ষতিকাৰক প্ৰকৃতিৰ নহয় নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়; কিন্তু টিউমাৰটো আঁতৰাবলৈ কৰা অস্ত্ৰোপচাৰৰ ফলত তেওঁৰ মুখমণ্ডল আংশিক পক্ষাঘাতগ্ৰস্থ হয় আৰু তেওঁৰ শ্ৰৱণ ক্ষমতাত প্ৰভাৱ পৰে।<ref>{{cite web |url=https://flipthemoviescript.com/dream-mark-ruffalo-brain-tumor/ |title=Crazy Dream That Led To The Discovery of Mark Ruffalo Brain Tumor |author=Aquahoya1 |date=March 8, 2016 |website=Flip The Movie Script |access-date=January 21, 2022 |archive-date=January 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121195149/https://flipthemoviescript.com/dream-mark-ruffalo-brain-tumor/ |url-status=live }}</ref> এবছৰৰ পিছত পক্ষাঘাত কমি গ'ল যদিও ৰাফেল’ বাওঁ কাণৰ বধিৰতা এতিয়াও ভাল নহ’ল।<ref>{{cite news |last=Williams |first=Zoe |url=https://www.theguardian.com/film/2005/jun/11/features.weekend |title=Out of the Traps |date=June 10, 2005 |newspaper=The Guardian |access-date=January 6, 2017 |archive-date=May 28, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528171913/https://www.theguardian.com/film/2005/jun/11/features.weekend |url-status=live }}</ref> ==বঁটা== *এমি বঁটা — ৩টা মনোনয়ন, ২টা পদক লাভ **২০১৪ — অসাধাৰণ দূৰদৰ্শন চলচ্চিত্ৰ — ''দ্য নৰ্মেল হাৰ্ট'' (বিজয়ী) **২০১৪ — সীমিত ধাৰাবাহিক বা চলচ্চিত্ৰৰ অসাধাৰণ মুখ্য অভিনেতা — ''দ্য নৰ্মেল হাৰ্ট'' (মনোনয়ন) **২০২০ — সীমিত ধাৰাবাহিক বা চলচ্চিত্ৰৰ অসাধাৰণ মুখ্য অভিনেতা — ''আই ন' ডিছ মাচ ইজ ট্ৰু'' (বিজয়ী) *গ্ৰেমী বঁটা — ১ টা মনোনয়ন **২০১৮ — শ্ৰেষ্ঠ কথিত শব্দ এলবাম — ''আৱাৰ ৰিভলিউশ্বন: এ ফিউচাৰ টু বিলিভ ইন'' (মনোনয়ন) *একাডেমী বঁটা (অস্কাৰ) — ৪টা মনোনয়ন **২০১১ — শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা — ''দ্য কিডছ আৰ অল ৰাইট'' (মনোনয়ন) **২০১৫ — শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা — ''ফক্সকেচাৰ'' (মনোনয়ন) **২০১৬ — শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা — ''স্পটলাইট'' (মনোনয়ন) **২০২৪ — শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা — ''পৌৰ থিংছ'' (মনোনয়ন) *টনি বঁটা — ১ টা মনোনয়ন **২০০৬ — নাটকৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অভিনেতা — ''এৱেক এণ্ড চিং!'' (মনোনয়ন) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হলিউড অভিনেতা]] azx2oclmywhmw29kpddxy24q3iod395 0 105007 647745 643425 2026-10-25T22:34:34Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647745 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}}'''বুৰুণ্ডী''' ({{lang-en|Burundi}}), আনুষ্ঠানিকভাৱে '''বুৰুণ্ডী প্ৰজাতন্ত্ৰ''', হ'ল পূব [[আফ্ৰিকা]]ৰ এখন ভূমিবেষ্টিত ৰাষ্ট্ৰ। এই দেশখন আফ্ৰিকীয় বৃহৎ হ্ৰদ অঞ্চল আৰু দক্ষিণ-পূব আফ্ৰিকাৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত মহাভাৰসাম্য উপত্যকাত অৱস্থিত। ইয়াৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৪ নিযুততকৈও অধিক।<ref>{{Cite web |title=Burundi Population (2024) – Worldometer |url=https://www.worldometers.info/world-population/burundi-population/ |access-date=2024-10-23 |website=www.worldometers.info |language=en}}</ref> বুৰুণ্ডীৰ উত্তৰে ৰুৱাণ্ডা, পূবে আৰু দক্ষিণ-পূবে তাঞ্জানিয়া আৰু পশ্চিমে কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ অৱস্থিত; ইয়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিম সীমান্তত টাংগানিকা হ্ৰদ অৱস্থিত। দেশখনৰ ৰাজনৈতিক ৰাজধানী হ'ল গিতেগা আৰু অৰ্থনৈতিক ৰাজধানী তথা আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰখন হ'ল বুজুম্বুৰা।<ref>{{cite web |date=13 February 2019 |title=Loi n°1/04 du 04 février 2019 portant Fixation de la Capitale Politique et de la Capitale Economique du Burundi |url=https://www.presidence.gov.bi/2019/02/13/loi-n104-du-04-fevrier-2019-portant-fixation-de-la-capitale-politique-et-de-la-capitale-economique-du-burundi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225103031/https://www.presidence.gov.bi/2019/02/13/loi-n104-du-04-fevrier-2019-portant-fixation-de-la-capitale-politique-et-de-la-capitale-economique-du-burundi/ |archive-date=25 February 2019 |access-date=24 February 2019}}</ref> ত্বা, হুটু আৰু টুট্চি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে বুৰুণ্ডীত কমেও ৫০০ বছৰ ধৰি বসবাস কৰি আহিছে। ইয়াৰে প্ৰায় ২০০ বছৰতকৈও অধিক সময় বুৰুণ্ডী এখন স্বাধীন ৰাজ্য হিচাপে আছিল। ১৮৮৫ চনত ই [[জাৰ্মান]] পূব আফ্ৰিকাৰ অংশ হৈ পৰে।<ref>{{cite book |first=Helmut |last=Strizek |title=Geschenkte Kolonien: Ruanda und Burundi unter deutscher Herrschaft |url=https://archive.org/details/geschenktekoloni0000stri |location=Berlin |publisher=Ch. Links Verlag |year=2006 |isbn=978-3-86153-390-0}}</ref> প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ আৰু জাৰ্মানীৰ পৰাজয়ৰ পিছত, লীগ অৱ নেচন্‌ছ-এ বুৰুণ্ডী আৰু ৰুৱাণ্ডাৰ ভূখণ্ডক বেলজিয়ামৰ হাতত অৰ্পণ কৰে, যাক সন্মিলিতভাৱে ৰুৱাণ্ডা-উৰুণ্ডী বুলি জনা গৈছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত, এই অঞ্চলটো ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ন্যাস ভূখণ্ডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ১৯৬২ চনত বুৰুণ্ডীয়ে স্বাধীনতা লাভ কৰে আৰু প্ৰথম অৱস্থাত ইয়াত ৰাজতন্ত্ৰ বাহাল আছিল। অৱশ্যে ১৯৬৬ চনৰ এক সামৰিক অভ্যুত্থানৰ ফলত ৰাজতন্ত্ৰৰ অৱসান ঘটি এখন একদলীয় প্ৰজাতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হয়। ইয়াৰ পিছৰ ২৭ বছৰ ধৰি বুৰুণ্ডীত কেইবাজনো টুট্চি একনায়কতন্ত্ৰীয়ে শাসন চলাইছিল আৰু ১৯৭২ চনত দেশখনে হুটু জনসংখ্যাৰ এক ভয়াৱহ নৰসংহাৰৰ সন্মুখীন হৈছিল। ১৯৯৩ চনত দেশৰ প্ৰথম বহুদলীয় ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ পিছত মেলচিয়ৰ নদাদায়ে বুৰুণ্ডীৰ প্ৰথমজন হুটু সম্প্ৰদায়ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হয়। মাত্ৰ তিনি মাহ পিছত এক সামৰিক অভ্যুত্থানৰ প্ৰচেষ্টাত তেওঁক হত্যা কৰা হয়, যাৰ ফলত ১২ বছৰ জোৰা বুৰুণ্ডীৰ গৃহযুদ্ধৰ সূচনা হয়। ২০০০ চনত 'আৰুছা চুক্তি' গ্ৰহণ কৰা হয়, যাক ২০০৫ চনৰ নতুন সংবিধানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০০৫ চনৰ যুদ্ধোত্তৰ নিৰ্বাচনৰ পৰা দেশখনত হুটু নেতৃত্বাধীন গণতন্ত্ৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ – গণতন্ত্ৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে বাহিনী (CNDD–FDD) প্ৰধান দল হিচাপে আছে, যাৰ ওপৰত একনায়কতন্ত্ৰী শাসন চলোৱা আৰু মানৱ অধিকাৰ উলংঘা কৰাৰ অভিযোগ আছে। বুৰুণ্ডী মূলতঃ এখন গ্ৰাম্য সমাজ, য'ত ২০১৯ চনৰ তথ্য অনুসৰি মাত্ৰ ১৩.৪% লোক চহৰ অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name="cia">{{Citation |title=Burundi |date=2024-01-31 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |access-date=2024-02-05 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122232849/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122232849/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archivedate=2021-01-22 }}</ref> দেশখন ঘন জনবসতিপূৰ্ণ আৰু সংস্থাপনৰ সন্ধানত বহু যুৱক-যুৱতী অন্য দেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। দেশৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৮১% হুটু মূলৰ, ১৮% টুট্চি আৰু ১% তকৈও কম ত্বা জনগোষ্ঠীৰ। বুৰুণ্ডীৰ চৰকাৰী ভাষাসমূহ হ'ল কিৰুণ্ডী, [[ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী]]; ইয়াৰে কিৰুণ্ডী ভাষাক একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=2OA9DQAAQBAJ&q=langues+officielles+au+burundi+kirundi+fran%C3%A7ais+anglais&pg=PA104 |title=Les approches bi-plurilingues d'enseignement-apprentissage: autour du programme Écoles et langues nationales en Afrique (ELAN-Afrique) |date=1 October 2016 |publisher=Archives contemporaines |isbn=978-2-8130-0195-5 |access-date=10 April 2018}}</ref> আফ্ৰিকাৰ আটাইতকৈ সৰু দেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুৰুণ্ডীৰ সৰহভাগ ভূমি জীৱন-নিৰ্বাহী কৃষি আৰু পশুচাৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বনাঞ্চল ধ্বংসকৰণ, মৃত্তিকা খহনীয়া আৰু প্ৰাকৃতিক বাসস্থানৰ বিলুপ্তি দেশখনৰ প্ৰধান পাৰিপাৰ্শ্বিক চিন্তাৰ বিষয়।<ref>Bermingham, Eldredge, Dick, Christopher W. and Moritz, Craig (2005). ''Tropical Rainforests: Past, Present, and Future''. Chicago, Illinois: University of Chicago Press, p. 146. {{ISBN|0-226-04468-8}}</ref> ২০০৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি দেশখনৰ বনাঞ্চল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভূমিৰ মাত্ৰ ৬% তকৈও কম অংশ গছ-গছনিৰে আবৃত আছিল, যাৰ আধা অংশই আছিল বাণিজ্যিক বাগিচা।<ref>{{Cite web|url=https://rainforests.mongabay.com/20burundi.htm|title=Burundi|last=Butler|first=Rhett A.|date=2006|website=Mongabay|url-status=live}}</ref> নামমাত্ৰ জনমূৰি জিডিপি অনুসৰি বুৰুণ্ডী পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ দেশ আৰু ই অন্যতম নূন্যতম বিকশিত দেশ।<ref>{{Cite report |url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data |title=Specific country data: Burundi |author=United Nations |date=May 5, 2025 |publisher=United Nations |issue=Human Development Reports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=GDP per capita |url=https://ourworldindata.org/grapher/gdp-per-capita-worldbank |access-date=2026-05-21 |website=Our World in Data |language=en}}</ref> দেশখনে ব্যাপক দৰিদ্ৰতা, দুৰ্নীতি, ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা আৰু একনায়কতন্ত্ৰৰ সন্মুখীন হৈ আহিছে। বুৰুণ্ডী আফ্ৰিকীয় ইউনিয়ন, পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উমৈহতীয়া বজাৰ, ৰাষ্ট্ৰসংঘ, পূব আফ্ৰিকীয় সম্প্ৰদায়, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফ্ৰাঙ্কোফোনি সংগঠন আৰু গোষ্ঠী-নিৰপেক্ষ আন্দোলনৰ এক সক্ৰিয় সদস্য। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:আফ্ৰিকাৰ দেশ]] 44p1urtw5w02mk3ehl1d44xjl8u3ig4 0 108117 647770 632002 2026-10-25T23:48:57Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647770 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name =ফোৰ্ট চেইণ্ট জৰ্জ প্ৰেচিডেঞ্চি<br>{{small|{{nobold|১৬৮৪-১৯৩৫}}}}<hr>মাদ্ৰাচ প্ৰদেশ<br>{{small|{{nobold|১৯৩৫-১৯৫০}}}} | common_name = মাদ্ৰাচ প্ৰেচিডেঞ্চি | era = [[New Imperialism]] | year_start = ১৬৫২ | event_start = ফোৰ্ট চেইণ্ট জৰ্জক প্ৰেচিডেঞ্চিলৈ উত্তৰণ ঘটোৱা হৈছিল | event1 = [[Government of India Act 1833|Madras becomes a province of India]] but retains title of "Presidency" | date_event1 = ১৮৩৩ | event_end = [[Constitution of India|Madras becomes a state of India]] and renamed as [[State of Madras]] | date_event2 = ১৯৩৫ | event2 = Renamed as [[Province of Madras]] | year_end = ১৯৫০ | p1 = Fort St. George{{!}}Madras Agency | s1 = মাদ্ৰাচ ৰাজ্য | flag_p1 = British East India Company flag.svg | flag_s1 = Flag of India.svg | p2 = | s2 = | flag_p2 = | flag_s2 = | image_flag = British Raj Red Ensign.svg | flag_type = [[Star of India (flag)|Flag]] | image_coat = Indian Embassy in London wall plaque (4).jpg | image_map = Madras map 1913.jpg | image_map_caption = ১৯১৩ চনত মাদ্ৰাচ প্ৰেচিডেঞ্চি | stat_area1 = | stat_year1 = | stat_pop1 = | footnotes = | demonym = | capital = [[চেন্নাই|মাদ্ৰাচ]]<br>[[উটি]] <small>(গ্ৰীস্মকালীন ৰাজধানী)</small> | today = [[India]] | title_deputy = [[List of chief ministers of Tamil Nadu|Premier]] | deputy2 = [[P. S. Kumaraswamy Raja]] | year_deputy2 = 1949–1950 (last) | year_deputy1 = 1920–1921 (first) | deputy1 = [[A. Subbarayalu Reddiar]] | title_leader = [[List of colonial governors and presidents of Madras Presidency#Governors (of British India)|Governor]] | legislature = Madras Provincial Legislature | population_estimate = ৪৯,৩৪১,৮১০ | population_estimate_year = ১৯৪১ | house1 = [[Tamil Nadu Legislative Council|Madras Legislative Council]] (1861–1947) | house2 = [[Tamil Nadu Legislative Assembly|Madras Legislative Assembly]] (1935–1947) | leader1 = [[George McCartney, 1st Earl McCartney|George McCartney]] | year_leader1 = 1785–1786 (first) | leader2 = [[Krishna Kumarsinhji Bhavsinhji|Krishna Bhavsinhji]] | year_leader2 = 1948–1950 (last) }} '''মাদ্ৰাচ প্ৰেচিডেঞ্চি''' বা '''মাদ্ৰাচ প্ৰদেশ''' ({{lang-en|Madras Presidency বা Madras Province}}) ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ এক উপবিভাগ (প্ৰদেশ) আছিল, যাক অধিকাৰিকভাবে ফ’ৰ্ট চেণ্ট জৰ্জ প্ৰেচিডেঞ্চি বুলি কোৱা হৈছিল আৰু পিছলৈ ভাৰতৰ ডমিনিয়ন হৈছিল। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ বিস্তাৰত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ সমগ্ৰ অঞ্চল, প্ৰায় সমগ্ৰ তামিলনাডু আৰু আধুনিক যুগৰ কেৰালা, কৰ্ণাটক, ওড়িশা আৰু তেলেংগানাৰ কিছু অংশকে ধৰি বৰ্তমানৰ দক্ষিণ ভাৰতৰ সকলো অংশ চামিল হৈ আছিল। মাদ্ৰাচ মহানগৰ প্ৰেচিডেঞ্চিৰ শীতকালীন ৰাজধানী আৰু উটি গ্ৰীস্মকালীন ৰাজধানী আছিল। মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেঞ্চি ৰ উত্তৰ-পশ্চিমে মহীশূৰ ৰাজ্য, দক্ষিণ-পশ্চিমে কোচিন আৰু ট্ৰেভাংকুৰ ৰাজ্য, মধ্যভাগত পুডুক্কোট্টাই ৰাজ্য আৰু উত্তৰে নিজামৰ ডমিনিয়ন- হায়দৰাবাদ আৰু বেৰাৰ আছিল। প্ৰেচিডেঞ্চিৰ কিছু অংশ [[বম্বে প্ৰেচিডেঞ্চি]] (কোংকন) আৰু চেণ্ট্ৰেল প্ৰভিঞ্চ আৰু বেৰাৰে (বৰ্তমানৰ মধ্যপ্ৰদেশ) আগুৰি আছিল। ১৬৩৯ চনত ইংৰাজ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে মাদ্ৰাচপট্টনম গাঁওখন ক্ৰয় কৰে আৰু এবছৰৰ পাছত এজেন্সী অৱ ফ’ৰ্ট চেণ্ট জৰ্জ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যি মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেঞ্চিৰ পূৰ্বসূৰী আছিল; যদিও ১৬০০ দশকৰ একেবাৰে আৰম্ভণিৰেপৰা মচলিপট্টনম আৰু আৰ্মাগনত কোম্পানীৰ কাৰখানা আছিল। ১৬৫৫ চনত পুনৰবাৰ প্ৰদেশৰ মৰ্যাদালৈ ঘূৰি অহাৰ আগেয়ে ১৬৫২ চনত এই এজেঞ্চিটোক প্ৰেচিডেঞ্চিলৈ উন্নীত কৰা হয়। ১৬৮৪ চনত ইয়াক পুনৰ প্ৰেচিডেঞ্চিলৈ উন্নীত কৰা হয় আৰু এলিহু য়েলক প্ৰেচিডেণ্ট হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৭৮৫ চনত পিটৰ ভাৰত আইনৰ বিধান অনুসৰি মাদ্ৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা তিনিখন প্ৰেচিডেঞ্চিৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত অঞ্চলটোৰ মুৰব্বীজনক "প্ৰেচিডেণ্ট"ৰ সলনি "গৱৰ্ণৰ" বুলি ক’বলৈ লোৱা হ’ল আৰু তেওঁ কলিকতাৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ অধীনস্থ হৈ পৰিল। ন্যায়িক, বিধায়িনী আৰু কাৰ্যপালিকাৰ অধিকাৰ গৱৰ্ণৰৰ হাতত থাকিল। এই ক্ষেত্ৰত এখন পৰিষদে তেওঁক সহায় আগবঢ়াইছিল, যাক ১৮৬১, ১৯০৯, ১৯১৯ আৰু ১৯৩৫ত সংবিধান সংশোধনৰদ্বাৰা প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল। ১৯৩৮ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ বিস্তাৰ নোহোৱালৈ মাদ্ৰাচত নিয়মীয়াকৈ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ১৯০৮ চনত প্ৰদেশখনত একোজন জিলাধিপতিৰ অধীনত ২২খন জিলা আছিল। জিলাবোৰক আকৌ তালুক আৰু ফিৰাকত ভগোৱা হৈছিল। গাঁওসমূহ আছিল প্ৰশাসনৰ আটাইতকৈ সৰু একক। ১৯১৭ চনৰ [[মণ্টাগ'-ছেমচফৰ্ড সংস্কাৰ]]ৰ পিছত মাদ্ৰাচ ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰদেশ যিয়ে দ্বিশাসন-ব্যৱস্থা ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত এজন গৱৰ্ণৰে এজন প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সৈতে মিলি প্ৰদেশখন শাসন কৰিছিল। কুৰি শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ দশকবোৰত ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত মাদ্ৰাচে বহুতো উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। পিছলৈ ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰত গণৰাজ্যৰ উদ্বোধন হোৱাত মাদ্ৰাচক ভাৰতীয় ইউনিয়নৰ মাদ্ৰাচ নামেৰে এখন ৰাজ্য হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ==ইতিহাস== [[File:Rajaji1939.jpg|thumb|right|150px|১৯৩৭ চনত চক্ৰৱৰ্তী ৰাজগোপালাচাৰী হিচাপে লৈ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ক্ষমতালৈ আহে। এটা ৰেলীত ৰাজাগোপালাচাৰীক দেখা গৈছে। ]] ===প্ৰাৰম্ভিক ইংৰাজ বাণিজ্যিক চকী (১৬০০-১৬৩৯)=== ১৬০০ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত [[ইংলেণ্ড]]ৰ প্ৰথম ৰাণী এলিজাবেথে (১৫৩৩–১৬০৩)-এ ইংৰাজ ব্যৱসায়ীৰ এটা দলক এটা যৌথ ষ্টক কোম্পানী স্থাপনৰ বাবে চনদ প্ৰদান কৰে, যিটো ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="imperialgazetteerofindia1908v2p6">[[#The Imperial Gazetteer of India|Hunter, 1908]], p. 6</ref><ref name="oldentimeIp5">[[#Madras in the Olden Time|Wheeler 1996]], p. 5</ref><ref name="oldentimeIp6">[[#Madras in the Olden Time|Wheeler 1996]], p. 6</ref><ref name="oldentimeIp7">[[#Madras in the Olden Time|Wheeler 1996]], p. 7</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ৰজা প্ৰথম জেমছৰ (১৫৬৭–১৬২৫) ৰাজত্বকালত ছাৰ উইলিয়াম হকিন্স আৰু ছাৰ থমাছ ৰোক কোম্পানীটোৰ হৈ ভাৰতত বাণিজ্যিক কাৰখানা স্থাপনৰ অনুমতি বিচাৰি মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ (১৫৬৯–১৬২৭) সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ পঠিওৱা হয়। ইয়াৰে প্ৰথমটো কাৰখানা পশ্চিম উপকূলৰ চুৰাটত<ref name="oldentimeIp11">[[#Madras in the Olden Time|Wheeler 1996]], p. 19</ref> আৰু দেশৰ পূ্ব উপকুলৰ মচুলিপট্টনমত স্থাপন কৰা হৈছিল।[9] ১৬১১ চনৰেপৰা মচুলিপট্টনম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ইংৰাজ বাণিজ্যিক চকী। ১৬২৫ চনত দক্ষিণে কেইমাইলমান দূৰৈৰ আৰ্মাগনত আন এটা কাৰখানা স্থাপন কৰা হয়। তাৰ পিছত দুয়োটা কাৰখানা মচুলিপট্টনম ভিত্তিক এটা এজেঞ্চিৰ তত্ত্বাৱধানলৈ আহে। <ref name="oldentimeIp26">[[#Madras in the Olden Time|Wheeler 1996]], p. 26</ref>সেই সময়ত পূব উপকূলৰ মূল বাণিজ্যিক সামগ্ৰী কপাহী কাপোৰৰ নাটনিৰ বাবে ইংৰাজ কৰ্তৃপক্ষই এই কাৰখানাসমূহ আৰু দক্ষিণলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। গোলকুণ্ডাৰ চুলতানে স্থানীয় বিষয়াসকলক হাৰাশাস্তি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে সমস্যাটোৰ আৰু অধিক অৱনতি হয়। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ প্ৰশাসক ফ্ৰান্সিছ ডেক (১৬০৫–৭৩) দক্ষিণলৈ পঠিওৱা হয় আৰু চন্দ্ৰগিৰিৰ ৰজাৰ সৈতে আলোচনাৰ অন্তত, ১৬৩৯ চনত তেওঁ ভূমি অনুদান লাভ কৰি মাদ্ৰাচপট্টিনম গাঁৱত <ref name="oldentimeIp26"/> এটা কাৰখানা স্থাপন কৰে, য'ত নতুন ফ'ৰ্ট ছেইণ্ট জৰ্জ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন বসতিস্থল পৰিচালনা কৰিবলৈ এটা এজেঞ্চি গঠন কৰা হয় আৰু মচুলিপট্টনমৰ এণ্ড্ৰিউ ক'গানক ইয়াৰ প্ৰথম এজেণ্ট হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>[[#Roy|Roy 2012]], p. 74</ref> ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ সকলো এজেঞ্চি জাভাত থকা বেণ্টামৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী প্ৰচিডেঞ্চিৰ অধীনত আছিল।<ref>[[#Chaudhuri|Chaudhuri 2006]], p. 206</ref> ১৬৪১ চনলৈ কৰমণ্ডল উপকূলত ফ'ৰ্ট চেণ্ট জৰ্জ কোম্পানীটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হৈ পৰে।<ref>[[#Thorpe|Thorpe 2011]], p. 94</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসনৰ শেষদিনবোৰ=== ১৯৩৭ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে প্ৰথমবাৰৰ বাবে মাদ্ৰাজৰ প্ৰচেডেঞ্চিৰ ক্ষমতালৈ নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰেচিডেঞ্চিৰ প্ৰথমগৰাকী মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল কংগ্ৰেছ গলৰ চক্ৰৱৰ্তী ৰাজগোপালাচাৰী। তেওঁ সফলতাৰে মন্দিৰ প্ৰৱেশ অনুমোদন আৰু ক্ষতিপূৰণ আইন<ref name="casteinindianpoliticsp116">[[#Caste in Indian Politics|Thurston 1909]], p. 116</ref> প্ৰণয়ন কৰে আৰু মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেঞ্চিত নিষেধাজ্ঞা<ref name="rajajiroleinfreedommovementp149">[[#Rajagopalachari|Bhakshi 1991]], p. 149</ref> আৰু বিক্ৰী কৰ দুয়োটা প্ৰৱৰ্তন কৰে। শিক্ষানুষ্ঠানত হিন্দী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ বাধ্যতামূলক কৰাৰ বাবে তেওঁৰ শাসন বহুলাংশে স্মৰণ কৰা হয়, যিটো ব্যৱস্থাই তেওঁক ৰাজনীতিবিদ হিচাপে অতি অজনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল<ref name="hindi_imposition">{{cite news | last=Kumar | first=P. C. Vinoj | title= Anti-Hindi sentiments still alive in TN | date=10 September 2003 | work =Sify News }}</ref><ref name="anti-hindi_agitations">{{cite web | title=Language Devotion in Tamil India, 1891–1970, Chapter 4| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California}}</ref> আৰু ব্যাপক হিন্দী বিৰোধী আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল, যাৰ ফলত কিছুমান ঠাইত হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনে হিন্দী বিৰোধী আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১২০০ৰো অধিক পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুক কাৰাগাৰত ভৰোৱা হৈছিল<ref name="anti-hindi_agitations_2">[[#Ramaswamy|Ramaswamy 1997]], Chapter 4</ref> আনহাতে প্ৰতিবাদৰ সময়ত থালামুথু আৰু নটৰাছনৰ মৃত্যু হয়।<ref name="anti-hindi_agitations" /> ১৯৪০ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁলোকৰ সন্মতি অবিহনে জাৰ্মানীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰাৰ প্ৰতিবাদত কংগ্ৰেছ দলৰ মন্ত্ৰীসকলে পদত্যাগ কৰে। মাদ্ৰাজৰ গৱৰ্ণৰ ছাৰ আৰ্থাৰ হোপে প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব লয় আৰু অৱশেষত ১৯৪০ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁৰদ্বাৰা এই অজনপ্ৰিয় আইনখন বাতিল কৰা হয়।<ref name="anti-hindi_agitations" /> [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ত অংশগ্ৰহণৰ ফলত ১৯৪২ চনত কংগ্ৰেছৰ অধিকাংশ নেতৃত্ব আৰু পূৰ্বৰ মন্ত্ৰীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref>[[#P.|P. 2001]], pp. 42–44</ref> ১৯৪৪ চনত পেৰিয়াৰে জাষ্টিচ পাৰ্টিৰ নাম সলনি কৰি দ্ৰাবিড় কাঝাগম কৰে আৰু ই নিৰ্বাচনী ৰাজনীতিৰপৰা আঁতৰি আহে।<ref>[[#W.B.|W.B. 2005]], p. 109</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ অন্ত পৰাৰ পাছত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে]] পুনৰ ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰে আৰু বিশেষ কোনো বিৰোধ নথকাত ১৯৪৬ চনৰ নিৰ্বাচনত সহজেই জয়ী হয়।<ref name="commons">{{Cite web|url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1946/apr/16/india-failure-of-constitutional-machinery|archive-url=https://web.archive.org/web/20130209050140/http://hansard.millbanksystems.com/commons/1946/apr/16/india-failure-of-constitutional-machinery|url-status=dead|title=INDIA (FAILURE OF CONSTITUTIONAL MACHINERY) |archive-date=9 February 2013|website=[[Hansard|Parliamentary Debates (Hansard)]]|date=16 April 1946|access-date=25 December 2019}}</ref> ইয়াৰ পিছতে [[কামৰাজ]]ৰ সহযোগত টাংগুতুৰি প্ৰকাশম মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈ এঘাৰ মাহ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ===স্বাধীনতা-উত্তৰ কাল=== ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰতে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ সময়ত প্ৰেচিডেঞ্চিখনৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল অ' পি ৰামাস্বামী ৰেড্ডিয়াৰ।<ref name="James Walch">[[#Walch|Walch 1976]], pp. 157–160</ref> ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ সংবিধান প্ৰণয়নৰ পিছত ই মাদ্ৰাচ ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="tnassembly">{{cite web|url=https://assembly.tn.gov.in/history/statelegislature.php|title=The State Legislature – Origin and Evolution |publisher=[[Tamil Nadu Legislative Assembly]]|access-date=17 November 2023}}</ref> == তথ্যউৎস == === উদ্ধৃতি === {{Reflist}} === উৎস === {{refbegin|35em}} ; Government publications * {{cite book |title=Slavery and the slave trade in British India: with notices of the existence of these evils in the islands of Ceylon, Malacca, and Penang, drawn from official documents|publisher=T. Ward, and to be had at the office of the British and Foreign Anti-Slavery society|year=1841|last=British and Foreign Anti-slavery Society|ref=British and Foreign Anti-slavery Society}} * {{cite book|title=Standing Information regarding the Official Administration of Madras Presidency|first=MaClean|last=C. D.|publisher=Government of Madras|year=1877|ref=Official Administration of the Madras Presidency}} * {{cite book | title=The India List and India Office List| last=Great Britain India Office| year=1905| publisher=Harrison and Sons| location=London|ref=India Office List 1905}} * {{cite book|title=The Imperial Gazetteer of India 1908|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.123568|last=Hunter|first=Sir William Wilson|publisher=Clarendon Press|year=1908|ref=The Imperial Gazetteer of India}} * {{cite book | title=Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways| year=1926| publisher=South Indian Railway Company| location=Madras|ref=South Indian Railway}} * Madras District Gazetteers * {{cite book|title=Memorandum of progress of the Madras Presidency during the last forty years of British Administration|last=Raghavaiyangar|first=Srinivasa|author-link=S. Srinivasa Raghavaiyangar|publisher=Government of Madras|year=1893|url=https://archive.org/details/memorandumonpro00raghgoog|quote=madras presidency.|ref=Memorandum of progress}} * {{cite book|title=Economic Studies Vol I:Some South Indian villages|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190113|last=Slater|first=Gilbert|author-link=Gilbert Slater|year=1918|ref=Slater}} * {{cite book | title=Madras Tercentenary Celebration Committee Commemoration Volume| last=Tercentenary Madras Staff| year=1939| publisher=Oxford Press|ref=Tercentenary}} * {{cite book |author=Tara Dutt |title=Odisha District Gazetteers: Nabarangapur |url=http://www.gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Nabarangapur_Gazetteer.pdf |year=2015 |publisher=Government of Odisha |isbn=978-81-86772-17-1 }} * {{cite book|title=Provincial Geographies of India:The Madras Presidency with Mysore, Coorg and Associated States|last=Thurston|first=Edgar|author-link=Edgar Thurston|publisher=Cambridge University|year=1913|url=https://books.google.com/books?id=hTc1AQAAIAAJ&q=madras+presidency|ref=Thurston}} * {{cite book|title=Castes and Tribes of Southern India Vol. I to VII|last=Thurston|first=Edgar|author2=K. Rangachari |publisher=Government of Madras|year=1909|ref=Castes and Tribes of Southern India|isbn=0-520-04315-4|author2-link=K. Rangachari}} * {{cite book| title=Hand-book to the cotton cultivation in the Madras presidency| url=https://archive.org/details/handbooktocotton00wheerich| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1862| publisher=J. Higginbotham and Pharaoh and Co.| ref=Cotton}} * {{cite book | title=Madras in the Olden Time: Being a History of the Presidency from the First Foundation of Fort St. George to the Occupation of Madras by the French (1639–1748)| last=Wheeler| first=James Talboys| year=1996| publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605535 |ref=Madras in the Olden Time}} ; Other publications * {{cite book|title=The Aristocracy of South India|first=Vadivelu|last=A.|publisher=Vest & Co.|year=1903|ref=Aristocracy of South India}} * {{cite book|title=South India and her Muhammadan Invaders|url=https://archive.org/details/cu31924024066742|last=Aiyangar|first=Sakkottai Krishnaswami|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar|publisher=Oxford University|year=1921|ref=South India and her Muhammadan Invaders}} * {{cite book| title=How India Wrought for freedom| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201490| last=Besant| first=Annie| author-link=Annie Besant| year=1915| publisher=Theosophical Publishing House| location=Adyar, Madras| ref=Annie_Besant}} * {{Cite EB1911|wstitle=Madras (presidency)|display=Madras|volume=17|pages=288–291}} * {{cite book | title=The Indian Empire Souvenir| url=https://archive.org/details/souvenirtheindia029434mbp| last=Christophers| first=S. R.| year=1927| publisher=Executive Committee of the Congress|ref=Indian Empire Souvenir}} * {{cite book| title=A Short history of Lanka| url=https://archive.org/details/dli.csl.7980| last=Codrington| first=Humphry William| year=1926| publisher=Macmillan & Co.| ref=Codrington}} * {{cite book|title=The history of the Indian revolt and of the expeditions to Persia, China, and Japan, 1856 – 7 – 8: With maps, plans, and wood engrav. [Umschlagt.:] Chambers"s history of the revolt in India|url=https://archive.org/details/historyofindianr00doddrich|last=Dodd|first=George|year=1859|publisher=W. U. R. Chambers|ref=Dodd}} * {{cite book|title=Southern India|url=https://archive.org/details/pts_southernindia_3720-1100|first=Penny|last=F. E.|author2=Lady Lawley|publisher=A. C. Black|year=1914|ref=Southern India}} * {{cite book|title=Peeps at many lands: Home Life in India|first=John|last=Finnemore|publisher=A. & C. Black, Ltd|place=London|year=1917|ref=Home Life in India}} * {{cite book|title=The Armies of India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.282979|first=Major MacMunn|last=G. F.|author2=Major A. C. Lovett|publisher=Adam and Charles Black|year=1911|ref=Armies of India}} * {{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to the Present Day| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | author-link= P. T. Srinivasa Iyengar| year=1929|ref=History of the Tamils}} * {{cite book| title=Indian National Evolution| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201046| last=Mazumdar| first=Amvika Charan| year=1917| publisher=G. A. Natesan & Co.| location=Madras| ref=Mazumdar}} * {{cite book | title=Madras, the Birth Place of British India: An Illustrated Guide with Map| last=Newell| first=Herbert Andrews| year=1919| publisher=The Madras Times Printing and Publishing|ref=Newell}} * {{cite book|title=Indian Students Geography|url=https://archive.org/details/indianstudentsg00pirigoog|publisher=Methodist Episcopal Church Press|year=1883|first=A. H.|last=Pirie|ref=Pirie}} * {{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|url=https://archive.org/details/southernindiaits00some|last=Playne|first=Somerset|author2=J. W. Bond|author3=Arnold Wright|year=1914|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120613447|ref=Somerset Playne}} * {{cite book|last=Price|first=Thomas|ref=Price|title=Slavery in America: With Notices of the Present State of Slavery and the Slave Trade Throughout the World|year=1837|publisher=Oxford University}} * {{cite book | title=The Statesman's Yearbook 1950| url=https://archive.org/details/statesmansyearbo030477mbp| first=Steinberg| last=S. H.| year=1950| publisher=Macmillan and Co| location=London|ref=Statesman}} * {{cite book|title=Some Madras Leaders|publisher=Babu Bhishambher Nath Bhargava|year=1922|ref=Some Madras Leaders}} * {{cite book | title=The Modern part of a universal history from the Earliest Account of Time, Vol XLIII| last=T.|first= Osborne|author2= C. Hitch|author3= A. Millar|author4= John Rivington|author5= S. Crowder|author6= B. Law & Co|author7= T. Longman|author8= C. Ware| year=1765| publisher= Oxford University| location=London|ref=universalhistory}} * {{cite book|title=A field of one's own: gender and land rights in South Asia|ref=Agarwal|first=Bina|last= Aggarwal|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=0-521-42926-9}} * {{cite book|title=A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century|first1=Farooqui Salma|last1=Ahmed|first2=Salma|last2=Ahmed Farooqui|publisher=Pearson Education India|url=https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&q=ryotwari+system&pg=PA398|isbn=9788131732021|ref=Ahmed|year=2011}} * {{cite book | title=A. Madhaviah: A Biography and a Novel | last=Anantha Raman| first=Sita|author2=Vasantha Surya |author3=A. Mātavaiyā | year=2005| ref=Anantha| publisher=Oxford University Press| isbn=0-19-567021-3}} * {{cite book|title=Quality of Work Life in Commercial Banks|last=B.|first= Anitha|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-431-1|year=1998}} * {{cite book|title=Culture, creation, and procreation: concepts of kinship in South Asian practice|url=https://archive.org/details/culturecreationp0000unse|ref=Böck|first1=Monika|last1= Böck|first2= Aparna|last2= Rao|publisher=Berghahn Books|year=2000|isbn=1-57181-911-8}} * {{cite book|title=Slavery & South Asian History|url=https://books.google.com/books?id=Nsh8NHDQHlcC&q=madras+presidency+%2B+slavery+law&pg=PA232|publisher=Indiana University Press|isbn=0-253-34810-2|year=2006|first1=Indrani|last1=Chatterjee|first2=Richard Maxwell|last2=Eaton|ref=Chatterjee}} * {{cite book|title=The Trading World of Asia and the English East India Company: 1660–1760|last=Chaudhuri|first=K.N.|url=https://books.google.com/books?id=9xt7Fgzq9e8C&q=east+india+company+%2B+bantam&pg=PA209|year=2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521031592|ref=Chaudhuri}} * {{cite book | title=Mr Hopkins' Men: Cambridge Reform and British Mathematics in the 19th Century| last=D. Craik| first=Alex| year=2007| publisher=Springer| id=SBN 1846287901|ref=Craik| isbn=978-1-84628-790-9}} * {{cite book|title=The Growth of public opinion in the Madras Presidency (1858–1909)|last=D.|first= Sadasivan|publisher=University of Madras|year=1974|ref=Sadasivan}} * {{cite book|title=Religion and nationalism in India: the case of the Punjab|first=Harnik|last= Deol|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-20108-7|ref=Deol}} * {{cite book|title=Social background of Indian nationalism|first=A. R. |last=Desai|publisher=Popular Prakashan|year=2005|isbn=81-7154-667-6|ref=Desai}} * {{cite book | first1= Romesh Chunder | last1= Dutt | author-link=Romesh Chunder Dutt | year=1999| title= Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India | publisher= Adamant Media Corporation | isbn= 1-4021-5115-2|ref=Romesh Chunder Dutt }} * {{cite book|title=Regional Surveys of the world: Far East and Australasia 2003|url=https://archive.org/details/fareastaustralas0000unse_y7m0|last=Eur|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9781857431339|ref=Eur}} * {{cite book | title=Rural Society in Southeast India| last=Gough| first=Kathleen|author-link=Kathleen Gough |year=2008| publisher=Cambridge University| isbn=978-0-521-04019-8|ref=Gough}} * {{cite book|title=Queen Victoria: A Personal History|url=https://archive.org/details/queenvictoriaper0000hibb|first=Christopher|last= Hibbert|author-link=Christopher Hibbert|year=2000|publisher=Harper Collins|isbn=0-00-638843-4|ref=Hibbert}} * {{cite book|title=Mining the home movie: excavations in histories and memories|ref=Ishizuka|first1=Karen L. |last1=Ishizuka|first2= Patricia Rodden |last2=Zimmermann|publisher=California Press|year=2008|isbn=978-0-520-23087-3}} * {{cite book |last= Kamath|first= Suryanath U.|title =A concise history of Karnataka : from pre-historic times to the present|orig-date=1980|year= 2001|publisher= Jupiter books|location= Bangalore|oclc= 7796041|lccn=80905179|ref=Kamath}} * {{cite book|title=Pop culture India: media, arts, and lifestyle |url=https://archive.org/details/popcultureindiam0000kasb |ref=Kasbekar|first=Asha|last= Kasbekar|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-85109-636-1|year=2006}} * {{cite book | title=Caste in Indian Politics| url=https://archive.org/details/casteinindianpol0000unse_m1a8| last=Kothari| first=Rajni|author-link=Rajni Kothari | year=2004| publisher=Orient Blackswan| isbn=81-250-0637-0|ref=Caste in Indian Politics}} * {{cite book | first= Hermann | last= Kulke|author2=Dietmar Rothermund | year=2004| title= A History of India | publisher= Routledge (UK) | isbn= 0-415-32919-1|ref=A History of India}} * {{cite book|title=Land and Caste in South India: Agricultural Labor in the Madras Presidency During the Nineteenth Century|last=Kumar|first=Dharma|publisher=CUP Archive|year=1965|url=https://books.google.com/books?id=psw5AAAAIAAJ&q=madras+presidency+population|ref=Kumar}} * {{cite book|title=Motivation And Morale in Banking Administration: A Study Of Four Branches Of United Commercial Bank|chapter=Historical Background of Banking System|year=2003|first=Naresh|last= Kumar|publisher=Mittal Publications|isbn=81-7099-897-2|ref=Banking Administration}} * {{cite book | title=Tamil Nadu: An Unfinished Task| first=Thangaraj| last=M.| year=2003| publisher=SAGE| isbn=0-7619-9780-6|ref=Thangaraj}} * {{cite book | title=The Economics of Elementary Education in India: The Challenge of Public Finance, Private Provision, and Household Costs| last=Mehrotra| first=Santosh K.| year=2006| publisher=SAGE| isbn=0-7619-3419-7|ref=Mehrotra}} * {{cite book | title=Miscellaneous Writings| last=Mill| first=John Stuart |author2=John M. Robson |author3=Martin Moir |author4=Zawahir Moir | year=1996| publisher=Routledge| isbn=0-415-04878-8|ref=Mill}} * {{cite book|last=Mollin|first=Sandra|title=Euro-English: assessing variety status|year=2006|publisher=Gunter Narr Verlag|isbn=978-3-8233-6250-0|url=https://books.google.com/books?id=qPhULmMmqJMC&pg=PA17|access-date=17 November 2012|ref=Mollin}} * {{cite book | title=Encyclopaedia of Political Parties| first=Ralhan| last=O.P. | year=2002| publisher=Anmol Publications Private Limited| isbn=81-7488-865-9|ref=Ralhan}} * {{cite book|title=Matrilineal system in Malabar|last=P. V. |first=Balakrishnan|publisher=Satyavani Prakashan|year=1981|ref=P.V.}} * {{Cite book | first = Kandaswamy | last = P. | title = The political career of K Kamaraj | publisher = Concept Publishing Company | year = 2001 | place = New Delhi | isbn = 81-7022-801-8 | url = https://books.google.com/books?id=bOjT3qffnMkC }} * {{cite book | title=Mahāmanā Madan Mohan Malaviya: An Historical Biography | last=Paramanand| year=1985| publisher=Malaviya Adhyayan Sansthan, Banaras Hindu University|ref=Paramanand}} * {{cite book | title=Economic History of Orissa| last=Patnaik| first=Nihar Ranjan| year=1997| publisher=Indus Publishing| id=SBN 8173870756|ref=Patnaik| isbn=978-81-7387-075-0}} * {{cite book|title=History|first1=Raghunath|last1=Rai|publisher=FK Publications|isbn=9788187139690|url=https://books.google.com/books?id=Z4-8Z0gqBkoC&q=ryotwari+system&pg=PA91|year=2011|ref=Rai}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book| title=Passions of the Tongue: Language Devotion in Tamil India, 1891–1970| url=http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft5199n9v7&chunk.id=s1.4.21&toc.depth=1&toc.id=ch4&brand=ucpress| last=Ramaswamy| first=Sumathi| year=1997| publisher=University of California| ref=Ramaswamy| isbn=9780520918795}} * {{cite book | first= Anthony | last= Read | year=1997 | title= The Proudest Day – India's Long Ride to Independence | publisher= Jonathan Cape | location= London | isbn=0-393-31898-2|ref=Read }} * {{cite book|title=Encyclopaedia of violence against women and dowry death in India|ref=Roy|first=Kalpana|last= Roy|publisher=Anmol Publications Private Limited|year=2002|isbn=81-261-0343-4}} * {{cite book|title=East India Company the Worlds Most Powerful Company|last=Roy|first=Tirthankar|url=https://books.google.com/books?id=yTnm_D8wsrwC&pg=P1|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=9780670085071|ref=Roy}} * {{cite book | title=G. Subramania Iyer | first=Govindarajan| last=S. A.| year=1969| publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India| ref=S.A.}} * {{cite book | title=C. Rajagopalachari: Role in Freedom Movement| first=Bakshi| last=S. R. | year=1991| publisher=Anmol Publications PVT. LTD| isbn=81-7041-433-4|ref=Rajagopalachari}} * {{cite book | title=Madras Rediscovered| first=Muthiah| last=S.|author-link=S. Muthiah |year=2004| publisher=East West Books (Madras) Pvt Ltd| isbn=81-88661-24-4|ref=Muthiah}} * {{cite book | title=The Emergence of Indian Nationalism: Competition and Collaboration in the Later Nineteenth Century| last=Seal| first=Anil| year=1971| publisher=CUP Archive| isbn=0-521-09652-9|ref=Seal}} * {{cite book | title=The Regional Roots of Developmental Politics in India: A Divided Leviathan| url=https://archive.org/details/regionalrootsofd0000sinh| last=Sinha| first=Aseema| year=2005| publisher=Indiana University Press| isbn=0-253-21681-8|ref=Sinha}} * {{cite book|title=Religion and Social Conflict in South Asia|first=Bardwell L.|last=Smith|year=1976|publisher=Brill|isbn=9789004045101|ref=Smith|url-access=registration|url=https://archive.org/details/religionsocialco0000unse}} * {{cite book|title=India: social structure|first=Mysore Narasimhachar|last= Srinivas|publisher=Transaction Publishers|year=1982|isbn=9781412826198|ref=Srinivas}} * {{cite book|title=Cinemas of India|url=https://archive.org/details/cinemasofindia0000thor|first=Yves|last= Thoraval|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|ref=Thoraval}} * {{cite book|title=The Pearson CSAT Manual 2011|last=Thorpe|first=Edgar|author2=Showick Thorpe|author3=Thorpe Edgar|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&q=fort+st+george+headquarters&pg=RA1-PA94|publisher=Dorling Kindersly (India) Pvt. Ltd.|year=2011|isbn=978-81-317-5830-4|ref=Thorpe}} * {{cite book | title=Tribes of India – The Struggle for Survival| url=https://archive.org/details/tribesofindiastr0000fure| last=von Fürer-Haimendorf| first=Christoph| year=1982| publisher=University of California|ref=Tribes of India}} * {{cite book|title=The Nattukottai Chettiar Merchant Bankers in Ceylon|publisher= Tisara Prakasakayo|last=W. S. |first=Weerasooriya|year=1973|ref=W.S.}} * {{cite book | title=Faction and front: Party systems in South India| first=James|last= Walch| year=1976| publisher= Young Asia Publications|ref=Walch}} * {{cite book |last1=David |first1=Omissi |title=The Sepoy and the Raj: The Indian Army, 1860-1940 Studies in Military and Strategic History |date=1998 |publisher=Palgrave Macmillan UK, 1998 |isbn=0333729765 |page=16}} * {{cite book | title=Twentieth Century Impressions of Ceylon: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources| url=https://archive.org/details/twentiethcentury00arno| last=Wright| first=Arnold| year=1999| publisher=Asian Educational Services| isbn=9788120613355|ref=Impressions of Ceylon}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * [http://coinindia.com/galleries-madraspresidency.html Coins of the Madras Presidency] {{Presidencies and provinces of British India}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰেচিডেঞ্চি]] [[শ্ৰেণী:১৯৪৭ চনত বিলুপ্ত হোৱা ৰাজ্য আৰু ভূ-খণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] ew9nmth1cuapnpfk1wgd1tjcq2y1dxc 0 109261 647654 637629 2026-10-25T14:56:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647654 wikitext text/x-wiki '''ভূটানৰ গণতন্ত্ৰ'''ৰ বিকাশ হয় ১৯৫০ চনৰ পৰা। [[ভূটান]]ত ৰাজত্ব কৰা ভূটানৰ ৰজাসকলৰ সক্ৰিয় উৎসাহ আৰু অংশগ্ৰহণৰ দ্বাৰা দাসত্ত্ব বিলুপ্তিৰ দৰে আইনী সংস্কাৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভূটানৰ সংবিধান প্ৰণয়নৰ দ্বাৰা ভূটানৰ [[গণতন্ত্ৰ]]ই শিখৰত উপনীত হয়। ২০০৭ চনৰ পৰা ভূটানত প্ৰথম গণতান্ত্ৰিক নিৰ্বাচন আৰম্ভ হৈছিল আৰু ২০১১ চনৰ ভিতৰত সকলো স্তৰৰ চৰকাৰ গণতান্ত্ৰিকভাৱে নিৰ্বাচিত হৈছিল। এই নিৰ্বাচনসমূহৰ ভিতৰত ভূটানৰ প্ৰথমটো দলীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভা নিৰ্বাচনও আছিল। নব্বৈৰ দশকৰ ভিতৰত ভূটানৰ শৰণাৰ্থীক বৃহৎ পৰিসৰৰ বহিষ্কাৰ আৰু পলায়নৰ ফলত ভূটানত গণতান্ত্ৰিকতা কিছু পৰিমাণে বিকৃত হৈছে; ভূটানৰ ৰাজনীতিত এই বিষয়টো কিছু পৰিমাণে নিষিদ্ধ হৈয়েই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.insidebayarea.com/bhutan/ci_15906144 |title=Reporter's Notebook from Bhutan: Crashing the Lost Horizon |first=Matt |last=O'Brien |work=Contra Costa Times |date=2010-08-29 |accessdate=2011-09-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193228/http://www.insidebayarea.com/bhutan/ci_15906144 |url-status=dead |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193228/http://www.insidebayarea.com/bhutan/ci_15906144 |deadurl=yes }}</ref> ২০২৩ চনত ভি-ডেম ডেম'ক্ৰেচি সূচকাংক অনুসৰি ভূটানে ১ৰ ভিতৰত ০.৫৩৫ নম্বৰ লাভ কৰি এছিয়াৰ ভিতৰত ১৩ নম্বৰ স্থান লাভ কৰে।<ref name="vdem_dataset">{{cite web |last=V-Dem Institute |date=2023 |title=The V-Dem Dataset |url=https://www.v-dem.net/data/the-v-dem-dataset/ |access-date=14 October 2023}}</ref><ref name="vdem report">[https://www.v-dem.net/documents/29/V-dem_democracyreport2023_lowres.pdf Democracy Report 2023, Table 3, V-Dem Institute, 2023]</ref> ==ৰাজতন্ত্ৰৰ ভূমিকা== বৰ্ধিত আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ৰাজনৈতিক জটিলতাৰ মাজতে ভূটানৰ তৃতীয় ৰজা ''জিগমে দৰ্জি ৱাংচুকে'' (২৭ অক্টোবৰ, ১৯৫২ – ২১ জুলাই, ১৯৭২) আধুনিকীকৰণ আৰু গণতন্ত্ৰীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিছিল। তিনি বছৰৰ আগতে ১৯৪৯ চনত ভাৰত আৰু ভূটানে শান্তি আৰু বন্ধুত্বৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল, য’ত ভাৰতে ভূটানৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত হস্তক্ষেপ নকৰে কিন্তু বৈদেশিক নীতিত ভূটানক ভাৰতৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হ’ব। ভূটানৰ স্বাধীনতা আৰু সাৰ্বভৌমত্বক নিৰ্দ্বিধায় স্বীকৃতি দিয়া এইখনেই প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি।<ref name=West>{{cite book|title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |volume=1 |series=Facts on File library of world history |first=Barbara A. |last=West |publisher=Infobase Publishing |year=2008 |isbn=978-0-8160-7109-8 |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC |pages=107–110}}</ref><ref>{{country study|country=Bhutan |abbr=bt |editor=Andrea Matles Savada |date=1991|section=Chapter 6 - Bhutan: British Intrusion, 1772-1907 |author=Worden, Robert L. |pd=yes}}</ref><ref name=USDOS>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/35839.htm |title=Background Note: Bhutan |date=2010-02-02 |publisher=[[U.S. Department of State]] |accessdate=2010-10-02 <!--DASHBot-->}}</ref> গণতন্ত্ৰীকৰণৰ প্ৰাৰম্ভিক ভেটি ১৯৫২ চনত আৰম্ভ হয়, যেতিয়া তেতিয়াৰ ৰজা ''জিগমে দৰ্জি ৱাংচাকে'' অধিক গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাৰ প্ৰসাৰ ঘটাবলৈ দেশখনৰ বিধানসভা – ১৩০ জনীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভা – প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তৃতীয় ৰজাৰ আটাইতকৈ মৌলিক গণতান্ত্ৰিক সংস্কাৰৰ ভিতৰত আছিল ১৯৫৮ চনত ভূটানত দাসত্ব বিলুপ্ত কৰা। ভূটানৰ চতুৰ্থ ৰজা ''জিগমে চিংগে ৱাংচুকে'' (২৪ জুলাই, ১৯৭২ - ১৪ ডিচেম্বৰ, ২০০৬) ভূটানৰ সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ আৰু গণতন্ত্ৰ গঢ় দিয়া বহুতো ৰাজনৈতিক আৰু আইনী সংস্কাৰৰ পৰিকল্পনা আৰু তদাৰক কৰিছিল। ভূটানৰ পঞ্চম তথা বৰ্তমানৰ ৰজা এইচ এম ''[[জিগমে খেচাৰ নামগৱেল ৱাংচুক]]''ৰ ৰাজত্বকালত ২০০৮ চনৰ সংবিধান প্ৰণয়নৰ লগতে সংসদৰ দুয়োটা সদন আৰু স্থানীয় চৰকাৰৰ তিনিটা স্তৰৰ ''(জোংখাগ, গেৱগ আৰু থ্ৰমডে)'' গণতান্ত্ৰিক নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়৷ ==নিৰ্বাচন== জনসাধাৰণক গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত অভ্যস্ত কৰাবলৈ ২০০৭ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত এক নকল নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে ভূটানত অংশগ্ৰহণমূলক গণতন্ত্ৰৰ মূল শিলাস্তম্ভ নিৰ্বাচনৰ আৰম্ভণি হৈছিল। ২০০৭ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰৰ পৰা ভূটানৰ প্ৰকৃত প্ৰথমটো দলবিহীন গণতান্ত্ৰিক নিৰ্বাচন আৰম্ভ হয়। এই নিৰ্বাচনৰ পিছত দ্বিসদীয় সংসদৰ ৰূপত ভূটানৰ প্ৰথমখন গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰ বাছি ল’বলৈ প্ৰকৃত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথমতে, ২০০৭ চনৰ পৰা ২০০৮ চনৰ ভিতৰত নাগৰিকে দলবিহীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদৰ (উচ্চ সদন) সদস্য নিৰ্বাচিত কৰিছিল; এই চৰকাৰে ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন সংবিধান প্ৰণয়ন কৰে। ভূটানৰ প্ৰথম গণতান্ত্ৰিক স্থানীয় নিৰ্বাচন প্ৰথমে ২০০৮ চনত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল যদিও ২০১১ চনলৈকে পলম কৰা হৈছিল। জোংখাগ, গেৱগ আৰু থ্ৰমডে চৰকাৰৰ বাবে স্থানীয় নিৰ্বাচন ২০১১ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা আগষ্টৰ ভিতৰত লৰচৰ কৰা সময়সূচীত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভোটাৰৰ অংশগ্ৰহণ পূৰ্বৰ নিৰ্বাচনতকৈ লক্ষণীয়ভাৱে কম আছিল, ইয়াৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণে পলম, মোহভংগ, আৰু জটিলতা ভোটদান পদ্ধতি। ==ৰাজনীতি আৰু সংস্কৃতি== ভূটান এখন শৃংখলাবদ্ধ ঠাই। সকলোৱে যান-বাহনৰ নিয়ম মানি চলে আৰু আনকি দেশৰ ''ড্ৰিগলাম নামঝা'' সংহিতাও কঠোৰভাৱে পালন কৰা হয়। বহু এছিয়ান সংস্কৃতিৰ দৰেই ভূটানেও ঐতিহাসিকভাৱে স্বাধীনতাৰ ওপৰত সমন্বয়ক মূল্য দিছে। ইয়াৰ বাবেই হয়তো গণতন্ত্ৰলৈ পৰিৱৰ্তন শৃংখলাবদ্ধ আৰু শান্তিপূৰ্ণ হৈছে, অৱশ্যে ইয়াৰ বাবেই জনসাধাৰণে সাধাৰণতে ভৱিষ্যত আৰু পৰিৱৰ্তনক লৈ অস্বস্তিত পৰিছে। ==জনগোষ্ঠীয় নেপালীৰ প্ৰভাৱ== ভূটান এৰি পশ্চিম বংগ আৰু অসমত পুনৰ সংস্থাপিত হোৱা প্ৰবাসী নেপালীসকলে ভাৰতৰ আন প্ৰবাসীসকলৰ লগতে তেওঁলোকে এৰি থৈ যোৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ স্বাৰ্থক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ ১৯৫২ চনত ভূটান ৰাজ্যিক কংগ্ৰেছ গঠন কৰে।<ref>{{country study|country=Bhutan |abbr=bt |editor=Andrea Matles Savada |date=1991|section=Political Developments |author=Worden, Robert L. |pd=yes}}</ref> UNHCRৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শৰণাৰ্থীসকলক ভূটানে তেওঁলোকৰ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ নকৰে। ভূটানৰ সিহঁতৰ নাগৰিকত্ব নাই।<ref name=58Act>{{cite web |url=http://www.bhutannica.org/index.php?title=Citizenship_Act_1958 |title=Nationality Law of Bhutan, 1958 |work=Bhutannica online. "Citizenship Act 1958" |year=1958 |publisher=Government of Bhutan |accessdate=2010-10-04 |archivedate=2011-05-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522084737/http://www.bhutannica.org/index.php?title=Citizenship_Act_1958 |deadurl=yes }}</ref><ref name=85Act>{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b4d838.html |title=Bhutan Citizenship Act, 1985 |work=UNHCR Refworld online. Bhutan: National Legislation. "Citizenship Act, 1985" |year=1985 |publisher=[[Government of Bhutan]] |accessdate=2010-10-04}}</ref><ref name=IA07>{{cite web |url=http://oag.gov.bt/wp-content/uploads/2010/05/Immigration-Act-of-the-Kingdom-of-Bhutan2007-English.pdf |title=Immigration Act of the Kingdom of Bhutan, 2007 |publisher=[[Government of Bhutan]] |date=2007-01-05 |accessdate=2011-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110823130526/http://oag.gov.bt/wp-content/uploads/2010/05/Immigration-Act-of-the-Kingdom-of-Bhutan2007-English.pdf |archive-date=2011-08-23 |url-status=dead |archivedate=2011-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110823130526/http://oag.gov.bt/wp-content/uploads/2010/05/Immigration-Act-of-the-Kingdom-of-Bhutan2007-English.pdf |deadurl=yes }}</ref> সেয়ে ভূটানত জন্ম হ’লেও তেওঁলোকৰ নাগৰিকত্ব দাবী কৰাৰ কোনো ভিত্তি নাই।<ref name=NYT>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2007/04/23/world/asia/23iht-web0423-bhutan.5402558.html |title=Bhutan Reluctantly Embraces Democracy |accessdate=2011-09-18 |last=Sengupta |first=Somini |date=2007-04-23 |work=[[The New York Times]] Online |publisher=[[International Herald Tribune]]}}</ref> ভূটানত শৰণাৰ্থীৰ সমস্যাটো বৰ্তমানো অমীমাংসিত হৈ আছে আৰু ইয়াৰ সমাধানৰ বাবে সম্ভৱতঃ নতুন চৰকাৰে প্ৰয়োজন হ’ব।<ref name=NYT/> ==সময়সীমা== *১৯০৭ চনত ব্ৰিটিছৰ আধিপত্যৰ অধীনত ''ৱাংচুক বংশ'' প্ৰতিষ্ঠা হয়। *১৯৪৭ - ভাৰতে ভূটানৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। *১৯৪৭-১৯৫০ - ভাৰতৰ পৰা লোটশাম্পা (নৃগোষ্ঠীয় নেপালী)ৰ প্ৰবাহ। *১৯৫২ - দেশৰ প্ৰথম বিধায়িনী দল প্ৰতিষ্ঠা – ১৩০ জনীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভা গঠন। *১৯৫২ - [[ভাৰত]] আৰু অন্যান্য ঠাইত লোটশাম্পা প্ৰবাসীসকলে ভূটান ৰাজ্যিক কংগ্ৰেছ গঠন কৰে। *১৯৫৮ চনত ৰজা ''জিগমে দৰ্জি ৱাংচুকে'' সামন্তবাদ আৰু দাসত্ব বিলুপ্ত কৰে। *১৯৫৮ - প্ৰথম নাগৰিকত্ব আইন প্ৰণয়ন। *১৯৬৩ চনত ৰয়েল এডভাইজাৰী কাউন্সিল গঠন। *১৯৬৭ চনত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ সৃষ্টি<ref>See Kuensel, “ESTABLISHMENT OF A HIGH COURT” vol.5 (news for the period from 15th October to 31st October 1967), at pp.5 to 6. Contributed by Justice Lungten Dubgyur, Royal Court of Justice, High Court of Bhutan</ref> আৰু ন্যায়িক ব্যৱস্থা পুনৰ সংগঠিত কৰা হয়। *১৯৭২ চনত ৰজা জিগমে চিংগে ৱাংচাকে ক্ষমতা দখল কৰি গ্ৰছ নেচনেল হেপিনেছৰ ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰে। *১৯৮৫ - দ্বিতীয় নাগৰিকত্ব আইন প্ৰণয়ন। *১৯৮৯ - ড্ৰিগলাম নামঝা বাধ্যতামূলক কৰা হয়;<ref name=BBCtl>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1171693.stm |title=Timeline: Bhutan |date=2010-05-05 |work=BBC News online |accessdate=2010-10-01}}</ref> [[জংখা ভাষা|জোংখা]]ক চৰকাৰী [[ভাষা]] হিচাপে বলবৎ কৰা হয় আৰু চৰকাৰী সম্পত্তিত অন্য ভাষাৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হয়। *২০০৫ চনত ৰজা ''জিগমে চিংগে ৱাংচুকে'' পদত্যাগ কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰে। *২০০৭ চনত মক নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। *২০০৮ - প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভা নিৰ্বাচন; প্ৰথম আধুনিক সংবিধান অনুমোদন। ==লগতে চাওক== * {{cite web |url=http://www.bhutan.gov.bt/ |title=Bhutan Portal |publisher=Government of Bhutan |access-date=2007-09-28 |archive-date=2005-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051230224419/http://www.bhutan.gov.bt/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051230224419/http://www.bhutan.gov.bt/ |archivedate=2005-12-30 |deadurl=yes }} * {{cite web|url=http://www.bhutan-research.org/|title=Bhutan Research|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113140005/http://www.bhutan-research.org/|archive-date=2012-11-13|access-date=2024-11-18|archivedate=2012-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121113140005/http://www.bhutan-research.org/|deadurl=yes}} * {{cite web|url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/volltextserver/13455/1/Heidelberg_Papers_68_Galenkamp.pdf |title=When Agency Triumphs Over Structure: Conceptualizing Bhutan's Unique Transition to Democracy |year=2012 |publisher=Heidelberg Papers in South Asian and Comparative Politics, No. 68|accessdate=2013-02-05 |author=Marian Gallenkamp }} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:ভূটান]] 3fclsvr0hcsc8skrbi4ppox8p60t7ac 0 109934 647651 453377 2026-10-25T14:35:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647651 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = ভাৱাল ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | alt_name = ভাওয়াল জাতীয় উদ্যান | iucn_category = IV | photo = A Road of Bhawal Nationa Park, Gazipur.jpg | photo_caption = ভাৱাল ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বনাঞ্চল আৰু ভূমি | map = Bangladesh | relief = 1 | map_caption = বাংলাদেশত অৱস্থিতি | coordinates = {{coord|24|5|45|N|90|24|14|E|region:BD|display=inline,title}} | location = গাজীপুৰ, ঢাকা বিভাগ, [[বাংলাদেশ]] | area = ৫০২২ হেক্টৰ | established = {{start date|1982}} }} '''ভাৱাল ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' ({{lang-en|Bhawal National Park}}) হৈছে [[বাংলাদেশ]]ৰ এখন প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। == ইতিহাস == ১৯৭৪ চনত, উদ্যানখনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ কাম-কাজ আৰম্ভ হৈছিল যদিও ১৯৮২ চনত, বাংলাদেশৰ বন্যপ্ৰাণী আইন (১৯৭৪) অনুসৰি ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ভাৱাল ৰাজ্যৰ শাসনকালত ই মধুপুৰৰ এখন অৰণ্য আছিল। ই বাংলাদেশৰ ঢাকা বিভাগৰ গাজীপুৰ চহৰত অৱস্থিত। উদ্যানখন [[ঢাকা]] চহৰৰ পৰা উত্তৰ দিশত প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ, গাজীপুৰৰ পৰা ২০ কিলোমিটাৰ আৰু কাপাছিয়াৰ পৰা ২০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। উদ্যানখনৰ মূল ক্ষেত্ৰফল ৯৪০ হেক্টৰ (২,৩২২ একৰ) যদিও ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া বনাঞ্চলসমূহ ৫,০২২ হেক্টৰ (১২,৪০৯ একৰ) এলেকাজুৰি বিস্তৃত। উদ্যানখনৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱাসস্থলসমূহ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে বিনোদনৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা। সংৰক্ষিত ভূ-প্ৰকৃতি হিচাপে ইয়াক আই ইউ চি এন পৰিচালনা শ্ৰেণী V ৰ অধীনত ৰখা হৈছে। শাল গছৰ অৰণ্যবোৰেই হৈছে উদ্যানখনৰ অন্যতম সাধাৰণ উদ্ভিদকুল। ময়ূৰ, বাঘ, [[নাহৰফুটুকী বাঘ]], ক’লা চিতাবাঘ, [[হাতী]], ধূসৰ চিতাবাঘ আৰু [[শৰপহু]]ৰ বাবে এই অঞ্চলটো বিখ্যাত আছিল। অৱশ্যে, এই বন্যপ্ৰাণীৰ বহুখিনি ইতিমধ্যে নোহোৱা হৈ গৈছে আৰু মাত্ৰ কেইটামান প্ৰজাতিহে বাকী আছে। ইয়াৰ উপৰিও, বেছিভাগ অৰণ্য ধ্বংস হ'ল আৰু এতিয়া বন কোম্পানী বা ভূমিহীন লোকে দখল কৰিলে।<ref>{{cite web |year= 2005 |url=http://journals.sfu.ca/nepal/index.php/ON/article/viewFile/340/332 |title=Wildlife Biodiversity in Bhawal National Park: Management Techniques and Drawbacks of Wildlife Management and Nature Conservation |publisher=bangladesh.com |access-date=2011-09-30 }}</ref><ref>{{cite web |year= |url=http://journals.sfu.ca/nepal/index.php/ON/article/viewFile/340/332 |title=Wildlife Biodiversity in Bhawal National Park |publisher=School of Environmental Science and Management, Independent School, Bangladesh |access-date=2007-08-18 }}</ref> পঞ্চাশ বছৰৰ আগতে, এই অঞ্চলৰ বেছিভাগেই অৰণ্যৰে আবৃত আছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰধান উদ্ভিদ প্ৰজাতিটো আছিল [[শাল গছ|শাল]] (''Shorea robusta'')। অবৈধ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত মূল বনাঞ্চলখনৰ মাত্ৰ ৬০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ভূমিহে বাকী আছে। এতিয়া আকৌ বনাঞ্চলখনত নতুনকৈ বৃক্ষ ৰোপণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Harun-Er-Rashid |year=2012 |chapter=Madhupur Tract |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Madhupur_Tract |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250105071548/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Madhupur_Tract |archivedate=2025-01-05 |access-date=2024-12-10}}</ref> == পৰিস্থিতি বিজ্ঞান == উদ্যানখনত ৩৪৫টা উদ্ভিদ প্ৰজাতি আছে, যাৰ ভিতৰত আছে ১৫১টা ভিন্ন বৃক্ষৰ প্ৰজাতি, ৫৩টা গুল্ম, ১০৬টা বনৌষধি আৰু ৩৪টা আৰোহী-লতাৰ প্ৰজাতি। উদ্যানখনৰ বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত আছে ১৩টা প্ৰজাতিৰ [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী|স্তন্যপায়ী]], ৯টা প্ৰজাতিৰ [[সৰীসৃপ]], ৩৯টা প্ৰজাতিৰ [[চৰাই]] আৰু ১০টা প্ৰজাতিৰ [[উভচৰ প্ৰাণী]]। ইয়াৰ উপৰিও বন বিভাগে শেহতীয়াকৈ ময়ূৰ, হৰিণ, অজগৰ, [[মেচেকা]] আদি প্ৰাণী নতুনকৈ এৰি দিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.bforest.gov.bd/bhawal.php |title=Eco tourism in Bangladesh |publisher=Bangladesh Forest Department |access-date=2007-08-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013122329/http://www.bforest.gov.bd/bhawal.php |archive-date=2007-10-13 |archivedate=2007-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013122329/http://www.bforest.gov.bd/bhawal.php |deadurl=yes }}</ref> == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery class="center"> File:গুইসাপ.jpg|গুই সাপ File:Sal forest at Bhawal National Park.jpg File:The Cute Monkey.jpg File:The magnificent beauty of National Park.jpg File:View of river From valley.jpg </gallery> == লগতে চাওক == * [[মধুপুৰ গড়]] * [[বাংলাদেশৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহৰ তালিকা]] == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons|Category:Bhawal National Park}} * [http://journals.sfu.ca/nepal/index.php/ON/article/viewFile/340/332 (PDF) Wildlife Biodiversity in Bhawal National Park] * [https://web.archive.org/web/20110519124612/http://journals.sfu.ca/nepal/index.php/ON/rt/metadata/340/0 Reading tools - Indexing Metadata - Wildlife Biodiversity in Bhawal National Park] * [https://web.archive.org/web/20070811021358/http://www.nishorgo.org/nishorgo_program.asp Nishorgo Biodiversity Program] * [https://web.archive.org/web/20070823061733/http://www.bforest.gov.bd/conservation.php Protected Areas in Bangladesh] {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ অৰণ্য]] jdurf0zv5fwbrfzni803d0pyoi3de3r 0 110080 647658 616700 2026-10-25T15:31:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647658 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = মধুপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | iucn_category = II | map = Bangladesh |label=Madhupur National Park | relief = 1 | map_caption = বাংলাদেশৰ মানচিত্ৰ | coordinates = {{coord|24|45|00|N|90|05|00|E|region:BD|display=inline,title}} | location = টাঙ্গাইল জিলা, মধুপুৰ উপজিলা ঢাকা বিভাগ, [[বাংলাদেশ]] | nearest_city = মধুপুৰ | area = ৮৪৩৬ হেক্টৰ | established = {{start date|1982}} }} [[File:Madhupur_forest.jpg|thumb|right|মধুপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] '''মধুপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' ({{lang-en|Madhupur National Park}}) হৈছে [[বাংলাদেশ]]ৰ এখন প্ৰধান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ই দেশখনৰ প্ৰাচীন<ref name="Banglapedia">{{cite web |last1=Banglapedia |title=Madhupur National Park |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Madhupur_National_Park |website=www.en.banglapedia.org |accessdate=7 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200803182903/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Madhupur_National_Park |archivedate=3 August 2020 |deadurl=yes}}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == বিৱৰণ == মধুপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰায় ৮,৪৩৬ হেক্টৰ (২০,৮৫০ একৰ) এলেকাজুৰি বিস্তৃত। ১৯৬২ চনত পাকিস্তান চৰকাৰে এই বনাঞ্চলখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল যদিও, ১৯৪৭ চনৰ বাংলাদেশ বন্যপ্ৰাণী (সংৰক্ষণ) সংশোধনী আইন অনুসৰি, ১৯৮২ চনতহে ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। উদ্যানখন বাংলাদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ টাঙ্গাইল জিলাৰ মধুপুৰ উপজিলাত অৱস্থিত।<ref>{{Cite news|url=https://www.bd-pratidin.com/city/2020/01/30/497010|title=সবুজ সঞ্জীবনী টাঙ্গাইলেৰ মধুপুৰ জাতীয় উদ্যান|work=bd-pratidin.com|accessdate=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|archivedate=2025-10-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251014132242/https://www.bd-pratidin.com/city/2020/01/30/497010|deadurl=yes}}</ref> ৰাজধানী চহৰ [[ঢাকা]]ৰ পৰা ই প্ৰায় ১২৫ কিলোমিটাৰ (৭৮ মাইল) দূৰৈত অৱস্থিত। স্থানীয় ভূ-প্ৰকৃতি মূলতঃ সমতল-শিখৰযুক্ত শৈলশিৰাৰে গঠিত।<ref name="IUCN">{{cite book |last1=Green |first1=Michael J.B. |title=IUCN directory SouthAsian Protected Areas |date=1990 |publisher=IUCN Publication |location=Cambridge, UK |isbn=2-8317-0030-2 |page=20 |edition=First |url=https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/8084/IUCN_directory_South_Asian_Protected_Areas.pdf?sequence=3&isAllowed=y |accessdate=5 December 2019 |archivedate=27 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627014042/https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/8084/IUCN_directory_South_Asian_Protected_Areas.pdf?sequence=3&isAllowed=y }}</ref> == জলবায়ু == সাধাৰণতে উদ্যানখনৰ জলবায়ু মধ্যমীয়া। মে’ মাহত ৩৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় আৰু জানুৱাৰী মাহত ন্যূনতম ১০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ নামি যায়। উদ্যানখনে প্ৰতি বছৰে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী উপভোগ কৰে। ইয়াৰ মাটি ঠাইভেদে পলসুৱা, বোকা আৰু বালিচহীয়া হয়। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা উচ্চতা প্ৰায় ১৫ মিটাৰ (৪৯ ফুট)।<ref name="IUCN" /> == জৈৱ বৈচিত্ৰ্য == === উদ্ভিদকুল === সমতল ভূখণ্ড হোৱাৰ বাবে হাবিখনৰ মাজেৰে খোজকাঢ়ি যোৱাটো সহজ। প্ৰায় ৪০% বনাঞ্চল [[শাল গছ|শাল]] (''Shorea robusta'') গছৰ দ্বাৰা আচ্ছাদিত। মধুপুৰৰ বনাঞ্চলক সমগ্ৰ বাংলাদেশৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ শাল অৰণ্য বুলি গণ্য কৰা হয়। শাল গছৰ লগতে আন কিছুমান গছো হয়, যেনে- ''ডিলেনিয়া পেণ্টাগাইনা'' (''Dillenia pentagyna''), ''লেগাৰষ্ট্ৰ'মিয়া পাৰ্ভিফ্ল'ৰা'' (''Lagerstroemia parviflora''), ''এডিনা কৰ্ডিফ'লিয়া'' (''Adina cordifolia''), ''মিলিউছা ভেলুটিনা'' (''Miliusa velutina''), ''লেনিয়া গ্ৰেণ্ডিছ'' (''Lannea grandis''), ''এলবিজিয়া'' এছপিপি. (''Albizia'' spp.), [[বগা কাঞ্চন]] (''Bauhinia variegata''), [[অমৰা]] (''Spondias mangifera''), [[পলাশ]] (''Butea frondosa'') আৰু [[হিজল]] (''Barringtonia acutangula'')। তলৰ গছবোৰ জোপোহা জাতীয়, য’ত ''ইউপাটৰিয়ান অড’ৰেটাম'' (''Eupatoriun odoratum''), ''পেনিচেটাম চেট’ছাম'' (''Pennisetum setosum''), ''এছপাৰাগাছ ৰেচেম’ছাছ'' (''Asparagus racemosus'') আৰু [[সৰ্পগন্ধা]] (''Rauvolfia serpentina'') আদি অন্তৰ্ভুক্ত। উদ্যান অঞ্চলত চেগুন (''Tectona grandis''), ''কেছিয়া ছিয়ামিয়া'' (''Cassia siamea''), নুনী (''Morus'' spp.), [[অৰ্জুন গছ]] (''Terminalia arjuna'') আৰু জামু (''Syzygium cumini'')ৰ বাগিচা কৰা হৈছিল।<ref name="IUCN" /> উদ্যানখনত ১৭৬টা উদ্ভিদ প্ৰজাতি চিনাক্ত কৰা হৈছে, য’ত আছে ৭৩টা বৃক্ষ প্ৰজাতি, ২২টা গুল্ম প্ৰজাতি, ২৭টা আৰোহী-লতা, ৪৫টা ঔষধি উদ্ভিদ, ৮টা তৃণ আৰু ১টা তাল প্ৰজাতি।<ref name="Banglapedia" /> === প্ৰাণীকুল === বহু আগৰে পৰা মধুপুৰ বনাঞ্চল বন্যপ্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত চহকী আছিল আৰু বাঘৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। বাঘ, এতিয়া অঞ্চলটোৰ এক বিলুপ্ত প্ৰাণী।<ref name="IUCN" /> বৰ্তমান এই উদ্যানখনত সৰ্বমুঠ ১৯০টা প্ৰাণীৰ প্ৰজাতি আছে, য'ত ২১টা স্তন্যপায়ী প্ৰাণী, ১৪০টা চৰাই, আৰু ২৯টা সাপ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Banglapedia" /> == মানৱ বসতি == ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান এলেকাৰ ভিতৰত আৰু আশে-পাশে এক বিশাল মানৱ বসতি আছে। ১৯৬৮ চনত, [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো জনজাতি]]ৰ প্ৰায় ৪৫০০ লোকক উদ্যানখনৰ ভিতৰত বসতি স্থাপনৰ বাবে অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৮৯ চনত, অঞ্চলটোৰ মানৱ জনসংখ্যা আছিল প্ৰায় ১৪,০০০। মূলতঃ ভৈয়ামত ধানৰ খেতি কৰা হয় আৰু ওখ মাটিত ব্যৱসায়িক শস্য হিচাপে আনাৰস আৰু কচুৰ খেতি কৰা হয়। == লগতে চাওক == {{Commons|Category:Madhupur National Park}} * [[বাংলাদেশৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলসমূহৰ তালিকা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{ৰেফলিষ্ট}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ অৰণ্য]] dbrc2dwwxev86gthjrgrqqdiizgmbo0 0 111994 647648 599646 2026-10-25T13:52:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647648 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = ভাৰতীয় লোক কলা মণ্ডল | native_name = | image = <!-- Image filename --> | imagesize = <!-- Size of image, if used --> | caption = <!-- Image caption --> | established = ১৯৫২ | location = উদয়পুৰ, ৰাজস্থান, ভাৰত | type = সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান, সংগ্ৰহায়লয় | collections = গ্ৰামীণ পোচাক, গহনা, পুতলা, মুখা, [[পপেট]], লোকবাদ্য, লোকদেৱতা, চিত্ৰকলা | visitors = <!-- Number of annual visitors --> | director = <!-- Director's name --> | curators = <!-- Curators' names --> | website = <!-- Official website URL --> | coordinates = <!-- Coordinates of the museum --> }} '''ভাৰতীয় লোক কলা মণ্ডল ''' ({{lang-en| Bharatiya Lok Kala Mandal }}) হৈছে ৰাজস্থানৰ উদয়পুৰ ভিত্তিক [[ৰাজস্থান]], [[গুজৰাট]] আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ৰ লোকশিল্প, সংস্কৃতি, গীত আৰু উৎসৱৰ অধ্যয়নত আৰু লগতে লোককলা, লোকনৃত্য আৰু লোকসাহিত্যক জনপ্ৰিয়কৰণ আৰু প্ৰচাৰৰ কামত নিয়োজিত। ১৯৫২ চনত পদম শ্ৰী প্ৰয়াত দেৱী লাল সমৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোত ৰাজস্থানৰ লোক সাজ-পোছাক, অলংকাৰ, পপেট, মুখা, পুতলা, লোক বাদ্যযন্ত্ৰ, লোকদেৱতা আৰু চিত্ৰকলাৰ সংগ্ৰহ প্ৰদৰ্শিত হয়। ইয়াত পুতলা থিয়েটাৰ (কাঠপুতলী)ও আছে, য’ত নিয়মীয়াকৈ পুতলানাচ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। <ref>{{cite web|title=भारतीय लोक कला मण्डल|url=http://www.udaipur.org.uk/museums/bhartiya-lok-museum.html|accessdate=28 जनवरी 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304160729/http://www.udaipur.org.uk/museums/bhartiya-lok-museum.html|archive-date=4 मार्च 2017|url-status=dead|archivedate=2006-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060210114535/http://www.udaipur.org.uk/museums/bhartiya-lok-museum.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="udoipur">{{cite web | url=https://www.udaipur.org.uk/museums/bhartiya-lok-museum.html | title=Bharatiya Lok Kala Museum | publisher=udaipur.org.uk | accessdate=February 4, 2025}}</ref><ref name="devilal">{{cite web | url=https://udaipurblog.com/devi-lal-samar-udaipur.html | title=Devi Lal Samar: People from Udaipur You Should Know About | accessdate=February 4, 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250124042433/https://udaipurblog.com/devi-lal-samar-udaipur.html | archivedate=January 24, 2025 | deadurl=yes}}</ref> == সংগ্ৰহালয় == এই প্ৰতিষ্ঠানখনৰ ৰাজস্থানৰ লোককলাৰ প্ৰতি সমৰ্পিত এটা সংগ্ৰহালয়ো আছে। ;দেৱাল চিত্ৰণ <gallery> File:Chavanda Mata, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|চাৱন্দা মাতা File:Amaj Mata, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|অমজ মাতা File:Narsing Mata, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|নৰসিং মাতা File:Kala Bheru, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|কালা ভেৰু File:Sadu Mata, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|ছাদু মাতা File:Kalaji - Goraji, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|কালাজী-গোৰাজী File:Sand Mata, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|ছান্দ মাতা File:Rebari dev, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|ৰেবাৰী দেৱ File:Ramu-Keval Devi, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|ৰাম-কেৱল দেৱী </gallery> ; অন্য সংগ্ৰহ <gallery> File:Ritual pots, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg| আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ পাত্ৰ File:Yellow mask of woman, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|মুখা File:Ganesh, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|গণেশৰ চিত্ৰ File:Mataji ka devra, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg| মাতাজীৰ পূজাৰ স্থান File:Woman in red sari performing puja, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg| কাঠৰ চিত্ৰকলা File:Ganesh and other characters, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg File:Wedding, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|চিত্ৰণ File:Radha, Krishna and the gopis, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|ৰাধাকৃষ্ণ আৰু গোপী File:Hanuman (Ramleela), folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|হনুমান (ৰামলীলা) File:Kanjari, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|সম্পূৰ্ণ আকৃতিৰ পপেট File:Rai, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|সম্পূৰ্ণ আকৃতিৰ পপেট File:Bhopa, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|সম্পূৰ্ণ আকৃতিৰ পপেট File:Bhopin, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|সম্পূৰ্ণ আকৃতিৰ পপেট File:Kanjar, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|সম্পূৰ্ণ আকৃতিৰ পপেট File:Raibudia, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|মুখাৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ আকৃতিৰ পপেট File:Design for henna tattoos, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|হেনা টাটুৰ চানেকি File:Hirna Raxas, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|মুখা File:Hirannakush, folk art, Bharatiya Lok Kala Museum, Udaipur, India.jpg|মুখা </gallery> == প্ৰসংগ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজস্থানৰ সংগ্ৰহালয়]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]] p8xmz5i8uwd1jbj5dhx3xn451860dyt 0 112128 647710 599763 2026-10-25T21:05:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647710 wikitext text/x-wiki {{Short description|American astronaut (1961–2003)}} {{Infobox astronaut |name = লৰেল ক্লাৰ্ক |image = Laurel Clark, NASA photo portrait in blue suit.jpg{{!}}border |birth_name = Laurel Blair salton|birth_date = {{birth date|1961|3|10}} |birth_place = [[Ames, Iowa]], U.S. |death_date = {{death date and age|2003|2|1|1961|3|10}} |death_place = টেক্মাছৰ আকাশত, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] |death_cause = স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া দুৰ্যোগ |education = [[University of Wisconsin, Madison]] ([[Bachelor of Science|BS]], [[Doctor of Medicine|MD]]) |awards = {{ubl|[[Congressional Space Medal of Honor]]|[[NASA Distinguished Service Medal]]}} |type = [[নাছাৰ মহাকাশচাৰী]] |rank = [[Captain (United States O-6)| কেপ্টেইন]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] নৌসেনা, USN |time = ১৫ দিন ২২ ঘন্টা ২০ মিনিট |selection = [[NASA Astronaut Group 16|NASA Group 16 (1996)]] |mission = [[STS-107]] |insignia = [[File:STS-107 Flight Insignia.svg|40px]] }} ''' লৰেল ব্লেয়াৰ ক্লাৰ্ক '''(জন্ম: ১০ মাৰ্চ, ১৯৬১ – মৃত্যু:১ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০০৩) আছিল এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ৰ নাছাৰ [[মহাকাশচাৰী]], [[চিকিৎসক]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নৌসেনাৰ কেপ্টেইন আৰু স্পেচ শ্বাটল মিছনৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া দুৰ্যোগত তেওঁৰ ছয়জন সহকৰ্মী সদস্যৰ সৈতে তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। ক্লাৰ্কক মৰণোত্তৰভাৱে কংগ্ৰেছেল স্পেচ মেডেল অফ অনাৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক আৰু ব্যক্তিগত জীৱন== ক্লাৰ্কৰ জন্ম আইৱাৰ এমেছত হৈছিল, কিন্তু তেওঁক তেওঁৰ গৃহচহৰ ৰেচিন, উইচকনচিন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ক্লাৰ্ক উইচকনচিন-মেডিচন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গামা ফি বিটা ছ'ৰ'ৰিটিৰ সদস্য আছিল আৰু ফেডাৰেল কমিউনিকেশ্বন কমিছন (এফচিচি)য়ে কেচি5জেডএছইউ(KC5ZSU) নামৰ কল চিহ্নৰ সৈতে টেকনিচিয়ান শ্ৰেণীৰ অপেছাদাৰী ৰেডিঅ' অনুজ্ঞাপত্ৰ জাৰী কৰিছিল। ক্লাৰ্কৰ সহকৰ্মী তথা স্বামী হ'ল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নৌসেনাৰ প্ৰাক্তন কেপ্টেইন আৰু নাছাৰ ফ্লাইট চাৰ্জন ড. জনাথন ক্লাৰ্ক। তেওঁ নাছাৰ এক আনুষ্ঠানিক পেনেলৰ অংশ আছিল আৰু স্পেচ শ্বাটল কলম্বিয়া দুৰ্যোগৰ বিষয়ে চূড়ান্ত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত আইয়েনৰ নামৰ এজন পুত্ৰ সন্তান জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=http://journaltimes.com/news/local/sc-johnson-donation-to-return-laurel-clark-fountain-to-public/article_625c73b8-796a-11df-8783-001cc4c002e0.html|title=SC Johnson donation to return Laurel Clark fountain to public use|last=Burke|first=Michael|work=Journal Times|access-date=2017-10-27|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171027132858/http://journaltimes.com/news/local/sc-johnson-donation-to-return-laurel-clark-fountain-to-public/article_625c73b8-796a-11df-8783-001cc4c002e0.html|archivedate=2017-10-27|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |title=Lost Astronaut's Husband Not Giving Up On Space |url=http://www.wisn.com/news/15197921/detail.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517001918/http://www.wisn.com/news/15197921/detail.html |archive-date=2008-05-17 |access-date= |work=WISN Milwaukee |archivedate=2008-05-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517001918/http://www.wisn.com/news/15197921/detail.html |deadurl=yes }}</ref> ==শিক্ষা== *১৯৭৯: উইলিয়াম হৰ্লিক হাই স্কুল, ৰেচিন, উইচকনচিনৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে *১৯৮৩: বিজ্ঞানৰ স্নাতক, [[প্ৰাণীবিজ্ঞান]] উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়-মেডিচনৰ পৰা ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল *১৯৮৭: উইচকনচিন-মেডিচন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা মেডিচিনত [[ডক্টৰেট]] লাভ কৰিছিল ==সংগঠন== ক্লাৰ্ক এৰোস্পেচ মেডিকেল এছ'চিয়েচন আৰু চ'চাইটি অফ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেভেল ফ্লাইট চাৰ্জনৰ সদস্য আছিল। তেওঁ উইচকনচিনৰ ৰাচিনৰ অলিম্পিয়া ব্ৰাউন ইউনিটেৰিয়ান ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট গীৰ্জাৰো সদস্য আছিল।<ref>{{cite web |date=2003-02-12 |title=Unitarian Universalist Astronaut Laurel Clark Remembered with Flowers, Bagpipes, and Warm Recollections |url=http://archive.uua.org/news/2003/030214.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716064912/http://archive.uua.org/news/2003/030214.html |archive-date=2011-07-16 |access-date=2010-05-03}}</ref> ==সেনাবাহিনীত কৰ্মজীৱন== চিকিৎসা বিজ্ঞান পঢ়ি থকাৰ সময়ত ক্লাৰ্কে ১৯৮৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নৌসেনাৰ পৰীক্ষামূলক ডাইভিং ইউনিটত ডাইভিং মেডিচিন বিভাগৰ সৈতে সক্ৰিয় কৰ্তব্য প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। চিকিৎসা বিদ্যালয় সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮৭ চনৰ পৰা ১৯৮৮ চনলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় নৌ চিকিৎসা কেন্দ্ৰত শিশু ৰোগবিভাগত স্নাতকোত্তৰ চিকিৎসা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী বছৰত ক্লাৰ্কে কানেক্টিকাটৰ গ্ৰোটনৰ নেভেল আণ্ডাৰচি মেডিকেল ইনষ্টিটিউটত নৌসেনাৰ আণ্ডাৰচি চিকিৎসা বিষয়াৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু ফ্লৰিডাৰ পানামা চিটিৰ নেভেল ডাইভিং এণ্ড চেলভেজ ট্ৰেইনিং চেণ্টাৰত ডাইভিং চিকিৎসা বিষয়াৰ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰে। তেওঁক এজন বিকিৰণ স্বাস্থ্য বিষয়া আৰু আণ্ডাৰচি চিকিৎসা বিষয়া হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত ক্লাৰ্কক স্কটলেণ্ডৰ হলি লচত চাবমেৰিন স্কোয়াড্ৰন ১৪ চিকিৎসা বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। দুবছৰৰ কাৰ্যকৰী অভিজ্ঞতাৰ পিছত ক্লাৰ্কক নৌ সেনাৰ চাবমেৰিন চিকিৎসা বিষয়া আৰু ডাইভিং চিকিৎসা বিষয়া হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল।<ref>https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/clark_laurel.pdf</ref> ==নাছাৰ কৰ্মজীৱন== ১৯৯৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নাছাৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত ক্লাৰ্কে ১৯৯৬ <ref>{{Cite news |date=2003-02-04 |title=Astronaut Clark: 'Life is a magical thing' |url=http://www.cnn.com/2003/US/02/01/sprj.colu.profile.clark/index.html |access-date=2017-10-27 |work=CNN}}</ref>চনৰ আগষ্ট মাহত টেক্সাছৰ হিউষ্টনৰ জনছন স্পেচ চেণ্টাৰত প্ৰতিবেদন দিছিল। দুবছৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু মূল্যাঙ্কন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ মিছন বিশেষজ্ঞ হিচাপে বিমানৰ দায়িত্বৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিছিল। ১৯৯৭ চনৰ জুলাইৰ পৰা আগষ্ট ২০০০ লৈ ক্লাৰ্কে মহাকাশচাৰী কাৰ্যালয় পেলোড/বাসযোগ্যতা শাখাত কাম কৰিছিল। তেওঁ এছ.টি.এছ.-107-ত উৰা মাৰিছিল মহাকাশত ১৫ দিন, ২২ ঘণ্টা আৰু ২১ মিনিট ধৰি আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.spacefacts.de/bios/astronauts/english/clark_laurel.htm|title=Astronaut Biography: Laurel Clark|first=Joachim|last=Becker}}</ref> ==মহাকাশত উৰণৰ অভিজ্ঞতা == [[image:LaurelClarkSTS107.jpg|250px|এছটিএছ-107 ৰ সময়ত লৰেল ক্লাৰ্ক|thumb]] [[File:STS-107 Laurel Clark.jpg|250px|লৰেল ক্লাৰ্কে শ্বাটলৰ এফ্ট ফ্লাইট ডেকত এখন ওপৰৰ খিৰিকীৰ মাজেৰে চোৱা অৱস্থাত<ref>{{cite web|url=https://www.space.com/19468-shuttle-columbia-final-flight-sts107-small-miracles.html|title=Columbia's Astronauts Find Small Miracles of Life and Light|website=[[Space.com]] |date=29 January 2013 }}</ref>|thumb]] এছ.টি.এছ.-107 কলম্বিয়া – ১৬ দিনীয়া বিমানখন এক সমৰ্পিত বিজ্ঞান আৰু গৱেষণা অভিযান আছিল। দিনটোৰ ২৪ ঘণ্টা কাম কৰি, দুটা পৰিৱৰ্তনশীল সময়ত, কৰ্মচাৰীসকলে সফলতাৰে প্ৰায় ৮০টা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিছিল। ক্লাৰ্কৰ জৈৱবিজ্ঞান পৰীক্ষাত মহাকাশত বাগিচা কৰা বিষয়ে অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। কিয়নো তেওঁ মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে তাইৰ উইচকনচিন গৃহচহৰৰ ওচৰৰ মিলৱাকি মিডিয়াৰ সৈতে এক সাক্ষাৎকাৰত আলোচনা কৰি এই কথা ব্যক্ত কৰিছিল। এছ.টি.এছ.-107 মিছনটো ২০০৩ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে হঠাতে সমাপ্ত হৈছিল, যেতিয়া কলম্বিয়া বিভক্ত হৈছিল আৰু নিৰ্ধাৰিত অৱতৰণৰ ১৬ মিনিট আগতে পুনৰ প্ৰৱেশৰ সময়ত তেওঁৰ কৰ্মচাৰীসকল দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈছিল। ক্লাৰ্কে কলম্বিয়াৰ পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত অৱতৰণৰ সময়ত এটা সৰু ডিজিটেল কেমেৰাত ককপিটৰ ভিতৰত ৰেকৰ্ড কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://tucsoncitizen.com/morgue2/2003/03/01/168023-columbia-crew-cheerful-on-tape-before-disaster/|title=Columbia crew cheerful on tape before disaster - Tucson Citizen Morgue, Part 2 (1993-2009)|access-date=2025-02-05|archivedate=2022-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407020639/http://tucsoncitizen.com/morgue2/2003/03/01/168023-columbia-crew-cheerful-on-tape-before-disaster/|deadurl=yes}}</ref> ক্লাৰ্কে তাইৰ বন্ধুবৰ্গ আৰু পৰিয়াললৈ অন্তিম বাৰ্তাটো কলম্বিয়াৰ পৰা প্ৰেৰণ কৰিছিল ইমেইলৰ জৰিয়তে।<ref>{{cite web|url=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/clark.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20041106133303/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/clark.html|url-status=dead|archive-date=2004-11-06|title=HSF - STS-107 Memorial - Laurel Clark|access-date=2025-02-05|archivedate=2008-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124003809/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/clark.html|deadurl=yes}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070313102022/http://racine.wi.net/clarkletter.html Letter Home from Space] January 31, 2003.</ref> ==অলংকৃত পদৱী আৰু সন্মানসমূহ== বিভিন্ন পদৱীত অধিষ্ঠিত আছিল আৰু লগতে বিভিন্ন সন্মানীয় বঁটা লাভ কৰিছিল। ===অৰ্হতা চিহ্ন=== * [[মহাকাশচাৰী বেজ|নৌ মহাকাশচাৰী/ফ্লাইট চাৰ্জন]] * [[ফ্লাইট চাৰ্জন বেজ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ)|নেভেল ফ্লাইট চাৰ্জন]] * [[ডাইভাৰ ইনচিগনিয়া|ডাইভিং চিকিৎসা বিষয়া]] * চাবমেৰিন চিকিৎসা বিষয়া ===সন্মানসমূহ=== * প্ৰতিৰক্ষা বিশিষ্ট সেৱা পদক ^† * নৌসেনা আৰু মেৰিন কৰ্পছ প্ৰশংসা পদক, 2টা সোণৰ সৈতে [[পুৰস্কাৰ তাৰকা]] (3টা বঁটা) * কংগ্ৰেছেল স্পেচ মেডেল অফ অনাৰ ^† * নাছা বিশিষ্ট সেৱা পদক ^† * নাছা স্পেচ ফ্লাইট মেডেল^† * ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা সেৱা পদক * বিদেশী সেৱা ৰিবন ^† প্ৰতীকটোৱে মৰণোত্তৰ পুৰস্কাৰ সূচায়। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী: মহাকাশচাৰী]][[চিকিৎসক]] himg87762ey1cnhusxef3szs2xmuymg 0 112146 647636 616617 2026-10-25T12:10:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647636 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = বেকাৰ চৰকাৰী হোষ্টেল | native_name = বেকাব় সব়কাব়ি হোস্টেল | native_name_lang = bn | image = | coordinates = | status = সক্ৰিয় | address = ৮ স্মিথ লেন, তালতলা, কলকাতা, পশ্চিম বংগ | start_date = | opened_date = ১৯১০ | owner = পশ্চিম বংগ চৰকাৰ }} '''বেকাৰ হোষ্টেল ''' ({{lang-en| Baker Hostel}}) ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অৱস্থিত বেকাৰ হোষ্টেল এখন চৰকাৰী হোষ্টেল। ১৯১০ চনত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ শাসনকালত বংগৰ তেতিয়াৰ লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰ এডৱাৰ্ড নৰ্মান বেকাৰে এই হোষ্টেলখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite news |script-title=bn:বঙ্গবন্ধুর বেকার হোস্টেল|trans-title=Baker Hostel of Bangabandhu|url=https://risingbd.com/greatest-hero-in-history-news/307066 |work=Risingbd.com |language=bn |access-date=11 April 2020 |archive-date=11 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811180134/https://risingbd.com/greatest-hero-in-history-news/307066 |url-status=live }}</ref> তালতলাৰ ৮ স্মিথ লেনত অৱস্থিত এই হোষ্টেলটো মৌলানা আজাদ মহাবিদ্যালয়ৰ পুৰুষ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে। ==ইতিহাস== ১৮৯৬ চনত কলকাতাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে নিৰ্মিত টেইলৰ হোষ্টেলৰ চাৰিওফালে অস্বাস্থ্যকৰ পৰিৱেশ আৰু অপৰ্যাপ্ত আবাস ব্যৱস্থাৰ বাবে তেওঁলোকে নতুন হোষ্টেল নিৰ্মাণৰ বাবে আন্দোলন আৰম্ভ কৰে।[2] ১৯০৮ চনত নবাব আব্দুল জব্বৰে এই আন্দোলনৰ সূচনা কৰে।<ref name="Banglapedia">{{cite web |title=Jabbar, Nawab Abdul |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jabbar,_Nawab_Abdul |website=[[Banglapedia]] |access-date=11 April 2020 |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122012522/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jabbar,_Nawab_Abdul |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122012522/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jabbar,_Nawab_Abdul |archivedate=22 January 2021 |deadurl=yes }}</ref> খান বাহাদুৰ আহছানুল্লাহ, এ কে ফজলুল হকে হোষ্টেলটো স্থাপন কৰাৰ দাবীত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ahsanullah, Khan Bahadur |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsanullah,_Khan_Bahadur |website=[[Banglapedia]] |access-date=11 April 2020 |archive-date=18 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718044311/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsanullah,_Khan_Bahadur |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200718044311/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsanullah,_Khan_Bahadur |archivedate=18 July 2020 |deadurl=yes }}</ref> ফলত চৰকাৰে এই হোষ্টেলটো নিৰ্মাণ কৰে।[2] ==সংগ্ৰহালয়== এই হোষ্টেলৰ দুটা কোঠা (নং ২৩ আৰু ২৪) বাংলাদেশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, বাংলাদেশৰ পিতৃস্বৰূপ তথা দেশখনৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ সন্মানত সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। ১৯৯৮ চনৰ ৩১ জুলাইত এই সংগ্ৰহালয়টো উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/Bangabandhu-remembered-at-Bekar-Hostel|title=Bangabandhu remembered at Bekar Hostel|date=15 August 2015|access-date=22 September 2022|newspaper=[[Prothom Alo]]|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922042305/https://select-d.openx.net/w/1.0/arj?ju=https%3A%2F%2Fen.prothomalo.com%2Fbangladesh%2F3bdg0f5xvo&ch=UTF-8&res=1600x1000x24&ifr=true&tz=0&tws=1085x16004&be=1&bc=hb_pb_3.0.3&dddid=282cff08-34e6-4fd3-b113-cfcdeb10d79e%2C282cff08-34e6-4fd3-b113-cfcdeb10d79e&nocache=1663820585218&pubcid=4f02acc8-2d0c-4298-a2c0-f39f38d64907&schain=1.0%2C1!selectmedia.asia%2C5e70884875a43965922e2760%2C1%2C%2C%2C&aus=300x250%7C300x250&divids=gpt-passback%2Cgpt-passback&aucs=%252F84772874%252FPL_HB%2523gpt-passback%2C%252F84772874%252FPL_HB%2523gpt-passback&auid=541148923%2C541148923&aumfs=0%2C400|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত হোষ্টেলত [[মুজিবৰ ৰহমান]]ৰ আৱক্ষ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-175147|title=Bekar Hostel in Kolkata installs Bangabandhu's sculpture today|date=23 February 2011|access-date=22 September 2022|newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922042250/https://www.thedailystar.net/news-detail-175147|url-status=live}}</ref> ২০১৭ চনত সদৌ বংগ সংখ্যালঘু যুৱ ফেডাৰেচনে এই সিদ্ধান্তক সমালোচনা কৰি বংগবন্ধুৰ আৱক্ষ মূৰ্তিটো হোষ্টেলৰ পৰা আঁতৰাই দিবলৈ দাবী জনাইছিল, কাৰণ ইছলামে অট্টালিকাত মূৰ্তি স্থাপনৰ অনুমতি নিদিয়ে। সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদক কামৰুজ্জামানে এই কাৰ্য্য আপত্তিজনক বুলি বিবেচনা কৰিছিল। কাৰণ হোষ্টেলৰ ভিতৰত এটা মছজিদ আছে।<ref>{{cite news|url=https://www.newagebd.net/article/11825/articlelist/323/Cartoon|title=Remove Mujibur Rahman's bust from Kolkata hostel: ABMYF|date=23 March 2017|access-date=22 September 2022|newspaper=[[New Age (Bangladesh)|New Age]]|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922042258/https://www.newagebd.net/article/11825/articlelist/323/Cartoon|url-status=live|archivedate=22 September 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922042258/https://www.newagebd.net/article/11825/articlelist/323/Cartoon|deadurl=yes}}</ref> এই সন্দৰ্ভত সংগঠনটোৱে পশ্চিম বংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]] আৰু বাংলাদেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনালৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে। শ্বেখ হাছিনাৰ ভাৰত ভ্ৰমণৰ এমাহৰ আগৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে পশ্চিম বংগ চৰকাৰক সংগঠনটো আৰু ইয়াৰ সমৰ্থকসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা ল'বলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, যাক চৰকাৰে হাছিনা বিৰোধী উগ্ৰপন্থী গোট বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/centre-asks-mamata-govt-to-act-tough-against-fringe-groups-demanding-removal-of-mujibur-statue/articleshow/57908929.cms|title=Centre asks Mamata govt to act tough against fringe groups demanding removal of Mujibur statue|first1=Dipanjan Roy|first2=Madhuparna|last1=Chaudhury|last2=Das|date=30 March 2017|access-date=22 September 2022|newspaper=[[The Times of India]]|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111211122/http://timesofindia.indiatimes.com/india/centre-asks-mamata-govt-to-act-tough-against-fringe-groups-demanding-removal-of-mujibur-statue/articleshow/57908929.cms|url-status=live}}</ref> সংগ্ৰহালয়টোৰ ২৪ নং কোঠাটো বংগবন্ধু সোঁৱৰণী কক্ষ নামেৰে জনাজাত। বংগবন্ধুৰ আৱক্ষ মূৰ্তি কোঠাটোৰ দুৱাৰৰ সন্মুখত অৱস্থিত। কোঠাটোৰ ভিতৰত তেওঁৰ ব্যৱহৃত বিচনা, টেবুল আৰু চকী আছে। সৰু পুথিভঁৰাল এটাত শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানে লিখা কিতাপবোৰ সজাই থোৱা আছে। টেবুলত তেওঁৰ ৭ মাৰ্চৰ ভাষণ দিয়াৰ ফটো এখন। সংগ্ৰহালয়টোত প্ৰৱেশ সীমিত আৰু ইয়াক হোষ্টেল কৰ্তৃপক্ষই পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/the-hostel-room-where-mujibar-rahman-stayed/articleshow/11999161.cms|title=The hostel room where Mujibar Rahman stayed|first=Prithvijit|last=Mitra|date=23 February 2012|access-date=22 September 2022|newspaper=[[The Times of India]]|archive-date=7 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170607081335/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/The-hostel-room-where-Mujibar-Rahman-stayed/articleshow/11999161.cms|url-status=live}}</ref> == প্ৰসংগ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://maulanaazadcollegekolkata.ac.in/hostel.php Baker Hostel] at [[Maulana Azad College]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংগ্ৰহালয়]] [[Category:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]] l482tvlokr80of2ggeqo3zw85ys389n 0 115061 647655 624694 2026-10-25T15:07:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647655 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%; " |<div class="fn">ভেৰা হিংগোৰানি</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |জন্ম। | class="infobox-data" | ২৩ ডিচেম্বৰ ১৯২৪<br /><div class="birthplace" style="display:inline">[[Bubak, Sindh|বুবাক]], ভাৰত</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |মৃত্যু হৈছিল। | class="infobox-data" |২৩ এপ্ৰিল ২০১৮ (বয়স ৯৩) &nbsp; <br /><div class="deathplace" style="display:inline">[[Houston, Texas|হিউষ্টন, টেক্সাছ]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |বৃত্তি (এছ. এ.) | class="infobox-data role" |স্ত্ৰী ৰোগ বিশেষজ্ঞ অব্ষ্টেট্ৰিচিয়ান<br /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |তাৰ বাবে পৰিচিত&nbsp; | class="infobox-data" |স্ত্ৰী ৰোগ বিজ্ঞান |- ! class="infobox-label" scope="row" |পিতৃ-মাতৃ (ছ) | class="infobox-data" |টেকলাণ্ড হটচাণ্ড লীলাৱতী<br /> |- ! class="infobox-label" scope="row" |বঁটা প্ৰদান | class="infobox-data" |[[Padma Shri|পদ্মশ্ৰী]] |} '''ভেৰা হিংগোৰাণী''' ({{lang-en|Vera Hingorani}}; ২৩ ডিচেম্বৰ ১৯২৪ – ২৩ এপ্ৰিল ২০১৮) এগৰাকী ভাৰতীয় স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ, প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ, আৰু চিকিৎসা বিষয়ক লেখিকা, তেওঁ অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সৰ স্ত্ৰীৰোগ আৰু প্ৰসূতি বিভাগৰ অধ্যাপিকা আৰু মুৰব্বী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলৰ সন্মানীয় স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ আছিল।<ref name="The Growth Restricted Baby Of The Tropics">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1bTSU2Nr19wC&q=Vera+Hingorani&pg=PP11|title=The Growth Restricted Baby Of The Tropics|publisher=New Age International|last=Mini Sood|year=2005|pages=155|isbn=9788122416411}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে ১৯৮৪ চনত পদ্মশ্ৰীৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ ভাৰতীয় অসামৰিক সন্মান প্ৰদান কৰে।<ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|date=2015|accessdate=18 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archivedate=15 October 2015}}</ref> == জীৱনী == ১৯২৪ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত ভাৰতৰ বুবাকত টেকলাণ্ড আৰু লিলাৱতী হটচাণ্ডৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ভেৰা হিংগোৰাণীয়ে, আৰু ১৯৪৭ চনত লেডী হাৰ্ডিং মেডিকেল কলেজৰ পৰা চিকিৎসা বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। স্ত্ৰীৰোগ আৰু প্ৰসূতি বিজ্ঞানত বিশেষজ্ঞ হোৱাৰ পিছত ১৯৫৯ চনত নতুন দিল্লীৰ অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সত যোগদান কৰি স্ত্ৰীৰোগ আৰু প্ৰসূতি বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে পদবীত উন্নীত হয় আৰু ১৯৮৬ চনলৈকে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ১৯৮৭ চনত এইমছৰ পৰা চুপাৰ এনুয়েচনৰ পিছত বটৰা মেডিকেল ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ হস্পিতালত যোগদান কৰে আৰু ১৯৯৬ চনলৈকে তাত কাম কৰিছিল আৰু ১৯৯৭ চনত এইমছলৈ উভতি আহি পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। হিংগোৰাণীয়ে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ (WHO) ক্লিনিকেল ডাইৰেক্টৰ হিচাপে কাম কৰি স্ত্ৰীৰোগ আৰু প্ৰসূতি বিজ্ঞান বিষয়ত কেইবাটাও প্ৰবন্ধ আৰু চিকিৎসা পত্ৰ লিখিছিল।<ref name="The Growth Restricted Baby Of The Tropics"/> তেখেতে আমেৰিকান কংগ্ৰেছ অৱ অব্ষ্টেট্ৰিচিয়ান এণ্ড গাইনেক'লজিষ্টৰ সন্মানীয় ফেলো (১৯৭৭) আৰু নেচনেল একাডেমী অৱ মেডিকেল ছায়েন্সৰ নিৰ্বাচিত ফেলো আছিল, ১৯৮৪ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা পদ্মশ্ৰী অসামৰিক বঁটা লাভ কৰে।<ref name="ACM Service Awards and Honorary Fellowships">{{Cite web|url=http://www.acog.org/About-ACOG/ACOG-Departments/Resource-Center/ACM-Service-Awards--and--Honorary-Fellowships|title=ACM Service Awards and Honorary Fellowships|publisher=American Congress of Obstetricians and Gynecologists|date=2015|accessdate=15 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201122051435/https://www.acog.org/About-ACOG/ACOG-Departments/Resource-Center/ACM-Service-Awards--and--Honorary-Fellowships|archivedate=22 November 2020|deadurl=yes}}</ref><ref name="List of Fellows - NAMS">{{Cite web|url=http://www.nams-india.in/downloads/fellowsmembers/ZZ.pdf|title=List of Fellows - NAMS|publisher=National Academy of Medical Sciences|date=2016|accessdate=19 March 2016}}</ref><ref name="Padma Awards"/> হিংগোৰাণী ভাৰতৰ পৰা যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলৰ বাবে কাম কৰা বেচৰকাৰী সংস্থা অপাৰেচন আশাৰ সৈতে তেওঁলোকৰ পৰিচালনা দলৰ সদস্য হিচাপে জড়িত আছিল। তেওঁ আই বি হিংগোৰাণীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈ নতুন দিল্লীৰ বৃহত্তৰ কৈলাস অঞ্চলত বাস কৰিছিল।<ref name="Constituency details">{{Cite web|url=http://ceodelhi.gov.in/WriteReadData/AssemblyConstituencyEng/AC50/A0500047.pdf|title=Constituency details|publisher=Government of Delhi|date=2015|accessdate=15 July 2015}}</ref> ২০১৮ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত টেক্সাছৰ হিউষ্টনত ৯৩ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। == নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থপঞ্জি == * প্ৰসৱৰ পিছত আই. ইউ. চি. ডি. প্ৰৱেশ কৰা মহিলাসকলৰ ক্ষেত্ৰত লচিয়া আৰু ঋতুস্ৰাৱৰ ধৰণ <ref name="Lochia and menstrual patterns in women with postpartum IUCD insertions">{{Cite journal|url=http://www.ajog.org/article/0002-9378(70)90347-9/abstract|title=Lochia and menstrual patterns in women with postpartum IUCD insertions|last=Vera Hingorani|last2=Uma Bai|last3=A. N. Kakkar|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|date=November 1970|volume=108|issue=6|pages=989–990|doi=10.1016/0002-9378(70)90347-9|pmid=5496057}}</ref> * তুমি আৰু তোমাৰ স্বাস্থ্য <ref name="You and Your Health">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MFrDOXtYXfwC&q=Vera+Hingorani&pg=PA125|title=You and Your Health|last=Vera Hingorani|journal=Yojana|date=October 1984|volume=28|issue=19|pages=33–4|isbn=9788176253895|pmid=12340097}}</ref> * গৰ্ভাৱস্থাৰ সৈতে ডিভাৰিয়ান টিউমাৰৰ বিভেদমূলক ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে এটা নতুন লক্ষণ <ref name="A New Sign for Differential Diagnosis of Ovarian Tumour with Pregnancy">{{Cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/264402358|title=A New Sign for Differential Diagnosis of Ovarian Tumour with Pregnancy|last=Vera Hingorani|journal=BJOG|year=1966|volume=73|issue=1|pages=155|doi=10.1111/j.1471-0528.1966.tb05138.x}}</ref> * পোৰ্ট-পাৰ্টাম আই. ইউ. চি. ডি. সন্নিৱে‍শৰ সৈতে দুগ্ধপান আৰু দুগ্ধপানজনিত এমেন 'ৰিয়া <ref name="Lactation and Lactational Amenorrhoea with Port-partum IUCD Insertions">{{Cite journal|url=http://www.reproduction-online.org/content/23/3/513.full.pdf|title=Lactation and Lactational Amenorrhoea with Port-partum IUCD Insertions|last=Vera Hingorani|last2=G. R. Uma Bai|journal=J. Reprod. Fertil.|year=1970|volume=23|issue=3|pages=513–515|doi=10.1530/jrf.0.0230513|pmid=4923671|access-date=2025-02-23|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924090520/http://www.reproduction-online.org/content/23/3/513.full.pdf|deadurl=yes}}</ref> * গৰ্ভাৱস্থাৰ সৈতে জননাংগৰ ট্ৰেক্ট পেপিলোমা <ref name="Genital Tract Papillomas with Pregnancy">{{Cite journal|title=Genital Tract Papillomas with Pregnancy|url=https://archive.org/details/sim_bjog_1961-04_68_2/page/288|last=Vera Hingorani|last2=Ranjit Kaur|journal=BJOG|date=April 1961|volume=68|issue=2|pages=288–291|doi=10.1111/j.1471-0528.1961.tb02726.x|pmid=13714447}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] epwx7ph7vzlhofp8qq83kgysc9ru6u8 0 115184 647826 631305 2026-10-26T00:59:29Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647826 wikitext text/x-wiki মুছলমান মহিলাসকলৰ অভিজ্ঞতা বিভিন্ন সমাজৰ মাজত বহু পৰিমাণে ভিন্ন হয় কাৰণ সংস্কৃতি আৰু মূল্যবোধৰ বাবে যিবোৰ প্ৰায়ে বিশ্বৰ নিজ নিজ অঞ্চলত ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বৰ আছিল।<ref name="Siraj 2011">{{cite journal |last=Siraj |first=Asifa |date=October 2011 |title=Meanings of modesty and the hijab amongst Muslim women in Glasgow, Scotland |journal=[[Gender, Place & Culture|Gender, Place & Culture: A Journal of Feminist Geography]] |publisher=[[Taylor & Francis]] |volume=18 |issue=6 |pages=716–731 |doi=10.1080/0966369X.2011.617907 |issn=1360-0524 |s2cid=144326780 |doi-access=free }}</ref><ref name=bodman>{{cite book|title=Women in Muslim Societies: Diversity Within Unity|editor=Herbert L. Bodman |editor2=Nayereh Esfahlani Tohidi|url=https://books.google.com/books?id=PFzdA2Hini4C&pg=PA2|pages=2–3|publisher=Lynne Rienner Publishers|year=1998|isbn=978-1-55587-578-7 }}</ref>একে সময়তে ইছলামৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ আনুগত্যই তেওঁলোকৰ জীৱনত বিভিন্ন মাত্ৰাত প্ৰভাৱ পেলায় আৰু তেওঁলোকক এক উমৈহতীয়া পৰিচয় দিয়ে যিয়ে মুছলমান মহিলাসকলৰ মাজত থকা ব্যাপক সাংস্কৃতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক পাৰ্থক্যসমূহ দূৰ কৰাৰ কাম কৰিব পাৰে।<ref name="Siraj 2011"/><ref name=bodman /><ref>{{Cite book|last1=Ibrahim|first1=I. A.|url=https://books.google.com/books?id=MgbVSWaX8KEC|title=A Brief Illustrated Guide to Understanding Islam|last2=Abu-Harb|first2=Ibrahim Ali Ibrahim|date=1997|publisher=Darussalam|isbn=978-9960-34-011-1|language=en}}</ref> ইছলামিক ইতিহাসৰ কালছোৱাত নাৰীৰ সামাজিক, আইনী, আধ্যাত্মিক আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডীয় অৱস্থাৰ সংজ্ঞা নিৰূপণ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰা প্ৰভাৱসমূহৰ ভিতৰত ইছলামৰ পবিত্ৰ শাস্ত্ৰসমূহ হ'ল: কোৰআন<ref name="Bouhdiba 2008">{{cite book |author-last=Bouhdiba |author-first=Abdelwahab |author-link=Abdelwahab Bouhdiba |year=2008 |chapter=The eternal and Islamic feminine |chapter-url=https://books.google.com/books?id=sIRsgQ5639oC&pg=PA19 |title=Sexuality in Islam |location=London and New York |publisher=[[Routledge]] |edition=1st |pages=19–30 |isbn=9780415439152}}</ref> হাদীছ,<ref>{{cite book|title=The Concise Encyclopaedia of Islam|url=https://archive.org/details/conciseencyclopd0000glas_w4p7|last=Glassé|first=Cyril|publisher=Stacey International|year=1989|location=London|pages=[https://archive.org/details/conciseencyclopd0000glas_w4p7/page/141 141]–143}}</ref> ইজমা'<ref name="Glassé 1989 182">{{cite book|title=The Concise Encyclopaedia of Islam|url=https://archive.org/details/conciseencyclopd0000glas_w4p7|last=Glassé|first=Cyril|publisher=Stacey International|year=1989|location=London|page=[https://archive.org/details/conciseencyclopd0000glas_w4p7/page/182 182]}}</ref>;কিয়াছ;[4] আৰু ফাতৱা<ref>{{cite book|title=The Concise Encyclopaedia of Islam|url=https://archive.org/details/conciseencyclopd0000glas_w4p7|last=Glassé|first=Cyril|publisher=Stacey International|year=1989|location=London|page=[https://archive.org/details/conciseencyclopd0000glas_w4p7/page/325 325]}}</ref>, ধৰ্মীয় মতবাদৰ সম্পৰ্কে অবাধ্যতামূলক প্ৰকাশিত মতামত বা সিদ্ধান্ত বা আইনৰ বিন্দু। অতিৰিক্ত প্ৰভাৱসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাক-ইছলামিক সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা; ধৰ্মনিৰপেক্ষ আইন, যিবোৰ ইছলামত সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা হয় যেতিয়ালৈকে ই ইছলামিক নিয়মৰ প্ৰত্যক্ষ বিৰোধিতা নকৰে; ইণ্ডোনেছিয়ান উলেমা কাউন্সিল আৰু তুৰস্কৰ ডায়ানেটৰ দৰে চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰিত সংস্থাসমূহকে ধৰি ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ; আৰু আধ্যাত্মিক শিক্ষক, যি ইছলামিক ৰহস্যবাদ বা চুফীবাদত বিশেষভাৱে বিশিষ্ট। মধ্যযুগীয় মুছলমান দাৰ্শনিক ইবনে আৰবীকে ধৰি পিছৰ বহুতেই নিজেই এনে গ্ৰন্থ প্ৰস্তুত কৰিছে যিয়ে ইছলামত নাৰীসুলভ নীতিৰ আধ্যাত্মিক প্ৰতীকবাদক স্পষ্ট কৰি তুলিছে.<ref>{{Cite book|title=The Tao of Islam: A Sourcebook on Gender Relationships in Islamic Thought|url=https://archive.org/details/taoofislamsource0000mura|last=Murata|first=Sachiko|publisher=State University of New York Press|year=1992|isbn=978-0-7914-0914-5|location=Albany|pages=[https://archive.org/details/taoofislamsource0000mura/page/188 188]–202}}</ref><ref>{{cite book|title=The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity|last=Nasr|first=Seyyed Hossein|publisher=HarperOne|year=2004|isbn=978-0-06-073064-2|location=New York|pages=121–122}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2005/0427/p04s01-woeu.html|title=In Turkey, Muslim women gain expanded religious authority|last=Schleifer|first=Yigal|date=April 27, 2005|website=The Christian Science Monitor|access-date=June 10, 2015|archive-date=May 7, 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050507043011/http://www.csmonitor.com/2005/0427/p04s01-woeu.html|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== er4zjczrm13w8tsj79ez9j37kxqi54u 0 116529 647644 534421 2026-10-25T13:37:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647644 wikitext text/x-wiki [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] সমাজৰ বিভিন্ন খণ্ড, বিশেষকৈ চৰকাৰ, সংবাদ মাধ্যম, আৰু বলীউড চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত যৌন নিৰ্যাতন উদঙাই দিবলৈ ২০১৮ চনৰ শেষৰ ফালে (আৰু আজিও চলি আছে) ভাৰতীয় [[মিটু আন্দোলন|মি টু আন্দোলন]] আৰম্ভ হৈছিল। ভাৰতত মি টু আন্দোলনক কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাৰ যৌন নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযানৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত এক স্বতন্ত্ৰ উন্নয়ন হিচাপে দেখা যায়, বা আমেৰিকাৰ [[মিটু আন্দোলন|"মি টু" সামাজিক আন্দোলনৰ]] এটা শাখা হিচাপে দেখা যায়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আন্দোলনৰ ক্ৰমবৰ্ধমান জনপ্ৰিয়তাৰ লগে লগে ভাৰততো মি টুই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু পিছলৈ ২০১৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[মুম্বাই|মুম্বাইস্থিত]] বলীউড মনোৰঞ্জন উদ্যোগত গতি লাভ কৰে, যেতিয়া অভিনেত্ৰী তনুশ্ৰী দত্তই [[নানা পাটেকৰ|নানা পাটেকাৰক]] যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web|date=11 October 2018|title=India's #MeToo: Some of the sexual harassment charges that have surfaced this month|url=https://scroll.in/article/897817/indias-metoo-some-of-the-sexual-harassment-charges-that-have-surfaced-this-week}}</ref> ফলত সংবাদ মাধ্যম, ভাৰতীয় চিনেমা, আনকি চৰকাৰৰ ভিতৰতো বহু মহিলাই মাত মাতিবলৈ ধৰিলে আৰু কেইবাজনো দোষীক যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিবলৈ ধৰিলে।<ref>{{Cite web|last=Faleiro|first=Sonia|title=India's #MeToo Moment Came Late, but It Will Be Transformative|url=https://foreignpolicy.com/2018/10/16/indias-metoo-moment-came-late-but-it-will-be-transformative/}}</ref> == ভাৰতত মি-টু আন্দোলনৰ প্ৰভাৱ == মি টু আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তৰানা বাৰ্ক যদিও ২০১৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ই সামাজিক পৰিঘটনা হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। এটা হেচটেগেৰে ইয়াৰ আৰম্ভণি কৰিছিল আমেৰিকান অভিনেত্ৰী এলিছা মিলানোই৷ তেওঁ হাৰ্ভি ৱেইনষ্টাইনৰ বিৰুদ্ধে যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতেই বিশ্বৰ মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে মাত মাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। কিন্তু ভাৰতত অভিনেত্ৰী তনুশ্ৰী দত্তই অভিনেতা নানা পাটেকাৰৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিবলৈ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পিছতে মি টু আন্দোলনে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|date=29 October 2018|title=MeToo Movement India - Everything You Need To Know About The #MeToo Movement|url=https://www.popxo.com/trending/everything-you-need-to-know-about-the-metoo-movement-762595/|work=popxo.com|access-date=4 March 2025|archivedate=14 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414121319/https://www.popxo.com/trending/everything-you-need-to-know-about-the-metoo-movement-762595/|deadurl=yes}}</ref> এগৰাকী নাৰীৰ কাহিনী হিচাপে আৰম্ভ হোৱা কথাটোৱে অতি সোনকালেই এক অনন্য ৰূপ ল’লে যেতিয়া দেশৰ শক্তিশালী পুৰুষৰ নামবোৰ ওলাই আহিবলৈ ধৰিলে। অভিনেতা আলোক নাথৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সাংবাদিক তথা ৰাজনীতিবিদ এম জে আকবৰলৈকে এই আন্দোলনে যৌন নিৰ্যাতন আৰু নিৰ্যাতনৰ বহু কাহিনী উদঙাই দিছে। হাৰ্ভি ৱেইনষ্টাইনৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত অভিযোগৰ পিছতে ভাৰতত মি-টু হেচটেগৰ ব্যৱহাৰ দ্ৰুতগতিত বিয়পি পৰে।<ref name=":20">{{Cite web|date=19 October 2017|title=Women in India are also saying #MeToo|url=https://www.pbs.org/newshour/world/women-in-india-are-also-saying-metoo|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180106120223/https://www.pbs.org/newshour/world/women-in-india-are-also-saying-metoo|archivedate=6 January 2018|accessdate=6 January 2018|work=[[PBS NewsHour]]}}</ref> যৌন নিৰ্যাতনক সাধাৰণতে ‘ইভ-টিজিং’ শব্দৰে কোৱা হয়, যিটো শব্দ বিভ্ৰান্তিকৰ, নম্ৰ আৰু অপৰাধৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস কৰা।<ref>{{Cite web|date=4 July 2017|title=Why Are We Still Calling Sexual Harassment 'Eve-Teasing' In India?|url=http://www.huffingtonpost.in/2017/07/04/why-are-we-still-calling-sexual-harassment-eve-teasing-in-indi_a_23015316/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107004500/http://www.huffingtonpost.in/2017/07/04/why-are-we-still-calling-sexual-harassment-eve-teasing-in-indi_a_23015316/|archivedate=7 November 2017|accessdate=22 January 2018|work=Huffington Post India}}</ref> হেচটেগ মি-টুৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ভাৰতীয় মহিলাসকলক কৰ্মক্ষেত্ৰৰ অধিকাৰ আৰু নিৰাপদ প্ৰতিবেদনৰ বিষয়ে জ্ঞান দিয়াৰ লগতে পুৰুষসকলক সমস্যাৰ পৰিসৰৰ বিষয়ে জ্ঞান দিয়াৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web|date=28 October 2017|title=#MeToo: Know the laws that protect you from sexual assault and harassment|url=https://www.thebetterindia.com/119476/metoo-campaign-victim-sexual-assault/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180117131845/https://www.thebetterindia.com/119476/metoo-campaign-victim-sexual-assault/|archivedate=17 January 2018|accessdate=17 January 2018|work=The Better India}}</ref> কিছুমানে মি টুক ২০১২ চনৰ [[নতুন দিল্লী|নতুন দিল্লীত]] সংঘটিত [[২০১২ দিল্লীৰ দলবদ্ধ ধৰ্ষণ আৰু হত্যা|হিংসাত্মক দলবদ্ধ ধৰ্ষণৰ]] পিছত আৰম্ভ হোৱা সামাজিক আন্দোলনৰ সৈতে তুলনা কৰিছে ৷ ইয়াৰ ফলত পিছলৈ এগৰাকী মহিলাৰ মৃত্যু হয় আৰু ভাৰত চৰকাৰে ধৰ্ষণৰ ক্ষেত্ৰত কঠোৰ শাস্তি প্ৰদান কৰে। আন কিছুমানে কয় যে ন্যায়াধীশ আশুতোষ কুমাৰে এমাহ পূৰ্বে [[দিল্লী|দিল্লীৰ]] ধৰ্ষণৰ গোচৰত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা তথা সাহিত্যিক মাহমুদ ফাৰুকীৰ বিৰুদ্ধে দিয়া ৰায় বাতিল কৰি জনসাধাৰণৰ ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ন্যায়াধীশগৰাকীয়ে ৰায় দিয়ে যে সন্মতি প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ "দুৰ্বলভাৱে না" কোৱাটোৱেই যথেষ্ট নহয় কাৰণ এজন সংগীয়ে কম ইচ্ছুক হোৱাটো স্বাভাৱিক। এই গোচৰৰ বিৰুদ্ধে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত আবেদন জনোৱা হয় যদিও উচ্চতম ন্যায়ালয়ে দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ে ছবি নিৰ্মাতাগৰাকীক দোষমুক্ত কৰাৰ অভিযোগ খাৰিজ কৰি কয় যে, "আমি উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়দানত হস্তক্ষেপ নকৰো। ই এক সুলিখিত ৰায়দান।"<ref>{{Cite web|date=19 January 2018|publisher=[[Press Trust of India]]|title=Supreme Court Dismisses Plea Against Mahmood Farooqui's Acquittal in Rape Case?|url=https://thewire.in/gender/supreme-court-dismisses-plea-against-mahmood-farooquis-acquittal-in-rape-case|accessdate=27 February 2024}}</ref><ref>{{Cite web|last=Wu|first=Huizhong|date=27 September 2017|publisher=[[CNN]]|title='A feeble no may mean yes': Indian court overturns rape conviction|url=http://www.cnn.com/2017/09/27/asia/indian-court-overturns-rape-conviction/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171206221307/http://www.cnn.com/2017/09/27/asia/indian-court-overturns-rape-conviction/index.html|archivedate=6 December 2017|accessdate=6 January 2018}}</ref> [[ব্লেংক নয়জ|ব্লেংক নয়েজৰ]] মুখ্য কৰ্মী জেচমিন পাথেজাই কয় যে মি-টু হেচটেগৰ শক্তি হৈছে ভাৰতে বিষয়টোৰ গুৰুত্বক আওকাণ কৰিব নোৱাৰে বুলি দেখুওৱা।<ref name=":20" /> [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়|ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ]] অধিবক্তা কৈমিনি জয়ছৱালে বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত মহিলাসকলক পঢ়া শিকোৱাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, কিয়নো এই অঞ্চলসমূহৰ বেছিভাগ মহিলাই নিৰক্ষৰ আৰু আৰ্থিক আৰু আৱেগিক দুয়োটা দিশতে পুৰুষ আত্মীয়ৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল।<ref name=":22" /> ব্লগাৰ শ্বীনা ধাবলকাৰৰ ভাইৰেল হেচটেগ মি-টু টুইটৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কেইবাজনো বিশিষ্ট শিল্পীয়ে খোদু ইৰাণীৰ জনপ্ৰিয় [[পুনে]] পাব হাই স্পিৰিটছ বৰ্জনৰ ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|last=Verma|first=Abhinav|date=16 October 2017|title=Comedians slam Pune café owner Khodu Irani over sexual harassment allegations|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/comedians-slam-pune-cafe-owner-khodu-irani-over-sexual-harassment-allegations/story-ANOfY75BupKS3zU2FPRKWK.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171106193138/http://www.hindustantimes.com/india-news/comedians-slam-pune-cafe-owner-khodu-irani-over-sexual-harassment-allegations/story-ANOfY75BupKS3zU2FPRKWK.html|archivedate=6 November 2017|accessdate=6 January 2018|work=[[Hindustan Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 October 2017|title=High spirits, but only for men: Women come forward alleging rampant sexual harassment at Pune bar - Firstpost|url=http://www.firstpost.com/india/high-spirits-but-only-for-men-women-come-forward-alleging-rampant-sexual-harassment-at-pune-bar-4147775.html|accessdate=9 March 2018|work=Firstpost.com}}</ref> কেইবাগৰাকীও মহিলাই মহেশ মূৰ্তিৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল, তাৰ পিছত ২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আৰক্ষীৰ গোচৰ ৰুজু কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=5 January 2018|title=Mahesh Murthy: A #MeToo moment too many?|url=https://www.vccircle.com/mahesh-murthy-a-metoo-moment-too-many/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122125056/https://www.vccircle.com/mahesh-murthy-a-metoo-moment-too-many/|archivedate=22 January 2018|accessdate=21 January 2018|work=VCCircle}}</ref> ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ ট্ৰেণ্ডছ ডেস্কে লিখিছে যে হেচটেগ মি-টু আন্দোলনৰ অংশ হিচাপে বহু ভাৰতীয় পুৰুষে মাত মাতিছে, য’ত সন্মতি আৰু কিছুমান পুৰুষক কেনেদৰে নিৰ্যাতন কৰা হয় সেই বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। [[ৰয়টাৰ্ছ|ৰয়টাৰৰ]] ৰীনা চন্দ্ৰনে কয় যে হেচটেগ মি-টুয়ে ভাৰতৰ ৬ লাখ মহিলাক আওকাণ কৰিছে যিসকলে বৰ্তমান নিজৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে [[যৌনকৰ্মী|যৌনকৰ্মী হিচাপে কাম কৰি আছে]] আৰু সাধাৰণতে সিহঁতৰ শিক্ষা বা পৰিয়াল নথকাৰ বাবে সিহঁত দুখীয়া। ২০১৮ চনত [[বেংগালুৰু|বেংগালুৰুত]] নৱবৰ্ষ উদযাপনৰ সময়ত গণ যৌন নিৰ্যাতনৰ খবৰ আহিছিল, যি হেচটেগ মি-টুৰ সৈতে জড়িত। ছচিয়েল মিডিয়াত আক্ৰমণৰ চিচিটিভি ফুটেজ আপলোড নোহোৱালৈকে আৰক্ষীয়ে প্ৰথমে এই ঘটনাক খাৰিজ কৰিছিল।<ref name=":22">{{Cite web|date=5 January 2018|publisher=[[Deutsche Welle]]|title=Blame victims and the West – India's way of justifying sexual assaults?|url=http://www.dw.com/en/blame-victims-and-the-west-indias-way-of-justifying-sexual-assaults/a-37023646|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170718210614/http://www.dw.com/en/blame-victims-and-the-west-indias-way-of-justifying-sexual-assaults/a-37023646|archivedate=18 July 2017|accessdate=6 January 2018}}</ref> "পশ্চিমীয়া" মহিলাৰ সাজ-পোছাক আৰু মূল্যবোধ ধৰ্ষণৰ কাৰণ আৰু মহিলা পৰিয়ালে পাৰ্টি বা বৃহৎ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিদিব বুলি মত প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে গৃহমন্ত্ৰী জি পৰমেশ্বৰা, আবু আজমী আদি বিষয়াসকলে তীব্ৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল।<ref name=":22" /> ভাৰতীয় ছ’চিয়েল মিডিয়াত অভিযুক্ত ধৰ্ষণকাৰী আৰু হাৰাশাস্তিৰ কেইবাখনো তালিকা প্ৰচাৰ হ’বলৈ ধৰিলে, য’ত প্ৰথম অৱস্থাত প্ৰায় ৬০ জন অতি সন্মানীয় শিক্ষাবিদৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। এই তালিকাখন ২০১৭ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত প্ৰকাশ কৰিছিল সমাজ কৰ্মী ইং পেন্নু আৰু কেলিফৰ্ণিয়াৰ ৰায়া সৰকাৰ নামৰ এগৰাকী ভাৰতীয় ছাত্ৰই, যিয়ে প্ৰতিটো ঘটনা ব্যক্তিগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref name=":25">{{Cite web|date=24 October 2017|title=Raya Sarkar and All The List's Men|url=https://medium.com/krantikali/raya-sarkar-and-all-the-lists-men-ae956f21eab1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180106120435/https://medium.com/krantikali/raya-sarkar-and-all-the-lists-men-ae956f21eab1|archivedate=6 January 2018|accessdate=6 January 2018|work=[[Medium (website)|Medium]]}}</ref><ref name=":23">{{Cite web|last=Singh|first=Pragya|date=3 November 2017|title='Perpetrators are shamed under due process too ... Farooqui, Tejpal, Khurshid were all shamed. Was anyone convicted?': Raya Sarkar|url=https://www.outlookindia.com/website/story/perpetrators-are-shamed-under-due-process-toofarooqui-tejpal-khurshid-were-all-s/303891|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180106173235/https://www.outlookindia.com/website/story/perpetrators-are-shamed-under-due-process-toofarooqui-tejpal-khurshid-were-all-s/303891|archivedate=6 January 2018|accessdate=6 January 2018|work=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]}}</ref> এই তালিকাখনে হেচটেগ মি-টুৰ সমালোচনাৰ সৃষ্টি কৰিছে কাৰণ এই অভিযোগ ছ’চিয়েল মিডিয়াত বিয়পি পৰাৰ আগতেই সত্যাসত্য নিৰূপণ কৰা হোৱা নাছিল। তালিকাত থকা কিছুমান ভুক্তভোগীয়ে আগবাঢ়ি আহি বুজাই দিছে যে তেওঁলোকে ব্যৱস্থা ল’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়ত তেওঁলোকক আওকাণ কৰা হৈছিল, দুৰ্ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বা প্ৰতিশোধ লোৱা হৈছিল।<ref name=":24">{{Cite web|date=8 November 2017|publisher=[[Deutsche Welle]]|title=#MeToo: 'Sexual predators' list divides Indian feminists|url=http://www.dw.com/en/metoo-sexual-predators-list-divides-indian-feminists/a-41295522|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180106083841/http://www.dw.com/en/metoo-sexual-predators-list-divides-indian-feminists/a-41295522|archivedate=6 January 2018|accessdate=6 January 2018}}</ref> দ্য লিষ্টৰ হৈ মন্তব্য কৰি ৰায়া সৰকাৰে কয় যে তেওঁ কেৱল বন্ধু-বান্ধৱীক সকীয়াই দিবলৈহে পোষ্ট কৰিছিল যে অধ্যাপক আৰু শিক্ষাবিদসকলক (বেছিভাগেই উচ্চবৰ্ণৰ পুৰুষ) এৰাই চলিব লাগে, আৰু এয়া ইমান জনপ্ৰিয় হ’ব বুলি তেওঁ কেতিয়াও কল্পনা কৰা নাছিল।<ref name=":23" /> এসপ্তাহৰ পাছত দ্বিতীয়খন তালিকা প্ৰকাশ কৰা হয়, নিম্নবৰ্ণৰ মহিলাসকলে প্ৰস্তুত কৰা আৰু অধিক নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, যাৰ ফলত মুঠ সংখ্যা প্ৰায় ৭০ জনলৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name=":25" /> ১২গৰাকী বিশিষ্ট ভাৰতীয় নাৰীবাদীয়ে আনুষ্ঠানিক পত্ৰযোগে দ্য লিষ্টক নাকচ কৰি কয় যে তেওঁলোকে বুজি পায় যে ন্যায় ব্যৱস্থা সাধাৰণতে ভুক্তভোগীৰ বিৰুদ্ধে পক্ষপাতিত্ব কৰে, কিন্তু পৰীক্ষা নকৰা দাবীয়ে নাৰীবাদী আন্দোলনৰ বাবে পৰিস্থিতি অধিক কঠিন কৰি তুলিছে।<ref name=":25"/><ref>{{Cite web|last=Borpujari|first=Priyanka|date=6 November 2017|title=#MeToo and #HimToo Come to India|url=https://thediplomat.com/2017/11/metoo-and-himtoo-come-to-india/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180103072533/https://thediplomat.com/2017/11/metoo-and-himtoo-come-to-india/|archivedate=3 January 2018|accessdate=6 January 2018|work=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]]}}</ref> লেখিকা ৰিয়া ডাংৱাল আৰু নম্ৰতা গুপ্তাই উত্তৰত কয় যে, তালিকাত থকা বেছিভাগ ভুক্তভোগীয়েই হৈছে এনে দৰিদ্ৰ ছাত্ৰ যিয়ে চৰকাৰী চেনেলৰ মাজেৰে যাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সফল নহ’ল বা আশ্ৰয় বিচাৰি নাপালে, যদিও তালিকাৰ প্ৰতিজন পুৰুষৰ সামাজিক আৰু আইনগতভাৱে নিজকে সুৰক্ষিত কৰাৰ ক্ষমতা আছে।<ref name=":25" /> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20250328115814/https://data.indianexpress.com/metoo-tracker/ Indian Express - "Me Too" Tracker] *[https://timesofindia.indiatimes.com/india/me-too/ Times of India - Visual catalog of "Me Too" accused persons] *[https://metoorising.withgoogle.com/ "Me Too Rising" - 3D Global visualization of the "Me Too" movement] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সামাজিক আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত মহিলাৰ অধিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]] [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:আন্দোলন]] 0178m5853ibxsn37pk3i3nhwsv94pya 0 119792 647652 609219 2026-10-25T14:51:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647652 wikitext text/x-wiki '''ভিভিয়ান অনানো''' ({{Lang-en|Vivian Onano}})(জন্ম-১৯৯১) কেনিয়াৰ এগৰাকী আফ্ৰিকান সমাজকৰ্মী আৰু সামাজিক উদ্যোগী যি আফ্ৰিকাত ছোৱালীৰ শিক্ষা আৰু [[বাল্য বিবাহ|বাল্যবিবাহ]]ৰ অন্ত পেলোৱাৰ পোষকতা কৰে। যুৱক-যুৱতী, মহিলা আৰু অক্ষম ব্যক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সুযোগ প্ৰদান কৰি দৰিদ্ৰতা দূৰ কৰাৰ লক্ষ্যৰে লিডিং লাইট ইনিচিয়েটিভৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু পৰিচালক।<ref>{{Cite web |title=Africa Leadership Series |url=https://teachforall.org/africa-leadership-series |access-date=2024-04-17 |website=Teach For All |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2021-11-15 |title=Vivian Onano - Global Citizen Forum |url=https://www.globalcitizenforum.org/speakers2/vivian-onano/ |access-date=2024-04-17 |website=Global Citizen Forum |language=en-CA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vivian Onano |url=https://womendeliver.org/classmember/vivian-onano/ |access-date=2024-04-17 |website=Women Deliver |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2020-04-09 |title=Kenyan Vivian Onano promotes girls access to education |url=https://www.businessghana.com/site/news/general/260434/Kenyan-Vivian-Onano-promotes-girls-access-to-education |access-date=2024-04-17 |website=BusinessGhana}}</ref> == শিক্ষা == ভিভিয়ানে উইচকনচিনৰ কেনোছাৰ কাৰ্থেজ কলেজত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে<ref name=":2">{{Cite web |last=Bisciglia |first=Sandra |date=2016-02-16 |title=Vivian Onano ’14 speaks on “The Power of a Dream” TODAY |url=https://www.carthage.edu/live/news/9522-vivian-onano-14-speaks-on-the-power-of-a-dream |access-date=2024-04-17 |website=Carthage College |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417142015/https://www.carthage.edu/live/news/9522-vivian-onano-14-speaks-on-the-power-of-a-dream |archivedate=2024-04-17 |deadurl=yes}}</ref> য'ত তেওঁ ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু পেৰিছৰ বিজ্ঞান প'ৰ পৰা জনসংযোগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰি শৈক্ষিক সাধনা আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web |date=2019-02-20 |title=The Role of Education in Upholding Universal Values |url=https://www.sciencespo.fr/fr/evenements/the-role-of-education-in-upholding-universal-values |access-date=2024-04-17 |website=Sciences Po |language=fr}}</ref> তেওঁৰ শৈক্ষিক পটভূমিয়ে তেওঁক জটিল সামাজিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় জ্ঞান আৰু দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Vivian Onano |url=https://www.wise-qatar.org/biography/vivian-onano/ |access-date=2024-04-17 |website=WISE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vivian Onano {{!}} Eurafrican Forum |url=https://www.eurafricanforum.org/contributors-2022/vivian-onano/ |access-date=2024-04-17 |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == কৰ্মজীৱন == ভিভিয়ানক ২০১৪ চনৰ পৰা ২০১৬ চনলৈকে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলা গ্ল’বেল চিভিল ছ’চাইটি এডভাইজাৰী গ্ৰুপৰ যুৱ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়৷ ২০১৯ চনত তেওঁ ইউনেস্ক’ৰ বাবে গ্ল’বেল এডুকেশ্যন মনিটৰিং ৰিপ’ৰ্টৰ যুৱ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Citation |title=International Day of Persons with Disabilities Podcast |url=https://soundcloud.com/gem-report-unesco/idpd-podcast |access-date=2024-04-17 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-17 |title=26th Session of the Youth Assembly Virtual |url=https://www.gcedclearinghouse.org/ru/node/81356?language=ru |access-date=2024-04-17 |website=GCED Clearinghouse |language=ru |archivedate=2024-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417143820/https://www.gcedclearinghouse.org/ru/node/81356?language=ru |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Africa Women Experts |url=http://africawomenexperts.com/ |access-date=2024-04-17 |website=africawomenexperts.com |archivedate=2024-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240418015457/http://www.africawomenexperts.com/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ বিশ্ব মানৱীয় মঞ্চ যুৱ পৰিষদৰ সদস্য, কনকৰ্ডিয়া আফ্ৰিকাৰ উপদেষ্টা, আৰু উপ-সভাপতি গ্ল’বেল যুৱ সবলীকৰণ পুঁজি। <ref>{{Cite web |title=Vivian Onano |url=https://www.concordia.net/community/vivian-onano/ |access-date=2024-04-17 |website=Concordia |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/accounts/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.instagram.com%2Fvivianonano%2F%3Figsh%3DMzRlODBiNWFlZA%253D%253D&is_from_rle |access-date=2024-04-17 |website=www.instagram.com}}</ref> তেওঁৰ বিশেষজ্ঞতা শিক্ষা, লিংগ সমতা, যুৱ সবলীকৰণ, আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিশ্বব্যাপী বিষয়সমূহৰ ওপৰত ৰাজহুৱা ভাষণ দিয়ালৈকে বিস্তৃত। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদ, বিশ্ব মানৱীয় মঞ্চ, আফ্ৰেক্সিমবাংক বাৰ্ষিক মঞ্চ, ৰেইকজাভিক গ্ল’বেল ফ’ৰাম, আফ্ৰিকা বিজনেছ ফ’ৰাম, ফৰ্বছ মহিলা আফ্ৰিকা আঞ্চলিক মঞ্চ, শিক্ষাৰ বাবে বিশ্ব উদ্ভাৱন সন্মিলন, কনকৰ্ডিয়া সন্মিলন, ইউৰআফ্ৰিকান মঞ্চ আৰু ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভত তেওঁ প্ৰভাৱশালী ভাষণ প্ৰদান কৰিছে।. <ref>{{Cite web |date=2020-07-05 |title=Vivian Onano is on top of the world at only 24 |url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/lifestyle/vivian-onano-is-on-top-of-the-world-at-only-24--1118060 |access-date=2024-04-17 |website=Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Youth Flash March 2015 {{!}} United Nations For Youth |url=https://www.un.org/development/desa/youth/youth-flash-march-2015.html |access-date=2024-04-17 |website=www.un.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Onano |first=Vivian |date=2020-10-09 |title=Just 2% of the poorest rural girls complete secondary education |url=https://africanarguments.org/2020/10/just-2-of-the-poorest-rural-girls-complete-secondary-education/ |access-date=2024-04-17 |website=African Arguments |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-12-13 |title=Vivian Onano & Talimka Yordanova attend the Global Citizen Forum’s... |url=https://www.gettyimages.co.uk/detail/news-photo/vivian-onano-talimka-yordanova-attend-the-global-citizen-news-photo/1358779427 |access-date=2024-04-17 |website=Getty Images |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Young People Must Be at Centre of Sustainable Development Agenda, Speakers Say, as General Assembly Marks Anniversary of World Programme of Action for Youth {{!}} Meetings Coverage and Press Releases |url=https://press.un.org/en/2015/ga11648.doc.htm |access-date=2024-04-17 |website=press.un.org |archivedate=2024-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417151800/https://press.un.org/en/2015/ga11648.doc.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Gonnella-Platts |first=Natalie |date=2018-10-06 |title=African first ladies leading the way |url=https://lasvegassun.com/news/2018/oct/06/african-first-ladies-leading-the-way/ |access-date=2024-04-17 |website=Las Vegas Sun}}</ref><ref>{{Citation |last=Global Partnership for Education - GPE |title=Vivian Adhiambo Onano Women & Girls Advocate, Kenya |date=2017-03-02 |url=https://www.flickr.com/photos/gpforeducation/33051960502/ |access-date=2024-04-17}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:কেনিয়াৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] 7j5p1a06rvck1j93yz6q64gbx3os8v4 0 122036 647891 630829 2026-10-26T10:16:39Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[ছিয়া ইছলাম]]ৰ পৰা [[শ্বিয়া ইছলাম]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 630829 wikitext text/x-wiki [[File:Panjtan Pak Names.png|thumb| আল্লাহৰ নামৰ চাৰিওফালে শ্বিয়াবাদৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তিত্বসকল—[[মুহাম্মাদ|মুহম্মদ]], [[আলী]], [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমা]], [[হাছান ইবন আলী|হাছান]] আৰু [[হুছেইন ইবন আলী|হুছেইনৰ]] নাম সন্নিৱিষ্ট এটা আৰবী চাৰুলিপি। এই পাঁচোজনক একেলগে ''আহলুল কিছা''{{Efn|{{Langx|ar|أَهْل ٱلْكِسَاء|ʾAhl al-Kisāʾ|চাদৰত আৱৃত ব্যক্তিসকল}}।}} বা ''পঞ্জতন পাক''{{Efn|{{Langx|fa|پنج‌تن پاک|Panjtan Pāk|পৱি‍ত্ৰ পাঁচ}}।}} বুলি কোৱা হয়।]] '''শ্বিয়া ইছলাম''', '''শ্বিয়াবাদ''' বা '''তশ্বয়্যু''' ({{langx|ar|الشِّيْعَة}} {{transliteration|ar|ash-Shīʿa}}{{Efn|{{Langx|ar|الشِّيْعَة|ash-Shīʿa|দলভুক্ত, পক্ষাৱলম্বী, অনুসাৰক}}, {{IPA|ar|aʃ.ʃiː.ʕa|pron}}।}} অথবা {{langx|ar|التَّشَيُّعُ}} {{transliteration|ar|at-Tashayyuʿ}}){{Efn|{{Langx|ar|التَّشَيُّعُ|at-Tashayyuʿ|দলভুক্তি, পক্ষাৱলম্বন, অনুসৰণ}}, {{IPA|ar|at.ta.ʃaj.juʕ|pron}}।}} হৈছে [[ইছলাম|ইছলামৰ]] দ্বিতীয় আটাইতকৈ ডাঙৰ শাখা। এই মতবাদ অনুসৰি [[ইছলামৰ পয়গম্বৰ|পয়গম্বৰ]] [[মুহাম্মাদ|মুহম্মদে]] তেওঁৰ জেঠাৰ পুতেক আৰু জোঁৱাই [[আলী|আলী ইবন আবী তালিবক]] তেওঁৰ ৰাজনৈতিক স্থলাভিষিক্ত ([[খলিফা]]) আৰু পৰৱৰ্তী আধ্যাত্মিক নেতা ([[ইমাম]]) হিচাপে মনোনীত কৰি গৈছিল,<ref>{{বই উদ্ধৃতি |ইউআরএল=https://www.al-islam.org/khilafah-ali-over-abu-bakr-toyib-olawuyi/preface |শিরোনাম=On the Khilafah of Ali over Abu Bakr |শেষাংশ=Olawuyi |প্ৰথমাংশ=Toyib |প্ৰকাশক= |বছর=2014 |আইএসবিএন=978-1-4928-5884-3 |অবস্থান= |পাতাসমূহ=3 |ইউআরএল-অবস্থা=অকার্যকর |আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20160422181325/http://www.al-islam.org/khilafah-ali-over-abu-bakr-toyib-olawuyi/preface |আর্কাইভের-তারিখ=২২ এপ্ৰিল ২০১৬ |df=dmy-all |সংগ্রহের-তারিখ=৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ }}</ref> কিন্তু [[ছকীফা|ছকীফাত]] নবীৰ [[ছাহাবা|ছাহাবাৰ]] একাংশে কৰা মনোনয়নৰ ফলত আলীক তেওঁৰ ন্যায্য পদাধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল, আৰু [[খিলাফত]] কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। এই দৃষ্টিভংগী [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী বিৱৰণীৰ]] সৈতে মৌলিকভাৱে ভিন্ন। ছুন্নী মুছলমানসকলৰ মতে, মুহম্মদে মৃত্যুৰ আগতে কাকো তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী নিযুক্তি দিয়া নাছিল, আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে ছকীফাত মনোনীত হোৱা [[আবু বকৰ|আবু বকৰক]] [[ৰাশ্বিদুন খিলাফত|প্ৰথম ৰাশ্বিদুন খলিফা]] হিচাপে মান্য কৰে।<ref>{{Cite book |last=Armajani |first=Jon |title=Shia Islam and Politics: Iran, Iraq, and Lebanon |url=https://archive.org/details/shiaislampolitic0000arma |year=2020 |publisher=Lexington |isbn=978-1-7936-2136-8 |location=Lanham, MD |page=[https://archive.org/details/shiaislampolitic0000arma/page/11 11]}}</ref><ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|ইউআরএল=http://www.alhewar.com/SadekShura.htm|শিরোনাম=The Shura Principle in Islam – by Sadek Sulaiman|ওয়েবসাইট=www.alhewar.com|সংগ্রহের-তারিখ=18 June 2016|ইউআরএল-অবস্থা=অকার্যকর|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20160727210611/http://www.alhewar.com/SadekShura.htm|আর্কাইভের-তারিখ=২৭ জুলাই ২০১৬|df=dmy-all}}</ref> শ্বিয়া ইছলাৰৰ অনুসাৰীক ''শ্বীʿঈ''{{Efn|{{Langx|ar|شِيْعِيّ|Shīʿī|দলভুক্ত, পক্ষভুক্ত}}।}} বুলিও কোৱা হয়।<ref name="Esposito, John 2002. p. 40">Esposito, John. "What Everyone Needs to Know about Islam". Oxford University Press, 2002 | {{ISBN|978-0-19-515713-0}}. p. 40</ref><ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |ইউআরএল=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e2189?_hi=26&_pos=238 |শিরোনাম=From the article on Shii Islam in Oxford Islamic Studies Online |প্ৰকাশক=Oxfordislamicstudies.com |সংগ্রহের-তারিখ=4 May 2011 |ইউআরএল-অবস্থা=live |আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20120528231159/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e2189?_hi=26&_pos=238 |আর্কাইভের-তারিখ=28 May 2012 |df=dmy-all }}</ref> উত্তৰাধিকাৰৰ প্ৰশ্নত শ্বিয়া মুছলমানসকলে [[গাদীৰ খুম|গাদীৰ খুমত নবীয়ে দিয়া খুৎবাৰ]] ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="Esposito, John 2002. p. 40"/><ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |ইউআরএল=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e2189?_hi=26&_pos=238 |শিরোনাম=From the article on Shii Islam in Oxford Islamic Studies Online |প্ৰকাশক=Oxfordislamicstudies.com |সংগ্রহের-তারিখ=4 May 2011 |ইউআরএল-অবস্থা=live |আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20120528231159/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e2189?_hi=26&_pos=238 |আর্কাইভের-তারিখ=28 May 2012}}</ref> তেওঁলোকৰ বিশ্বাস অনুসৰি, আলী ইবন আবী তালিবক নবীৰ স্থলাভিষিক্ত আৰু ইছলামৰ ৰাজনৈতিক–আধ্যাত্মিক নেতাৰূপে নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত ঐশী নিৰ্দেশনা আছিল।<ref>{{বিশ্বকোষ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.britannica.com/topic/Shii|শিরোনাম=Shiʿi|শেষাংশ=Newman|প্ৰথমাংশ=Andrew J.|প্ৰকাশক=Encyclopedia Britannica|সংগ্রহের-তারিখ=28 December 2021}}</ref> এই বিশ্বাসৰ পৰাই পিছলৈ [[ইমামত]] তত্ত্বৰ বিকাশ হৈছিল, য'ত কোৱা হয় যে কেৱল মুহম্মদৰ নিৰ্দিষ্ট বংশধৰ, অৰ্থাৎ [[আহলুল বৈত|আহলুল বৈতৰ]] সদস্যসকলহে বৈধ, ন্যায়সঙ্গত আৰু অনুসৰণযোগ্য নেতা।<ref>{{বিশ্বকোষ উদ্ধৃতি |লেখক=Goldziher, I. |লেখক২=van Arendonk, C. |লেখক৩=Tritton, A.S. | বছৰ= 2012 |ভুক্তি=Ahl al- Bayt |বিশ্বকোষ=Encyclopaedia of Islam |সংস্কৰণ=2nd |প্ৰকাশক=Brill |সম্পাদক=P. Bearman |editor2=Th. Bianquis |editor3=C.E. Bosworth |editor4=E. van Donzel |editor5=W.P. Heinrichs| ডিওআই= 10.1163/1573-3912_islam_SIM_0378}}</ref> শ্বিয়াসকলে আলীক ঐশ্বৰিকভাৱে নিযুক্ত নবী-পৰৱৰ্তী নেতা আৰু [[বাৰ ইমাম|প্ৰথম ইমাম]] বুলি গণ্য কৰে আৰু এই ইমামতক আহলুল বৈতৰ কেইবাজনো পৰৱৰ্তী ইমামলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰে। আলীৰ পাছত ইমামত তেওঁৰ দুজন পুতেক [[হাছান ইবন আলী|হাছান]] আৰু [[হুছেইন ইবন আলী|হুছেইনৰ]] মাজেৰে অব্যাহত থাকে। পৰৱৰ্তী সময়ত বিভিন্ন শ্বিয়া শাখাৰ উদ্ভৱ হয়, যিসকলে বিভিন্ন ইমামক স্বীকৃতি দিয়ে। শ্বিয়া মুছলমানসকলৰ মতে, ইমামসকলে [[উম্মাহ|মুছলিম উম্মাৰ]] ওপৰত বিশেষ আধ্যাত্মিক আৰু ৰাজনৈতিক কর্তৃত্ব বহন কৰে আৰু বেছিভাগ শ্বিয়া উপদলে বিশ্বাস কৰে যে আহলুল বৈতক ঈশ্বৰপ্ৰদত্ত অভ্ৰান্ততা আৰু নিষ্কলুষতাৰ গুণেৰে বিভূষিত কৰা হৈছে।<ref name="franc46">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|ইউআরএল=http://www.al-islam.org/principles-shiite-creed-ayatullah-ibrahim-amini/lesson-13-imams-traits|শিরোনাম=Lesson 13: Imam's Traits|কর্ম=Al-Islam.org|ইউআরএল-অবস্থা=অকার্যকর|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://archive.today/20150209161456/http://www.al-islam.org/principles-shiite-creed-ayatullah-ibrahim-amini/lesson-13-imams-traits|আর্কাইভের-তারিখ=৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৫|df=dmy-all|তারিখ=13 January 2015|সংগ্রহের-তারিখ=৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০}}</ref> নবী মুহম্মদৰ মৃত্যুৰ পিছত আলী আৰু তেওঁৰ ঘৈণী [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমাৰ]] ফালৰ পৰা আবু বকৰক খলিফা হিচাপে প্ৰাৰম্ভিক অস্বীকৃতি,{{sfn|Ayoub|2014|p=24|pp=}}{{sfn|Madelung|1997|pp=141, 253}}{{sfn|Mavani|2013|p=113-4}}{{sfn|Momen|1985|p=62}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2022|p=79}} বলপূৰ্বক আনুগত্য আদায় কৰিবলৈ ফাতিমাৰ ঘৰত উমৰৰ আক্ৰমণ,{{sfn|Fedele|2018}}{{sfn|Khetia|2013|p=77}}{{sfn|Buehler|2014|p=186}} আবু বকৰৰ দ্বাৰা ফাতিমাৰ ফাদাকৰ ভূমি অধিগ্ৰহণ,{{Sfn|Sajjadi|2018}}{{Sfn|Khetia|2013|pp=18-9}} আলীলৈ অভিশাপ দিবৰ উমাইয়া নীতি,{{Sfn|Momen|1985|p=28}}{{sfn|Crow|2015|p=56}} খাৰিজী গুপ্তঘাতে আলীৰ মৃত্যু, হাছানক বিষ খোৱাই হত্যা,{{sfn|Momen|1985|p=28}}{{sfn|Jafri|1979|p=158}}{{sfn|Madelung|2003}}{{sfn|Anthony|2013|p=216}} [[কাৰবালাৰ যুদ্ধ|কাৰবালাৰ যুদ্ধত]] সপৰিয়ালে হুছেইনৰ শ্বহীদ হোৱাৰ উপৰিও [[উমাইয়া খিলাফত|উমাইয়া]] আৰু [[আব্বাচীয় খিলাফত|আব্বাচীয় শাসনকালত]] আহলুল বৈতৰ সদস্যসকলৰ ওপৰত সুসংগঠিত নিপীড়নৰ ঐতিহাসিক ঘটনাবলীয়ে শ্বিয়া ইসলাৰৰ বিকাশত অধিকতৰ প্ৰভাৱ পেলায়। এই অভিজ্ঞতাবোৰে শ্বিয়াসকলক নিজা আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু সামূহিক স্মৃতিবোধেৰে এক সুকীয়া ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে পৰিচয় গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{Cite book |last=Armajani |first=Jon |title=Shia Islam and Politics: Iran, Iraq, and Lebanon |url=https://archive.org/details/shiaislampolitic0000arma |year=2020 |publisher=Lexington |isbn=978-1-7936-2136-8 |location=Lanham, MD |page=[https://archive.org/details/shiaislampolitic0000arma/page/11 11]}}</ref> শ্বিয়া সম্প্ৰদায়টো হৈছে ইছলাৰৰ দ্বিতীয় ডাঙৰ শাখা আৰু সমগ্ৰ [[মুছলিম বিশ্ব|মুছলিম বিশ্বৰ]] প্ৰায় ১০–১৫ শতাংশই শিয়া মতাৱলম্বী।<ref name="PEW2009">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|শিরোনাম=Mapping the Global Muslim Population|ইউআরএল=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/|সংগ্রহের-তারিখ=10 December 2014|ইউআরএল-অবস্থা=live|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20151214172939/http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/|আর্কাইভের-তারিখ=14 December 2015|df=dmy-all|তারিখ=7 October 2009|উক্তি=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%.}}</ref> যদিও শ্বিয়াবাদৰ বহুতো শাখা আৰু উপশাখা আছে, আজিৰ তাৰিখত শ্বিয়াসকল মূলতঃ তিনিটা ভাগত বিভক্ত: ইছনা আশ্বাৰিয়া, ইছমাইলী আৰু জাইদী। ইয়াৰ ভিতৰত ইছনা আশ্বাৰিয়া বা দ্বাদশবাদ হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু প্ৰভাৱশালী শ্বিয়া উপদল<ref>Tabataba'i (1979), p. 76</ref><ref>''God's rule: the politics of world religions'', p. 146, Jacob Neusner, 2003</ref><ref>Esposito, John. ''What Everyone Needs to Know about Islam'', Oxford University Press, 2002. {{ISBN|978-0-19-515713-0}}. p. 40</ref><ref name="Newman2013">{{বই উদ্ধৃতি|শেষাংশ=Newman|প্ৰথমাংশ=Andrew J.|শিরোনাম=Twelver Shiism: Unity and Diversity in the Life of Islam, 632 to 1722|ইউআরএল=https://books.google.com/books?id=-_M8BQAAQBAJ|বছর=2013|প্ৰকাশক=Edinburgh University Press|আইএসবিএন=978-0-7486-7833-4|অধ্যায়=Introduction|অধ্যায়ের-ইউআরএল=https://books.google.com/books?id=-_M8BQAAQBAJ&pg=PP18|পাতা=2|সংগ্রহের-তারিখ=13 October 2015|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20160501201413/https://books.google.com/books?id=-_M8BQAAQBAJ|আর্কাইভের-তারিখ=1 May 2016|ইউআরএল-অবস্থা=live}}</ref> আৰু প্ৰায় ৮৫ শতাংশ শ্বিয়াই দ্বাদশবাদী।<ref>{{বই উদ্ধৃতি|শেষাংশ=Guidère|প্ৰথমাংশ=Mathieu|শিরোনাম=Historical Dictionary of Islamic Fundamentalism|ইউআরএল=https://books.google.com/books?id=tCvhzGiDMYsC&pg=PA319|বছর=2012|প্ৰকাশক=Scarecrow Press|আইএসবিএন=978-0-8108-7965-2|পাতা=319}}</ref> আজি মুছলিম বিশ্বৰ চাৰিখন দেশত শিয়া সম্প্ৰদায় সংখ্যাগৰিষ্ঠ: [[ইৰান]], [[ইৰাক]], [[আজাৰবাইজান]] আৰু [[বাহৰেইন]]। ইয়াৰ উপৰিও [[লেবানন]], [[য়েমেন]], [[কুৱেইট|কুৱেইত]], [[চৌদি আৰৱ]], [[তুৰস্ক]], [[আফগানিস্তান]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[ভাৰত|ভাৰতত]] উল্লেখযোগ্য শিয়া জনগোষ্ঠী বসবাস কৰে। ইৰান হৈছে পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰ য'ত শ্বিয়া ইছলাম দেশখনৰ আইন আৰু শাসনব্যৱস্থাৰ ভিত্তি হিচাপে বলৱৎ আছে।<ref>{{বই উদ্ধৃতি |শেষাংশ=Armajani |প্ৰথমাংশ=Jon |শিরোনাম=Shia Islam and Politics: Iran, Iraq, and Lebanon |বছর=2020 |প্ৰকাশক=Lexington |আইএসবিএন=978-1-7936-2136-8 |অবস্থান=Lanham, MD |পাতা=11}}</ref> == পৰিভাষা == ''ছিয়া'' (বা ''শ্বিয়া'') (আৰবী: شيعيّ) শব্দটো شيعة علي (অৰ্থাৎ ''আলীৰ অনুগামী'')ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref name="momen1">Momen, Moojan (1985). An Introduction to Shi'i Islam. Yale University Press. pp. 11–14. ISBN 978-0-300-03531-5.</ref><ref>Halm, Heinz (2004). *Shi'ism*. Edinburgh University Press. p. 1. ISBN 978-0-7486-1888-0.</ref><ref>Nasr, Seyyed Hossein (2006). *The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity*. HarperOne. p. 137. ISBN 978-0-06-073064-2.</ref> ''ছিয়া'' শব্দটো প্ৰথমে মহানবী মহম্মদৰ জীৱনকালতেই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Jafri, S.H.M. (1979). The Origins and Early Development of Shi'a Islam. Longman. p. 22. ISBN 978-0-7100-0846-9.</ref> বৰ্তমানে এই শব্দটোৱে সেইসকল মুছলমানক বুজায়, যিসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহানবীৰ পিছত [[মুছলমান]] সম্প্ৰদায়ৰ নেতৃত্ব তেওঁৰ খুলি (চাচা-সালিকে) আৰু জোঁৱাই আলী ইবনে আবি তালিব তথা তেওঁৰ বংশধৰসকলে আগবঢ়াইছে।<ref name="momen1"/> নববাখতীয়ে কৈছে যে ''ছিয়া'' শব্দটোৱে সেই মুছলমানসকলক বুজায়, যিয়ে মহানবীৰ জীৱনকালত আৰু তেওঁৰ পিছত আলীক ইমাম আৰু খলিফা হিচাপে মান্য কৰিছিল।<ref>Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad. Cambridge University Press. p. 12. ISBN 978-0-521-56181-6.</ref> আল-শ্বাহৰাস্তানীয়ে লিখিছে যে ''ছিয়া'' শব্দটোৱে সেইসকল বিশ্বাসীক বুজায়, যিসকলে ধৰে যে আলীক মহানবীয়ে নিজৰ উত্তৰাধিকাৰী, ইমাম আৰু খলিফা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল,<ref>Shahrastani, Muhammad al-. al–Milal wa al-Nihal.</ref> আৰু এই কৰ্তৃত্ব তেওঁৰ বংশধৰসকলৰ জৰিয়তে বজাই ৰখা হৈছে।<ref name="momen1"/> ছিয়া ইছলামৰ অনুগামীসকলৰ বাবে এই বিশ্বাস কোৰআন আৰু ইছলামৰ ইতিহাসত অন্তৰ্নিহিত বুলি গণ্য। ছিয়া পণ্ডিতসকলে বিশেষকৈ জোৰ দি কয় যে কৰ্তৃত্বৰ এই ধাৰণাটো ইব্ৰাহীমীয় নবীসকলৰ পৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত, যিদৰে [[কোৰআন|কোৰআনৰ]] [[ছূৰা|সূৰা]] [[আল-ইমৰান|আলে ইমৰান]] ৩:৩৩–৩৪ত উল্লেখ আছে: "সঁচাকৈয়ে, [[আল্লাহ|আল্লাহে]] [[আদম]], [[নুহা|নূহ]], [[ইব্ৰাহিম|ইব্ৰাহীম]]ৰ পৰিয়াল আৰু ইমৰানৰ পৰিয়ালক সকলো মানুহৰ ওপৰত বাছি লৈছিল। তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰ বংশধৰ। আৰু আল্লাহ সৰ্বশ্ৰোতা, সৰ্বজ্ঞানী।"<ref>Qur'an 3:33–34</ref> ==পাদটীকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ছিয়া ইছলাম]] so2icysjh4hhqleo9o049d3m6rwqxk3 0 122123 647693 512473 2026-10-25T19:31:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647693 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name=লক্ষ্মণ সেন |succession=সেন ৰাজবংশৰ ৰজা |reign=১১৭৮–১২০৬ |predecessor=বল্লাল সেন |successor=মাধৱ সেন |spouse=তন্দ্ৰা দেৱী |issue=বিশ্বৰূপ সেন<br /> কেশৱ‌ সেন<br /> মাধৱ সেন |full name= |father=বল্লাল সেন |mother=ৰমাদেৱী |religion=[[হিন্দু ধৰ্ম]] }} '''লক্ষ্মণ সেন''' ({{Lang-en|Lakshmana Sena}}; ৰাজত্বকাল: ১১৭৮–১২০৬) আছিল [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ [[বংগ]] অঞ্চলৰ সেন ৰাজবংশৰ এগৰাকী শাসক। তেওঁ সুদীৰ্ঘ ২৮ বছৰ কাল বংগত শাসন কৰিছিল। তেওঁৰ সাম্ৰাজ্যই [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড়]], [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]], কলিংগ, মগধ আৰু [[কাশী (ৰাজ্য)|কাশী]]ৰ ভূখণ্ডৰ অধিকাৰী হৈ শিখৰত উপনীত হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Ganguli |first=Samir |url=https://www.google.co.in/books/edition/Capitals_Of_Bengal_Before_Calcutta_Some/Z_1HEQAAQBAJ?hl=en&kptab=getbook |title=Capitals Of Bengal Before Calcutta, Some Famous, Some Lost, Some Not Found |publisher=Blue Rose Publishers |year=2025 |pages=130 |language=English}}</ref><ref>{{Cite book |last=Chaurasia |first=Radhe Shyam |url=https://books.google.com/books/about/History_of_Ancient_India.html?id=cWmsQQ2smXIC#v=onepage&q=Lakshmana%20Sena%20kalinga%20magadha%20kamrupa&f=false |title=History of Ancient India |publisher=Atlantic Publishers & Distributors (P) Limited |year=2002 |isbn=9788126900275 |pages=200 |language=English}}</ref><ref>{{Cite book |last=Sen |first=Sailendra Nath |url=https://books.google.com/books/about/Ancient_Indian_History_and_Civilization.html?id=Wk4_ICH_g1EC#v=onepage&q=Lakshmana%20Sena%20kalinga%20magadha%20kamrupa&f=false |title=Ancient Indian History and Civilization |publisher=New Age International |year=1999 |isbn=9788122411980 |pages=289 |language=English}{</ref> == যোগদান == লক্ষ্মণ সেন আছিল পিতৃ বল্লাল সেনৰ একমাত্ৰ উত্তৰাধিকাৰী৷<ref>{{Cite book|last=MAJUMDAR|first1=R.C.|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n281/mode/1up|title=HISTORY OF ANCIENT BENGAL|publisher=G.BHARWADWAJ, CALCUTTA|year=1971|pages=231}}</ref> তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ ইতিহাস তেওঁৰ সময়ৰ এপিগ্ৰাফৰ পৰা পুনৰ্গঠন কৰিব পাৰি, য’ত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীৰ পৰা পোৱা দেওপাৰা প্ৰশস্তিৰ শিলালিপি আৰু তামৰ ফলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ১২৬০ চনত ৰচিত ''তাবাকাত-ই-নাচিৰি'', তেওঁৰ ৰাজত্ব সম্বন্ধীয় তথ্যৰ আন এক উৎস। == সামৰিক অভিযান == {{মূল|সেন-গাহড়ৱাল সংঘাত}} যৌৱনকালত লক্ষ্মণ সেনে গৌড়, [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]], কলিংগ আৰু বাৰাণসীৰ বিৰুদ্ধে (গাহড়ৱাল ৰজা জয়চন্দ্ৰৰ শাসনকালত) সামৰিক অভিযান চলাইছিল আৰু ককাক বিজয় সেন আৰু পিতৃ বল্লাল সেনক সেন ৰাজ্যৰ সীমা সম্প্ৰসাৰণত সহায় কৰিছিল। অৱশ্যে বৃদ্ধ বয়সত তেওঁ নিজেই বংগৰ সিংহাসনত আৰোহণ কৰিছিল। == শিল্প আৰু অন্যান্য অৱদান == লক্ষ্মণ সেন সাহিত্যৰ প্ৰতিও আগ্ৰহী আছিল। তেওঁ কেইবাটাও [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] কবিতা ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ ''অদ্ভুত সাগৰ'' নামৰ পিতৃয়ে অসম্পূৰ্ণভাৱে লিখা গ্ৰন্থ এখন সম্পূৰ্ণৰূপে লিখি উলিয়াইছিল। তেওঁ সমসাময়িক সংস্কৃত সাহিত্যৰ প্ৰধান ব্যক্তি — [[জয়দেৱ]], [[ধোয়ী]] আৰু [[শৰণ (কবি)|শৰণ]]ক তেওঁৰ ৰাজসভাৰ কবি হিচাপে স্থান দিছিল। তেওঁৰ আন আন সভাসদসকলৰ ভিতৰত, শ্ৰীধৰদাস, হলায়ুধ মিশ্ৰ আৰু উমাপতি ধৰেও বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ তথা সাহিত্যকৰ্ম ৰচনা কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite web|last=Misra|first=Chitta Ranjan|title=Laksmanasena|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena|work=[[Banglapedia]]|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|accessdate=6 August 2015}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> লক্ষ্মণ সেনে লক্ষ্মণাব্দ নামৰ এটি বৰ্ষপঞ্জীৰ সূচনা কৰিছিল যিটো প্ৰায় ৪০০ বছৰকাল ধৰি বংগ আৰু বিহাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite journal|last=F.|first1=Kielhorn|date=1890|title=The Epoch of the Lakshmanasena Era|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924079325605&view=1up&seq=13|journal=The Indian Antiquary, A Journal of Oriental Research|volume=XIX}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Sarkar|first1=Anil Kumar|date=October 2013|title=History of Bengal as Reflected in the Tabaqat-i-Nasiri of Minhaj Uddin us Siraj|url=http://journals.mindamas.com/index.php/tawarikh/article/view/562|journal=TAWARIKH: International Journal for Historical Studies|volume=5|pages=31}}</ref> তেওঁ মধ্যযুগীয় বিশিষ্ট নগৰ [[গৌড় (নগৰ)|লখনৌতী]]ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল৷<ref name=":1" /> == ধৰ্ম == তেওঁ এগৰাকী নিষ্ঠাবান বৈষ্ণৱ [[হিন্দু]] আছিল আৰু সেই কথা প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ তেওঁ ''পৰমবৈষ্ণৱ'' বা ''পৰমনৰসিংহৰ'' দৰে উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":2"/> আনকি লক্ষ্মণসেনৰ বিশ্বাস আৰু উদাৰতাই মিনহাজ-ই-চিৰাজৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক বংগৰ ‘মহান ৰায়’ বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু তেওঁক চুলতান কুতুবুদ্দিন আইবাকৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref name=":2" /> == ঘুৰিদ আক্ৰমণ == ১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দত, [[বিহাৰ]] দখল কৰাৰ পিছত<ref>{{Cite book|editor-last=Sarkar|editor-first=Jadunath|editor-link=Jadunath Sarkar|year=1973|origyear=First published 1948|title=The History of Bengal|volume=II|place=Patna|publisher=Academica Asiatica|page=3|oclc=924890|quote=Bakhtyār led his army a second time in the direction of Bihar in the year... 1200 A.D.}}</ref> তুৰ্কো-আফগান আক্ৰমণকাৰী বখ্তিয়াৰ খিলিজীৰ সৈন্যই [[বংগ|বংগৰ]] [[নবদ্বীপ]]ত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত বখ্তিয়াৰে ৰাজধানী তথা প্ৰধান চহৰ লখনৌতী দখল কৰে।<ref>{{Cite book|editor-last=Sarkar|editor-first=Jadunath|editor-link=Jadunath Sarkar|year=1973|origyear=First published 1948|title=The History of Bengal|volume=II|place=Patna|publisher=Academica Asiatica|page=8|oclc=924890|quote=Bakhtyār fairly completed his conquest of the Varendra tract with the ... city of Gaur before the year 599 A.H.}}</ref> বখ্তিয়াৰে সু-প্ৰশিক্ষিত অশ্বাৰোহীৰ দল এটা লৈ বংগৰ বিৰুদ্ধে সমদল উলিয়াইছিল।<ref name=":2"/> প্ৰথমে নদিয়াত তেওঁক ঘোঁৰা বেপাৰী বুলি ভবা হৈছিল।<ref name=":2" /> সেই সময়ত লক্ষ্মণ সেন অষ্টাদশ বছৰীয়া বৃদ্ধ আছিল।<ref name=":2" /> তেতিয়া নৈশভোজন গ্ৰহণ কৰি থকা বুঢ়া সেন ৰজাজন সম্পূৰ্ণ আচৰিত হৈ পৰিল।<ref name=":2" /> বখ্তিয়াৰে নদিয়া দখল কৰাৰ লগে লগে লক্ষ্মণ সেন দক্ষিণ-পূব বংগলৈ গুচি যায় আৰু তাতেই তেওঁৰ পুত্ৰসকলে কিছুদিন সেনসকলৰ শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref name=":2" /> এই আক্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ তাবাকাত-ই-নাচিৰিত দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite book|last=MAJUMDAR|first1=R.C.|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n284/mode/1up|title=HISTORY OF ANCIENT BENGAL|publisher=G.BHARADWAJ, CALCUTTA|year=1971|pages=234}}</ref> অৱশ্যে, শৰণৰ প্ৰশংসাসূচক পদটোৱে লক্ষ্মণ সেনৰ এজন ম্লেচ্ছ ৰজাৰ বিৰুদ্ধে জয়ৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ বংগৰ এগৰাকী মুছলমান শাসকো হ’ব পাৰে।<ref name=":3">{{Cite book|last=MAJUMDAR|first1=R.C.|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.13287/page/n285/mode/1up|title=HISTORY OF ANCIENT BENGAL|publisher=G. BHARADWAJ, CALCUTTA|year=1971|pages=235}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Sena, Lakshmana}} [[শ্ৰেণী:সেন ৰাজবংশ]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বংগৰ শাসক]] 25k4ev10y7kkuszop6jhufw2dvlxu27 0 123240 647683 616775 2026-10-25T18:45:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647683 wikitext text/x-wiki {{short description|Division of Bangladesh}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = মৈমনসিঙ বিভাগ | native_name = ময়মনসিংহ বিভাগ | native_name_lang = bn<!-- ISO 639-2 code --> | other_name = [[Bhati (region)|Bhati]]-Nasirabad | nickname = | official_name = | settlement_type = বাংলাদেশৰ বিভাগ | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | caption_align = center | perrow = 1/2/2 | image1 = Bangladesh Agricultural University (BAU).jpg | caption1 =বাংলাদেশ এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয় |image2= Jhenaigati Upazila, Sherpur, Mymensingh 12.jpg | caption2 = ঝেনাইগতি উপজিলা ,চীৰপুৰ |image3= Hill of China clay, Bijoypur, Netrokona.jpg | caption3 = Birishiri Bluffs in [[Netrokona District|Netrokona]] | image4= মাইসাহেবা জামে মসজিদ ০৪.jpg | caption4 = মাইসাহেবা জামে মছজিদ | image5 = Mymensingh Zainul Abedin Museum 2011.jpg | caption5 = জৈনুল আবেদিন সংগ্ৰহালয় |image6 = শশী লজ 01.jpg | caption6 = [[Shashi Lodge]] in [[Mymensingh District|Mymensingh]] }} | image_seal = | image_map = Mymensingh in Bangladesh.svg | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|24|10|N|90|25|E|region:BD_type:adm1st_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Bangladesh}} | established_title = Established | established_date = 2015 | seat_type = Capital<br />{{nowrap|{{nobold|and largest city}}}} | seat = [[Mymensingh]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Divisional Commissioner | leader_name = Md. Mokhtar Ahmed<ref>{{cite web | url=http://pmis.mopa.gov.bd/pmis/Forms/divcommlist.php | title=List of Divisional Commissioners | access-date=20 June 2022 | archive-date=18 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220618085224/http://pmis.mopa.gov.bd/pmis/Forms/divcommlist.php | url-status=live | archivedate=18 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220618085224/http://pmis.mopa.gov.bd/pmis/Forms/divcommlist.php | deadurl=yes }}</ref> | leader_title2 = [[Deputy Inspector General of Police|DIG]] | leader_name2 = Dr. Md. Ashrafur Rahman | leader_title3 = [[Parliament of Bangladesh|Parliamentary constituency]] | leader_name3 = [[Jatiya Sangsad]] ([[List of parliamentary constituencies of Bangladesh#Mymensingh Division|38 seats]]) | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 10,584.06 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 12225449 (Enumerated) | population_as_of = [[2022 Bangladeshi census|2022]] | population_footnotes = <ref name="census2022">{{Cite book |url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2024-01-31-15-51-b53c55dd692233ae401ba013060b9cbb.pdf |title=National Report |date=November 2023 |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |isbn=978-9844752016 |series=Population and Housing Census 2022 |volume=1 |location=[[Dhaka]] |pages=386}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 2731415 | population_urban_footnotes = <ref name="census2022"/> | population_rural = 9493331 | population_rural_footnotes = <ref name="census2022"/> | population_metro = 576,927 | population_metro_footnotes = <ref name="census2022"/> | population_blank1_title = Adjusted Population<ref name="census2022"/> | population_blank1 = 12637472 | population_note = | blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] (2019) | blank_info_sec1 = 0.594<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/BGD/|title=Sub-national HDI - Area Database|website=Global Data Lab|language=en|access-date=21 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202622/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/BGD/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|#fc0|medium}} | timezone1 = [[Bangladesh Standard Time|BST]] | utc_offset1 = +6 | postal_code_type = | postal_code = | iso_code = BD-H | website = {{URL|www.mymensinghdiv.gov.bd}} | footnotes = }} '''মৈমনসিং বিভাগ ({{lang_en|Mymensingh Division}}) ''' হ'ল [[বাংলাদেশ]]ৰ আঠটা প্ৰশাসনিক বিভাগৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ আয়তন ১০,৪৮৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৪,০৪৮ বৰ্গমাইল) আৰু ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ১২,২২৫,৪৯৮ জন। ইয়াৰ পূৰ্বে ঢাকা সংমণ্ডলৰ উত্তৰ অংশ গঠন কৰা জিলাসমূহৰ পৰা ২০১৫ চনত গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Mymensingh to become eighth division of Bangladesh|url=https://www.thedailystar.net/backpage/mymensingh-become-division-143359|access-date=15 September 2015|newspaper=[[Daily Star (Bangladesh)|Daily Star]]|date=14 September 2015|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021171320/https://www.thedailystar.net/backpage/mymensingh-become-division-143359|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হ'ল মাইমেনচিং জিলাৰ মাইমেনচিং চহৰ। <ref>{{cite news |script-title=bn:স্থায়ী বিভাগীয় সদৰ দপ্তৰ পাচ্ছে ময়মনসিংহ |url=https://www.dhakapost.com/economy/132462 |work=[[Dhaka Post]] |date=2 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802062601/https://www.dhakapost.com/economy/132462 |archive-date=2 August 2022 |language=bn}}</ref> মৈমেনসিংহ বিভাগৰ চাৰিখন জিলা আছে। সেইকেইখন হ'ল মাইমেনচিং জিলা, জামালপুৰ জিলা, নেট্ৰ'কোনা জিলা আৰু শ্বেৰপুৰ জিলা। মৈমেনসিং চহৰ হ'ল মৈমেনচিং জিলা আৰু মৈমেনছিং সংমণ্ডলৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ। ২০২২ চনৰ হিচাপত মৈমেনচিং চহৰ নিগম দেশৰ আয়তনৰ ফালৰ পৰা ৭ম আৰু জনসংখ্যাৰ ফালৰ পৰা ৮ম বৃহত্তম চহৰ, ইয়াৰ জনসংখ্যা ৫৭৬,৯২৭ জন। ১৭৮৭ চনৰ ১ মে’ত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে গঠন কৰা এই চহৰখন জনপ্ৰশাসন মন্ত্ৰালয়ৰ মতে জিলাৰ মৰ্যাদাত মৈমেনছিংৰ স্থান ৪ৰ্থ। মৈমেনচিং চহৰৰ জনসংখ্যা ঘনত্ব ৪৪,৪৫৮/কিলোমিটাৰ (১১৫,১৫০/বৰ্গমাইল)। যাৰ ফলত এই চহৰখন বাংলাদেশৰ দ্বিতীয় ঘন জনবসতিপূৰ্ণ চহৰ। বাংলাদেশলৈ অহা পৰ্যটকৰ ২৫ শতাংশই মৈমেনসিংলৈ আহে। মৈমেনসিং ঠাইখনৰ নাম মোমেন সিং নামটোৰ পৰা ইংৰাজীকৰণ হৈছে। ইংৰাজী মোমেনসিং শব্দটো শ্বাহ মমিন নামৰ এজন মুছলমান শাসক বা মোমিন সিং নামৰ এজন জনগোষ্ঠীয় বঙালী মুছলমান শাসকৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। <ref name="Iffat Ara">Iffat Ara, 'Mymensingh-er Etihash', ''Dwitiyo Chinta'', 1989, Mymensingh, Bangladesh</ref> ==অৰ্থনীতি== [[File:Hotel Al-Rifat in Chorpara Mymensingh.JPG|thumb|right| মৈমেনছিঙৰ চোৰপাৰাৰ হোটেল আল-ৰিফাত ]] ঐতিহাসিকভাৱে মাইমেনচিং জিলা মৰাপাট উৎপাদনৰ বাবে পৰিচিত আছিল যাক নগদ শস্য হিচাপে লাভ কৰা ৰাজহৰ বাবে ‘সোণালী আঁহ’ বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল। পলিথিন বেগৰ অধিক চাহিদা আৰু অন্যান্য অৰ্থনৈতিক কাৰণত মৰাপাট উদ্যোগ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। যিহেতু মৈমেনসিং মৈমেনসিং সংমণ্ডলৰ ৰাজধানী, গতিকে চহৰখনৰ কৰ্মশক্তিৰ এক বৃহৎ শতাংশ চৰকাৰী কৰ্মচাৰী। মৈমেনসিংহতো বৃহৎ অদক্ষ আৰু অৰ্ধদক্ষ শ্ৰমিক জনসংখ্যা আছে। যিসকলৰ বেছিভাগেই মূলতঃ পদপথৰ বিক্ৰেতা, ৰিক্সা চালক, টেক্সি চালক, মেকানিক আৰু অন্যান্য এনেধৰণৰ বৃত্তিক জীৱিকা হিচাপে লৈ উপাৰ্জন কৰে। ঘৰুৱা মুঠ উৎপাদনত অৰিহণা যোগোৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডটোৱেই হৈছে কৃষিখণ্ড। তাৰ পিছতে চহৰখনৰ বৃদ্ধি পোৱা বৃত্তিটো হ'ল সেৱা খণ্ড। স্থানীয় আৰু বিশ্ব বজাৰত মাছৰ চাহিদা বৃদ্ধিয়ে স্থানীয় মাছমৰীয়াৰ লগতে ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে মৈমেমেনছিংত মাছ ধৰাৰ তথা ব্যৱসায়ৰ এক নতুন সুযোগৰ সৃষ্টি কৰিছে। আৰু বৰ্তমান যুগত অৰ্থনীতিৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই নিজৰ ধাননি পথাৰ সলনি কৰি পুখুৰীলৈ পৰিণত কৰি মাছৰ খেতি কৰি আছে। শীতকালত কেতিয়াবা অত্যধিক পৰিমাণে পোৱা মিছামাছ মৈমেনসিংহত বহু পৰিমাণে বিক্ৰী হয়। ==ব্যঞ্জন== প্ৰধান খাদ্য হ’ল মাছ বা মাংসৰ তৰকাৰীৰ সৈতে সাধাৰণ ভাত। সাধাৰণতে ভাজি বা ভাপত দিয়া শাক-পাচলি আৰু মচুৰ দাইল খাই। লগতে নেমুৰ টুকুৰা এটা চেপি লয় বা খাওঁতে অতিৰিক্ত নিমখ খায় আৰু জুতি হিচাপে সতেজ চালাড আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰে। পৰম্পৰাগত জলপান আৰু টেঙা খাদ্যৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰণৰ ঋতুভিত্তিক পিঠা, ডাল-পুৰী, আৰু শিঙৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ঘৰতে বনোৱা মিঠাইৰ ভিতৰত আছে খিৰ, পায়েশ আৰু শ্বেমাই। জিলাপিৰ দৰে চেনিৰ চিৰাপত তিয়াই থোৱা মিঠাই বেছিভাগেই দোকানৰ পৰা কিনা হয়। তামোল, বাদাম, মছলা, ধঁপাত আৰু আন কিছুমান বিশেষ উপাদানৰে তৈয়াৰী পাচন ঔষধ বহুতে খায়। ৰাতিৰ আহাৰ বা দুপৰীয়াৰ আহাৰত এটা সহজ পদ্ধতি হ'ল "খিচুৰি", চাউল আৰু মচুৰ দাইলৰ জোল, মছলাৰে জুতি লোৱা, আৰু চাটনি বা আচাৰৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়। খোৱাৰ ঠিক আগতে ঘিঁউ (মাখন) খিচিৰিত ঢালি দিয়ে। মিঠা দৈৰে আহাৰ শেষ হ’বৰ সময়ত পৰিবেশন কৰে। মুৰি, চিৰা আৰু খোই ভাতৰ বিকল্প হিচাপে খোৱা হয়। খোৱাৰ আগতে দৈ বা গাখীৰৰ লগত গুৰ মিহলাই খাব পাৰে। খোৱাৰ বাবে কেৱল সোঁহাত ব্যৱহাৰ কৰে। ==ঐতিহাসিক কীৰ্তিস্তম্ভ== মহাৰাজ সূৰ্য্য কান্ত আচাৰ্যই নিৰ্মাণ কৰা পুৰণি টাউন হলত ১৮৭৮ চনৰ পৰা বহু নাটক, সভা আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Koishy |first1=Samayla Mahjabin |title=Top 5 tourist attractions in Mymensingh |url=https://www.thedailystar.net/life-living/travel/news/top-5-tourist-attractions-mymensingh-3424401 |work=The Daily Star |date=21 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817074118/https://www.thedailystar.net/life-living/travel/news/top-5-tourist-attractions-mymensingh-3424401 |archive-date=17 August 2024 |language=en}}</ref> ২০০৬ চনত ভাঙি পেলোৱা এই পুৰনি টাউন হ'লটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি আছে মৈমেনছিং পৌৰসভাই। <ref>{{cite web |url=https://www.dgmarket.com/eproc/np-notice.do?noticeId=2379464 |title=Construction of Town Hall (Civil Work, Sanitary Work, Electrical Work and Acoustics Work). |publisher=dgMarket |access-date=16 October 2012 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> শশী লজ চহৰৰ ভিতৰৰ অন্যতম ঐতিহাসিক স্থান।[25] ১৯০৫ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[26] ১৯৬৯ চনত স্থাপন কৰা মৈমেনছিঙৰ পাকিস্তান কাউন্সিলৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ ছোটো বজাৰ পথত অৱস্থিত বাংলাদেশ পৰিষদ ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত বাংলাদেশ পৰিষদ নামেৰে পৰিচিত হয়। ১৯৫৮ চনত মৈমেনসিং পৌৰসভাৰ ওচৰত অমৃতা বাবু পথ পাৰ হৈ প্ৰথম শ্বহিদ মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নব্বৈৰ দশকৰ মাজভাগত ইয়াক টাউন হলৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৮০ চনত সভাপতি [[জিয়াউৰ ৰহমান]]ৰ উদ্যোগত শিশু একাডেমী স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৮০ চনত ইয়াৰ মাইমেনছিং কাৰ্যালয় মুকলি কৰা হৈছিল। ১৯৩০ চনত মৈমেনচিং চহৰৰ মাজমজিয়াত নিৰ্মিত প্ৰথমটো থিয়েটাৰ আছিল অমৰাবাতী নাট্য মন্দিৰ। পিছলৈ ইয়াক চয়াবনী নামৰ চিনেমা হললৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। টাউন হল হৈ পৰিল নাটক বা নাটক মঞ্চস্থ কৰাৰ একমাত্ৰ স্থান। সত্তৰৰ দশকৰ পৰা মৈমেনছিঙৰ নাট্য আন্দোলনক জীয়াই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত মূল ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা নাট মহলসমূহৰ ভিতৰত বাহুব্ৰিহী অন্যতম। ==সংগ্ৰাহালয়== [[File:Jainul Abedin Museum.jpg|thumb|250px|right|জৈইনুল আবেদিন আৰ্ট গেলাৰী]] ১৯৬৯ চনত মাইমেনচিং সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰা হৈছিল। যদিও ইয়াৰ সংগ্ৰহ বৃহত্তৰ মৈমেনচিং অঞ্চলৰ জমিদাৰসকলৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ পৰা আহিছে, ইয়াৰ সঠিক সংৰক্ষণৰ অভাৱ।<ref>{{cite news |title=Mymensingh Museum in dire need of preservation |url=http://www.thedailystar.net/2006/08/21/d608211402151.htm |newspaper=The Daily Star |date=21 August 2006 |access-date=16 October 2012 |archive-date=6 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006172709/http://www.thedailystar.net/2006/08/21/d608211402151.htm |url-status=live }}</ref> '''জৈনুল আবেদিন আৰ্ট গেলেৰী''' ১৯৭৫ চনত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ এটা ঘৰত স্থাপন কৰা জৈনুল আবেদিন সংগ্ৰহালয়ত দেশৰ আধুনিক শিল্প আন্দোলনৰ পথ প্ৰদৰ্শক জৈনুল আবেদিনৰ চিত্ৰৰ লগতে আৰ্ট স্কুল, আৰ্ট কটেজ আৰু মুকলি মঞ্চ আদি সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে।<ref name="theindependentbd.com">{{cite news |title=Shilpacharya enriched country's history of art |url=http://theindependentbd.com/national/26773-shilpacharya-enriched-countrys-history-of-art.html |newspaper=The Independent |location=Dhaka |date=1 January 2011 |access-date=6 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717003614/http://theindependentbd.com/national/26773-shilpacharya-enriched-countrys-history-of-art.html |archive-date=17 July 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Banglapedia ">{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shilpacharya_Zainul_Abedin_Museum |title=Shilpacharya Zainul Abedin Museum |work=[[Banglapedia]] |access-date=6 March 2011 |archive-date=22 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122065016/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shilpacharya_Zainul_Abedin_Museum |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151122065016/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shilpacharya_Zainul_Abedin_Museum |archivedate=22 November 2015 |deadurl=yes }}</ref><ref name="Islam2007">{{cite news |last=Islam |first=Aminul |date=29 April 2007 |title=Shilpacharya Zainul Abedin Sangrahashala – Preserving Works of a Maestro |url=http://www.thedailystar.net/campus/2007/04/05/camspotlight.htm |work=Star Campus |volume=2 |issue=16 |publisher=The Daily Star |access-date=6 March 2011 |archive-date=2 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100902111210/http://www.thedailystar.net/campus/2007/04/05/camspotlight.htm |url-status=live }}</ref> এফ এম বি চি নামেৰেও জনাজাত মাছ সংগ্ৰহালয় আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য কেন্দ্ৰ বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ে পৰিচালনা কৰে। ==ধৰ্মীয় অট্টালিকা== '''আঞ্জুমান ঈদগাহ ময়দান''' পূব পাকিস্তানৰ গৱৰ্ণৰ আব্দুল মনেম খানৰ তত্ত্বাৱধানত ১৯৬২ চনত পুখুৰীকে ধৰি ২৭ একৰ (১১ হেক্টৰ) মাটিত আঞ্জুমান ঈদ-গাহ ময়দান নামাজ ক্ষেত্ৰ স্থাপন কৰা হয়। প্ৰতি বছৰে ইয়াত পুৱা ইয়াত ঈদ উল-ফিতৰ আৰু ঈদ উল-আধাহৰ জামাত অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰাৰ্থনা ক্ষেত্ৰখনৰ কাষে কাষে বেৰ দিয়া হৈছে আৰু তাত তামোল গছ গজিছে। এই ঠাইখন ঔপনিৱেশিক কালত মহাৰাজ সূৰ্য কান্ত আচাৰ্যৰ হাতী ৰখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। '''দুৰ্গাবাৰী মন্দিৰ''' মৈমেনসিংহত বসবাস কৰা হিন্দুসকলৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্ম কেন্দ্ৰ দুৰ্গা বাৰী মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো দুৰ্গা বাৰী পথত অৱস্থিত। ইয়াত হিন্দু দেৱী দুৰ্গা দেৱীক পূজা কৰা হয়। গোটেই সপ্তাহটো মন্দিৰত কীৰ্তন পাঠ কৰা হয় '''ৰামকৃষ্ণ মঠ আৰু মিছন''' ৰামকৃষ্ণ মিছন ৰোডৰ ১৮২ নং স্থানত অৱস্থিত মাইমেনসিংহৰ ৰামকৃষ্ণ আশ্ৰমা। ৰামকৃষ্ণ মঠ হৈছে শ্ৰীৰামকৃষ্ণই অস্তিত্বলৈ অনা পুৰুষৰ বাবে এক মঠৰ সংগঠন। ঃ '''ছেইণ্ট পেট্ৰিক কেথেড্ৰেল চাৰ্চ''' এই কেথেড্ৰেলৰ অধিকাংশ লোক গাৰো জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ। বিচপ এজন গাৰো জনজাতিও। ইয়াত মুঠ ৭৬,০৪৭জন কেথলিক আৰু ৬৬৬৫জন প্ৰটেষ্টেণ্ট খ্ৰীষ্টান বাস কৰে। গ্ৰাম্য অঞ্চলত মানুহক কৃষক আৰু দিন হাজিৰা কৰি নিয়োগ কৰা হয় আৰু বহুতে চহৰত প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক হিচাপে বাস কৰে। '''মৈমেনচিং বেপ্টিষ্ট চাৰ্চ''' টাউন হলৰ ওচৰতে মৈমেনছিং বেপ্টিষ্ট চাৰ্চ অৱস্থিত। ==খেল-ধেমালি== মৈমেনসিঙৰ ফুটবল ইতিহাস চহকী। ১৯১৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা বংগৰ দুখন পুৰণি প্ৰতিযোগিতা সূৰ্য্য কান্ত শ্বিল্ড আৰু লিলা দেৱী শ্বিল্ড। মুক্তগাচা বংশৰ সূৰ্য্য কান্ত আচাৰ্জীৰ পৃষ্ঠপোষকতাত তেওঁৰ পত্নীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা লিলা দেৱী শ্বিল্ড জিলা স্কুল খেলপথাৰত খেলা হৈছিল আৰু স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল। আনহাতে সূৰ্য্য কান্ত চাৰ্কিট হাউচ পাৰ্কত অনুষ্ঠিত শ্বিল্ডে কৰাচী আৰু কলিকতাৰ ক্লাবক আদৰণি জনায়। প্ৰথম অৱস্থাত মৈমেনচিং স্প'ৰ্টছ এছ'চিয়েচনে (১৯১৪–১৯১৯) পৰিচালনা কৰা এই প্ৰতিযোগিতাসমূহ পিছলৈ ১৯২০ চনৰ পৰা মৈমেনচিং জিলা বিদ্যালয়ে পৰিচালনা কৰে, তাৰ পিছত দুয়োখনেই অনিয়মিত হৈ পৰে।<ref>{{cite web|first=Anisur|last=Rahman|url=https://www.thedailystar.net/sports/football/history-denied-1267276|date=10 August 2016|access-date=17 March 2025|title=History denied|website=The Daily Star|archive-date=17 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317091602/https://www.thedailystar.net/sports/football/history-denied-1267276|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kalerkantho.com/feature/khalar-ghor/2016/08/18/395100|date=18 August 2016|access-date=17 March 2025|title=গৰ্বেৰ অতীত ফেৰাতে...|language=bn|website=[[Kaler Kantho]]|archive-date=17 March 2025|archive-url=https://archive.today/20250317092101/https://www.kalerkantho.com/feature/khalar-ghor/2016/08/18/395100|url-status=live|archivedate=18 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250318022316/https://www.kalerkantho.com/feature/khalar-ghor/2016/08/18/395100|deadurl=yes}}</ref> তাজমহল শ্বিল্ড, সুৰেন্দ্ৰ সৰোজিনী শ্বিল্ড আৰু থম্পছন কাপ আদিও অঞ্চলটোৰ জনপ্ৰিয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতা আছিল।<ref>{{cite web|author=Badiuzzaman|url=https://www.prothomalo.com/sports/football/%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A7%80-%E0%A6%86%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%97%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%AA#:~:text=%E0%A6%AE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%B0%20%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A7%87%20%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A7%8B%20%E0%A6%AB%E0%A7%81%E0%A6%9F%E0%A6%AC%E0%A6%B2%20%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%9F,%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%81%20%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%96%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A4%20%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%8F%E0%A6%AB%E0%A6%8F%20%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A5%A4\|date=10 August 2016|access-date=17 March 2025|title=লীলাদেবী আৰ সূৰ্যকান্ত শিল্ডেৰ গল্প|language=bn|website=Prothom Alo|archive-date=17 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317165136/https://www.prothomalo.com/sports/football/%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A7%80-%E0%A6%86%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%97%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%AA|url-status=live}}</ref> শৰীৰচৰ্চা চহৰখনৰ বহু যুৱ প্ৰাপ্তবয়স্কৰ প্ৰিয় খেলত পৰিণত হৈছে। মুছলিম ইনষ্টিটিউটত ১৯৫০ চনৰ পৰাই সুসজ্জিত জিমনেছিয়াম আছে। চিকিৎসক আব্দুল হালিম আছিল ১৯৬০ চনৰ এজন প্ৰখ্যাত শৰীৰচৰ্চাবিদ যিয়ে দেশজোৰা প্ৰতিযোগিতাত মিষ্টাৰ ইষ্ট পাকিস্তান হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ১৯৭০ চনৰ শেষৰ ফালে সংসদৰ সদস্য হোৱা ফাৰহাদ আহমেদ কাঞ্চোনও নিয়মীয়া শৰীৰচৰ্চাবিদ আছিল। ==শিক্ষা== শিক্ষাগ্ৰহণৰ বাবে আন জিলাৰ পৰা বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰী চহৰখনলৈ আহে। ইয়াত কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু বিদ্যালয় আছে, যিবিলাক হ'ল: বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু বিদ্যালয়সমূহ, য'ত আছে: * জাতীয় কবি কাজী নজৰুল ইছলাম বিশ্ববিদ্যালয় * বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় * মৈমেনচিং মেডিকেল কলেজ * মৈমেনচিং অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় * মৈমেনচিং গাৰ্লচ কেডেট কলেজ * আনন্দ মোহন মহাবিদ্যালয় * শ্বাহিদ চৈয়দ নাজৰুল ইছলাম কলেজ * মুমিনুনেছা মহিলা মহাবিদ্যালয় * মৈমেনচিং পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট * নাছিৰাবাদ কলেজ, মৈমেনছিং * কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় মহাবিদ্যালয়, মৈমেনছিং * নট্ৰে ডেম কলেজ, মৈমেনছিং * মহিলা শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় * ৰয়েল মিডিয়া কলেজ * মাইমেনচিং জিলা স্কুল * আলমগীৰ মনছুৰ সোঁৱৰণী মহাবিদ্যালয় * বিদ্যাময়ী চৰকাৰী ড. ছোৱালী হাইস্কুল * চৰকাৰী ড. লেবৰেটৰী হাইস্কুল, মৈমেনছিং * মুকুল নিকেটন হাইস্কুল * কেণ্টনমেণ্ট পাব্লিক স্কুল এণ্ড কলেজ, মৈমেনছিং <ref>{{Cite web |title=Cantonment Public School and College Momenshahi |url=http://www.cpscm.edu.bd/ |access-date=26 September 2022 |website=www.cpscm.edu.bd |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926102435/http://www.cpscm.edu.bd/ |url-status=live }}</ref> ==পৰিবহণ== মৈমেনচিঙৰ পৰা ঢাকালৈ মোহাখালী বাছ ষ্টপৰ পৰা প্ৰায় ১২০ কিলোমিটাৰ (৭৫ মাইল) দূৰত্ব। কিন্তু ৰিক্সা আৰু "অটো" চহৰ অঞ্চলৰ ভিতৰত পৰিবহণৰ মূল ধৰণ, আৰু গাড়ীৰ সংখ্যাৰ বৃদ্ধি অত্যন্ত প্ৰগতিশীল। নব্বৈৰ দশকৰ শেষৰ ফালে তিনিচকীয়া বাহন চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। মৈমেনছিংলৈ যোৱাৰ বাবে ৰেল আটাইতকৈ সহজ পৰিবহণ ব্যৱস্থা। বহু দূৰ যাত্ৰাৰ আটাইতকৈ কম খৰচী উপায়: নাৰায়ণগঞ্জ-বাহাদুৰাবাদ ঘাট লাইন। কেইবাখনো স্থানীয় আৰু প্ৰত্যক্ষ ৰে’লৰ উপৰিও ইকোটা এক্সপ্ৰেছ, অঘনিবিনা এক্সপ্ৰেছ, তিষ্টা এক্সপ্ৰেছ, ব্ৰহ্মপুত্ৰ এক্সপ্ৰেছ, যমুনা এক্সপ্ৰেছ আৰু বালাকা এক্সপ্ৰেছে চহৰখনক ঢাকাৰ ৰাজধানীৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ক্লাছ আৰু ৰেলখনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে ৰেলৰ ভাড়া ৫৫ টকাৰ পৰা ৪৮৩ টকা ($০.৬৮ৰ পৰা $৪)লৈকে। ==স্বাস্থ্য== মহাৰাজ সূৰ্যকান্তই মৈমেনসিঙৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ দাঁতিত প্ৰথমখন ৰাজহুৱা চিকিৎসালয় স্থাপন কৰে। এইখন এতিয়া কুষ্ঠ ৰোগৰ চিকিৎসালয়লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে আৰু এতিয়া ইয়াক "এছ কে হাস্পতাল" বুলি জনা যায়। ১৯৬২ চনত স্থাপিত হোৱা মৈমেনছিং মেডিকেল কলেজ হাস্পতাল বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি আৰু বৃহৎ চিকিৎসালয়। নব্বৈৰ দশকৰ শেষৰ পৰা চিকিৎসা খণ্ডত ব্যক্তিগত বিনিয়োগ বৃদ্ধি পোৱাত বিভিন্ন আকাৰৰ কেইবাখনো ব্যক্তিগত চিকিৎসালয় আৰু ক্লিনিক স্থাপন কৰা হৈছে। ==জনমাধ্যম আৰু সাহিত্য== ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ মৈমেনসিংহৰ পৰা প্ৰকাশিত আটাইতকৈ পুৰণি কাকতসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল 'ভাৰত মিহিৰ'। এইখন বাতৰিকাকত প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৮৭৫ চনত। ১৯৭১ চনত স্বাধীনতাৰ পিছত হাবিবুৰ ৰহমান শ্বেখে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ হোৱা 'সাপ্তাহিক বাংলাৰ দৰ্পন'ৰ সৈতে দশকজোৰা পৰীক্ষামূলক পৰীক্ষাৰ পিছত ১৯৭৯ চনত 'দৈনিক জাহান নাম আৰু শিৰোনামেৰে প্ৰথমখন দৈনিক প্ৰকাশ কৰে। মহানগৰীৰ পৰা প্ৰকাশিত আন আন কাকতসমূহৰ ভিতৰত আছে দৈনিক আজকেৰ বাংলাদেশ আৰু 'দৈনিক আজকেৰ' খবৰ। *দৈনিক জাহান (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক আজকেৰ বাংলাদেশ (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক স্বদেশ সংবাদ (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক স্বজন (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক মাটি ও মানুষ (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক প্ৰতিদিনেৰ কাগজ (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক আজকেৰ মৈমনসিংহ (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক কালেৰ আলো (দৈনিক পত্ৰিকা) *দৈনিক লোক লোকান্তৰ (দৈনিক পত্ৰিকা) *আলোকিত মৈমনসিংহ (দৈনিক পত্ৰিকা) *প্ৰতিদিনেৰ মৈমনসিংহ (দৈনিক পত্ৰিকা) চৰকাৰী মালিকানাধীন বাংলাদেশ টেলিভিছনৰ এটা ৰিলে টেলিভিছন ষ্টেচন মৈমেনছিঙৰ আকুৱা চুবুৰীত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=https://btv.gov.bd/site/page/8082f0a6-7b63-42d8-acb6-d7e2a4f9a505/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AB%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9|title=Offices of BTV|access-date=14 September 2024|website=[[Bangladesh Television]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912190312/https://btv.gov.bd/site/page/8082f0a6-7b63-42d8-acb6-d7e2a4f9a505/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AB%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9 |archive-date=12 September 2024 }}</ref> ==চৰকাৰী উৎসৱ পাৰ্বন== *স্বাধীনতা দিবস *বিজয় দিবস *আন্তৰ্জাতিক মাতৃভাষা আৰু শহীদ দিবস (টাউন হল মোড়) *পহেলা বৈশাখ (জয়নুল আবেদিন উদ্যান) *ময়মনসিংহ মুক্তি দিবস, ১০ ডিসেম্বৰ ===মৈমেনসিঙৰ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল=== বিখ্যাত বিজ্ঞানী ছাৰ [[জগদীশ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ জন্ম হৈছিল ১৮৫৮ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত মৈমেনসিংহত তেওঁৰ মাতৃৰ ককাকৰ ঘৰত। <ref>{{cite web |url=https://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3404700801.html |title=Jagadis Chandra Bose Facts, information, pictures &#124; Encyclopedia.com articles about Jagadis Chandra Bose |publisher=Encyclopedia.com |date=23 November 1937 |access-date=16 October 2012}}</ref> মৈমেনসিং ঠাইৰ সৈতে জড়িত আছে ব্ৰিটিছ বিৰোধী নেতা মহাদেৱ সন্যাল, সাহিত্যিক উপেন্দ্ৰ কিশোৰ ৰায়চৌধুৰী, সুকুমাৰ সত্য আৰু লীলা মজুমদাৰ, সংগীতজ্ঞ আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ শিষ্য, শিল্পাচাৰ্য জৈনুল আবেদিন, ঔপন্যাসিক শিৰচেন্দু মুখোপাধ্যায়ৰ দৰে লোকৰ সৈতে জড়িত যিয়ে মৈমেনচিং চহৰত প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল,বাংলা লেখক [[হুমায়ুন আহমেদ]], ইছলামিক পণ্ডিত মাহমুদুল হাছান, পি.চি.সৰকাৰ – যাদুকৰ,কূটনীতিবিদ আবুল ফাতেহ, ৰাষ্ট্ৰনেতা, চুফী, মুক্তিৰ নায়ক আৰু বাংলাদেশৰ প্ৰথম বৈদেশিক সচিব, মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত বাংলাদেশৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত ৰাষ্ট্ৰপতি চৈয়দ নাজৰুল ইছলামৰ উপৰিও দেশৰ আন তিনিজন ৰাষ্ট্ৰপতি তথা ন্যায়াধীশ আবু ছাইদ চৌধুৰী আৰু শ্বাহাবুদ্দিন আহমেদ। অস্কাৰ বিজয়ী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[সত্যজিৎ ৰায়]] আৰু বলীউডৰ অভিনেত্ৰী [[ৰাণী মুৰ্খাজী]]ৰ পৰিয়ালৰ শিপা মৈমেনসিঙৰ। নাৰীবাদী লেখিকা [[তছলিমা নাছৰিন]] মৈমেনসিঙৰ। আই চি চি বিশ্বকাপত শতক অৰ্জন কৰা প্ৰথম বাংলাদেশী মাহমুদুল্লাহ ৰিয়াদৰ জন্মস্থান আৰু গৃহ চহৰ হ'ল মৈমেনসিং ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক অঞ্চল]] bwym269b14kh46suu4zvpfh7rtgyyo8 0 123759 647807 630873 2026-10-26T00:35:10Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647807 wikitext text/x-wiki {{About|আলী|আলী (উপাধি)|আলী (উপাধি)}} {{In creation}} {{Infobox royalty |name=আলী<br>{{lang|ar|عَلِيّ}} |title=[[আমিৰ আল মু’মিনিন]]<br>[[আবু তুৰাব]]<br>[[আছাদুল্লাহ]] |image=Istanbul - Santa Sofia - Medalló (cropped).JPG |alt= |caption=আলীৰ নাম থকা কেলিগ্ৰাফিক ছীল, ইস্তানবুলৰ [[হাগিয়া ছফিয়া]]ত প্ৰদৰ্শিত |succession=৪ৰ্থ [[খলিফা]] [[ৰাছিদুন খিলাফত]]। |reign=১৭ জুন ৬৫৬ – ২৮ জানুৱাৰী ৬৬১ |predecessor=[[ওছমান]] |successor=[[হাছান ইবনে আলী]] (যেনে [[খলিফাসকলৰ তালিকা#হাছান ইবনে আলীৰ খিলাফত (৬৬১)|খলিফা]])<ref>{{cite book | url=https://www.cambridge.org/highereducation/books/a-history-of-islamic-societies/22183D81CFE5E37E5DBED1A0F5AB0FB9/the-abbasids-caliphs-and-emperors/4CD1946A08F2AA9609888ECD9D7D115D | doi=10.1017/CBO9781139048828 | title=A History of Islamic Societies | date=2014 | last1=Lapidus | first1=Ira M. | isbn=978-0-521-51430-9 }}</ref> |birth_date={{circa|600}} খ্ৰীষ্টাব্দ |birth_place=[[মক্কা]], [[হিজায]], [[Pre-Islamic Arabia|Arabia]] |death_date={{circa|28 January 661 CE}}<br />({{circa|[[21 Ramadan|21]] [[Ramadan]] 40 [[Hijri year|AH]]}})<br /> (aged {{circa|60}}) |death_place=[[কুফা]], [[ৰাছিদুন খলিফা]] |burial_place=Believed to be [[Imam Ali Shrine]], [[Najaf]], [[Iraq]]<br />{{coord|31.996111|44.314167|display=inline}}|spouse={{Plainlist| * [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমা]] * [[উম্মে বিন্ত আবী আল-আছ]] * [[উম্ম আল-বানিন|ফাতিমা বিন্ত হুজাম]] * [[আছমা বিন্ত উমাইছ]] * [[খাৱলা আল-হানাফীয়া]] * লাইলা বিন্ত মাছ'উদ|আল-ছাভা বিন্ত ৰাবি'আ * উম্ম ছা'ইদ বিন্ত উৰ্ৱা * মুহায়া বিন্ত ইমৰু আল-কাইছ}}|issue={{plainlist |title= [[আলিদ|আলিৰ বংশধৰ]]| {{plainlist| * [[হাছান ইবনে আলী|হাছান]] * [[হুছেইন ইবনে আলী|হুছেইন]] * [[জয়নব বিন্ত আলী|জয়নব]] * [[উম্ম কুলছুম বিন্ত আলী|উম্ম কুলছুম]] * [[মুহচিন ইবনে আলী|মুহচিন]] * [[মুহাম্মাদ ইবনে আল-হানাফিয়া|মুহাম্মাদ]] * [[আব্বাছ ইবনে আলী|আব্বাছ]] * [[ৰুকায়া বিন্ত আলী|ৰুকায়া]]। * [[আব্দুল্লা ইবনে আলী ইবনে আবি তালিব|আব্দুল্লা]] * [[জাফৰ ইবনে আলী|জাফৰ]]। * [[মুহাম্মাদ আল-আউছাত ইবনে আলী|মুহাম্মাদ আল-আউছাত]] * [[উছমান ইবনে আলী|উছমান]] * [[উমৰ ইবনে আলী|উমৰ]] * [[আবু বকৰ ইবনে আলী|আবু বকৰ]] * [[মুহাম্মাদ আল-আছগৰ ইবনে আলী|মুহাম্মাদ আল-আছগৰ]]}} }} |house=[[কুৰাইশ্ব]] ([[বানু হাছিম]]) |house-type=Tribe |father=[[আবু তালিব ইবনে অব্দ আল-মুত্তালিব]] |mother=[[ফাতিমা বিন্ত আছাদ]] |religion=[[ইছলাম ধৰ্ম|ইছলাম]] |succession1=১ম [[ছিয়া ইছলাম]] |reign-type1=কাৰ্যকাল |reign1=৮ জুন ৬৩২ – ২৮ জানুৱাৰী ৬৬১ |predecessor1=প্ৰতিষ্ঠিত পদ |successor1=[[হাছান ইবনে আলী]]}} {{Ali}} '''আলী ইবনে আবী তালিব''' ({{Circa|600 – 661 EC}}) ৬৫৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ৬৬১ চনত হত্যা কৰালৈকে শাসন কৰা চতুৰ্থজন [[ৰাছিদুন খলিফা]], লগতে প্ৰথম [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] [[ইমাম]]। ইছলামিক [[মুহাম্মাদ|হজৰত]] [[মুহাম্মাদ]]ৰ খুলশালীয়েক আৰু জোঁৱাই আছিল। [[মুত্তালিব|আবু তালিব ইবনে আব্দ আল মুত্তালিব]] আৰু ফাতিমা বিন্ত আছাদৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা আলীক তেওঁৰ ডাঙৰ খুলশালীয়েক মুহাম্মাদে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল আৰু তেওঁৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা প্ৰথম সকলৰ ভিতৰত অন্যতম। ইছলামৰ প্ৰথম বছৰবোৰত যেতিয়া [[মক্কা]]ত মুছলমানসকলক তীব্ৰ নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল তেতিয়া আলীয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ৬২২ চনত [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজন (হিজৰা) কৰাৰ পিছত মুহাম্মাদে নিজৰ কন্যা [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমা]]ক আলীক বিয়া কৰাইছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে ভাতৃত্ববোধৰ চুক্তিৰ শপত খাইছিল। এই সময়ছোৱাত আলীয়ে মুহাম্মাদৰ সম্পাদক আৰু উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ সেনাবাহিনীৰ পতাকাবাহী আছিল। মুহাম্মাদৰ অসংখ্য কথাই আলীৰ প্ৰশংসা কৰে, ইয়াৰে আটাইতকৈ বিতৰ্কিত বাক্যটো ৬৩২ চনত ঘদিৰ খুম্মত উচ্চাৰণ কৰা হৈছিল, "মই যিয়েই নহওক তেওঁৰ মাওলা, এই আলী তেওঁৰ মাওলা।" বহু অৰ্থপূৰ্ণ আৰবী শব্দ মাউলাৰ ব্যাখ্যা বিতৰ্কিত: [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া মুছলমান]]সকলৰ বাবে মুহাম্মাদে এইদৰে আলীক নিজৰ ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্বৰে বিনিয়োগ কৰিছিল, আনহাতে [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী মুছলমান]]সকলে ইয়াক কেৱল বন্ধুত্ব আৰু সম্পৰ্কৰ বক্তব্য হিচাপে লয়। সেই বছৰতে যেতিয়া মুহাম্মাদৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া আলীৰ অনুপস্থিতিত মুছলমানৰ এটা দল লগ হৈ আবু বকৰ (ৰাঃ ৬৩২–৬৩৪)ক তেওঁলোকৰ নেতা হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ আলীয়ে নেতৃত্বৰ দাবী ত্যাগ কৰি আবু বকৰ আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ওমাৰ (ৰাজ্য ৬৩৪–৬৪৪)ৰ ৰাজত্বকালত ৰাজহুৱা জীৱনৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। মাজে মাজে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচৰা হৈছিল যদিও আলী আৰু প্ৰথম দুজন খলিফাৰ মাজত হোৱা সংঘাতৰ সাৰ্থকতা তেওঁৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ মানি চলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাটোৱেই হৈছে। এই অস্বীকাৰৰ বাবে আলীৰ খিলাফতৰ ক্ষতি হৈছিল উছমান (ৰাজ্য ৬৪৪–৬৫৬)ৰ লাভৰ বাবে, যিজনক এইদৰে নিৰ্বাচনী পৰিষদে ওমাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নেপোটিজম আৰু দুৰ্নীতিৰ বহুল অভিযোগ উত্থাপন হোৱা উছমানকো অত্যন্ত সমালোচনা কৰিছিল আলীয়ে। তথাপিও আলীয়ে খলিফা আৰু তেওঁৰ নীতিত ক্ষুব্ধ প্ৰাদেশিক বিৰোধীসকলৰ মাজতো বাৰে বাৰে মধ্যস্থতা কৰিছিল। ৬৫৬ চনৰ জুন মাহত উছমানক হত্যা কৰাৰ পিছত আলী মদিনাত খলিফা নিৰ্বাচিত হয়। লগে লগে তেওঁ দুটা পৃথক বিদ্ৰোহৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়, দুয়োটা উছমানৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ বুলি কোৱা হয়: তালহাৰ ত্ৰিপুৰা, মুহাম্মাদৰ দুয়োজন সংগী জুবাইৰ আৰু তেওঁৰ বিধৱা আইছাই ইৰাকত বাছৰা দখল কৰে যদিও ৬৫৬ চনত উটৰ যুদ্ধত আলীৰ হাতত পৰাস্ত হয় ৬৫৭ চনত ছিফিনৰ যুদ্ধৰ অন্ত পৰিছিল আৰু ইয়াৰ অন্ত পৰিছিল ব্যৰ্থ সালিসী প্ৰক্ৰিয়াত যিয়ে আলীৰ কিছুমান সমৰ্থকক বিচ্ছিন্ন কৰি পেলাইছিল। এইবোৰে খাৰিজীসকলে গঠন কৰে, যিয়ে পিছলৈ জনসাধাৰণক আতংকিত কৰি ৬৫৮ চনত নাহৰাৱান যুদ্ধত আলীৰ হাতত চেপি ধৰে। ৬৬১ চনত খাৰিজী বিৰোধী ইবনে মুলজামে আলীক হত্যা কৰে, যাৰ ফলত মুআৱিয়াই ক্ষমতা দখল কৰাৰ বাট মুকলি হয় আৰু বংশবাদী উমাইয়াদ খিলাফত প্ৰতিষ্ঠা হয়। আলীৰ সাহস, সততা, ইছলামৰ প্ৰতি অনমনীয় ভক্তি, উদাৰতা, আৰু সকলো [[মুছলমান]]ৰ প্ৰতি সম ব্যৱহাৰৰ বাবে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। এইদৰে তেওঁৰ প্ৰশংসকসকলৰ বাবে তেওঁ অবিকৃত ইছলাম আৰু প্ৰাক-ইছলামিক শূৰত্বৰ আৰ্কিটাইপ হৈ পৰিছে। [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী মুছলমান]]সকলে তেওঁক [[ৰাছিদুন]] (শব্দ অৰ্থত ‘সঠিকভাৱে পৰিচালিত’) খলিফাসকলৰ শেষৰজন বুলি গণ্য কৰে, আনহাতে [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া মুছলমান]]সকলে তেওঁক তেওঁলোকৰ প্ৰথম [[ইমাম]] অৰ্থাৎ [[মুহাম্মাদ]]ৰ সঠিক ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে সন্মান কৰে। ছিয়া মুছলমান সংস্কৃতিত আলীৰ স্থান মুহাম্মাদৰ পিছতে দ্বিতীয় বুলি কোৱা হয়। [[ইৰাক]]ৰ নাজাফৰ আলীৰ মছজিদটো ছিয়া তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে এক প্ৰধান স্থান। আলীৰ উত্তৰাধিকাৰ অসংখ্য গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ আৰু অধ্যয়ন কৰা হৈছে, ইয়াৰে আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে নাহজ আল-বালাঘা। == জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন == [[চিত্ৰ:'Alî_mounted_on_his_blue_mule.jpg|thumb|[[তুৰস্ক|তুৰ্কী]] মহাকাব্য ছিয়েৰ-ই নেবিৰ এটা সচিত্ৰ কপিত আলী]] প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মক্কা]]ৰ ''আবু তালিব ইবনে আব্দুল মুত্তালিব'' আৰু তেওঁৰ পত্নী ''ফাতিমা বিন্ত আছাদৰ'' ঘৰত আলীৰ জন্ম হৈছিল।{{sfn|Gleave|2008}} তেওঁৰ জন্ম তাৰিখ সম্ভৱতঃ ১৩ ৰজাব,{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}}{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} যিটো অনুষ্ঠান ছিয়া মুছলমানসকলে বছৰি পালন কৰে।{{sfn|Momen|1985|p=239}} [[মক্কা]]ত অৱস্থিত [[ইছলাম]]ৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থান [[কাবা|কা’বা]]ৰ ভিতৰত জন্ম হোৱা একমাত্ৰ ব্যক্তি আলী।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}}{{sfn|Gleave|2008}} আলীৰ পিতৃ মক্কান কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰৰ বংশ বানু হাছিমৰ এজন আগশাৰীৰ সদস্য আছিল।{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত আবু তালিবে ভতিজা মুহাম্মাদকো ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পিছত যেতিয়া আবু তালিব দৰিদ্ৰতাত পৰিল, তেতিয়া আলীক প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সত নিজৰ ঘৰলৈ লৈ যায় আৰু মুহাম্মাদ আৰু তেওঁৰ পত্নী খাদিজাই ডাঙৰ-দীঘল কৰে।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} প্ৰায় এঘাৰ বছৰ বয়সত,{{sfn|Gleave|2008}} আলী মুহাম্মাদৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ইছলাম স্বীকাৰ কৰা প্ৰথম সকলৰ ভিতৰত অন্যতম। আলীয়ে হয় খাদিজাৰ পিছত নহয় খাদিজা আৰু মুহাম্মাদৰ উত্তৰাধিকাৰী আবু বকৰৰ পিছত তেনে কৰিছিল। ইয়াত সঠিক ক্ৰমৰ বিষয়ে ছিয়া আৰু ছুন্নী পণ্ডিতসকলৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে যদিও{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} আদিম সূত্ৰসমূহে আলীক আবু বকৰৰ আগত স্থান দিছে।{{sfn|Gleave|2008}} মক্কাত মুহাম্মাদৰ ইছলাম ধৰ্মৰ আহ্বান ৬১০ চনৰ পৰা ৬২২ চনলৈকে চলিছিল, এই সময়ছোৱাত আলীয়ে সৰু মুছলমান সম্প্ৰদায় বিশেষকৈ দৰিদ্ৰসকলক অধ্যৱসায়ীভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} প্ৰথম অৱতীৰ্ণৰ প্ৰায় তিনি বছৰৰ পিছত,{{sfn|Rubin|1995|p=130}} মুহাম্মাদে নিজৰ আত্মীয়সকলক ভোজৰ বাবে গোটাই লৈ ইছলামলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল আৰু তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰিছিল।{{sfn|Momen|1985|p=12}} ছুন্নী ইতিহাসবিদ আল-তাবাৰী (মৃত্যু ৯২৩)ৰ মতে প্ৰায় চৈধ্য বছৰ বয়সত{{Sfn|Momen|1985|p=12}}{{Sfn|Abbas|2021|p=34}} আলী আছিল তাত একমাত্ৰ আত্মীয় যিয়ে তেওঁৰ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল, তাৰ পিছত মুহাম্মাদে তেওঁৰ অতিথিসকলক কৈছিল যে আলী তেওঁৰ ভাতৃ আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী{{sfn|Gleave|2008}}{{sfn|Momen|1985|p=12}} বুলি কৈছিল। এই খণ্ডটোৰ ছিয়া ব্যাখ্যা হ’ল যে মুহাম্মাদে ইতিমধ্যে আলীক নিজৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিছিল।{{sfn|Momen|1985|p=12}}{{sfn|Rubin|1995|pp=136–7}} == মুহাম্মাদৰ সংগীত্ব == ৬২২ চনত হত্যাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে খবৰ পোৱাৰ লগে লগে মুহাম্মাদ ইয়াথ্ৰিবলৈ পলায়ন কৰে, যিটো বৰ্তমান [[মদিনা]] নামেৰে জনাজাত, কিন্তু আলী তেওঁৰ প্ৰৱঞ্চক হিচাপে পিছ পৰি থাকিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Huart|2012a}} আলীয়ে যে মুহাম্মাদৰ বাবে নিজৰ জীৱন বিপন্ন কৰিছিল, সেইটোৱেই [[কোৰআন]]ৰ অংশটো প্ৰকাশ কৰাৰ কাৰণ বুলি কোৱা হয়, "কিন্তু এক প্ৰকাৰৰ মানুহো আছে যিয়ে ঈশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ নিজৰ জীৱন ত্যাগ কৰে।" {{sfn|Mavani|2013|p=71, 98}}{{sfn|Abbas|2021|pp=46, 206}}{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} এই প্ৰব্ৰজনে ইছলামিক কেলেণ্ডাৰ (আৰবী জিজৰী)ৰ আৰম্ভণিৰ সূচনা কৰে। তাত মুহাম্মাদৰ হাতত ন্যস্ত কৰা সামগ্ৰী ঘূৰাই দি আলীও মক্কাৰ পৰা পলায়ন কৰে।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} পিছলৈ মদিনাত মুহাম্মাদে আলীক নিজৰ ভাতৃ হিচাপে বাছি লৈছিল যেতিয়া তেওঁ মুছলমানসকলক ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ চুক্তিৰ বাবেযোৰ কৰিছিল।{{sfn|Poonawala|1982}} ৬২৩–৬২৫ চনৰ আশে-পাশে মুহাম্মাদে নিজৰ কন্যা [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমা]]ক সেই সময়ত প্ৰায় বাইশ বছৰ বয়সৰ আলীক বিয়া কৰায়।{{sfn|Kassam|Blomfield|2015}}{{sfn|Buehler|2014|p=186}}{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} মুহাম্মাদে ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁৰ কিছুমান সংগী বিশেষকৈ আবু বকৰ আৰু উমৰ ফাতিমাৰ বাবে বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰিছিল।{{sfn|Klemm|2005|p=186}}{{sfn|Buehler|2014|p=186}}{{sfn|Qutbuddin|2006|p=248}} === মুবাহালাৰ ঘটনা === [[চিত্ৰ:83_Imam_Ali_searching_of_Doldol_from_Khavaran_Nameh.jpg|thumb|মুহাম্মাদ আৰু আলী, পোন্ধৰ শতিকাৰ [[ইৰান|ইৰাণী]] মহাকাব্য ''খাভাৰন্নামাৰ'' এটা ফলিঅ']] দক্ষিণ আৰবত অৱস্থিত নাজৰানৰ পৰা এজন খ্ৰীষ্টান দূতে প্ৰায় ৬৩২ চনত মদিনাত উপস্থিত হৈ মুহাম্মাদৰ সৈতে শান্তি চুক্তিত আলোচনা কৰে।{{Sfn|Momen|1985|pp=13{{ndash}}14}}{{Sfn|Schmucker|2012}} দূতে মুহাম্মাদৰ সৈতে [[যীশু]]ৰ স্বভাৱৰ বিষয়েও বিতৰ্ক কৰিছিল, সেয়া মানৱীয় বা ঐশ্বৰিক।{{Sfn|Madelung|1997|p=16}}{{Sfn|Osman|2015|p=110}} এই খণ্ডটোৰ সৈতে জড়িত [[কোৰআন]]ৰ [[আল-ইমৰান#সাৰাংশ|৩:৬১]] [[আয়াত|আয়াত]],{{sfn|Nasr|Dagli|Dakake|Lumbard|2015|pp=|p=379}} য'ত মুহাম্মাদক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে যে তেওঁৰ বিৰোধীসকলক মুবাহালা (শূন্যতঃ 'পাৰস্পৰিক অভিশাপ') প্ৰত্যাহ্বান জনাওক,{{Sfn|Haider|2014|p=35}} হয়তো যেতিয়া তেওঁলোকৰ বিতৰ্কই অচলাৱস্থাত উপনীত হৈছিল।{{Sfn|Osman|2015|p=110}} অৱশেষত প্ৰতিনিধি দলটোৱে প্ৰত্যাহ্বানৰ পৰা আঁতৰি গ’লেও,{{Sfn|Schmucker|2012}} মুহাম্মাদে ''মুবাহালাৰ'' উপলক্ষে আলী, তেওঁৰ পত্নী [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমা]] আৰু তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ [[হাছান ইবনে আলী|হাছান]] আৰু [[হুছেইন ইবন আলী|হুছেইন]]ৰ সৈতে উপস্থিত হয়।{{Sfn|Haider|2014|p=36}}{{sfn|Poonawala|1982}} মুহাম্মাদে এই চাৰিজনক তেওঁৰ সাক্ষী আৰু নিশ্চয়তাদাতা হিচাপে,{{Sfn|McAuliffe|2023}}{{Sfn|Fedele|2018|p=56}} ''মুবাহাল'' অনুষ্ঠানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে সম্ভৱতঃ সম্প্ৰদায়টোৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় পদবী বৃদ্ধি কৰিছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=16}}{{sfn|Lalani|2006|p=29}} যদি আয়াতত থকা ‘আমি নিজেই’ শব্দটো আলী আৰু মুহাম্মাদৰ উল্লেখ, তেন্তে ছিয়া লেখকসকলে যুক্তি দিয়াৰ দৰে প্ৰথমটোৱেও কোৰআনত দ্বিতীয়টোৰ দৰেই ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্ব লাভ কৰাটো স্বাভাৱিক।{{Sfn|Mavani|2013|p=72}}{{Sfn|Bill|Williams|2002|p=29}} === ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ === মদিনাত আলীয়ে মুহাম্মাদৰ সম্পাদক আৰু উপ-সভাপতি হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Momen|1985|p=13}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} কোৰআন লিখাৰ দায়িত্ব দিয়া লিখকসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আছিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} ৬২৮ চনত আলীয়ে [[মুছলমান]] আৰু [[মক্কা]] পৌত্তলিকসকলৰ মাজত হোৱা শান্তি চুক্তি ''আল-হুদাইবিয়া'' সন্ধিৰ চৰ্তসমূহ লিখি উলিয়াইছিল,{{sfn|Momen|1985|p=14}}{{sfn|Shah-Kazemi|2014}} নীতিগত ছুন্নী সূত্ৰ ''ছুনান আল-নাছাইৰ'' মতে ৬৩০ চনত [[আল্লাহ]]ৰ আদেশে মুহাম্মাদক মক্কাত কোৰআনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘোষণাৰ বাবে আবু বকৰৰ ঠাইত আলীক নিযুক্তি দিবলৈ ঠেলি দিছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} ৬৩০ চনত [[মক্কা]] বিজয় ৰক্তহীন হোৱাতো আলীয়ে সহায় কৰিছিল আৰু পিছলৈ কাবাত ৰখা মূৰ্তিবোৰ ধ্বংস কৰিছিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} ৬৩১ চনত আলীক [[য়েমেন]]ত [[ইছলাম ধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰিবলৈ পঠিওৱা হয়,{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} যাৰ ফলস্বৰূপে হামদানীসকলে শান্তিপূৰ্ণভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হয়।{{sfn|Huart|2012a}}{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} মুছলমান আৰু বানু জাধিমাৰ মাজত হোৱা ৰক্তবিবাদো শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমাধান কৰিলে আলীয়ে।{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} === সামৰিক কেৰিয়াৰ === [[চিত্ৰ:Sword_and_shield_reproduction_from_Bab_al_Nasr_gate_Cairo_Egypt.jpg|right|thumb|ঢাল থকা আৰু ঢাল নোহোৱাকৈ [[জুলফিকাৰ]], [[ইজিপ্ত]]ৰ কায়ৰোৰ বাব আল-নাছৰত খোদিত]] ৬৩০ চনত তাবুক অভিযানৰ বাহিৰে আন সকলো সামৰিক অভিযানত আলীয়ে মুহাম্মাদৰ লগত গৈছিল, য'ত আলীক মদিনাৰ দায়িত্বত ৰখা হৈছিল।{{sfn|Huart|2012a}} এই পদৰ হাদীছ এই উপলক্ষে জড়িত হৈ আছে, "আপুনি আলী, হাৰোণে মোচিৰ ওচৰত থিয় দিয়াৰ দৰে মোৰ ওচৰত থিয় দিবলৈ সন্তুষ্ট নহয়নে, মাথোঁ মোৰ পিছত কোনো নবী নাথাকিব?" এই কথাষাৰ ছুন্নী সূত্ৰ [[ছহীহ আল বুখাৰী|ছহীহ আল-বুখাৰী]] আৰু [[ছহীহ মুছলিম]] আদিত প্ৰকাশ পাইছে।{{sfn|Miskinzoda|2015|p=69}} ছিয়াসকলৰ বাবে এই হাদীছে মুহাম্মাদৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ আলীৰ দখল কৰা অধিকাৰক বুজায়।{{sfn|Miskinzoda|2015|pp=76–7}} মুহাম্মাদৰ অনুপস্থিতিত আলীয়ে ৬২৮ চনত ফাদকলৈ অভিযানৰ কমাণ্ডাৰ কৰে।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}}{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} [[চিত্ৰ:Hazrat_Ali_slays_Marhab.JPG|thumb|220x220px|খাইবৰ যুদ্ধত আলী]] যুদ্ধক্ষেত্ৰত বীৰত্বৰ বাবে,{{sfn|Poonawala|1982}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} আৰু পৰাজিত শত্ৰুৰ প্ৰতি উদাৰতাৰ বাবে আলী বিখ্যাত আছিল।{{sfn|Shah-Kazemi|2019|p=46}} [[বদৰ যুদ্ধ|বদৰ যুদ্ধ (৬২৪)]] আৰু [[খাইবৰ যুদ্ধ|খাইবৰ যুদ্ধ (৬২৮)]]ত তেওঁ পঞ্জিকা বাহক আছিল।{{sfn|Momen|1985|p=13}} [[উহুদ যুদ্ধ|উহুদ যুদ্ধত (৬২৫)]] আৰু [[হুনাইন যুদ্ধ|হুনাইন যুদ্ধত (৬৩০)]] মুহাম্মাদক তেওঁ জোৰদাৰভাৱে ৰক্ষা কৰিছিল,{{sfn|Poonawala|1982}}{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} আৰু খাইবাৰ যুদ্ধত মুছলমানসকলৰ জয়ৰ কাৰণ তেওঁৰ সাহস বুলি কোৱা হৈছে,{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} য’ত তেওঁ শত্ৰুৰ দুৰ্গৰ লোহাৰ দুৱাৰখন ফালি পেলোৱা বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Poonawala|1982}} আলীয়ে ৬২৭ চনত [[খাদ যুদ্ধ|খাদ যুদ্ধত]] পৌত্তলিক চেম্পিয়ন ওমৰ ইবনে আব্দ ৱুদকো পৰাস্ত কৰে।{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} [[আল-তাবাৰী]]ৰ মতে,{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} মুহাম্মাদে উহুদত এটা ঐশ্বৰিক মাত শুনি ৰিপৰ্ট কৰিছে, "[তাত] [[জুলফিকাৰ]] [আলীৰ তৰোৱাল]ৰ বাহিৰে আন কোনো তৰোৱাল নাই, [আলীৰ বাহিৰে] কোনো শূৰ্ত যুৱক (ফাতা) নাই।"{{sfn|Shah-Kazemi|2014}}{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} আলী আৰু আন এজন সংগী জুবাইৰে ৬২৬ – ৬২৭ চনত বিশ্বাসঘাতকতাৰ বাবে বানু কোৰাইজা লোকসকলক হত্যা কৰাৰ কাম আপাত দৃষ্টিত চোৱাচিতা কৰিছিল যদিও,{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} এই বিৱৰণীৰ ঐতিহাসিকতাক লৈ সন্দেহ কৰা হৈছে।{{sfn|Faizer|2006}}{{sfn|Donner|2010|pp=72–3}}{{sfn|Arafat|1976}} === ঘদিৰ খুম্ম === [[চিত্ৰ:Investiture_of_Ali_Edinburgh_codex.jpg|thumb|ঘদিৰ খুম্ম্মত আলীৰ বিনিয়োগ (এম এছ আৰব ১৬১, ফ'ল. ১৬২ৰ, ১৩০৭–৮ ইলখানিড পাণ্ডুলিপিৰ চিত্ৰ)]] ৬৩২ চনত [[হজ্জ|হজযাত্ৰা]]ৰ পৰা উভতি অহাৰ সময়ত মুহাম্মাদে ঘদিৰ খুম্মত হজযাত্ৰীসকলৰ বৃহৎ কাৰাভানখন ৰখাই জামাতৰ নামাজৰ পিছত তেওঁলোকক সম্বোধন কৰে।{{sfn|Dakake|2007|pp=34–9}} [[ছালাত|নামাজ]]ৰ অন্তত,{{Sfn|Mavani|2013|p=79}} মুহাম্মাদে বহু সংখ্যক মুছলমানক এটা ধৰ্মধ্বনি দিলে য’ত তেওঁ কোৰআন আৰু তেওঁৰ [[আহলে-বায়াত|আহলে-বায়ত]] (শব্দ অৰ্থত ‘ঘৰৰ মানুহ’, তেওঁৰ পৰিয়াল)ৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।{{Sfn|Amir-Moezzi|2014}}{{Sfn|Momen|1985|p=16}}{{Sfn|Mavani|2013|p=80}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012b}} তাৰ পিছত আলীৰ হাতত ধৰি মুহাম্মাদে সুধিলে যে তেওঁ নিজৰ তুলনাত [[মুমিন|বিশ্বাসীসকলৰ]] ওপৰত আউলা (সাম্প্ৰতিক অৰ্থত ‘অধিক কৰ্তৃত্ব ৰাখে’ বা ‘ঘনিষ্ঠ’) নহয় নেকি,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012b}}{{Sfn|Lalani|2000|p=70–71}} এইটো স্পষ্টভাৱে [[আল-আহজাব#সাৰাংশ|কোৰআনৰ ৩৩:৬]] আয়াতৰ উল্লেখ আছে।{{Sfn|Dakake|2007|p=34}}{{Sfn|Lalani|2000|p=71}} যেতিয়া তেওঁলোকে দৃঢ়তাৰে ক’লে,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012b}} তেতিয়া মুহাম্মাদে ঘোষণা কৰিলে, "''মই যাৰ মওলা, আলী তেওঁৰ মওলা''।"{{sfn|Dakake|2007|pp=34–7}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012b}} ছুন্নী সূত্ৰ ''মুছনাদ ইবনে হাম্বলে'' লগতে কয় যে মুহাম্মাদে এই কথা আৰু তিনি-চাৰিবাৰ আওৰাইছিল আৰু ওমৰে ধৰ্মধ্বনিৰ পিছত আলীক অভিনন্দন জনাইছিল, "আপুনি এতিয়া প্ৰতিজন বিশ্বাসী পুৰুষ-মহিলাৰ মাওলা হৈ পৰিছে।"{{sfn|Momen|1985|p=15}}{{sfn|Mavani|2013|p=80}} ইয়াৰ পূৰ্বে মুহাম্মাদে মুছলমানসকলক তেওঁৰ আগতীয়া মৃত্যুৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012d}}{{sfn|Amir-Moezzi|2014}}{{sfn|Jones|2009}} ছিয়া সূত্ৰই এই অনুষ্ঠানৰ বিষয়ে অধিক বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে, এই ঘোষণাক কোৰআনৰ ৫:৩ আৰু ৫:৬৭ আয়াতৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012d}} ঘদিৰ খুম্মৰ সত্যতাক লৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰাটো খুব কমেইহে হয়,{{sfn|Veccia Vaglieri|2012b}}{{sfn|Mavani|2013|p=20}}{{sfn|Dakake|2007|p=35}}{{sfn|Amir-Moezzi|2014}} কিয়নো ধ্ৰুপদী ইছলামিক উৎসসমূহত ইয়াৰ "আটাইতকৈ ব্যাপকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আৰু প্ৰমাণিত" প্ৰতিবেদনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।{{sfn|Lalani|2011}} কিন্তু মাওলা বহু অৰ্থপূৰ্ণ আৰবী শব্দ আৰু ঘদিৰ খুম্মৰ প্ৰসংগত ইয়াৰ ব্যাখ্যা সাম্প্ৰদায়িক ৰেখাৰে বিভক্ত। ছিয়া সূত্ৰই মাওলাক ‘''নেতা''’, ‘''মাষ্টৰ''’, আৰু ‘''পট্ৰ’ন''’ বুলি ব্যাখ্যা কৰে,{{Sfn|Jafri|1979|p=20}} আনহাতে ছুন্নী সূত্ৰই ইয়াক আলীৰ প্ৰতি প্ৰেম বা সমৰ্থন বুলি ব্যাখ্যা কৰে।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Dakake|2007|p=45}} গতিকে ছিয়াসকলে ঘদিৰ খুম্মক মুহাম্মাদৰ ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্বৰ সৈতে আলীৰ ইনভেষ্টিচাৰ হিচাপে গণ্য কৰে,{{sfn|Mavani|2013|p=2}}{{sfn|Dakake|2007|p=47}}{{sfn|Shah-Kazemi|2015b}} আনহাতে ছুন্নীসকলে ইয়াক দুয়োজন ব্যক্তিৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Amir-Moezzi|2014}}{{sfn|Jafri|1979|p=21}} বা আলীয়ে মুহাম্মাদৰ ইচ্ছা কাৰ্যকৰী কৰা উচিত বুলি গণ্য কৰে।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}} ছিয়াসকলে ঘোষণাৰ অসাধাৰণ প্ৰকৃতিৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিয়ে,{{sfn|Dakake|2007|p=45}} কোৰআন আৰু পাঠ্যগত প্ৰমাণ দিয়ে,{{sfn|Mavani|2013|p=70}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012d}}{{sfn|Amir-Moezzi|2014}} আৰু হাদীছত কৰ্তৃত্বৰ বাহিৰে মাওলাৰ অন্যান্য অৰ্থসমূহ আঁতৰাই পেলোৱাৰ যুক্তি আগবঢ়ায়,{{sfn|Dakake|2007|p=46}} আনহাতে ছুন্নীসকলে আলীৰ বিষয়ে পূৰ্বৰ অভিযোগৰ সৰল সঁহাৰি হিচাপে ঘদিৰ খুম্মৰ গুৰুত্বক নূন্যতম কৰে।{{sfn|Dakake|2007|pp=44–5}} অনুমানিকভাৱে তেওঁৰ বৈধতাৰ প্ৰত্যাহ্বান প্ৰতিহত কৰিবলৈ{{sfn|Dakake|2007|p=41}} [[খিলাফত]]ৰ সময়ছোৱাত আলীয়ে মুছলমানসকলক ঘদিৰ খুম্মৰ বিষয়ে তেওঁলোকৰ সাক্ষ্য আগবঢ়াবলৈ কৈছিল বুলি জনা যায়।{{sfn|Lalani|2006|p=590}}{{sfn|Madelung|1997|p=253}}{{sfn|McHugo|2017|loc=§2.IV}} == ৰাছিদুন খলিফাসকলৰ অধীনত জীৱন == === মুহাম্মাদৰ উত্তৰাধিকাৰ === [[চিত্ৰ:Ambigram_-_Muhammad_and_Ali2.svg|thumb|মুহাম্মাদ (সোঁফালে) আৰু আলী (বাওঁফালে)ক এটা শব্দত লিখা [[এম্বিগ্ৰাম]]। ১৮০ ডিগ্ৰী ওলোটা ৰূপত দুয়োটা শব্দ দেখা যায়।]] ==== ছাকিফা ==== ৬৩২ চনত আলীৰ বয়স ত্ৰিশ বছৰৰ আৰম্ভণিতে [[মুহাম্মাদ]]ৰ [[মৃত্যু]] হয়।{{Sfn|Afsaruddin|2013|p=51}} তেওঁ আৰু অন্যান্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই সমাধিস্থ কৰাৰ বাবে সাজু হৈ থকাৰ সময়তে,{{sfn|Jafri|1979|p=39}}{{sfn|Momen|1985|p=18}} আনছাৰ (মদিনাৰ স্থানীয় লোক, লিট. ‘সহায়ক’)ৰ এটা দলে মুছলমানসকলৰ ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ বা তেওঁলোকৰ চহৰ [[মদিনা]] পুনৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ছাকিফাত গোট খাইছিল। ছাকিফাত থকা মুহাজিৰুণ (মক্কা ধৰ্মান্তৰিত, অৰ্থাত ‘প্ৰব্ৰজনকাৰী’)ৰ কেইজনমান প্ৰতিনিধিৰ ভিতৰত [[আবু বকৰ]] আৰু [[উমৰ]] আছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=30–2}} আলীৰ অনুপস্থিতিত ছাকিফাত আলীৰ গোচৰটো বিফলভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল,{{sfn|Jafri|1979|p=37}}{{sfn|Madelung|1997|p=35}} আৰু শেষত তাত উপস্থিতসকলে আবু বাকৰক নেতৃত্বত নিযুক্তি দিছিল এক উত্তপ্ত বিতৰ্কৰ অন্তত যিটো হিংসাত্মক হৈ পৰিছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Madelung|1997|pp=31–33}} ছাকিফাত বংশৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাই আবু বকৰৰ সপক্ষে মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল,{{sfn|Jafri|1979|p=39}}{{Sfn|Momen|1985|pp=18–9}} আৰু আলীক প্ৰাৰ্থী হিচাপে লৈ এখন বহল পৰিষদ ''[[ছূৰা|(ছুৰা)]]''ত ইয়াৰ ফলাফল বেলেগ আছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=36, 40}}{{sfn|McHugo|2017|loc=§1.III}} বিশেষকৈ বংশগত উত্তৰাধিকাৰৰ [[কুৰাইশ্ব]] পৰম্পৰাই আলীক প্ৰবলভাৱে অনুকূল কৰিছিল,{{sfn|Madelung|1997|p=5}}{{sfn|Mavani|2013|p=34}}{{sfn|Keaney|2021|loc=§3.1}} যদিও তেওঁৰ যৌৱনে তেওঁৰ গোচৰটো দুৰ্বল কৰি তুলিছিল।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}}{{Sfn|Afsaruddin|2013|p=51}} ইয়াৰ বিপৰীতে আবু বকৰৰ উত্তৰাধিকাৰ ([[খলিফা|খলিফাত]]) প্ৰায়ে এই ভিত্তিত ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা হয় যে তেওঁ মুহাম্মাদৰ অন্তিম দিনত কিছুমান নামাজৰ নেতৃত্ব দিছিল{{sfn|Jafri|1979|p=39}}{{sfn|Walker|2014|p=3}} যদিও এনে প্ৰতিবেদনৰ সত্যতা আৰু ৰাজনৈতিক তাৎপৰ্য্যক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে।{{sfn|Jafri|1979|p=39}}{{sfn|Lecomte|2012}}{{sfn|Shaban|1971|p=16}} ===== ফাতিমাৰ ঘৰত আক্ৰমণ ===== [[মদিনা]]ত আবু বকৰৰ নিযুক্তিৰ প্ৰতি সামান্য প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হোৱাৰ বিপৰীতে{{sfn|Walker|2014|p=3}} অতি সোনকালেই বানু হাছিম আৰু মুহাম্মাদৰ কিছু সহযোগীয়ে আলীৰ ঘৰত প্ৰতিবাদত গোট খাইছিল।{{sfn|Khetia|2013|pp=31–2}}{{sfn|Madelung|1997|p=32}} তাৰ ভিতৰত জুবাইৰ আৰু মুহাম্মদৰ ককাক [[আব্বাছ ইবনে আব্দ আল-মুত্তালিব|আব্বাছ]] আছিল।{{sfn|Madelung|1997|p=32}} সম্ভৱতঃ ঘদিৰ খুম্মৰ কথা উল্লেখ কৰি, এই প্ৰতিবাদকাৰীসকলে আলীক মুহাম্মাদৰ সঠিক উত্তৰাধিকাৰী বুলি ধৰি লৈছিল।{{sfn|Buehler|2014|p=186}}{{sfn|Fedele|2018}} {{sfn|Amir-Moezzi|2014}} ইয়াৰ উপৰিও{{sfn|Madelung|1997|p=43}} আল-তাবাৰীয়ে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি তাৰ পিছত উমৰে অস্ত্ৰধাৰী গোট এটাক নেতৃত্ব দি আলীৰ বাসগৃহলৈ লৈ যায় আৰু আলী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে আবু বকৰৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ নকৰিলে ঘৰটোত জুই জ্বলাই দিয়াৰ ভাবুকি দিয়ে।{{sfn|Jafri|1979|p=40}}{{sfn|Buehler|2014|p=186}}{{sfn|Qutbuddin|2006|p=249}}{{sfn|Cortese|Calderini|2006|p=8}} অতি সোনকালেই দৃশ্যটো হিংসাত্মক হৈ পৰে{{sfn|Madelung|1997|p=43}}{{sfn|Jafri|1979|p=41}} যদিও আলীৰ পত্নী [[ফাতিমা বিন্ত মুহাম্মাদ|ফাতিমা]]ই তেওঁলোকক অনুৰোধ কৰাৰ পিছতে ভিৰ পিছুৱাই যায়।{{sfn|Jafri|1979|p=40}} পিছত আবু বকৰে বানু হাছিমৰ ওপৰত সফল বৰ্জন কৰে{{sfn|Madelung|1997|pp=43–4}} আৰু অৱশেষত আলীৰ প্ৰতি থকা সমৰ্থন ত্যাগ কৰে।{{sfn|Madelung|1997|pp=43–4}}{{sfn|Jafri|1979|pp=40–1}} যেতিয়ালৈকে ফাতিমাৰ পিতৃ মুহাম্মাদৰ মৃত্যু নহয় সম্ভৱতঃ আলীয়ে নিজেই আবু বকৰৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰা নাছিল।{{sfn|Soufi|1997|p=86}} [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] সূত্ৰত ডেকা ফাতিমাৰ মৃত্যু (আৰু গৰ্ভপাত)ৰ কাৰণ আবু বকৰৰ আদেশত আলীক বশ কৰিবলৈ তেওঁৰ ঘৰত আক্ৰমণ কৰা বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Khetia|2013|p=78}}{{sfn|Buehler|2014|p=186}}{{sfn|Fedele|2018}} [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]]সকলে এই বাতৰিসমূহ স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰে{{sfn|Abbas|2021|p=98}} যদিও তেওঁলোকৰ প্ৰাৰম্ভিক সূত্ৰত প্ৰমাণ পোৱা গৈছে যে ফাতিমাৰ ঘৰত বলপূৰ্বকভাৱে প্ৰৱেশ কৰি আলীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা এটা গোট,{{Sfn|Soufi|1997|p=|pp=84–5}}{{Sfn|Ayoub|2014|pp=17–20}}''{{sfn|Khetia|2013|p=35}}'' যিটো কাণ্ডৰ বাবে আবু বকৰে মৃত্যুশয্যাত অনুশোচনা কৰিছিল।{{Sfn|Soufi|1997|p=84}}{{sfn|Khetia|2013|p=38}} সম্ভৱতঃ বানু হাছিমক দুৰ্বল কৰাৰ ৰাজনৈতিক পদক্ষেপ,{{sfn|Jafri|1979|p=47}}{{sfn|Madelung|1997|p=50}}{{sfn|Mavani|2013|p=116}}{{sfn|Soufi|1997|pp=104–105}} আবু বকৰে ইয়াৰ পূৰ্বে ফাতিমাৰ পৰা ফাদকৰ চহকী মাটি জব্দ কৰিছিল, যিবোৰক তাই পিতৃৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰ (বা উপহাৰ) বুলি গণ্য কৰিছিল।{{Sfn|Sajjadi|2018}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012c}} ফাদক জব্দ কৰাটো প্ৰায়ে [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] উৎসত নবীগত উত্তৰাধিকাৰৰ বিষয়ে হাদিছৰ সৈতে ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ সত্যতাক আংশিকভাৱে সন্দেহ কৰা হৈছে কাৰণ ই [[কোৰআন]]ৰ নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰোধিতা কৰে।{{sfn|Sajjadi|2018}}{{sfn|Soufi|1997|p=100}} === আবু বকৰৰ খিলাফত (ৰাজ্য ৬৩২–৬৩৪) === জনসমৰ্থনৰ অভাৱত আলীয়ে অৱশেষত [[মুছলমান]] ঐক্যৰ স্বাৰ্থত [[আবু বকৰ]]ৰ কালিক শাসন মানি লৈছিল।{{sfn|Madelung|1997|p=141}}{{sfn|Momen|1985|pp=19–20}}{{sfn|McHugo|2017|p=40}} বিশেষকৈ আলীয়ে বলপূৰ্বক [[খিলাফত]]ৰ পিছত লগা প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰিছিল।{{sfn|Jafri|1979|p=44}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} তথাপিও তেওঁ নিজৰ যোগ্যতা আৰু [[মুহাম্মাদ]]ৰ সৈতে আত্মীয়তাৰ বাবে নিজকে নেতৃত্বৰ বাবে আটাইতকৈ যোগ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=141, 253}}{{sfn|Mavani|2013|p=113{{ndash}}114}}{{sfn|Momen|1985|p=62}} প্ৰমাণৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আলীয়ে নিজকে মুহাম্মাদৰ নিৰ্দিষ্ট উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Mavani|2013|pp=114, 117}}{{sfn|Madelung|1997|p=253}}{{sfn|Shah-Kazemi|2019|p=79}} মুহাম্মাদৰ জীৱনকালৰ বিপৰীতে,{{sfn|Anthony|2013}}{{sfn|Mavani|2013|p=117}} আবু বকৰ আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ওমৰ]] আৰু [[উছমান]]ৰ খিলাফতৰ সময়ত আলীয়ে ৰাজহুৱা জীৱনৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Anthony|2013}}{{Sfn|Poonawala|1982}} আলিয়ে [[ৰিদ্দা যুদ্ধ]] আৰু আৰম্ভণিৰ মুছলমান বিজয়ত অংশগ্ৰহণ কৰা নাছিল যদিও,{{Sfn|Poonawala|1982}} তেওঁ চৰকাৰ আৰু ধৰ্মীয় বিষয়ত আবু বকৰ আৰু ওমৰৰ উপদেষ্টা হৈয়েই আছিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Poonawala|1982}} কিন্তু আলীৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সংঘাতৰ বিষয়েও ভালদৰে নথিভুক্ত কৰা হৈছে যদিও,{{sfn|Aslan|2005|p=122}}{{sfn|Madelung|1997|pp=42, 52–54, 213–4}}{{sfn|Abbas|2021|p=94}} [[ছুন্নী ইছলাম|ছুন্নী]] উৎসত বহুলাংশে আওকাণ কৰা হৈছে।{{sfn|Jafri|1979|p=45}}{{sfn|Shah-Kazemi|2019|p=78}} এই উত্তেজনাসমূহৰ সাৰ্থকতা আছিল ৬৪৪ চনত নিৰ্বাচনী পৰিষদৰ কাৰ্য্যবিধিৰ সময়ত যেতিয়া আলীয়ে প্ৰথম দুজন [[খলিফা]]ৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ দ্বাৰা বান্ধ খাই থাকিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।{{sfn|Mavani|2013|p=117}}{{sfn|Anthony|2013}} ইয়াৰ বিপৰীতে [[ছিয়া ইছলাম|ছিয়া]] সূত্ৰসমূহে আবু বকৰৰ প্ৰতি আলীৰ প্ৰতিজ্ঞাক ৰাজনৈতিক সুবিধাজনক (তাকিয়া) (জোৰ-জবৰদস্তি) কাৰ্য্য হিচাপে লয়।{{sfn|Shah-Kazemi|2019|p=81}} আলীৰ সৈতে হোৱা সংঘাতবোৰ হয়তো ছিয়া সূত্ৰত বৃদ্ধি পাইছে।{{Sfn|Jafri|1979|p=45}} === ওমৰৰ খিলাফত (ৰাজ্য ৬৩৪–৬৪৪) === ৬৩৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে আবু বকৰে ওমৰক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিছিল।{{Sfn|Dakake|2007|p=50}} এই নিযুক্তি সন্দৰ্ভত আলীৰ পৰামৰ্শ লোৱা হোৱা নাছিল, যিটো প্ৰথম অৱস্থাত একাংশ জ্যেষ্ঠ সংগীয়ে প্ৰতিহত কৰিছিল।{{Sfn|Jafri|1979|pp=47–8}} আলীয়ে নিজেই এইবাৰ কোনো দাবী হেঁচা নিদিলে আৰু ওমৰৰ খিলাফতৰ সময়ত ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ পৰা আঁতৰি থাকিল,{{sfn|Momen|1985|p=20}} তথাপিও তেওঁ কিছুমান বিশেষ বিষয়ত আলীৰ পৰামৰ্শ লৈছিল।{{sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a|p=382}} উদাহৰণস্বৰূপে, [[মদিনা]] ([[হিজৰা]])লৈ প্ৰব্ৰজনক ইছলামিক কেলেণ্ডাৰৰ আৰম্ভণি হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ ধাৰণাটোৰ বাবে আলীক কৃতিত্ব দিয়া হয়।{{Sfn|Huart|2012a}} তথাপিও আলীৰ ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শক চাগে আওকাণ কৰা হ’ল।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} উদাহৰণস্বৰূপে, ওমৰে ইছলামিক অগ্ৰাধিকাৰ অনুসৰি অতিৰিক্ত ৰাজ্যিক ৰাজহ বিতৰণ কৰিবলৈ ৰাজ্যিক পঞ্জী (দিৱান) উদ্ভাৱন কৰিছিল যদিও,{{Sfn|Afsaruddin|2013|p=32}} আলীয়ে মুহাম্মাদ আৰু আবু বকৰৰ প্ৰথা অনুসৰণ কৰি সেই ৰাজহ মুছলমানসকলৰ মাজত সমানে বিতৰণ কৰিব লাগে বুলি ধৰি লৈছিল।{{Sfn|Ayoub|2014|p=32}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} [[ডামাস্কাছ]]ৰ ওচৰৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ কৌশলগত বৈঠকতো আলী অনুপস্থিত আছিল।{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} আলীয়ে ওমৰৰ সামৰিক অভিযানত অংশ লোৱা নাছিল যদিও,{{Sfn|Jafri|1979|p=46}}{{sfn|Gleave|2008}} ৰাজহুৱাভাৱে আপত্তিও কৰা যেন নালাগে।{{sfn|Gleave|2008}} ওমৰে সম্ভৱতঃ বানু হাছিমত [[নবী]] আৰু [[খিলাফত]]ৰ সংমিশ্ৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল,{{sfn|Glassé|2001|p=40}}{{Sfn|Tabatabai|1975|p=158}} আৰু এইদৰে তেওঁ মুহাম্মাদক মৃত্যুশয্যাত নিজৰ ইচ্ছা নিৰ্ধাৰণ কৰাত বাধা দিছিল,{{Sfn|Momen|1985|p=16}}{{sfn|Abbas|2021|p=89}}{{sfn|Madelung|1997|p=22}} সম্ভৱতঃ তেওঁ আলীক স্পষ্টভাৱে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিব পাৰে বুলি আশংকা কৰিছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=66–7}} তথাপিও হয়তো আলীৰ সহযোগিতামূলক শাসন আঁচনিখনত সহযোগিতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা উপলব্ধি কৰি [[ওমৰ|ওমৰে]] খিলাফতৰ সময়ত আলী আৰু বানু হাছিমৰ ওচৰত কিছু সীমিত প্ৰস্তাৱ দিছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=62, 65}} উদাহৰণস্বৰূপে, ওমৰে মদিনাত থকা মুহাম্মাদৰ বাগিচাসমূহ আলীলৈ ঘূৰাই দিছিল, কিন্তু ফাদাক আৰু খাইবাৰক ৰাখিছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=62–64}} কিছুমান হিচাপ অনুসৰি ওমৰে আলীৰ কন্যা উম্ম কুলছুমক বিয়া কৰাবলৈ জোৰ দিছিল, যিটো কথাত আলীয়ে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি দিছিল যেতিয়া প্ৰাক্তনজনে তেওঁৰ দাবীৰ বাবে জনসমৰ্থন লাভ কৰিছিল।{{sfn|Madelung|1997|p=67}} ==== উছমানৰ নিৰ্বাচন (৬৪৪) ==== [[চিত্ৰ:Balami_-_Tarikhnama_-_the_election_of_'Othman_as_the_caliphate_of_Medina_(cropped).jpg|thumb|''তাৰিখনামাৰ পৰা এটা ফলিঅ’ উছমানৰ নিৰ্বাচন'']] ৬৪৪ চনত মৃত্যুৰ পূৰ্বে,{{sfn|Pellat|1983}} ওমৰে নিজৰ মাজৰ পৰা পৰৱৰ্তী খলিফা বাছনি কৰাৰ দায়িত্ব এটা সৰু কমিটীক দিছিল।{{sfn|Jafri|1979|p=50}} আলী আৰু উছমান এই কমিটীৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী প্ৰাৰ্থী আছিল,{{Sfn|Jafri|1979|p=52}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=43}} যাৰ সদস্যসকল আটাইকেইজনেই আছিল [[কুৰাইশ্ব|কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠী]]ৰ মুহাম্মাদৰ আদিম সংগী।{{sfn|Jafri|1979|p=50}} আন এজন সদস্য আব্দুল ৰহমান ইবনে আৱফক হয় কমিটীয়ে নহয় উমৰে নিৰ্ণায়ক ভোট দিছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=71}}{{Sfn|Jafri|1979|p=51}}{{Sfn|Momen|1985|p=21}} বিবেচনাৰ অন্তত ইবনে আৱফে তেওঁৰ ভায়েক উছমানক পৰৱৰ্তী [[খলিফা]] হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে,{{Sfn|Jafri|1979|p=54}}{{Sfn|Kennedy|2016|p=60}} যেতিয়া পিছৰজনে প্ৰথম দুজন [[খলিফা]]ৰ নজিৰ অনুসৰণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।{{Sfn|Jafri|1979|p=54}} ইয়াৰ বিপৰীতে আলীয়ে এই চৰ্ত নাকচ কৰিলে,{{Sfn|Jafri|1979|p=54}}{{Sfn|Momen|1985|p=21}} বা এৰাই চলি উত্তৰ দিলে।{{Sfn|Keaney|2021|loc=§3.4}} উছমানৰ প্ৰতি পক্ষপাতিত্ব কৰা কমিটীখনত আনছাৰসকলৰ প্ৰতিনিধিত্ব নাছিল।{{Sfn|Shaban|1971|pp=62–3}}{{Sfn|Jafri|1979|p=51}}{{sfn|Madelung|1997|pp=71–2}}{{Sfn|Jafri|1979|p=|pp=52–3}}{{sfn|Momen|1985|p=21}} এই দুয়োটা কাৰকে আলীৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰিছিল,{{Sfn|Jafri|1979|p=51}}{{Sfn|Abbas|2021|p=116}}{{Sfn|Madelung|1997|p=68}} যাক কেৱল কাৰ্য্যবিধিৰ পৰা বাদ দিব নোৱাৰিলেহেঁতেন।{{Sfn|Jafri|1979|p=|pp=52{{ndash}}53, 55}} === উছমানৰ খিলাফত (ৰাজ্য ৬৪৪–৬৫৬) === উছমানক নেপোটিজম,{{Sfn|Madelung|1997|p=87}} দুৰ্নীতি,{{Sfn|Veccia Vaglieri|1970|p=67}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=84}} আৰু অন্যায়ৰ অভিযোগত বহুলভাৱে অভিযুক্ত কৰা হৈছিল।{{Sfn|Dakake|2007|p=52}} আলীয়েও উছমানৰ আচৰণক সমালোচনা কৰিছিল,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}}{{Sfn|Gleave|2008}}{{Sfn|Madelung|1997|p=|pp=108, 113}} তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ বাবে দিয়া আড়ম্বৰপূৰ্ণ উপহাৰসমূহকে ধৰি।{{Sfn|Jafri|1979|p=53}}{{Sfn|Madelung|1997|p=108}} আলীয়ে আবু ধৰ আৰু আম্মাৰৰ দৰে স্পষ্টবাদী সংগীসকলকো সুৰক্ষা দিছিল,{{Sfn|Hinds|1972a|p=467}}{{Sfn|Madelung|1997|p=109}} আৰু সামগ্ৰিকভাৱে উছমানৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণকাৰী প্ৰভাৱৰ কাম কৰিছিল।{{Sfn|Hinds|1972a|p=467}} আলীৰ কিছুমান সমৰ্থক বিৰোধী আন্দোলনৰ অংশ আছিল,{{Sfn|Jafri|1979|p=63}}{{Sfn|Daftary|2014|p=30}} তেওঁলোকৰ প্ৰচেষ্টাত যোগ দিছিল [[মুহাম্মাদ]]ৰ জ্যেষ্ঠ সংগী তালহা আৰু জুবাইৰ আৰু তেওঁৰ বিধৱা আয়শা।{{Sfn|Madelung|1997|p=98}}{{Sfn|Madelung|1997|pp=100–2}}{{Sfn|Jafri|1979|p=63}} আলীৰ এনে সমৰ্থকসকলৰ ভিতৰত মালিক আল-আষ্টাৰ আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয়ভাৱে বিদ্বান ''কুৰা'' (শব্দ অৰ্থত ‘কোৰআন পাঠক’) আছিল।'''{{Sfn|Jafri|1979|p=59}}'''{{Sfn|Madelung|1997|p=108}} এই সমৰ্থকসকলে আলীক পৰৱৰ্তী খলিফা হিচাপে চাব বিচাৰিছিল যদিও তেওঁলোকৰ সৈতে তেওঁৰ সমন্বয়ৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।{{Sfn|Madelung|1997|pp=107–8}} আলীয়ে বিদ্ৰোহীসকলক নেতৃত্ব দিয়াৰ অনুৰোধো নাকচ কৰিছিল,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}}{{Sfn|Momen|1985|p=22}} যদিও তেওঁ সম্ভৱতঃ তেওঁলোকৰ অভিযোগৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল আছিল।{{Sfn|Jafri|1979|p=62}}{{Sfn|Momen|1985|p=22}} সেয়েহে তেওঁক বিৰোধীৰ বাবে স্বাভাৱিক কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল,{{Sfn|McHugo|2017|p=49}} অন্ততঃ নৈতিকভাৱে।{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} ==== উছমানৰ হত্যা (৬৫৬) ==== তেওঁলোকৰ অভিযোগ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ৬৫৬ চনত প্ৰাদেশিক বিৰোধীসকলে [[মদিনা]]ত ঢাল খায়।{{Sfn|Poonawala|1982}} [[ইজিপ্ত]]ৰ বিৰোধীয়ে আলীৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছিল আৰু আলীয়ে তেওঁলোকক উছমানৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=121}}{{Sfn|Madelung|1997|pp=118–9}} একেদৰেই আলীয়ে ইৰাকৰ বিৰোধীক হিংসাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ কয়, যিটো তেওঁলোকে গুৰুত্ব দিয়ে।{{Sfn|Madelung|1997|p=128}} তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক অভিযোগসমূহৰ সমাধানৰ বাবে,{{Sfn|Veccia Vaglieri|1970|p=68}}{{Sfn|Poonawala|1982}} তেওঁ উছমান আৰু বিৰোধীসকলৰ মাজতো বাৰে বাৰে মধ্যস্থতা কৰিছিল।{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Anthony|2013|p=31}}{{Sfn|Madelung|1997|p=111}} বিশেষকৈ আলীয়ে আলোচনা কৰি সেই চুক্তিৰ নিশ্চয়তা দিছিল যিয়ে প্ৰথম ঘেৰাওৰ অন্ত পেলাইছিল।{{Sfn|Madelung|1997|pp=111, 119}}{{Sfn|Poonawala|1982}} তাৰ পিছত তেওঁ উছমানক ৰাজহুৱাভাৱে তওবা কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াইছিল,{{Sfn|Madelung|1997|p=122}} কিন্তু [[খলিফা]]য়ে অতি সোনকালেই তেওঁৰ বক্তব্য প্ৰত্যাহাৰ কৰে, সম্ভৱতঃ তেওঁৰ সম্পাদক মাৰৱান ইবনে আল-হাকামে হেঁচা দিছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=123}} ইজিপ্তৰ বিদ্ৰোহীয়ে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে উছমানৰ বাসগৃহ ঘেৰাও কৰে যেতিয়া তেওঁলোকে তেওঁলোকক শাস্তি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়া এখন চৰকাৰী পত্ৰ আটক কৰে। তেওঁলোকে খলিফাক পদত্যাগ কৰাৰ দাবী জনায় যদিও তেওঁ নাকচ কৰে আৰু চিঠিখনৰ বিষয়ে নিজৰ নিৰ্দোষতা বজাই ৰাখে,{{Sfn|Madelung|1997|p=112}} যাৰ বাবে প্ৰাৰম্ভিক উৎসসমূহত মাৰৱানক প্ৰায়ে দোষাৰোপ কৰা হয়।{{sfn|Madelung|1997|p=127}}{{sfn|Levi Della Vida|Khoury|2012}} আলীয়েও উছমানৰ পক্ষ লয়,{{Sfn|Madelung|1997|p=112}} কিন্তু খলিফায়ে আপাত দৃষ্টিত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে চিঠিখনৰ বিষয়ে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=126}} সম্ভৱতঃ এই সময়তে আলীয়ে উছমানৰ বাবে অধিক মধ্যস্থতা কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল,{{Sfn|Madelung|1997|p=112}}{{Sfn|McHugo|2017|p=49}} যাক ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে ইজিপ্তৰ বিদ্ৰোহীয়ে হত্যা কৰিছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=127}}{{Sfn|Hinds|1972a}}{{Sfn|Donner|2010|p=152}} এই মাৰাত্মক আক্ৰমণত আলীয়ে কোনো ভূমিকা লোৱা নাছিল,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}}{{Sfn|Kennedy|2016|p=65}} আৰু আলীৰ অনুৰোধত উছমানৰ ঘেৰাও কৰা বাসগৃহত পহৰা দি থকাৰ সময়ত তেওঁৰ পুত্ৰ হাছান আহত হয়।{{Sfn|Afsaruddin|Nasr|2023}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012f}}{{Sfn|Jafri|1979|p=63}} তেওঁ বিদ্ৰোহীসকলক ঘেৰাওৰ সময়ত উছমানৰ ঘৰলৈ পানী পঠিয়াবলৈও পতিয়ন নিয়াইছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=112}}{{Sfn|Hinds|1972a|p=467}} ==খিলাফত== ===নিৰ্বাচন (৬৫৬)=== [[File:British Library MS Oriental 7238, fol. 9v Maktel-i Ali Resul The swearing of allegiance to Ali at Kufa after the murder of Osman.jpg|thumb|ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰফালে বা সোতৰ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ মাকটেল-ই আলী ৰেচুলৰ পাণ্ডুলিপিৰপৰা আলীয়ে আনুগত্যৰ প্ৰতিশ্ৰুতি লাভ কৰি আছে। ]] ৬৫৬ চনত যেতিয়া ইজিপ্তৰ বিদ্ৰোহীয়ে উছমানক হত্যা কৰিছিল,{{Sfn|Madelung|1997|p=127}} তেতিয়া খিলাফতৰ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থী আছিল আলী আৰু তালহা। প্ৰাদেশিক বিদ্ৰোহী আৰু আনছাৰসকলক চহৰখনৰ নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখি উমাইয়াদসকলে মদীনাৰপৰা পলায়ন কৰিছিল। ইজিপ্তৰ মাজত তালহাই কিছু সমৰ্থন লাভ কৰিছিল যদিও ইৰাকী আৰু বেছিভাগ আনছাৰে আলীক সমৰ্থন কৰিছিল।{{sfn|Madelung|1997|p=141}} মুহাজিৰুণৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ,{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Momen|1985|p=22}}{{Sfn|Donner|2010|p=157}} আৰু মূল জনজাতীয় ব্যক্তিসকলেও এই সময়ত আলীক অনুকূল কৰিছিল।{{Sfn|Lapidus|2002|p=56}} এই গোটসমূহে আলীক খিলাফত আগবঢ়াইছিল আৰু তেওঁ কিছু সংকোচৰ অন্তত,{{Sfn|Momen|1985|p=22}}{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Gleave|2008}} ৰাজহুৱাভাৱে শপত গ্ৰহণ কৰিছিল।{{Sfn|Ayoub|2014|p=81}}{{Sfn|Bahramian|2015}}{{sfn|Madelung|1997|pp=142–3}} মালিক আল আস্তাৰে হয়তো প্ৰথমে আলীৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰিছিল।{{sfn|Madelung|1997|pp=142–3}} খিলাফতৰ আকাংক্ষা কৰা তালহা আৰু জুবাইৰেও{{Sfn|Momen|1985|p=24}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=70}} আলীক নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল, সম্ভৱতঃ ইচ্ছাকৃতভাৱে,{{Sfn|Gleave|2008}}{{Sfn|Madelung|1997|p=143}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012f}} কিন্তু পিছলৈ শপত ভংগ কৰিছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=147}}{{Sfn|Gleave|2008}}{{Sfn|Jafri|1979|p=64}} আলীয়ে হয়তো কাকো জোৰ-জবৰদস্তি কৰা নাছিল,{{Sfn|Ayoub|2014|p=81}} আৰু পিছত বহুতে আলীৰ সৈতে ভাঙি জোৰ-জবৰদস্তি কৰা বুলি দাবী কৰিলেও কোনো হিংসাৰ প্ৰমাণ কমেইহে পোৱা যায়।{{Sfn|Madelung|1997|pp=144–5}} একে সময়তে মদীনাত সংখ্যাগৰিষ্ঠ সমৰ্থকসকলে হয়তো আনক ভয় খুৱাইছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=144}} ====বৈধতা==== [[File:Ali Receiving the Bay'a (Swearing of Allegiance) (painting, recto; text, verso), folio from a manuscript of Maktel-i Ali Resul of Lami‘i Chelebi, late 16th century.jpg|thumb|আলীয়ে আনুগত্যৰ প্ৰতিশ্ৰুতি লাভ কৰি আছে, একে উৎস]] এইদৰে আলীয়ে ৰেজিচাইডে সৃষ্টি কৰা ক্ষমতাৰ শূন্যতা পূৰণ কৰিলে।{{Sfn|Shaban|1971|p=71}}{{Sfn|Anthony|2013|p=31}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=85}} অনিয়মিত আৰু পৰিষদবিহীন{{sfn|Madelung|1997|p=141}} তেওঁৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে মদিনাত ৰাজহুৱা বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল যদিও{{Sfn|Kennedy|2016|p=65}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|1970|p=69}}{{Sfn|Shaban|1971|p=71}} বিদ্ৰোহীসকলে তেওঁক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে তেওঁ উছমানৰ হত্যাকাণ্ডত সহযোগিতা কৰাৰ অভিযোগৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল।{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} যদিও অসুবিধাগ্ৰস্ত গোটসমূহে আলীৰ চাৰিওফালে সহজেই গোট খাইছিল,{{sfn|Shaban|1971|p=72}}{{sfn|Momen|1985|p=24}} তথাপি শক্তিশালী [[কুৰাইশ্ব|কোৰেইচসকল]]ৰ মাজত তেওঁৰ সমৰ্থন আছিল সীমিত, যাৰ কিছুমানে খিলাফতৰ আকাংক্ষা কৰিছিল।{{Sfn|Donner|2010|p=158}}{{sfn|Madelung|1997|p=141}} কোৰেইচৰ ভিতৰত দুটা শিবিৰে আলীৰ বিৰোধিতা কৰিছিল: উমৈয়াদসকলে, যিসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে উছমানৰ পিছত খিলাফত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ আৰু যিসকলে আবু বকৰ আৰু [[ওমৰ|উমৰে]] স্থাপন কৰা একে নীতিৰে কোৰেইচৰ খিলাফত পুনৰুদ্ধাৰ কৰিব বিচাৰিছিল। এই দ্বিতীয়টো গোট সম্ভৱতঃ কোৰেইচসকলৰ ভিতৰত সংখ্যাগৰিষ্ঠ আছিল।{{Sfn|Madelung|1997|p=147}}{{Sfn|Kennedy|2016|p=65}} আলীয়ে সঁচাকৈয়ে [[মুহাম্মাদ|মহম্মদ]]ৰ আত্মীয়ৰ নেতৃত্বৰ প্ৰতি থকা ঐশ্বৰিক বিশেষাধিকাৰৰ বিষয়ে কণ্ঠস্বৰ দিছিল,{{Sfn|Keaney|2021|loc=§3.5}}{{Sfn|Madelung|1997|p=72}} যিয়ে বাকী কোৰেইচসকলৰ ৰাজনৈতিক উচ্চাকাংক্ষাক বিপন্ন কৰি পেলালেহেঁতেন।{{Sfn|Abbas|2021|p=115}} === Administrative policies === [[File:Islamic coin, Time of the Rashidun. Khosrau type. AH 31-41 AD 651-661.jpg|thumb| [[Arab–Sasanian coinage]] minted in [[Bishapur]] during the [[caliphate]] of Ali contains both [[Arabs|Arabic]] and [[Sasanian]] symbols (image of the crowned [[Khosrow II]], [[Atar|holy fire]] center, and crescent-star, [[Basmala|bismillah]] in [[Arabic script|Arabic]] on margin).<ref>It was only when Yazdegerd died (A.D. 651) that some mark of Arab authority was added to the coinage (Plate II, 1; Marv, 651-52). Most early drahms have only a short Arabic religious inscription in the margin (such as "besm Allāh", "in the name of God"), with the name of Yazdegerd or his predecessor Ḵosrow II, but a few have the name of ʿAbdallāh b. ʿĀmer, conqueror and governor of southern and eastern Iran. The most common name in the first two decades of Arab rule is Ḵosrow II. https://www.iranicaonline.org/articles/arab-sasanian-coins</ref> Unlike known historical figures such as [[Ibn Zubayr]] and [[Mu'awiya I]], there are no coins minted in the names of [[Rashidun]] that could be evidence of [[Hegemony|political predominancy]].{{cn|date=August 2025}}]] ==== Justice ==== The caliphate of Ali was characterized by his strict justice.{{sfn|Madelung|1997|pp=309–10}}{{sfn|Momen|1985|p=25}}{{Sfn|Poonawala|1982}} He implemented radical policies to restore his vision of prophetic governance,{{Sfn|Tabatabai|1975|p=43}}{{Sfn|McHugo|2017|p=53}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=91}} and dismissed nearly all of Uthman's governors,{{Sfn|Donner|2010|p=158}} whom he considered corrupt.{{Sfn|Madelung|1997|p=148}} Ali also distributed the treasury funds equally among Muslims, following the practice of Muhammad,{{Sfn|Tabatabai|1975|p=45}} and is said to have shown zero tolerance for corruption.{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=105}}{{Sfn|Madelung|1997|p=272}} Some of those affected by Ali's egalitarian policies soon revolted against him under the pretext of revenge for Uthman.{{Sfn|Tabatabai|1975|p=44}} Among them was [[Mu'awiya I|Mu'awiya]], the incumbent governor of [[Syria]].{{Sfn|Daftary|2014|p=30}} Ali has therefore been criticized by some for political naivety and excessive rigorism,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}}{{Sfn|Madelung|1997|p=|pp=149–50}} and praised by others for righteousness and lack of political expediency.{{Sfn|Tabatabai|1975|p=44}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=91}} His supporters identify similar decisions of Muhammad,{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=89}}{{Sfn|Tabatabai|1975|p=46}} and argue that Islam never allows for compromising on a just cause, citing verse 68:9 of the Quran,{{Sfn|Tabatabai|1975|p=46}} "They wish that thou might compromise and that they might compromise."{{Sfn|Tabatabai|1975|p=64}}{{sfn|Nasr|Dagli|Dakake|Lumbard|2015|p=3203}} Some instead suggest that Ali's decisions were actually justified on a practical level.{{Sfn|Bahramian|2015}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|pp=89–90}}{{Sfn|Poonawala|1982}} For instance, the removal of unpopular governors was perhaps the only option available to Ali because injustice was the main grievance of the rebels.{{Sfn|Bahramian|2015}} ==== Religious authority ==== As evident from his public speeches,{{Sfn|Madelung|1997|p=150}} Ali viewed himself not only as the temporal leader of the Muslim community but also as its exclusive religious authority.{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=77}}{{Sfn|Shaban|1971|p=73}} He thus laid claim to the religious authority to interpret the Quran and [[Sunnah|Sunna]].{{sfn|Shaban|1971|pp=72–73}}{{Sfn|Mavani|2013|pp=67–68}} Some supporters of Ali indeed held him as their divinely-guided leader who deserved the same type of loyalty that Muhammad did.{{Sfn|Dakake|2007|p=57}} They felt an absolute and all-encompassing bond of spiritual loyalty ({{Transliteration|ar|walaya}}) to Ali that transcended politics.{{Sfn|Haider|2014|p=34}} For instance, many of them publicly offered Ali their unconditional support circa 658.{{Sfn|Dakake|2007|pp=|p=60}}{{Sfn|Madelung|1997|pp=251{{ndash}}252}} They justified their absolute loyalty to Ali on the basis of his merits, precedent in Islam,{{Sfn|Dakake|2007|p=59}} his kinship with Muhammad,{{Sfn|Jafri|1979|p=71}} and also the announcement by the latter at the Ghadir Khumm.{{Sfn|Haider|2014|p=34}} Many of these supporters also viewed Ali as the rightful successor to Muhammad after his death,{{Sfn|Dakake|2007|pp=58–59}} as evidenced in the poetry from that period, for instance.{{Sfn|Dakake|2007|p=262n30}}{{Sfn|Jafri|1979|p=67}} ==== Fiscal policies ==== Ali opposed centralized control over provincial revenues.{{sfn|Lapidus|2002|p=56}} He equally distributed excess taxes and booty among Muslims,{{sfn|Lapidus|2002|p=56}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} following the precedent of Muhammad and Abu Bakr.{{sfn|Abbas|2021|p=133}}{{Sfn|Tabatabai|1975|p=45}} In comparison, Umar had distributed the state revenues according to perceived Islamic merit,{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=90}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=83}} and Uthman was widely accused of nepotism and corruption.{{Sfn|Madelung|1997|p=87}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=|pp=84, 90}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|1970|p=67}} The strictly egalitarian policies of Ali earned him the support of underprivileged groups, including the Ansar, the {{Transliteration|ar|qurra}}, and the late immigrants to Iraq.{{sfn|Shaban|1971|p=72}} By contrast, Talha and Zubayr were both Qurayshite companions of Muhammad who had amassed immense wealth under Uthman.{{Sfn|Jafri|1979|pp=55–6}} They both revolted against Ali when he refused to grant them favors.{{Sfn|Ayoub|2014|p=94}}{{Sfn|Tabatabai|1975|p=45}} Some other figures among the Quraysh similarly turned against Ali,{{Sfn|Ayoub|2014|p=95}}{{Sfn|McHugo|2017|p=64}} who even withheld public funds from his relatives,{{sfn|Madelung|1997|p=264}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|pp=105–6}} whereas his archenemy Mu'awiya readily offered bribes.{{Sfn|McHugo|2017|p=64}}{{Sfn|Madelung|1997|p=276}} Ali instructed his officials to collect tax payments on a voluntary basis and without harassment, and to prioritize the poor when distributing public funds.{{Sfn|Abbas|2021|p=153}} A letter attributed to Ali directs his governor to pay more attention to land development than taxation.{{sfn|Lambton|1991|pp=xix, xx}}{{Sfn|Abbas|2021|p=156}} ==== Rules of war ==== During the Muslim civil war, Ali forbade his soldiers from looting,{{sfn|Heck|2023}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=94}} and instead paid them from tax revenues.{{sfn|Heck|2023}} He also pardoned his enemies in victory.{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=94}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=84}} Both of these practices were later enshrined in [[Fiqh|Islamic law]].{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=94}} Ali also advised his commander al-Ashtar not to reject any calls to peace, not to violate any agreements,{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|p=115}} and ordered him not to commence hostilities.{{Sfn|Ayoub|2014|p=109}} Ali similarly barred his troops from disturbing civilians,{{Sfn|Ayoub|2014|p=108}} killing the wounded and those who fled, mutilating the dead, entering homes without permission, looting, and harming women.{{Sfn|Ayoub|2014|p=|pp=109–10}} He prevented the enslavement of women in victory, even though some protested.{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} Before the [[Battle of Siffin]] with Mu'awiya, Ali did not retaliate and allowed his enemies to access drinking water when he gained the upper hand.{{sfn|Madelung|1997|p=227}}{{Sfn|Ayoub|2014|pp=111–2}} ===Battle of the Camel=== [[File:Paris, BnF, Supplément Persan 1030 fol. 513v-514r Ali defeats Aisha and takes her captive.jpg|thumb|Islamic miniature depicting Ali (depicted as a golden flame) defeating Aisha and taking her captive during the Battle of the Camel]] Aisha publicly campaigned against Ali immediately after his accession.{{Sfn|Ayoub|2014|p=89}}{{Sfn|Donner|2010|p=158}} She was joined in Mecca by her close relatives, Talha and Zubayr,{{Sfn|Madelung|1997|p=133}} who thus broke their earlier oaths of allegiance to Ali.{{Sfn|Madelung|1997|p=147}}{{Sfn|Gleave|2008}}{{Sfn|Jafri|1979|p=64}} This opposition demanded the punishment of Uthman's assassins,{{Sfn|Cappucci|2014|p=19}}{{Sfn|Anthony|2013|p=31}} and accused Ali of complicity in the assassination.{{Sfn|Anthony|2013|p=31}}{{Sfn|Madelung|1997|p=147}}{{Sfn|Poonawala|1982}} They also called for the removal of Ali from office and for a Qurayshite council to appoint his successor.{{Sfn|Donner|2010|p=158}}{{Sfn|Madelung|1997|p=157}} Their primary goal was likely the removal of Ali, rather than vengeance for Uthman,{{Sfn|Madelung|1997|p=157}}{{Sfn|Aslan|2005|p=132}}{{Sfn|McHugo|2017|loc=§2.II}} against whom the triumvirate had stirred up public opinion.{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012f}}{{Sfn|Madelung|1997|p=|pp=98, 101, 107}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=88}} The opposition failed to gain enough traction in [[Hijaz|Hejaz]],{{sfn|Poonawala|1982}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} and instead captured [[Basra]] in Iraq,{{sfn|Gleave|2008}}{{sfn|Poonawala|1982}} killing many there. Ali raised an army from nearby [[Kufa]],{{sfn|Veccia Vaglieri|2012f}}{{sfn|Hinds|1971|p=361}} which formed the core of Ali's forces in the coming battles.{{sfn|Hinds|1971|p=361}} The two armies soon camped just outside of Basra,{{sfn|Madelung|1997|p=166}}{{sfn|Poonawala|1982}} both probably numbered around ten thousand men.{{sfn|Hazleton|2009|p=107}} After three days of failed negotiations,{{sfn|Madelung|1997|p=169|pp=}} the two sides readied for battle.{{sfn|Madelung|1997|p=169}}{{sfn|Poonawala|1982}}{{sfn|Gleave|2008}} ==== Account of the battle ==== The battle took place in December 656.{{Sfn|Donner|2010|p=159}}{{sfn|Madelung|1997|pp=169–70}} The rebels commenced hostilities,{{sfn|Veccia Vaglieri|2012f}}{{sfn|Madelung|1997|p=170}} and Aisha was present on the battlefield, riding in an armored palanquin atop a red camel, after which the battle is named.{{sfn|Hazleton|2009|p=113}}{{sfn|Abbas|2021|p=139}} Talha was soon killed by another rebel, Marwan, the secretary of Uthman.{{sfn|Madelung|1997|pp=171–2}}{{sfn|Abbas|2021|p=140}} Zubayr, an experienced fighter, deserted shortly after the battle had begun,{{sfn|Madelung|1997|p=170}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012f}} but was pursued and killed.{{Sfn|Madelung|1997|p=170}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012f}} His desertion suggests he had serious moral misgivings about their cause.{{sfn|Madelung|1997|p=171}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012f}} Ali won the day,{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012f}}{{Sfn|Madelung|1997|p=172}}{{Sfn|Bahramian|2015}} and Aisha was respectfully escorted back to Hejaz.{{sfn|Abbas|2021|p=141}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012f}}{{Sfn|Donner|2010|p=159}} Ali then announced a public pardon,{{sfn|Hazleton|2009|p=121}} setting free all war prisoners, even Marwan,{{sfn|Madelung|1997|p=180-1}}{{sfn|Abbas|2021|p=141}} and prohibiting the enslavement of their women. Their seized properties were also returned.{{Sfn|Hazleton|2009|p=122}} Ali then stationed himself in Kufa,{{Sfn|Madelung|1997|p=182}} which thus became his de facto capital.{{Sfn|Donner|2010|p=159}}{{Sfn|McHugo|2017|loc=§2.II}} ===Battle of Siffin=== [[File:First Fitna Map, Ali-Muawiya Phase.png|thumb|Map of the [[First Fitna]]; green territory under Ali's control; pink territory under Mu'awiya's control.]] [[File:Balami - Tarikhnama - Battle of Siffin (cropped).jpg|thumb|right|Combat between the forces of Ali and Mu'awiya during the Battle of Siffin, from the ''[[Tarikhnama]]'']] Mu'awiya, the incumbent governor of Syria, was deemed corrupt and unfit by Ali,{{Sfn|Madelung|1997|p=148}} who wrote to and removed him from his post.{{Sfn|Madelung|1997|p=194}}{{Sfn|Petersen|1958|p=165}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=97}} In turn, Mu'awiya, as Uthman's cousin, launched a propaganda campaign across Syria, blaming Ali for the regicide and calling for revenge.{{Sfn|Madelung|1997|p=190}}{{Sfn|Abbas|2021|p=144}}{{Sfn|Rahman|1995|p=58}} Mu'awiya also joined forces with [[Amr ibn al-As]],{{Sfn|Donner|2010|p=160}} a military strategist,{{Sfn|Ayoub|2014|p=99}} who pledged to back the Umayyads against Ali in return for life-long governorship of Egypt.{{Sfn|Madelung|1997|p=196}} Yet Mu'awiya also secretly offered to recognize the caliphate of Ali in return for Syria and Egypt,{{Sfn|Madelung|1997|p=203}} which Ali rejected.{{Sfn|Madelung|1997|p=204}} Mu'awiya then formally declared war, charging Ali with regicide, demanding his removal, and a Syrian council thereafter to elect the next caliph.{{Sfn|Madelung|1997|pp=204–205}} Contemporary authors tend to view Mu'awiya's call for revenge as a pretext for a power grab.{{Sfn|Shah-Kazemi|2014|p=23}}{{Sfn|Shaban|1971|p=73}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|pp=95–6}}{{Sfn|Madelung|1997|p=186}}{{Sfn|Kennedy|2016|p=66}}{{Sfn|McHugo|2017|loc=2.III}} ==== Account of the battle ==== In the summer of 657, the armies of Ali and Mu'awiya camped at Siffin, west of the [[Euphrates|Euphrates River]],{{Sfn|Madelung|1997|p=226}} numbering perhaps at 100,000 and 130,000, respectively.{{Sfn|Lecker|2012}} Many of Muhammad's companions were present in Ali's army, whereas Mu'awiya could only boast a handful.{{Sfn|Momen|1985|p=25}}{{Sfn|Lecker|2012}} The two sides negotiated for a while, to no avail,{{Sfn|Anthony|2013|p=31}}{{Sfn|Donner|2010|p=161}}{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Shaban|1971|p=75}}{{Sfn|Kennedy|2016|p=67}} after which the main battle took place from Wednesday, 26 July 657,{{Sfn|McHugo|2017|loc=2.III}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2014|p=23}} until Friday or Saturday morning.{{sfn|Madelung|1997|p=232}}{{sfn|Donner|2010|p=161}} Ali probably refrained from initiating hostilities,{{Sfn|Bahramian|2015}} and later fought alongside his men on the frontline, whereas Mu'awiya led from his pavilion,{{sfn|Hazleton|2009|p=198}}{{sfn|Madelung|1997|p=234}} and rejected a proposal to settle the matters in a personal duel with Ali.{{Sfn|Madelung|1997|p=235}}{{Sfn|McHugo|2017|loc=2.III}}{{Sfn|Ayoub|2014|p=119}} Among those killed fighting for Ali was Ammar.{{Sfn|Madelung|1997|p=234}} In canonical Sunni sources, a prophetic hadith predicts Ammar's death at the hands of {{Transliteration|ar|al-fi'a al-baghiya}} ({{Lit|rebellious aggressive group}}) who call to hellfire.{{Sfn|Abbas|2021|p=149}}{{Sfn|Lecker|2012}}{{Sfn|Donner|2010|p=161}} ==== Call to arbitration ==== Fighting stopped when some Syrians raised pages of the Quran on their lances, shouting, "Let the Book of God be the judge between us."{{Sfn|Madelung|1997|p=238}}{{Sfn|Donner|2010|p=161}} Since Mu'awiya had for long insisted on battle, this call for arbitration suggests that he now feared defeat.{{Sfn|Madelung|1997|p=238}}{{Sfn|Anthony|2013|p=31}}{{Sfn|Adamec|2017|p=406}} By contrast, Ali exhorted his men to fight, telling them that raising Qurans was for deception, but to no avail.{{Sfn|Madelung|1997|p=238}}{{Sfn|McHugo|2017|loc=2.III}} Through their representatives, the {{Transliteration|ar|qurra}} and the {{Transliteration|ar|[[Ridda Wars|ridda]]}} tribesmen of Kufa,{{Sfn|Veccia Vaglieri|1970|p=70}}{{Sfn|Shaban|1971|p=75}}{{Sfn|Donner|2010|p=161}} the largest bloc in Ali's army,{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Shaban|1971|p=75}} both threatened Ali with mutiny if he did not answer the Syrians' call.{{Sfn|Madelung|1997|p=238}}{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Ayoub|2014|pp=123–4}}{{Sfn|Hinds|1972b|p=97}} Facing strong peace sentiments in his army, Ali accepted the arbitration proposal,{{sfn|Madelung|1997|p=241}} most likely against his own judgment.{{sfn|Donner|2010|p=161}}{{Sfn|Madelung|1997|p=241}} ==== Arbitration agreement ==== Mu'awiya now proposed that representatives from both sides should find a Quranic resolution.{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Hinds|1972b|p=98}} Mu'awiya was represented by his ally Amr,{{sfn|Madelung|1997|pp=241–2}} whereas, despite Ali's opposition, the majority in his camp pressed for the neutral Abu Musa, the erstwhile governor of Kufa.{{sfn|Afsaruddin|2013|p=53}}{{sfn|Donner|2010|p=161}}{{Sfn|Dakake|2007|p=|pp=1–2}} The arbitration agreement was written and signed on 2 August 657,{{sfn|Madelung|1997|p=243}} stipulating that the two representatives should meet on neutral territory,{{Sfn|Dakake|2007|p=1}} adhere to the Quran and Sunna, and restore peace.{{sfn|Madelung|1997|p=243}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2014|p=23}} Both armies left the battlefield after the agreement.{{sfn|Madelung|1997|p=247}} The arbitration agreement thus divided Ali's camp, as many did not support his negotiations with Mu'awiya, whose claims they considered fraudulent. By contrast, the agreement strengthened Mu'awiya's position, who was now an equal contender for the caliphate.{{Sfn|Madelung|1997|p=245}} ==== Formation of the Kharijites ==== [[File:Iraq under the Abbasid Caliphate (cropped).png|thumb|The [[Nahrawan Canal]] ran parallel to the east bank of the [[Tigris]]]] Some of Ali's men left him in protest to the arbitration agreement.{{Sfn|Madelung|1997|p=247}}{{Sfn|Bahramian|2015}} Many of them eventually rejoined Ali,{{Sfn|Rauf|2007|p=191}}{{Sfn|Madelung|1997|p=248–249}}{{sfn|Donner|2010|p=163}}{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} while the rest gathered in the town of [[al-Nahrawan]].{{Sfn|Bahramian|2015}} They became known as the [[Kharijites]] ({{lit|seceders}}), who later took up arms against Ali in the [[Battle of Nahrawan]].{{sfn|Levi Della Vida|2012}}{{sfn|Donner|2010|p=162}}{{sfn|Poonawala|1982}} The Kharijites, many of whom belonged to the {{Transliteration|ar|qurra}},{{Sfn|Hinds|1972b|p=100}} were likely disillusioned with the arbitration process.{{Sfn|Hinds|1972b|p=101}}{{Sfn|Poonawala|1982}} Their slogan was, "No judgment but that of God,"{{Sfn|Shah-Kazemi|2014|p=23}} highlighting their rejection of arbitration (by men) in reference to the Quranic verse 49:9.{{Sfn|Rauf|2007|p=|pp=190–191}} Ali called this slogan a word of truth by which the seceders sought falsehood because he viewed the ruler as indispensable in the conduct of religion.{{Sfn|Madelung|1997|pp=249–50}} ==== Arbitration proceedings ==== The two arbitrators met together in [[Dumat al-Jandal]],{{Sfn|Ayoub|2014|p=129}} perhaps in February 658.{{Sfn|Poonawala|1982}} There they reached the verdict that Uthman had been killed wrongfully and that Mu'awiya had the right to seek revenge.{{sfn|Madelung|1997|p=255}}{{sfn|Aslan|2005|p=137}}{{sfn|Poonawala|1982}} They could not agree on anything else.{{Sfn|Madelung|1997|p=256}} Rather than a judicial ruling, this was a political concession by Abu Musa, who probably hoped that Amr would later reciprocate this gesture.{{sfn|Madelung|1997|p=256}} Ali denounced the conduct of the two arbitrators as contrary to the Quran and began organizing a second Syria campaign.{{sfn|Madelung|1997|p=257}}{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} Solely an initiative of Mu'awiya,{{Sfn|Madelung|1997|p=255}} there was also a second meeting in [[Udhruh]].{{Sfn|Madelung|1997|p=255}}{{Sfn|Bahramian|2015}} The negotiations there also failed,{{sfn|Madelung|1997|p=257}} as the two arbitrators could not agree on the next caliph: Amr supported Mu'awiya,{{Sfn|Poonawala|1982}} while Abu Musa nominated his son-in-law Abd Allah ibn Umar,{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Glassé|2001|p=40}} who stood down.{{Sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Madelung|1997|p=286}} At its closure, Abu Musa publicly deposed both Mu'awiya and Ali and called for a council to appoint his successor per earlier agreements with Amr. When Amr took the stage, however, he deposed Ali and appointed Mu'awiya as his successor.{{sfn|Glassé|2001|p=40}}{{sfn|Donner|2010|p=165}}{{sfn|Poonawala|1982}} The Kufan delegation reacted furiously to Abu Musa's concessions,{{sfn|Madelung|1997|p=257}} and the common view is that the arbitration failed,{{Sfn|Madelung|1997|p=255}}{{sfn|Afsaruddin|2013|p=53}} or was inconclusive.{{Sfn|Fadel|2013|p=43}}{{Sfn|Rauf|2007|p=191}}{{Sfn|Hinds|1972b|p=102}} It nevertheless strengthened the Syrians' support for Mu'awiya and weakened the position of Ali.{{sfn|Madelung|1997|p=255}}{{sfn|Jafri|1979|p=65}}{{sfn|Momen|1985|p=25}}{{sfn|Poonawala|1982}}{{Sfn|Daftary|2013|p=31}} ===Battle of Nahrawan=== [[File:British Library MS Oriental 7238, fol 10v Maktel-i Ali Resul The Battle of Nehrevan.jpg|thumb|Ali bearing a green turban and [[Zulfiqar]] at the Battle of Nahrawan, folio from a manuscript of {{Transliteration|ar|Maqtel-i Ali resul}}, late sixteenth or early seventeenth century]] After the arbitration, Mu'awiya received the Syrians' pledge as caliph.{{sfn|Madelung|1997|pp=257–8}} Ali then organized a new, much smaller,{{sfn|Poonawala|1982}} Syria campaign.{{sfn|Donner|2010|p=163}}{{sfn|Glassé|2001|p=40}}{{sfn|Madelung|1997|pp=255, 257}} But he postponed the expedition,{{sfn|Madelung|1997|pp=259–60}} and instead marched to Nahrawan with his army,{{sfn|Madelung|1997|pp=259–60}} when he learned that the Kharijites were interrogating and executing civilians.{{sfn|Wellhausen|1901|pp=17–18}}{{sfn|Madelung|1997|p=254}} They killed many, apparently not even sparing women.{{Sfn|Levi Della Vida|2012}} Ali convinced many of the Kharijites to separate from their army, leaving about 1,500{{Ndash}}1,800, or 2,800, out of about 4,000 fighters.{{sfn|Madelung|1997|p=260}}{{sfn|Wellhausen|1901|p=18}} The rest of the Kharijites then attacked and were crushed by Ali's army of about 14,000 men.{{sfn|Madelung|1997|pp=259–261}}{{sfn|Wellhausen|1901|p=18}} The battle took place either on 17 July 658,{{Sfn|Madelung|1997|pp=260–1}}{{sfn|Donner|2010|p=163}} or in 657.{{sfn|Wellhausen|1927|p=85}}{{Sfn|Madelung|1997|pp=260–1}} Ali has been criticized by some for killing his erstwhile allies,{{Sfn|Ayoub|2014|p=|pp=141, 171}}{{sfn|Donner|2010|p=164}}{{Sfn|Madelung|1997|p=262}} many of whom were outwardly pious Muslims. For others, subduing the Kharijites was necessary, for they were violent and radicalized rebels who posed a danger to Ali's base in Kufa.{{Sfn|Madelung|1997|p=261}}{{Sfn|Kelsay|1993|p=87}}{{Sfn|Afsaruddin|2013|p=53}}{{Sfn|Shah-Kazemi|2019|pp=97–8}} ===Final years=== Following the Battle of Nahrawan, Ali could not muster enough support for a second Syria campaign.{{Sfn|Ayoub|2014|pp=|p=141}}{{Sfn|Madelung|1997|p=262}} Perhaps his soldiers were demoralized,{{sfn|Donner|2010|p=164}} or perhaps they were recalled by their tribal leaders,{{Sfn|Shaban|1971|p=77}}{{Sfn|Jafri|1979|p=123}} many of whom had been bribed and swayed by Mu'awiya.{{Sfn|Kennedy|2016|p=68}}{{Sfn|Jafri|1979|p=123}}{{sfn|Donner|2010|p=164}} By contrast, Ali did not grant any financial favors to tribal chiefs as a matter of principle.{{Sfn|Ayoub|2014|p=95}}{{Sfn|McHugo|2017|p=64}} At any rate, the secession of so many of the {{Transliteration|ar|qurra}} and the coolness of the tribal leaders weakened Ali.{{Sfn|Shaban|1971|p=77}}{{Sfn|Anthony|2013|p=31}}{{Sfn|Kennedy|2016|p=69}} Ali consequently lost Egypt to Mu'awiya in 658.{{Sfn|Donner|2010|p=165}}{{Sfn|Madelung|1997|p=|pp=268{{ndash}}9}} Mu'awiya also began dispatching military detachments,{{sfn|Donner|2010|p=165}} which targeted civilians along the Euphrates river, near Kufa, and most successfully, in the Hejaz and Yemen.{{sfn|Madelung|1997|pp=262, 288–291, 293}} Ali could not mount a timely response to these assaults.{{sfn|Veccia Vaglieri|2012a}} He eventually found sufficient support for a second Syria offensive, set to commence in late winter 661. His success was in part due to the public outrage over Syrian raids.{{Sfn|Madelung|1997|p=307}} However, plans for a second campaign were abandoned after the [[assassination of Ali]].{{sfn|Donner|2010|p=166}} == টোকা == {{notelist}}[[চিত্ৰ:Levha_(panel)_in_honor_of_Imam_'Ali.jpg|thumb|শীৰ্ষতম আৰবী লিখনিত লিখা আছে, "আলিৰ বাহিৰে কোনো সাহসী যুৱক আৰু [[জুলফিকাৰ]]ৰ বাহিৰে তৰোৱাল নাই"।]] == পাদটীকা == {{reflist|20em}} == তথ্যসমূহ == === গ্ৰন্থসমূহ === {{refbegin|2}} * {{Cite book|last=Abbas|first=H.|title=The Prophet's Heir: The Life of Ali ibn Abi Talib|publisher=Yale University Press|year=2021|isbn=978-0-300-25205-7|author-link=Hassan Abbas (scholar)}} * {{cite book|author-last=Adamec|author-first=L.W.|url=https://archive.org/details/historical-dictionary-of-islam-third-edition/mode/2up|title=Historical Dictionary of Islam|publisher=Rowman & Littlefield|year=2017|isbn=978-1-4422-7723-6|edition=Third|author-link=Ludwig W. Adamec|url-access=registration}} * {{cite book|last=Afsaruddin|first=A.|date=2013|title=The First Muslims: History and Memory|publisher=Oneworld Publications|isbn=978-1-85168-518-9|url=https://archive.org/details/the-first-muslims-history-and-memory-by-asma-afsaruddin/mode/2up|url-access=registration|author-link=Asma Afsaruddin}} * {{cite book|title=The Divine Guide In Early Shi'ism: The Sources of Esotericism in Islam|author-first=M.A.|author-last=Amir-Moezzi|translator-first=David|author-link=Mohammad Ali Amir-Moezzi|translator-last=Streight|publisher=State University of New York Press|year=1994|isbn=0-7914-2122-8|url=https://archive.org/details/thedivineguideinearlyshiism1/mode/1up|url-access=registration}} * {{cite book|title=Revelation and Falsification|author1-first=M.A.|author1-last=Amir-Moezzi|editor1-first=E.|isbn=978-90-04-16782-7|editor1-last=Kohlberg|editor2-first=M.A.|editor2-last=Amir-Moezzi|url=https://archive.org/details/KohlbergMoezziREVELATIONANDFALSIFICATIONTheKitabAlQiratOfAhmadB.MuhammadAlSayyariLeiden2009./mode/2up|url-access=registration|year=2009|publisher=Brill|chapter=Information, Doubts and Contradictions in Islamic Sources|pages=12{{ndash}}23}} * {{cite book|author-last=Aslan|author-first=R.|url=https://archive.org/details/RezaAslanNoGodButGod|title=No god but God: The Origins and Evolution of Islam|publisher=Random House|year=2005|isbn=1-58836-445-3|author-link=Reza Aslan|url-access=registration}} * {{cite book|title=The Crisis of Muslim History: Religion and Politics in Early Islam|author-first=M.M.|author-last=Ayoub|publisher=Oneworld Publications|year=2014|isbn=978-1-78074-674-6|url=https://archive.org/details/crisisofmuslimhi0000ayou/mode/2up|url-access=registration|author-link=Mahmoud M. Ayoub}} * {{cite book|last1=Bill|first1=J.|last2=Williams|first2=J.A.|year=2002|title=Roman Catholics and Shi'i Muslims: Prayer, Passion, and Politics|publisher=University of North Carolina Press|isbn=0-8078-2689-8|url=https://archive.org/details/romancatholicssh0000bill/mode/2up|url-access=registration}} * {{Cite book|last1=Esposito|first1=John L.|title=The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World|last2=Moosa|first2=Matti|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=0-19-509612-6|volume=1|location=|pages=|chapter=Alawiyyah}} * {{Cite book|last=Ismail|first=Raihan|title=Saudi Clerics and Shī'a Islam|publisher=Oxford University Press|year=2016|isbn=978-0-19-023331-0|location=|pages=}} * {{cite book|title=Medieval Islamic Political Thought|author-first=P.|author-last=Crone|year=2005|publisher=Edinburgh University Press|isbn=0-7486-2194-6|author-link=Patricia Crone}} * {{cite book|author=Atwan|first=Abdel Bari|url=https://archive.org/details/islamicstatedigi0000atwa|title=Islamic State: The Digital Caliphate|publisher=University of California Press|year=2015|isbn=978-0-520-28928-4|location=Oakland|page=|quote=}} * {{cite book|editor-last=Lawson|editor-first=T.|date=2005|title=Reason and Inspiration in Islam: Theology, Philosophy and Mysticism in Muslim Thought|url=https://archive.org/details/reasoninspiratio0000unse|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-85043-470-2|author-first=L.|author-last=Clarke|chapter=The Rise and Decline of ''Taqiyya'' in Twelver Shi'ism|pages=46{{ndash}}63}} * {{cite book|last1=Cortese|first1=D.|last2=Calderini|first2=S.|date=2006|url=https://books.google.com/books?id=Yz4pAAAAYAAJ|title=Women and the Fatimids in the World of Islam|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-0-7486-1732-6|edition=1st}} * {{cite book|title=History of Islamic Philosophy|author-first=H.|author-last=Corbin|author-link=Henry Corbin|translator1-first=L.|translator1-last=Sherrard|translator2-first=P.|translator2-last=Sherrard|publisher=Kegan Paul International|url=https://archive.org/details/byhenrycorbin/Henry%20Corbin%20-%20History-of-Islamic-Philosophy/mode/2up|url-access=registration|year=2006|isbn=978-0-7103-0416-2}} * {{cite book|last1=Cosman|first1=Madeleine Pelner|url=|title=Handbook to Life in the Medieval World, 3-Volume Set|last2=Jones|first2=Linda Gale|publisher=Infobase Publishing|year=2009|isbn=978-1-4381-0907-7|pages=|chapter=The Nusayriyya Alawis|quote=}} * {{cite book|author-last=Daftary|author-first=F.|url=https://archive.org/details/shii-heritage-series-farhad-daftary-a-history-of-shii-islam-i.-b.-tauris-2013_202104|title=A History of Shi'i Islam|publisher=I.B. Tauris|year=2013|isbn=978-0-85772-333-8|author-link=Farhad Daftary|url-access=registration}} * {{cite book|author-last=Daftary|author-first=F.|title=The Shi'i World: Pathways in Tradition and Modernity|publisher=I.B. Tauris|year=2015|isbn=978-1-78453-477-6|editor1-last=Daftary|editor1-first=F.|pages=169{{ndash}}209|chapter=Shi'i Communities in History|editor2-last=Sajoo|editor2-first=A.B.|editor3-last=Jiwa|editor3-first=S.|author-link=Farhad Daftary}} * {{cite book|title=The Charismatic Community: Shi'ite Identity in Early Islam|author-first=M.M.|author-last=Dakake|year=2007|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-7033-6|author-link=Maria Massi Dakake}} * {{cite book|title=The Ismā'īlīs: Their History and Doctrines|edition=Second|author-first=F.|author-last=Daftary|year=2007|isbn=978-0-511-35561-5|publisher=Cambridge University Press|url=https://archive.org/details/farhaddaftarytheismailistheirhistoryanddoctrines2ndedition/mode/|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Donaldson|first1=Dwight M.|title=The Shi'ite Religion (A history of Islam in Persia and Irak)|date=1933|publisher=Luzac and Company|url=https://archive.org/details/shiitereligionhi0000dona/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Donner|first=Fred M.|date=1999|editor1-last=Esposito|editor1-first=J.L.|title=The Oxford history of Islam|publisher=Oxford University Press|location=New York|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofi00john/mode/2up|chapter=Muhammad and the Caliphate: Political History of the Islamic Empire up to the Mongol Conquest|isbn=0-19-510799-3|url-access=registration|pages=1{{ndash}}61}} * {{Cite book|last=Donner|first=F.M.|url=https://archive.org/details/muhammadbeliever0000donn/mode/2up|title=Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0-674-06414-0|author-link=Fred Donner|url-access=registration}} * {{cite book|author-last=Esposito|author-first=J.L.|url=https://archive.org/details/oxforddictionary00bada/mode/2up|title=The Oxford Dictionary of Islam|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=0-19-512558-4|author-link=John Esposito|url-access=registration}} * {{cite book|title=Voices of Islam|volume=1|editor-first=V.J.|editor-last=Cornell|publisher=Praeger|year=2007|isbn=978-0-275-98733-6|chapter=What is Sunni Islam?|author-first=F.A.|author-last=Rauf|pages=185{{ndash}}216}} * {{cite book|author-last=Haider|author-first=N.|title=Shi'i Islam: An Introduction|url=https://archive.org/details/shiiislamintrodu0000haid|publisher=Cambridge University Press|year=2014|isbn=978-1-107-03143-2}} * {{cite book|last=Hajjar|first=Lisa|title=Courting Conflict: The Israeli Military Court System in the West Bank and Gaza|url=https://archive.org/details/courtingconflict0000hajj_k8r9|publisher=University of California Press|year=2005|isbn=9780520241947|page=|quote=}} * {{cite book|last=Halm|first=H.|date=2004|title=Shi'ism|publisher=Edinburgh University Press|isbn=0-7486-1888-0|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shiism0000halm|edition=Second|translator1-first=J.|translator1-last=Watson|translator2-first=M.|translator2-last=Hill}} * {{cite book|last=Jacobs|first=Martin|title=Reorienting the East: Jewish Travelers to the Medieval Muslim World|publisher=University of Pennsylvania Press|year=2014|isbn=9780812290011|page=|quote=}} * {{cite book|author-last=Jafri|author-first=S.H.M.|url=https://archive.org/details/originsearlydeve0000jafr/mode/2up?view=theater|title=Origins and Early Development of Shi'a Islam|publisher=Longman|year=1979|isbn=0-582-78080-2|author-link=Husain Mohammad Jafri|url-access=registration}} * {{cite book|author1-last=Kassam|author1-first=Z.|title=The Shi'i World: Pathways in Tradition and Modernity|author2-last=Blomfield|author2-first=B.|publisher=I.B. Tauris|year=2015|isbn=978-0-85772-967-5|editor1-last=Daftary|editor1-first=F.|chapter=Remembering Fatima and Zaynab: Gender in Perspective|author-link=Zayn Kassam|editor2-last=Sajoo|editor2-first=A.|editor3-last=Jiwa|editor3-first=S.}} * {{cite book|title='Uthman ibn 'Affan: Legend or Liability?|author-first=H.N.|author-last=Keaney|publisher=Oneworld Publications|year=2021|isbn=978-1-78607-697-7}} * {{cite book|last=Kelsay|first=J.|date=1993|title=Islam and War: A Study in Comparative Ethics|publisher=Westminster/John Knox Press|isbn=0-664-25302-4|url=https://archive.org/details/islamwarstudyinc0000kels/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|author-last=Kennedy|author-first=H.|url=https://archive.org/details/the-prophet-and-the-age-of-the-caliphates-the-islamic-near-east-from-the-sixth-t/mode/2up|title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-138-78761-2|edition=3rd|author-link=Hugh N. Kennedy|url-access=registration}} * {{cite book|last=Klemm|first=V.|date=2005|title=Ideas, Images, and Methods of Portrayal: Insights into Classical Arabic Literature and Islam|publisher=Brill|isbn=978-90-474-0726-3|editor-last=Günther|editor-first=S.|pages=181–208|chapter=Image Formation of an Islamic Legend: Fāṭima, the Daughter of the Prophet Muḥammad}} * {{cite book|title=Early Shī'ī Thought: The Teachings of Imam Muḥammad al-Bāqir|url=https://archive.org/details/earlyshiithought0000lala|author-first=A.R.|author-last=Lalani|publisher=I.B. Tauris|isbn=1-85043-592-8|year=2000}} * {{cite book|last=Lambton|first=A.K.S.|date=1991|title=Landlord and Peasant in Persia: A Study of Land Tenure and Land Revenue Administration|url=https://archive.org/details/landlordpeasanti0000lamb_c8q8|publisher=I.B. Tauris|isbn=1-85043-293-7}} * {{cite book|last=Lapidus|first=I.|date=2002|title=A History of Islamic Societies|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-77933-3|url=https://archive.org/details/historyofislamic0000lapi_t2d2/mode/2up|url-access=registration|edition=Second}} * {{cite book|title=Sunnis and Shi'a: A Political History|author-first=L.|author-last=Louër|translator-first=E.|translator-last=Rundell|publisher=Princeton University Press|year=2020|isbn=978-0-691-18661-0}} * {{cite book|author-last=Lucas|author-first=S.C.|title=Constructive Critics, Ḥadīth Literature, and the Articulation of Sunnī Islam: The Legacy of the Generation of Ibn Sa'd, Ibn Ma'īn, and Ibn Ḥanbal|publisher=Brill|year=2004|isbn=978-90-04-13319-8}} * {{cite book|last=Madelung|first=W.|author-link=Wilferd Madelung|date=1997|title=The Succession to Muḥammad: A Study of the Early Caliphate|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-64696-3|url=https://archive.org/details/successiontomuam0000made/mode/2up|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Mavani|first=H.|url=https://archive.org/details/religiousauthori0000mava/mode/|title=Religious Authority and Political Thought in Twelver Shi'ism: From Ali to Post-Khomeini|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-0-203-69428-2|url-access=registration}} * {{cite book|last=McHugo|first=J.|date=2017|title=A Concise History of Sunnis and Shi'is|url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000mchu_f4a6|publisher=Georgetown University Press|isbn=978-1-62616-587-8}} * {{cite book|last=McLaurin|first=Ronald D.|title=The Political Role of Minority Groups in the Middle East|publisher=Michigan University Press|year=1979|isbn=9780030525964|page=|quote=|author-link=Ronald D. McLaurin}} * {{cite book|last=Modarressi|first=H.|author-link=Hossein Modarressi|date=2003|title=Tradition and Survival: A Bibliographical Survey of Early Shī'ite Literature|publisher=Oneworld Publications|isbn=978-1-85168-331-4|volume=1}} * {{cite book|title=An Introduction to Shi'i Islam|url=https://archive.org/details/introductiontosh0000mome_o5t2|author-first=M.|author-last=Momen|year=1985|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-03531-5|author-link=Moojan Momen}} * {{Cite book|last=Moosa|first=Matti|title=Extremist Shiites: The Ghulat Sects|publisher=Syracuse University Press|year=1987|isbn=0-8156-2411-5|edition=1st|location=|pages=}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/thestudyquran_201909/mode/2up|title=The Study Quran: A New Translation and Commentary|publisher=Harper Collins|year=2015|isbn=978-0-06-112586-7|editor1-last=Nasr|editor1-first=S.H.|editor2-last=Dagli|editor2-first=C.K.|editor3-last=Dakake|editor3-first=M.M.|editor4-last=Lumbard|editor4-first=J.E.B.|editor5-last=Rustom|editor5-first=M.}} * {{cite book|last=Nasr|first=S.H.|author-link=Seyyed Hossein Nasr|date=2006|title=Islamic Philosophy from Its Origin to the Present: Philosophy in the Land of Prophecy|url=https://archive.org/details/islamicphilosoph0000nasr|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-6799-2}} * {{Cite book|last=Nisan|first=Mordechai|title=Minorities in the Middle East|publisher=McFarland & Company, Inc.|year=2002|isbn=978-0-7864-1375-1|edition=2nd|pages=|chapter=6: Alawites: To Power and the Unknown|quote=}} * {{cite book|author-last=Osman|author-first=R.|title=Female Personalities in the Qur'an and Sunna: Examining the Major Sources of Imami Shi'i Islam|url=https://archive.org/details/femalepersonalit0000osma|publisher=Routledge|year=2015|isbn=978-1-315-77014-7}} * {{cite book|author-last=Pierce|author-first=M.|title=Twelve Infallible Men: The Imams and the Making of Shi'ism|url=https://archive.org/details/twelveinfallible0000pier|publisher=Harvard University Press|year=2016|isbn=978-0-674-73707-5}} * {{cite book|title=A Chronology of Islamic History, 570{{ndash}}1000 CE|author-first=H.U.|author-last=Rahman|publisher=Ta-Ha Publishers|year=1995|isbn=1-897940-32-7|url=https://archive.org/details/chronologyofisla0000rahm/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Robinson|first=C.F.|date=2003|title=Islamic Historiography|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62936-2|url=https://archive.org/details/islamichistoriog0000robi/mode/2up|url-access=registration|author-link=Chase F. Robinson}} * {{cite book|last1=Rubin|first1=U.|date=1995|title=The Eye of the Beholder: The Life of Muḥammad as Viewed by the Early Muslims|url=https://archive.org/details/eyeofbeholderlif0000rubi|publisher=Darwin Press|isbn=0-87850-110-X|author-link=Uri Rubin}} * {{cite book|title=Islamic Messianism: The Idea of the Mahdi in Twelver Shi'ism|url=https://archive.org/details/islamicmessianis0000sach|author-first=A.A.|author-last=Sachedina|publisher=State University of New York Press|year=1981|isbn=978-0-87395-458-7|author-link=Abdulaziz Sachedina}} * {{cite book|last=Shaban|first=M.A.|date=1971|title=Islamic History|url=https://archive.org/details/islamichistoryne00shab|url-access=registration|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-08137-8}} * {{cite book|title=Justice and Remembrance: Introducing the Spirituality of Imam 'Ali|author-first=R.|author-last=Shah-Kazemi|publisher=I.B. Tauris|year=2007|isbn=978-1-84511-526-5|author-link=Reza Shah-Kazemi}} * {{cite book|author-last=Shah-Kazemi|author-first=R.|title=Imam 'Ali: From Concise History to Timeless Mystery|publisher=Matheson Trust|year=2019|isbn=978-1-908092-18-2}} * {{cite book|last=Tabatabai|first=S.M.H.|url=https://archive.org/details/ShiaInIslamCopy/mode/2up|title=Shi'ite Islam|publisher=State University of New York Press|year=1975|isbn=0-87395-390-8|translator-last=Nasr|translator-first=S.H.|author-link=Allameh Tabatabaei|translator-link=|url-access=registration}} * {{cite book|author-last=Veccia Vaglieri|author-first=L.|url=https://archive.org/details/cambridgehistory0001unse_v9h2/mode/2up|title=The Cambridge History of Islam|publisher=Cambridge University Press|year=1970|editor1-last=Holt|editor1-first=P.M.|volume=1|pages=57–103|chapter=The Patriarchal and Umayyad Caliphates|author-link=Laura Veccia Vaglieri|editor2-last=Lambton|editor2-first=A.K.S.|editor3-last=Lewis|editor3-first=B.|editor3-link=Bernard Lewis|editor1-link=Peter Holt (historian)|url-access=registration}} * {{cite book|last=Watt|first=W.M.|author-link=William Montgomery Watt|date=1960|title=Muhammad at Mecca|publisher=Oxford University Press|url=https://archive.org/details/WattMuhammadAtMecca/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last1=Wain|first1=A.|last2=Hashim Kamali|first2=M.|date=2017|title=The Architects of Islamic Civilisation|isbn=978-967-978-990-4|publisher=Pelanduk Publications}} * {{cite book|last=Wellhausen|first=J.|year=1901|title=Die Religiös-Politischen Oppositionsparteien im Alten Islam|language=de|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358135|publisher=Weidmannsche Buchhandlung|oclc=453206240|author-link=Julius Wellhausen|url-access=registration}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/arabkingdomandit029490mbp|url-access=registration|title=The Arab Kingdom and Its Fall|author-first=J.|author-last=Wellhausen|translator-first=M.G.|translator-last=Weir|publisher=University of Calcutta|year=1927|oclc=752790641}} * {{cite book|author-last=Hazleton|author-first=L.|url=https://archive.org/details/aftertheprophettheepicstoryoftheshiasunnisplitinislampdfdrive.com/mode/2up|title=After the Prophet: The Epic Story of the Shia-Sunni Split in Islam|publisher=Doubleday|year=2009|isbn=978-0-385-53209-9|author-link=Lesley Hazleton|url-access=registration}} * {{cite book|title=Shi'i Islam: Origins, Faith and Practices|author-first=M.A.|author-last=Shomali|author-link=Mohammad Ali Shomali|publisher=Islamic College for Advanced Studies Press|year=2003|isbn=1-904063-11-X}} * {{cite book|title=The Study of Shi'i Islam: History, Theology, and Law|editor1-first=F.|editor1-last=Daftary|editor2-first=G.|editor2-last=Miskinzoda|publisher=I.B. Tauris|year=2014|isbn=978-1-78076-506-8|chapter=The Evolution of al-Qādi al-Nu'man's Theory of Ismaili Jurisprudence as Reflected in the Chronology of his Works on Jurisprudence|author-first=I.K.|author-last=Poonawala|pages=295{{ndash}}351}} * {{cite book|author-last=Shah-Kazemi|author-first=R.|title=The Shi'i World: Pathways in Tradition and Modernity|publisher=I.B. Tauris|year=2015a|isbn=978-1-78453-477-6|editor1-last=Daftary|editor1-first=F.|pages=33{{ndash}}55|chapter=Imam Ali|editor2-last=Sajoo|editor2-first=A.B.|editor3-last=Jiwa|editor3-first=S.}} {{refend}} === বিশ্বকোষ === ==== ''ইৰানিক বিশ্বকোষ'' ==== {{refbegin|2}} * {{cite encyclopedia |year=1998 |title=Eschatology iii. Imami Shi'ism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/eschatology-iii |author-link=Mohammad Ali Amir-Moezzi |volume=VIII/6 |pages=575–581 |issn=2330-4804 |author-first=M.A. |author-last=Amir-Moezzi}} * {{Cite encyclopedia |year=1982 |title=ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB ii. ʿAlī as seen by the Community |encyclopedia=Encyclopedia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb#pt2 |last=Kohlberg |first=E.}} * {{cite encyclopedia |title=Ḥasan b. 'Ali b. Abi Ṭāleb |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali |last=Madelung |first=W. |date=2003 |author-link=Wilferd Madelung |pages=26{{ndash}}28 |issn=2330-4804 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131117041057/http://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali |archive-date=17 November 2013}} * {{cite encyclopedia |year=1983 |title=Abū Lo'Lo'a |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/abu-loloa-a-persian-slave-of-mogira-b |volume=I/3 |pages=333{{ndash}}334 |issn=2330-4804 |author-first=Ch. |author-last=Pellat}} * {{cite encyclopedia |year=1982 |title='Alī b. Abī Ṭāleb I. Life |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb#pt1 |author-link=Ismail Poonawala |edition=Online |author-first=I.K. |author-last=Poonawala}} {{refend}} ==== ''ইছলামৰ বিশ্বকোষ'' ==== {{refbegin|2}} * {{Cite encyclopedia |year=1994 |title=EHL-i HAK |encyclopedia=[[İslâm Ansiklopedisi]] |publisher= |last=Algar |first=Hamid |volume=10 |pages=513–515 |language=Turkish |chapter=}} * {{cite encyclopedia |year=2014 |title=Ghadīr Khumm |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_27419 |editor1-last=Fleet |editor1-first=K. |edition=Third |doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_27419 |isbn=978-90-04-26961-3 |author-last=Amir-Moezzi |author-first=M.A. |editor2-first=G. |editor2-last=Krämer |editor3-first=D. |editor3-last=Matringe |editor4-first=J. |editor4-last=Nawas |editor5-first=D.J. |editor5-last=Stewart |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2014 |title='Alids |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_26329 |last=Daftary |first=F. |editor1-last=Fleet |editor1-first=K. |edition=Third |doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26329 |isbn=978-90-04-17137-4 |editor2-first=G. |editor2-last=Krämer |editor3-first=D. |editor3-last=Matringe |editor4-first=J. |editor4-last=Nawas |editor5-first=D.J. |editor5-last=Stewart |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=Nahd̲j̲ al-Balāg̲h̲a |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_5752 |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_5752 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Djebli |author-first=M. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |title=Amīr al-Mu'minīn |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_0617 |last=Gibb |first=H.A.R. |date=2012 |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_0617 |isbn=978-90-04-16121-4 |url-access=subscription |s2cid=186002378}} * {{cite encyclopedia |title='Alī ibn Abī Ṭālib |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_26324 |last=Gleave |first=R.M. |date=2008 |editor1-last=Fleet |edition=Third |doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26324 |isbn=978-90-04-17137-4 |editor2-first=G. |editor2-last=Krämer |editor3-first=D. |editor3-last=Matringe |editor4-first=J. |editor4-last=Nawas |editor5-first=D.J. |editor5-last=Stewart |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |title='Ali |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/2214-871X_ei1_COM_0020 |date=2012a |editor1-last=Houtsma |editor1-first=M.Th. |edition=First |doi=10.1163/2214-871X_ei1_COM_0020 |isbn=978-90-04-08265-6 |author-last=Huart |author-first=Cl. |url-access=subscription |editor2-first=T.W. |editor2-last=Arnold |editor3-first=R. |editor3-last=Basset |editor4-first=R. |editor4-last=Hartmann}} * {{cite encyclopedia |year=2012b |title='Alids |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/2214-871X_ei1_SIM_0645 |editor1-last=Houtsma |editor1-first=M.Th. |edition=First |doi=10.1163/2214-871X_ei1_SIM_0645 |isbn=978-90-04-08265-6 |author-last=Huart |author-first=Cl. |editor2-first=T.W. |editor2-last=Arnold |editor3-first=R. |editor3-last=Basset |editor4-first=R. |editor4-last=Hartmann |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=Ṣiffīn |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_7018 |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_7018 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Lecker |author-first=M. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=Al-Saḳīfa |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0980 |last=Lecomte |first=G. |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0980 |isbn=978-90-04-16121-4 |url-access=subscription |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title='Ut̲h̲mān b. 'Affān |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_1315 |editor1-last=Bearman |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_1315 |isbn=978-90-04-16121-4 |last2=Khoury |first2=R.G. |last1=Levi Della Vida |first1=G. |url-access=subscription |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=K̲h̲ārid̲j̲ites |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0497 |last=Levi Della Vida |first=G. |author-link=Giorgio Levi Della Vida |editor1-last=Bearman |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0497 |isbn=978-90-04-16121-4 |url-access=subscription |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title='Alids |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_0543 |author-link=Bernard Lewis |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_0543 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Lewis |author-first=B. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=S̲h̲ī'a |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_6920 |last=Madelung |first=W. |author-link=Wilferd Madelung |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_6920 |isbn=978-90-04-16121-4 |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=Mubāhala |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_5289 |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_5289 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Schmucker |author-first=W. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |title=Ibn Muld̲j̲am |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0339 |last=Veccia Vaglieri |first=L. |date=2012g |author-link=Laura Veccia Vaglieri |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0339 |isbn=978-90-04-16121-4 |url-access=subscription |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs}} * {{cite encyclopedia |title=al-D̲j̲amal |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_1962 |last=Veccia Vaglieri |first=L. |date=2012f |author-link=Laura Veccia Vaglieri |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_1962 |isbn=978-90-04-16121-4 |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |title=G̲h̲adīr K̲h̲umm |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_2439 |last=Veccia Vaglieri |first=L. |date=2012b |author-link=Laura Veccia Vaglieri |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_2439 |isbn=978-90-04-16121-4 |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012a |title='Alī b. Abī Ṭālib |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0046 |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0046 |isbn=978-90-04-16121-4 |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription |author-last=Veccia Vaglieri |author-first=L.}} * {{cite encyclopedia |title=Fāṭima |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0217 |date=2012d |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0217 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Veccia Vaglieri |author-first=L. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012e |title=(al-)Ḥasan b. 'Alī b. Abī Ṭālib |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0272 |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0272 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Veccia Vaglieri |author-first=L. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2012c |title=Fadak |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_2218 |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_2218 |isbn=978-90-04-16121-4 |author-last=Veccia Vaglieri |author-first=L. |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |title=Abū Bakr |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_0165 |last=Watt |first=M.W. |date=1986 |author-link=W. Montgomery Watt |editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |edition=Second |doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_0165 |isbn=978-90-04-16121-4 |url-access=subscription |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs}} {{refend}} ==== ''বিশ্বকোষ ইছলামিকা'' ==== {{refbegin|2}} * {{cite encyclopedia |year=2015 |title='Alī b. Abī Ṭālib 11. The Iconography of Imam 'Alī in Persianate Islamic Art |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |editor-last=Daftary |editor-first=F. |editor-link=Farhad Daftary |doi=10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |author-first=M. |author-last=Alizadeh |translator-first=F. |translator-last=Negahban |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2015 |title='Alī b. Abī Ṭālib 3. Caliphate |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |editor-last=Daftary |editor-first=Farhad |doi=10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |author-last=Bahramian |author-first=A. |url-access=subscription |translator-first=M. |translator-last=Melvin-Koushki}} * {{cite encyclopedia |year=2015 |title='Alī b. Abī Ṭālib 1. Names and Titles |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |editor-last=Daftary |editor-first=F. |editor-link=Farhad Daftary |doi=10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |author-first=F. |author-last=Haj Manouchehri |translator-first=Matthew |translator-last=Melvin-Koushki |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2015 |title='Alī b. Abī Ṭālib 6. Mysticism (''Taṣawwuf'' and'' 'Irfān'') |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |editor-last=Daftary |editor-first=F. |editor-link=Farhad Daftary |doi=10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |author2-last=Shah-Kazemi |author2-first=R. |translator-first=K. |translator-last=Brown |author1-first=M.R. |author1-last=Jozi |url-access=subscription |author2-link=Reza Shah-Kazemi}} * {{cite encyclopedia |year=2015 |title='Alī b. Abī Ṭālib 4. Qur'ān and Ḥadīth Sciences |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |editor-last=Daftary |editor-first=F. |editor-link=Farhad Daftary |doi=10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |first1=A. |last1=Pakatchi |translator-last=Valey |translator-first=M.I. |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |title=Fadak |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |last=Sajjadi |first=S. |date=2018 |editor-last=Daftary |editor-first=F. |doi=10.1163/1875-9831_isla_COM_036126 |translator-first=A. |translator-last=Khaleeli |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2015b |title='Alī b. Abī Ṭālib 2. Biography |encyclopedia=Encyclopaedia Islamica |url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_26324 |editor-last=Daftary |editor-first=F. |doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26324 |isbn=978-90-04-17137-4 |author-first=R. |author-last=Shah-Kazemi |translator-first=M. |translator-last=Melvin-Koushki |url-access=subscription}} {{refend}} ==== অন্যান্য ==== {{refbegin|2}} * {{cite encyclopedia |title=Ghadir Khumm |encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/218/mode/2up |last=Afsaruddin |first=A. |date=2006 |editor-last=Leaman |editor-first=O. |page=218 |isbn=9-78-0-415-32639-1 |url-access=registration}} * {{Cite encyclopedia |year=2023 |title=Ali |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Ali-Muslim-caliph |author1-link=Asma Afsaruddin |last2=Nasr |first2=S.H. |last1=Afsaruddin |first1=A. |author2-link=Seyyed Hossein Nasr}} * {{cite encyclopedia |title=Ali b. Abi Talib |encyclopedia=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought |publisher=Princeton University Press |url=https://archive.org/details/princetonencyclo0000unse/ |last=Anthony |first=S.W. |date=2013 |editor-last=Bowering |editor-first=G. |pages=30{{ndash}}32 |isbn=978-0-691-13484-0}} * {{cite encyclopedia |title=Fatima |encyclopedia=Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopaedia of the Prophet of God |publisher=ABC-CLIO |url=https://archive.org/details/muhammadinhistor0000unse_h4s1/mode/2up |date=2014 |editor1-last=Fitzpatrick |editor1-first=C. |volume=1 |pages=182–187 |isbn=978-1-61069-178-9 |author-last=Buehler |author-first=A.F. |editor2-last=Walker |editor2-first=A.H. |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2014 |title='A'isha |encyclopedia=Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God |publisher=ABC-CLIO |url=https://archive.org/details/muhammadinhistor0000unse_h4s1/page/18/mode/2up |editor1-last=Fitzpatrick |editor1-first=C. |volume=1 |pages=18–20 |isbn=978-1-61069-178-9 |editor2-first=A.H. |editor2-last=Walker |author-first=J. |author-last=Cappucci |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |title=Sira |encyclopedia=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/MedievalIslamicCivilizationAnEncyclopedia_201603/page/n797/mode/2up?q=%222%3A207%22 |last=Faizer |first=R. |date=2006 |editor-last=Meri |editor-first=J.W. |page=754 |isbn=0-415-96692-2 |url-access=registration}} * {{Cite encyclopedia |year=2013 |title=Arbitration |encyclopedia=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought |publisher=Princeton University Press |url=https://archive.org/details/princetonencyclo0000unse/ |last=Fadel |first=M. |editor-last=Bowering |editor-first=G. |pages=43{{ndash}}44 |isbn=978-0-691-13484-0 |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |title=Fatima |encyclopedia=Encyclopedia of Women in World Religions |publisher=ABC-CLIO |date=2018 |editor-last=de-Gaia |editor-first=S. |page=56 |isbn=978-1-4408-4850-6 |author-last=Fedele |author-first=V.}} * {{Cite encyclopedia |year=2001 |title='Alī ibn Abī Ṭālib (598-40/598-661) |encyclopedia=The New Encyclopedia of Islam |publisher=AltaMira Press |url=https://archive.org/details/newencyclopediao0000glas/page/39/mode/2up |editor-last=Glassé |editor-first=C. |pages=39–41 |isbn=0-7591-0189-2 |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |title=Imamate |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam and the Muslim world |publisher=Macmillan Reference USA |last=Gleave |first=R. |date=2004 |editor-last=Martin |editor-first=R.C. |volume=1 |pages=350{{ndash}}351 |isbn=0-02-865604-0}} * {{cite encyclopedia |title=Politics and the Quran |encyclopedia=Encyclopaedia of the Qur'ān |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-3922_q3_EQCOM_00149 |last=Heck |first=P.L. |date=2023 |editor-last=Pink |editor-first=J. |doi=10.1163/1875-3922_q3_EQCOM_00149 |url-access=subscription}} * {{cite encyclopedia |year=2008 |title='Ali ibn Abi Talib |encyclopedia=Encyclopedia of Islamic Civilisation and Religion |publisher=Routledge |editor-last=Netton |editor-first=I.R. |pages=43{{ndash}}45 |isbn=978-0-700-71588-6 |author-first=E.D.A. |author-last=Hulmes}} * {{cite encyclopedia |year=2009 |title=Ali ibn Abi Talib |encyclopedia=Encyclopedia of Islam |publisher=Facts on File |url=https://archive.org/details/encyclopedia-of-islam_202006/page/32/mode/2up |editor-last=Campo |editor-first=J.E. |pages=33{{ndash}}34 |isbn=978-0-8160-5454-1 |url-access=registration |author-first=L.G. |author-last=Jones}} * {{cite encyclopedia |year=2006 |title='Ali ibn Abi Talib |encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/quranencyclopedi2006unse/page/28/mode/2up |last=Lalani |first=A.R. |editor-last=Leaman |editor-first=O. |editor-link=Oliver Leaman |pages=28{{ndash}}32 |isbn=9780415326391 |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2006 |title=Ahl al-Bayt |encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/thequrananencyclopediaed.byoliverleaman_201909/page/n709/mode/2up |author-link=Oliver Leaman |editor-last=Leaman |editor-first=O. |pages=16–17 |isbn=978-0-415-32639-1 |author-first=O. |author-last=Leaman |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2023 |title=Fāṭima |encyclopedia=Encyclopaedia of the Qur'ān |url=http://dx.doi.org/10.1163/1875-3922_q3_EQSIM_00153 |author-link=Jane Dammen McAuliffe |editor-last=Pink |editor-first=J. |doi=10.1163/1875-3922_q3_EQSIM_00153 |author-last=McAuliffe |author-first=J.D. |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2006 |title=Fatima (al-Zahra') bint Muhammad |encyclopedia=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/MedievalIslamicCivilizationAnEncyclopedia_201603/page/n291/mode/2up |editor-last=Meri |editor-first=J.W. |volume=1 |pages=248–250 |isbn=0-415-96692-2 |author-first=T. |author-last=Qutbuddin |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2006 |title='Ali ibn Abi Talib |encyclopedia=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/MedievalIslamicCivilizationAnEncyclopedia_201603/page/n79/mode/2up |author-link=Reza Shah-Kazemi |editor-last=Meri |editor-first=J.W. |volume=1 |pages=36{{endash}}37 |isbn=978-0-415-96690-0 |author-first=R. |author-last=Shah-Kazemi |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2014 |title='Ali ibn Abi Talib |encyclopedia=Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopaedia of the Prophet of God |publisher=ABC-CLIO |url=https://archive.org/details/muhammadinhistor0000unse_h4s1/mode/2up |last=Shah-Kazemi |first=R. |editor1-last=Fitzpatrick |editor1-first=C. |volume=1 |pages=182–187 |isbn=978-1-610-69177-2 |editor2-last=Walker |editor2-first=A.H. |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |year=2004 |title='Ali |encyclopedia=Encyclopedia of Islam and the Muslim World |publisher=Macmillan Reference USA |url=https://archive.org/details/encyclopediaofis0001unse/page/34/mode/2up |editor-last=Martin |editor-first=R.C. |volume=1 |pages=35{{endash}}38 |isbn=0028656040 |author-first=D. |author-last=Steigerwald |url-access=registration}} * {{cite encyclopedia |title=Nahj al-balagha |encyclopedia=Encyclopedia of Islamic Civilisation and Religion |publisher=Routledge |url=https://archive.org/details/encyclopediaofis0000unse_h2t8/mode/2up |last=Thomas |first=D. |date=2008 |editor-last=Netton |editor-first=I.R. |pages=477{{ndash}}478 |isbn=978-0-7007-1588-6 |url-access=registration}} * {{Cite encyclopedia |year=2014 |title=Abu Bakr al-Siddiq |encyclopedia=Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopaedia of the Prophet of God |publisher=ABC-CLIO |url=https://archive.org/details/muhammadinhistor0000unse_h4s1/mode/2up |editor1-last=Fitzpatrick |editor1-first=C. |volume=1 |pages=1–4 |isbn=9781610691789 |editor2-last=Walker |editor2-first=A.H. |author-last=Walker |author-first=A.H. |url-access=registration}} {{refend}} === জাৰ্নেল আৰু থিছিছ === {{refbegin|2}} * {{cite journal|last=Arafat|first=W. N.|date=1976|title=New Light on the Story of Banū Qurayẓa and the Jews of Medina|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|pages=100–107|volume=108|issue=2}} * {{cite journal|last1=Hinds|first1=M.|date=1971|title=Kûfan Political Alignments and Their Background in the Mid-Seventh Century A.D.|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1971-10_2_4/page/346|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=2|issue=4|pages=346–367|doi=10.1017/S0020743800001306|s2cid=155455942|issn=0020-7438}} * {{cite journal|author-last=Hinds|author-first=M.|year=1972a|title=The Murder of the Caliph 'Uthman|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1972-10_3_4/page/450|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=3|pages=450–469|issue=4|doi=10.1017/S0020743800025216|s2cid=159763369}} * {{cite journal|author-last=Hinds|author-first=M.|title=The Siffin Arbitration Agreement|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-semitic-studies_spring-1972_17_1/page/93|journal=Journal of Semitic Studies|volume=17|year=1972b|issue=1|pages=93–129|doi=10.1093/jss/17.1.93}} * {{Cite thesis|last=Khetia|first=V.|title=Fatima as a Motif of Contention and Suffering in Islamic Sources|date=2013|publisher=Concordia University|url=https://spectrum.library.concordia.ca/976817/}} * {{cite journal|last=Lalani|first=A.|date=2011|title=Ghadir Khumm|doi=10.1093/obo/9780195390155-0105|journal=Islamic Studies}} * {{cite journal|last=Miskinzoda|first=G.|year=2015|title=The Significance of the ''ḥadīth'' of the Position of Aaron for the Formulation of the Shī'ī Doctrine of Authority|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|volume=78|issue=1|page=67–82|doi=10.1017/S0041977X14001402|s2cid=159678004}} * {{cite journal|last=Modarressi|first=H.|year=1993|title=Early Debates on the Integrity of the Qur'ān: A Brief Survey|journal=Studia Islamica|volume=77|issue=77|pages=5–39|doi=10.2307/1595789|jstor=1595789|url=https://doi.org/10.2307/1595789|url-access=subscription}} * {{cite journal|author-last=Petersen|author-first=E. L.|title='Alī and Mu'āwiah: The Rise of the Umayyad Caliphate 656–661|journal=Acta Orientalia|volume=23|year=1958|pages=157–196|doi=10.5617/ao.5297|doi-access=free}} * {{cite thesis|last=Soufi|first=D. L.|date=1997|title=The Image of Fatima in Classical Muslim Thought|publisher=Princeton University|degree=PhD|url=https://www.proquest.com/docview/304390529|id={{ProQuest|304390529}}}} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == {{refbegin}} * {{cite book|last=Hamidullah|first=Muhammad|title=The Prophet's Establishing a State and His Succession|year=1988|publisher=University of California|isbn=978-969-8016-22-7|ref=none}} * {{cite book|last=Merrick|first=James L.|date=2005|title=The Life and Religion of Mohammed as Contained in the Sheeah Traditions|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-1-4179-5536-7|ref=none}} {{refend}}{{S-start}} {{S-off}}{{S-hou|[[বানু হাছিম]]||{{circa|600}}|{{circa|28 January}}|661|[[কুৰাইশ্ব]]|name=আলী}} {{s-rel|su}} {{s-bef|before=[[উছমান ইবনে আফফান]]}} {{s-ttl|title=[[List of Caliphs|Caliph of Islam]]<br />4th Rashidun Caliph|years=656–661}} {{s-aft|after=[[Hasan ibn Ali]]}} {{S-rel|sh}} {{S-bef|before=[[Muhammad]]|as=[[Khatam an-Nabiyyin|Final prophet]]|rows=4}} {{S-ttl|title=[[Twelver Shi'ism|Twelver]] Imam{{Clear}}[[Zaidiyyah|Zaidi]] Imam{{Clear}} [[Isma'ilis|Ismaili]] Imam{{clear}}[[Alevism|Alevi]] Imam{{clear}}[[Alawites|Alawite]] Imam|years=632–661}} {{S-aft|after=[[Hasan ibn Ali]]|as=Imam|rows=2}} {{S-end}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ছিয়া ইছলাম]] [[শ্ৰেণী:খলিফা]] [[শ্ৰেণী:ইছলামী নেতা]] gcwhaky5wbnlh2nqttzy7x3366psemv 0 123844 647875 526419 2026-10-26T08:19:15Z Xqbot 1052 [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 647875 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য]] hfhb2x4kq6df9wic9yejdj6iz5sumdz 0 125955 647723 637985 2026-10-25T21:39:42Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647723 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|চেলুল’জৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত আধা-কৃত্ৰিম তন্তু}} [[File:Rayon synthesis.webm|thumb|যেতিয়া চেলুল’জৰ এটা দ্ৰৱ কপৰাম’নিয়াম হাইড্ৰক্সাইডৰ সৈতে ছালফিউৰিক এচিডৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে, তেতিয়া চেলুল’জ দ্ৰৱৰপৰা প্ৰেক্ষেপণ হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। এচিডে তামৰ এটা জটিল যৌগৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি তাক দ্ৰৱীভূত কৰে আৰু ৰেয়নৰ পাতল নীলা তন্তু গঠন হয়। কিছুসময়ৰ পাছত এচিডে জটিল যৌগৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি তন্তুৰপৰা তামৰ লৱণ ধুই পেলায়, যাৰ ফলত তন্তুবোৰ বৰ্ণহীন হৈ পৰে। ]] '''ৰেয়ন''', যাক '''ভিস্ক’জ''' বুলিও কোৱা হয়, হৈছে এটা [[অৰ্ধ-কৃত্ৰিম তন্তু]] যি পুনৰ্জনন কৰা [[চেলুল’জ তন্তু|চেলুল’জ]]ৰ প্ৰাকৃতিক উৎসৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়, যেনে কাঠ আৰু সম্পৰ্কিত কৃষিজাত সামগ্ৰী।<ref>{{Cite web |url=https://www.swicofil.com/commerce/products/viscose/278/introduction.html |title=Viscose CV Introduction |website=Swicofil.com }}</ref> ইয়াৰ আণৱিক গঠন চেলুল’জৰ দৰেই।<ref>{{Cite web |title=The Differences Between Synthetic, Semi-synthetic, & Natural Fibers |url=https://www.naturalclothing.com/synthetic-semi-synthetic-natural/ |access-date=2025-05-13 }}</ref> ভিস্ক’জ তন্তু আৰু ফিল্মৰ বিভিন্ন ধৰণ আৰু গ্ৰেডৰ অস্তিত্ব আছে। কিছুমানে [[প্ৰাকৃতিক তন্তু]] যেনে [[ৰেচম]], [[ঊণ]], [[কপাহ]], আৰু [[শণ]]ৰ স্পৰ্শ আৰু গঠনৰ অনুকৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last=Kauffman |first=George B. |date=1993 |title=Rayon: The First Semi-Synthetic Fiber Product |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-chemical-education_1993-11_70_11/page/887 |journal=Journal of Chemical Education |volume=70 |issue=11 |doi=10.1021/ed070p887 |bibcode=1993JChEd..70..887K |page=887 }}</ref> ৰেচমৰ দৰে দেখা ধৰণবোৰক প্ৰায়ে [[কৃত্ৰিম ৰেচম]] বুলি কোৱা হয়। ইয়াক বয়ন বা বোৱাৰ জৰিয়তে কাপোৰ আৰু অন্যান্য উদ্দেশ্যৰ বাবে বস্ত্ৰ তৈয়াৰ কৰিব পাৰি।<ref name="UllCell">{{Ullmann |first1=Hans |last1=Krässig |first2=Josef |last2=Schurz |first3=Robert G. |last3=Steadman |first4=Karl |last4=Schliefer |first5=Wilhelm |last5=Albrecht |first6=Marc |last6=Mohring |first7=Harald |last7=Schlosser |date=2002 |title=Cellulose |doi=10.1002/14356007.a05_375.pub2 }}</ref> ৰেয়ন উৎপাদনত চেলুল’জ তন্তু [[দ্ৰৱীভূত কৰা]] জড়িত। তিনিটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল: * [[কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন|কপৰাম’নিয়াম]] প্ৰক্ৰিয়া (অপ্ৰচলিত), তামৰ লৱণৰ [[এম’নিয়া]]কীয় দ্ৰৱ ব্যৱহাৰ কৰা<ref name="Burchard 1994">{{cite journal |last1=Burchard |first1=Walther |last2=Habermann |first2=Norbert |last3=Klüfers |first3=Peter |last4=Seger |first4=Bernd |last5=Wilhelm |first5=Ulf |date=1994 |title=Cellulose in Schweizer's Reagent: A Stable, Polymeric Metal Complex with High Chain Stiffness |journal=Angewandte Chemie International Edition in English |volume=33 |issue=8 |doi=10.1002/anie.199408841 |pages=884–887 }}</ref> * ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়া (সৰ্বাধিক সাধাৰণ), [[ক্ষাৰ]] আৰু [[কাৰ্বন ডাইচালফাইড]] ব্যৱহাৰ কৰা<ref name="SciAm 2009">{{cite magazine |last=Nijhuis |first=Michelle |date=June 2009 |title=Bamboo Boom: Is This Material for You? |magazine=[[Scientific American]] |volume=19 |issue=2 |doi=10.1038/scientificamericanearth0609-60 |doi-broken-date=1 July 2025 |url=https://www.scientificamerican.com/article/bamboo-boom/ |bibcode=2009SciAm..19f..60N |pages=60–65 |access-date=2025-05-19 }}</ref><ref name="Radio National 2017">{{cite AV media |last1=Swan |first1=Norman |last2=Blanc |first2=Paul |date=20 February 2017 |title=The Health Burden of Viscose Rayon |work=[[Radio National]] |url=http://www.abc.net.au/radionational/programs/healthreport/the-health-burden-of-viscose-rayon/8286870 |access-date=2025-05-22 }}</ref> * [[লায়’চেল]] প্ৰক্ৰিয়া, [[এমাইন অক্সাইড]] ব্যৱহাৰ কৰা, যি নিউৰ’টক্সিক কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰপৰা বাচি থাকে কিন্তু অধিক ব্যয়-বহুল<ref name="brief">{{cite journal |date=2018 |title=Regenerated Cellulose by the Lyocell Process, a Brief Review of the Process and Properties |url=https://bioresources.cnr.ncsu.edu/resources/regenerated-cellulose-by-the-lyocell-process-a-brief-review-of-the-process-and-properties/ |journal=BioResources }}</ref><ref name="Tierney 2005">{{cite thesis |last=Tierney |first=John |date=December 2005 |title=Kinetics of Cellulose Dissolution in N-Methyl Morpholine-N-Oxide and Evaporative Processes of Similar Solutions |url=https://trace.tennessee.edu/utk_gradthes/2553/ }}</ref>{{Page needed|date=May 2025}} == ইতিহাস == ফৰাচী বিজ্ঞানী আৰু উদ্যোগপতি [[হিলেয়াৰ ডি চাৰ্ডনেট]] (1838–1924)ই প্ৰথম কৃত্ৰিম বস্ত্ৰ তন্তু, ''কৃত্ৰিম ৰেচম'' আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।<ref name="Woodings 2005">{{Cite web |last=Woodings |first=Calvin R. |date=2005 |title=A Brief History of Regenerated Cellulosic Fibres |url=http://www.nonwoven.co.uk/reports/History%20of%20Cellulosics.html |publisher=CWC |archive-date=22 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422133253/http://www.nonwoven.co.uk/reports/History%20of%20Cellulosics.html |access-date=5 October 2025 |archivedate=22 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120422133253/http://www.nonwoven.co.uk/reports/History%20of%20Cellulosics.html |deadurl=yes }}</ref> চুইছ [[ৰসায়নবিদ]] [[মেথিয়াছ এডুৱাৰ্ড শ্বেইজাৰ]] (1818–1860)ই আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যে চেলুল’জ [[শ্বেইজাৰৰ ৰিএজেণ্ট|টেট্ৰামিনকপাৰ ডাইহাইড্ৰক্সাইড]]ত দ্ৰৱীভূত হয়। [[মেক্স ফ্ৰেমেৰী]] আৰু [[জোহান আৰ্বান]]এ 1897 চনত [[লাইট বাল্ব]]ত ব্যৱহাৰৰ বাবে [[কাৰ্বন তন্তু]] উৎপাদনৰ পদ্ধতি উদ্ভাৱন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.industriepark-oberbruch.de/publish/en/location/history/historie.html |title=Over 100 Years Old and Still Going Strong from Glanzstoff (Artificial Silk) Factory to Industry Park |website=IndustriePark-Oberbruch.de |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322020858/http://www.industriepark-oberbruch.de/publish/en/location/history/historie.html |archive-date=2009-03-22 |access-date=2025-10-05 |archivedate=2009-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090322020858/http://www.industriepark-oberbruch.de/publish/en/location/history/historie.html |deadurl=yes }}</ref> 1904 চনত [[জে. পি. বেম্বাৰ্গ]]ৰদ্বাৰা [[কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন]]ৰ উন্নতিৰ ফলত কৃত্ৰিম ৰেচম প্ৰকৃত ৰেচমৰ সমতুল্য এটা সামগ্ৰী হৈ পৰিছিল।<ref name="UllCell" /> ইংৰাজ ৰসায়নবিদ [[চাৰ্লছ ফ্ৰেডৰিক ক্ৰছ]] আৰু তেওঁৰ সহযোগী [[এডৱাৰ্ড জন বেভান]] আৰু ক্লেটন বিডলে 1894 চনত তেওঁলোকৰ কৃত্ৰিম ৰেচমৰ পেটেণ্ট কৰিছিল। তেওঁলোকে ইয়াক "ভিস্ক’জ" নাম দিছিল কাৰণ ইয়াৰ উৎপাদনত এটা অতি সান্দ্ৰ দ্ৰৱৰ মধ্যস্থতা জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Day |first1=Lance |last2=McNeil |first2=Ian |date=2002 |doi=10.4324/9780203028292 |title=Biographical Dictionary of the History of Technology |url=https://archive.org/details/isbn_9780415060424 |isbn=978-0-203-02829-2 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780415060424/page/113 113] }}</ref> 1893 চনত তেওঁলোকে ভিস্ক’জ চিণ্ডিকেট গঠন কৰি লাইচেন্স প্ৰদান কৰিছিল আৰু 1896 চনত ব্ৰিটিছ ভিস্ক’ইড কো. লিমিটেড গঠন কৰিছিল।<ref name="Woodings 2005" /><ref name="Wheeler 1928">{{cite book |last=Wheeler |first=Edward |date=1928 |title=The Manufacture of Artificial Silk with Special Reference to the Viscose Process |publisher=Chapman & Hall |oclc=597235567 |hdl=2027/mdp.39015064400156 |hdl-access=free }}</ref>{{Page needed|date=May 2025}} প্ৰথম বাণিজ্যিক ভিস্ক’জ ৰেয়ন 1905 চনৰ নৱেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ কোম্পানী [[কৰ্টল্ডছ ফাইবাৰ্ছ]]ই উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=4 October 2010 |title=A Brief History of Regenerated Cellulosic Fibres |url=http://www.nonwoven.co.uk/2012/09/a-brief-history-of-regenerated.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722145210/http://www.nonwoven.co.uk/2012/09/a-brief-history-of-regenerated.html |archive-date=2015-07-22 |url-status=live |access-date=2025-05-13 }}</ref> কৰ্টল্ডছে 1910 চনত আমেৰিকাত তেওঁলোকৰ ফৰ্মুলেচন উৎপাদনৰ বাবে [[আমেৰিকান ভিস্ক’জ কৰ্পোৰেচন]] (পিছলৈ এভটেক্স ফাইবাৰ্ছ নামেৰে জনাজাত) গঠন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Owen |first=Geoffrey |date=2010 |title=The Rise and Fall of Great Companies: Courtaulds and the Reshaping of the Man-Made Fibres Industry |publisher=OUP/Pasold Research Fund |isbn=978-0-19-959289-0 }}</ref>{{Page needed|date=May 2025}} পৰিৱেশৰ ক্ষতি কম কৰাৰ বাবে নিৰ্মাতাসকলে ৰেয়ন উৎপাদনৰ বাবে কম ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ সন্ধান কৰি লায়’চেল পদ্ধতি উদ্ভাৱন কৰিছিল।<ref name="Chen 2015 pp79–95">{{cite book |last=Chen |first=J. |date=2015 |title=Textiles and Fashion |doi=10.1016/B978-1-84569-931-4.00004-0 |chapter=Synthetic Textile Fibers |isbn=978-1-84569-931-4 |pages=79–95 }}</ref> লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়া 1972 চনত [[আমেৰিকান এনকা কোম্পানী]]ৰ এটা দলে উদ্ভাৱন কৰিছিল। 2003 চনত আমেৰিকান এছ’চিয়েচন অৱ টেক্সটাইল কেমিষ্টছ এণ্ড কালাৰিষ্টছে নীল ই. ফ্ৰেংকছক লায়’চেলৰ বাবে হেনৰী ই. মিলছন বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Millson Award for Invention |url=https://aatcc.org/millson/#tab-1 |website=AATCC |access-date=2025-05-13 }}</ref> 1966–1968 চনত ডি. এল. জনছনে NMMO দ্ৰৱৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। 1969–1979 চনৰ দশকত [[আমেৰিকান এনকা কোম্পানী]]য়ে এই প্ৰক্ৰিয়া বাণিজ্যিকীকৰণৰ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সফল হোৱা নাছিল।<ref name="Chen 2015 pp79–95" /> এনকাৰ ভিতৰত এই তন্তুৰ কাৰ্যকৰী নাম আছিল "নিউচেল", আৰু এই কাম পাইলট প্লাণ্টৰ স্তৰলৈকে কৰা হৈছিল।<ref name="Chen 2015 pp79–95" /><ref>{{cite patent |country=US |number=4246221 |title=Process for Shaped Cellulose Article Prepared from Solution Containing Cellulose Dissolved in a Tertiary Amine N-oxide Solvent |pridate=1979-03-02 |fdate=1979-03-02 |pubdate=1981-01-20 |invent1=McCorsley, Clarence C. |assign1=Akzona Inc. }}</ref> 1980 চনত এই পেটেণ্ট [[আকজো]]ৰদ্বাৰা কৰ্টল্ডছ আৰু লেঞ্জিঙলৈ লাইচেন্স কৰা হৈছিল।<ref name="merge">{{Cite news |date=4 May 2004 |url=http://www.fibersource.com/F-Info/More_News/lenzing-050504.htm |title=Lenzing Acquires Tencel: Lenzing AG Acquires Tencel Group of Companies |work=FiberSource.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323063249/http://www.fibersource.com/f-info/More_News/lenzing-050504.htm |archive-date=23 March 2010 |access-date=5 October 2025 |archivedate=23 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100323063249/http://www.fibersource.com/f-info/More_News/lenzing-050504.htm |deadurl=yes }}</ref> কৰ্টল্ডছ ফাইবাৰ্ছে 1980 চনত "টেনচেল" ব্ৰেণ্ড নামৰ অধীনত এই তন্তু উদ্ভাৱন কৰিছিল। 1982 চনত যুক্তৰাজ্যৰ কভেণ্ট্ৰীত 100 কেজি/সপ্তাহৰ এটা পাইলট প্লাণ্ট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু 1984 চনত উৎপাদন দহগুণ বৃদ্ধি কৰি 1 টন/সপ্তাহ কৰা হৈছিল। 1988 চনত [[কৰ্টল্ডছ, গ্ৰীমছবি|গ্ৰীমছবি, যুক্তৰাজ্যৰ পাইলট প্লাণ্ট]]ত 25 টন/সপ্তাহৰ আধা-বাণিজ্যিক উৎপাদন লাইন খোলা হৈছিল।<ref name="Chen 2015 pp79–95" /><ref>{{Cite web |url=http://www.tencel-lyocell.com/p/introducing-tencel.html |title=Introducing Tencel Lyocell |archive-date=2013-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113165956/http://www.tencel-lyocell.com/p/introducing-tencel.html |access-date=2025-10-05 |archivedate=2013-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130113165956/http://www.tencel-lyocell.com/p/introducing-tencel.html |deadurl=yes }}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়া [[মোবাইল, এলাবামা]]ৰ কৰ্টল্ডছৰ ৰেয়ন কাৰখানাত বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="nyt">{{cite news |last=Ipsen |first=Erik |date=25 February 1993 |title=International Manager: Freed of Textile Business, Courtaulds Is Doing Fine |url=https://www.nytimes.com/1993/02/25/business/worldbusiness/IHT-international-manager-freed-of-textile-business.html |work=The New York Times |agency=International Herald Tribune }}</ref> 1993 চনৰ জানুৱাৰীত মোবাইলৰ টেনচেল প্লাণ্টে 20,000 টন/বছৰৰ সম্পূৰ্ণ উৎপাদন স্তৰত উপনীত হৈছিল।<ref name="nyt" /> 2004 চনত উৎপাদন চাৰিগুণ বৃদ্ধি পাই 80,000 টন হৈছিল।<ref name="merge" /> লেঞ্জিঙে 1990 চনত এটা পাইলট প্লাণ্ট আৰম্ভ কৰিছিল, আৰু 1997 চনত বাণিজ্যিক উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল, অষ্ট্ৰিয়াৰ [[হাইলিগেনক্ৰয়জ ইম লাফণিজটাল]]ত 12 মেট্ৰিক টন/বছৰ উৎপাদন কৰা হৈছিল।<ref name="Chen 2015 pp79–95" /><ref name="merge" /> 2003 চনত এটা বিস্ফোৰণৰ সময়ত প্লাণ্টটোৱে 20,000 টন/বছৰ উৎপাদন কৰি আছিল আৰু বছৰৰ শেষত ক্ষমতা দুগুণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Beacham |first=Will |date=2003-09-23 |title=Explosion and Fire Halts 'Lyocell' Output at Lenzing's Heiligenkreuz, Austria Plant |url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2003/09/23/521175/explosion-and-fire-halts-lyocell-output-at-lenzing-s-heiligenkreuz-austria-plant/ |agency=CNI |work=ICIS Explore |location=London |publisher=[[LexisNexis Risk Solutions]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102202301/https://www.icis.com/explore/resources/news/2003/09/23/521175/explosion-and-fire-halts-lyocell-output-at-lenzing-s-heiligenkreuz-austria-plant/ |archive-date=2021-11-02 }}</ref> 2004 চনত লেঞ্জিঙে 40,000 টন উৎপাদন কৰিছিল।<ref name="merge" /> 1998 চনত লেঞ্জিঙ আৰু কৰ্টল্ডছে এটা পেটেণ্ট বিবাদৰ নিষ্পত্তি কৰিছিল।<ref name="merge" /> 1998 চনত কৰ্টল্ডছক প্ৰতিদ্বন্দ্বী [[আকজো নোবেল]]ৰদ্বাৰা অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল, যিয়ে টেনচেল বিভাগক অন্য তন্তু বিভাগৰ সৈতে একৰ্ডিছ বেনাৰৰ অধীনত একত্ৰিত কৰিছিল, তাৰ পিছত ইয়াক ব্যক্তিগত ইকুইটি ফাৰ্ম [[চিভিচি পাৰ্টনাৰ্ছ]]ৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰিছিল। 2000 চনত চিভিচিয়ে টেনচেল বিভাগ [[লেঞ্জিং এজি]]ৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰিছিল, যিয়ে ইয়াক তেওঁলোকৰ "লেঞ্জিং লায়’চেল" ব্যৱসায়ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰিছিল কিন্তু টেনচেল ব্ৰেণ্ড নাম বজাই ৰাখিছিল।<ref name="merge" /> 2015 চনত লেঞ্জিঙে 130,000 টন/বছৰৰ সৈতে সৰ্ববৃহৎ লায়’চেল উৎপাদক হৈছিল।<ref name="Chen 2015 pp79–95" /> == প্ৰক্ৰিয়া == [[File:Cellulosic fibre production (total of 2.76 million tonnes) in 2002.png|thumb|2002 চনত চেলুল’জিক তন্তুৰ উৎপাদন (মুঠ 2.76 নিযুত টন)]] ৰেয়ন চেলুল’জ দ্ৰৱীভূত কৰি তাৰ পিছত এই দ্ৰৱক অদ্ৰৱণীয় তন্তুময় চেলুল’জলৈ ৰূপান্তৰ কৰি উৎপাদন কৰা হয়। এই পুনৰ্জননৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়া উদ্ভাৱন কৰা হৈছে। সৰ্বাধিক সাধাৰণ পদ্ধতিসমূহ হ’ল [[কপৰাম’নিয়াম]], ভিস্ক’জ, আৰু লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথম দুটা পদ্ধতি এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি প্ৰচলিত। === বাৰ্নিগ’টৰ পদ্ধতি === বাৰ্নিগ’টৰ নাইট্ৰ’চেলুল’জ ৰেয়ন আছিল চেলুল’জৰপৰা নাইট্ৰ’চেলুল’জ উৎপন্ন কৰা, য’ত চেলুল’জ কপাহৰপৰা লাভ কৰা হৈছিল আৰু ছালফিউৰিক আৰু নাইট্ৰিক এচিডৰ মিশ্ৰণৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰোৱা হৈছিল। নাইট্ৰেচন নিম্নলিখিতভাৱে হয়:<ref name="Myers 2007 pp20–23">{{Cite book |last=Myers |first=Richard L. |url=https://books.google.com/books?id=0AnJU-hralEC |title=The 100 Most Important Chemical Compounds: A Reference Guide |date=2007 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-33758-1 |pages=20–23 |access-date=21 November 2015 |archive-date=17 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617093705/https://books.google.com/books?id=0AnJU-hralEC |url-status=live }}</ref> [C₆H₇O₂(OH)₃]_n + HNO₃ ↔ [C₆H₇O₂(NO₃)₃]_n + H₂O. ছালফিউৰিক এচিডে বিক্ৰিয়াত গঠিত পানী শোষণ কৰে, নাইট্ৰ’চেলুল’জ এৰি দিয়ে।<ref name="Myers 2007 pp20–23" /> === কপৰাম’নিয়াম পদ্ধতি === {{Main|কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন}} [[File:Cu(NH3)4(OH)2.png|thumb|left|[[শ্বেইজাৰৰ ৰিএজেণ্ট]] বা কু’ক্সামৰ জলীয় দ্ৰৱ]] কপৰাম’নিয়াম ৰেয়নৰ গুণাগুণ ভিস্ক’জৰ দৰে, কিন্তু ইয়াৰ উৎপাদনত চেলুল’জক [[তামা]] আৰু [[এম’নিয়া]] ([[শ্বেইজাৰৰ ৰিএজেণ্ট]])ৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয়। এই উৎপাদন পদ্ধতিৰ পৰিৱেশৰ ওপৰত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱৰ বাবে [[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন এতিয়া উৎপাদন কৰা নহয়।<ref name="Ohio" /> প্ৰক্ৰিয়াটো অপ্ৰচলিত বুলি গণ্য কৰা হয়,<ref name="Burchard 1994" /> কিন্তু জাপানত এটা কোম্পানীয়ে এতিয়াও কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন উৎপাদন কৰে।<ref name="bemberg">{{Cite web |url=https://www.asahi-kasei.co.jp/fibers/en/bemberg/sustainability/process/index.html#loop |title=Production System |website=Asahi-Kasei.co.jp }}</ref>{{better source needed|date=August 2021}} [[টেট্ৰামিনকপাৰ(II) ছালফেট]]ও দ্ৰৱক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। === ভিস্ক’জ পদ্ধতি === [[File:Viscose Rayon spinning machine.JPG|thumb|1901 চনৰপৰা ভিস্ক’জ ৰেয়ন স্পিনিং মেচিন]] [[File:Xanthation.png|thumb|চেলুল’জৰ ক্সান্থেচনৰ সৰলীকৃত দৃশ্য<ref name="UllCell" />]] ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়াই [[চেলুল’জ]]ক শক্তিশালী ক্ষাৰৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰাই হয়, তাৰ পিছত সেই দ্ৰৱক [[কাৰ্বন ডাইচালফাইড]]ৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি [[ক্সান্থেট]] ডেৰিভেটিভ গঠন কৰা হয়। তাৰ পিছত ক্সান্থেটক পুনৰ চেলুল’জ তন্তুলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়াই [[কাঠ]]ক চেলুল’জৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, যিহেতু অন্য পথত [[লিগনিন]]-মুক্ত চেলুল’জৰ প্ৰয়োজন। কাঠৰ উৎসৰ ব্যৱহাৰে ভিস্ক’জক অন্য পদ্ধতিৰ তুলনাত সস্তা কৰে, গতিকে ই ঐতিহ্যগতভাৱে বৃহৎ পৰিসৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু মূল ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰচুৰ পৰিমাণে দূষিত নিষ্কাশন পানী উৎপন্ন কৰে। নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কম পানী ব্যৱহাৰ কৰে আৰু নিষ্কাশন পানীৰ মান উন্নত কৰিছে। [[File:Viscose Dope 1.jpg|thumb|alt=এটা বিকাৰত এটা সান্দ্ৰ কমলা-ৰঙা তৰল ভৰোৱা হৈছে|চেলুল’জ ক্সান্থেটৰ এটা সান্দ্ৰ দ্ৰৱ জলীয় ছ’ডিয়াম হাইড্ৰক্সাইডত দ্ৰৱীভূত হৈছে, যাক "ভিস্ক’জ ড’প" বুলি কোৱা হয়, চেলুল’জ তন্তুৰ পুনৰ্জননৰ পূৰ্বে<ref>{{Cite web |date=2025-04-02 |title=Cellulose Xanthate Image |url=https://www.epichem.com/pages/gallery |publisher=Epichem |access-date=2025-05-02 }}</ref>]] ভিস্ক’জৰ কেঁচা-মাল মূলতঃ [[কাঠৰ পাল্প]] (কেতিয়াবা [[বাঁহৰ পাল্প]])। ইয়াক ৰাসায়নিকভাৱে দ্ৰৱণীয় যৌগলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়, তাৰ পিছত দ্ৰৱীভূত কৰি [[স্পিনাৰেট (পলিমাৰ)|স্পিনাৰেট]]ৰ মাধ্যমে জোৰকৈ প্ৰেৰণ কৰা হয় যাতে ফিলামেণ্ট গঠন হয়, যিবোৰ ৰাসায়নিকভাৱে কঠিন হৈ প্ৰায় বিশুদ্ধ চেলুল’জৰ তন্তু গঠন কৰে।<ref name="fibersource">{{cite web |url=http://www.afma.org/f-tutor/rayon.htm |title=Rayon Fiber (Viscose) |website=AFMA.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406101953/http://www.afma.org/f-tutor/rayon.htm |archive-date=April 6, 2008 }}</ref> ৰাসায়নিক পদাৰ্থ যদি সাৱধানে নিয়ন্ত্ৰণ নকৰা হয়, তেন্তে [[কাৰ্বন ডাইচালফাইড]]ৰ ব্যৱহাৰে শ্ৰমিকৰ স্বাস্থ্যৰ গুৰুতৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে।<ref name="Blanc 2016">{{cite book |last=Blanc |first=Paul D. |date=2016 |title=Fake Silk: The Lethal History of Viscose Rayon |url=https://archive.org/details/fakesilklethalhi0000blan |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-20466-7 |oclc=961828769 }}</ref>{{Page needed|date=May 2025}}<ref name="Monosson 2016">{{cite journal |last=Monosson |first=Emily |date=25 November 2016 |title=Toxic Textiles |url=https://www.science.org/doi/pdf/10.1126/science.aak9834 |journal=Science |volume=354 |issue=6315 |page=977 |bibcode=2016Sci...354..977M |doi=10.1126/science.aak9834 |pmid=27884997 |url-access=subscription }}</ref> ভিস্ক’জ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ পাল্পক জলীয় ছ’ডিয়াম হাইড্ৰক্সাইডৰ সৈতে (সাধাৰণতে 16–19% [[ভৰ ভগ্নাংশ (ৰসায়ন)|ভৰ অনুসৰি]]) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে [[মাৰ্চাৰাইজেচন|ক্ষাৰীয় চেলুল’জ]] গঠন হয়, যাৰ অনুমাণিক সূত্ৰ [C₆H₉O₄−ONa]_{{mvar|n}}। এই পদাৰ্থক কিছু পৰিমাণে [[পলিমাৰ|ডিপলিমাৰাইজ]] হ’বলৈ দিয়া হয়। ডিপলিমাৰাইজেচনৰ হাৰ (পকোৱা বা পৰিপক্বতা) তাপমাত্ৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু বিভিন্ন অজৈৱ সংযোজনৰ উপস্থিতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হয়। বায়ুৱেও পকোৱা প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰভাবিত কৰে, কিয়নো অক্সিজেনে ডিপলিমাৰাইজেচনৰ কাৰণ হয়। ক্ষাৰীয় চেলুল’জক তাৰ পিছত কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি ছ’ডিয়াম চেলুল’জ [[ক্সান্থেট]] গঠন কৰা হয়:<ref name="UllCell" /> {{block indent|[C₆H₅(OH)₄−ONa]_{{mvar|n}} + {{mvar|n}}CS₂ &nbsp; →&nbsp; [C₆H₅(OH)₄−OCS₂Na]_{{mvar|n}}}} ৰেয়ন তন্তু পাকঘৰৰ দ্ৰৱৰপৰা [[ছালফিউৰিক এচিড]]ৰ দৰে খনিজ এচিডৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি উৎপন্ন কৰা হয়। এই পদক্ষেপত ক্সান্থেট গোটবোৰ হাইড্ৰ’লাইজ হৈ চেলুল’জ আৰু কাৰ্বন ডাইচালফাইড পুনৰ্জনন কৰে: {{block indent|[C₆H₅(OH)₄−OCS₂Na]_2{{mvar|n}} + {{mvar|n}}H₂SO₄ &nbsp; →&nbsp; [C₆H₅(OH)₄−OH]_2{{mvar|n}} + 2{{mvar|n}}CS₂ + {{mvar|n}}Na₂SO₄}} পুনৰ্জনন কৰা চেলুল’জৰ উপৰি, এচিডিফিকেশনে [[হাইড্ৰ’জেন ছালফাইড]] (H₂S), ছালফাৰ, আৰু কাৰ্বন ডাইচালফাইড উৎপন্ন কৰে। পুনৰ্জনন কৰা চেলুল’জৰ ধাৰাটো অৱশিষ্ট এচিড আঁতৰ কৰিবলৈ ধোৱা হয়। ছালফাৰ [[ছ’ডিয়াম ছালফাইড]] দ্ৰৱৰ সংযোজনৰদ্বাৰা আঁতৰ কৰা হয়, আৰু অপদ্ৰৱ্যসমূহ [[ছ’ডিয়াম হাইপ’ক্ল’ৰাইট]] দ্ৰৱ বা [[হাইড্ৰ’জেন পাৰক্সাইড]] দ্ৰৱৰ সৈতে ব্লিচিং কৰি অক্সিডাইজ কৰা হয়।<ref name="Wheeler 1928" />{{Page needed|date=May 2025}} উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াৰ আৰম্ভণি কাঠৰ পাল্প আৰু উদ্ভিদৰ তন্তুৰপৰা প্ৰক্ৰিয়াকৃত চেলুল’জৰ সৈতে হয়। পাল্পত চেলুল’জৰ পৰিমাণ প্ৰায় 87–97% হ’ব লাগে। পদক্ষেপসমূহ:<ref name="fibersource" /> 1. **নিমজ্জন**: চেলুল’জক [[কষ্টিক ছ’ডা]]ৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 2. **চাপ দিয়া**: ব্যৱহাৰ কৰা চেলুল’জক ৰোলাৰৰ মাজত চেপি অতিৰিক্ত তৰল আঁতৰ কৰা হয়। 3. **বিচূৰ্ণ কৰা**: চেপা পত্ৰবোৰক বিচূৰ্ণ বা টুকুৰা-টুকুৰ কৰি "বগা বিচূৰ্ণ" উৎপন্ন কৰা হয়। 4. **পকোৱা**: "বগা বিচূৰ্ণ"ক [[অক্সিজেন]]ৰ সংস্পৰ্শত পকোৱা হয়। এইটো এটা ডিপলিমাৰাইজেচন পদক্ষেপ আৰু পলিন’জিকৰ ক্ষেত্ৰত এৰাই চলা হয়। 5. **ক্সান্থেচন**: পকোৱা "বগা বিচূৰ্ণ"ক কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰ সৈতে মিহলাই ক্সান্থেট গঠন কৰা হয়, যাৰ ফলত "কমলা-হালধীয়া বিচূৰ্ণ" উৎপন্ন হয়। 6. **দ্ৰৱীভূতকৰণ**: "হালধীয়া বিচূৰ্ণ"ক ক্ষাৰীয় দ্ৰৱত দ্ৰৱীভূত কৰি ভিস্ক’জ গঠন কৰা হয়। ভিস্ক’জক কিছুসময়ৰ বাবে থিয় কৰি ৰখা হয়, যাতে ই "পকোৱা" হয়। এই পৰ্যায়ত পলিমাৰৰ আণৱিক ভৰ সলনি হয়। 7. **ফিল্টাৰিং আৰু স্পিনিং**: পকোৱাৰ পিছত ভিস্ক’জক ফিল্টাৰ কৰি, ডিগেছ কৰি, তাৰ পিছত [[স্পিনাৰেট]]ৰ মাধ্যমে ছালফিউৰিক এচিডৰ গা-ধোৱাত এক্সট্ৰুড কৰা হয়, যাৰ ফলত ৰেয়ন ফিলামেণ্ট গঠন হয়। এচিডক পুনৰ্জনন এজেণ্ট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই চেলুল’জ ক্সান্থেটক পুনৰ চেলুল’জলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। পুনৰ্জনন প্ৰক্ৰিয়া দ্ৰুত, যাৰ ফলত চেলুল’জ অণুৰ সঠিক দিশ নিৰ্ণয়ৰ বাবে সময় নাথাকে। পুনৰ্জনন প্ৰক্ৰিয়াক লেহেম কৰিবলৈ, গা-ধোৱাত [[জিংক ছালফেট]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিয়ে চেলুল’জ ক্সান্থেটক জিংক চেলুল’জ ক্সান্থেটলৈ ৰূপান্তৰ কৰে, যাৰ ফলত পুনৰ্জননৰ পূৰ্বে সঠিক দিশ নিৰ্ণয়ৰ বাবে সময় পোৱা যায়। 8. **স্পিনিং**: ভিস্ক’জ ৰেয়ন তন্তুৰ স্পিনিং [[ভিজা-স্পিনিং প্ৰক্ৰিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰি কৰা হয়। ফিলামেণ্টবোৰক স্পিনাৰেটৰ ফুটাৰপৰা এক্সট্ৰুজনৰ পিছত জমা দ্ৰৱত পাৰ কৰিবলৈ দিয়া হয়। 9. **ড্ৰয়িং**: ৰেয়ন ফিলামেণ্টবোৰক প্ৰসাৰিত কৰা হয়, যাক ড্ৰয়িং বুলি কোৱা হয়, তন্তুবোৰ সৰল কৰিবলৈ। 10. **ধোৱা**: তন্তুবোৰক অৱশিষ্ট ৰাসায়নিক পদাৰ্থ আঁতৰ কৰিবলৈ ধোৱা হয়। 11. **কাটিং**: ফিলামেণ্ট তন্তুৰ প্ৰয়োজন হ’লে প্ৰক্ৰিয়া ইয়াত শেষ হয়। [[ষ্টেপল তন্তু]]ৰ বাবে ফিলামেণ্টবোৰ কাটি লোৱা হয়। === লায়’চেল পদ্ধতি === {{Main|লায়’চেল}} [[File:Patagonia, OutDoor 2018, Friedrichshafen (1X7A0346).jpg|thumb|upright|[[লায়’চেল]] চাৰ্ট]] লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়াই চেলুল’জ সামগ্ৰীক [[এন-মিথাইলমৰ্ফ’লিন এন-অক্সাইড|এন-মিথাইল মৰ্ফ’লিন এন-অক্সাইড]] (NMMO) দ্ৰৱকত দ্ৰৱীভূত কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। প্ৰক্ৰিয়াটো চেলুল’জৰ সৈতে আৰম্ভ হয় আৰু [[স্পিনিং (পলিমাৰ)|ড্ৰাই-জেট ভিজা স্পিনিং]] জড়িত। ইয়াক [[আমেৰিকান এনকা কোম্পানী]] আৰু [[কৰ্টল্ডছ ফাইবাৰ্ছ]]ত উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল। লেঞ্জিঙৰ টেনচেল হৈছে লায়’চেল তন্তুৰ এটা উদাহৰণ।<ref name="UllCell" /> ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়াৰ দৰে নহয়, লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়াত অতি বিষাক্ত কাৰ্বন ডাইচালফাইড ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।<ref name="brief" /><ref name="Tierney 2005" />{{Page needed|date=May 2025}} "লায়’চেল" এটা জেনেৰিকাইজড ট্ৰেডমাৰ্ক হৈ পৰিছে, যাক চেলুল’জ তন্তু নিৰ্মাণৰ লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Tierney 2005" />{{Page needed|date=May 2025}} {{As of|2018|post=,}} লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহৃত নহয়, কাৰণ ই ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়াতকৈ অধিক ব্যয়-বহুল।<ref name="brief" /><ref name="Tierney 2005" />{{Page needed|date=May 2025}} == গুণাগুণ == [[File:Rayon closeup 1.jpg|thumb|এটা স্কাৰ্টৰপৰা ৰেয়নৰ ক্ল’জ-আপ]] [[File:Rayon closeup 2.jpg|thumb|ভিন্ন গঠনৰ সৈতে আন এটা স্কাৰ্ট]] [[File:Rayon closeup 3.jpg|thumb|দ্বিতীয়টোৰ দৰে গঠনৰ এটা ব্লাউজ]] ৰেয়ন এটা বহুমুখী তন্তু আৰু ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক তন্তুৰ দৰে আৰামদায়ক গুণাগুণ থকাৰ দাবী কৰা হয়, যদিও ৰেয়ন বস্ত্ৰৰ [[ড্ৰেপাৰী|ড্ৰেপ]] আৰু পিচ্ছিলতা প্ৰায়ে [[নাইলন]]ৰ দৰে। ই [[ৰেচম]], [[ঊণ]], [[কপাহ]], আৰু [[শণ]]ৰ স্পৰ্শ আৰু গঠনৰ অনুকৰণ কৰিব পাৰে। তন্তুবোৰ সহজে [[ৰং কৰা|ৰঙত]] বিস্তৃত ৰঙত ৰং কৰিব পাৰি। ৰেয়ন বস্ত্ৰ নৰম, মসৃণ, শীতল, আৰামদায়ক, আৰু অত্যন্ত শোষণক্ষম, কিন্তু ই সদায় শৰীৰৰ তাপ নিৰোধ নকৰে, যাৰ ফলত ই গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ জলবায়ুত ব্যৱহাৰৰ বাবে আদৰ্শ, যদিও ইয়াৰ [[হাতৰ অনুভৱ]] শীতল আৰু কেতিয়াবা প্ৰায় পিচ্ছিল যেন লাগে।<ref>{{cite book |last1=LaBat |first1=Karen L. |last2=Salusso |first2=Carol J. |name-list-style=amp |date=2003 |title=Classifications & Analysis of Textiles: A Handbook |publisher=University of Minnesota }}</ref> নিয়মীয়া ভিস্ক’জ ৰেয়নৰ স্থায়িত্ব আৰু চেহেৰা ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতা কম, বিশেষকৈ ভিজা অৱস্থাত। তথাপি, HWM ৰেয়ন (উচ্চ-ভিজা-মডিউলাছ ৰেয়ন) বহুত বেছি শক্তিশালী আৰু উচ্চ স্থায়িত্ব আৰু চেহেৰা ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰে। নিয়মীয়া ভিস্ক’জ ৰেয়নৰ বাবে শুকান-পৰিষ্কাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। HWM ৰেয়ন মেচিনত ধোৱাৰ যোগ্য।<ref name="Kadolph 2001">{{cite book |last1=Kadolph |first1=Sara J. |last2=Langford |first2=Anna L. |name-list-style=amp |date=2001 |title=Textiles |url=https://archive.org/details/textiles0000kado_y2s1 |edition=9 |publisher=Prentice Hall |isbn=978-0-13-025443-6 }}</ref>{{Page needed|date=May 2025}} নিয়মীয়া ৰেয়নৰ দৈৰ্ঘ্যমুখী ৰেখাবোৰক [[ষ্ট্ৰিয়েচন]] বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ ক্ৰছ-চেকশন এটা খাঁজযুক্ত বৃত্তাকাৰ আকৃতিৰ। HWM আৰু কপৰা ৰেয়নৰ ক্ৰছ-চেকশন অধিক গোলাকাৰ। [[ফিলামেণ্ট]] ৰেয়ন [[ধাগা]] প্ৰতি ধাগাত 80ৰপৰা 980 ফিলামেণ্টলৈকে ভিন্ন হয় আৰু আকাৰত 40ৰপৰা 5000 [[ডেনিয়াৰ (ইউনিট)|ডেনিয়াৰ]]লৈকে ভিন্ন হয়। ষ্টেপল তন্তু 1.5ৰপৰা 15 ডেনিয়াৰলৈকে হয় আৰু যান্ত্ৰিক বা ৰাসায়নিকভাৱে ক্ৰীম্প কৰা হয়। ৰেয়ন তন্তু স্বাভাৱিকভাৱে অতি উজ্জ্বল, কিন্তু ডিলাষ্টাৰিং [[পিগমেণ্ট]]ৰ সংযোজনে এই স্বাভাৱিক উজ্জ্বলতা হ্ৰাস কৰে।<ref name="Kadolph 2001" /> == গঠনগত পৰিৱৰ্তন == ৰেয়নৰ ভৌতিক গুণাগুণ 1940 চনৰ দশকত উচ্চ-টেনাচিটি ৰেয়নৰ উদ্ভাৱনৰ সময়লৈকে অপৰিৱৰ্তিত আছিল। পৰৱৰ্তী গৱেষণা আৰু উন্নয়নে 1950 চনৰ দশকত উচ্চ-ভিজা-মডিউলাছ ৰেয়ন (HWM ৰেয়ন)ৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name="Kadolph 2001" /> যুক্তৰাজ্যত গৱেষণা চৰকাৰ-পুঁজিপ্ৰাপ্ত [[ব্ৰিটিছ ৰেয়ন ৰিচাৰ্ছ এছ’চিয়েচন]]ৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত আছিল। ''উচ্চ-টেনাচিটি ৰেয়ন'' হৈছে ভিস্ক’জৰ আন এটা পৰিবৰ্তিত সংস্কৰণ যি HWMৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ শক্তিশালী। এই ধৰণৰ ৰেয়ন সাধাৰণতে টায়াৰৰ তাঁৰৰ দৰে শিল্পগত উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Ohio" /> '''''{{Visible anchor|ম’ডাল}}''''' হৈছে [[লেঞ্জিং এজি]]ৰ এটা [[জেনেৰিকাইজড ট্ৰেডমাৰ্ক]], যি (ভিস্ক’জ) ৰেয়নৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাক নিৰ্মাণৰ সময়ত প্ৰসাৰিত কৰা হয়, অণুবোৰক তন্তুৰ সৈতে সংৰেখিত কৰা হয়। দুটা ৰূপ উপলব্ধ: "পলিন’জিক" আৰু "উচ্চ ভিজা মডিউলাছ" (HWM)।<ref name="Undershirts">{{Cite news |url=https://www.undershirts.co.uk/blogs/research/viscose-vs-modal-vs-lyocell |title=Viscose vs. Modal vs. Lyocell – Difference? |publisher=Robert Owen Undershirts Co |access-date=2018-06-11 }}</ref><ref name="The Spruce">{{Cite web |url=https://www.thespruce.com/how-to-wash-modal-clothes-2145794 |title=How to Wash Modal Clothes |website=The Spruce |access-date=2018-06-11 }}</ref>{{better source needed|date=August 2021}} ''উচ্চ-ভিজা-মডিউলাছ ৰেয়ন'' হৈছে ভিস্ক’জৰ এটা পৰিবৰ্তিত সংস্কৰণ যি ভিজা অৱস্থাত অধিক শক্তিশালী। ইয়াক কপাহৰ দৰে [[মাৰ্চাৰাইজ]] কৰিব পাৰি। HWM ৰেয়নক "পলিন’জিক" বুলিও জনা যায়।{{contradictory inline|date=August 2021}} পলিন’জিক তন্তু মাত্ৰাগতভাৱে স্থিৰ আৰু ভিজা অৱস্থাত সংকোচন বা আকৃতি হেৰুৱায় নহয়। ইয়াৰ পৰিধান-প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা আৰু শক্তি থাকে, লগতে নৰম, ৰেচমী অনুভৱ বজাই ৰাখে। ইয়াক কেতিয়াবা ম’ডাল বাণিজ্যিক নামেৰে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref name="Ohio">{{Cite web |last=Smith |first=Joyce A. |url=http://ohioline.osu.edu/hyg-fact/5000/5538.html |title=Rayon – The Multi-Faceted Fiber. Ohio State University Rayon Fact Sheet |archive-date=2010-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331124255/http://ohioline.osu.edu/hyg-fact/5000/5538.html }}</ref> ম’ডালক এককভাৱে বা অন্য তন্তুৰ সৈতে (প্ৰায়ে কপাহ বা [[স্পানডেস্ক]]) কাপোৰ আৰু গৃহস্থালি সামগ্ৰী যেনে পায়জামা, অন্তৰ্বাস, বাথৰ’ব, টাৱেল, আৰু বিছনাৰ চাদৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ম’ডালক [[কাপোৰ শুকুৱনি|টাম্বল-ড্ৰাই]] কৰিব পাৰি ক্ষতি নোহোৱাকৈ।<ref name="Undershirts" /> এই কাপোৰ তন্তুৰ গুণাগুণ আৰু কম পৃষ্ঠ ঘৰ্ষণৰ বাবে কপাহতকৈ কম [[পিল (টেক্সটাইল)|পিল]] কৰে বুলি জনা যায়।<ref name="The Spruce" /> ট্ৰেডমাৰ্কযুক্ত ম’ডাল বীচ গছৰ চেলুল’জৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক কপাহৰ তুলনাত অধিক পৰিৱেশ-বান্ধৱ বিকল্প বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াত গড়ে 10–20 গুণ কম পানী ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.lavenderhillclothing.com/pages/what-is-modal |title=What is Modal fabric? Discover the eco-friendly fabric modal }}</ref> == উৎপাদক আৰু ব্ৰেণ্ড নাম == 2018 চনত বিশ্বত ভিস্ক’জ তন্তুৰ উৎপাদন প্ৰায় 5.8 নিযুত টন আছিল, আৰু [[চীন]] মুঠ বিশ্ব উৎপাদনৰ প্ৰায় 65%ৰ সৈতে সৰ্ববৃহৎ উৎপাদক আছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/brandfeatures/venture-capital/article?id=107974 |title=Global Viscose Fiber Market Share, Size, Key Players Analysis, Revenue, Growth Rate and Future Outlook to 2025 |newspaper=Reuters |access-date=16 July 2019 }}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[বাণিজ্যিক নাম]] ৰেয়ন উদ্যোগত পণ্যত ৰেয়নৰ ধৰণ চিনাক্ত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভিস্ক’জ ৰেয়ন প্ৰথমে ইংলেণ্ডৰ কভেণ্ট্ৰীত 1905 চনত কৰ্টল্ডছে উৎপাদন কৰিছিল। ''বেম্বাৰ্গ'' হৈছে [[কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন]]ৰ বাবে জে. পি. বেম্বাৰ্গৰদ্বাৰা উদ্ভাবিত এটা বাণিজ্যিক নাম। বেম্বাৰ্গ ভিস্ক’জৰ দৰে প্ৰদৰ্শন কৰে কিন্তু ইয়াৰ ব্যাস অধিক সৰু আৰু ইয়াৰ স্পৰ্শ ৰেচমৰ সৈতে সৰ্বাধিক মিল আছে। বেম্বাৰ্গ এতিয়া কেৱল জাপানত উৎপাদন কৰা হয়।<ref name="bemberg"/> এই তন্তুবোৰ ভিস্ক’জ ৰেয়নতকৈ অধিক সূক্ষ্ম।{{Citation needed|date=May 2025}} ''ম’ডাল'' আৰু ''[[টেনচেল]]'' হৈছে [[লেঞ্জিং এজি]]ৰদ্বাৰা উৎপাদিত ৰেয়নৰ বহুলভাৱে ব্যৱহৃত ৰূপ। টেনচেল, যাৰ জেনেৰিক নাম ''লায়’চেল'', এটা অলপ ভিন্ন দ্ৰৱক পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াক আমেৰিকাৰ [[ফেডাৰেল ট্ৰেড কমিশ্যন]] (FTC)ৰদ্বাৰা এটা পৃথক তন্তু হিচাপে গণ্য কৰা হয়। টেনচেল লায়’চেল প্ৰথমে ইংলেণ্ডৰ [[কৰ্টল্ডছ, গ্ৰীমছবি|কৰ্টল্ডছৰ গ্ৰীমছবি প্লাণ্ট]]ত বাণিজ্যিকভাৱে উৎপাদন কৰা হৈছিল। এই প্ৰক্ৰিয়া, যিয়ে চেলুল’জক ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া অবিহনে দ্ৰৱীভূত কৰে, কৰ্টল্ডছ ৰিচাৰ্ছৰদ্বাৰা উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল। [[গ্ৰাছিম ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ|বিৰ্লা চেলুল’জ]] এটাও ৰেয়নৰ এটা প্ৰধান উৎপাদক। তেওঁলোকৰ কাৰখানা [[ভাৰত]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], আৰু চীনত অৱস্থিত। [[আকজো নোবেল#ফাইবাৰ্ছ|একৰ্ডিছ]] চেলুল’জ-ভিত্তিক তন্তু আৰু ধাগাৰ এটা প্ৰধান নিৰ্মাতা আছিল। উৎপাদন সুবিধা ইউৰোপ, আমেৰিকা, আৰু [[ব্ৰাজিল]]ত পোৱা যায়।<ref name="Colbond History">{{Cite web |url=http://www.colbond.us/history.htm |title=Colbond History |work=Colbond.us |archive-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923204603/http://www.colbond.us/history.htm |access-date=2025-10-05 |archivedate=2009-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090923204603/http://www.colbond.us/history.htm |deadurl=yes }}</ref>{{Efn|একৰ্ডিছ আছিল [[আকজো নোবেল]]ৰদ্বাৰা 2000 চনত কৰ্টল্ডছ অধিগ্ৰহণৰ পিছত এটা স্পিনঅফ।<ref name="Colbond History" /> ই আকজো নোবেলৰ মূল মাতৃ কোম্পানী ''নেদাৰলেণ্ডছে কুনষ্টজিডেফাব্ৰিক'' (ENKA)ৰ জৰিয়তে আৰু ''ৰেণ্টো হফষ্টেডে ক্ৰুল''ৰ ''ডি ভিজ্ফ''ৰ সৈতে যৌথ উদ্যোগ ''ডি ইণ্টাৰনেশ্যনেল স্পিনপট এক্সপ্লয়টেচি মাচ্ছাপিজ'' (''ISEM'')ৰ জৰিয়তে ৰেয়নৰ বাণিজ্যিক উৎপাদন সম্ভৱ হৈছিল। হফষ্টেডে ক্ৰুলে 1925 চনত তেওঁৰ ''ড্ৰাইভিং ডিভাইচ ফৰ এ চেণ্ট্ৰিফিউগল স্পিনিং মেচিন''ৰ জৰিয়তে ৰেয়ন উৎপাদনৰ সমস্যাৰ সমাধান প্ৰদান কৰিছিল (1931 {{US Patent|1798312}})。 ''ISEM'' সম্পূৰ্ণৰূপে ''আলগেমিন কুনষ্টজিডে ইউনি''ৰ সৈতে, যি নেদাৰলেণ্ডছে কুনষ্টজিডেফাব্ৰিকৰ উত্তৰাধিকাৰী, 1938 চনত হফষ্টেডে ক্ৰুলৰ মৃত্যুৰ পাছত একত্ৰিত হৈছিল। (চাওক [[আকজো নোবেল]], [[আমেৰিকান এনকা কোম্পানী]], আৰু [[:nl:Rento Hofstede Crull|ৰেণ্টো হফষ্টেডে ক্ৰুল]]। )}} ''ভিচিল ৰেয়ন'' আৰু HOPE FR হৈছে [[অগ্নি-প্ৰতিৰোধী]] ভিস্ক’জৰ ৰূপ য’ত উৎপাদনৰ সময়ত তন্তুত [[চিলিকা ডাইঅক্সাইড|চিলিকা]] সন্নিৱিষ্ট কৰা হয়। [[নৰ্থ আমেৰিকান ৰেয়ন কৰ্পোৰেচন]]ৰ [[টেনেচি]]ৰ কাৰখানাই 2000 চনত বন্ধ হোৱালৈকে ভিস্ক’জ ৰেয়ন উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://tennesseeencyclopedia.net/entry.php?rec=1005 |entry=North American Rayon Corporation and American Bemberg Corporation |encyclopedia=Tennessee Encyclopedia |access-date=2025-05-13 |title=North American Rayon Corporation and American Bemberg Corporation }}</ref>{{Efn|টেনেচিৰ নৰ্থ আমেৰিকান ৰেয়ন কৰ্পোৰেচন আছিল ''জে. পি. বেম্বাৰ্গ এ.জি.''ৰ আমেৰিকান উপ-কোম্পানী, যি ''ভেৰেইনিগ্টে গ্লানষ্টফ ফেব্ৰিকেন''ৰ অংশ আছিল, যিটো পিছলৈ নেদাৰলেণ্ডৰ ''একেইউ'', বৰ্তমানৰ [[আকজো নোবেল]]ৰদ্বাৰা শোষিত হৈছিল। }} [[ইণ্ডোনেছিয়া]] বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ৰেয়ন উৎপাদক, আৰু দেশৰ [[এছিয়া পেচিফিক ৰেয়ন]] (APR)ৰ বাৰ্ষিক উৎপাদন ক্ষমতা 0.24 নিযুত টন।<ref>{{cite news |date=June 24, 2019 |url=https://jakartaglobe.id/context/textile-indonesias-new-export-darling |title=Textile: Indonesia's New Export Darling |newspaper=The Jakarta Globe |access-date=16 July 2019 }}</ref> === প্ৰধান তন্তুৰ গুণাগুণ === ৰেয়নৰ তিনিটা প্ৰধান ধৰণৰ গুণাগুণ তলত উল্লেখ কৰা হৈছে: * '''নিয়মীয়া ৰেয়ন''': ইয়াৰ শক্তি কম, বিশেষকৈ ভিজা অৱস্থাত, আৰু চেহেৰা ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতাও কম। ইয়াক প্ৰায়ে শুকান-পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। ইয়াৰ স্পৰ্শ নৰম আৰু মসৃণ, ৰেচমৰ দৰে, আৰু ই অত্যন্ত শোষণক্ষম, যাৰ ফলত গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ জলবায়ুত ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযুক্ত।<ref name="Kadolph 2001" /> * '''উচ্চ-টেনাচিটি ৰেয়ন''': ই নিয়মীয়া ৰেয়নতকৈ দুগুণ শক্তিশালী আৰু শিল্পগত ব্যৱহাৰৰ বাবে, যেনে টায়াৰৰ তাঁৰ, উপযোগী। ইয়াৰ স্থায়িত্ব বেছি, কিন্তু ইয়াক ব্যয়-বহুল প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা উৎপাদন কৰা হয়।<ref name="Ohio" /> * '''উচ্চ-ভিজা-মডিউলাছ (HWM) ৰেয়ন বা ম’ডাল''': ই ভিজা অৱস্থাত শক্তিশালী আৰু সংকোচন বা আকৃতি হেৰুৱায় নহয়। ইয়াক মেচিনত ধোৱাৰ যোগ্য আৰু কপাহৰ দৰে [[মাৰ্চাৰাইজ]] কৰিব পাৰি। ইয়াৰ স্পৰ্শ ৰেচমৰ দৰে নৰম, আৰু ই কপাহৰ তুলনাত কম [[পিল (টেক্সটাইল)|পিল]] কৰে। ম’ডাল সাধাৰণতে বীচ গছৰ চেলুল’জৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু পৰিৱেশ-বান্ধৱ বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ইয়াৰ উৎপাদনত কপাহৰ তুলনাত 10–20 গুণ কম পানী ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="Undershirts" /><ref name="The Spruce" /><ref>{{Cite web |url=https://www.lavenderhillclothing.com/pages/what-is-modal |title=What is Modal fabric? Discover the eco-friendly fabric modal }}</ref> ৰেয়ন তন্তুৰ ক্ৰছ-চেকশন সাধাৰণতে খাঁজযুক্ত বৃত্তাকাৰ, কিন্তু HWM আৰু কপৰাম’নিয়াম ৰেয়নৰ ক্ৰছ-চেকশন অধিক গোলাকাৰ। ফিলামেণ্ট ৰেয়নৰ ধাগা প্ৰতি ধাগাত 80ৰপৰা 980 ফিলামেণ্টলৈকে থাকিব পাৰে আৰু 40ৰপৰা 5000 [[ডেনিয়াৰ (ইউনিট)|ডেনিয়াৰ]]লৈকে আকাৰত ভিন্ন হয়। ষ্টেপল তন্তু 1.5ৰপৰা 15 ডেনিয়াৰলৈকে হয় আৰু যান্ত্ৰিক বা ৰাসায়নিকভাৱে ক্ৰীম্প কৰা হয়। ৰেয়নৰ স্বাভাৱিক উজ্জ্বলতা ডিলাষ্টাৰিং [[পিগমেণ্ট]]ৰ সংযোজনৰদ্বাৰা হ্ৰাস কৰিব পাৰি।<ref name="Kadolph 2001" /> == পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ == ৰেয়নৰ [[জৈৱ-অৱক্ষয়]] ক্ষমতা কোৰিয়ান গৱেষকসকলে মাটিত পুতি আৰু নিষ্কাশন পঞ্জীত পৰীক্ষা কৰিছিল। ৰেয়ন কপাহতকৈ অধিক জৈৱ-অৱক্ষয়ী আৰু কপাহ [[চেলুল’জ এচিটেট]]তকৈ অধিক জৈৱ-অৱক্ষয়ী বুলি পোৱা গৈছিল। ৰেয়ন-ভিত্তিক বস্ত্ৰ যিমান পানী-প্ৰতিৰোধী, সিমান লাহে লাহে ই অৱক্ষয় হয়।<ref>{{cite journal |last1=Park |first1=Chung Hee |last2=Kang |first2=Yoon Kyung |last3=Im |first3=Seung Soon |name-list-style=amp |date=2004 |title=Biodegradability of Cellulose Fabrics |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-polymer-science_2004-10-05_94_1/page/248 |journal=Journal of Applied Polymer Science |volume=94 |issue=1 |pages=248–253 |doi=10.1002/app.20879 }}</ref> ৰেয়ন উৎপাদনৰ সৰ্বাধিক সাধাৰণ পদ্ধতি, ভিস্ক’জ প্ৰক্ৰিয়াত, [[কাৰ্বন ডাইচালফাইড]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যি [[অত্যন্ত বিষাক্ত]]। ই উন্নত দেশৰ ৰেয়ন শ্ৰমিকৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুতৰ ক্ষতি কৰাৰ তথ্য ভালদৰে নথিভুক্ত হৈছে।<ref name="Blanc 2016" /><ref name="Monosson 2016" /> নিৰ্গমনে ৰেয়ন প্লাণ্টৰ ওচৰত বাস কৰা লোক আৰু তেওঁলোকৰ পশুধনৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰতো ক্ষতি কৰিব পাৰে। 2008 চনৰ হিচাপত, বিশ্বৰ বেছিভাগ কাৰ্বন ডাইচালফাইড নিৰ্গমন ৰেয়ন উৎপাদনৰপৰা আহে।<ref>{{cite journal |last=Swan |first=Norman |date=2008 |title=Health Risk of Carbon Disulphide in Viscose Rayon Production |journal=Australia: ABC |url=http://www.abc.net.au/radionational/programs/healthreport/health-risk-of-carbon-disulphide-in-viscose-rayon/3280344 }}</ref> কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰ সংগ্ৰহ আৰু পুনৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰযুক্তিয়ে নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিছে। কিন্তু এইবোৰ সদায় এনে ঠাইত বাস্তৱায়িত হোৱা নাই য’ত ই আইনীভাৱে বাধ্যতামূলক বা লাভজনক নাছিল।<ref name="SciAm 2009" /><ref name="Radio National 2017" /> লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়াৰ দৰে পৰিৱেশ-বান্ধৱ পদ্ধতিয়ে কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰ ব্যৱহাৰ এৰাই চলে, কিন্তু ইয়াৰ উচ্চ ব্যয়ৰ বাবে ই কম ব্যৱহৃত হয়।<ref name="brief" /> ৰেয়ন উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহৃত কাঠৰ পাল্পৰ উৎসৰ পৰিৱেশৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পৰে। বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস পায় আৰু কাৰ্বন সংৰক্ষণৰ ক্ষমতা কমি যায়। কিছুমান নিৰ্মাতাই টেকসই বনাঞ্চলৰপৰা পাল্পৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, যেনে [[ফৰেষ্ট ষ্টেওয়াৰ্ডশ্বিপ কাউন্সিল]] (FSC)ৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত কাঠ।<ref>{{Cite web |url=https://www.fsc.org/en |title=Forest Stewardship Council |access-date=2025-05-13 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == স্বাস্থ্যৰ সমস্যা == ভিস্ক’জ ৰেয়ন উৎপাদনত ব্যৱহৃত কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰ সংস্পৰ্শই শ্ৰমিকৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুতৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ইয়াৰ ফলত [[নিউৰ’টক্সিঁচিটি]], হৃদৰোগ, আৰু শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ সমস্যাৰ দৰে স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা হ’ব পাৰে।<ref name="Blanc 2016" /> ঐতিহাসিকভাৱে, ৰেয়ন কাৰখানাত কাম কৰা শ্ৰমিকসকলে [[কাৰ্বন ডাইচালফাইড পইজনিং]]ৰ ফলত মানসিক অসুস্থতা, যেনে বিষণ্ণতা আৰু মনোবিকাৰ, আৰু শাৰীৰিক সমস্যা, যেনে স্নায়ুৰ ক্ষতি,ৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref name="Monosson 2016" /> উন্নত দেশসমূহত কঠোৰ নিয়মৰ ফলত কাৰ্বন ডাইচালফাইডৰ সংস্পৰ্শ হ্ৰাস পাইছে, কিন্তু উন্নয়নশীল দেশসমূহত, য’ত কঠোৰ নিয়ন্ত্ৰণ নাথাকিব পাৰে, তেনে দেশত শ্ৰমিকসকলে এতিয়াও এই বিষৰ সংস্পৰ্শত থাকিব পাৰে।<ref name="Radio National 2017" /> লায়’চেল প্ৰক্ৰিয়াৰ দৰে বিকল্প পদ্ধতিয়ে এই স্বাস্থ্যৰ বিপদ হ্ৰাস কৰিছে কাৰণ ইয়াত কাৰ্বন ডাইচালফাইড ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।<ref name="brief" /> ৰেয়ন বস্ত্ৰ পিন্ধা গ্ৰাহকৰ বাবে সাধাৰণতে কোনো স্বাস্থ্যৰ বিপদ নাথাকে, কাৰণ উৎপাদনৰ পিছত তন্তুবোৰত অৱশিষ্ট ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নাথাকে।<ref name="Kadolph 2001" /> == সম্পৰ্কিত সামগ্ৰী == ৰেয়নৰ লগত সম্পৰ্কিত কিছুমান সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছে: * '''চেলুল’জ এচিটেট''': ই এটা পৰিবৰ্তিত চেলুল’জ তন্তু যি ৰেয়নৰ দৰে, কিন্তু ইয়াক এছিটিক এচিডৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি উৎপন্ন কৰা হয়। ই কম শোষণক্ষম আৰু বেছি পানী-প্ৰতিৰোধী।<ref>{{cite book |last=Collier |first=Billie J. |date=2009 |title=Understanding Textiles |url=https://archive.org/details/understandingtex0000coll_b7k9 |publisher=Pearson |isbn=978-0-13-608641-3 }}</ref> * '''লায়’চেল''': এইটো ৰেয়নৰ এটা উপ-প্ৰকাৰ যি পৰিৱেশ-বান্ধৱ পদ্ধতিৰে উৎপন্ন কৰা হয়। ইয়াৰ গুণাগুণ ৰেয়নৰ সৈতে মিল আছে, কিন্তু ই অধিক শক্তিশালী আৰু কম বিষাক্ত প্ৰক্ৰিয়াৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="brief" /> * '''কপাহ''': যদিও কপাহ এটা প্ৰাকৃতিক তন্তু, ৰেয়নৰ স্পৰ্শ আৰু গঠন প্ৰায়ে কপাহৰ দৰে হয়, যাৰ ফলত ইয়াক কপাহৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Kadolph 2001" /> * '''ম’ডাল''': এইটো এটা উচ্চ-গুণাগুণৰ ৰেয়ন যি HWM প্ৰক্ৰিয়াৰে তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু প্ৰায়ে বীচ গছৰ পাল্পৰপৰা উৎপন্ন কৰা হয়।<ref name="Undershirts" /> == অধিক পঠন == * [[চেলুল’জ আঁহ]] * [[কৃত্ৰিম ৰেচম]] * [[ভিস্কছ]] * [[লায়’চেল]] * [[কপৰাম’নিয়াম ৰেয়ন]] * [[টেক্সটাইল উৎপাদন]] == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == বাহিৰা সংযোগ == * {{Cite web |url=http://www.fibersource.com/f-tutor/rayon.htm |title=Rayon Fiber (Viscose) |website=FiberSource.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406101953/http://www.afma.org/f-tutor/rayon.htm |archive-date=2008-04-06 |access-date=2025-10-05 |archivedate=2016-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161204112704/http://www.fibersource.com/f-tutor/rayon.htm |deadurl=yes }} * {{Cite web |url=https://www.textileworld.com/textile-world/features/2018/03/lyocell-a-cellulosic-fiber/ |title=Lyocell: A Cellulosic Fiber |website=TextileWorld.com }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite web |url=https://www.swicofil.com/commerce/products/viscose/278/introduction.html |title=Viscose CV Introduction |website=Swicofil.com }} {{Fibers}} 2884bg55iy2b5oafhaimua6xgz9snok 0 126100 647694 645641 2026-10-25T19:56:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647694 wikitext text/x-wiki [[File:লাঙল (সাপ্তাহিক পত্রিকা).jpg|thumb|লাঙলৰ প্ৰথম সংখ্যা। ]] '''লাঙল''' ({{lang-en|Langal}}) হ'ল কুৰি‍ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[কলকাতা]]ৰপৰা প্ৰকাশিত বাঁওপন্থী [[সাহিত্য]] আলোচনী। ইয়াৰ সম্পাদনা কৰিছিল [[কাজী নজৰুল ইছলাম]]ে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |title=সাপ্তাহিক লাঙল : নজৰুলেৰ ৰাজনৈতিক চেতনাৰ ধাৰক ও বাহক |url=https://dainikazadi.net/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%99%E0%A6%B2-%E0%A6%A8%E0%A6%9C%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B0-2/ |ওয়েবসাইট=দৈনিক আজাদী |date=৩ জানুয়াৰি ২০২৩ |date=২৫ ডিসেম্বৰ ২০২০}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯২৫ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰৰপৰা লাঙলৰ প্ৰকাশ আৰম্ভ হয়। লাঙল আছিল কাজী নজৰুল ইছলামে সম্পাদনা কৰা দ্বিতীয়খন আলোচনী; প্ৰথমখন আছিল ধুমকেতু। এইখন ‘শ্ৰমিক-প্ৰজা-স্বৰাজ-সম্প্ৰদায়’ দলৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰকাশন আছিল।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি |title=এবং নজৰুলেৰ লাঙল |url=https://bangla.bdnews24.com/arts/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7/14306 |ওয়েবসাইট=[[বিডিনিউজ টোয়েণ্টিফোৰ ডটকম]] |date=৩ জানুয়াৰি ২০২৩ |language=bn |archive-date=৩ জানুয়াৰি ২০২৩ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20230103200429/https://bangla.bdnews24.com/arts/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7/14306 |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ইয়াত শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ বিষয়ে কবিতা আৰু সেই যুগৰ বিখ্যাত সমাজবাদী আৰু কমিউনিষ্টসকলৰ বিষয়ে‍ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। প্ৰথম সংখ্যাত আলোচনীখন পাঁচ হাজাৰ কঁপি ছপা কৰা হৈছিল আৰু সকলোবোৰ কপি‍ বিক্ৰী হৈ গৈছিল।<ref name="bpedia">{{cite web |last1=Qayyum |first1=Mohammad Abdul |title=Langal |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Langal |website=Banglapedia |accessdate=25 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630005501/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Langal |archivedate=30 June 2020 |deadurl=yes}}</ref> কাজী নজৰুল ইছলামৰ অনুৰোধত ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে আলোচনীখনৰ বাবে এটি প্ৰবন্ধ লিখিছিল।<ref name="দাশ">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&q=Langal+magazine&pg=PA81|title=History of Indian Literature: 1911-1956, struggle for freedom : triumph and tragedy|last=দাশ|first=শিশিৰ কুমাৰ|date=2005|publisher=সাহিত্য আকাডেমি|পাতাসমূহ=৮১-৮২|language=en|isbn=978-81-7201-798-9}}</ref> ১৯২৬ চনৰ ২১ জানুৱাৰি‍ত সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ জন্ম বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্য্যে লাঙলৰ এটি‍ বিশেষ সংখ্যা প্ৰকাশ হৈছিল। সেই সংখ্যাত তেওঁৰ জীৱনী আৰু কিছুসংখ্যক অপ্ৰকাশিত চিঠি প্ৰকাশ হৈছিল। আলোচনীখনৰ লেখকসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল মুজাফ্ফৰ আহমেদ আৰু সৌম্য‍েন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ। সৌম্য‍েন্দ্ৰনাথে হিন্দু-মুছলমান ঐক্য বিষয়ত এখন ৰচনা লিখিছিল। আলোচনীখনৰ অন্তিম সংখ্যাটো ১৯২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="bpedia"/> ২০০১ চনৰ মে’ মাহত নজৰুল ইনষ্টিটিউটৰপৰা ''নজৰুলেৰ লাঙল'' শিৰোনামেৰে এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। কাজী নজৰুল ইছলামৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকীত এইখন প্ৰকাশ হৈছিল। গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল মহম্মদ নুৰুল হুদা।<ref>নজৰুলেৰ লাঙল, মুহম্মদ নূৰুল হুদা সম্পাদিত, নজৰুল ইনষ্টিটিউট, ঢাকা, ২০০১</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:লিটল মেগাজিন]] [[শ্ৰেণী:বাংলা আলোচনী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্য]] eqi4bgaxhl4g23clm54npn7q81r5h8j 0 126342 647638 631253 2026-10-25T12:20:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647638 wikitext text/x-wiki {{short description|Chemical compound}} {{Chembox | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 476996774 | Name = | ImageFile = SodiumBicarbonate.svg | ImageClass = skin-invert-image | ImageSize = 121 | ImageFileL1 = Sodium-3D.png | ImageNameL1 = Ball and stick model of a sodium cation | ImageFileR1 = Bicarbonate-ion-3D-balls.png | ImageNameR1 = Ball and stick model of a bicarbonate anion | ImageFile2 = Sodium-bicarbonate-xtal-2x2x2-3D-bs-17.png | ImageClass2 = bg-transparent | ImageCaption2 = [[Crystal structure]] | ImageFileL3 = Sodium-bicarbonate-xtal-Na-coord-3D-bs-17.png | ImageClassL3 = bg-transparent | ImageCaptionL3 = Na⁺ [[Coordination geometry|সমন্বয় জ্যামিতি]] | ImageFileR3 = Sodium-bicarbonate-xtal-HCO3-coord-3D-bs-17.png | ImageClassR3 = bg-transparent | ImageSizeR3 = 150px | ImageCaptionR3 = HCO₃⁻ সমন্বয় | IUPACName = sodium hydrogencarbonate | OtherNames = Baking soda, bicarb (laboratory slang), bicarbonate of soda, [[nahcolite]], natrium hydrogen carbonate, natron | SystematicName = | Section1 = {{Chembox Identifiers | IUPHAR_ligand = 4507 | CASNo = 144-55-8 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | PubChem = 516892 | ChemSpiderID = 8609 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | UNII = 8MDF5V39QO | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | EINECS = 205-633-8 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01390 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C12603 | MeSHName = Sodium+bicarbonate | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 32139 | ChEMBL = 1353 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = VZ0950000 | Beilstein = 4153970 | SMILES = [Na+].OC([O-])=O | StdInChI = 1S/CH2O3.Na/c2-1(3)4; /h(H2,2,3,4); /q; +1/p-1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | InChI = 1/CH2O3.Na/c2-1(3)4; /h(H2,2,3,4); /q; +1/p-1 | StdInChIKey = UIIMBOGNXHQVGW-UHFFFAOYSA-M | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | InChIKey = UIIMBOGNXHQVGW-REWHXWOFAQ }} | Section2 = {{Chembox Properties | Formula = {{chem|Na|HCO|3}} {{cascite|correct|CAS}}<!--correct in PubChem: how do I cite that here?--> | MolarMass = 84.0066 g mol⁻¹ | Appearance = বগা স্ফটিক | Odor = গন্ধহীন | Density = {{unbulleted list | 2.20 g/cm³<ref name=crc>Haynes, p. 4.90</ref> }} | BoilingPtC = <!-- 851, conflicting sources, corresponds to MeltingPtC of sodium carbonate. See talk page September 2013. --> | MeltingPtC = | MeltingPt_notes = (৫০&nbsp; °Cৰপৰা আৰম্ভ কৰি [[:en:Sodium carbonate|ছডিয়াম কাৰ্বনেট]]লৈ বিঘটিত হয়<ref name="crc"/><ref>{{cite journal |doi=10.1007/s10973-006-8182-1 |title=Thermal behaviour of diclofenac, diclofenac sodium and sodium bicarbonate compositions |journal=Journal of Thermal Analysis and Calorimetry |volume=90 |issue=3 |pages=903–907 |year=2007| vauthors = Pasquali I, Bettini R, Giordano F |s2cid=95695262 }}</ref>) | Solubility = {{unbulleted list | ৬৯ g/L (০&nbsp; °C)<ref name=crc3>Haynes, p. 5.194</ref><ref name=UNEP>{{cite web|publisher=[[United Nations Environment Programme]]|url=http://www.chem.unep.ch/irptc/sids/oecdsids/Sodium%20bicarbonate.pdf|title=Sodium Bicarbonate|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516015331/http://www.chem.unep.ch/irptc/sids/oecdsids/Sodium%20bicarbonate.pdf|archive-date=16 May 2011}}</ref> | ৯৬ g/L (২০&nbsp; °C)<ref name=crc3/><ref name=UNEP/> | ১৬৫ g/L (৬০&nbsp; °C)<ref name=crc3/><ref name=UNEP/> }} | SolubleOther = ০.০২ wt% এচিটন, ২.১৩ wt% মিথেনল @২২&nbsp; °C.,<ref>{{cite journal | title = Solubilities of Sodium Carbonate and Sodium Bicarbonate in Acetone-Water and Methanol-Water Mixtures | journal = J. Chem. Eng. Data | year = 1966 | volume = 11 | issue = 3 | pages = 323–324 | doi = 10.1021/je60030a009| vauthors = Ellingboe JL, Runnels JH }}</ref> [[:en:Ethanol|ইথেনল]]ত অদ্ৰৱণীয়{{cn|date=June 2025}} | LogP = −০.৮২ | pKa = {{unbulleted list | ৬.৩৪<ref name=crc4>Haynes, p. 7.23</ref> | ৬.৩৫১ (কাৰ্বনিক এচিড)<ref name=crc4/> }} | RefractIndex = nα = ১.৩৭৭ nβ = ১.৫০১ nγ = ১.৫৮৩ }} | Section3 = {{Chembox Structure | CrystalStruct = মনোক্লিনিক }} | Section6 = {{Chembox Pharmacology | ATCCode_prefix = B05 | ATCCode_suffix = CB04 | ATC_Supplemental = {{ATC|B05|XA02}}, {{ATCvet|G04|BQ01}} | AdminRoutes = সিৰাত, মুখেৰে }} | Section4 = | Section5 = {{Chembox Thermochemistry | DeltaHf = −৯৫০.৮ kJ/mol<ref name=crc2>Haynes, p. 5.19</ref> | DeltaGf = −৮৫১.০ kJ/mol<ref name=crc2/> | Entropy = ১০১.৭ J/mol K<ref name=crc2/> | HeatCapacity = ৮৭.৬ J/mol K<ref name=crc2/> }} | Section7 = {{Chembox Hazards | ExternalSDS = [https://web.archive.org/web/20090306164850/http://siri.org/msds/f2/bdm/bdmjw.html External MSDS] | MainHazards = চকুত গুৰুতৰ জ্বলন সৃষ্টি কৰে | NFPA-H = ২ | NFPA-F = ০ | NFPA-R = ১ | LD50 = ৪২২০ mg/kg (ইঁদুৰ, মুখেৰে)<ref>{{cite journal | last=Griffith | first=John F. | title=Interlaboratory variations in the determination of acute oral LD50 | url=https://archive.org/details/toxicology-and-applied-pharmacology_1964-11_6_6/page/726 | journal=Toxicology and Applied Pharmacology | volume=6 | issue=6 | date=1964 | doi=10.1016/0041-008X(64)90124-3 | pages=726–730| pmid=14235840 }}</ref> | FlashPt = অদাহ্য }} | Section8 = {{Chembox Related | OtherAnions = [[Sodium carbonate]] | OtherCations = {{unbulleted list | [[Ammonium bicarbonate]] | [[Potassium bicarbonate]] }} | OtherCompounds = {{unbulleted list | [[Sodium bisulfate]] | [[Sodium hydrogen phosphate]] }} }} }} [[File:Cupcake2020.jpg|thumb|বেকিং ছ’ডাৰ সৈতে খমিৰকাৰী এজেণ্ট হিচাপে বেক কৰা কাপকেক]] '''ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট''' ([[IUPAC name]]: '''ছডিয়াম হাইড্ৰ'জেনকাৰ্বনেট'''<ref>{{Citation |url = http://old.iupac.org/publications/books/rbook/Red_Book_2005.pdf |title = Nomenclature of Inorganic Chemistry IUPAC Recommendations 2005 |publisher = IUPAC |page = 137 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170518230415/http://old.iupac.org/publications/books/rbook/Red_Book_2005.pdf |archive-date = 2017-05-18 }}</ref>), সাধাৰণতে '''বেকিং ছ’ডা''' বা '''ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেট''' (বা সৰলভাৱে "'''বাইকাৰ্ব'''", বিশেষকৈ যুক্তৰাজ্যত), বা '''চেলেৰেটাছ''' নামেৰে জনা যায়, '''NaHCO₃''' সূত্ৰৰ এটা [[:en:Chemical compound|ৰাসায়নিক যৌগ]]। ই এটা [[:en:Salt (chemistry)|লৱণ]] যিটো এটা [[:en:Sodium|ছডিয়াম]] [[:en:Cation|কেটায়ন]] ([[Sodium|Na⁺]]) আৰু এটা [[:en:Bicarbonate|বাইকাৰ্বনেট]] [[:en:Anion|এনায়ন]] ({{chem2|HCO3-}})ৰে গঠিত। ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট এটা বগা কঠিন যিটো [[:en:Crystal|স্ফটিক]] কিন্তু প্ৰায়ে সূক্ষ্ম পাউডাৰ হিচাপে দেখা যায়। ইয়াৰ সামান্য নিমখীয়া, [[:en:Alkaline|ক্ষাৰীয়]] সোৱাদ [[:en:Sodium carbonate|ছডিয়াম কাৰ্বনেট]] ("ওৱাচিং ছ’ডা")ৰ দৰে। প্ৰাকৃতিক খনিজ ৰূপ হৈছে [[:en:Nahcolite|নাহক'লাইট]], যদিও ই খনিজ [[:en:Trona|ট্ৰ'না]]ৰ এটা উপাদান হিচাপে অধিক সাধাৰণতে পোৱা যায়।<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Gärtner |first1=Robert S. |last2=Witkamp |first2=Geert-Jan |date=August 2007 |title=Mixed solvent reactive recrystallization of trona (sodium sesqui-carbonate) into soda (sodium carbonate anhydrate) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0304386X07000758 |journal=Hydrometallurgy |language=en |volume=88 |issue=1–4 |pages=75–91 |doi=10.1016/j.hydromet.2007.03.006|bibcode=2007HydMe..88...75G |url-access=subscription }}</ref> যিহেতু ই বহুকালৰপৰা জনাজাত আৰু ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, সেইবাবে লৱণৰ বহুতো বেলেগ নাম যেনে বেকিং ছ’ডা, ব্ৰেড ছ’ডা, কুকিং ছ’ডা, ব্ৰুৱিং ছ’ডা আৰু ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেট আছে আৰু প্ৰায়ে দোকানত [[বেকিং পাউডাৰ]]ৰ ওচৰত পোৱা যায়। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''বেকিং ছ’ডা'' শব্দটো অধিক সাধাৰণ, আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, যুক্তৰাজ্য আৰু নিউজিলেণ্ডত ''ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেট'' অধিক প্ৰচলিত।<ref>{{Cite web |title=Baking powder, baking soda or bicarbonate of soda? |url=https://www.readersdigest.com.au/recipes/bicarb-soda-versus-baking-powder |access-date=2024-06-02 |website=Reader's Digest Australia |language=en-US}}</ref> সংক্ষিপ্ত কথোপকথনৰ ৰূপ যেনে ''ছডিয়াম বাইকাৰ্ব'', ''বাইকাৰ্ব ছ’ডা'', ''বাইকাৰ্বনেট'', আৰু ''বাইকাৰ্ব'' সাধাৰণ।<ref>{{cite web|last=PubChem|title=Sodium bicarbonate|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/516892|access-date=2021-01-25|website=pubchem.ncbi.nlm.nih.gov|language=en}}</ref> "বাইকাৰ্বনেট"ত থকা ''bi-'' উপসৰ্গটো এটা অপ্ৰচলিত নামকৰণ প্ৰণালীৰপৰা আহিছে যিটো আণৱিক জ্ঞানৰ আগৰ। ইয়াৰ ভিত্তি হৈছে এই পৰ্যবেক্ষণ যে ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটত (NaHCO₃) ছডিয়াম কাৰ্বনেটত (Na₂CO₃) থকাতকৈ দুগুণ কাৰ্বনেট ({{chem2|CO3(2-)}}) থাকে।<ref>{{cite journal|last=Wollaston|first=WH|date=January 1814|title=I. A Synoptic scale of chemical equivalents|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rstl.1814.0001|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London|volume=104|pages=1–22|doi=10.1098/rstl.1814.0001|s2cid=96774986|url-access=subscription}}</ref> এই যৌগসমূহৰ আধুনিক ৰাসায়নিক সূত্ৰই এতিয়া ইহঁতৰ সঠিক ৰাসায়নিক গঠন প্ৰকাশ কৰে যিটো ''পটাছৰ বাই-কাৰ্বনেট'' নামটো সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ত অজ্ঞাত আছিল (চাওক: [[bicarbonate]])। ==ব্যৱহাৰ== ===ৰন্ধন=== {{Main|লিভেনিং এজেণ্ট}}{{Cookbook|Baking Soda}} ৰন্ধনত, বেকিং ছ’ডা প্ৰধানকৈ [[:en:Baking|বেকিঙ]]ত [[লিভেনিং এজেণ্ট]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেতিয়া ই এচিডৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে বা গৰম কৰা হয়, তেতিয়া কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত হয়, যিয়ে বেটাৰৰ প্ৰসাৰণ ঘটায় আৰু কেক, [[:en:Quick bread|দ্ৰুত ৰুটি]], [[:en:Soda bread|ছ’ডা ৰুটি]], আৰু অন্যান্য বেক কৰা আৰু ভজা খাদ্যত চৰিত্ৰগত টেক্সচাৰ আৰু শস্য গঠন কৰে। যেতিয়া এচিড ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেতিয়া [[:en:Acid–base reaction|এচিড–বেছ প্ৰতিক্ৰিয়া]]ক সাধাৰণতে এনেকৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়:<ref>{{cite book | veditors = Bent AJ | title=The Technology of Cake Making | edition=6 | year=1997 | page=102 | publisher=Springer | isbn=9780751403497 | url=https://books.google.com/books?id=OTy8aIWxHhQC&pg=PA102 | access-date=12 August 2009}}</ref> :NaHCO₃ + H⁺ → Na⁺ + CO₂ + H₂O এই প্ৰতিক্ৰিয়া সৃষ্টি কৰা এচিডিক সামগ্ৰীসমূহত [[:en:Monohydrogen phosphate|হাইড্ৰ'জেন ফছফেট]], [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]], [[নেমু]]ৰ ৰস, [[দৈ]], [[বাটাৰমিল্ক]], [[:en:Cocoa solids|ক'ক']], আৰু [[ভিনেগাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত। বেকিং ছ’ডাক [[:en:Sourdough|টেঙা লদা]]ৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, যিটো এচিডিক, যিয়ে অধিক টেঙা সোৱাদৰ সৈতে এটা লঘু সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰে।<ref>{{cite web|last=Cascio|first=Julie|title=Sourdough|url=https://www.uaf.edu/files/ces/publications-db/catalog/hec/FNH-00061.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327162100/https://www.uaf.edu/files/ces/publications-db/catalog/hec/FNH-00061.pdf|archive-date=27 March 2016|access-date=2 May 2017|publisher=University of Alaska Fairbanks [[Alaska Cooperative Extension Service|Cooperative Extension Service]]|id=FNH-00061}}</ref> যিহেতু প্ৰতিক্ৰিয়া কোঠাৰ উষ্ণতাত লেহেমীয়াকৈ ঘটে, সেয়েহে মিশ্ৰণ (কেকৰ বেটাৰ আদি)ক অভেনত গৰম নকৰালৈকে ফুলি নুঠাকৈ ৰাখবি পাৰি।{{citation needed|date=March 2020}} তাপে নিজেই বেকিং ছ’ডাক বেকিঙত লিভেনিং এজেণ্ট হিচাপে কাম কৰিবলৈ কৰিব পাৰে কাৰণ [[:en:Thermal decomposition|তাপীয় বিঘটন]]ৰ বাবে, ৮০&nbsp; °Cতকৈ ওপৰৰ উষ্ণতাত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত কৰি:<ref name=frostburg>{{cite web|publisher=General Chemistry Online|title=Decomposition of Carbonates|url=http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/carbonate-decomposition.shtml|access-date=16 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/19991002045519/http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/carbonate-decomposition.shtml|archive-date=2 October 1999|url-status=dead|archivedate=2 October 1999|archiveurl=https://web.archive.org/web/19991002045519/http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/carbonate-decomposition.shtml|deadurl=yes}}</ref><!-- note that The Technology of Cake Making says something different, that effectively the reaction is actually 4 NaHCO₃ → Na₂CO₃·2 NaHCO₃ + CO₂ + H₂O so that only one quarter of the available CO₂ is released. --> : ২ NaHCO₃ → Na₂CO₃ + H₂O + CO₂ যেতিয়া ইয়াক নিজেই ব্যৱহাৰ কৰা হয়, এচিডিক উপাদানৰ উপস্থিতি অবিহনে (বেটাৰত হওক বা এচিড থকা বেকিং পাউডাৰ ব্যৱহাৰ কৰি হওক), কেৱল উপলব্ধ CO₂ৰ আধা মুক্ত হয় (প্ৰতি দুটা NaHCO₃ৰ সমতুল্যৰ বাবে এটা CO₂ অণু গঠিত হয়)। তদুপৰি, এচিডৰ অভাৱত, ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটৰ তাপীয় বিঘটনে ছডিয়াম কাৰ্বনেট উৎপন্ন কৰে, যিটো প্ৰবল ক্ষাৰীয় আৰু বেক কৰা সামগ্ৰীক তিতা, চাবোনৰ দৰে সোৱাদ আৰু হালধীয়া ৰং দিয়ে। ==== বেকিং পাউডাৰ ==== {{main|বেকিং পাউডাৰ}} [[বেকিং পাউডাৰ]], ৰন্ধনৰ বাবে বিক্ৰী কৰা, তাত প্ৰায় ৩০% বাইকাৰ্বনেট থাকে, আৰু বিভিন্ন এচিডিক উপাদান থাকে যিবোৰ পানী যোগ কৰি সক্ৰিয় হয়, ৰন্ধন মাধ্যমত অতিৰিক্ত এচিডৰ প্ৰয়োজন নোহোৱাকৈ।<ref>{{cite web|url=http://nzic.org.nz/ChemProcesses/food/6D.pdf|title=The Chemistry of Baking|vauthors=Czernohorsky JH, Hooker R|publisher=New Zealand Institute of Chemistry|access-date=22 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127151812/http://nzic.org.nz/ChemProcesses/food/6D.pdf|archive-date=27 November 2016|url-status=dead|archivedate=27 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161127151812/http://nzic.org.nz/ChemProcesses/food/6D.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.finecooking.com/item/12173/baking-soda-and-baking-powder|title=Baking Soda and Baking Powder|website=FineCooking.com|language=en|access-date=22 January 2017|archive-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202020545/http://www.finecooking.com/item/12173/baking-soda-and-baking-powder|url-status=dead|archivedate=2 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202020545/http://www.finecooking.com/item/12173/baking-soda-and-baking-powder|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.armandhammer.com/FAQ/BakingSoda.aspx |title=Baking Soda FAQs |website=Arm & Hammer Multi-Brand |publisher=Church & Dwight Company |access-date=20 July 2017 |at=What is the difference baking soda and baking powder? |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627082018/http://www.armandhammer.com/FAQ/bakingsoda.aspx |archive-date=27 June 2017 |archivedate=27 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170627082018/http://www.armandhammer.com/FAQ/bakingsoda.aspx |deadurl=yes }}</ref> বেকিং পাউডাৰৰ বহুতো ৰূপত ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক [[:en:Calcium acid phosphate|কেলচিয়াম এচিড ফছফেট]], [[:en:Sodium aluminium phosphate|ছডিয়াম এলুমিনিয়াম ফছফেট]], বা [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]]ৰ সৈতে মিলাই দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Glossary Ingredients|url=http://www.cooking.com/recipes-and-more/glossary.aspx?GlossName=Baking+powder|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915045426/http://www.cooking.com/recipes-and-more/glossary.aspx?GlossName=Baking+powder|archive-date=15 September 2008|publisher=Cooking.com}}</ref> বেকিং ছ’ডা ক্ষাৰীয়; বেকিং পাউডাৰত ব্যৱহাৰ কৰা এচিডে বেকিংৰ সময়ত ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন হ'লে ধাতৱীয় সোৱাদ এৰাই চলে যেতিয়া ছডিয়াম কাৰ্বনেট সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|date=2016-07-11|title=Sodium Bicarbonate|url=http://brpadhikarychemicals.com/high-density-polyethylene-hdpe/|access-date=2021-01-25|website=BRP Adhikary|language=en}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===খাদ্য যোগক=== ইয়াক প্ৰায়ে অন্যান্য [[:en:Bottled water|বটলত ভৰোৱা পানী]] [[:en:Food additive|খাদ্য যোগক]]ৰ সৈতে মিলাই সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/3029191/bottled-water-ingredients-nutrition-health/|title=Why Your Bottled Water Contains Four Different Ingredients|first=Becca|last=Stanek|date=24 July 2014|magazine=TIME|access-date=20 October 2025|archivedate=8 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190208133445/http://time.com/3029191/bottled-water-ingredients-nutrition-health/|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ [[:en:European Union|ইউৰোপীয় ইউনিয়ন]] [[:en:E number|ই নম্বৰ]] E500।<ref>{{cite web|title=Approved additives and E numbers|url=https://www.food.gov.uk/business-guidance/approved-additives-and-e-numbers|access-date=7 December 2020|website=Food Standards Agency|language=en}}</ref> ===পাইৰ'টেকনিক্স=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট সাধাৰণ [[:en:Black snake (firework)|"ব্লেক স্নেক" ফায়াৰৱৰ্ক]]ৰ মূল উপাদানসমূহৰ ভিতৰত এটা। প্ৰভাৱটো [[:en:Thermal decomposition|তাপীয় বিঘটন]]ৰদ্বাৰা হয়, যিয়ে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড গেছ উৎপন্ন কৰে যাতে এটা দীঘল সাপৰ দৰে ছাই উৎপন্ন কৰে যিটো অন্য মূল উপাদান [[:en:Sucrose|চুক্ৰ'জ]]ৰ দহন সামগ্ৰী হিচাপে।<ref name="MEL Science">{{cite web |title=Sugar snake |url=https://melscience.com/US-en/experiments/sugar-snake/ |website=MEL Science |publisher=MEL Science 2015–2019 |accessdate=28 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191006112734/https://melscience.com/US-en/experiments/sugar-snake/ |archive-date=6 October 2019 |url-status=live}}</ref> ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটে গৰম হ'লে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী মুক্ত কৰি দহন প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ বিলম্ব কৰে, দুয়োটা জুই নুমুৱাই দিয়া। ===লঘু জীৱাণুনাশক=== ইয়াৰ লঘু [[:en:Disinfectant|জীৱাণুনাশক]] গুণ আছে<ref name=Malik>{{cite journal | vauthors = Malik YS, Goyal SM | title = Virucidal efficacy of sodium bicarbonate on a food contact surface against feline calicivirus, a norovirus surrogate | journal = International Journal of Food Microbiology | volume = 109 | issue = 1–2 | pages = 160–3 | date = May 2006 | pmid = 16540196 | doi = 10.1016/j.ijfoodmicro.2005.08.033 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Rutala WA, Barbee SL, Aguiar NC, Sobsey MD, Weber DJ | title = Antimicrobial activity of home disinfectants and natural products against potential human pathogens | url = https://archive.org/details/sim_infection-control-and-hospital-epidemiology_2000-01_21_1/page/n36 | journal = Infection Control and Hospital Epidemiology | volume = 21 | issue = 1 | pages = 33–8 | date = January 2000 | pmid = 10656352 | doi = 10.1086/501694 | s2cid = 34461187 }}</ref> আৰু ই কিছুমান জীৱৰ বিৰুদ্ধে এটা ফলপ্ৰসূ [[:en:Fungicide|ফাংগিচাইড]] হ'ব পাৰে।<ref name=Zamani>{{cite journal | vauthors = Zamani M, Sharifi Tehrani A, Ali Abadi AA | title = Evaluation of antifungal activity of carbonate and bicarbonate salts alone or in combination with biocontrol agents in control of citrus green mold | journal = Communications in Agricultural and Applied Biological Sciences | volume = 72 | issue = 4 | pages = 773–7 | year = 2007 | pmid = 18396809 }}</ref> ===জুই নুমুৱাই দিয়া=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক জুইৰ ওপৰত পেলাই সৰু গ্ৰীজ বা বিদ্যুতৰ জুই নুমুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কাৰণ ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট গৰম কৰিলে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত হয়।<ref name=arm>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/basics/magic|title=Arm & Hammer Baking Soda – Basics – The Magic of Arm & Hammer Baking Soda|website=armandhammer.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831133032/http://www.armhammer.com/basics/magic|archive-date=31 August 2009|url-status=dead|access-date=30 July 2009|archivedate=31 August 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831133032/http://www.armhammer.com/basics/magic|deadurl=yes}}</ref> তথাপি, ইয়াক [[:en:Deep fryer|ডীপ ফ্ৰায়াৰ]]ত জুইত প্ৰয়োগ কৰিব নালাগে; গেছৰ হঠাতে মুক্তিৰ ফলত গ্ৰীজ ছিটিকি যাব পাৰে।<ref name=arm/> ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক ABC নুমুৱাই দিয়াত থকা অধিক ক্ষয়কাৰী [[:en:Monoammonium phosphate|মন'এম'নিয়াম ফছফেট]]ৰ বিকল্প হিচাপে BC [[:en:Fire extinguishers#Dry chemical|শুকান ৰাসায়নিক]] [[:en:Fire extinguishers|জুই নুমুৱাই দিয়া]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটৰ ক্ষাৰীয় প্ৰকৃতিয়ে ইয়াক বাণিজ্যিক ৰান্ধনীশালত স্থাপন কৰা বৃহৎ পৰিসৰৰ জুই দমন ব্যৱস্থাত স্থাপন কৰা একমাত্ৰ শুকান ৰাসায়নিক এজেণ্ট কৰি তোলে, [[:en:Purple-K|পাৰ্পল-কে]]ৰ বাহিৰে।<ref name=":0">{{cite web |last=Voelkert |first=J. Craig |date=2015 |title=Fire and Fire Extinguishment - A Brief Guide to Fire Chemistry and Extinguishment Theory for fire Equipment Service Technicians |url=https://www.amerex-fire.com/upl/downloads/educational-documents/fire-and-fire-extinguishment-99cd88b2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531221055/https://www.amerex-fire.com/upl/downloads/educational-documents/fire-and-fire-extinguishment-99cd88b2.pdf |archive-date=2024-05-31 |access-date=22 Sep 2023 |pages=14–15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240531221055/https://www.amerex-fire.com/upl/downloads/educational-documents/fire-and-fire-extinguishment-99cd88b2.pdf |archivedate=2024-05-31 |deadurl=yes}}</ref> ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটত কেইবাটাও জুই নুমুৱাই দিয়া প্ৰক্ৰিয়া আছে যিবোৰ একেলগে কাম কৰে। গৰম কৰিলে ই পানী আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ বিঘটিত হয়, এটা [[:en:Endothermic process|এণ্ড'থাৰ্মিক প্ৰতিক্ৰিয়া]] যিয়ে জুইক তাপৰপৰা বঞ্চিত কৰে। ইয়াৰ উপৰি, ই মধ্যৱৰ্তী গঠন কৰে যিয়ে জুইৰ [[:en:Combustion#Reaction mechanism|প্ৰসাৰণ]]ৰ বাবে দায়ী [[:en:Radical (chemistry)|ফ্ৰী ৰেডিকেল]]সমূহ [[:en:Scavenger (chemistry)|স্কেভেঞ্জ]] কৰিব পাৰে।<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Liu |first1=Yang |last2=Zhang |first2=Yansong |last3=Meng |first3=Xiangbao |last4=Yan |first4=Ke |last5=Wang |first5=Zheng |last6=Liu |first6=Jiqing |last7=Wang |first7=Zhifeng |last8=Yang |first8=Panpan |last9=Dai |first9=Wenjiao |last10=Li |first10=Fang |date=April 2022 |title=Research on flame propagation and explosion overpressure of oil shale dust explosion suppression by NaHCO3 |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0016236121026417 |journal=Fuel |language=en |volume=314 |article-number=122778 |doi=10.1016/j.fuel.2021.122778|bibcode=2022Fuel..31422778L |url-access=subscription }}</ref> বিশেষকৈ [[:en:Fire classification|গ্ৰীজ জুই]]ৰ সৈতে, ইয়াৰ লঘু [[:en:Saponification|চেপ'নিফিকেচন]] প্ৰভাৱো থাকে, যিয়ে এটা চাবোনৰ দৰে ফেন উৎপন্ন কৰে যিয়ে জুইক দমন কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।<ref name=":0" /> ===এচিডসমূহৰ নিউট্ৰেলাইজেচন=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটে এচিডসমূহৰ সৈতে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে, প্ৰতিক্ৰিয়া সামগ্ৰী হিচাপে CO₂ গেছ মুক্ত কৰে। ইয়াক সাধাৰণতে ৰাসায়নিক পৰীক্ষাগাৰত অবাঞ্ছিত এচিড দ্ৰৱণ বা এচিড ছিটিকনি নিউট্ৰেলাইজ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web | title = Prepare for Emergencies from Uncontrolled Hazards | url = https://www.acs.org/content/acs/en/chemical-safety/basics/prepare-for-emergencies.html | publisher = American Chemical Society }}</ref> বেছ নিউট্ৰেলাইজ কৰিবলৈ ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত নহয়<ref>{{cite web | title = Laboratory Safety | first = Deanna | last = Hurum | work = Civil Engineering | publisher = Northwestern University | url = http://faculty.washington.edu/korshin/Class-486/AEESP-safety-notes.pdf }}</ref> যদিও ই [[:en:Amphoterism|এম্ফ'টেৰিক]], এচিড আৰু বেছ দুয়োটাই প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে।<ref name=":3">{{Cite journal |last=Davidson |first=David |date=November 1955 |title=Amphoteric molecules, ions and salts |url=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ed032p550 |journal=Journal of Chemical Education |language=en |volume=32 |issue=11 |pages=550 |doi=10.1021/ed032p550 |bibcode=1955JChEd..32..550D |issn=0021-9584|url-access=subscription }}</ref> ===ক্ৰীড়া চাপ্লিমেণ্ট=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক পেশীৰ সহনশীলতা উন্নত কৰিবলৈ ক্ৰীড়া চাপ্লিমেণ্ট হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref>{{cite journal|vauthors = Grgic J, Rodriguez RF, Garofolini A, Saunders B, Bishop DJ, Schoenfeld BJ, Pedisic Z|title = Effects of Sodium Bicarbonate Supplementation on Muscular Strength and Endurance: A Systematic Review and Meta-analysis | journal = Sports Medicine | volume = 50 | issue = 7 | pages = 1361–1375 | date = July 2020 | pmid = 32096113 | doi = 10.1007/s40279-020-01275-y | s2cid = 211524488 }}</ref> অধ্যয়নসমূহে দেখুৱাইছে যে ই প্ৰতিৰোধ ব্যায়ামৰ সময়ত পুনৰাবৃত্তি বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।<ref>{{cite journal|vauthors = Grgic J, Garofolini A, Pickering C, Duncan MJ, Tinsley GM, Del Coso J |title = Isolated effects of caffeine and sodium bicarbonate ingestion on performance in the Yo-Yo test: A systematic review and meta-analysis | journal = Journal of Science and Medicine in Sport | volume = 23 | issue = 1 | pages = 41–47 | date = January 2020 | pmid = 31548022 | doi = 10.1016/j.jsams.2019.08.016 | s2cid = 202745307 }}</ref> ===পশু চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক পশু চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰধানকৈ [[:en:Metabolic acidosis|মেটাব'লিক এচিড'চিছ]]ৰ চিকিৎসাৰ বাবে।<ref>{{cite web|url=https://www.merckvetmanual.com/mvm/pharmacology/systemic_pharmacotherapeutics_of_the_urinary_system/fluid_therapy_and_fluid_types.html|title=Fluid Therapy and Fluid Types|work=Merck Veterinary Manual|publisher=Merck & Co.|access-date=2 May 2017}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক পশুৰ খাদ্যত যোগ কৰিলে দুগ্ধজাত গৰুত দুগ্ধ উৎপাদন বৃদ্ধি হ'ব পাৰে আৰু ডাঙৰ গৰুত মাংস উৎপাদনত সুৰুচি উন্নত হ'ব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Effects of sodium bicarbonate and albumin on the in vitro water retention of canine packed red blood cells| vauthors = Adler B, Franklin A, Browne R, et al. |journal=J Vet Emerg Crit Care|volume=28|issue=5|pages=410–417|year=2018|doi=10.1111/vec.12750|pmid=30016222|s2cid=51674429}}</ref> ===ব্যক্তিগত স্বাস্থ্যবিধি=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক টুথপেষ্টত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি কাৰণ ইয়াৰ লঘু ঘৰ্ষণকাৰী গুণ থাকে, আৰু ইয়াক এটা সস্তা ঘৰুৱা পদ্ধতি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি যিয়ে দাঁতৰ প্লেক আঁতৰাই দিয়ে আৰু দাঁত পৰিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite journal | vauthors = Weaver ML, Tanzer JM | title = Temporary remineralization of demineralized enamel by sodium bicarbonate | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-dental-research_1979-01_58_a/page/415 | journal = Journal of Dental Research | volume = 58 | issue = A | page = 415 | year = 1979 }}</ref> ইয়াক কেতিয়াবা এটা ঘৰুৱা পদ্ধতি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিয়ে দাঁত বগা কৰে।<ref>{{cite journal | vauthors = Kleber CJ, Kaufman HW, Putt MS | title = Abrasivity of sodium bicarbonate on human enamel | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-dental-research_1981-03_60_a/page/437 | journal = Journal of Dental Research | volume = 60 | issue = A | page = 437 | year = 1981 }}</ref> ইয়াক ডিঅ'ডৰেণ্ট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কাৰণ ইয়াৰ ক্ষাৰীয় গুণ থাকে যিয়ে ঘামৰ এচিডৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰি গন্ধ নিউট্ৰেলাইজ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/personal-care/deodorant-products.aspx|title=Deodorant Fragrance Products|publisher=armandhammer.com|access-date=30 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529052332/http://www.armhammer.com/personal-care/deodorant-products.aspx|archive-date=29 May 2009|url-status=dead}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াক ইয়াৰ ক্ষাৰীয় গুণৰ বাবে মুখৰ আলচাৰৰ চিকিত্সাত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal| vauthors = Newbrun E | title = Sicca symptoms and baking soda dentifrices | journal = Compendium of Continuing Education in Dentistry Supplement | issue = 21 | pages = S29–S32 | year = 1996 | pmid = 12017931 }}</ref> ===এচিডিক আৰু গেছীয় দাহত=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক এচিডিক আৰু গেছীয় দাহত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য'ত ই এচিড নিউট্ৰেলাইজ কৰে আৰু গেছ মুক্ত কৰি উপশম প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite journal| vauthors = Cephus E, Chan C, Chan HF | title = Baking soda: a potentially fatal home remedy | journal = Pediatric Emergency Care | volume = 12 | issue = 2 | pages = 94–95 | year = 1996 | pmid = 8858649 | doi = 10.1097/00006565-199604000-00006 }}</ref> ইয়াক [[:en:Antacid|এণ্টাচিড]] হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/my-family/antacid-products.aspx|title=Antacids Products|publisher=armandhammer.com|access-date=30 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529052324/http://www.armhammer.com/my-family/antacid-products.aspx|archive-date=29 May 2009|url-status=dead}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===পাইৰেটিক্স আৰু এলাৰ্জি=== [[:en:Bee sting|মৌমাখিৰ দংশন]] বা [[:en:Insect bites|কীট-পতংগৰ দংশন]]ৰ বাবে ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটৰ পেষ্ট ব্যৱহাৰ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি যাতে জ্বলন উপশম হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/my-family/healthcare-products.aspx|title=Healthcare Products|publisher=armandhammer.com|access-date=30 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529052319/http://www.armhammer.com/my-family/healthcare-products.aspx|archive-date=29 May 2009|url-status=dead}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াক এলাৰ্জি প্ৰতিক্ৰিয়াৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, যেনে [[:en:Ivy (plant)|আইভী]] বা [[:en:Oak|ওক]]ৰ সংস্পৰ্শৰপৰা হোৱা চকৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/my-family/healthcare-products.aspx|title=Healthcare Products|publisher=armandhammer.com|access-date=30 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529052319/http://www.armhammer.com/my-family/healthcare-products.aspx|archive-date=29 May 2009|url-status=dead}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===পৰিষ্কাৰক এজেণ্ট=== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক পৰিষ্কাৰক এজেণ্ট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি কাৰণ ইয়াৰ লঘু ঘৰ্ষণকাৰী গুণ থাকে।<ref>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/my-family/household-products.aspx|title=Household Products|publisher=armandhammer.com|access-date=30 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529052314/http://www.armhammer.com/my-family/household-products.aspx|archive-date=29 May 2009|url-status=dead}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াক ছ’ডা ব্লাষ্টিঙত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য'ত ইয়াক গ্ৰেফিটি আঁতৰাবলৈ বা ৰং আঁতৰাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite magazine|magazine=Popular Mechanics|title=Blast Away Grime With Baking Soda|access-date=2 August 2020|date=5 August 2013}}</ref> এজন নিৰ্মাতাই লঘু পানীৰ সৈতে বেকিং ছ’ডাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা পেষ্টক লঘু স্কৌৰিং পাউডাৰ হিচাপে পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="arm" /> এনে পেষ্ট ৰাখিব পৰা পৃষ্ঠৰ মৰিচা আঁতৰোৱাত উপযোগী হ'ব পাৰে কাৰণ মৰিচাই ঘন ক্ষাৰীয় দ্ৰৱণত পানীত দ্ৰৱণীয় যৌগ গঠন কৰে।<ref name="InorgChem">{{cite book | title = Inorganic Chemistry, 3rd Edition | chapter = Chapter 22: ''d''-block metal chemistry: the first row elements | last1 = Housecroft | first1 = Catherine E. | last2 = Sharpe | first2 = Alan G. | publisher = Pearson | year = 2008 | isbn = 978-0-13-175553-6 | page = 716 }}</ref> ঠাণ্ডা পানী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে যিহেতু গৰম পানীৰ দ্ৰৱণে ষ্টীলক ক্ষয় কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web|title=Science Lab.com|url=http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927263|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905154417/http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927263|archive-date=5 September 2012|website=MSDS- Sodium carbonate|publisher=sciencelab.com}}</ref> ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটে এলুমিনিয়ামত গঠিত পাতল সুৰক্ষামূলক অক্সাইড স্তৰক আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত ই এই ধাতু পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ অনুপযোগী হয়।<ref name="PhilMus">{{cite web|url=http://www.philamuseum.org/booklets/7_44_85_1.html?page=2|title=Finishing Techniques in Metalwork|publisher=Philadelphia Museum of Art|access-date=2025-10-20|archivedate=2016-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160331180638/http://www.philamuseum.org/booklets/7_44_85_1.html?page=2|deadurl=yes}}</ref> গৰম পানীত বেকিং ছ’ডাৰ দ্ৰৱণে ৰূপৰপৰা [[:en:Tarnish|টাৰ্নিছ]] আঁতৰাব যেতিয়া ৰূপ এলুমিনিয়াম ফয়েলৰ টুকুৰাৰ সংস্পৰ্শত থাকে।<ref name="PhilMus" /><ref>{{cite web|title=Put a Shine on It|url=http://scifun.chem.wisc.edu/homeexpts/TARNISH.html|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120731071117/http://scifun.chem.wisc.edu/homeexpts/TARNISH.html|archive-date=31 July 2012|access-date=6 March 2011|publisher=scifun.chem.wisc.edu|archivedate=31 July 2012|archiveurl=https://archive.today/20120731071117/http://scifun.chem.wisc.edu/homeexpts/TARNISH.html|deadurl=yes}}</ref> বেকিং ছ’ডাক সাধাৰণতে ওৱাচিং মেচিনত যোগ কৰা হয় যাতে পানী কোমল হয় আৰু কাপোৰৰপৰা গোন্ধ আঁতৰোৱা হয়। গৰম পানীৰ সৈতে পাতল কৰিলে, ই কাপৰপৰা চাহ আৰু কফিৰ দাগ আঁতৰোৱাতো প্ৰায় সমান ফলপ্ৰসূ [[:en:Sodium hydroxide|ছডিয়াম হাইড্ৰক্সাইড]]।{{Cn|date=June 2025}} ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে [[:en:Manhattan Project|মানহাটন প্ৰজেক্ট]]ৰ সময়ত [[পৰমাণু বোমা]] বিকশিত কৰিবলৈ, [[ইউৰেনিয়াম]]ৰ [[:en:Toxicity|ৰাসায়নিক বিষাক্ততা]] এটা সমস্যা আছিল। [[:en:Uranium oxide|ইউৰেনিয়াম অক্সাইড]]সমূহে [[:en:Cotton cloth|কপাহী কাপোৰ]]ত অতি ভালকৈ লাগি থকা বুলি পোৱা গৈছিল আৰু [[:en:Soap|চাবোন]] বা [[:en:Laundry detergent|লণ্ড্ৰী ডিটাৰ্জেণ্ট]]ৰ সৈতে ধোৱা নাছিল। তথাপি, ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটৰ ২% দ্ৰৱণৰ সৈতে ইউৰেনিয়াম ধুই ওলাইছিল। কাপোৰ বিষাক্ত ধূলিৰে দূষিত হ'ব পাৰে [[:en:Depleted uranium|ডিপ্লিটেড ইউৰেনিয়াম]] (DU), যিটো অতি ঘন, সেয়েহে ইয়াক অসামৰিক প্ৰসংগত কাউণ্টাৰৱেটত আৰু আৰ্মৰ-পিয়ৰ্চিং প্ৰজেক্টাইলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। DU স্বাভাৱিক লণ্ড্ৰীৰদ্বাৰা আঁতৰোৱা নহয়; ২ গেলন (৭.৫ লিটাৰ) পানীত প্ৰায় {{convert|6|oz|g}} বেকিং ছ’ডাৰ সৈতে ধোৱাটোৱে ইয়াক ধুই ওলোৱাত সহায় কৰিব।<ref name=Orcutt>{{cite web|vauthors=Orcutt JA|url=http://myweb.brooklyn.liu.edu/lawrence/duproject/duhealth.htm|work=Pharmacology and Toxicology of Uranium Compounds|publisher=McGraw-Hill|access-date=21 March 2012|title=Depleted Uranium and Health: Facts and Helpful Suggestions|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117213341/http://myweb.brooklyn.liu.edu/lawrence/duproject/duhealth.htm|archive-date=17 January 2013|archivedate=17 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117213341/http://myweb.brooklyn.liu.edu/lawrence/duproject/duhealth.htm|deadurl=yes}}</ref> ===গন্ধ নিয়ন্ত্ৰণ=== প্ৰায়ে দাবী কৰা হয় যে বেকিং ছ’ডা এটা ফলপ্ৰসূ গন্ধ আঁতৰক<ref>{{cite news|url=http://cravedujour.com/kitchen-odor-eliminating-candles-products-tricks/#xxTICWbUEW5oLJeh.99|last=Raymond|first=Jessica|title=Kitchen Odor Eliminating Candles, Products, and Tricks|date=10 June 2016|work=cravedujour.com|access-date=29 June 2016|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807080836/http://cravedujour.com/kitchen-odor-eliminating-candles-products-tricks/#xxTICWbUEW5oLJeh.99|url-status=usurped|archivedate=7 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807080836/http://cravedujour.com/kitchen-odor-eliminating-candles-products-tricks/#xxTICWbUEW5oLJeh.99|deadurl=yes}}</ref>{{Better source needed|date=August 2020|comment=This is a random Wordpress blog}} আৰু গন্ধ শোষণ কৰিবলৈ ৰেফ্ৰিজাৰেটৰত এটা মুকলি বাকচ ৰখাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।<ref> ভিকি লেন্স্কি, মাৰ্থা কেম্পবেল, ''বেকিং ছ’ডা° ওভাৰ ৫০০ ফেবুলাছ, ফান, এণ্ড ফ্ৰুগেল য়ুজেছ য়ু'ভ প্ৰবেবলী নেভাৰ থট অৱ'', ২০০৯, {{isbn|1931863733}}, পৃ. ২৮</ref> এই ধাৰণাটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অগ্ৰণী বেকিং ছ’ডা ব্ৰেণ্ড [[:en:Arm & Hammer|আৰ্ম এণ্ড হেমাৰ]]ই ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এটা বিজ্ঞাপন অভিযানত প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>"এ ট্ৰাষ্টেড চল্যুচন ফৰ ম'ৰ দেন ১৭০ য়ীয়াৰ্ছ। পিউৰ এণ্ড চিম্পল।" , আৰ্ম এণ্ড হেমাৰ [https://www.armandhammer.com/en-ca/about-us "আবাউট আছ"] পৃষ্ঠা</ref> যদিও এই অভিযানটোক বিপণনৰ এটা ক্লাছিক বুলি গণ্য কৰা হয়, যাৰ ফলত এবছৰৰ ভিতৰতে আমেৰিকান ৰেফ্ৰিজাৰেটৰৰ অৰ্ধেকতকৈ অধিকত বেকিং ছ’ডাৰ এটা বাকচ থাকে,<ref>কীথ চয়াৰ, ''গ্ৰুপ জিনিয়াছ: দ্য ক্ৰিয়েটিভ পাৱাৰ অৱ ক'লেব'ৰেচন'', ২০১৭, {{isbn|0465093582}}, [https://books.google.com/books?id=v42PDQAAQBAJ&dq=%22baking+soda%22+marketing+1972+hammer&pg=PT114 "কীপ ফুড টেষ্টিং ফ্ৰেছ"]</ref><ref>ক্লেটন এম. ক্ৰিষ্টেনছেন, স্কট কুক, টেডী হল, ''মাৰ্কেটিং মেলপ্ৰেক্টিছ: দ্য কজ এণ্ড দ্য কিউৰ'', ''[[:en:Harvard Business Review|হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ ৰিভিউ]]'', ডিচেম্বৰ ২০০৫, [https://hbr.org/2005/12/marketing-malpractice-the-cause-and-the-cure]</ref> এই প্ৰয়োগত ই ফলপ্ৰসূ বুলি সামান্য প্ৰমাণ আছে।<ref>"মিথ #১০০: এন ওপেন বক্স অৱ বেকিং ছ’ডা ইন দ্য ফ্ৰিজ এবজৰ্বছ ওডৰ্ছ", ব্ৰুচ ৱেইনষ্টেইন, মাৰ্ক স্কাৰ্ব্ৰ', ''লবষ্টাৰ্ছ স্ক্ৰীম হোয়েন য়ু বয়েল দ্যেম; এণ্ড ১০০ আদাৰ মিথছ এবাউট ফুড এণ্ড কুকিং'', ২০১১, {{isbn|1439195382}}, পৃ. ৩১২</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cooksillustrated.com/how_tos/5510-baking-soda-as-odor-absorber|title=Baking Soda as Odor Absorber &#124; Cook's Illustrated|website=Cooksillustrated.com|access-date=28 February 2022}}</ref> তথাপি, বেকিং ছ’ডাই পুথিত থকা গন্ধ শোষণ কৰাত ফলপ্ৰসূ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Book Repair for BookThinkers: How To Remove Odors From Books| last = Altman | first = Gail |date=22 May 2006|issue=69|journal=The BookThinker|url=http://www.bookthink.com/0069/69alt.htm}}</ref> ===শিক্ষা=== "বেকিং ছ’ডা আৰু ভিনেগাৰ ভলকেন'" নামৰ এটা শিক্ষামূলক বিজ্ঞান পৰীক্ষাত [[:en:Vinegar|ভিনেগাৰ]] এচিডৰ সৈতে এচিড-বেছ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰি আগ্নেয়গিৰিৰ উদগীৰণ অনুকৰণ কৰা হয়। CO₂ৰ দ্ৰুত উৎপাদনে তৰলক ফেন উৎপন্ন কৰি পাত্ৰৰপৰা ওফৰাই যায়। ডিচ চাবোন আৰু খাদ্য ৰং যেনে অন্যান্য উপাদান যোগ কৰি দৃশ্যমান প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=7 Baking Soda & Vinegar STEM Activities & Experiments {{!}} ARM & HAMMER |url=https://www.armandhammer.com/en/articles/fun-and-easy-stem-activities-with-baking-soda-and-vinegar#soda_volcano |access-date=2024-11-27 |website=www.armandhammer.com |language=en}}</ref> যদি এই প্ৰতিক্ৰিয়া গেছ ওলাই যোৱাৰ কোনো উপায় নোহোৱাকৈ বন্ধ পাত্ৰৰ (যেনে বটল) ভিতৰত সম্পাদন কৰা হয়, তেন্তে চাপ যথেষ্ট উচ্চ হ'লে ইয়াৰ ফলত বিস্ফোৰণ ঘটাব পাৰে। ==ৰসায়ন== [[File:Hydrogenuhličitan sodný.jpg|thumb|ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট এটা [[:en:Amphoteric|এম্ফ'টেৰিক]] যৌগ।<ref name=":3" /> জলীয় দ্ৰৱণসমূহ [[:en:Carbonic acid|কাৰ্বনিক এচিড]] আৰু [[:en:Hydroxide|হাইড্ৰক্সাইড]] আয়ন গঠনৰ বাবে লঘু [[:en:Alkaline|ক্ষাৰীয়]]:<ref name=":3" /> :HCO{{su| b=3 |p=−}} + H₂O → {{chem|H|2|CO|3}} + OH⁻ ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক কেতিয়াবা লঘু [[:en:Neutralization (chemistry)|নিউট্ৰেলাইজেচন]] এজেণ্ট হিচাপে আৰু প্ৰবল বেছ যেনে [[:en:Sodium hydroxide|ছডিয়াম হাইড্ৰক্সাইড]]ৰ নিৰাপদ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Papuga |first1=Aleksandra |last2=Polańczyk |first2=Andrzej |date=2023-12-06 |title=Analysis of the latest guidelines for the neutralization of selected acids, including recommendations for emergency responders |url=https://zeszytynaukowe-sgsp.pl/gicid/01.3001.0054.1220 |journal=Zeszyty Naukowe SGSP |volume=1 |issue=88 |pages=75–95 |doi=10.5604/01.3001.0054.1220 |issn=0239-5223|doi-access=free }}</ref> ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু এটা [[:en:Acid|এচিড]]ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াই এটা লৱণ আৰু কাৰ্বনিক এচিড উৎপন্ন কৰে, যিটো সহজে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানীলৈ বিঘটিত হয়:<ref name=":2" /> :NaHCO₃ + HCl → NaCl + H₂O + CO₂ :H₂CO₃ → H₂O + CO₂(g) ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটে [[:en:Acetic acid|এছিটিক এচিড]] (ভিনেগাৰত পোৱা)ৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰি [[:en:Sodium acetate|ছডিয়াম এচিটেট]], পানী আৰু [[:en:Carbon dioxide|কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] উৎপন্ন কৰে: :NaHCO₃ + CH₃COOH → CH₃COONa + H₂O + CO₂(g) ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটে [[:en:Base (chemistry)|বেছ]] যেনে [[:en:Sodium hydroxide|ছডিয়াম হাইড্ৰক্সাইড]]ৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বনেট গঠন কৰে: :NaHCO₃ + NaOH → Na₂CO₃ + H₂O ===তাপীয় বিঘটন=== {{convert|80|–|100|C|F|-1}}ৰপৰা উষ্ণতাত, ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট ক্ৰমান্বয়ে [[:en:Sodium carbonate|ছডিয়াম কাৰ্বনেট]], পানী আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ বিঘটিত হয়। {{convert|200|°C}}ত পৰিৱৰ্তন দ্ৰুত:<ref name=frostburg/> : ২ NaHCO₃ → Na₂CO₃ + H₂O + CO₂ অধিকাংশ বাইকাৰ্বনেটে এই [[:en:Dehydration reaction|ডিহাইড্ৰেচন প্ৰতিক্ৰিয়া]]ৰ মাজেৰে পাৰ হয়। অধিক গৰম কৰিলে কাৰ্বনেটক [[:en:Sodium oxide|অক্সাইড]]লৈ পৰিৱৰ্তন কৰে ({{convert|850|°C|°F|disp=x|/}}তকৈ ওপৰত):<ref name=frostburg /> : Na₂CO₃ → Na₂O + CO₂ কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানীৰ উৎপাদনে NaHCO₃ৰ জুই নুমুৱাই দিয়া গুণসমূহ আংশিকভাৱে বুজাই দিয়ে,<ref name=":0" /> যদিও অন্যান্য কাৰক যেনে [[:en:Endothermic process|তাপ শোষণ]] আৰু ৰেডিকেল [[:en:Scavenger (chemistry)|স্কেভেঞ্জিং]] অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref name=":1" /> == প্ৰাকৃতিক সংঘটন == প্ৰকৃতিত, ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট প্ৰায় একচেটিয়াভাৱে [[:en:Nahcolite|নাহক'লাইট]] বা [[:en:Trona|ট্ৰ'না]] হিচাপে ঘটে। নাহক'লাইট পানীত অধিক দ্ৰৱণীয় আৰু দুয়োটা খনিজৰ মাজৰ [[:en:Chemical equilibrium|ৰাসায়নিক সাম্য]] ট্ৰ'নাক অনুকূল কৰে বাবে ট্ৰ'না অধিক সাধাৰণ।<ref name=":4" /> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, বটছৱানা আৰু কেনিয়া, উগাণ্ডা, তুৰ্কী আৰু মেক্সিক'ত উল্লেখযোগ্য নাহক'লাইটৰ আমানত আছে।<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Nahcolite |url=https://www.britannica.com/science/nahcolite |access-date=2024-06-02 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}</ref> আটাইতকৈ ডাঙৰ ট্ৰ'না আমানত ৱায়'মিঙৰ [[:en:Green River (Colorado River tributary)|গ্ৰীন ৰিভাৰ]] বেছিনত আছে।<ref>{{Cite book |last=Bolen |first=Wallace P. |url=https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-soda-ash.pdf |title=Soda ash |date=January 2024 |publisher=[[U.S. Geological Survey]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304184031/https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-soda-ash.pdf |archive-date=2024-03-04}}</ref> নাহক'লাইটক কেতিয়াবা [[:en:Oil shale|অইল শ্বেল]]ৰ উপাদান হিচাপে পোৱা যায়।<ref name=":5">{{Cite book |last1=Johnson |first1=Ronald C. |url=https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2024/mcs2024-soda-ash.pdf |title=An Assessment of In-Place Oil Shale Resources in the Green River Formation, Piceance Basin, Colorado |last2=Mercier |first2=Tracey J. |last3=Brownfield |first3=Michael E. |last4=Pantea |first4=Michael P. |last5=Self |publisher=[[U.S. Geological Survey]] |year=2020}}</ref> == স্থিৰতা আৰু শেল্ফ লাইফ == যদি ঠাণ্ডা (কোঠাৰ উষ্ণতা) আৰু শুকান (এটা বায়ুৰোধী পাত্ৰত ভিজা বতাহ বাহিৰত ৰখাৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়া হয়) ৰখা হয়, তেন্তে ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক অন্ততঃ দুই বা তিনি বছৰলৈকে উল্লেখযোগ্য পৰিমাণৰ বিঘটন অবিহনে ৰখা যাব।<ref>{{cite web|last=PubChem|title=Sodium bicarbonate|url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/516892|access-date=2021-05-16|website=pubchem.ncbi.nlm.nih.gov|language=en}}</ref><ref>{{cite web|date=31 January 2019|title=Sodium bicarbonate (S300) batch numbering and shelf life statement – Solvay Chemicals, Inc.|url=https://www.solvay.com/sites/g/files/srpend221/files/2019-06/SOLVAIR®%20S300%20BICAR%20Batch%20Numbering%20and%20Shelf%20Life%20Statement%20-%20Green%20River%20-%20US.pdf}}</ref><ref>{{cite web|date=1 April 2015|title=Re: Shelf Life – Sodium Bicarbonate (all grades) – Tronox Alkali Corporation|url=https://alkali.genesisenergy.com/wp-content/uploads/sites/24/2015/05/Shelf-Life-Sodium-Bicarbonate-1.pdf|access-date=20 October 2025|archivedate=27 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230327015728/https://alkali.genesisenergy.com/wp-content/uploads/sites/24/2015/05/Shelf-Life-Sodium-Bicarbonate-1.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Does Baking Soda Go Bad? How to Know If It's Still Good|url=https://www.thespruceeats.com/how-to-tell-if-baking-soda-is-still-good-1388327|access-date=2021-05-16|website=The Spruce Eats|language=en|archivedate=2021-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516055459/https://www.thespruceeats.com/how-to-tell-if-baking-soda-is-still-good-1388327|deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== ''নেট্ৰন'' শব্দটো আধুনিক যুগত বহুতো ভাষাত (আনাট্ৰন, নেট্ৰাম আৰু নেট্ৰন ৰূপত) ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে আৰু উৎপত্তি হৈছে (স্পেনিছ, ফ্ৰেঞ্চ আৰু ইংৰাজী নেট্ৰনৰ দৰে আৰু 'ছডিয়াম') আৰবী ''নাট্ৰুন'' (বা ''আনাট্ৰুন''; cf. নিম্ন মিচৰীয়া “নেট্ৰনটাল” [[:en:Wadi El Natrun|ৱাদী এল নেট্ৰন]], য'ত [[:en:Sodium carbonate|ছডিয়াম কাৰ্বনেট]] আৰু ছডিয়াম হাইড্ৰ'জেন কাৰ্বনেটৰ মিশ্ৰণ [[:en:Mummy|মামী]]সমূহৰ ডিহাইড্ৰেচনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল<ref>ৰেনেট গেৰ্নাৰ: ''ইনষ্ট্ৰুমেণ্টছ এণ্ড চাবষ্টেন্সেছ য়ুজড ইন মামিফিকেচন। '' ইন: ৰেনেট গেৰ্নাৰ, ৰ'জমেৰী ড্ৰেনখাহন (ed.): ''মামী আণ্ড কম্পিউটাৰ। এ মাল্টিডিচিপ্লিনেৰী ৰিচাৰ্চ প্ৰজেক্ট ইন হেন'ভাৰ। কেষ্টনাৰ মিউজিয়াম হেন'ভাৰৰ স্পেচিয়েল এক্সিবিচন ১৯৯১ চনৰ ২৬ ছেপ্তেম্বৰৰপৰা ১৯৯২ চনৰ ১৯ জানুৱাৰীলৈ। '' কেষ্টনাৰ মিউজিয়াম, হেন'ভাৰ ১৯৯১, {{ISBN|3-924029-17-2}}, পৃ. ২৮ f.</ref>) গ্ৰীক ''nítron (νίτρον)''ৰপৰা (হেৰ'ড'টাছ; এটিক ''lítron (λίτρον)''), যিটোক প্ৰাচীন মিচৰীয়া ''ntr''লৈ অনুসন্ধান কৰিব পাৰি। গ্ৰীক ''nítron'' (ছ’ডা, চেলপিটাৰ) লেটিনত ''(sal) nitrum'' আৰু জাৰ্মানত ''Salniter'' (''Nitrogen'', ''Nitrat'' আদিৰ উৎস)তো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>ফ্ৰেঞ্জ ডৰ্নচাইফ: "দ্য গ্ৰীক ৱৰ্ডছ ইন জাৰ্মান।" ওৱালটাৰ ডি গ্ৰুয়টাৰ এণ্ড ক', বাৰ্লিন ১৯৫০, পৃ. ৪৪।</ref><ref>[[Friedrich Kluge]], এলফ্ৰেড গটজে (ফিল'লজিষ্ট): ''[[:en:Etymological Dictionary of the German Language|এটিম'লজিকেল ডিক্চনৰী অৱ দ্য জাৰ্মান লেংগুৱেজ]]। '' ২০ সংস্কৰণ, ed. by ওৱালথাৰ মিটজকা, ডি গ্ৰুয়টাৰ, বাৰ্লিন / নিউ য়ৰ্ক ১৯৬৭; পুনৰ মুদ্ৰণ (“২১ সংস্কৰণ”) ibid ১৯৭৫, {{ISBN|3-11-005709-3}}, পৃ. ৫০৪।</ref> ''চেলেৰেটাছ'' শব্দটো, [[:en:Latin language|লেটিন]] ''sal æratus''ৰপৰা (অৰ্থ "এয়াৰেটেড লৱণ"), ১৯ শতিকাত ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু [[:en:Potassium bicarbonate|পটাছিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] দুয়োটাতে ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Definition of SALERATUS |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/saleratus |access-date=6 December 2020 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ১৭৯১ চনত, ফ্ৰেঞ্চ ৰসায়নবিদ [[:en:Nicolas Leblanc|নিক'লাছ লেব্লাং]]ে ছডিয়াম কাৰ্বনেট (যাক ছ’ডা এছ বুলিও কোৱা হয়) উৎপন্ন কৰিছিল। ফাৰ্মাচিষ্ট [[:en:Valentin Rose (pharmacologist)|ভেলেণ্টিন ৰ'জ দ্য য়াঙ্গাৰ]]ক ১৮০১ চনত বাৰ্লিনত ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটৰ আৱিষ্কাৰৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। ১৮৪৬ চনত, দুজন আমেৰিকান বেকাৰ, [[:en:John Dwight (manufacturer)|জন ড্ৱাইট]] আৰু [[:en:Austin Church|অষ্টিন চাৰ্চ]]ই ছডিয়াম কাৰ্বনেট আৰু [[:en:Carbon dioxide|কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰপৰা বেকিং ছ’ডা উৎপন্ন কৰিবলৈ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত প্ৰথম কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite web|publisher=Church & Dwight Co.|title=Company History|url=http://www.churchdwight.com/Company/corp_history.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20111016003546/http://www.churchdwight.com/Company/corp_history.asp|archive-date=16 October 2011|url-status=dead}}</ref> ''চেলেৰেটাছ'', পটাছিয়াম বা ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট, [[:en:Rudyard Kipling|ৰুডয়াৰ্ড কিপলিং]]ৰ উপন্যাস ''[[:en:Captains Courageous|কেপ্তেইনছ কুৰেজিয়াছ]]''ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ১৮০০ চনত বাণিজ্যিক মাছ ধৰাত সতেজকৈ ধৰা মাছ নষ্ট নোহোৱাকৈ ৰখাৰ বাবে ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| last = Kipling | first = Rudyard |title=[[Captains Courageous]]| page= [https://archive.org/details/captainscourageo0000kipl_o8g7/page/25 25]|year=1897}}</ref> ১৯১৯ চনত, [[:en:Lee Slater Overman|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ছেনেটৰ লী অভাৰমেন]]ে ঘোষণা কৰিছিল যে ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেটে [[:en:Spanish flu|স্পেনিছ ফ্লু]] নিৰাময় কৰিব পাৰে। ১৯১৯ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত বিতৰ্কৰ মাজতে তেওঁ আলোচনাত বাধা দি এটা নিৰাময়ৰ আৱিষ্কাৰ ঘোষণা কৰিছিল। "মই এই অনুসন্ধান কৰাসকলৰ সুবিধাৰ বাবে ক'ব বিচাৰোঁ," তেওঁ অব্যাহত ৰাখিছিল, "যে উত্তৰ কেৰ'লিনাৰ পৰ্বতীয়া দেশৰ এখন উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰকে মোক কৈছিল যে তেওঁলোকে এই ৰোগৰ নিৰাময় আৱিষ্কাৰ কৰিছে।" প্ৰস্তাৱিত নিৰাময়ে আধুনিক বিজ্ঞানৰ সমালোচনা আৰু সৰল মানুহৰ সৰল জ্ঞানৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। "তেওঁলোকে কয় যে সাধাৰণ বেকিং ছ’ডাই ৰোগ নিৰাময় কৰিব," তেওঁ অব্যাহত ৰাখিছিল, "যে তেওঁলোকে ইয়াৰ সৈতে নিৰাময় কৰিছে, যে তাত তেওঁলোকৰ মৃত্যু একো নাই; তেওঁলোকে সাধাৰণ বেকিং ছ’ডা ব্যৱহাৰ কৰে, যিয়ে ৰোগ নিৰাময় কৰে।" <ref>{{citation|last=Bristow|first=Nancy K.|title=American Pandemic: The Lost Worlds of the 1918 Influenza Epidemic|publisher=Oxford University Press|date=2012|page=178|isbn=978-0199811342}}</ref> ==উৎপাদন== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেটক উদ্যোগিকভাৱে [[:en:Sodium carbonate|ছডিয়াম কাৰ্বনেট]]ৰপৰা উৎপন্ন কৰা হয়:<ref name=Ullmann>{{cite encyclopedia|chapter=Sodium Carbonates| first = Christian | last = Thieme |encyclopedia=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry|publisher=Wiley-VCH|location=Weinheim|year=2000|doi=10.1002/14356007.a24_299| isbn = 3527306730 }}</ref> :Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O → 2 NaHCO₃ ইয়াক প্ৰায় ১০০,০০০ টন/বছৰৰ স্কেলত উৎপন্ন কৰা হয় (২০০১ চনৰ হিচাপত) {{Dubious|Production figure|date=November 2020}}<ref>{{cite book | vauthors = Holleman AF, Wiberg E | date = 2001 | title = Inorganic Chemistry | publisher = Academic Press | location = San Diego | isbn = 0-12-352651-5 }}</ref> যাৰ বিশ্বব্যাপী উৎপাদন ক্ষমতা প্ৰতি বছৰত ২.৪ মিলিয়ন টন (২০০২ চনৰ হিচাপত)।<ref name="ESAPA">পৃষ্ঠা ৪৫, অংশ ৩.৬.২.১ [https://web.archive.org/web/20080407001754/http://www.cefic.be/files/Publications/ESAPA_Soda_Ash_Process_BREF3.pdf "প্ৰচেছ বেষ্ট প্ৰেক্টিছেছ ৰেফাৰেন্স ডকুমেণ্ট (BREF) ফৰ ছ’ডা এছ,"] [http://www.cefic.be/templates/shwAssocDetails.asp?NID=473&HID=27&ID=60 ইউৰোপীয় ছ’ডা এছ প্ৰডিউচাৰ্ছ এছ'চিয়েচন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003115649/http://www.cefic.be/templates/shwAssocDetails.asp?NID=473&HID=27&ID=60 |date=3 October 2006 }}দ্বাৰা উৎপন্ন প্ৰতিৱেদন, মাৰ্চ ২০০৪।</ref> বেকিং ছ’ডাৰ বাণিজ্যিক পৰিমাণো একে পদ্ধতিৰে উৎপন্ন কৰা হয়: ছ’ডা এছ, খনিজ [[:en:Trona|ট্ৰ'না]]ৰ খনিজ ৰূপত খনন কৰা, পানীত দ্ৰৱীভূত কৰা হয় আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ সৈতে চিকিত্সা কৰা হয়। ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট এই দ্ৰৱণৰপৰা কঠিন হিচাপে অৱক্ষেপিত হয়।{{citation needed|date=March 2020}} [[:en:Solvay process|চ'লভে প্ৰক্ৰিয়া]]ৰ সম্পৰ্কে, ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট হৈছে [[:en:Sodium chloride|ছডিয়াম ক্লৰাইড]], [[:en:Ammonia|এম'নিয়া]], আৰু [[:en:Carbon dioxide|কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত এটা মধ্যৱৰ্তী। সামগ্ৰীটোৱে অৱশ্যে কম বিশুদ্ধতা দেখুৱায় (৭৫pc)।{{citation needed|date=March 2020}} : [[sodium chloride|NaCl]] + [[carbon dioxide|CO₂]] + [[ammonia|NH₃]] + [[water|H₂O]] → NaHCO₃ + [[ammonium chloride|NH₄Cl]] যদিও কোনো ব্যাৱহাৰিক মূল্য নাই, তথাপি NaHCO₃ক ছডিয়াম হাইড্ৰক্সাইডৰ [[:en:Aqueous solution|জলীয় দ্ৰৱণ]]ৰ সৈতে কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰদ্বাৰা লাভ কৰিব পাৰি:{{citation needed|date=March 2020}} :CO₂ + NaOH → NaHCO₃ ===খনন=== [[:en:Nahcolite|নাহক'লাইট]] (NaHCO₃)ৰ প্ৰাকৃতিক আমানতসমূহ [[:en:Eocene|ইঅ'চিন]] যুগৰ (৫৫.৮–৩৩.৯ Mya) [[:en:Green River Formation|গ্ৰীন ৰিভাৰ ফৰ্মেচন]], [[:en:Piceance Basin|পিচিয়েন্স বেছিন]]ত [[:en:Colorado|ক'লৰাড']]ত পোৱা যায়। নাহক'লাইট বেছিনত উচ্চ বাষ্পীভৱনৰ সময়ত শয্যা হিচাপে জমা হৈছিল। ইয়াক সাধাৰণ ভূ-গৰ্ভস্থ খনন কৌশল যেনে বৰ, ড্ৰাম, আৰু লংৱাল খননৰ সৈতে কয়লা খননৰ দৰে ফেশ্বনত বাণিজ্যিকভাৱে খনন কৰা হয়।{{citation needed|date=March 2020}} ইয়াক দ্ৰৱণ খননৰদ্বাৰাও উৎপন্ন কৰা হয়, নাহক'লাইট শয্যাৰ মাজেৰে গৰম পানী পাম্প কৰি আৰু ঠাণ্ডা স্ফটিককৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাধ্যমে দ্ৰৱীভূত নাহক'লাইট স্ফটিককৰণ কৰি। যিহেতু নাহক'লাইটক কেতিয়াবা [[:en:Shale|শ্বেল]]ত পোৱা যায়, সেয়েহে ইয়াক [[:en:Shale oil extraction|শ্বেল অইল নিষ্কাশন]]ৰ সহ-সামগ্ৰী হিচাপে উৎপন্ন কৰিব পাৰি, য'ত ইয়াক দ্ৰৱণ খননৰদ্বাৰা পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref name=":5" /> ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট, "ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেট" হিচাপে, [[:en:Groucho Marx|গ্ৰ'চ' মাৰ্ক্স]]ৰ [[:en:Marx Brothers|মাৰ্ক্স ব্ৰাদাৰ্ছ]] ছবিত পাঞ্চ লাইনৰ এটা সঘন উৎস আছিল। ''[[:en:Duck Soup (1933 film)|ডাক চুপ]]''ত, মাৰ্ক্সে যুদ্ধত থকা এটা ৰাষ্ট্ৰৰ নেতাৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে। এটা দৃশ্যত, তেওঁ যুদ্ধক্ষেত্ৰৰপৰা এটা বাৰ্তা লাভ কৰে যে তেওঁৰ জেনেৰেলে গেছ আক্ৰমণৰ খবৰ দিছে, আৰু গ্ৰ'চ'ই তেওঁৰ সহায়কক কয়: "তেওঁক কওক যে ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেটৰ এচামুচ লওক আৰু আধা গিলাচ পানী খাওক।" <ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0023969/trivia?tab=qt|title=Duck Soup (1933)|work=IMDb|access-date=4 August 2015}}</ref> ''[[:en:A Night at the Opera (film)|এ নাইট এট দ্য অ'পেৰা]]''ত, গ্ৰ'চ'ৰ চৰিত্ৰই অ'পেৰাত উদ্বোধনী নিশাৰ ভিৰক সম্বোধিত কৰি লীড টেনৰৰ বিষয়ে কয়: "চিগনৰ লাছপাৰি এটা অতি বিখ্যাত পৰিয়ালৰপৰা আহিছে। তেওঁৰ মাক এগৰাকী সুবিখ্যাত বেছ গায়িকা আছিল। তেওঁৰ দেউতাই প্ৰথমজন মানুহ আছিল যিয়ে স্পেগেটীক ছ’ডাৰ বাইকাৰ্বনেটৰ সৈতে ভৰাই দিছিল, যাৰ ফলত একে সময়তে অজীৰ্ণ সৃষ্টি আৰু নিৰাময় কৰিছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0026778/trivia?tab=qt&ref_=tt_trv_qu|title=A Night at the Opera (1935)|work=IMDb|access-date=4 August 2015}}</ref> জ'ছেফ এল. মেনকেউইচ ক্লাছিক ''[[:en:All About Eve|অল এবাউট ইভ]]''ত, মেক্স ফেবিয়ান চৰিত্ৰ ([[Gregory Ratoff]])ৰ মাৰ্গ' চেনিঙ ([[Bette Davis]])ৰ সৈতে এটা বৰ্ধিত দৃশ্য আছে য'ত, হাৰ্টবাৰ্নত ভুগি, তেওঁ বাইকাৰ্বনেট অৱ ছ’ডা বিচাৰে আৰু তাৰ পিছত খায়, যিয়ে এটা উল্লেখযোগ্য বাৰ্প সৃষ্টি কৰে। চেনিঙে সদায় মেক্সৰ নামৰ সৈতে বিচাৰ্বৰ এটা বাকচ ৰখাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। == চাওক == {{div col|colwidth=30em}} * [[:en:Carbonic acid|কাৰ্বনিক এচিড]] * [[:en:List of ineffective cancer treatments|কেন্সাৰৰ অকাৰ্যকৰী চিকিত্সাৰ তালিকা]] * [[:en:List of minerals|খনিজৰ তালিকা]] * [[:en:Natron|নেট্ৰন]] * [[:en:Potassium bicarbonate|পটাছিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] * [[:en:Trona|ট্ৰ'না]] {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book | editor-last = Haynes | editor-first = William M. | year = 2011 | title = CRC Handbook of Chemistry and Physics | edition = 92nd | publisher = [[CRC Press]] | isbn = 978-1439855119| title-link = CRC Handbook of Chemistry and Physics }} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Sodium bicarbonate}} * [http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1044.htm আন্তৰ্জাতিক ৰাসায়নিক সুৰক্ষা কাৰ্ড ১০৪৪] {{Sodium compounds}} {{hydrogen compounds}} {{Carbonates}} {{Antacids}} {{Emergency medicine}} {{Authority control}} [[Category:Acid salts]] [[Category:Antacids]] [[Category:Bases (chemistry)]] [[Category:Bicarbonates]] [[Category:Chemical substances for emergency medicine]] [[Category:Fire suppression agents]] [[Category:Household chemicals]] [[Category:Leavening agents]] [[Category:Sodium compounds]] [[Category:E-number additives]] [[Category:Powders]] [[Category:Food powders]] fetjelmcllwv16h7yd8o1obakane4i0 0 126451 647701 545764 2026-10-25T20:55:41Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647701 wikitext text/x-wiki '''পাকুধা কাচ্চায়ানা''' আছিল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আশে-পাশে [[মহাবীৰ]] আৰু [[বুদ্ধ]]ৰ সমসাময়িক এজন ভাৰতীয় শিক্ষক আৰু দাৰ্শনিক। তেওঁ আছিল এজন পৰমাণুবিদ যিয়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে জগতৰ সকলোবোৰ সাতটা চিৰন্তন উপাদানৰে গঠিত – পৃথিৱী, পানী, অগ্নি, বায়ু, সুখ, যন্ত্ৰণা আৰু আত্মা। ==প্ৰাথমিক জীৱন== পালি কেননৰ মতে কাচ্চায়ানা তেওঁৰ পৰিয়ালৰ নাম আছিল আৰু তেওঁ বামন পৰিয়ালৰ (অৰ্থাৎ ধৰ্ম অনুগামী) বুলি কোৱা হয়। তেওঁক কেতিয়াবা পক্বুধা কাতিয়ান বা কধুধা কাটিয়ান বুলিও কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Six Contemporary Teachers Of The Buddh|url=http://stylomilo.com/files/mv/BPCGAQ/BPFE102-Emergence_of_Buddhism_and_Basic_Buddhist_Teachings/GAQ%20L10%20&%20L11%206%20Heretical%20Teachers.pdf|access-date=2021-04-21|website=stylomilo.com}}</ref> ==শিক্ষা== পাকুধাৰ মতে মুঠ সাতটা চিৰন্তন "উপাদান" আছে: সেইবোৰ- পৃথিৱী, জল, অগ্নি, বায়ু, সুখ বা আনন্দ, দুখ আৰু জীৱন। পাকুধাই আৰু দৃঢ়তাৰে কয় যে, এই মৌলবোৰে ইটোৱে সিটোৰ লগত ক্ৰিয়া নকৰে। সমন্নফল সুত্ত (DN 2)ই পাকুধাৰ মতামতক তলত দিয়া ধৰণে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে: {{Cquote|"'...ইয়াত এই সাতটা পদাৰ্থ — অনিৰ্মিত,অৱক্ষয়হীন, অসৃষ্ট, সৃষ্টিকৰ্তা অবিহনে, বন্যাৰ্ত, পৰ্বতৰ শৃংগৰ দৰে সুস্থিৰ, স্তম্ভৰ দৰে দৃঢ়তাৰে থিয় হৈ থকা — যিবোৰে পৰিৱৰ্তন নকৰে, পৰিৱৰ্তন নকৰে, ইজনে সিজনক বাধা নিদিয়ে, ইজনে সিজনক আনন্দ, কষ্ট বা আনন্দ আৰু দুখ দুয়োটা সৃষ্টি কৰিবলৈ অক্ষম। কোন সাতটা? পৃথিৱী-পদাৰ্থ, তৰল-পদাৰ্থ, অগ্নি-পদাৰ্থ, বায়ু-পদাৰ্থ, সুখ, যন্ত্ৰণা আৰু সপ্তমটো আত্মা। এই সাতটা পদাৰ্থ — অসৃষ্ট, অৱক্ষয়হীন, অসৃষ্ট, সৃষ্টিকৰ্তাবিহীন, বন্যাৰ্ত, পৰ্বতৰ শিখৰৰ দৰে স্থিৰ, স্তম্ভৰ দৰে দৃঢ়তাৰে থিয় হৈ থকা — যিবোৰৰ পৰিৱৰ্তন নহয়, পৰিৱৰ্তন নহয়, ইজনে সিজনক বাধা নিদিয়ে আৰু ইজনে সিজনক আনন্দ, যন্ত্ৰণা বা আনন্দ আৰু দুখ দুয়োটা সৃষ্টি কৰিবলৈ অক্ষম। “আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কোনো হত্যাকাৰী নাই বা হত্যাৰ কাৰণ হোৱা নাই, কোনো শ্ৰোতা নাই বা শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সৃষ্টি কৰা নাই, কোনো জ্ঞানী নাই বা জ্ঞানৰ সৃষ্টি কৰা নাই। যেতিয়া কোনোবাই [আন ব্যক্তিৰ] মূৰ কাটি পেলায়, তেতিয়া কোনোৱে কাৰো প্ৰাণ কাঢ়ি নলয়, কেৱল সাতটা পদাৰ্থৰ মাজেৰেই তৰোৱালখন পাৰ হৈ যায়।’’<ref>[http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.02.0.than.html Thanissaro (1997).]</ref>}} ব্ৰহ্মজল সুত্তত (DN 1) পাকুধাৰ দৰে তত্ত্বক "পাৰমাণৱিক তত্ত্ব" (পালি/সং স্কৃতত অনু বাড়া[anu vaada]) আৰু "Eternalism"ক সসত্তাবড়া (sassatavādā) বুলি লেবেল লগোৱা হৈছে।<ref>Bhaskar (1972).[https://archive.today/20120709022933/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.3:1:3945.pali Rhys Davids & Stede (1921-25), p. 700, entry for "Sassata"] defines ''{{IAST|sassata-vāda}}'' as: "an eternalist, eternalism."</ref> [[বুদ্ধঘোষ]]ৰ মতে তেওঁ পানীৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত বহুতো আৱেগিক আচাৰত ভুগিছিল, ঠাণ্ডা পানীৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰিছিল আৰু সদায় গৰম ব্যৱহাৰ কৰিছিল; যেতিয়া এইটো উপলব্ধ নাছিল, তেতিয়া তেওঁ নোধোৱাকৈ আছিল। যদি তেওঁ কোনো নৈ পাৰ হয় তেন্তে তেওঁ এইটোক পাপ বুলি গণ্য কৰিব আৰু মাটিৰ টিলা এটা নিৰ্মাণ কৰি ক্ষতিপুৰণ দিব।<ref>{{Cite web|title=Pakudha Kaccayana, Pakudha-kaccāyana: 1 definition|url=https://www.wisdomlib.org/definition/pakudha-kaccayana|access-date=2021-04-22|website=www.wisdomlib.org|date=12 April 2009 }}</ref> তেওঁ ঈশ্বৰ, আত্মা বা আন জগতৰ কথা কোৱা নাছিল, যাৰ বাবে কিছুমান পণ্ডিতে তেওঁক বস্তুবাদী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছে।<ref>{{Cite book|title=Lokayata A Study In Ancient Indian Materialism|url=https://archive.org/details/dli.ernet.53877|publisher=People's Publishing House|year=1959|isbn=978-8170070061|pages=[https://archive.org/details/dli.ernet.53877/page/517 517]}}</ref> ==অনুগামী== বৌদ্ধ সূত্ৰ অনুসৰি পাকুধাৰ অনুগামীসকলে বুদ্ধৰ প্ৰতি যি ভক্তি অনুভৱ কৰিছিল, তাৰ বিপৰীতে পাকুধাৰ তেওঁক উচ্চ সন্মান কৰা নাছিল। পাকুধাই প্ৰশ্ন সোধা ভাল নাপাইছিল, আৰু প্ৰতি-পৰীক্ষা কৰিলে বিৰক্তি আৰু ক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। আন ঠাইত অৱশ্যে তেওঁক জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা বিশেষকৈ বৃহৎ আৰু স্বনামধন্য বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, অসংখ্য অনুগামীৰ দ্বাৰা অতিশয় সন্মান জনোৱাৰ কথা কোৱা হৈছে। কিন্তু তেওঁ নিখুঁত জ্ঞান লাভৰ দাবী কৰা নাছিল।<ref>{{Cite web|title=Pakudha Kaccayana, Pakudha-kaccāyana: 1 definition|url=https://www.wisdomlib.org/definition/pakudha-kaccayana|access-date=2021-04-22|website=www.wisdomlib.org|date=12 April 2009 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] bxxc4shixb0dcvjka8vainyomy40i1s 0 126901 647695 596690 2026-10-25T20:01:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647695 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial art | image = Lathi khela, Ancient Festival - Shamim Tirmizi.jpg |image_size= | imagecaption = বাংলাদেশত লাঠি খেল প্ৰতিযোগিতা | name = লাঠি কএল | focus = | hardness = | olympic = নহয় | parenthood = | famous_pract = পুলিন বিহাৰী দাস | meaning = ষ্টাফপ্লে }} '''লাঠি খেল''' হৈছে বঙালীৰ পৰম্পৰাগত মাৰ্চিয়েল আৰ্টচ্,<ref>{{cite book |title=Performing the (imagi)nation: A Bangladesh Mise-en-scene |publisher=New York University |author=Khan, Saleque |year=2007 |pages=237 |isbn=978-0-549-09962-8}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ahmed |first=Sharif Uddin |title=Sylhet: History and Heritage |url=https://books.google.com/books?id=M_BtAAAAMAAJ&q=Lathi+khela |year=1999 |publisher=[[Bangladesh Itihas Samiti]] |isbn=978-984-31-0478-6 |language=en}}</ref> ই বাংলাদেশত প্ৰচলিত একপ্ৰকাৰৰ লাঠি যুঁজ।<ref>{{cite news |title=Lathi Khela to celebrate Tangail Free Day |url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=213840 |work=The Daily Star |date=13 December 2011}}</ref> এজন অনুশীলনকাৰীক লাঠিয়াল বুলি জনা যায়।<ref name=bangladesh2day.com>{{cite web |url=http://www.bangladesh2day.com/newsfinance/2008/December/27/Arts%20%26%20Entertainment.php |title='Lathi khela' at Charukala |website=bangladesh2day.com |date=27 December 2008 |access-date=9 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509061833/http://www.bangladesh2day.com/newsfinance/2008/December/27/Arts%20&%20Entertainment.php |archive-date=2015-05-09 |archivedate=9 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509061833/http://www.bangladesh2day.com/newsfinance/2008/December/27/Arts%20%26%20Entertainment.php |deadurl=yes }}</ref> লাঠি খেলাৰ উৎপত্তি ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলৰপৰা হৈছিল। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== বাংলা ভাষাৰ লাঠি শব্দটোৰ অৰ্থ অসমীয়াতো লাঠি বা টাঙোন বা টোকোন, আনহাতে খেলাৰ অৰ্থ খেল বা ক্ৰীড়া। গতিকে লাঠি খেলৰ অনুবাদ হ’ব লাঠিৰে খেলা খেল, লাঠি খেল।।<ref name=newagebd.com>{{cite news |title=Three-day cultural fair ended in Barisal |url=http://newagebd.com/newspaper1/archive_details.php?date=2012-02-26&nid=51564 |work=New Age |date=26 February 2012 |access-date=9 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131112065557/http://newagebd.com/newspaper1/archive_details.php?date=2012-02-26&nid=51564 |archive-date=12 November 2013 |df=dmy-all |archivedate=12 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112065557/http://newagebd.com/newspaper1/archive_details.php?date=2012-02-26&nid=51564 |deadurl=yes }}</ref><ref name="bpedia">{{cite book |last=Islam |first=Sirajul |year=2012 |chapter=Lathial |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lathial |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250906032332/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lathial |archivedate=2025-09-06 |access-date=2025-11-08}}</ref> ==বাদ্যযন্ত্ৰ== সাধাৰণতে বাঁহৰ গুৰি অংশৰে লাঠী তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু কেতিয়াবা ঘন ঘনকৈ লোহাৰ আঙঠিৰে বান্ধি লোৱা হয়। সাধাৰণ লাঠিৰ জোখ ৬ৰ পৰা ৮ ফুট (২ৰ পৰা ২.৪ মিটাৰ)। কিছুমান, যাক টাঙোন বুলি কোৱা হয়, চুটি আৰু লাঠি বা নিৰ্দেশক মাৰিৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। আগতে লাঠিক ঢালৰ সৈতে যোৰ কৰিব পৰা গৈছিল, যিটো এতিয়াও ন’ৰি মাৰি (মক ষ্টিক-ফাইট) প্ৰদৰ্শনত দেখা যায়।{{cn}} ==ইতিহাস== ধনী কৃষক আৰু অন্যান্য বিশিষ্ট লোকসকলে নিজৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে আৰু নিজৰ ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হিচাপে দৰ্মহাভোগী লাঠিয়ালক নিযুক্ত কৰি লৈছিল। মাটি আৰু অন্যান্য সম্পত্তি ৰক্ষা বা লোৱাৰ উপায় হিচাপে এইসকলক দ্বৈত কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দক্ষিণ এছিয়াৰ কিছুমান ভাষাৰ এটা প্ৰবাদ হ'ল "যিজনে লাঠি ব্যৱহাৰ কৰে তেওঁ ম’হ ৰাখে"। জমিদাৰ (সামন্ত) সকলে গাঁৱৰ মানুহৰ পৰা বলপূৰ্বক কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ লাঠিয়ালৰ দল পঠিয়াইছিল। লাঠি প্ৰশিক্ষণ এটা সময়ত [[ব্ৰতচাৰী আন্দোলন| ব্ৰতচাৰী শিক্ষা]] ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="prothom-alo">{{cite news |script-title=bn:ঈদ উৎসবের নানা রং |url=http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 |work=Prothom Alo |date=2 August 2013 |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809010846/http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 |archive-date=2013-08-09 |title=আৰ্কাইভ কপি |access-date=2025-11-08 |archivedate=2013-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103042311/http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 |deadurl=yes }}</ref> যদিও ভাৰত আৰু বাংলাদেশী গাঁৱত লাঠীৰ বহুল প্ৰচলন আছে, তথাপি নগৰায়নৰ ফলত যোৱা দশকবোৰত গ্ৰাম্য যুদ্ধ কলা হিচাপে ইয়াৰ অৱনতি ঘটিছে। ১৯৮৯ চনলৈকে বাংলাদেশৰ কুষ্টিয়াত বাৰ্ষিক দেশজোৰা লাঠি খেলা অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল, য’ত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ দলে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="bangladesh2day.com"/> অনুশীলনকাৰী আৰু দৰ্শকৰ সংখ্যা হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে এতিয়া তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে এবাৰ এই অধিৱেশন অনুষ্ঠিত কৰা হয়। আনকি এসময়ত লাঠী খেলৰ উৎপত্তি হোৱা জিলাসমূহতো এতিয়া মাত্ৰ কেইখনমানহে খেল বাকী আছে। আজিকালি লাঠি খেল উৎসৱ আৰু বিয়াৰ সময়ত সাধাৰণতে দেখা যায়।<ref name=dhakamirror.com>{{cite web |url=http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/ |title=Lathi Khela to celebrate Tangail Free Day |website=Dhaka Mirror |date=13 December 2011 |access-date=9 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191316/http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/ |archive-date=2013-10-29 |archivedate=29 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029191316/http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/ |deadurl=yes }}</ref> পশ্চিম বংগত কিছুমান পূজাৰ অনুষ্ঠানৰ বাবে লাঠি খেল অনুষ্ঠিত হয়, উত্তৰ বংগত ঈদৰ সময়ত চামদী নামৰ একেধৰণৰ খেল খেলা হয়।{{cn}} ==অনুশীলনী== লাঠিয়াল গোষ্ঠীয়ে ''বাওই ঝক'' (গোট যুঁজ), ''ন’ৰী বাৰী'' (লাঠিৰে মক ফাইট), ''ফালা খেলা'' আৰু ''দাও খেলা'' (চোকা অস্ত্ৰৰে মক ফাইট), আৰু ''চুৰি নৃত্য সংগীত''ত শ শ লোকৰ উপস্থিতিত পৰিৱেশন কৰিছিল। এই গোটবোৰে হয়তো দাও খেলা (মাচেটে যুঁজ) আৰু ফাৰা খেলা (তৰোৱাল যুঁজ) কলা শিকিব পাৰে, যি দুয়োটা আজি মক-ফাইটৰ ৰূপত সংৰক্ষিত হৈ আছে। সাধাৰণতে খেলবোৰ এজন এজনকৈ খেলা হয়, কিন্তু এই শিল্পত মক-গ্ৰুপ ফাইট বা বাওই ঝাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। লাঠি ভাষাত শক্তিৰ কেন্দ্ৰস্থল হৃদযন্ত্ৰৰ চক্ৰ আৰু অনুশীলনকাৰীসকলে অধিক উলম্ব অৱস্থাত যুঁজ দিয়ে।<ref name="prothom-alo"/><ref name="dhakamirror.com"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:খেল]] nuo8fcn2mnxy0u9elhz4bg7n1k9542y 0 127508 647773 632474 2026-10-25T23:51:11Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647773 wikitext text/x-wiki [[Image:Bhutanese thanka of Mt. Meru and the Buddhist Universe.jpg|thumb|মেৰু পৰ্বত আৰু বৌদ্ধ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ ভূটানী থাংকা (১৯ শতিকা, ট্ৰংছা জং, ট্ৰংছা, ভূটান)। ]] যাক সুমেৰু, চিনেৰু বা মহামেৰু বুলিও কোৱা হয় – [[হিন্দু]], [[জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ ]] ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ এটা পৱিত্ৰ, পাঁচটা শৃংগযুক্ত পৰ্বত,<ref>{{cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/78 78]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}</ref> যিটো সকলো ভৌতিক, আধ্যাত্মিক আৰু আধ্যাত্মিক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পূজন কৰা হয়। এই পৰ্বতে চাৰিখন মহাজাগতিক মহাদেশৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয় – পুব্ববিদিহ দীপা, উত্তৰাকুৰু দীপা, অমৰগোয়না দীপা, আৰু জম্বু দীপা। স্পষ্টভাৱে চিনাক্ত বা জনা ভূ-ভৌতিক অৱস্থান নথকা সত্ত্বেও মেৰু পৰ্বতক সদায় হিমালয় পৰ্বত বা আৰাৱল্লী ৰেঞ্জ (পশ্চিম ভাৰতত) বুলি গণ্য কৰা হয়। [[ভাৰত]]ৰ বাহিৰৰ ধৰ্মসমূহৰ শাস্ত্ৰতও মেৰু পৰ্বতৰ উল্লেখ আছে, যেনে তাও ধৰ্ম – যিটো নিজেই [[চীন]]ত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ আগমনৰ ফলত প্ৰভাবিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=THƯỢNG THẤT TIÊU TAI TẬP PHÚC DIỆU KINH |url=https://thegioivohinh.com/diendan/showthread.php?882588-TH%C6%AF%E1%BB%A2NG-TH%E1%BA%A4T-TI%C3%8AU-TAI-T%E1%BA%ACP-PH%C3%9AC-DI%E1%BB%Thinking |access-date=2023-03-08 |website=thegioivohinh.com |archivedate=2025-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251208080507/https://thegioivohinh.com/diendan/showthread.php?882588-TH%C6%AF%E1%BB%A2NG-TH%E1%BA%A4T-TI%C3%8AU-TAI-T%E1%BA%ACP-PH%C3%9AC-DI%E1%BB%25Thinking |deadurl=yes }}</ref> বহুতো [[হিন্দু]], [[জৈন]], [[বৌদ্ধ]] মন্দিৰ মেৰু পৰ্বতৰ প্ৰতীকী প্ৰতিনিধিত্ব হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হয়। চুমেৰু সিংহাসন (চীনা: 须弥座, xūmízuò) শৈলী চীনা পেগোডাৰ এটা সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য। প্যাট্থাটৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু (কলমৰ কলি), বাৰ্মিজ শৈলীৰ বহুস্তৰীয় চাল, মেৰু পৰ্বতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ব্যুৎপত্তিগতভাৱে 'মেৰু'ৰ অৰ্থ [[সংস্কৃত]]ত "উচ্চ।" এই পৰ্বতটোৰ সঠিক নাম মেৰু (সংস্কৃত: মেৰুপৰ্বত), ইয়াৰ লগত অনুমোদনকাৰী উপসৰ্গ ছু সংযোজন কৰা হৈছে,<ref>{{Cite book|title=The circle of bliss : Buddhist meditational art|url=https://archive.org/details/circleofblissbud0000hunt|last=C.|first=Huntington, John|date=2003|publisher=Serindia Publications|others=Bangdel, Dina., Thurman, Robert A. F., Los Angeles County Museum of Art., Columbus Museum of Art.|isbn=1932476016|location=Chicago|oclc=52430713}}</ref> যাৰ ফলত ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "উত্তম মেৰু পৰ্বত" বা "উচ্চ মেৰু পৰ্বত।" মেৰু হৈছে ৰোজাৰীৰ কেন্দ্ৰীয় গুটিৰ নামো।<ref>{{Cite web|url=https://www.sanskritdictionary.com/?q=meru&iencoding=iast&lang=sans|website=Sanskrit Dictionary|title=Meru|access-date=2019-08-16}}</ref> ==ভৌগোলিক== মেৰু পৰ্বতক দিয়া মাত্ৰাসমূহে—এই সকলোবোৰে ইয়াক মহাজাগতিক মহাসাগৰৰ অংশ বুলি উল্লেখ কৰে, লগতে ইয়াক ভৌগোলিকভাৱে অস্পষ্ট শব্দৰে বৰ্ণনা কৰা আন কেইবাটাও বক্তব্যই (উদাহৰণস্বৰূপে, "সূৰ্য্যই সকলো গ্ৰহৰ সৈতে পৰ্বতটোৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে")—ইয়াৰ অৱস্থান অত্যন্ত কঠিন কৰি তোলে, বেছিভাগ পণ্ডিতৰ মতে।<ref>{{cite book |title=Alberuni's India |last=Sachau |first=Edward C. |year=2001 |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-24497-8 |page=271 |url=https://books.google.com/books?id=a91-t4uw8A4C&q=Meru+sun+planets+revolve&pg=PA271 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Devi Bhagavatam |at=Book&nbsp; 8, Chapter&nbsp; 15 |publisher=Sacred-texts.com |url=http://www.sacred-texts.com/hin/db/bk08ch15.htm |access-date=2012-03-02}}</ref> বহু গৱেষকে [[কাশ্মীৰ]]ৰ উত্তৰ-পশ্চিমে থকা পামিৰৰ সৈতে মেৰু বা চুমেৰু পৰ্বতক চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |first=Graham P. |last=Chapman |year=2003 |title=The Geopolitics of South Asia: From early empires to the nuclear age |page=16 |publisher=Ashgate Publishing |isbn=9781409488071 |url=https://books.google.com/books?id=DgbHSGqO2-4C}}</ref><ref>{{cite book |first=George Nathaniel |last=Curzon |year=1968 |title=The Hindu World: An encyclopedic survey of Hinduism |page=184}}</ref><ref>{{cite book |first=Benjamin |last=Walker |year=1969 |title=Hinduism: Ancient Indian tradition & mythology |series={{IAST|Purāṇas}} in Translation |page=56}}</ref><ref>{{cite journal |first1=Jagdish Lal |last1=Shastri |first2=Arnold |last2=Kunst |first3=G.P. |last3=Bhatt |first4=Ganesh Vasudeo |last4=Tagare |title=Oriental literature |journal=Journal of the K.R. Cama Oriental Institute |year=1928 |page=38}}</ref><ref>{{cite book |first=Bernice Glatzer |last=Rosenthal |year=1967 |title=History: Geographical concepts in ancient India |page=50}}</ref><ref>{{cite book |first=Bechan |last=Dube |title=India: Geographical data in the early {{IAST|Purāṇas}}: A critical study |year=1972 |page=2}}</ref><ref>{{cite book |first=M.R., Dr. |last=Singh |year=1971 |title=India: Studies in the proto-history of India |page=17}}</ref> সূৰ্যসিদ্ধান্তত উল্লেখ আছে যে জম্বুনাদ (জম্বুদ্বীপ) ভূমিত পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰত ("ভুৱ-মধ্য") মেৰু পৰ্বত অৱস্থিত। যমল তন্ত্ৰৰ বেছিভাগেই অপ্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ আধাৰত নৱম শতিকাৰ গ্ৰন্থ নৰপতিজয়চাৰ্য্যশ্ৰোদয়মত<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=Dr. Satyendra |url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/narapati-jayacharya-swarodayah-haa104/ |title=Narapati Jayacharya Swarodayah |publisher=Chaukhamba Surbharati Prakashan |edition=2023}}</ref> এইদৰে কোৱা হৈছে: "সুমেৰুহ পৃথ্বী-মাধ্যা শ্ৰুয়তে দৰ্শিতে না তু" (সুমেৰু পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰত শুনা যায়, কিন্তু তাত দেখা নাযায়)। প্ৰচলিত হিন্দু গ্ৰন্থসমূহত ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ কেইবাটাও সংস্কৰণ পোৱা যায়। এই সকলোবোৰতে ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰফালৰপৰা মেৰু পৰ্বতক পূবে মন্দাৰাচল পৰ্বত, পশ্চিমে সুপৰশ্ব পৰ্বত, উত্তৰে কুমুডা পৰ্বত আৰু দক্ষিণে কৈলাস পৰ্বতেৰে আগুৰি থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞান অনুসৰি মেৰু পৰ্বত পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰত, আৰু জম্বুদ্বীপ ইয়াৰ দক্ষিণে। অভিধৰ্মকোষভাজ্য অনুসৰি ইয়াৰ বহল ৮০,০০০ যোজন আৰু উচ্চতা ৮০,০০০ যোজন আৰু দীৰ্ঘ আগম সূত্ৰ অনুসৰি ইয়াৰ উচ্চতা ৮৪,০০০ যোজন। মেৰু পৰ্বতৰ শিখৰত শাসক শক্ৰৰ বাসস্থান ত্ৰয়স্ত্ৰীংশ। সূৰ্য্য আৰু চন্দ্ৰ মেৰু পৰ্বতৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে আৰু তাৰ পিছফালে সূৰ্য্য পাৰ হৈ যোৱাৰ লগে লগে ৰাতি পৰে। এই পৰ্বতটোৰ চাৰিটা মুখ আছে: উত্তৰ মুখখন সোণৰ, পূব মুখখন স্ফটিকৰ, দক্ষিণ মুখখন লেপিছ লাজুলিৰ আৰু পশ্চিম মুখখন ৰুবিৰ। বজ্ৰায়ণত মণ্ডল প্ৰসাদত প্ৰায়ে মেৰু পৰ্বত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, কাৰণ ই আংশিকভাৱে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মেৰু পৰ্বত বুদ্ধ চক্ৰসংভাৰৰ বাসস্থান বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="autogenerated3">{{cite book |first=J.P. |last=Mittal |title=History of Ancient India: From 7300&nbsp; BC to 4250&nbsp; BC |page=3}}</ref> ==বৌদ্ধ ধৰ্মত== বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞান অনুসৰি মেৰু পৰ্বত পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰত <ref name="Beer">{{Cite book|author=Robert Beer|title=The Handbook of Tibetan Buddhist Symbols|url=https://archive.org/details/handbookoftibeta0000beer|location=Boston|publisher=Shambhala|year=2003|pages=[https://archive.org/details/handbookoftibeta0000beer/page/83 83]–84|isbn=978-1590301005}}</ref> আৰু জম্বুদ্বীপ <ref name=":0">{{Cite journal |last=Mabbett |first=I. W. |date=1983 |title=The Symbolism of Mount Meru |url=https://www.jstor.org/stable/1062318 |journal=History of Religions |volume=23 |issue=1 |pages=64–83 |doi=10.1086/462936 |jstor=1062318 |issn=0018-2710}}</ref> ইয়াৰ দক্ষিণে। অভিধৰ্মকোষভাষ্য'<ref>{{Cite book|title=Abhidharmakośabhāṣyam|url=https://archive.org/details/abhidharmakosabh0002vasu|author=Vasubandhu|location=Berkeley, California|publisher=Asian Humanities Press|date=1988–1990}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lionsroar.com/the-view-from-mount-meru/|title=The View from Mount Meru|website=Lions Roar|date=20 August 2013 |access-date=2019-08-17}}</ref> and 84,000 yojanas high according to the ''Long Āgama Sutra''.<ref name="Nichiren">{{Cite web|url=https://www.nichirenlibrary.org/en/dic/Content/S/286|title=Mount Sumeru|website=Nichiren Buddhism Library|access-date=2019-08-17}}</ref> অনুসৰি ইয়াৰ বহল ৮০,০০০ যোজন আৰু উচ্চতা ৮০,০০০ যোজন আৰু দীৰ্ঘ আগাম সূত্ৰ অনুসৰি ইয়াৰ উচ্চতা ৮৪,০০০ যোজন। মেৰু পৰ্বতৰ শিখৰত শাসক শক্ৰৰ বাসস্থান ত্ৰয়স্ত্ৰিষ্ণ। [[সূৰ্য]] আৰু [[চন্দ্ৰ ]]মেৰু পৰ্বতৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে আৰু তাৰ পিছফালে সূৰ্য্য পাৰ হৈ যোৱাৰ লগে লগে ৰাতি পৰে। পাহাৰটোৰ চাৰিটা মুখ আছে – প্ৰত্যেকটো বেলেগ বেলেগ সামগ্ৰীৰে নিৰ্মিত; উত্তৰ অংশ সোণৰ, পূব অংশ স্ফটিক, দক্ষিণ অংশ লেপিছ লাজুলি আৰু পশ্চিম অংশ ৰুবীৰ। বজ্ৰায়ণত মণ্ডল প্ৰসাদত প্ৰায়ে মেৰু পৰ্বত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, কাৰণ ই আংশিকভাৱে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মেৰু পৰ্বত বুদ্ধ চক্ৰসংভাৰৰ বাসস্থান বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.khandro.net/deity_Chakrasamvara.htm |title=Heruka Chakrasamvara |publisher=Khandro.net |access-date=2012-03-02}}</ref> {{gallery |File:Cosmological Mandala with Mount Meru.jpg| ইউয়ান বংশ ১২৭১–১৩৬৮) চীনা মণ্ডলত মেৰু পৰ্বতক পদুমৰ ওপৰত ওলোটা পিৰামিড হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। |File:BochumJahrhunderthalle_ChakrasamvaraMandala_03.JPG| কেন্দ্ৰত মেৰু পৰ্বত থকা তিব্বতী চক্ৰসংভাৰ বালিৰ মণ্ডল।   |File:Mtmerucosmology01.jpg| থাইলেণ্ডৰ বেংককৰ ৱাট ছাখেটত থকা মাউণ্ট মেৰুক চিত্ৰিত কৰা এখন মিউৰেল। |File:Tibetan or Chinese origin, 18th century embroidery Tibetan Buddhist art of Cosmic Mount Meru.jpg|চুমেৰু পৰ্বতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা তিব্বতী বৌদ্ধ এম্ব্ৰয়ডাৰী |File:Top of Temple.jpg|ভাৰতবৰ্ষৰ বোধগয়াত থকা বিখ্যাত বৌদ্ধ মন্দিৰ মহাবোধী মন্দিৰ, ১৯৬৫ চনত। }} ==হিন্দু ধৰ্মত== [[File:The cosmic tortoise, and Mount Meru.jpg|thumb|মহাজাগতিক কচ্ছপ, আৰু মেৰু পৰ্বত]] হিন্দুসকলে বিশ্বাস কৰে যে মেৰু পৰ্বত হৈছে স্বৰ্গলৈ যোৱা চিৰি। স্বৰ্গ য'ত দেৱতাসকলৰ বাসস্থান।<ref name="Allen">{{cite book|title=A Mountain in Tibet|url=https://archive.org/details/mountainintibets0000alle_p9m5|first=Charles|last=Allen|year=1982|publisher=Futura Publications|isbn=0-7088-2411-0}}</ref> মেৰুক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াক ৮৪,০০০ যোজন উচ্চতা, প্ৰায় ১,০৮২,০০০ কিলোমিটাৰ (৬৭২,০০০ মাইল) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিটো পৃথিৱীৰ ব্যাসৰ ৮৫ গুণ হ’ব। এটা যোজনাৰ অৰ্থ প্ৰায় ১১.৫ কিলোমিটাৰ (৯ মাইল) বুলি ধৰিব পাৰি, যদিও সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ পৰিসৰ ভিন্ন হোৱা যেন লাগে – উদাহৰণস্বৰূপে, বাৰাহমিহিৰে পৃথিৱীৰ পৰিধি ৩,২০০ যোজন বুলি উল্লেখ কৰিছে, আৰু আৰ্যভটীয়াত অলপ কম, কিন্তু সূৰ্য্যসিদ্ধান্তত ৫,০২৬.৫ যোজন বুলি উল্লেখ কৰিছে। মৎস্য পুৰাণ আৰু ভাগৱত পুৰাণৰ লগতে আন কিছুমান হিন্দু গ্ৰন্থত ধাৰাবাহিকভাৱে মেৰু পৰ্বতৰ উচ্চতা ৮৪,০০০ যোজন বুলি উল্লেখ আছে, যিটো ৬৭২,০০০ মাইল বা ১,০৮২,০০০ কিলোমিটাৰৰ সমতুল্য। সূৰ্য্য আৰু চন্দ্ৰ সকলো গ্ৰহৰ লগতে পৃথিৱীক পাতাল আৰু স্বৰ্গৰ সৈতে সংযোগ কৰা মেৰু পৰ্বতৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে আৰু [[শিৱ]] [[কৈলাস পৰ্বত]]ৰ শিখৰত বাস কৰে। দেৱতা আৰু দেৱতাক মেৰু পৰ্বতলৈ সঘনাই অহা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[মহাভাৰত]]ৰ মতে মেৰু হিমাৱত পৰ্বতমালাৰ মলয়াৱত আৰু গন্ধমদন পৰ্বতৰ মাজত অৱস্থিত। কিছুমান শাস্ত্ৰত শিৱ পৰ্বতৰ এটা শিংত বাস কৰে, যাক শৈৱত্ৰ বুলি কোৱা হয়। [[মহাভাৰত]]ত আৰু কোৱা হৈছে যে এই পৰ্বতত যেতিয়া সূৰ্য্যৰ ৰশ্মি পৰে তেতিয়া ই সোণেৰে জিলিকি উঠে আৰু ইয়াত ধুনীয়া অৰণ্য, হ্ৰদ, ফল-মূলৰ গছ, বহুমূলীয়া শিল, জীৱন ৰক্ষাকাৰী বনৌষধিৰে আবৃত নদী আছে বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত মেৰুক স্বৰ্গ পোৱাৰ মাধ্যম হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু কোনো পাপ নথকা সত্তাইহে ইয়াত বগা মেৰুক সোণৰ পদুম আৰু মিঠা সোৱাদযুক্ত পানীৰে সজ্জিত আলকা নামৰ হ্ৰদ এটাৰ সৈতে সোণালী দুৱাৰৰ ওচৰত বাস কৰা কুবেৰৰ বাসস্থান বুলিও কোৱা হয়, য'ৰপৰা মন্দাকিনী নদীৰ উৎপত্তি হয়। মহাভাৰতৰ মতে [[পাণ্ডৱ]]সকলে পত্নী [[দ্ৰৌপদী]]ৰ সৈতে স্বৰ্গ পোৱাৰ মাধ্যম হিচাপে পৰ্বতৰ শৃংগৰফালে গৈছিল যদিও কুকুৰৰ সৈতে থকা [[যুধিষ্ঠিৰ]]হে তাত উপনীত হ'বলৈ সক্ষম হৈছিল। <ref>{{cite news|url=https://news24online.com/india/mysteries-of-kailash-what-are-these-9-foot-tall-entities-found-in-mansarovar-mkir/177672/|title=Mysteries of Kailash: What Are These 9-Foot Tall Entities Found In Mansarovar?|work=News24|date=4 October 2023|access-date=1 December 2023}}</ref> হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত মেৰু পৰ্বতত অৱস্থিত কৈলাস পৰ্বত আৰু মনসৰৱৰ হ্ৰদক পৃথিৱীৰ আন ঠাইৰ দৰে নহয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মেৰু পৰ্বত হনুমান ভগৱানৰ পিতৃ কেছাৰী ৰজাৰ ৰাজ্য বুলিও কোৱা হয়। [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত উল্লেখ আছে যে মেৰু হৈছে জগতৰ এক স্তম্ভ, পদুমৰ প্ৰতীকিত ছটা পৰ্বতমালাৰ কেন্দ্ৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি কোৱা হৈছে যে কৈলাস পৰ্বতৰ চাৰিটা মুখ স্ফটিক, ৰুবি, সোণ আৰু লেপিছ লাজুলিৰে নিৰ্মিত। ইয়াত আৰু [[শিৱ]]ক পদুম অৱস্থাত বহি থকা, পৰ্বতৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত গভীৰ ধ্যান-ধাৰণাত নিয়োজিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Mohan|first1=T.S.|title=Kailash Yatra|journal=Hinduism Today|date=Jan–Mar 2012|volume=34|issue=1|pages=18–33|url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=70696022&site=eds-live&scope=site|issn=0896-0801|id=70696022}}</ref> এই পৰ্বতটোত চাৰিটা হ্ৰদ আছে, যাৰ পানী দেৱতাসকলে ভাগ কৰে আৰু গংগাৰপৰা উৎপত্তি হৈ পৃথিৱীলৈ বৈ যোৱা চাৰিখন নদী আছে। বায়ু পুৰাণতো একেধৰণৰ বৰ্ণনা আছে। ভাগৱত পুৰাণত কৈলাসক মেৰু পৰ্বতৰ দক্ষিণে অৱস্থিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্কন্দ পুৰাণত উল্লেখ আছে যে এই পৰ্বতটো সৰ্বোচ্চ শৃংগৰ ভিতৰত আৰু সদায় বৰফেৰে আবৃত। প্ৰাচীন কালত মেৰু পৰ্বত ৰজা পদ্মজ ব্ৰহ্মৰ বাসস্থান বুলি কোৱা হয়। দেৱতাৰ এই কিংবদন্তি পৰ্বতটোৰ কথা পঞ্চদশ শতিকাৰ মাজাপাহিত যুগত ৰচিত পুৰণি জাভানীজ পাণ্ডুলিপি তন্তু পেজেলাৰনত উল্লেখ আছে। পাণ্ডুলিপিখনত জাভা দ্বীপৰ পৌৰাণিক উৎপত্তিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, লগতে মেৰু পৰ্বতৰ কিছু অংশ জাভাত উপস্থিত হোৱাৰ পৌৰাণিক পৰিঘটনাৰ বিষয়েও বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পাণ্ডুলিপিত উল্লেখ আছে যে বতৰা গুৰু (শিৱ) দেৱে [[ব্ৰহ্মা]] আৰু [[বিষ্ণু]] দেৱতাক জাভা মানুহ জনবসতি কৰিবলৈ আদেশ দিছিল। কিন্তু সেই সময়ত জাভা দ্বীপটো সাগৰৰ ওপৰত মুক্তভাৱে ওপঙি আছিল, অনৱৰতে পৰি আছিল আৰু দোল খাই আছিল। দ্বীপটোৰ গতি বন্ধ কৰিবলৈ দেৱতাসকলে জাম্বুদ্বীপা (ভাৰত)ৰ মহামেৰু পৰ্বতৰ এটা অংশ স্থানান্তৰিত কৰি পৃথিৱীত পেলাই দি জাভাৰ সৈতে সংযোগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite book | last =Soekmono | first =Dr R.| title =Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2 | publisher =Penerbit Kanisius | year =1973 | location =Yogyakarta, Indonesia| page =119 | isbn = 979-413-290-X}}</ref> ফলত সৃষ্টি হোৱা পৰ্বতটো হৈছে জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত মাউণ্ট চেমেৰু। ==জৈন ধৰ্মত== জৈন ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞান অনুসৰি মেৰু পৰ্বত (বা সুমেৰু) বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰত জম্বুদ্বীপক সামৰি লৈ এক লাখ যোজন ব্যাসৰ বৃত্তৰ আকৃতিত অৱস্থিত। <ref>{{citation |last=Cort |first=John |author-link=John E. Cort |title=Framing the Jina: Narratives of Icons and Idols in Jain History |url=https://books.google.com/books?id=0IF2CAAAQBAJ |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2010 |orig-year=1953 |isbn=978-0-19-538502-1}}</ref><ref name="Schubring, Walther 1995 pp. 204–246">Schubring, Walther (1995), pp. 204–246</ref> সূৰ্য্য, চন্দ্ৰ আৰু তৰাৰ দুটা গোট মেৰু পৰ্বতৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে; যেতিয়া এটা গোট সক্ৰিয় হয়, আনটো গোট মেৰু পৰ্বতৰ পিছফালে থাকে। প্ৰতিটো তীৰ্থংকৰক জন্মৰ লগে লগে ইন্দ্ৰই মেৰুৰ শিখৰলৈ লৈ যায়,<ref>{{citation |author=CIL |url=http://ignca.nic.in/ps_04016.htm |title=Indian Cosmology Reflections in Religion and Metaphysics |work=Ignca.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120130060708/http://ignca.nic.in/ps_04016.htm |archive-date=30 January 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{citation |last=Shah |first=Pravin K. |title=Jain Geography |url=http://www.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/workshop/Jain%20Geoghaph.PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20021119173949/http://www.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/workshop/Jain%20Geoghaph.PDF |archive-date=2002-11-19 |url-status=live }}</ref><ref>{{citation |url=https://books.google.com/books?id=WAHgAAAAMAAJ&pg=RA1-PA504 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal - Asiatic Society of Bengal |year=1834}}</ref> তীৰ্থংকৰ সন্তানৰ মাকক গভীৰ টোপনিত ভৰোৱাৰ পিছত। তাত তেওঁক গা ধুৱাই বহুমূলীয়া অভিষেক দিয়া হয়। ইন্দ্ৰ আৰু অন্যান্য দেৱতাই তেওঁৰ জন্ম উদ্‌যাপন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Mount Meru (mythology)}} * Description of Mount Meru in the Devi-bhagavata-purana [http://www.sacred-texts.com/hin/m06/m06006.htm 1][http://www.sacred-texts.com/hin/db/bk08ch15.htm 2] * [https://web.archive.org/web/20060206235442/http://phoenixandturtle.net/images/meru.jpg Painting of Mount Meru found in Buddhist cave sanctuary in Xinjiang, China] * Mount Meru in Encyclopedia of Buddhist Iconography [https://web.archive.org/web/20060322234201/http://huntingtonarchive.osu.edu/Encyclopedia%20Buddhist%20Icon/01%20Mount%20Meru/MountMeru01.html 1][https://web.archive.org/web/20060322234200/http://huntingtonarchive.osu.edu/Encyclopedia%20Buddhist%20Icon/01a%20Mount%20Meru_Yogin%20Series/MM_YoginSeries01.html 2] * [https://web.archive.org/web/20061106055756/http://www.tibetinfor.com/tibetzt/ali/shanhu/menu.htm Ngari] * [https://web.ccsu.edu/astronomy/tibetan_cosmological_models.htm Tibetan Cosmological Models] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180331181102/http://web.ccsu.edu/astronomy/tibetan_cosmological_models.htm |date=31 March 2018 }} [[শ্ৰেণী:হিন্দু কিংবদন্তি]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ কিংবদন্তি]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] iaeovtjyh3e6pi64rz8umybki67so2h 0 129217 647821 563468 2026-10-26T00:55:30Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647821 wikitext text/x-wiki '''দিৱোদাস বাধ্ৰ্যশ্ব''', এজন ভাৰত-আৰ্য্যমূলৰ বা মধ্য ঋগ্বেদ যুগত ভাৰতৰ ৰজা (তেওঁৰ উদাৰতাৰ বাবে উদযাপিত আৰু ঋগ্বেদত ইন্দ্ৰ আৰু অশ্বিনসকলে সুৰক্ষিত, ঋ:বে: ১.১১২.১৪; ১.১১৬.১৮), বাধ্ৰ্যশ্বৰ পুত্ৰ ঋ:বে: ৬.৬১.৫। তদুপৰি ঋগবেদৰ ৯ নং মণ্ডলত দিৱোদাসৰ কথা এইদৰে উল্লেখ কৰা হৈছে: "[ইন্দ্ৰ]ই ধৰ্মপৰায়ণ দিৱোদাসৰ কাৰণে দ্ৰুতগতিত দুৰ্গ, আৰু সম্বৰ, তাৰ পিছত যদু আৰু সেই তুৰ্বাসক আঘাত কৰিলে।" ঋ:বে: ৯.৬১.২। ৪ নং মণ্ডলৰ পৰা সম্বৰৰ সৈতে একেটা সংঘাতৰ বিষয়ে আন এটা কথনত তেওঁৰ নাম অতিথিগ্ৱ উপনামেৰে দিয়া হৈছে, যিদৰে দেখুওৱা হৈছে: "মই [ইন্দ্ৰ] মোৰ উল্লাসত [[সম্বৰ]]ৰ নিৰানব্বৈটা দুৰ্গ একেলগে ভাঙি পেলালোঁ, আৰু শতমটো, তেওঁৰ বাসস্থান, সেইটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ, যেতিয়া মই দিবোদাস অতিথিগক সহায় কৰিলোঁ।" ঋ:বে: ৪.২৬.৩। তেওঁ বিখ্যাত ৰজা [[সুদাস]]ৰ (ঋ:বে: ৭.১৮.২৫) ([[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ৰ) পিতৃ।<ref name="Kumar2003">{{cite book|author=Raj Kumar|title=Know The Vedas At A Glance|url=https://books.google.com/books?id=JUwZuK_2BGUC&pg=PT98|access-date=13 September 2017|date=18 August 2003|publisher=[[Pustak Mahal]]|location=New Delhi|isbn=978-81-223-0848-8|page=98}}</ref><ref name="SinghalGupta2003">{{cite book|author1=K. C. Singhal|author2=Roshan Gupta|title=The Ancient History of India, Vedic Period: A New Interpretation|url=https://books.google.com/books?id=hoXqCmo-Xs8C&pg=PA58|access-date=14 September 2017|year=2003|publisher=Atlantic Publishers & Dist|location=New Delhi|isbn=978-81-269-0286-6|page=58}}</ref><ref name="Joshi1986">{{cite book|author=M. C. Joshi|title=Princes and polity in ancient India|url=https://books.google.com/books?id=ptclAAAAMAAJ|access-date=14 September 2017|year=1986|publisher=Kusumanjali Prakashan|location=Jodhpur|page=53}}</ref> ঋগ্বেদৰ মতে পিজাৱন হৈছে দিৱোদাসৰ আনটো নাম।[2] তেওঁৰ পুত্ৰ [[প্ৰতাৰ্দনা]]ৰ কথা [[কৌশিতকী উপনিষদ]]ত উল্লেখ আছে। [[অযোধ্যা]]ৰ ৰজা [[দশৰথ|দশৰথে]] কৰা অশ্বমেধ যজ্ঞত তেওঁক নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। ৰাণী [[সুমিত্ৰা]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু দশৰথৰ ভায়েক আছিল। তেওঁ ভীমৰথ ৰজাৰ পুত্ৰও আছিল আৰু ভগৱান [[ধন্বন্তৰি]]ৰ প্ৰপৌত্ৰ আছিল। ==উত্তৰ-বৈদিক বংশাৱলী== #[[ব্ৰহ্মা]] #[[অত্ৰি]] #[[চন্দ্ৰ]] #[[বুধ (দেৱতা)|বুধ]] #[[পুৰুৰৱা]] #[[মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ|আয়ুষ]] #আনেনাছ #প্ৰতিক্ষাত্ৰ #সৃঞ্জয় #জয় #বিজয় #কৃতি #হাৰিয়াশ্ব #[[সহদেৱ]] #নাদিনা #জয়ৎসেন #[[সংকৃতি]] #ক্ষত্ৰধৰ্মা #সুহোত্ৰা #শাল #আৰ্ষষেণ #কাশ #দীৰ্ঘতপস #[[ধন্বন্তৰি]] #কেতুমন #ভীমৰথ #দিৱোদাস<ref>{{Cite book|last=Veṭṭaṃmāṇi|title=Purāṇic encyclopaedia : a comprehensive dictionary with special reference to the epic and Purāṇic literature|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa0000vett|date=1975|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=0-8426-0822-2|edition=1st ed. in English|location=Delhi|oclc=2198347}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:গোত্ৰ]] n06vny7g83e00se5o29e5k99xn4517l 0 130694 647736 578045 2026-10-25T22:18:31Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647736 wikitext text/x-wiki '''কাই চিলাম্বত্তম''' ({{Lang-en| Kai silambattam }}) হৈছে প্ৰধানকৈ [[তামিলনাডু]]ত পৰিবেশিত এক প্ৰাচীন লোকনৃত্য। সাধাৰণতে মহিলাসকলে হাতত [[ছিলাম্বু]] (এবিধ ভৰিৰ গোৰোহা) লৈ ইয়াক সম্পন্ন কৰে। নৃত্যশিল্পীসকলে সাধাৰণতে নিৰ্দিষ্ট ছন্দ সৃষ্টি কৰিবলৈ ভৰিৰ গোৰোহা ব্যৱহাৰ কৰে। এই নৃত্য সাধাৰণতে [[হিন্দু]] দেৱ বা দেৱীক উৎসৰ্গিত কৰা উৎসৱ আৰু গাঁৱৰ উদযাপনৰ সময়ত পৰিবেশন কৰা হয়। ==কৌশল== মহিলা নৃত্যশিল্পীসকলে নৃত্য কৰাৰ সময়ত ছন্দময় শব্দ কৰিবলৈ গোৰোহা পিন্ধে আৰু হাতত ছিলাম্বু ধৰি ৰাখে।{{sfn|Sambamoorthy|1976|p=23}}{{sfn|Kasturi|2007|p=518}} ধাতুৰ ছিলাম্বুটোক হাতেৰে জোকাৰি জোকাৰি ছন্দময়ৰ সমন্বয়ত বিভিন্ন শব্দ উৎপন্ন কৰা হয়।{{sfn|Khokar|2003|p=59}}<ref name="TN">{{cite web|url=https://ranipet.nic.in/art-culture/|title=Art and culture|work=[[Government of Tamil Nadu]]|access-date=1 January 2025}}</ref> এই নৃত্যৰ লগত কোনো নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক লোক জড়িত নহয় আৰু সাধাৰণতে দুজনৰ পৰা আঠজন নৃত্যশিল্পীৰ যোৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref name="TN"/> এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ শাৰীৰিক শক্তি থকা সকলো বয়সৰ লোকে পৰিবেশন কৰে। জ্যেষ্ঠ শিল্পীসকলে প্ৰায়ে কনিষ্ঠ শিল্পীসকলক পৰম্পৰাৰ প্ৰকাৰ হিচাপে শিকায় দিয়ে।<ref name="TN"/> এই নৃত্যৰ লগত পাম্বাই নামৰ পৰম্পৰাগত তামিল বাদ্যযন্ত্ৰৰ সংগীত পৰিবেশন কৰা হয়। বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে জড়িত এই শিল্পকলাক পাম্বাই চিলাম্বত্তম বুলিও কোৱা হয়।<ref name="TN"/> পুৰুষ নৃত্যশিল্পীসকলেও উৎসৱৰ সময়ত এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে।{{sfn|Khokar|2003|p=59}} ==সাজ-পোছাক আৰু আনুষংগিক সামগ্ৰী== [[File:Statue_of_Kannagi.jpg|thumb|কান্নকীয়ে [[ছিলাম্বু]] ধৰি থকা (চিলাপ্পাটিকাৰমৰ এটা দৃশ্য<ref name="Silambu">{{cite book|title=Shilappadikaram|url=https://archive.org/details/shilappadikaramt0000ilan|trans-title=The Ankle Bracelet|author=Iḷaṅkōvaṭikaḷ|year=1965|isbn=978-0-81120-001-1|publisher=New Directions Publishing}}</ref>)]] এই শিল্পৰ বাবে কোনো নিৰ্ধাৰিত সাজ-পোছাক নাই।<ref name="TN"/> এই নৃত্যত ব্যৱহৃত মূল আনুষংগিক বস্তু হৈছে চিলাম্বু। ভৰিত পিন্ধা বাবে চিলাম্বুক সাধাৰণতে ''কাল ছিলাম্বু'' (গোৰোহাৰ) বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Sambamoorthy|1976|p=23}}{{sfn|Marcuse|1975|p=476}} ই সাধাৰণতে আঙঠিৰ দৰে আকৃতিৰ ফুটা নলীকা আকৃতিৰ ধাতুৰ গঠন।{{sfn|Sambamoorthy|1976|p=23}}{{sfn|Marcuse|1975|p=476}}{{sfn|Banerji|1959|p=190}} ছিলাম্বু হাতত ধৰি ৰখাৰ বাবে আৰু বিশেষকৈ চিলাম্বটমৰ যুদ্ধ কলাৰ পৰা পৃথক কৰিবলৈ এই নৃত্যক কাই চিলাম্বত্তম বুলি কোৱা হয়।<ref name="TN"/> ছিলাম্বু ৰূপ,{{sfn|Sambamoorthy|1976|p=23}}{{sfn|Marcuse|1975|p=476}} বা তামৰ দৰে ধাতুৰে গঠিত।{{sfn|Banerji|1959|p=190}} ইয়াৰ ভিতৰত ধাতুৰ গুটি বা পেলেট থাকে, যিবোৰ জোকাৰিলে শব্দ কৰে।{{sfn|Sambamoorthy|1976|p=23}}{{sfn|Marcuse|1975|p=476}}{{sfn|Banerji|1959|p=190}}সংগম যুগৰ পৰাই আদিম তামিল সাহিত্যত ইয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা সংগম সাহিত্য গ্ৰন্থ চিলাপ্পাটিকাৰৰ আধাৰ।<ref name="Silambu"/> নৃত্যশিল্পীসকলে গোৰোহা বা গোৰোহাৰ ঘণ্টা পিন্ধে, যিয়ে চিলাম্বুৰ লগতে শব্দও উৎপন্ন কৰে।{{sfn|Sambamoorthy|1976|p=23}}<ref name="TN"/> ==অনুষ্ঠান== এই নৃত্য বেছিভাগেই মন্দিৰত দেৱতাসকলক পূজা বা সন্মান জনোৱাৰ পদ্ধতি হিচাপে কৰা হয়।<ref name="TN"/> আম্মান উৎসৱ বা নৱৰাত্ৰি উৎসৱৰ সময়ত মন্দিৰত বিশেষকৈ [[দুৰ্গা]] বা কালিৰ দৰে দেৱীৰ প্ৰশংসাৰ বাবে ইয়াক পালন কৰা হয়।{{sfn|Kasturi|2007|p=518}}{{sfn|Khokar|2003|p=59}} উৎসৱ আৰু গাঁৱৰ উৎসৱ উদযাপনৰ সময়তো ইয়াক পৰিবেশন কৰা হয়।{{sfn|Khokar|2003|p=59}} উদাহৰণস্বৰূপে, শুভ দিনত আৰু [[থাইপুছম]] উদযাপনৰ অংশ হিচাপে [[কাবাড়ী আট্টাম|কাবাড়ী]]ৰ সৈতে ইয়াক পালন কৰা হয়। বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে বিবাহ আৰু কাণ বিন্ধাৰ অনুষ্ঠানতো ইয়াক পৰিবেশন কৰা হয়।<ref name="TN"/> সাংস্কৃতিক কাৰ্য্যকলাপৰ অংশ হিচাপে মঞ্চতো ইয়াক পৰিবেশন কৰা হয়।<ref name="TN"/> ==অভ্যাসৰ ক্ষেত্ৰসমূহ== কাই চিলাম্বত্তম হৈছে প্ৰধানকৈ [[তামিলনাডু]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰাচীন লোকনৃত্য।{{sfn|Narayan|2007|p=139}} ইয়াৰ প্ৰধানকৈ উত্তৰ দিশৰ ধৰ্মপুৰী, কাঞ্চীপুৰম, ৰানিপেট, তিৰুৱন্নমলাই, আৰু ভেল্লোৰ জিলাত<ref name="TN"/> আৰু আন কিছুমান জিলা যেনে থাঞ্জাৱুৰ, আৰু নগাপট্টিনাম আদিতো ইয়াৰ প্ৰচলিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.valaitamil.com/kai-silambattam_10453.html|title=Kai Silambattam|lang=ta|work=Valai Tamil|access-date=1 June 2024}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:লোকনৃত্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য]] [[শ্ৰেণী:তামিলনাডু]] bfvny06q3x2ynk7neab5flxils1cu8a 0 131049 647663 575056 2026-10-25T16:45:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647663 wikitext text/x-wiki '''মাচুদা খাতুন''' ([[বাংলা]]: মাসুদা খাতুন; ১৮৮৫–১৯২৬) এগৰাকী অগ্ৰণী বঙালী নাৰীবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ চিন্তাবিদ আছিল। তেওঁ এগৰাকী সমাজ সংস্কাৰকো আছিল। তেওঁৰ কলমী নাম আছিল '''Mrs M Rahman'''।<ref>{{cite book|last1=Sarkar|first1=Mahua|title=Visible Histories, Disappearing Women: Producing Muslim Womanhood in Late Colonial Bengal|date=2010|publisher=Duke University Press|isbn=978-0822389033|page=261|url=https://books.google.com/books?id=SR6uC5CTYaMC&pg=PA261|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Hossain|first1=Anowar|title=Muslim women's struggle for freedom in colonial Bengal: (1873–1940)|date=2003|publisher=Progressive Publishers|isbn=9788180640308|page=158|url=https://books.google.com/books?id=84JuAAAAMAAJ&q=Mrs+M+Rahman|language=en}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন == মাচুদা খাতুনৰ জন্ম ১৮৮৫ চনত এক জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী অধিবক্তা আছিল আৰু তেওঁ হুগলী জিলা, [[বংগ|বংগ প্ৰেছিডেন্সী]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ত কৰ্মৰত আছিল। ১১ বছৰ বয়সতে তেওঁৰ বিয়া হয়। তেওঁৰ স্বামী মাহমুদূৰ ৰহমান [[কলকাতা]]ত এগৰাকী ৰেজিষ্ট্ৰাৰ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল। সেই সময়ৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য নাৰীবাদী আৰু তেওঁৰ নিয়মীয়া চিঠি-পত্ৰ বন্ধুত্বৰ সঙ্গী আছিল বেগম ৰোকেয়া সাখাৱাত হুছেইন।<ref name="tmn">{{cite web|last1=Amin|first1=Sonia|title=Khatun, Masuda|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khatun,_Masuda|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024746/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khatun,_Masuda|archive-date=7 November 2017|access-date=5 November 2017|website=Banglapedia|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107024746/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khatun,_Masuda|archivedate=7 November 2017|deadurl=yes}}</ref> == কেৰিয়াৰ == মাচুদা খাতুনে নাৰী অধিকাৰ আৰু নাৰীবাদ বিষয়ত লেখালেখি কৰিছিল। তেওঁ ৰক্ষণশীল [[ইছলাম|মুছলমান সমাজ]]ৰ কঠোৰ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ লেখাত ব্যঙ্গ আৰু ৰসিকতাৰ ব্যৱহাৰেৰে ইছলামবাদী ধাৰণাৰ বিৰুদ্ধে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। প্ৰগতিশীল মুছলমান সমাজত তেওঁৰ ৰচনাৰ যথেষ্ট প্ৰশংসা হৈছিল। তেওঁ [[কাজী নজৰুল ইছলাম]] সম্পাদিত আলোচনী ''ধূমকেতু''ৰ নিয়মীয়া লেখিকা আছিল। ভৱিষ্যতৰ [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কবি কাজী নজৰুল ইছলামে তেওঁৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই ''বিশেৰ বাঁশী'' কবিতাখন উৎসৰ্গা কৰিছিল আৰু তেওঁক “মা” বুলি সম্বোধন কৰিছিল। তেওঁ ধৰ্মনিৰপেক্ষ চিন্তাধাৰাৰ দৃঢ় সমৰ্থক আছিল আৰু মুছলমান আৰু [[হিন্দু]] সমাজৰ মাজত ঐক্যৰ আহ্বান জনাইছিল। মাচুদা খাতুনে সেই সময়ত বুৰ্খা নিপিন্ধাকৈ চিনেমা আৰু [[কীৰ্তন]] অনুষ্ঠানলৈ গৈছিল, যি তেতিয়াৰ সমাজত অতি ব্যতিক্ৰমী আছিল। তেওঁ বেশ্যাবৃত্তিৰপৰা মুক্তিৰ বাবে এক পুনৰ্বাসন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰাতো সহায় কৰিছিল।<ref name="tmn" /> তেওঁ ''Purdah versus Deprivation'' নামৰ ৰচনা লিখিছিল, য’ত পৰ্দা প্ৰথাৰ জৰিয়তে ইছলামত নাৰীসকলক কিদৰে প্ৰান্তীয় কৰা হৈছে তাৰ সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|last1=Amin|first1=S. N.|title=The World of Muslim Women in Colonial Bengal, 1876–1939|date=1996|publisher=BRILL|isbn=9004106421|page=200|url=https://books.google.com/books?id=VcAfpv6x0m4C&pg=PA200|language=en}}</ref> == মৃত্যু == ১৯২৬ চনত মাচুদা খাতুনৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত কাজী নজৰুল ইছলামে তেওঁক উৎসৰ্গা কৰি এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে, য’ত তেওঁক “অগ্নি নাগিনী” উপাধি দিয়া হয়। ১৯২৭ চনত তেওঁৰ স্বামীয়ে ''চানাচুৰ'' নামৰ গ্ৰন্থ হিচাপে তেওঁৰ সংগৃহীত ৰচনা প্ৰকাশ কৰে।<ref name="tmn" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ লেখক]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] sez8rdsqr8w6jgpw22zzjsvwptjvft7 0 131229 647804 632515 2026-10-26T00:33:03Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647804 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-suffix = <!-- Please do not add German-language titles here --> | image = Angela Merkel 2019 cropped.jpg <!-- Discussion in progress, please do not modify before consensus --> | alt = Head shot of Merkel, 64, wearing a necklace and a red blazer, and facing upwards from the camera. | caption = ২০১৯ চনত মাৰ্কেলে | order = | office = [[জাৰ্মানীৰ চ্যান্সেলৰ]] | president = {{plainlist}} * হৰ্ষ্ট ক'লাৰ * Jens Böhrnsen (অভিনয়) * খ্ৰীষ্টান উলফ * হৰ্ষ্ট ছিহোফাৰ (অভিনয়) * জোয়াচিম গাউক * ফ্ৰেংক-ৱালটাৰ ষ্টেইনমাইয়াৰ {{endplainlist}} | 1blankname = {{nowrap|[[Vice-Chancellor of Germany#Federal Republic of Germany (1949–present)|Vice Chancellor]]}} | 1namedata = {{#invoke:collapsible list|main|title={{nobold|''See list''}} | [[Franz Müntefering]] | Frank-Walter Steinmeier | [[Guido Westerwelle]] | [[Philipp Rösler]] | [[Sigmar Gabriel]] | Olaf Scholz }} | term_start = ২২ নৱেম্বৰ ২০০৫ | term_end = ৮ ডিচেম্বৰ ২০২১ | predecessor = [[Gerhard Schröder]] | successor = [[Olaf Scholz]] | office1 = [[Leader of the Christian Democratic Union]] | 1blankname1 = {{nowrap|General Secretary}} | 1namedata1 = {{#invoke:collapsible list|main|title={{nobold|''See list''}} | [[Ruprecht Polenz]] | [[Laurenz Meyer]] | [[Volker Kauder]] | [[Ronald Pofalla]] | [[Hermann Gröhe]] | [[Peter Tauber]] | Annegret Kramp-Karrenbauer <!-- Numbering to elevate Sec Gen above Deputy Leader -->}} | deputy2 = {{#invoke:collapsible list|main|title={{nobold|''See list''}} | [[Volker Bouffier]] | Christian Wulff | [[Ursula von der Leyen]] | [[Annette Schavan]] | [[Julia Klöckner]] | [[Norbert Röttgen]] | [[Armin Laschet]] | [[Thomas Strobl]] }} | term_start1 = 10 April 2000 | term_end1 = 7 December 2018 | predecessor2 = [[Wolfgang Schäuble]] | successor2 = [[Annegret Kramp-Karrenbauer]] | office3 = [[Leader of the Opposition (Germany)|Leader of the Opposition]] | chancellor3 = Gerhard Schröder | term_start3 = 22 September 2002 | term_end3 = 22 November 2005 | predecessor3 = [[Friedrich Merz]] | successor3 = [[Wolfgang Gerhardt]] | office4 = Leader of the [[CDU/CSU]] in the [[Bundestag]] | 1blankname5 = {{nowrap|[[Whip (politics)|Chief Whip]]}} | 1namedata5 = {{plainlist}} * Volker Kauder * Norbert Röttgen {{endplainlist}} | 1blankname4 = First Deputy | 1namedata4 = [[Michael Glos]] | term_start4 = 22 September 2002 | term_end4 = 21 November 2005 | predecessor5 = Friedrich Merz | successor5 = Volker Kauder {{Collapsed infobox section begin | last = yes | Early federal, state politics {{nobold|1991{{nbnd}}2000}} | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office6 = General Secretary of the [[Christian Democratic Union of Germany|Christian Democratic Union]] | leader6 = Wolfgang Schäuble | term_start6 = 7 November 1998 | term_end6 = 10 April 2000 | predecessor6 = [[Peter Hintze]] | successor6 = Ruprecht Polenz | office7 = Leader of the Christian Democratic Union {{awrap|in [[Mecklenburg-Vorpommern]]}} | 1blankname7 = {{nowrap|General Secretary}} | 1namedata7 = {{plainlist}} * Klaus Preschle * Hubert Gehring {{endplainlist}} | term_start7 = June 1993 | term_end7 = 20 May 2000 | predecessor7 = [[Günther Krause]] | successor7 = Steffie Schnoor | office8 = [[Minister for the Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety]] | chancellor8 = [[Helmut Kohl]] | term_start8 = 17 November 1994 | term_end8 = 26 October 1998 | predecessor8 = [[Klaus Töpfer]] | successor8 = [[Jürgen Trittin]] | office9 = [[Federal Ministry of Family Affairs, Senior Citizens, Women and Youth|Minister for Women and Youth]] | chancellor9 = Helmut Kohl | term_start9 = 18 January 1991 | term_end9 = 17 November 1994 | predecessor9 = [[Ursula Lehr]] | successor9 = [[Claudia Nolte]]{{Collapsed infobox section end}}}} | office11 = [[Member of the German Bundestag|Member]] of the [[Bundestag]] <br /> for [[Mecklenburg-Vorpommern]] | term_start11 = 20 December 1990 | term_end11 = 26 October 2021 | predecessor11 = [[German reunification|''Constituency established'']] | successor11 = [[Anna Kassautzki]] | constituency11 = {{indented plainlist| * [[Vorpommern-Rügen – Vorpommern-Greifswald I#History|Stralsund – Rügen – Grimmen]] (1990–2002) * [[Stralsund – Nordvorpommern – Rügen]] (2002–2013) * [[Vorpommern-Rügen – Vorpommern-Greifswald I]] (2013–2021) }} | birth_name = Angela Dorothea Kasner | birth_date = {{birth date and age|1954|7|17|df=y}} | birth_place = [[Hamburg]], West Germany | party = [[Christian Democratic Union of Germany|Christian Democratic Union]] (since 1990) | otherparty = {{plainlist}} * [[Christian Democratic Union (East Germany)|Christian Democratic Union]] (East Germany, 1990) * [[Democratic Awakening]] (1989–1990) {{endplainlist}} | spouse = {{plainlist}} * {{marriage|Ulrich Merkel|1977|1982|end=div}} * {{marriage|[[Joachim Sauer]]|1998}} {{endplainlist}} | alma_mater = [[Leipzig University]] ([[Bachelor of Science|BS]])<br>[[German Academy of Sciences at Berlin]] ([[Dr. rer. nat.]])<ref>{{Cite journal| url = https://www.csmonitor.com/World/Europe/2013/0920/Angela-Merkel-her-bio-in-brief| title=Angela Merkel: Her bio in brief| newspaper=[[The Christian Science Monitor]]| date=20 September 2013| access-date=29 November 2018| archive-date=29 November 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20181129184354/https://www.csmonitor.com/World/Europe/2013/0920/Angela-Merkel-her-bio-in-brief| url-status=live}}</ref> | signature = Angela Merkel Signature.svg | website = {{Official website|https://www.buero-bundeskanzlerin-ad.de/}} | awards = [[List of awards and honours received by Angela Merkel|Full list]] | module = {{Infobox scientist | embed = yes | thesis_year = 1986 | fields = [[Quantum chemistry]] | thesis_title = Study of the mechanism of decay reactions with single bond rupture and calculation of their rate constants based on quantum chemical and statistical methods | thesis_url = https://web.archive.org/web/20170529112033if_/https://matrixhacker.de/pdf/19860108_Dissertation_Merkel.pdf | doctoral_advisor = {{ill|v=ib|Lutz Zülicke|de}} |module = {{ Listen voice | name = Merkel |filename = Angela Merkel speaking (Excerpts) 2009-09-04.ogg | description = Merkel's speech at an election rally for the [[2009 German federal election|2009 federal election]] | recorded = 4 September 2009}} }} }} '''এঞ্জেলা ড'ৰথিয়া মাৰ্কেল''' {{efn|{{IPA|de|aŋˈɡeːla doʁoˈteːa ˈmɛʁkl̩|-|De-Angela Dorothea Merkel.ogg}}}}{{efn|The English pronunciation of her first name could be {{IPAc-en|ˈ|ɑː|ŋ|ɡ|ə|l|ə}} {{respell|AHNG|gə|lə}} (a closer approximation of the German) or {{IPAc-en|ˈ|æ|ŋ|ɡ|ə|l|ə}} {{respell|ANG|gə|lə}}. The English pronunciation of her last name is either {{IPAc-en|ˈ|m|ɛər|k|əl}} {{respell|MAIR|kəl}} (reported for American English and a closer approximation of the German) or {{IPAc-en|ˈ|m|ɜːr|k|əl}} {{respell|MUR|kəl}} (reported for British English by the Oxford and Merriam-Webster dictionaries, which base their editing on actual usage rather than recommendations).<ref>[https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/merkel,_angela "Merkel, Angela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407183217/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/merkel,_angela |date=7 April 2019 }} (US) and {{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Merkel,+Angela |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210233231/https://www.lexico.com/definition/merkel%2C_angela |url-status=dead |archive-date=10 February 2020 |title=Merkel, Angela |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Merkel|access-date=7 April 2019}}</ref><ref>Wells, J. C. (2008). ''Longman Pronunciation Dictionary''. Pearson Education Limited.</ref> In German, her last name is pronounced {{IPA|de|ˈmɛʁkl̩|}},<ref>{{cite book |editor=[[Max Mangold|Mangold, Max]] |title=Duden, Aussprachewörterbuch |edition=6th |year=1995 |publisher=Dudenverlag |language=de |isbn=978-3-411-20916-3 |page=[https://archive.org/details/dudenaussprachew0006unse/page/501 501] |quote='''Merkel''' {{IPA|ˈmɛrkl̩}} |url=https://archive.org/details/dudenaussprachew0006unse/page/501 }}</ref><ref>{{cite book |editor1=Krech, Eva-Maria |editor2=Stock, Eberhard |editor3=Hirschfeld, Ursula |editor4=Anders, Lutz Christian |title=Deutsches Aussprachewörterbuch |edition=1st |publisher=Walter de Gruyter |year=2009 |isbn=978-3-11-018202-6 |page=739| quote='''Merkel''' {{IPA|mˈɛʶkl̩}}|display-editors=etal}}</ref> and her first name is pronounced {{IPA|de|ˈaŋɡela|}} or {{IPA|de|aŋˈɡeːla|}},<ref name="Dudenverlag-1995">{{cite book |editor=Mangold, Max |title=Duden, Aussprachewörterbuch |edition=6th |year=1995 |publisher=Dudenverlag |language=de |isbn=978-3-411-20916-3 |page=[https://archive.org/details/dudenaussprachew0006unse/page/139 139] |quote='''Angela''' {{IPA|ˈaŋɡela}} ''auch:'' {{IPA|aŋˈɡeːla}}. |url=https://archive.org/details/dudenaussprachew0006unse/page/139 }}</ref> but according to her biographer Langguth, Merkel prefers the latter pronunciation, with stress on the second syllable.<ref name="Langguth50">{{cite book |last=Langguth |first=Gerd |title=Angela Merkel |url=https://archive.org/details/angelamerkel0000lang_a8v6 |publisher=dtv |location=Munich |language=de |isbn=3-423-24485-2 |year=2005 |page=[https://archive.org/details/angelamerkel0000lang_a8v6/page/50 50] |quote=Merkel wollte immer mit der Betonung auf dem 'e' Angela genannt werden. (Merkel always wanted her first name pronounced with the stress on the 'e'.)}}</ref>}} ({{Lang-en| Angela Dorothea Merkel}} ; জন্ম: ১৭ জুলাই ১৯৫৪) এগৰাকী [[জাৰ্মান]] অৱসৰপ্ৰাপ্ত ৰাজনীতিবিদ যিয়ে ২০০৫ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈকে জাৰ্মানীৰ চ্যান্সেলৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা ২০০৫ চনলৈকে বিৰোধী দলৰ নেত্ৰী আৰু ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৮ চনলৈকে খ্ৰীষ্টান ডেম’ক্ৰেটিক ইউনিয়নৰ নেত্ৰী আছিল। মাৰ্কেলৰ জন্ম হৈছিল পশ্চিম জাৰ্মানীৰ হামবাৰ্গত। কেঁচুৱা অৱস্থাতে তাইৰ পৰিয়াল পূব জাৰ্মানীলৈ গুচি যায়। কমিউনিষ্ট ইষ্ট জাৰ্মান ফ্ৰী জাৰ্মান ইউথ (FDJ)ৰ সদস্য মাৰ্কেলে ১৯৮৬ চনত কোৱাণ্টাম ৰসায়ন বিজ্ঞানত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮৯ চনলৈকে গৱেষণা বিজ্ঞানী হিচাপে কাম কৰে।<ref name="covid19-atlantic">{{Cite web |last=Miller |first=Saskia |date=20 April 2020 |title=The Secret to Germany's COVID-19 Success: Angela Merkel Is a Scientist |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2020/04/angela-merkel-germany-coronavirus-pandemic/610225/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502085127/https://www.theatlantic.com/international/archive/2020/04/angela-merkel-germany-coronavirus-pandemic/610225/ |archive-date=2 May 2020 |access-date=21 April 2020 |website=The Atlantic}}</ref> ইয়াৰ পিছত ১৯৮৯ চনৰ বিপ্লৱৰ পিছত ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰে আৰু চমুকৈ লোথাৰ ডি মাইজিয়েৰৰ নেতৃত্বত পূব জাৰ্মানীৰ প্ৰথমখন গণতান্ত্ৰিকভাৱে নিৰ্বাচিত চৰকাৰৰ উপ-মুখপাত্ৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৯০ চনত জাৰ্মানীৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণৰ পিছত মাৰ্কেল মেকলেনবাৰ্গ-ভৰ্পমাৰ্ন ৰাজ্যৰ বাবে বুণ্ডেষ্টাগলৈ নিৰ্বাচিত হয়। চ্যান্সেলৰ হেলমুট ক’লৰ আশ্ৰয়দাতা হিচাপে ১৯৯১ চনত মাৰ্কেলক মহিলা আৰু যুৱ মন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে, পিছলৈ ১৯৯৪ চনত পৰিৱেশ, প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু পাৰমাণৱিক সুৰক্ষা মন্ত্ৰী হয়।১৯৯৮ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনত চিডিইউ পৰাস্ত হোৱাৰ পিছত মাৰ্কেলে দলটোৰ সাধাৰণ সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয়। তাৰ পিছত দলটোৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা নেত্ৰী আৰু দুবছৰৰ পিছত বিৰোধীৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা নেত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ==পটভূমি আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== মাৰ্কেল এঞ্জেলা ড'ৰথিয়া কাছনাৰ হিচাপে ১৯৫৪ চনত হামবাৰ্গৰ আইমছবুটেল কোৱাৰ্টাৰত জন্ম হৈছিল,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2009-09-27 |title=Angela Merkel: Pfarrertochter aus Hamburg, Physikerin, Kanzlerin |url=https://www.abendblatt.de/politik/deutschland/article108521228/Angela-Merkel-Pfarrertochter-aus-Hamburg-Physikerin-Kanzlerin.html |access-date= |website=Hamburger Abendblatt |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-17 |title=Altkanzlerin: Angela Merkel wird 70 |url=https://www.zdfheute.de/panorama/angela-merkel-70-bilder-17-juli-100.html |access-date= |website=ZDFheute |language=de}}</ref> এঞ্জেলাৰ পিতৃ হৰ্ষ্ট কাছনাৰ (১৯২৬–২০১১),<ref>{{cite book|last=Langguth|first=Gerd|author-link=Gerd Langguth|title=Angela Merkel|url=https://archive.org/details/angelamerkel0000lang_w6v7|date=August 2005|language=de|isbn=3-423-24485-2|page=[https://archive.org/details/angelamerkel0000lang_w6v7/page/10 10]|publisher=Deutscher Taschenbuch Verlag }}</ref><ref>{{Cite web |date=13 March 2013 |title=Kanzlerin Merkel hat polnische Wurzeln |url=https://www.sueddeutsche.de/politik/familiegeschichte-der-kanzlerin-merkel-hat-polnische-wurzeln-1.1623363 |access-date=20 June 2023 |website=Süddeutsche.de |language=de |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109144341/http://www.sueddeutsche.de/politik/familiegeschichte-der-kanzlerin-merkel-hat-polnische-wurzeln-1.1623363 |url-status=live }}</ref> এগৰাকী লুথাৰিয়ান পাষ্টৰ আৰু বাৰ্লিনৰ স্থানীয় আৰু মাতৃ পত্নী হাৰ্লিণ্ড (১৯২৮–২০১৯; জন্ম জেনট্জচ), ডানজিগ (বৰ্তমান পোলেণ্ডৰ গ্ডানস্ক)ত জন্মগ্ৰহণ কৰা ইংৰাজী আৰু লেটিন ভাষাৰ শিক্ষক আছিল। এঞ্জেলাৰ দুজন সৰু ভাই-ভনী আছে, মাৰ্কাছ কাছনাৰ, এজন পদাৰ্থবিজ্ঞানী আৰু আইৰিন কাছনাৰ, এগৰাকী অকুপেচনেল থেৰাপিষ্ট। শৈশৱ আৰু যৌৱনত মাৰ্কেলক তেওঁৰ সমনীয়াসকলে "কেছি" নামেৰে জনা গৈছিল, যিটো তেওঁৰ শেষ নাম কাছনাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Qvortrup |first=Matthew |year= 2016 |title= Angela Merkel: Europe's Most Influential Leader |url=https://archive.org/details/angelamerkeleuro0000qvor_v9j1 |publisher= The Overlook Press |isbn= 978-1-4683-1408-3 |chapter=In the Shadow of the Berlin Wall}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 August 2021 |title=Merkel, power player who changed Germany |url=https://thewest.com.au/politics/merkel-power-player-who-changed-germany-c-3790345 |access-date=21 June 2023 |website=The West Australian |archive-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621114733/https://thewest.com.au/politics/merkel-power-player-who-changed-germany-c-3790345 |url-status=live}}</ref> মাৰ্কেল জাৰ্মান আৰু পোলেণ্ডৰ বংশৰ। তাইৰ ককাক লুডৱিক কাছনাৰ আছিল পোলেণ্ড জনগোষ্ঠীৰ এজন জাৰ্মান আৰক্ষী। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰান্সত বন্দী হোৱাৰ পিছত তেওঁ নীলা সেনাবাহিনীত যোগদান কৰে আৰু সম্ভৱতঃ জাৰ্মানীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://blogs.bbk.ac.uk/research/2014/06/18/picturing-the-family-media-narrative-memory/|title=Picturing the Family: Media, Narrative, Memory {{pipe}} Research|date=18 June 2014 |access-date=11 February 2017|archive-date=1 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501082559/http://blogs.bbk.ac.uk/research/2014/06/18/picturing-the-family-media-narrative-memory/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Schuller |first1=Konrad |last2=Warschau |date=22 March 2013 |title=Merkels polnische Wurzeln: Großvaters Krieg |language=de |work=FAZ.NET |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/merkels-polnische-wurzeln-grossvaters-krieg-12124653.html |access-date=7 August 2023 |issn=0174-4909 |archive-date=19 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119001700/https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/merkels-polnische-wurzeln-grossvaters-krieg-12124653.html |url-status=live}}</ref> তেওঁ মাৰ্কেলৰ আইতাক বাৰ্লিনৰ জাৰ্মান মাৰ্গাৰেটক বিয়া কৰাই তেওঁৰ গৃহ চহৰলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাত তেওঁ পুনৰ আৰক্ষীত কাম কৰে। ১৯৩০ চনত তেওঁলোকে পোলেণ্ডৰ কাজমিৰচাক নামটোক জাৰ্মানীকৰণ কৰি কাছনাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।<ref>{{cite book|last=Kornelius|first=Stefan|author-link=Stefan Kornelius|title= Angela Merkel: Die Kanzlerin und ihre Welt|date=March 2013|publisher=Hoffmann und Campe|language=de|isbn=978-3-455-50291-6|page=7}}</ref><ref name="Kornelius-2013">{{cite news|first=Stefan|last=Kornelius |url=https://www.theguardian.com/world/german-elections-blog-2013/2013/sep/10/angela-merkel-origins-germany-election |title=Six things you didn't know about Angela Merkel |newspaper=[[The Guardian]] |date=10 September 2013 |access-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130910133147/http://www.theguardian.com/world/german-elections-blog-2013/2013/sep/10/angela-merkel-origins-germany-election |archive-date=10 September 2013 |url-status = live}}</ref><ref>{{cite news|url= http://www.dw.de/the-german-chancellors-polish-roots/a-16698783|title=The German chancellor's Polish roots|publisher=[[Deutsche Welle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503221041/http://www.dw.de/the-german-chancellors-polish-roots/a-16698783|archive-date=3 May 2013 }}</ref><ref>{{cite news|work=[[Süddeutsche Zeitung]] |date=13 March 2013 |archive-date=6 September 2013 |url-status = live|url=http://www.sueddeutsche.de/politik/familiegeschichte-der-kanzlerin-merkel-hat-polnische-wurzeln-1.1623363 |title=Merkel hat polnische Wurzeln |trans-title=Merkel has Polish roots |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906161618/http://www.sueddeutsche.de/politik/familiegeschichte-der-kanzlerin-merkel-hat-polnische-wurzeln-1.1623363 }}</ref> মাৰ্কেলৰ মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাক-আইতাক আছিল ডানজিগ ৰাজনীতিবিদ উইলি জেণ্ট্জছ আৰু এলবিং (বৰ্তমান এলব্লাগ, পোলেণ্ড) চহৰৰ কেৰাণী এমিল ড্ৰেঞ্জৰ কন্যা গেৰ্ট্ৰুড আলমা (জন্ম ড্ৰেঞ্জ)। ১৯৯০ চনৰ মাজভাগৰ পৰা মাৰ্কেলে কেইবাবাৰো ৰাজহুৱাভাৱে নিজৰ পোলেণ্ডৰ ঐতিহ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি নিজকে চতুৰ্থাংশ পোলেণ্ড বুলি বৰ্ণনা কৰিছে যদিও ২০১৩ চনৰ জীৱনীখনৰ ফলত তেওঁৰ পোলেণ্ডৰ শিপা অধিক পৰিচিত হৈ পৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article114407379/Kanzlerin-Angela-Merkel-ist-zu-einem-Viertel-Polin.html|title=Ahnenforschung: Kanzlerin Angela Merkel ist zu einem Viertel Polin|newspaper=Die Welt|language=de|date=13 March 2013|last1=Krauel|first1=Torsten|access-date=18 November 2016|archive-date=10 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910211006/https://www.welt.de/politik/deutschland/article114407379/Kanzlerin-Angela-Merkel-ist-zu-einem-Viertel-Polin.html|url-status=live}}</ref> ==টোকা== {{reflist|group=টোকা}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] qipytt89c0yaf5rjd6pa4l8ylxxhsmd 0 131550 647680 583311 2026-10-25T18:38:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647680 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মেৰী কে ফৰ্মেড | image = | alt = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1860|10|30|mf=y}} | birth_place = ৰাছিয়া | death_date = {{death date and age|1944|2|21|1860|10|30|mf=y}} | death_place = ফিলাডেলফিয়া, পেনচিলভিয়া আমেৰিকা | resting_place = ৱেষ্ট ল’ৰে; হিল চিমেট্ৰী, পেনচিলভেনিয়া, আমেৰিকা | occupation = চিকিৎসক | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse(s) = | relatives = }} '''মেৰী কে ফৰ্মেড''' ১৯১৮ চনৰপৰা ১৯১৯ চনলৈ প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত ফ্ৰান্সৰ সেনাবাহিনীত অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা তেখেতে যুদ্ধকালীন সেৱাৰ বাবে ফ্ৰান্স চৰকাৰৰপৰা সাহস আৰু ভক্তিৰ বাবে সন্মানীয় পদক লাভ কৰে। ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ফৰ্মেডৰ জন্ম হৈছিল ১৮৬০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত<ref name=rmj/> ৰাছিয়াত। ১৮৮৩ চনত তেওঁ আমেৰিকালৈ গুচি যায়।<ref>{{Cite news|date=1944-02-24|title=Dr. Formad's Rites Set for Tomorrow|pages=9|work=The Philadelphia Inquirer|url=https://www.newspapers.com/clip/59277507/dr-formads-rites-set-for-tomorrow/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> ১৮৮৬ চনত তেওঁ পেনচিলভেনিয়াৰ মহিলা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে,<ref name=":1">{{Cite news|date=1944-02-24|title=DR. MARIE K. FORMAD; Russian Immigrant, Physician in Philadelphia 52 Years|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1944/02/24/archives/dr-marie-k-formad-i-russian-immigrant-physician-in-philadelphia-52.html|access-date=2020-09-14|issn=0362-4331}}</ref> "ফৌজদাৰী গৰ্ভপাতৰ ওপৰত কিছুমান টোকা" শীৰ্ষক থিছিছৰ সৈতে।<ref name=":0" /> ==কেৰিয়াৰ== ১৮৮৭ চনত ফিলাডেলফিয়াৰ একাদশ জিলাৰ ভেকচিন চিকিৎসকৰ পদত ফৰ্মেড নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite news|date=February 9, 1887|title=Divided Sanitarians|page=2|work=Philadelphia Inquirer}}</ref> ফিলাডেলফিয়াৰ মহিলা চিকিৎসালয়ত ৫২ বছৰ ধৰি শিক্ষকতা কৰা অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ, স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু ৰোগ বিশেষজ্ঞ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>[http://obgynhistory.net/articles/1902-WomensMedCollPenn-Rev-Apr2016.pdf "Clinical Instructors"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250923144017/http://obgynhistory.net/articles/1902-WomensMedCollPenn-Rev-Apr2016.pdf |date=2025-09-23 }} ''The Woman's Medical College of Pennsylvania'' 53rd Annual Commencement, 1902-1903.</ref><ref>{{Cite news|date=1928-04-14|title=Sly Thief Routed by Woman Doctor|pages=2|work=The Philadelphia Inquirer|url=https://www.newspapers.com/clip/59274084/sly-thief-routed-by-woman-doctor/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=1932-05-08|title=Dr. Marie K. Formad Ill|pages=3|work=The Philadelphia Inquirer|url=https://www.newspapers.com/clip/59277627/dr-marie-k-formad-ill/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ফৰ্মেডে ১৯১৭ চনত ফৰাচী সেনাবাহিনীত অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে নিয়োগ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news|date=1917-10-29|title=Women Surgeons to France|pages=6|work=The La Crosse Tribune|url=https://www.newspapers.com/clip/59279441/women-surgeons-to-france/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> ১৯১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰপৰা ১৯১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে তেওঁ ফ্ৰান্সৰ মহিলা বহিঃৰাজ্য চিকিৎসালয় (WOH) ইউনিটত চৈধ্য মাহ সেৱা আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite news|date=1917-10-05|title=Women Surgeons to Go to France|pages=30|work=Arizona Republic|url=https://www.newspapers.com/clip/59277748/women-surgeons-to-go-to-france/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=1919-04-01|title=Woman Doctor Home from War|pages=3|work=The News Journal|url=https://www.newspapers.com/clip/59279059/woman-doctor-home-from-war/|access-date=2020-09-14}}</ref> তেওঁ লাবৌহেয়াৰৰ ১২৫খন বিছনাযুক্ত শৰণাৰ্থী চিকিৎসালয়ত পৰিচালনা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল,<ref>{{Cite journal|last=Curry|first=Anne Hirst|date=June 22, 1918|title=The Back Yard of the War|url=https://books.google.com/books?id=KtMRAQAAMAAJ&q=Dr.+Marie+Formad&pg=PA68|journal=The Woman Citizen|volume=3|pages=68}}</ref> নেচনেল উইমেন ছফ্ৰেজ এছ'চিয়েচনৰ সহায়ত,<ref>{{Cite journal|last=Noble|first=Nellie S.|date=February 1921|title=The Work of Women Physicians During the War|url=https://archive.org/details/journalofiowasta11unse/page/44/mode/2up?q=Formad|journal=Journal of the Iowa State Medical Society|volume=11|pages=45|via=Internet Archive}}</ref> চিকিৎসক ল’ৰা ই হাণ্ট<ref>{{Cite news|date=1918-04-14|title=12 Nurses Caught in Thick of Battle|pages=27|work=The Philadelphia Inquirer|url=https://www.newspapers.com/clip/59273827/12-nurses-caught-in-thick-of-battle/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> আৰু মেবেল ছিগ্ৰেভৰ সৈতে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=American Women Physicians in World War I: Service in the War|url=https://www.amwa-doc.org/|access-date=2020-09-14|website=American Medical Women's Association|language=en-US}}</ref> চিকিৎসালয়খন ফৰ্মেডৰ নিৰ্দেশনাত বৃদ্ধি পায় আৰু ইয়াৰ অস্তিত্বৰ সময়ছোৱাত প্ৰায় ১০,০০০ শৰণাৰ্থীক সেৱা আগবঢ়ায়;<ref>[https://lite.cnn.com/en/article/h_5076a09dd60e7b852535f72b997fd90a "The untold story of women who risked their lives to do good -- and get their rights"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210208212530/https://lite.cnn.com/en/article/h_5076a09dd60e7b852535f72b997fd90a |date=2021-02-08 }} ''CNN'' (August 16, 2020).</ref> লাবৌহেয়াৰৰ দুগৰাকী আমেৰিকান নাৰ্ছ উইনিফ্ৰেড ৱাৰ্ডাৰ আৰু ইভা ইমন্সৰ তাতেই ইনফ্লুৱেঞ্জাৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web|date=2020-05-07|title=The Women Doctors of World War I: A Q&A with Kate Clarke Lemay About Wartime Service and Suffrage|url=http://womenatthecenter.nyhistory.org/the-women-doctors-of-world-war-i-a-qa-with-kate-clarke-lemay-about-wartime-service-and-suffrage/|access-date=2020-09-14|website=Women at the Center|language=en-US|archivedate=2020-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200817054608/http://womenatthecenter.nyhistory.org/the-women-doctors-of-world-war-i-a-qa-with-kate-clarke-lemay-about-wartime-service-and-suffrage/|deadurl=yes}}</ref> যুদ্ধবিৰতিৰ পিছত ফৰ্মেডে নেন্সিলৈ গৈ ফৰাচী সাধাৰণ নাগৰিকসকলক ঘূৰাই পঠোৱা অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{Cite journal|date=May 3, 1919|title=With the W. O. H. at Nancy|url=https://books.google.com/books?id=KtMRAQAAMAAJ&q=Dr.+Marie+Formad&pg=PA1046|journal=The Woman Citizen|volume=3|pages=1046|last1=Blackwell|first1=Alice Stone}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Curry|first=Anne Hirst|date=September 14, 1918|title=Repatriate Mothers of France|url=https://books.google.com/books?id=KtMRAQAAMAAJ&q=Dr.+Marie+Formad&pg=PA310|journal=The Woman Citizen|volume=3|pages=310–311}}</ref><ref>{{Cite news|date=1919-05-19|title=U. S. Women Doctors Still Busy at Rheims|pages=8|work=New-York Tribune|url=https://www.newspapers.com/clip/10032464/mabel-seagrave-medal-1919/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> যুদ্ধকালীন সেৱাৰ বাবে তেওঁ ফ্ৰান্স চৰকাৰৰপৰা ''মেডাইল ডি অনাৰ'' বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|date=1919-07-07|title=Why Not a Ballot?|pages=6|work=The Chickasha Daily Express|url=https://www.newspapers.com/clip/59274556/why-not-a-ballot/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> তেওঁ ফিলাডেলফিয়াৰ প্ৰসূতি সমিতিৰ প্ৰথম মহিলা সদস্য আছিল।<ref>[http://obphila.org/about-us/history/ History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913054711/http://obphila.org/about-us/history/ |date=2017-09-13 }}, Obstetrical Society of Philadelphia.</ref> কেলিষ্টা ভি লুথাৰ আৰু আন দুগৰাকী মহিলা চিকিৎসকৰ সৈতে তেওঁ আন ক্লিনিকতকৈ অধিক সুবিধাজনক সময়ত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ চিকিৎসাৰ বাবে মেডিকেল এইড ছ'চাইটি ফৰ চেল্ফ-চাপৰ্টিং উইমেন নামৰ এখন সন্ধিয়াৰ ঔষধৰ দোকান চলাইছিল।<ref>{{Cite book|last=Morantz-Sanchez|first=Regina|url=https://books.google.com/books?id=K1DqCQAAQBAJ&q=%22Marie+K.+Formad%22&pg=PA172|title=Sympathy and Science: Women Physicians in American Medicine|date=2005-10-12|publisher=Univ of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-7608-4|pages=172|language=en}}</ref> তেওঁ কেথাৰিন মেকফাৰ্লেনৰ গুৰু আছিল।<ref>{{cite web |title=A Legacy of Mentorship |url=https://drexel.edu/medicine/news-events/wmcp-175th-anniversary-celebration/a-legacy-of-mentorship/ |website=drexel.edu |publisher=Drexel University, College of Medicine |access-date=18 January 2026}}</ref> ১৯৩৮ চনত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name=":1" /> ==ব্যক্তিগত জীৱন== তেওঁৰ ডাঙৰ ভাতৃ হেনৰী এফ ফৰ্মেড পেনচিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ পেথ'লজীৰ অধ্যাপক আছিল আৰু ফিলাডেলফিয়াত ক'ৰনাৰ চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|last=Fulton|first=R. E.|date=2017-02-07|title="Buried with Doctor's Certificate": Reading the Uses and Abuses of Bodies in a Medical School Thesis|url=https://nursingclio.org/2017/02/07/buried-with-doctors-certificate-reading-the-uses-and-abuses-of-bodies-in-a-medical-school-thesis/|access-date=2020-09-14|website=Nursing Clio|language=en-US}}</ref> আন এজন ভাতৃ ৰবাৰ্ট জুলিয়াছ ফৰ্মেডো আছিল এজন পেথ'লজিষ্ট, পশু চিকিৎসা অংক'লজীৰ বিশেষজ্ঞ।<ref>{{Cite book|last1=Formad|first1=Robert Julius|url=https://books.google.com/books?id=85xpugEACAAJ|title=Tumors of Domestic Animals|last2=Agriculture|first2=United States Department of|date=1926|publisher=U.S. Department of Agriculture|language=en}}</ref> মেৰী ফৰ্মেডে শেষৰ মাহবোৰত ডাঙৰ ভাতৃ হেনৰীৰ যত্ন লৈছিল; হেনৰীৰ ১৮৯২ চনত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news|date=1892-06-06|title=Dr. Formad Dead|pages=3|work=The Philadelphia Inquirer|url=https://www.newspapers.com/clip/59274361/dr-formad-dead/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite journal|date=April 1892|title=Necrology: Henri F. Formad|url=https://books.google.com/books?id=pU0VAAAAYAAJ&q=Dr.+Marie+Formad&pg=PA447|journal=Journal of Comparative Medicine and Veterinary Archives|volume=13|pages=447–448}}</ref> ১৯৪৪ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত ফিলাডেলফিয়াত মেৰীৰ মৃত্যু হয়<ref name=":1" /> আৰু পেনচিলভেনিয়াৰ বালা চিনৱিডৰ ৱেষ্ট লৰেল হিল কবৰস্থানত সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref name=rmj>{{cite web |title=Marie K. Formad M.D. |url=https://remembermyjourney.com/memorials/marie-k-formad?id=86OddMBX |website=remembermyjourney.com |publisher=webCemeteries |access-date=16 January 2026}}</ref> তেওঁৰ স্থাৱৰ সম্পত্তি মূলতঃ তেওঁৰ দুগৰাকী ভাগিনীয়েক মেৰী আৰু চাৰ্লটৰ হাতত এৰি থৈ গৈছিল।<ref>{{Cite news|date=1944-03-02|title=2 Nieces to Share $106,000 Left by Dr. Marie Formad|pages=11|work=The Philadelphia Inquirer|url=https://www.newspapers.com/clip/59273493/2-nieces-to-share-106000-left-by-dr/|access-date=2020-09-14|via=Newspapers.com}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আমেৰিকাৰ মহিলা চিকিৎসক]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] bogctqjglurrupmadkas10ffx16s3bm 0 132808 647706 584997 2026-10-25T21:02:58Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647706 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = গ্ৰীক | name = নেৰেউছ | deity_of = | member_of = গ্ৰীক সমুদ্ৰ দেৱতাসকল | image = Altar Pérgamo Nereo 07.JPG | caption = বাৰ্লিনত থকা পাৰ্গামন বেদীৰ ফ্ৰিজত নেৰেউছ | other_names = সমুদ্ৰৰ বৃদ্ধ মানুহ | abode = এইজিয়ান সাগৰ | consort = ড'ৰিছ | parents = পণ্টাছ আৰু গাইয়া | siblings = থাউমাছ, ফৰ্কিছ, কেটো, ইউৰিবিয়া | offspring = নেৰিটেছ আৰু নেৰেইডসকল }} '''নেৰেউছ''' (গ্ৰিক: Νηρεύς) হ'ল [[গ্ৰীক ভাষা|গ্ৰীক]] পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি পণ্টাছ (সমুদ্ৰ) আৰু গাইয়া (পৃথিৱী)ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। পণ্টাছ নিজেও গাইয়াৰ পুত্ৰ আছিল। নেৰেউছ আৰু ড'ৰিছ একেলগে পঞ্চাশজনী কন্যাৰ (নেৰেইডসকল) আৰু এজন পুত্ৰ নেৰিটেছৰ পিতৃ-মাতৃ হৈছিল। তেওঁলোকে এইজিয়ান সাগৰত বাস কৰিছিল।<ref> [[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' 233-36, is unequivocal that Nereus is ''the'' [[Old Man of the Sea]] (ἅλιος γέρων), whereas the ''[[Odyssey]]'' gives the sobriquet to Nereus (xxiv.58) to [[Proteus]] (iv.365, 387), and to [[Phorkys]] (xiii.96, 345). </ref> == নাম == নেৰেউছ নামটো হোমাৰৰ মহাকাব্যসমূহত পোৱা নাযায়। ''ইলিয়াড''ত এই দেৱতাৰ নামৰ সলনি বৰ্ণনামূলক শব্দ {{lang|grc|ἅλιος γέρων}} অৰ্থাৎ “সমুদ্ৰৰ বৃদ্ধ মানুহ” ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, আৰু ''অডিচি''ত {{lang|grc|ἅλιος γέρων}} আৰু {{lang|grc|Πρωτεύς}} (প্ৰোটেউছ) একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Tsantsanoglou-Chantraine-LSJ">{{harvnb|Tsantsanoglou|2015|p=5}}; {{harvnb|Chantraine|1968|p=751}}; {{Cite web |title=Νηρεύς – Ancient Greek (LSJ) |url=https://lsj.gr/wiki/%CE%9D%CE%B7%CF%81%CE%B5%CF%8D%CF%82#Greek_Monolingual |website=lsj.gr}}</ref> নেৰেউছ আৰু প্ৰোটেউছৰ উপৰিও “সমুদ্ৰৰ বৃদ্ধ মানুহ” বুলিয়া বৰ্ণনাটো গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীৰ আন কিছুমান পানীৰ দেৱতাৰ ক্ষেত্ৰতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ফৰ্কিছ, গ্লাউকাছ আৰু সম্ভৱতঃ ট্ৰাইটনো আছিল। কিছুমান গৱেষকৰ মতে এই “সমুদ্ৰৰ বৃদ্ধ মানুহ” নামৰ দেৱতাৰ আগতে একধৰণৰ বিশ্বসৃষ্টিৰ ভূমিকা আছিল, যিটো ওচেনাছৰ সৈতে তুলনীয়।<ref>{{harvnb|Rudhardt|1992|p=82}}</ref> হেচিয়ডৰ ''থিওগনি'' গ্ৰন্থত নেৰেউছ নামটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে উল্লেখ কৰা হয়। সেই ঠাইত তেওঁক সত্যবাদী, ন্যায়প্ৰিয় আৰু কোমলস্বভাৱৰ দেৱতা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvnb|Litchfield West|1966|pp=232–234}}; {{harvnb|Prier|1976|pp=40–41}}; {{harvnb|Scully|2015|pp=16–18}}</ref> == পৌৰাণিক কাহিনী == ''ইলিয়াড''ত “সমুদ্ৰৰ বৃদ্ধ মানুহ”ক নেৰেইডসকলৰ পিতৃ বুলি কোৱা হৈছে, যদিও নেৰেউছ নামটো সোজাকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।<ref>''Iliad'' i.358, 538, 556; xviii.141; xx.107; xxiv.562.</ref> নেৰেউছক বহু সময়ত প্ৰোটেউছৰ দৰে ৰূপ পৰিৱৰ্তন কৰিব পৰা দেৱতা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰাৰ ক্ষমতাও ৰাখিছিল। কিছুমান নায়কে, যেনে হেৰাক্লিছ, তেওঁক ধৰি ৰাখি তথ্য লাভ কৰিছিল যদিও তেওঁ বিভিন্ন ৰূপলৈ সলনি হৈছিল।<ref>Or, as [[Proteus]], [[Menelaus]].</ref> হেৰাক্লিছৰ বাৰটা কৰ্মৰ সৈতে নেৰেউছক প্ৰথমে সংযোগ কৰা কবি আছিল ফেৰেকিদেছ।<ref>''On Argonautica'' iv.1396f.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ সময়ত নেৰেউছক ধীৰে ধীৰে ট্ৰাইটনে প্ৰতিস্থাপন কৰিছিল, বিশেষকৈ শিল্পকলাৰ চিত্ৰসমূহত।<ref>Glynn 1981:121–132.</ref> এটা পিছৰ যুগৰ বৰ্ণনাত কোৱা হয় যে আলেকজেণ্ডাৰ মহানে ইসুসৰ যুদ্ধৰ আগতে ছিৰিয়াৰ উপকূলত থিয় হৈ থেটিছ, নেৰেউছ আৰু নেৰেইডসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল।<ref>[[Karl Wilhelm Ludwig Müller]]'s ed. Papyrus Oxyrrhincus ''Fragmenta Historicorum Graecorum'' 148, 44.</ref> নেৰেউছ তেওঁৰ সত্যবাদিতা আৰু সৎ স্বভাৱৰ বাবে বিখ্যাত আছিল: {{blockquote| “পণ্টাছ, মহান সমুদ্ৰ, সত্যবাদী নেৰেউছৰ পিতৃ আছিল। তেওঁ কেতিয়াও মিছা নকয়। তেওঁক সমুদ্ৰৰ বৃদ্ধ মানুহ বুলি কোৱা হয় কাৰণ তেওঁ বিশ্বাসযোগ্য, কোমল আৰু সদায় ন্যায়ৰ পথ মনত ৰাখে।”<ref>Hesiod, ''Theogony'' 233</ref> }} আটিক ভাচ-চিত্ৰশিল্পত নেৰেউছক সাধাৰণতে মানুহৰ শৰীৰ আৰু মাছৰ দৰে দীঘল পুচ্ছসহ দেখুওৱা হৈছিল।<ref>[[Beazley Archive]] 201859.</ref> কিছুমান কাহিনীত নেৰেউছক থেটিছৰ পিতৃ বুলি কোৱা হয়। থেটিছ পাছত গ্ৰীক নায়ক একিলিছৰ মাতৃ হৈছিল। আনহাতে নেৰেউছৰ আন এজনী কন্যা এম্ফিট্ৰাইটে পাছত প'ছাইডনৰ সৈতে বিবাহ কৰিছিল। ==টোকা== {{Reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=FS5ZoYYhd2EC |title=Hesiod: Theogony, Works and Days, Shield |date=2 August 2004 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-7984-5}} * {{Cite book |last1=Beekes |first1=Robert |title=Etymological Dictionary of Greek |date=2010 |publisher=Brill Publishers}} * {{Cite book |last=Chantraine |first=Pierre |title=Dictionnaire étymologique de la langue grecque |url=https://archive.org/details/dictionnaireetym0003chan |date=1968}} * Glynn, Ruth, "Herakles, Nereus and Triton: A Study of Iconography in Sixth Century Athens", American Journal of Archaeology. * Kerényi, Carl, ''The Gods of the Greeks'', 1951. * Litchfield West, Martin, ''Hesiod: Theogony'', 1966. * Papachristophorou, Marilena, 1998. * Prier, Raymond A., ''Archaic Logic'', 1976. * Rudhardt, Jean, ''Greek and Egyptian Mythologies'', 1992. * Scully, Stephen, ''Hesiod's Theogony'', 2015. * Tsantsanoglou, Kyriakos, 2015. ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Nereus}} * {{cite EB1911|wstitle=Nereus}} * [https://www.theoi.com/Pontios/Nereus.html Theoi Project, Nereus]—the sea-god in classical [[literature]] and [[art]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰীক দেৱতা]] 13b9y8lfp10ztdzwhn3obcqc0tw36av 0 132932 647714 585534 2026-10-25T21:15:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647714 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = শকুন্তলা সচিতানন্দন | image = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = লেখিকা, কবি, অধিবক্তা | nationality = শ্ৰীলংকান | alma_mater = | period = | awards = গ্ৰেচিয়ান প্ৰাইজ (২০১০) | spouse = থিৰুকেশ্বৰম সচিতানন্দন }} '''শকুন্তলা সচিতানন্দন''' ([[ইংৰাজী]]: Sakuntala Sachithanandan) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ন কবি, অধিবক্তা আৰু গল্পকাৰ।<ref>{{Cite web |title=Sakuntala Sachithanandan |url=https://www.sarasavi.lk |access-date=2023-11-05 |website=www.sarasavi.lk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231124190757/https://www.sarasavi.lk/ |archivedate=2023-11-24 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰাজীত প্ৰায়ে দৰিদ্ৰতা, সামাজিক অসমতা, প্ৰাণী, শিশু আৰু শ্ৰমিকৰ শোষণৰ দৰে বিষয়সমূহে প্ৰাধান্য পায়।<ref name=":2">{{Cite web |title=Voices of people and animals in socially-engaging poems |url=https://www.sundaytimes.lk |access-date=2023-11-05 |website=www.sundaytimes.lk}}</ref> == জীৱনী == তেওঁ ৱাট্টালাত থকা নিজৰ ঘৰত বাগান কৰা কামৰ সৈতেও জড়িত। তেওঁ থিৰুকেশ্বৰম সচিদানন্দনৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল, যি পেচাত এজন অধিবক্তা আছিল।<ref name=":2" /> তেওঁ এজন প্ৰাণী প্ৰেমী হিচাপেও পৰিচিত। তেওঁ নিজৰ ঘৰত ছয়টা কুকুৰ আৰু ১৬টা মেকুৰীৰ সৈতে বাস কৰিবলৈ স্বামীক সন্মত কৰাইছিল।<ref name=":0">{{Cite web |title=‘I wrote for myself, now the poems are a winner’ |url=https://www.sundaytimes.lk/110529/Plus/plus_07.html |access-date=2023-11-05 |website=www.sundaytimes.lk}}</ref> তেওঁ জন ষ্টেইনবেক আৰু এণ্টন চেখভৰ দৰে প্ৰখ্যাত লেখকসকলৰ অনুৰাগী বুলিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name=":0" /> == কৰ্মজীৱন == তেওঁ আৰম্ভণিতে আইনৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িছিল আৰু ১৯৭২ চনত এগৰাকী অনুশীলনকাৰী অধিবক্তা হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তিনি বছৰ ধৰি অধিবক্তা হিচাপে কাম কৰাৰ পিছত তেওঁ আইন চৰ্চা ত্যাগ কৰে আৰু কবিতা তথা কাহিনী কথনৰ সৈতে জড়িত হয়। তেওঁ হাট্টনৰ জনতা ষ্টেটছ ডেভেলপমেণ্ট ব'ৰ্ডত শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিষয়া হিচাপে কিছুদিন কাম কৰিছিল। শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিষয়া হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ সময়ত বাগানসমূহৰ সামাজিক স্তৰবিন্যাস আৰু সামাজিক বৈষম্য প্ৰত্যক্ষ কৰি তেওঁ স্তম্ভিত হৈ পৰিছিল।<ref name=":0" /> ইয়াৰ পৰিণতিত তেওঁ বাগান পৰ্যায়ৰ সামাজিক বৈষম্যৰ দুৰ্দশা প্ৰত্যক্ষ কৰি লাভ কৰা বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ আধাৰত ১৯৭৮ চনত ''থালাইভাৰ এট এ লেবাৰ কনফাৰেন্স'' শীৰ্ষক এটা কবিতা সংকলন সংকলন কৰিছিল।<ref name=":0" /> শিশু সাহিত্যৰ লেখক হিচাপে তেওঁ সামাজিক মহলত সুপৰিচিত আছিল। ২৮টা কবিতাৰ সংকলন ''অন দ্য ষ্ট্ৰীটছ এণ্ড আডাৰ ৰিভেলেশ্যনছ'' শীৰ্ষক সাহিত্যকৰ্মৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে তেওঁক ২০১০ বৰ্ষৰ গ্ৰেটিয়েন বঁটাৰ বিজয়ী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Sakuntala wins Gratiaen prize for collection of poetry |url=https://sundaytimes.lk |access-date=2023-11-05 |website=sundaytimes.lk}}</ref> এই গ্ৰন্থখনে পথৰ শিশুৰ দুৰ্দশাৰ দৰে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক বিষয়সমূহৰ লগতে ন্যায় আৰু নিৰপেক্ষতাৰ দৰে মূল প্ৰমূল্যসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ বাবে বিচাৰক মণ্ডলীৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref name=":1" /> চাৰি দশক জুৰি লিখা এটা কবিতা শৃংখলাক তেওঁ কিতাপ আকাৰে প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name=":1" /> তেওঁ ''টেলচ ফ্ৰম দ্য ট্ৰীহাউচ'' নামৰ শিশুভিত্তিক কাহিনী এখন ৰচনা কৰিছিল যিখন শ্ৰীলংকাৰ শিশুসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈছিল।<ref name=":3">{{Cite web |last=Walpola |first=Thilina |date=2023-03-26 |title=Sakuntala Sachithanandan’s latest children’s book |url=https://island.lk |access-date=2023-11-05 |language=en-US}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ''দ্য এডভেঞ্চাৰচ অৱ শোকাদি: দ্য লাইন ৰুম মাউচ'' নামৰ আন এক শিশুভিত্তিক কাহিনী শৃংখলা প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য কবিতাৰ ভিতৰত এজন শ্ৰমিকৰ দুৰ্দশাৰ ওপৰত আধাৰিত ''অল ইজ বাৰ্ণিং'' আৰু এজন দুখীয়া মানুহ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বিষয়ে লিখা ''দ্য ট্ৰু টেল অৱ দ্য ষ্টোলেন পটেট'চ'' অন্যতম।<ref name=":1">{{Cite web |last=Daniel |first=Smriti |date=2011-05-27 |title=Goodness Gratiaen |url=https://www.livemint.com |access-date=2023-11-05 |website=mint |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ ৬৩টা কবিতাৰ সংকলন ''চেদাহামী, চেলভাকুমাৰী এণ্ড আডাৰচ'' মুকলি কৰে। এই গ্ৰন্থখনে সমাজত নিৰ্যাতিত মহিলাসকলৰ দৰিদ্ৰতাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref>{{Cite web |title=Empathic voices in verse |url=https://archives.sundayobserver.lk |access-date=2023-11-05 |website=archives.sundayobserver.lk}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ এখন পথৰ কুকুৰৰ কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত ''ৱে টু গো, ৰভাৰ'' শীৰ্ষক এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=WAY TO GO ROVER |url=https://www.sarasavi.lk |access-date=2023-11-05 |website=www.sarasavi.lk |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231124190757/https://www.sarasavi.lk/ |archivedate=2023-11-24 |deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অধিবক্তা]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] 4u8ijuqh1dubrle6wnmjbowjllc9x5d 0 133483 647890 587581 2026-10-26T10:16:02Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647890 wikitext text/x-wiki '''চফৱীয়া সাম্ৰাজ্য''',{{efn|{{lang|fa|شاهنشاهی صفوی}}, {{transliteration|fa|Šāhanšāhi-ye Safavi}}}} যাৰ আধিকাৰিক নাম '''ইৰানৰ সুৰক্ষিত শাসনক্ষেত্ৰ''',{{efn|{{lang|fa|ممالک محروسه ایران}}, {{transliteration|fa|Mamâlek-e Mahruse-ye Irân}}}} আছিল অন্যতম বৃহৎ আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া [[ইৰান]]ীয় সাম্ৰাজ্য। ই ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭বংশ]]ৰ দ্বাৰা শাসিত হৈছিল,<ref>[[Helen Chapin Metz]], ed., ''Iran, a Country study''. 1989. University of Michigan, p. 313.</ref><ref>Emory C. Bogle. ''Islam: Origin and Belief''. University of Texas Press. 1989, p. 145.</ref><ref>Stanford Jay Shaw. ''History of the Ottoman Empire''. Cambridge University Press. 1977, p. 77.</ref> যদিও কোনো কোনোৱে ইয়াৰ সমাপ্তি ১৭২২ চন বুলি গণ্য কৰে, যেতিয়া ইছফাহান আফগানসকলৰ হাতত পতন হৈছিল।{{sfn|Newman|2009|loc=[https://archive.org/details/safavidiranrebir0000newm/mode/1up/page/2 p. 2]}} ইয়াক প্ৰায়ে [[ইৰানৰ ইতিহাস|আধুনিক ইৰানীয় ইতিহাসৰ]] আৰম্ভণি বুলি গণ্য কৰা হয়,{{Sfn|Matthee|2017}} লগতে ই অন্যতম [[বাৰুদ সাম্ৰাজ্য]] (gunpowder empires) আছিল।{{sfn|Streusand|2011|p=135}} [[চফৱীয়া সম্রাটসকলৰ তালিকা|ৰজাসকলৰ ৰজা]] [[প্ৰথম ইছমাইল]]ে [[চফৱীয়াৰ দ্বাৰা ইৰানৰ শিয়া ইছলামলৈ ধৰ্মান্তৰ|সাম্ৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]] হিচাপে [[দ্বাদশীবাদ|দ্বাদশী শ্বিয়াবাদক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো [[ইছলামৰ ইতিহাস]]ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ মোৰ হিচাপে চিহ্নিত হৈছে।<ref name="savoryeiref">{{cite encyclopedia|author-last=Savory|author-first=Roger|author-link=Roger Savory|year=2012|orig-date=1995|title=Ṣafawids|editor1-last=Bosworth|editor1-first=C. E.|editor1-link=Clifford Edmund Bosworth|editor2-last=van Donzel|editor2-first=E. J.|editor2-link=Emeri Johannes van Donzel|editor3-last=Heinrichs|editor3-first=W. P.|editor3-link=Wolfhart Heinrichs|editor4-last=Lewis|editor4-first=B.|editor5-last=Pellat|editor5-first=Ch.|editor5-link=Charles Pellat|editor6-last=Schacht|editor6-first=J.|editor6-link=Joseph Schacht|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam#2nd edition, EI2|Encyclopaedia of Islam]]|edition=2nd|location=[[Leiden]] and [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|volume=8|doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0964|isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> এই বংশৰ শিপা আছিল [[চফৱীয়া তৰীকত]] নামৰ [[চুফীবাদ]]ৰ এক [[দৰৱেশ্ব]] গোটত,<ref name="Matthee 2021">{{cite book|author-last=Baltacıoğlu-Brammer|author-first=Ayşe|year=2021|chapter=The emergence of the Safavids as a mystical order and their subsequent rise to power in the fourteenth and fifteenth centuries|chapter-url=https://books.google.com/books?id=gWBCEAAAQBAJ&pg=PA15|editor-first=Rudi|editor-last=Matthee|title=The Safavid World|location=[[New York City|New York]] and [[London]]|publisher=[[Routledge]]|edition=1st|series=Routledge Worlds|pages=15–36|doi=10.4324/9781003170822|isbn=978-1-003-17082-2|s2cid=236371308}}</ref> যিটো থলুৱা [[ইৰানীয় জনগোষ্ঠী]]ৰ (সম্ভৱতঃ [[কুৰ্দীয়]]) মূলৰ [[শ্বেখ]]সকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই বংশটো কেৱল ফাৰ্চীভাষীয়েই নাছিল, বৰঞ্চ তুৰ্কীভাষী আৰু তুৰ্কায়িতও আছিল। [[আৰ্দবীল]]ৰ নিজা ঘাটিৰ পৰা চফৱীয়াসকলে [[বৃহত্তৰ ইৰান]]ৰ কিছু অংশৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু অঞ্চলটোৰ [[ইৰানৰ সংস্কৃতি|ইৰানীয় পৰিচয়]] পুনৰ দৃঢ় কৰিছিল।{{sfn|Savory|2007|p=3}} এনেদৰে তেওঁলোকে [[বুৱীয়া ৰাজবংশ]]ৰ পিছত চৰকাৰীভাৱে ইৰান নামেৰে পৰিচিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজ্য স্থাপন কৰা প্ৰথমটো থলুৱা বংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite book |last1=Herzig |first1=Edmund |last2=Stewart |first2=Sarah |date=2011 |title=Early Islamic Iran |publisher=I.B. Tauris |isbn=9781786724465 |url=https://books.google.com/books?id=UDqjDwAAQBAJ }}</ref> চফৱীয়াসকলক ক্ষমতালৈ অনাত অৰিহণা যোগোৱা মূল গোটটো আছিল [[কিজিলবাশ্ব]],{{sfn|Savory|2007|p=31}}{{sfn|Roemer|1986|pp=213, 353}} যি এটা তুৰ্কী শব্দ যাৰ অৰ্থ হৈছে 'ৰঙা-মূৰীয়া' [[তুৰ্কমান জাতি|তুৰ্কমান]] জনজাতি।{{sfn|Blow|2009|p=5}} আনহাতে, আমোলাতন্ত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ত খিলঞ্জীয়া ইৰানীয়সকলে পদবী লাভ কৰিছিল।{{sfn|Roemer|1986|pp=229, 353}} চফৱীয়াসকলে ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭২২ চনলৈ শাসন কৰিছিল (১৭২৯-১৭৩৬ আৰু ১৭৫০-১৭৭৩ চনলৈ এক চমু পুনৰুদ্ধাৰৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিছিল)। তেওঁলোকৰ চৰম শিখৰত তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ সমগ্ৰ [[ইৰান]], [[আজেৰবাইজান]], [[আৰ্মেনিয়া]], পূব [[জৰ্জিয়া]], [[উত্তৰ ককেছাছ]]ৰ কিছু অংশ (ৰাছিয়াকে ধৰি), আৰু [[ইৰাক]], লগতে [[তুৰস্ক]], [[চিৰিয়া]], [[পাকিস্তান]], [[আফগানিস্তান]], [[তুৰ্কমেনিস্তান]] আৰু [[উজবেকিস্তান]]ৰ অংশসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। ১৭৩৬ চনত তেওঁলোকৰ পতন ঘটা সত্ত্বেও, তেওঁলোকে এৰি যোৱা উত্তৰাধিকাৰ আছিল পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত অৰ্থনৈতিক দুৰ্গ হিচাপে ইৰানৰ পুনৰুত্থান, "ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ"ৰ ওপৰত আধাৰিত এক দক্ষ ৰাষ্ট্ৰ আৰু [[আমোলাতন্ত্ৰ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা, তেওঁলোকৰ [[চফৱীয়া শিল্প|স্থাপত্যৰ উদ্ভাৱন]], আৰু চাৰু কলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা।{{sfn|Matthee|2017}} চফৱীয়াসকলে বৰ্তমানৰ যুগলৈকে [[চফৱীয়াৰ দ্বাৰা ইৰানৰ শ্বিয়া ইছলামলৈ ধৰ্মান্তৰ|দ্বাদশী শ্বিয়া ইছলামক ইৰানৰ ৰাজধৰ্ম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰি]] লগতে [[মধ্য এছিয়া]], [[ককেছাছ]], [[আনাতলিয়া]], [[পাৰস্য উপসাগৰ]] আৰু [[মেচোপটেমিয়া]]ৰ বৃহৎ অংশত [[শ্বিয়া ইছলাম]] প্ৰসাৰ কৰি নিজৰ চাব ৰাখি থৈ গৈছে।{{Sfn|Matthee|2017}}<ref name="savoryeiref"/> পাৰস্যৰ মুছলমান বিজয়াভিযানৰ পিছত চফৱীয়া বংশক ইৰানৰ ইতিহাসত এক ঘূৰোৱা মূৰ বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো শতিকা ধৰি অনৈৰানীয় ৰজাসকলৰ শাসনৰ পিছত দেশখন [[ইছলামী বিশ্ব]]ত এক স্বতন্ত্ৰ শক্তিত পৰিণত হৈছিল।<ref name="archive">{{Cite book |script-title=fa: ایران عصر صفوی |language=fa |trans-title=Iran under the Safavids |first=Roger |last=Savory |author-link=Roger Savory |translator-first=Kambiz |translator-last=Azizi |url=https://archive.org/details/20240326_20240326_1336/page/n9/mode/1up |access-date=2025-02-05 |via=Internet Archive}}</ref> == পাদটীকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} avsdwd1og2noph3x502xmz2364susix 0 133845 647806 631815 2026-10-26T00:33:53Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647806 wikitext text/x-wiki [[File:Moero Lévy-Dhurmer.jpg|thumb|right|ৰেনী ভিভিয়ানৰ ''Les Kitharèdes''-ৰ বাবে লুচিয়ান লেভি-ধৰ্মাৰে অংকন কৰা মোৱেৰোৰ প্ৰতিচ্ছবি]] '''মোৱেৰো''' ([[ইংৰাজী]]: Moero; {{langx|el|Μοιρώ}}, সক্ৰিয়: {{circa|300 BC}}) বা '''মাইৰো''' ({{langx|el|Μυρώ}}) বাইজেণ্টিয়াম চহৰৰ এগৰাকী হেলেনিষ্টিক যুগৰ মহিলা কবি আছিল। তেওঁৰ কবিতাৰ অতি কম অংশহে বৰ্তমান পোৱা যায়: তেওঁৰ মহাকাব্য ''নিমোচিন''ৰ (Mnemosyne) দহটা শাৰী এথেনিয়াচে উদ্ধৃত কৰিছে আৰু তেওঁৰ দুটা এপিগ্ৰাম (এবিধ চুটি কবিতা) ''গ্ৰীক এনথ’লজী''ত সংৰক্ষিত হৈ আছে; আন দুটা কবিতাৰ কথা কেৱল অন্যান্য উৎসৰ উল্লেখৰ জৰিয়তেহে জনা যায়। == জীৱন == মোৱেৰো এণ্ড্ৰোমেকাছ ফিল’লগাছৰ পত্নী আছিল। তেওঁ ট্ৰেজেডিয়ান বাইজেণ্টিয়ামৰ হোমাৰাছৰ মাতৃ আছিল— অৱশ্যে ''ছুডা''ত তেওঁক হোমাৰাছৰ কন্যা বুলিহে কোৱা হৈছে, যিটো হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম। তেওঁ সম্ভৱত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু তৃতীয় শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সক্ৰিয় আছিল।{{sfn|Gutzwiller|2016|p=405}} == কৰ্মৰাজি == মোৱেৰোৰ কবিতাৰ অতি কম অংশহে ৰৈ গৈছে। তেওঁৰ মহাকাব্য ''নিমোচিন''ৰ দহটা শাৰী এথেনিয়াচে উদ্ধৃত কৰিছে। যদিও মেলিগাৰ অফ গাডাৰাই তেওঁৰ ''গাৰলেণ্ড'' নামৰ পৰিচয়মূলক কবিতাটোত মোৱেৰোৰ "অনেক" এপিগ্ৰামৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, তথাপিও ''গ্ৰীক এনথ’লজী''ত মাত্ৰ দুটা চাৰি-শাৰীৰ কবিতাহে বাকী আছে।{{sfn|Skinner|2005|p=93}}{{sfn|Bowman|2019|p=80}} তেওঁ ''আৰাই'' (অৰ্থ "অভিশাপ") নামৰ এটা কবিতাও লিখিছিল। এইটো কেৱল পাৰ্থেনিয়াছ অফ নিচিয়াৰ ''এৰোটিকা পাঠেমাটা''ৰ এটা টীকাৰ জৰিয়তে জনা যায়, য’ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ইয়াত ক'ৰিন্থৰ আলচিন’ৰ শ্ৰুতিৰ বিষয়ে কোৱা হৈছে।{{sfn|Skinner|2005|pp=98–9}} ইউষ্টেথিয়াছ অফ থিচাল’নিকাই উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁ পচাইডনৰ প্ৰতি এটা স্তুতিগীত লিখিছিল,{{sfn|Skinner|2005|p=93}} আৰু পৌচানিয়াছে জনাইছে যে তেওঁৰ এটা কবিতাত থিবছৰ পৌৰাণিক ৰজা এম্ফিয়নৰ কাহিনী কোৱা হৈছিল।{{sfn|Martin|2022|p=81}} মোৱেৰোৰ ''নিমোচিন''ৰ ৰৈ যোৱা অংশটোৱে ক্ৰিটত জিউচৰ শৈশৱৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে, য’ত তেওঁৰ মাতৃ ৰিয়াই তেওঁৰ পিতৃ ক্ৰ’নাছৰ হাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁক লুকুৱাই ৰাখিছিল।{{sfn|Skinner|2005|p=94}} ক'ৰিন্নাৰ ''কাইথাৰন আৰু হেলিকনৰ প্ৰতিযোগিতা'' সম্পৰ্কীয় কবিতাটোৰ দৰে ইয়াতেও নাৰীৰ ভূমিকাক গুৰুত্ব দিবলৈ জিউচৰ আদি জীৱনৰ এটা খণ্ড পুনৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Skinner|2005|p=95}} বৰ্তমান পোৱা শাৰীকেইটাত মোৱেৰোৱে ''অডিচী''ৰ দ্বাদশ খণ্ডৰ এটা দৃশ্যৰ আভাস দিছে, য’ত চাৰ্চিয়ে ওডিচিয়াছক তেওঁৰ ঘৰলৈ ওভতি অহাৰ পথত থকা ''ৱাণ্ডাৰিং ৰকচ''ৰ বিপদৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে। মোৱেৰোৱে পাৰ চৰাইবোৰক ''প্লেইয়াডিছ'' তৰাপুঞ্জ হিচাপে নতুনকৈ ব্যাখ্যা কৰি পৌৰাণিক ব্যাখ্যাৰ জটিলতা সমাধান কৰিছিল।{{sfn|Skinner|2005|pp=94–95}} ''অডিচী''ৰ লগতে মোৱেৰোৱে হেচিয়ডৰ ''থিঅ’গনি'' আৰু ''ৱৰ্কছ এণ্ড ডেইজ''ৰ প্ৰসংগও ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{sfn|Skinner|2005|p=95}} মোৱেৰোৰ ৰৈ যোৱা এপিগ্ৰামসমূহ শৈলীগতভাৱে এনিটিৰ (Anyte) ৰচনাৰ সৈতে মিল থকা।{{sfn|Gow|Page|1965|p=414}} তেওঁৰ এটা কবিতা এথোপা আঙুৰৰ প্ৰতি উদ্দেশ্যি লিখা; আনটোত তেওঁ বনদেৱতাসকলক এজন ব্যক্তিক সুৰক্ষা দিবলৈ অনুৰোধ কৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ বাবে এটা মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{sfn|Natoli|Pitts|Hallett|2022|p=109}} তেওঁৰ কবিতাৰ বিচাৰ কৰিলে দেখা যায় যে মোৱেৰোৰ ৰচনাত মাতৃত্ব, পৰিয়ালৰ প্ৰতি নাৰীৰ দায়িত্ব আৰু নাৰীৰ যৌন কামনাৰ দৰে বিষয়বোৰ অন্বেষণ কৰা হৈছিল।{{sfn|Gutzwiller|2007|p=197}} == প্ৰভাৱ আৰু আদৰণি == প্ৰাচীন কালত এজন কবি হিচাপে মোৱেৰোৰ যথেষ্ট সুনাম থকা যেন লাগে।{{sfn|Skinner|2005|p=92}} থিচাল’নিকাৰ এন্টিপেটাৰে তেওঁক বিখ্যাত মহিলা কবিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে আৰু মেলিগাৰে তেওঁক চফ’ আৰু এনিটিৰ সৈতে একেলগে "ভেটফুল" বুলি অভিহিত কৰিছে।{{sfn|Gutzwiller|2016|p=405}} খ্ৰীষ্টোডোৰাছৰ এটা এপিগ্ৰাম অনুসৰি তেওঁ মিউজ অৰ্থাৎ কলাৰ দেৱীসকলৰ পৰা কবিতা শিকিছিল।{{sfn|Martin|2022|p=82}} টাটিয়ানে জনাইছে যে প্ৰেক্সিটেলেছৰ পুত্ৰ কেলিচ’ড’টাছে তেওঁৰ এটা মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{sfn|Gutzwiller|2016|p=405}} বিংশ শতিকাত ইমেজীষ্ট কবি এইচ. ডি.-য়ে তেওঁৰ "নচিছ" কবিতা আৰু ''পেলিম্পচেষ্ট'' উপন্যাসত মোৱেৰোৰ প্ৰসংগ টানিছে।{{sfn|Gregory|1997|p=244}} যিহেতু মোৱেৰো আৰু তেওঁৰ কবিতাৰ বিষয়ে অতি কম তথ্যহে ৰৈ গৈছে, সেয়েহে আধুনিক পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে অন্যান্য সুপৰিচিত হেলেনিষ্টিক মহিলা কবিসকলৰ সৈতে তেওঁক আলোচনা কৰে।{{sfn|Martin|2022|p=81}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == উদ্ধৃত ৰচনাৱলী == * {{cite book|last=Bowman|first=Laurel|chapter=Hidden Figures: The Women Who Wrote Epigram|title=A Companion to Ancient Epigram|editor-last=Henriksén|editor-first=Christer|publisher=Blackwell|year=2019}} * {{cite web|publisher=Brooklyn Museum|url=https://www.brooklynmuseum.org/eascfa/dinner_party/heritage_floor/moero_of_byzantium|title=Moero of Byzantium|access-date=23 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530234707/https://www.brooklynmuseum.org/eascfa/dinner_party/heritage_floor/moero_of_byzantium|archive-date=30 May 2023|ref=CITEREFBrooklyn_Museum|archivedate=30 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530234707/https://www.brooklynmuseum.org/eascfa/dinner_party/heritage_floor/moero_of_byzantium|deadurl=yes}} * {{cite book|editor1-last=Gow|editor1-first=A. S. F.|editor2-last=Page|editor2-first=D. L.|title=The Greek Anthology: Hellenistic Epigrams|publisher=Cambridge University Press|date=1965|volume=II}} * {{cite book|last=Gregory|first=Eileen|title=H. D. and Hellenism: Classic Lines|url=https://archive.org/details/hdhellenismclass0000greg|year=1997|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|last=Gutzwiller|first=Kathryn|title=A Guide to Hellenistic Literature|url=https://archive.org/details/guidetohellenist0000gutz|year=2007|publisher=Blackwell|isbn=9780470690185}} * {{cite book|last=Gutzwiller|first=Kathryn|title=Hellenistic Poetry: A Selection|chapter=Moero|editor-last=Sider|editor-first=David|year=2016|publisher=University of Michigan Press}} * {{cite thesis|last=Martin|first=Amy|title=Poetess on the Periphery? Revisiting the Question of a Female Poetic Tradition in Hellenistic Poetry|publisher=Stellenbosch University|year=2022|degree=PhD}} * {{cite book|last1=Natoli|first1=Bartolo A.|last2=Pitts|first2=Angela|last3=Hallett|first3=Judith P.|author3-link=Judith P. Hallett |title=Ancient Women Writers of Greece and Rome|publisher=Routledge|year=2022}} * {{cite book|last=Plant|first=I. M.|title=Women Writers of Ancient Greece and Rome: An Anthology|publisher=University of Oklahoma Press|year=2004}} * {{cite book|last=Skinner|first=Marylin B.|title=Women Poets in Ancient Greece and Rome|chapter=Homer's Mother|editor-last=Greene|editor-first=Ellen|year=2005|publisher=University of Oklahoma Press}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰীক কবি]] 8aj5ose0slixp66b02t1hwr27c1lptu 0 134307 647827 631688 2026-10-26T01:00:26Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647827 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আহ টয় | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1829|05|18}} | birth_place = কেণ্টন, গুয়াংডং, চিং [[চীন]] | death_date = {{death date and age|1928|02|01|1829|05|18}} | death_place = ছান জোছ, কেলিফৰ্ণিয়া | other_names = আটয়, এটয়, অচৈ, অচয় | occupation = যৌনকৰ্মী, ম্যাডাম | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''আহ টয়''' ([[ইংৰাজী]]: Ah Toy; ১৮ মে’ ১৮২৯ – ১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯২৮)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y_4vCgAAQBAJ|title=Biographical Dictionary of Chinese Women: v. 1: The Qing Period, 1644-1911|last1=Lee|first1=Lily Xiao Hong|last2=Lau|first2=Clara|last3=Stefanowska|first3=A. D.|date=2015-07-17|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-47588-0|language=en}}</ref> কেলিফৰ্ণিয়া গোল্ড ৰাছৰ সময়ত কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছান ফ্ৰান্সিস্কোত এগৰাকী চীনা আমেৰিকান<ref>{{cite book |last=Stephens |first=Autumn |title=Wild Women: Crusaders, Curmudgeons, and Completely Corsetless Ladies in the Otherwise Virtuous Victorian Era |publisher=Conari |year=1992 |page=[https://archive.org/details/wildwomencrusade00step/page/164 164] |isbn=978-0-943233-36-9 |url=https://archive.org/details/wildwomencrusade00step/page/164 }}</ref> [[যৌনকৰ্মী]] আৰু ম্যাডাম আছিল। তেওঁ ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ প্ৰথমগৰাকী [[চীনা]] যৌনকৰ্মী আছিল।<ref>{{cite book |last=Asbury |first=Herbert |author-link=Herbert Asbury |title=The Barbary Coast: An Informal History of the San Francisco Underworld |url=https://archive.org/details/barbarycoastinfo0000asbu |publisher=[[Thunder's Mouth Press]] |year=2002 |pages=[https://archive.org/details/barbarycoastinfo0000asbu/page/172 172] |isbn=978-1-56025-408-9}}</ref> ১৮৪৮ চনত [[ব্ৰিটিছ]] [[হংকং|হংকঙ]]ৰপৰা আহি তেওঁ [[আমেৰিকা]]ৰ সীমান্তত সৰ্বাধিক পৰিচিত [[এছিয়া]]ন মহিলা হৈ পৰিছিল।<ref name="cg">{{cite book |last=Okihiro |first=Gary Y. |title=Common Ground: Reimagining American History |url=https://archive.org/details/commongroundreim0000okih |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2001 |pages=[https://archive.org/details/commongroundreim0000okih/page/99 99] |isbn=978-0-691-07007-0|author-link=Gary Okihiro}}</ref> == জীৱনী == যেতিয়া আহ টয়ে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ যোৱাৰ বাবে চীন ত্যাগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ নিজৰ স্বামীৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিছিল। যাত্ৰাৰ মাজতে তেওঁৰ স্বামীৰ মৃত্যু হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ জাহাজৰ কেপ্তেইনৰ ৰক্ষিতা হৈ পৰে। কেপ্তেইনজনে তেওঁক ইমান বেছি সোণ উপহাৰ দিছিল যে ছান ফ্ৰান্সিস্কোত উপস্থিত হোৱালৈকে আহ টয়ৰ হাতত যথেষ্ট পৰিমাণৰ ধন জমা হৈছিল। ১৮৫১ চনৰ আগতে চহৰখনত মাত্ৰ সাতগৰাকী চীনা মহিলা থকাৰ কথা জনা গৈছিল। নতুন চহৰখনত পুৰুষসকলে তেওঁৰ প্ৰতি দেখুওৱা আকৰ্ষণ লক্ষ্য কৰি আহ টয়ে উপলব্ধি কৰিছিল যে এক নিৰ্জন পৰিৱেশত তেওঁক চাবলৈ পুৰুষসকলে মূল্য পৰিশোধ কৰিবলৈ সাজু হ’ব। তেওঁৰ ''পিপ শ্ব’''বোৰ সফল হৈ পৰিছিল আৰু এবাৰ "চোৱাৰ" বাবদ তেওঁ এক আউন্স সোণ (ষোল্ল ডলাৰ) মাচুল লৈছিল।<ref>Curt Gentry, ''The Madams of San Francisco: A Highly Irreverent History''. (New York: Signet, 1964.) 1-109.</ref> এনেদৰে তেওঁ ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী আৰু সৰ্বাধিক পৰিচিত চীনা যৌনকৰ্মীসকলৰ ভিতৰত এজনী হৈ পৰিছিল। বেশ্যালয় পৰিদৰ্শক জেমছ এ. ক্লাৰ্কৰ সৈতে থকা প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ বাবে ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ 'কমিটি অফ ভিজিলেন্স'ৰ তদন্তৰ সময়ত আহ টয়ৰ বেশ্যালয়টো বন্ধ হোৱাৰপৰা বাচি গৈছিল।<ref name=":0">Sinn, Elizabeth. “Bound for California: The Emigration of Chinese Women.” In ''Pacific Crossing: California Gold, Chinese Migration, and the Making of Hong Kong'', 219–64. Hong Kong University Press, 2013. http://www.jstor.org/stable/j.ctt2854ct.13.</ref> আহ টয়ক এগৰাকী দৃঢ়মনা আৰু বুদ্ধিমান মহিলা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। শোষণৰপৰা নিজক আৰু নিজৰ ব্যাৱসায়িক সুৰক্ষা দিবলৈ তেওঁ সঘনাই ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ ৰেকৰ্ডাৰ্ছ ক’ৰ্টৰ আশ্ৰয় লৈছিল।<ref>{{cite book|last1=Gentry|first1=Curt|title=The Madams of San Francisco|url=https://archive.org/details/madamsofsanfranc00gent|date=February 1977 |isbn=9780891740155|page=[https://archive.org/details/madamsofsanfranc00gent/page/59 59]|publisher=Comstock Editions, Incorporated }}</ref><ref>Jacqueline Baker Barnhart, ''The Fair but Frail'', p. 47</ref> ১৮৫২ আৰু ১৮৫৩ চনত তেওঁ চীনৰপৰা ছোৱালী আনি বেশ্যালয়ৰ এটা শৃংখলা খুলিছিল। আহ টয়ে কেইবাজনো চীনা নেতাৰপৰাও হেঁচাৰ সন্মুখীন হৈছিল, বিশেষকৈ ইউৱেন শ্বং (যাৰ আন এটা নাম আছিল নৰমান আছ-চিং)। চহৰখনৰ বেশ্যালয় উদ্যোগত এগৰাকী মহিলাই নেতৃত্ব দিয়াটো তেওঁলোকে পছন্দ কৰা নাছিল।<ref>Taniguchi, Nancy J. “Weaving a Different World: Women and the California Gold Rush.” ''California History'' 79, no. 2 (2000): 141–68. {{doi|10.2307/25463691}}.</ref> অৱশ্যে ১৮৫৪ চনলৈ আহ টয়ে আদালতত অভিযোগ দাখিল কৰাৰ অধিকাৰ হেৰুৱাই পেলায়। ''পিপল বনাম হল'' গোচৰত কেলিফৰ্ণিয়া উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এজন চীনা ব্যক্তিক হত্যা কৰা জৰ্জ হলৰ শাস্তি বাতিল কৰে। ন্যায়ালয়ে কেলিফৰ্ণিয়াৰ এটা পুৰণি আইন সম্প্ৰসাৰিত কৰে য’ত উল্লেখ আছিল যে আফ্ৰিকান আমেৰিকান আৰু খিলঞ্জীয়া আমেৰিকানসকলে আদালতত সাক্ষ্য দিব নোৱাৰে; এই নতুন ৰায়দানৰ ফলত চীনাসকলো ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref>SCOCAL, [http://scocal.stanford.edu/opinion/people-v-hall-24483 People v. Hall], 62 Cal.2d 104, last visited Tuesday May 7, 2013</ref> যদিও এই আইনখন পোনপটীয়াকৈ যৌনকৰ্মীসকলৰ বাবে নাছিল, তথাপি ইয়াৰ ফলত আহ টয়ে তেওঁৰ ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব বিচৰা শক্তিশালী চীনা সংস্থা বা ''টং''বোৰৰ (tongs) বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা বিচাৰি আদালতলৈ যোৱাৰ ক্ষমতা হেৰুৱাই পেলায়। ১৮৫৪ চনৰ বেশ্যাবৃত্তি বিৰোধী আইনৰ হেঁচা আৰু ব্যাৱসায়িক সমস্যাৰ বাবে ১৮৫৭ চনত আহ টয়ে ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ যৌন ব্যৱসায়ৰপৰা আঁতৰি অহাৰ কথা সাংবাদিকৰ আগত ঘোষণা কৰে।<ref name=":0" /> ১৮৫৭ চনত তেওঁ এগৰাকী চহকী মহিলা হিচাপে চীনলৈ উভতি যায় আৰু অৱশিষ্ট জীৱন আৰামৰে কটোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y_4vCgAAQBAJ|title=Biographical Dictionary of Chinese Women: v. 1: The Qing Period, 1644-1911|last1=Lee|first1=Lily Xiao Hong|last2=Lau|first2=Clara|last3=Stefanowska|first3=A. D.|date=2015-07-17|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-47588-0|language=en}}</ref><ref name="Pryor2006">{{cite book|last=Pryor|first=Alton|author-link=Alton Pryor|title=The Bawdy House Girls: A Look at the Brothels of the Old West|url=https://books.google.com/books?id=WTNA8KYYIgsC&pg=PA36|year=2006|publisher=Stagecoach Publishing|isbn=978-0-9747551-7-5|pages=36–38}}</ref> কিন্তু ১৮৫৯ চনত তেওঁ পুনৰ কেলিফৰ্ণিয়ালৈ উভতি আহে। ১৮৬৮ চনৰপৰা ১৯২৮ চনত মৃত্যু হোৱালৈকে তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছাণ্টা ক্লাৰা কাউণ্টিত এক শান্ত জীৱন অতিবাহিত কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত তেওঁ কেইবাজনো সঙ্গীৰ সৈতে বাস কৰিছিল, যাৰ বেছিভাগৰ লগতেই তেওঁ আইনগতভাৱে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ’ব পৰা নাছিল। কিয়নো কেলিফৰ্ণিয়াৰ বৰ্ণবিদ্বেষী বিবাহ বিৰোধী আইনে পূব এছীয় মূলৰ লোকক বগা ছালৰ লোকৰ সৈতে বিবাহত বাধা দিছিল। ১৯২৮ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত ৯৮ বছৰ বয়সত ছান জোছত আহ টয়ৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ জনসাধাৰণৰ চৰ্চালৈ আহে।<ref>Gentry, Curt (1964) ''The Madams of San Francisco''; p. 65</ref> নিজৰ ৯৯তম জন্মদিনৰ প্ৰায় তিনি মাহ আগতে তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Yung |first=Judy |author-link=Judy Yung |title=Unbound Feet: A Social History of Chinese Women in San Francisco |publisher=[[University of California Press]] |year=1995 |page=[https://archive.org/details/unboundfeetsocia00yung/page/34 34] |isbn=978-0-520-08867-2 |url=https://archive.org/details/unboundfeetsocia00yung/page/34 }}</ref><ref name="Smith2005">{{cite book|last=Smith|first=James R.|author-link=James R. Smith|title=San Francisco's Lost Landmarks|url=https://books.google.com/books?id=Wvsudy6RdGAC&pg=PA76|year=2005|publisher=Quill Driver Books|isbn=978-1-884995-44-6|page=76}}</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == চিনেমাক্সৰ ধাৰাবাহিক ''ৱাৰিয়ৰ''ত অলিভিয়া চেঙে আহ টয়ৰ এটা কাল্পনিক ৰূপত অভিনয় কৰিছে। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ 'টং যুদ্ধ' (Tong Wars)ৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ধাৰাবাহিকখন ১৮৭০ চনৰ শেষৰফালৰ কাহিনীৰে আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Ong |first=Giannina |date=2023-07-13 |title=On Playing Ah Toy: Olivia Cheng Talks "Warrior" |url=https://www.mochimag.com/entertainment/olivia-cheng-ah-toy-warrior-s3/ |access-date=2024-11-25 |website=Mochi Magazine |language=en-US}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.pbs.org/wgbh/amex/goldrush/peopleevents/p_chinese.html পিবিএছ-ত (PBS) আহ টয়ৰ উল্লেখ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170325210138/http://www.pbs.org/wgbh/amex/goldrush/peopleevents/p_chinese.html |date=2017-03-25 }} [[শ্ৰেণী:চীনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:যৌনকৰ্মী]] lfqs76f14hmr6qry1k9y2p37rry69g8 0 135158 647696 593934 2026-10-25T20:09:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647696 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = লায়লা আৰ্জুমান্দ বানু | native_name = লায়লা আৰ্জুমান্দ বানু | native_name_lang = bn | occupation = কণ্ঠশিল্পী, সমাজকৰ্মী | birth_date = {{birth date|1929|1|5|df=y}} | birth_place = | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | father = চৈয়দ মহম্মদ টাইফুৰ | mother = চাৰা টাইফুৰ | spouse = চামচুল হুদা চৌধুৰী<ref>{{cite news |title=Television of Talents|url=http://www.thedailystar.net/television-of-talents-58972|newspaper=The Daily Star|access-date=28 November 2016|date=10 January 2015}}</ref> | death_date = {{death date and age|1995|2|10|1929|1|5|df=y}} | death_place = | children = | resting_place = | relatives = চৈয়দ ইব্ৰাহিম দানিশমন্দ (পূৰ্বপুৰুষ) }} '''লায়লা আৰ্জুমান্দ বানু''' ([[ইংৰাজী]]: Leila Arjumand Banu; জন্ম: ৫ জানুৱাৰী ১৯২৯ – মৃত্যু: ১০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৫) এগৰাকী [[বাংলাদেশ]]ী কণ্ঠশিল্পী আৰু সমাজকৰ্মী আছিল।<ref name="cvgd">{{cite web|last1=Huda|first1=Shahnaz|title=Banu, Leila Arjumand|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Banu,_Leila_Arjumand|website=Banglapedia|access-date=28 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230304081159/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Banu,_Leila_Arjumand|archivedate=4 March 2023|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=Noor Jehan Murshid, or a power woman|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-247867|newspaper=The Daily Star|access-date=28 November 2016|date=1 September 2012}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == সোণাৰগাঁৱত মাটি থকা এটা জমিদাৰী [[বঙালী|বাঙালী]] [[মুছলমান]] পৰিয়ালত ১৯২৯ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত বানুৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহম্মদ টাইফুৰ আছিল জমিদাৰ চৈয়দ আব্দুল আজিজৰ পুত্ৰ। পিতৃৰ আজু ককাক মীৰ গোলাম মুস্তাফা আল-হুছেইনীৰ জৰিয়তে তেওঁ ১৬ শতিকাৰ ইছলামিক পণ্ডিত তথা জমিদাৰ চৈয়দ ইব্ৰাহিম দানিশমন্দৰ বংশধৰ আছিল।<ref name=bpedia>{{cite Banglapedia|article=Taifoor, Syed Muhammed|author=Huda, Shahnaz}}</ref> তেওঁ ঢাকাৰ ইডেন গাৰ্লছ স্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পাৰ্চী ভাষা আৰু দৰ্শন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="cvgd" /> তেওঁৰ শিক্ষাত পিতৃয়ে উৎসাহিত আৰু সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name=bpedia/> == কৰ্মজীৱন == বানুৱে ওস্তাদ গুল মহম্মদ খানৰ অধীনত প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। তেওঁ শাস্ত্ৰীয় দক্ষিণ এছীয় সংগীত যেনে গজল, নজৰুল গীতি আৰু [[ৰবীন্দ্ৰ সংগীত]]ৰ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ [[লোকগীত]] আৰু আধুনিক গীত গাইছিল। তেওঁৰ প্ৰথম পেছাদাৰী পৰিৱেশন আছিল ১৯৩৯ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত ঢাকাৰ অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ৰ উদ্বোধনী সম্প্ৰচাৰত এটা একক গীত। দহ বছৰ বয়সতে তেওঁ ঢাকা ৰেডিঅ’ৰ প্ৰথমগৰাকী মুছলমান কণ্ঠশিল্পী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="cvgd" /> ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৮৬ চনলৈ তেওঁ ঢাকা মিউজিক কলেজৰ অবৈতনিক অধ্যক্ষা আছিল। তেওঁ [[ঢাকা মিউজিয়াম]]ৰ ট্ৰাষ্টী হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="cvgd" /> তেওঁ ১০ বছৰ ধৰি নজৰুল স্বৰলিপি শুদ্ধিকৰণ বোৰ্ডৰ সভানেত্ৰীও আছিল।<ref name="SudhinDas">{{cite news |title=Sudhin Das preserving Nazrul's treasure troves|url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/sudhin-das-preserving-nazruls-treasure-troves-1276093|newspaper=The Daily Star|access-date=24 May 2017|date=27 August 2016}}</ref> == বঁটা == বানুৱে লাভ কৰা বঁটাৰ আংশিক তালিকা:<ref name="cvgd" /> * ইৰাণৰ শ্বাহৰপৰা কৰনেচন মেডেল (১৯৬৮) * পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰপৰা প্ৰাইড অফ পাৰফৰমেন্স বঁটা (১৯৬৯) == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} mxjznyr3exat8qn1u9fosvyhbs07tbn 0 135349 647724 594762 2026-10-25T21:40:19Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647724 wikitext text/x-wiki ১৬৯২-৯৩ চনৰ আৰম্ভণিতে [[চেলেম ডাইনী বিচাৰ]]ত সাক্ষী হিচাপে মাতি অনা "দোষী" ছোৱালীবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল '''মেৰী ৱালকট''' (৫ জুলাই, ১৬৭৫ – প্ৰায় ১৭৫২)। [[File:MaryWalcott Longfellow-Corey.jpg|thumb|চেলেম ডাইনী বিচাৰৰ সময়ত ৱালকট]] ==জীৱন== মেৰী ৱালকটৰ জন্ম ৫ জুলাই, ১৬৭৫ চনত। তেওঁ আছিল কেপ্তেইন জনাথন ৱালকটৰ (১৬৩৯–১৬৯৯), আৰু তেওঁৰ পত্নী মেৰী চিবলি (বা চিবলি; ১৬৪৪–১৬৮৩) কন্যা, দুয়োজনেই চেলেমৰ। আঠ বছৰ বয়সত মাকৰ মৃত্যু হয় আৰু পিতৃয়ে ডেলিভাৰেন্স পুটনাম (১৬৫৬-১৬৯৯)ক বিয়া কৰায়। দুবছৰৰ পাছত তেওঁৰ সতীয়া ভগ্নী এন্নে ৱালকট ফেল্ট (১৬৮৫-১৭৩৬)ৰ জন্ম হয়।<ref>Anne married Joshua Felt of Rumney Marsh, Mass., in 1712. He was the great-grandfather of [[Peter Felt]]. The Felt Genealogy. A Record of the Descendats of George Felt of Casco Bay. United States, Press of the Case, Lockwood & Brainard Company, 1893. </ref> ১৬৯২ চনত যেতিয়া এই অভিযোগ আৰম্ভ হৈছিল তেতিয়া মেৰীৰ বয়স আছিল প্ৰায় সোতৰ বছৰ। চেমুৱেল চিবলি (বা চিবলি; ১৬৫৭–১৭০৮)ৰ পত্নী তেওঁৰ পেহী মেৰী (জন্ম উলকট) আছিল সেই ব্যক্তি যিয়ে প্ৰথমে টিটুবা আৰু টিটুবাৰ স্বামী জন ইণ্ডিয়ানক কুকুৰক খুৱাবলৈ "ডাইনী কেক" কেনেকৈ বনাব লাগে দেখুৱাইছিল যাতে তেওঁ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে সঠিকভাৱে নিশ্চিত কৰিব পাৰে যে তেওঁলোকক কোনে ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছে। জোচেফ বি ফেল্টৰ উদ্ধৃতি দ্য এনালছ অৱ চেলেম (১৮৪৯ সংস্কৰণ) খণ্ড: ২, পৃ: ৪৭৬ [চহৰৰ ৰেকৰ্ডৰ পৰা]:- ১৬৯২ চনৰ ১১ মাৰ্চ – “চেমুৱেল চিবলিৰ পত্নী মেৰীক ওপৰৰ পৰীক্ষাটো কৰিবলৈ জন [টিটুবাৰ স্বামী]ক দিয়া পৰামৰ্শৰ বাবে তাত থকা গীৰ্জাৰ সৈতে মিলনৰপৰা নিলম্বিত কৰা হৈছিল, তেওঁৰ উদ্দেশ্য নিৰ্দোষী আছিল বুলি স্বীকাৰ কৰি পুনৰ ঘূৰাই অনা হয়।’’ ==বিবাহ== ১৬৯৬ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত মেৰী ৱালকটে মেছাচুচেটছৰ ৱবাৰ্নৰ জন ফাৰাৰৰ পুত্ৰ আইজাক ফাৰাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ কেইবাটাও সন্তান জন্ম হয়, আৰু শেষত তেওঁ মেছাচুচেটছৰ টাউনচেণ্ডলৈ গুচি যায়। দ্বিতীয়তে ১৭০১ চনত মেছাচুচেটছৰ ছাটনত ডেভিদ হাৰউডৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়। তেওঁলোকৰ নটা সন্তান আছিল: মেৰী হাৰউড, এমা হাৰউড, হান্না হাৰউড, ডেভিদ হাৰউড, এলিজাবেথ হাৰউড, এজৰা হাৰউড, এলিছ হাৰউড, এবচালম হাৰউড আৰু ছলমন হাৰউড। ১৭২৯ চনৰ ওচৰত তেওঁলোকে ছাটনলৈ গুচি যায় আৰু তেওঁলোকৰ বেছিভাগ সন্তান চেলেমত থাকে। ডেভিদ বৃত্তিত বয়নকাৰী আছিল। ১৭৪৪ চনৰ আগতে ডেভিদৰ মৃত্যু হয়। মেৰী ৱালকট হাৰউডৰ মৃত্যু সম্ভৱতঃ ১৭৫২ চনৰ আগতেই হৈছিল।<ref>U.S. and International Marriage Records, 1560-1900<br/>Record Name: Mary Wolcott<br/>Gender: Female<br/>Birth Place: MA<br/>Birth Year: 1675<br/>Spouse Name: David Harwood<br/>Marriage Year: 1701<br/>Number Pages: 1</ref> ==উৎস== * {{cite book |author=Perley, Sidney |author-link=Sidney Perley |date=1928 |title=The History of Salem Massachusetts |volume=1-3 |publisher=Higginson Book Company |url=http://etext.virginia.edu/salem/witchcraft/Perley/ |isbn=9780740460319 |access-date=2016-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509203531/http://etext.virginia.edu/salem/witchcraft/Perley/ |archive-date=2012-05-09 |url-status=dead }} * {{cite book |author=Essex Institute |date=1927 |title=Vital Records of Salem Massachusetts| volume=1-6|isbn=1153428784}} * {{cite book |author=Sanborn, Melinde Lutz |date=1987 |title=Essex County Massachusetts Probate Records, 1630&ndash;1840 |volume=1-2 |publisher=M.L. Sanborn |isbn=0961871105}} * {{cite book |editor=Sawtelle, Ithamar B.|date=1878 |title=History of the Town of Townsend, Middlesex County, Massachusetts: 1676&ndash;1878 |isbn=978-1112145001}} * {{cite book |author=Hallowell, Henry C. |date=1992 |title=Vital Records of Townsend, Massachusetts |url=https://archive.org/details/vitalrecordsofto0000unse |publisher=New England Historic Genealogical Society |isbn=9780880820301}} * {{cite book |editor=Stearns, Ezra S. |date=1908 |title=Genealogical and Family History of the State of New Hampshire| volume=II|page=591|publisher=Рипол Классик |url= https://books.google.com/books?id=jbkOAwAAQBAJ|isbn=9781462261413}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অপৰাধ]] 8z1usa1qcwupke8m7ms9nc2muihikvw 0 135399 647757 597442 2026-10-25T22:49:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647757 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = ৰেনা আইৰিছ | image= Renae Ayris - Miss Universe Sydney Australia.jpg | caption= ২০১২ চনত আইৰিছ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1990|09|17}} | birth_place = পাৰ্থ, পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] | height = {{height|m=1.78}} | spouse = {{marriage|এণ্ড্ৰু পাপাদোপুলাছ|2019}} | hair_color = সোণালী | eye_color = নীলা | title = মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১২ | competitions = {{ubl|মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১২|(বিজেতা)|[[মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১২]]|(তৃতীয় ৰানাৰ-আপ)}} }} '''ৰেনা আইৰিছ''' ([[ইংৰাজী]]: Renae Ayris; জন্ম: ১৭ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯০) এগৰাকী অষ্ট্ৰেলিয়ান নৃত্যশিল্পী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী যিয়ে ২০১২ চনৰ '''মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া'''ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web | title=Renae Ayris finds love with military hunk | website=The West Australian | date=22 January 2016 | url=https://au.news.yahoo.com/thewest/entertainment/a/30634271/former-miss-universe-renae-ayris-finds-love-with-military-hunk/ | access-date=5 May 2016 | archive-date=29 February 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160229174544/https://au.news.yahoo.com/thewest/entertainment/a/30634271/former-miss-universe-renae-ayris-finds-love-with-military-hunk/ | url-status=dead | archivedate=29 February 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160229174544/https://au.news.yahoo.com/thewest/entertainment/a/30634271/former-miss-universe-renae-ayris-finds-love-with-military-hunk/ | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | title=Beauty queen has her eye on son of a king | website=The Courier-Mail | date=13 August 2015 | url=http://www.couriermail.com.au/news/queensland/beauty-queen-has-her-eye-on-son-of-a-king/news-story/dc0132abfbd52b609bdd53277ddf4ca6 | access-date=5 May 2016}}</ref> তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১২ প্ৰতিযোগিতাত তৃতীয় ৰানাৰ-আপৰ স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁ শ্বেনন নলৰ সংগীত ভিডিঅ' ''ৱী অনলি লিভ ওৱান্স''-ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news| url =http://www.news.com.au/entertainment/miss-universe-australia-winner-crowned-in-melbourne-tonight/story-e6frfmq9-1226389552847| title =Perth dancer Renae Ayris wins Miss Universe Australia| work =Herald Sun| date =9 June 2012| archiveurl =https://web.archive.org/web/20151014222611/http://www.news.com.au/entertainment/miss-universe-australia-winner-crowned-in-melbourne-tonight/story-e6frfmq9-1226389552847| archivedate =14 October 2015| access-date =26 March 2026| deadurl =yes}}</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == === মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া ২০১২ === ২০১২ চনৰ ৯ জুনত মেলবৰ্ণৰ চফিটেল হোটেলত অনুষ্ঠিত এক অনুষ্ঠানত সমগ্ৰ দেশৰ ৩৫ গৰাকী প্ৰতিনিধিক পৰাস্ত কৰি আইৰিছে মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া খিতাপ জয় কৰে। ইয়াৰ ফলত মিছ ইউনিভাৰ্ছ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁৰ স্থান নিশ্চিত হয়। মিছ ইউনিভাৰ্ছ অষ্ট্ৰেলিয়া হিচাপে আইৰিছে দাতব্য কাম, বিভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু ফটো শ্বুটৰ বাবে সমগ্ৰ দেশ ভ্ৰমণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। শেহতীয়াকৈ তেওঁ চীনত 'অপাৰেচন স্মাইল অষ্ট্ৰেলিয়া'ৰ সৈতে কাম কৰিছে, যিটো এটা অলাভজনক চিকিৎসা সেৱা সংস্থা আৰু ই শিশুসকলক 'কটা ওঁঠ আৰু তালু'ৰ (cleft lip and palate) মেৰামতিৰ বাবে অস্ত্ৰোপচাৰ প্ৰদান কৰে। === মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১২ === আইৰিছে ২০১২ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেভাদাৰ লাছ ভেগাছত অনুষ্ঠিত মিছ ইউনিভাৰ্ছ ২০১২ ত অষ্ট্ৰেলিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। তেওঁ সামগ্ৰিকভাৱে চতুৰ্থ স্থান (তৃতীয় ৰানাৰ-আপ) লাভ কৰে। তেওঁ ব্ৰাজিলৰ গাব্ৰিয়েলা মাৰ্কাছৰ আগত আৰু ভেনিজুৱেলাৰ আইৰিন ইচাৰ, ফিলিপাইনছৰ জেনিন টুগোনন আৰু বিজয়ী অলিভিয়া কাল্পোৰ পিছত স্থান লাভ কৰিছিল। == ৰিয়েলিটি শ্ব'ত উপস্থিতি == আইৰিছ অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ধাৰাবাহিক 'চেলিব্ৰিটি স্প্লেছ! '-ৰ এগৰাকী প্ৰতিযোগী আছিল। ২০১৬ চনত আইৰিছক এছবিএছ টিভি ধাৰাবাহিক ''ফাৰ্ষ্ট কণ্টেক্ট''-ৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/entertainment/tv-and-radio/first-contact-review-thank-god-for-david-oldfield-20161115-gspkr0.html|title=First Contact review: David Oldfield's verdict on 'Stone Age' culture|date=18 November 2016|first=Karl|last=Quinn|newspaper=The Sydney Morning Herald|publisher=Fairfax Media|archive-date=29 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161129074928/http://www.smh.com.au/entertainment/tv-and-radio/first-contact-review-thank-god-for-david-oldfield-20161115-gspkr0.html}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|http://renaeayris.com}} [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:নৃত্যশিল্পী]] irw5uij0nofd28scwtw4xsq2io78eky 0 135419 647713 596728 2026-10-25T21:08:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647713 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ল’ৰা চৰ্টান | image = Laura Csortan (20514230346) (cropped).jpg | caption = ২০১৫ চনৰ আগষ্ট মাহত চৰ্টান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1976|11|9}} | birth_place = ব্ৰিছবেন, কুইন্সলেণ্ড, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] | occupation = টেলিভিছন উপস্থাপিকা, মডেল, এমচি | years active = ১৯৯৬–বৰ্তমান | homepage = |}} '''ল’ৰা চৰ্টান''' (জন্ম: ৯ নৱেম্বৰ ১৯৭৬) এগৰাকী [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ন মডেল, টেলিভিছন উপস্থাপিকা আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী। তেওঁ ১৯৯৭ চনত মিছ অষ্ট্ৰেলিয়া খিতাপ জয় কৰাৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ ১৯৯৭ত অষ্ট্ৰেলিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৭ প্ৰতিযোগিতাত শীৰ্ষ ১০ গৰাকী ছেমি-ফাইনেলিষ্টৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল। == কৰ্মজীৱন == === মডেলিং === চৰ্টানে ১৯৯৭ চনত মিছ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মুকুট লাভ কৰে আৰু মিছ ইউনিভাৰ্ছ ১৯৯৭ত নিজৰ দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি ‘মিছ কনজেনেৰিলিটি’ বঁটা জয় কৰাৰ লগতে ১৩তম স্থান লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৭ত অংশগ্ৰহণ কৰি শীৰ্ষ ১০ গৰাকী ছেমি-ফাইনেলিষ্টৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।<ref name=field>Field, Melissa. [http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,20416582-5006011,00.html "The Good Life"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070304153200/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,20416582-5006011,00.html |date=2007-03-04 }}, ''[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]],'' 17 September 2006, URL last accessed 26 November 2006.</ref> === টেলিভিছন === ২০০০ চনৰ অক্টোবৰৰপৰা ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰলৈকে তেওঁ চেভেন নেটৱৰ্কৰ ''দ্য গ্ৰেট আউটডৰ্ছ'' অনুষ্ঠানৰ এগৰাকী পৰিচালিকা আছিল।<ref name=field/><ref>Jeffrey, James, "Postcards From the Cutting Edge", ''[[The Australian]],'' 18 February 2006.</ref> তেওঁ পূৰ্বে লেৰী এমডুৰৰ সৈতে ''হুইল অৱ ফৰ্চুন''ৰ অষ্ট্ৰেলিয়ান সংস্কৰণৰ সহ-উপস্থাপনা কৰিছিল। তেওঁ চেনেল ৭-ৰ বিবিচিৰ ''মেছিভ নেচাৰ'', ''ৰেচিং টুডে'', ব্লুপাৰ শ্ব’ ''গুড এজ গ’ল্ড'' আদিৰ উপস্থাপনা কৰিছিল আৰু ''গ্ৰেণ্ড প্ৰিস্ক টিভি''ৰ পেনেলিষ্ট আছিল। ২০০৯ চনত ল’ৰা ''ফক্স স্পৰ্টছ নিউজ''ৰ নিউজৰিডাৰ আছিল। ২০১২ চনত চৰ্টানে ''অষ্ট্ৰেলিয়াছ গট টেলেণ্ট''ৰ নেপথ্যৰ এটি অনুষ্ঠানৰ আঁত ধৰিছিল।<ref name="smh.com.au">{{cite web|url=https://www.smh.com.au/lifestyle/lauras-got-talent-20121020-27xxh.html|title=Laura's got talent|date=20 October 2012 |access-date=2020-01-14}}</ref> ২০১২ চনৰপৰা চৰ্টান চেনেল ৭-ৰ ''দ্য মৰ্নিং শ্ব’''ত এগৰাকী নিয়মীয়া মুখ হৈ পৰিছে, য’ত তেওঁ ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় খণ্ডসমূহৰ উপস্থাপনা কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ প্ৰায়ে পেনেলিষ্ট হিচাপে ''ছানৰাইজ'' অনুষ্ঠানত অংশ লয়। === অন্যান্য === চৰ্টানে কোৱাণ্টাচৰ বিজ্ঞাপনত কাম কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.ovations.com.au/speakers/laura-csortan.html?print=1&tmpl=component|title=Laura Csortan|access-date=2020-01-14}}</ref> তেওঁ ৰালফ ল’ৰেনৰ পিংক পনী অভিযান,<ref>{{cite web|url=http://www.travellivelearn.com/sydney-get-ready-for-wednesdays-ralph-lauren-pink-pony-walk/|title=Sydney get ready for Wednesday's Ralph Lauren Pink Pony Walk!|3=TLL|access-date=25 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427003607/http://www.travellivelearn.com/sydney-get-ready-for-wednesdays-ralph-lauren-pink-pony-walk/|archive-date=27 April 2014|url-status=dead|archivedate=27 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140427003607/http://www.travellivelearn.com/sydney-get-ready-for-wednesdays-ralph-lauren-pink-pony-walk/|deadurl=yes}}</ref> আৰ এছ পি চি এ-ৰ 'ছেট এ চিষ্টাৰ ফ্ৰী' অভিযান,<ref>{{cite web|url=http://www.hensdeservebetter.org.au/set-a-sister-free.html|title=RSPCA Australia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225135658/http://www.hensdeservebetter.org.au/set-a-sister-free.html|archive-date=2014-02-25|access-date=2020-01-14}}</ref> ছান ছাইন (চিডনী চিলড্ৰেনছ হস্পিটেল), ভেৰাইটি ক্লাব আৰু পিংক হোপ ব্ৰাইট পিংক লিপষ্টিক ডে-ৰ দৰে দাতব্য অভিযানসমূহলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াই আহিছে।<ref>{{cite web|url=http://shesaid.com/au/laura-csortan-puckers-bright-pink-lipstick-day/|title=Laura Csortan Puckers Up for Bright Pink Lipstick Day|date=10 September 2013|access-date=2020-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303221309/http://shesaid.com/au/laura-csortan-puckers-bright-pink-lipstick-day/|archivedate=2016-03-03|deadurl=yes}}</ref> চৰ্টানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিভিন্ন অনুষ্ঠানত এমচি হিচাপে কাম কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কোৱাণ্টাচৰ হৈ 'জি-ডে ইউএছএ',<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/lifestyle/celebrity/stars-turn-up-for-gday-usa-20130110-2cin6.html|title=Stars turn up for G'Day USA|work=The Sydney Morning Herald|access-date=2020-01-14}}</ref> মায়াৰ আৰু এমিৰেটছৰ বাবে 'ফেশ্বনছ অন দা ফিল্ড' অনুষ্ঠান, শ্চুৱাৰ্জকফৰ 'ফেচ অৱ দ্য ইয়াৰ', আৰু 'গুড ফুড এক্সপ' আদি উল্লেখযোগ্য। লগতে টয়োটা, চুবাৰু, মাৰ্চিডিজ-বেঞ্জ আৰু ডুকাটিৰ দৰে ব্ৰেণ্ডৰ বাবেও তেওঁ কাম কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.claxtonspeakers.com.au/speakers_profile/803|title=Speakers Profile - Laura Csortan|access-date=2020-01-14}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চৰ্টানে তেওঁলোকৰ পাৰিবাৰিক ফাৰ্মত ডৰ্ট বাইক চলাই ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু তেওঁক মটৰবাইকৰ প্ৰতি বিশেষ ৰাপ থকা এগৰাকী ব্যক্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://tvtonight.com.au/2008/02/top-gear-gals-keen-to-host.html|title=Top Gear gals keen to host|date=11 February 2008 |access-date=2022-08-28}}</ref><ref name=dakar>{{cite web|url=https://motorbikewriter.com/aussie-model-dakar-rider-tv-special-2/|title=Aussie model and Dakar rider in TV special|date=26 September 2016 |access-date=2022-08-28}}</ref> ২০১৬ চনত চৰ্টানে এটি কন্যা সন্তান লেয়লা ৰোজৰ জন্ম দিয়ে।<ref>{{cite web|url=https://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/celebrity-kids/baby-joy-for-laura-csortan-who-welcomes-her-daughter-into-the-world/news-story/249711b115d34bc5b864a50c31db592b|title=Baby joy for Laura Csortan who welcomes her daughter into the world|access-date=2022-08-28}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {| class="wikitable" style="font-size:90%; " ! colspan=4 style="background:#B0C4DE; " | টেলিভিছন |- ! বৰ্ষ ! শিৰোনাম ! চৰিত্ৰ ! টোকা |- | ২০০০–২০০৬ | ''দ্য গ্ৰেট আউটডৰ্ছ'' | নিজে | সহ-উপস্থাপিকা |- | ২০০৫–২০০৬ | ''হুইল অৱ ফৰ্চুন'' | নিজে | উপস্থাপিকা |- | ২০০৭ | ''গুড এজ গ’ল্ড'' | নিজে | উপস্থাপক |- | ২০০৯ | ''ফক্স স্পৰ্টছ নিউজ'' | নিজে | |- | ২০১০ | ''২০ টু ১'' | নিজে | খণ্ড "স্পৰ্টি, ৰিচ এণ্ড চেক্সি" (#৯.৪)<ref>{{Citation|title=Sporty, Rich & Sexy|url=http://www.imdb.com/title/tt1787129/|access-date=2020-01-14}}</ref> |- | ২০১২ | ''অষ্ট্ৰেলিয়াছ গট টেলেণ্ট'' | নিজে | নেপথ্যৰ উপস্থাপিকা<ref name="smh.com.au"/> |- | ২০১৩ | ''চেলিব্ৰিটি স্প্লেছ! '' | নিজে | প্ৰতিযোগী<ref>{{Cite web|url=https://au.yahoo.com/|title=Yahoo Australia {{!}} News, email and search|website=Yahoo Australia {{!}} News, email and search|language=en-AU|access-date=2020-01-14}}</ref> |- | ২০১০– | ''ছানৰাইজ'' | নিজে | পেনেলিষ্ট |- | ২০১২– | ''দ্য মৰ্নিং শ্ব’'' | নিজে | |- | ২০১৬ | ''ৰাইডিং মৰক্কো: চেচিং দ্য ডাকাৰ'' | নিজে | তথ্যচিত্ৰ<ref name=dakar/> |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|30em}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category}} * {{IMDb name|18404}} [[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] qrjwrpyebulhtc4nt0j7rhi3fjobvz1 0 136372 647650 599648 2026-10-25T14:14:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647650 wikitext text/x-wiki '''ভাৰতৰ লোকসংস্কৃতি'''ই (ইংৰাজী: Folklore of India) ভাৰতীয় গণৰাজ্য আৰু ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ [[লোকসংস্কৃতি]]ক সামৰি লয়। ভাৰত এক নৃগোষ্ঠীয় আৰু ধৰ্মীয়ভাৱে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশ। ই সাধাৰণতে দেশখনৰ লোকসকলৰ হিন্দু পৰম্পৰাক বুজায়, কিন্তু ইয়াত ভাৰতৰ বিভিন্ন জাতিগত আৰু ধৰ্মীয় গোটৰ থলুৱা লোককথা আৰু পৌৰাণিক কাহিনীও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। হিন্দু ধৰ্মৰ লোক-ধৰ্মীয় সমন্বয়বাদে স্থানীয় ধৰ্মীয় আচাৰ-আচৰণৰ আঁৰৰ যুক্তি বা ব্যাখ্যা দাঙি ধৰে আৰু ইয়াত স্থানীয় পৌৰাণিক কাহিনী থাকে যিবোৰে ৰীতি-নীতি বা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰে। ভাৰতৰ বহুতো লোকসংস্কৃতি মৌখিক পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে জীয়াই আছে।<ref>{{Cite web |date=2025-08-31 |title=Exploring India's Folk Storytelling Heritage – Voices Across Time |url=https://www.travelandleisureasia.com/in/people/culture/exploring-indias-folk-storytelling-heritage-voices-across-time/ |access-date=2025-10-20 |website=Travel and Leisure Asia {{!}} India |language=en-IN}}</ref> == ভাৰতৰ লোককলা == <ref>{{Cite news|title=Kalamezhuthu: When art is integral to ritual|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/kalamezhuthu-when-art-is-integral-to-ritual/article25622568.ece|access-date=2022-01-30|issn=0971-751X|archive-date=2022-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922141828/https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/kalamezhuthu-when-art-is-integral-to-ritual/article25622568.ece|url-status=live}}</ref> ভাৰতৰ লোক আৰু জনজাতীয় কলাসসমূহে দেশখনৰ চহকী ঐতিহ্যৰ পৰিচয় দাঙি ধৰে।<ref>{{Cite web| title = Folk and Tribal Art| work = Know India. Culture and Heritage. Visual Arts and Literature| publisher = National Informatics Centre, Government of India.| year = 2005| url = http://india.gov.in/knowindia/culture_heritage.php?id=99| access-date = 2011-11-27| archive-date = 2011-12-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20111213152155/http://india.gov.in/knowindia/culture_heritage.php?id=99| url-status = live}}</ref> ভাৰতৰ শিল্পকলাসমূহ অতি সূক্ষ্ম আৰু সুস্পষ্ট। লোককলাৰ ভিতৰত মোগল শৈলী, ৰাজস্থানী শৈলী, নাকাশী শিল্প শৈলী আদি বিভিন্ন ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰতিটো ধাৰাৰ ৰং সংমিশ্ৰণ বা আকৃতি আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ সুকীয়া। অন্যান্য জনপ্ৰিয় লোককলাসমূহৰ ভিতৰত বিহাৰৰ মধুবাণী শিল্প আৰু ভোজপুৰী চিত্ৰকলা, হিমাচল প্ৰদেশৰ কাংড়া চিত্ৰকলা আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৱাৰ্লি চিত্ৰকলা অন্যতম। দক্ষিণ ভাৰতৰ তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলাত প্ৰকৃত সোণাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শিল্পকলাত স্থানীয় মেলা, উৎসৱ, দেৱ-দেৱী আৰু বীৰসকলৰ (যোদ্ধা) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। ইতিহাসত এই শিল্পসমূহ উচ্চ বৰ্ণৰদ্বাৰা নিৰ্মিত হৈছিল যদিও বৰ্তমান এইবোৰ সমগ্ৰ বিশ্বতে বিখ্যাত। {{multiple image | caption_align = center | header_align = center | align = right | image1 = Culturemapindia.png | width1 = 144 | alt1 = ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰ | caption1 = পাঁচটা মুখ্য ভৌগোলিক অঞ্চলত বিভক্ত ভাৰতৰ সংস্কৃতি | image2 = Cultural regional areas of India.png | width2 = 168 | alt2 = ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰ | caption2 = আঞ্চলিক সাংস্কৃতিক সীমা আৰু অঞ্চলসমূহৰ স্থায়িত্ব তথা ঐতিহাসিক ধাৰাবাহিকতা দৰ্শোৱা মানচিত্ৰ }} ভাৰতৰ কিছুমান বিখ্যাত লোক আৰু জনজাতীয় কলা হ’ল: * তাঞ্জোৰ চিত্ৰকলা * মধুবাণী বা মিথিলা চিত্ৰকলা * ভোজপুৰী চিত্ৰকলা * নিৰ্মল চিত্ৰকলা * ৱাৰ্লি লোক চিত্ৰকলা * পট্টচিত্ৰ * ৰাজস্থানী মিনিয়েচাৰ চিত্ৰকলা * কালামেঝুথু == ভাৰতৰ লোককথা == {{see also|মেইতেই লোককথা|বীৰবল}} [[File:Thirayattam- (Karumakan Vallattu).JPG|thumb|থিৰায়াত্তম (কৰু মাকন বল্লাত্তু)]] ভাৰতত সংস্কৃত আৰু বিভিন্ন স্থানীয় ভাষাত মৌখিক পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে সংৰক্ষিত বীৰত্বপূৰ্ণ বেলাড আৰু মহাকাব্যৰ এক বিশাল ভাণ্ডাৰ আছে। ৰাজস্থানৰপৰা ড° জন স্মিথে 'পাবুজি'ৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা তেনে এক মৌখিক মহাকাব্য সংগ্ৰহ কৰিছে; এইখন ৰাজস্থানী ভাষাৰ এটা দীঘলীয়া কবিতা, যিটো পৰম্পৰাগতভাৱে 'ভোপাচ' নামৰ পেছাদাৰী গল্পকাৰসকলে বৰ্ণনা কৰে। তেওঁলোকে কাহিনীটোৰ চৰিত্ৰসমূহ অংকিত এখন কাপোৰৰ সন্মুখত 'ৰাৱণহাথো' নামৰ বাদ্যযন্ত্ৰ সংগত কৰি কাহিনীটো পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰ মূল চৰিত্ৰটো এজন ঐতিহাসিক ৰাজপুত ৰাজকুমাৰ আছিল, যাক ৰাজস্থানত দেৱতাৰ দৰে জ্ঞান কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=The epic of Pabuji |url=http://bombay.oriental.cam.ac.uk/john/pabuji/statement.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060511183037/http://bombay.oriental.cam.ac.uk/john/pabuji/statement.html |archive-date=2006-05-11 |access-date=2025-10-20 |website=bombay.oriental.cam.ac.uk |archivedate=2006-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060511183037/http://bombay.oriental.cam.ac.uk/john/pabuji/statement.html |deadurl=yes }}</ref> গুজৰাটৰ গৰবা আৰু দাণ্ডিয়া ৰাস, ওড়িশাৰ সম্বলপুৰী নৃত্য, পশ্চিম বংগৰ ছৌ নৃত্য, আলকাপ আৰু গম্ভীৰা, অসমৰ বিহু, ৰাজস্থান আৰু হাৰিয়ানাৰ ঝুমুৰ (ঘূমৰ), পঞ্জাৱৰ ভাংৰা আৰু গিদ্দা, গোৱাৰ ধাংগৰ, ছত্তীছগঢ়ৰ পন্থী নৃত্য, মহাৰাষ্ট্ৰৰ তামাচা আৰু লাৱণী<ref>{{Cite book |title=The Encyclopaedia of Indian Literature (Volume Two) (Devraj To Jyoti) |publisher=Amaresh Datta |pages=1304}}</ref>, তামিলনাডুৰ কুম্মী আৰু কৰগাট্টম, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কোলাট্টম, কৰ্ণাটকৰ যক্ষগান, কেৰালাৰ থিৰায়াত্তম<ref>"Thirayattam" (Folklore Text -malayalam), Bhasha Institute, Keralam - {{ISBN|978-81-200-4294-0}}</ref> আৰু নাগালেণ্ডৰ চাং লো আদি বিভিন্ন পৰিৱেশ্য কলাৰ উপাদানসমূহ অজস্ৰ পৌৰাণিক কাহিনী, লোককথা আৰু ঋতুগত পৰিৱৰ্তনৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত কাহিনীৰ উল্লেখযোগ্য সংগ্ৰহসমূহৰ ভিতৰত আছে 'পঞ্চতন্ত্ৰ', যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাত বিষ্ণু শৰ্মাই কৰা পৰম্পৰাগত আখ্যানৰ এক সংগ্ৰহ। নাৰায়ণ পণ্ডিতৰ 'হিতোপদেশ' হৈছে নৱম শতিকাত সংস্কৃত ভাষাত সংকলিত মানৱীয় গুণ সম্পন্ন পশুৰ সাধুৰ এক সংগ্ৰহ। যোৱা ত্ৰিছ বছৰত ভাৰতীয় লোকসংস্কৃতিবিদসকলে লোকসংস্কৃতিৰ অধ্যয়নত যথেষ্ট অৱদান আগবঢ়াইছে। দেৱেন্দ্ৰ সত্যাৰ্থী, কৃষ্ণদেৱ উপাধ্যায়, প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী, কুঞ্জ বিহাৰী দাশ, আশুতোষ ভট্টাচাৰ্য আৰু বহুতো জ্যেষ্ঠ লোকসংস্কৃতিবিদে লোকসংস্কৃতিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াইছে। ১৯৭০-ৰ দশকৰপৰা একাংশ লোকসংস্কৃতিবিদে আমেৰিকাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি লোকসংস্কৃতি গৱেষণাৰ আধুনিক তত্ত্ব আৰু পদ্ধতিৰ প্ৰশিক্ষণ লৈ ভাৰতত লোকসংস্কৃতি অধ্যয়নৰ এক নতুন ধাৰাৰ সূচনা কৰে। বিশেষকৈ দক্ষিণ ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহে লোকসংস্কৃতিৰ শৈক্ষিক শাখাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। এ.কে. ৰামানুজন হৈছে ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটৰপৰা লোকসংস্কৃতি বিশ্লেষণ কৰা তেনে এজন ব্যক্তি। ফিনলেণ্ডৰ লোকসংস্কৃতিবিদ লাউৰী হংকো আৰু আমেৰিকান লোকসংস্কৃতিৰ পিটাৰ জে ক্লাউছৰ জৰিয়তে লোকসংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন অধিক শক্তিশালী হয়। এই দুই বিশেষজ্ঞই 'চিৰি মহাকাব্য'ৰ ওপৰত ক্ষেত্ৰভিত্তিক অধ্যয়ন চলাই ভাৰতীয় গৱেষকসকলক নতুন দিশ দেখুৱায়। ভাৰতীয় লোকসংস্কৃতি অধ্যয়নৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় ভাৰতীয় ভাষা প্ৰতিষ্ঠানেও এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছে। শেহতীয়াকৈ চিত্ৰসেন পাছায়াত, এম ডি মুথুকুমাৰস্বামী, বিবেক ৰায়, জৱাহৰলাল হাণ্ডু, বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত, পি চি পট্টনায়ক, বি ৰেড্ডী, সাধনা নাথানী, পি চুবাচাৰী, মলী কৌশল, শ্যাম সুন্দৰ মহাপাত্ৰ, ভৱগ্ৰাহী মিশ্ৰ আৰু বহুতো নতুন লোকসংস্কৃতিবিদে জনসাধাৰণৰ স্মৃতি আৰু কণ্ঠক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এক শক্তিশালী শাখা হিচাপে লোকসংস্কৃতি অধ্যয়নক গঢ় দিবলৈ অৱদান আগবঢ়াইছে। চেন্নাইত থকা নেশ্যনেল ফ’কলোৰ চাপৰ্ট চেণ্টাৰে লোকসংস্কৃতিৰ জনপ্ৰিয়কৰণ আৰু শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰৰ সৈতে সম্প্ৰদায়ৰ সংযোগ স্থাপনৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। == ভাৰতীয় লোক-নায়ক, খলনায়ক আৰু চতুৰ চৰিত্ৰসমূহ == ভাৰতীয় লোক-নায়কসকলৰ ভিতৰত ৰাম (ৰামায়ণৰ পৰা) আৰু কৃষ্ণ (মহাভাৰতৰ পৰা) আদি অন্যতম। তেওঁলোক সমগ্ৰ দেশতে সুপৰিচিত আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে দেৱতা হিচাপে পূজিত। প্ৰতিটো নৃগোষ্ঠীয় সম্পৰ্কীয় সমাজৰে নিজা নিজা লোক-নায়ক থাকে। চাওঁতালসকলৰ সংস্কৃতিৰ নায়ক হ’ল বীৰ খেৰৱাল আৰু বিদু চন্দন। গোণ্ডসকলৰ লোক-নায়ক হ’ল চিতল সিং ছাট্টি। এজন বাঞ্জাৰা লোক-নায়ক হ’ল লাখা বাঞ্জাৰা বা ৰাজা ইচালু। বাঞ্জাৰা মহাকাব্যত প্ৰায়ে মহিলা চৰিত্ৰই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Folklore of India |url=https://excelsol.com/hindu/essays/folktales.htm |access-date=2025-10-19 |website=excelsol.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240523181254/http://www.excelsol.com/hindu/essays/folktales.htm |archivedate=2024-05-23 |deadurl=yes}}</ref> মৌখিক মহাকাব্যসমূহৰ প্ৰায়ে উপ-আঞ্চলিক লোক-সংস্কৰণ থাকে, যিবোৰৰ ঘটনাৱলী মূল ধাৰাৰ কাহিনীতকৈ পৃথক। লোক-নায়কসকলক কেতিয়াবা দেৱত্ব আৰোপ কৰা হয় আৰু গাঁৱত পূজা কৰা হয়। ভাৰতীয় লোকসংস্কৃতিত এক পৌৰাণিক নায়ক আৰু এক ৰোমাণ্টিক নায়কৰ মাজত অতি কম পাৰ্থক্য দেখা যায়। কালাহাণ্ডীত নৃগোষ্ঠীয় গায়কসকলৰ মাজত মৌখিক মহাকাব্য পোৱা যায়, যিবোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক প্ৰেক্ষাপটত পৰিৱেশন কৰা হয়। যাত্ৰাৰ বিভিন্ন লোক আৰু জনজাতীয় ৰূপ, যেনে ধনু যাত্ৰা আৰু চুনিয়া যাত্ৰাৰ ওপৰত ব্যাপক অধ্যয়ন কৰা হৈছে আৰু বহু ক্ষেত্ৰত স্থানীয় দেৱতা হৈ পৰা 'নায়ক চৰিত্ৰ'সমূহ পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ভাৰতীয় মৌখিক মহাকাব্য প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায় আৰু বহুতো জাতিৰ নিজা মৌখিক বেলাড আছে। তুলু ভাষাৰ কবিতা 'চিৰি মহাকাব্য'ৰ ওপৰত ব্যাপক ক্ষেত্ৰভিত্তিক অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা কৰা হৈছে। বহুতো ভাৰতীয় নৃগোষ্ঠীয় গোটৰ নিজা মহাকাব্য আছে আৰু ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰকাশ হোৱাৰ বাবে তুলু মহাকাব্য আৰু পাবুজি মহাকাব্যৰ দৰে বহুতো মহাকাব্যই ব্যাপক পাঠক লাভ কৰিছে।<ref name=":0" /> কেৰালাৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত 'ওদিয়ান' নামৰ এক প্ৰথা আছিল য’ত একদল ব্যক্তিয়ে দাবী কৰিছিল যে তেওঁলোকে 'ওটিভিকি' নামৰ এক কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি মানুহৰ মনত মৃত্যু পৰ্যন্ত ভয় সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book |last=Bresnan |first=Patrick S. |date=December 27, 2021 |title=Awakening: An Introduction to the History of Eastern Thought |url=https://books.google.com/books?id=iTlJEAAAQBAJ&dq=Odiyan&pg=PT424 |publisher=Routledge |isbn=9781000484540 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rao |first=M. S. A. |date=September 5, 1957 |title=Social Change in Malabar |url=https://books.google.com/books?id=Jd0iAAAAMAAJ&q=Odiyan+malabar |publisher=Popular Book Depot |via=Google Books}}</ref> ওদিয়ান কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ এক কিংবদন্তি চৰিত্ৰ, যাক আধা-মানুহ আৰু আধা-পশু হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয় যিয়ে নিশাৰ ভাগত গলিবোৰত খাপ দি থাকে।<ref>{{Cite web |last=Dare |first=Marcus Paul |date=September 5, 1940 |title=Indian Underworld: A First-hand Account of Hindu Saints, Sorcerers, and Superstitions |url=https://books.google.com/books?id=5pU0AAAAMAAJ&q=Odiyan+malabar |publisher=E.P. Dutton & Company, Incorporated |via=Google Books}}</ref> এই ওদিয়ানসকলে তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ বিশেষ কিছুমান অংশত নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি প্ৰয়োগ কৰিছিল, মন্ত্ৰ মাতিছিল আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ষাঁড়, ম'হ বা শিয়ালৰ দৰে বিভিন্ন প্ৰাণীলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite web | url=https://books.google.com/books?id=Uxo5EAAAQBAJ&dq=Odiyan+malabar&pg=PT159 | title=Omens and Superstitions of Southern India: Popular Books by Edgar Thurston : All times Bestseller Demanding Books | last1=Thurston | first1=Edgar | date=January 2021 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:লোক-সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি]] 21u43nuyq47tpfljsvq0ih138281peg 0 136579 647691 615606 2026-10-25T18:58:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647691 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মৰিন চাৰুণী | native_name = මොරින් චාරුනී | image = Maureen Charuni - Actress - Sri Lanka.jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1963|09|19|mf=yes}} | birth_name = কুৰুকুলাসূৰ্য মৰিন অ’হাৰা পেৰা | birth_place = কুৰুণেগালা, [[শ্ৰীলংকা]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | education = | years_active = ১৯৮৪–বৰ্তমান | party = | spouse = গিহান ৰঞ্জিত ইম্বুলানা<ref>{{cite web | url=http://www.divaina.com/2010/07/25/meewitha06.html | title=I acted again due to my sister | publisher=Divaina | access-date=16 August 2016}}</ref> | children = জননী চতুৰিকা<ref>{{cite web | url=http://www.divaina.com/2013/05/12/cineart01.html | title=Maureen Charuni back to school | publisher=Divaina | access-date=16 August 2016}}</ref> | awards = | signature = | website = | footnotes = | occupation = অভিনেত্ৰী }} '''মৰিন চাৰুণী''' ([[ইংৰাজী]]: Maureen Charuni; জন্ম: ১৯ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৬৩), সম্পূৰ্ণ নাম '''কুৰুকুলাসূৰ্য মৰিন অ’হাৰা পেৰা''', [[শ্ৰীলংকা]]ন চলচ্চিত্ৰ, মঞ্চ আৰু দূৰদৰ্শনৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী।<ref>{{cite web | url=http://suratha.lk/sinhala/%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B6-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-712/ | title=Happy birthday actors | publisher=suratha | access-date=16 August 2016 | archive-date=24 September 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160924031016/http://suratha.lk/sinhala/%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B6-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-712/ | url-status=dead | archivedate=24 September 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924031016/http://suratha.lk/sinhala/%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B6-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-712/ | deadurl=yes }}</ref> দূৰদৰ্শনৰ নাটকসমূহত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা এইগৰাকী বহুমুখী অভিনেত্ৰীয়ে সাধাৰণতে বহুতো ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰত এগৰাকী যুৱতী মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name= morin>{{cite web | url=http://www.lakhirulk.info/cinema/show.php?id=1949&page=19 | title=Acting should be competitive | publisher=lakhirulk | access-date=16 August 2016 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ১৯৬৩ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত কুৰুণেগালাৰ ৱাদাকাদৰ এমিবিলাৱাট্টা গাঁৱত পৰিয়ালটোৰ জ্যেষ্ঠ সন্তান হিচাপে তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাশ্চাত্য চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি অতি অনুৰাগী তেওঁৰ দেউতাকে আমেৰিকান অভিনেত্ৰী মৰিন অ’হাৰাৰ নামেৰে তেওঁৰ নাম ৰাখিছিল। তেওঁৰ এজন ভায়েক জনকা আৰু দুজনী ভনীয়েক মালা আৰু মীনা আছে। দেউতাকে তিনিওগৰাকী ছোৱালীক ছোৱালী বিদ্যালয়ত পঢ়ুৱাব বিচৰা বাবে পৰিয়ালটো ৱেন্নাপ্পুৱালৈ স্থানান্তৰিত হয়। তাত তেওঁ ৱেন্নাপ্পুৱাৰ হোলী ফেমিলি গাৰ্লছ স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name= charuni>{{cite web|url=https://www.silumina.lk/2024/12/28/rasanduna/32224/මම-කවදාවත්-ගෙදරදි-නිළියක/ |title=මම කවදාවත් ගෙදරදි නිළියක් වුණේ නැහැ: මොරින් චාරුනී |publisher=silumina.lk |date=12 January 2025 |access-date=12 January 2025}}</ref> তেওঁ বাণিজ্য শাখাত সন্মানসহ উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ মাজতে তেওঁ শিক্ষয়িত্ৰী থাৰ্চি ৱৰ্ণাকুলাসূৰ্যৰ তত্ত্বাৱধানত চিতাৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ শ্ৰীলংকাত পৰীক্ষাসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ভাৰতত বিশাৰদৰ প্ৰথম ভাগ সম্পূৰ্ণ কৰে। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ কেইবছৰমান শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ইংৰাজী ভাষা, ইংৰাজী সাহিত্য আৰু চিতাৰ বজোৱা শিকাইছিল।<ref name= charuni /> পৰ্যটন উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত গিহান ৰঞ্জিত ইম্বুলানাৰ সৈতে তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। এই দম্পতীটিৰ এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref name= charuni /> == অভিনয় জীৱন == আৰম্ভণিতে তেওঁৰ দেউতাকে তেওঁৰ অভিনেত্ৰী হোৱাৰ সিদ্ধান্তৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। বন্ধু দীপ্তি আৰু মোমায়েক পিয়াল কুমাৰতুংগাৰ সৈতে তেওঁ হঠাতে কলম্বোলৈ গৈছিল যাতে ''কাৰাডিয়া কুৰাল্লা'' বোলছবিখনত কাম কৰাৰ সুযোগ পায়।<ref name= charuni /> অৱশ্যে অৱশেষত তেওঁ ছবিখনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় আৰু চিৰিল ৱিক্ৰমেগৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত ''কাৰাডিয়া ৱালালা''ৰ জৰিয়তে তেওঁৰ প্ৰথম চিনেমাৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।<ref name= morin /> কিন্তু ''ৰণমালিগে ৱাচানাৱা'' বোলছবিখন ''কাৰাডিয়া ৱালালা''ৰ আগতে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite web | url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-maurine-charuni-467.html | title=Maureen Charuni filmography | publisher=Sinhala Cinema Database | access-date=16 August 2016 | archivedate=10 September 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170910012608/http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-maurine-charuni-467.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/name/nm6019782/ | title=Maureen Charuni filmography | publisher=IMDb | access-date=16 August 2016}}</ref> তেতিয়াৰে পৰা বাৰ্ট্ৰম নিহালৰ ব্লকবাষ্টাৰ ধাৰাবাহিক ''গাম্পেৰালিয়া''ত "নন্দা"ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েৰে তেওঁ বিশেষ চৰ্চিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও তিষা আবেচেকেৰাৰ ''থুনকাল চিহিনায়া'' আৰু ''মায়া''তো তেওঁ অভিনয় কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ বহুতো জনপ্ৰিয় ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰত মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যেনে: ''চাৰা'', ''পাবা'', ''সন্দাগালাথেন্না'', ''চাণ্ডিংগেথ চাণ্ডিয়া'', ''গোলু মুহুদে কুনাতুৱাক'', ''ত্ৰিশূলয়া'', ''অঞ্জলিকা'', ''পানামানক্কাদা'', ''টিচাৰ আম্মা'' আৰু ''আলিয়া''।<ref name= charuni /> তেওঁ ২০০০ চনত ''হংস বিলাপায়া'' নামৰ ছবিখন পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=http://sinhala.lankahitgossip.com/2017/12/20/gossip-chat-with-morin-charuni/ | title=Chat with Maureen Charuni | publisher=lankahitgossip | access-date=16 August 2016}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://rasanduna.blogspot.com/2013/08/morin-charuni.html Marin Charuni chat] * [http://archives.sarasaviya.lk/2015/07/02/?fn=sa15070240 පුණ්‍ය කටයුත්තට පෝන් නම්බර්....] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241126201759/https://archives.sarasaviya.lk/2015/07/02/?fn=sa15070240 |date=2024-11-26 }} * [http://www.deshaya.lk/article/52/හදසර/4848/අපේ-නත්තල් අපේ ගෙදර නෑදෑයාෙ පිරෙනවා] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250119080501/https://www.deshaya.lk/article/52/%E0%B7%84%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B6%BB/4848/%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%9A-%E0%B6%B1%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B6%BD%E0%B7%8A |date=2025-01-19 }} * [https://web.archive.org/web/20190916125224/http://papper.gossiplankahotnews.com/2013/08/blog-post_7708.html මටත් දුවක් ඕනෑ වුණා...] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] n41du3r5fkjzypcdpdg6u2h2a3ct27y 0 136591 647729 603610 2026-10-25T21:57:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647729 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = শেহানী কহন্দৱালা <br>ෂෙහානි කහඳවල |other_names = |image = |alt = |caption = |birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1995|2|24}} |birth_name = |birth_place = কলম্বো, [[শ্ৰীলংকা]] |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place_coordinates = |education = |years_active = ২০১৩–বৰ্তমান |party = |height = ৫ ফুট |spouse = |father = বসন্ত কহন্দৱালা |mother = থামৰা পেৰেৰা |children = |awards = |signature = |website = |footnotes = |occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল, গায়িকা, টিভি ঘোষিকা }} '''শেহানী কহন্দৱালা''' ([[ইংৰাজী]]: Shehani Kahandawala; জন্ম: ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ন টেলিভিছন অভিনেত্ৰীৰ লগতে এগৰাকী টেলিভিছন ঘোষিকা, গায়িকা আৰু মডেল।<ref>{{Cite web |title=I was a lover, but not now - popular actress Shehani Kahandawala |url=http://saaravita.lkෙම්වතියක්-වෙලා-හිටියා |access-date=2020-12-06 |website=saaravita }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> শিশু টেলিভিছন ঘোষিকা হিচাপে কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰা শেহানীয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত ''সুজাতা'', ''সন্দা পিনি ৱাচ্ছা'' আৰু ''চিহিনী'' আদি ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে টেলিভিছন জগতৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী হৈ পৰে।<ref name="dinamina">{{Cite web |title=Likes to do any character |url=http://www.dinamina.lk/2018/01/15/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/47422/%E0%B6%95%E0%B6%B1%E0%B7%90%E0%B6%B8-%E0%B6%A0%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B7%90%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%92 |access-date=2020-12-06 |website=Dinamina |archivedate=2018-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119161837/http://dinamina.lk/2018/01/15/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/47422/%E0%B6%95%E0%B6%B1%E0%B7%90%E0%B6%B8-%E0%B6%A0%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B7%90%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%92 |deadurl=yes }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ১৯৯৫ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত কলম্বোত পৰিয়ালটোৰ একমাত্ৰ সন্তান হিচাপে তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বসন্ত কহন্দৱালা আৰু মাতৃ থামৰা পেৰেৰা এগৰাকী গৃহিনী। বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ কেতিয়াও কোনো নাটক বা সংগীতৰ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰা নাছিল।<ref name="pressreader">{{Cite web |title=Shehani Kahandawala: Focusing on acting and singing |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20190729/283003991409369 |access-date=2020-12-06 |website=Daily Mirror}}</ref> অৱশ্যে বিদ্যালয়ত তেওঁ উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈকে সংগীতক এটা বিষয় হিচাপে অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁৰ দেউতাক আৰু আইতাকো সংগীতত পাৰ্গত আছিল।<ref name= shehani>{{Cite web |title= When you have a relationship, you are more likely to be single - Shehani Kahandawala |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2018/11/13/715/බැඳීම්-ඇති-කරගත්තාම-කරදර-වැඩි-නිසා-තනිකඩව-ඉන්නවා |access-date=2020-12-06 |website=Sarasaviya}}</ref> == কেৰিয়াৰ == ২০১৩ চনত শেহানীয়ে 'টিভি দেৰানা'ত এগৰাকী ফ্ৰীলান্স টেলিভিছন ঘোষিকা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু শিশু অনুষ্ঠান ''ট্ৰিম ট্ৰিম'' পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Likes bad characters - Shehani Kahandawala |url=http://papper.gossiplankahotnews.com/2016/03/shehani-kahandawala.html?m=0 |access-date=2020-12-06 |website=gossiplankahotnews |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250221062700/https://papper.gossiplankahotnews.com/2016/03/shehani-kahandawala.html?m=0 |archivedate=2025-02-21 |deadurl=yes}}</ref> একে সময়ছোৱাতে তেওঁ শশিকা নিচানচালাই গোৱা ''অবা মা হামুৱুনা দা'' মিউজিক ভিডিঅ’টোত অভিনয় কৰিছিল। এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ জনসাধাৰণৰ মাজত যথেষ্ট জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত বহুতো মিউজিক ভিডিঅ’ত অভিনয় কৰে। একে বছৰতে চামাৰা জনাৰাজ পেৰিছৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''এচিড''ৰ জৰিয়তে তেওঁ টেলিভিছনত অভিষেক ঘটায় আৰু "সেনুৰী" চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name="divaina">{{Cite web |title=Sujatha's story |url=https://www.divaina.com/2015/11/22/meewitha13.html |access-date=2020-12-06 |website=Divaina}}</ref> ২০১৫ চনত তেওঁক ''সুজাতা'' নামৰ ধাৰাবাহিকখনত নেহাৰা পেৰিছৰ সলনি নাম চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। ধাৰাবাহিকখনত তেওঁৰ "সুজাতা" চৰিত্ৰটোৱে বিপুল জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে আৰু ই তেওঁৰ অভিনয় জীৱনৰ মোৰ সলাই দিয়ে।<ref name="pressreader" /> ২০১৬ চনত তেওঁ ''বৰ্ণ'' ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত তেওঁ ''সন্দা পিনি ৱাচ্ছা'' ধাৰাবাহিকত "মাধৱী" চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। একে বছৰতে তেওঁ হিৰু টিভিত সম্প্ৰচাৰিত ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''হিৰু ছুপাৰ হিৰো''ৰ ঘোষিকা হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কৌতুক ধাৰাবাহিক ''মল হাথাই''ত "আশাৱাৰী" চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৮ চনত তেওঁ ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''হিৰু মেগা ষ্টাৰ্ছ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ ''নেবাৰায়া'' আৰু ''পেকেজ'' নামৰ দুখন টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে। ইতিমধ্যে ২০১৯ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ বাবে অফিচিয়েল 'লাক্স' এম্বেচেডৰ হয় আৰু যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বলীউডৰ গায়ক ৰাজদীপ চেটাৰ্জীৰ এটা হিন্দী গীত "আনজানা"ত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়।<ref>{{Cite web |title=Shehani For a Bollywood video |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2019/09/05/8788/ෂෙහානි |access-date=2020-12-06 |website=Sarasaviya}}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ ''চিহিনী'' নামৰ ধাৰাবাহিকখনত নাম চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |title=Shehani walks back to television |url=https://www.divaina.com/sunday/index.php/mee/33-atambula-9/13277-2020-02-07-11-49-59 |access-date=2020-12-07 |website=Divaina}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|nm12112524}} * [https://youtube.com/channel/UC4dkDjM9-8z09XiL2rlRsjA Official YouTube page] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] k0htp056rwl0z3lmesmpa0nqwhuj232 0 136682 647735 646511 2026-10-25T22:18:15Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647735 wikitext text/x-wiki {{About|জিলা|জিলাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়|মাজুলী}} {{Infobox settlement | name = মাজুলী জিলা | settlement_type = [[অসম|অসমৰ]] [[List of districts of Assam|জিলা]] | total_type = মুঠ | native_name = | image_map = Majuli in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = অসমত অৱস্থান | coordinates = {{Coord|26|57|0|N|94|10|0|E|}} | coor_pinpoint = | pushpin_map = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and union territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[Divisions of Assam|সংমণ্ডল]] | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | established_title = প্ৰতিস্থা | established_date = | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[গড়মূৰ]] | parts_type = [[Tehsils of India|মহকুমা]] | parts_style = para | p1 = | area_total_km2 = 880 | area_footnotes = | population_as_of = | population_total = 167304 | population_footnotes = | population_urban = | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = | demographics1_title1 = [[Literacy in India|সাক্ষৰতা]] | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = Sex ratio | demographics1_info2 = | leader_title = [[লোকসভা]] | leader_name = [[Lakhimpur (Lok Sabha constituency)|লখিমপূৰ]] | leader_title1 = [[বিধান সভা]] | leader_name1 = [[Majuli (Vidhan Sabha constituency)|মাজুলী]] | leader_title2 = | leader_name2 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | registration_plate = AS-29 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | website =https://majuli.assam.gov.in/ | official_name = | image_skyline = A wetland in Majuli.jpg | image_caption = মাজুলীৰ জলাহভূমি }} '''মাজুলী জিলা'''<ref>[http://majulilandscape.gov.in/''Official Website'']</ref> উত্তৰ-পূব অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজত থকা বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ নদীদ্বীপ মাজুলীত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://scroll.in/latest/815953/assams-majuli-to-become-indias-first-island-district-today|title=Assam's Majuli to become India's first island district today}}</ref> ই দেশৰ প্ৰথমখন নদী দ্বীপ জিলা।<ref>{{cite news| url=http://hindustantimes.com/indianews/assam-majuli-to-become-india-s-first-river-island-district/story-hzFoxSUxh3IpRpSeIqrhtM.html | title=Assam: Majuli becomes 1st river island district of India| work=[[Hindustan Times]] | date=27 June 2016| access-date=28 June 2016| location=[[Guwahati]]}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত সৰ্বানন্দ সোণোৱালে মাজুলীক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰে, যোৰহাটৰ উত্তৰ অংশৰ পৰা মাজুলীক পৃথক কৰাৰ পিছত অসমৰ মুঠ জিলাৰ সংখ্যা ৩২ৰ পৰা ৩৩লৈ বৃদ্ধি হয়।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Majuli-to-get-district-status-today/articleshow/54160332.cms Majuli to get district status today]</ref> দ্বীপটোৰ এখন সৰু গাঁও গড়মূৰ জিলাখনৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। মাজুলী অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱী সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰস্থল। বহুকেইখন সত্ৰৰ বাবে সমগ্ৰ অসমতে মাজুলী বিখ্যাত। আহোম ৰজাসকলৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য আৰু ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে স্বীকৃতি পোৱা মাজুলীৰ চাৰিখন প্ৰধান ৰাজ সত্ৰ হ’ল আউনীআটী সত্ৰ, দক্ষিণপাট সত্ৰ, গড়মূৰ সত্ৰ, আৰু কুৰুৱাবাহী সত্ৰ৷ ইয়াৰে ভিতৰত পাল নাম আৰু অপ্সৰা নৃত্যৰ বাবে জনাজাত আউনীআটি সত্ৰক সৰ্বোচ্চ বুলি গণ্য কৰা হয়, আনহাতে গড়মূৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰী, দক্ষিণপাট নৃত্য কলা, আৰু চামগুৰি মুখা শিল্পৰ বাবে বিখ্যাত।<ref>[https://assaminfo.com/general-knowledge-assam/who-are-the-four-raj-satras-of-assam-chari-satras-and-what-makes-them-significant who are the four raj satras of assam chari satras and what makes them significant]</ref> দ্বীপটোত থকা অন্য সত্ৰসমূহ হৈছে শ্ৰীশ্ৰী উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰ, শ্ৰী শ্ৰী বেঙেনাআটী সত্ৰ, শ্ৰী শ্ৰী চামগুৰি সত্ৰ, শ্ৰীশ্ৰী ভোগপুৰ সত্ৰ আদি।<ref>https://majuli.assam.gov.in</ref> ==ইতিহাস== মাজুলী দ্বীপৰ উৎপত্তি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত। প্ৰাচীন কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰ মাজুলীৰ উত্তৰেদি আৰু [[দিহিং নদী]] ইয়াৰ দক্ষিণেদি প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ গৈছিল। ১৬৬১–১৬৯৬ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত ভূমিকম্পসমূহ আৰু ১৭৫০ চনৰ এক বৃহৎ বানপানীৰ ফলত নদীব্যৱস্থাৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন ঘটি মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ দ্বীপীয় আকৃতি গঢ় লৈ উঠা বুলি এটা ভূ-আকৃতিগত ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে।<ref>{{cite journal |last1=Sarma |first1=J. N. |last2=Phukan |first2=M. K. |year=2004 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India |journal=Geomorphology |volume=60 |issue=1–2 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013}}</ref> মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ মাজুলীৰ অধিকাংশ অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখ পোৱা যায়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত ''ৰতনপুৰ'' নামৰ এখন ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী |page=165}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত মাজুলীৰ দিখৌমুখ, দিহিংমুখ, চিৰাআটি আৰু চেৰোৱাকটা আদি স্থানত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। সেই সময়ত দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণেদি বৈ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2023 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404 |edition=2nd |year=1926 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404/page/132 132]}}</ref> ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত মাজুলী আহোম শাসনৰ অধীনলৈ যায়। আহোমসকলে অঞ্চলটোক ''মুং-ক্লাং'' বা দিহিং প্ৰদেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি দিহিঙীয়া গোহাঁইৰ অধীনত শাসন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰে। ১৫৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ মাজত [[মাজুলীৰ সন্ধি]] স্বাক্ষৰিত হয়। ইয়াৰ ফলত আহোমসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত সোৱণশিৰি নদীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চল কোচসকলক এৰি দিবলগীয়া হয়।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |year=1989 |page=58}}</ref><ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Early Rulers of Koch Bihar |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |year=1992 |page=80}}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম যুগত প্ৰতাপ সিংহই মাজুলীত মেৰাগড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭৭৬ চনত লক্ষ্মী সিংহই প্ৰদান কৰা এখন দানপত্ৰতো ''মাজুলী প্ৰদেশ''ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত অঞ্চলটো হৌহা নামৰ এজন বিদ্ৰোহী নেতাৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=271}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ প্ৰসাৰৰ লগে লগে মাজুলী অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হয়। দ্বীপটোত স্থাপিত বিভিন্ন [[সত্ৰ]]ই অসমীয়া সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ বিকাশত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |last1=Brahma |first1=Debajit |last2=Poovaiah |first2=Ravi |title=Majuli – Pilgrimage Island of Assam: Art Forms of Satra Monasteries |publisher=IDC School of Design, IIT Bombay |url=https://www.dsource.in/resource/majuli-pilgrimage-island-assam/introduction}}</ref> অৱশ্যে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ব্যাপক গৰাখহনীয়াৰ ফলত দ্বীপটোৰ আয়তন যথেষ্ট হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite news |last=Yardley |first=Jim |date=14 April 2013 |title=A Capricious River, an Indian Island's Lifeline, Now Eats Away at It |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2013/04/15/world/asia/indian-island-shrinks-as-brahmaputra-swells-and-sways.html}}</ref> ===জিলা গঠন=== প্ৰশাসনিকভাৱে মাজুলী পূৰ্বতে [[যোৰহাট জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এটা মহকুমা আছিল। ২০১৬ চনৰ ২৭ জুনত মাজুলীক পৃথক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত অসম চৰকাৰে যোৰহাট জিলাৰ পৰা মাজুলীক পৃথক কৰি নতুন জিলা গঠনৰ অধিসূচনা জাৰি কৰে। ২০১৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে মাজুলীক অসমৰ ৩৫সংখ্যক জিলা হিচাপে আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে। ইয়াৰ লগে লগে মাজুলী ভাৰতৰ প্ৰথমখন নদীদ্বীপ জিলা হিচাপে পৰিচিত হয়।<ref>{{cite web |title=History |url=https://majuli.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Majuli District Administration, Government of Assam}}</ref><ref>{{cite news |title=Majuli becomes first island district of India |work=The Times of India |date=8 September 2016 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/majuli-becomes-first-island-district-of-india/articleshow/54199005.cms}}</ref> ==প্ৰশাসন== জিলাখন মাজুলী নামৰ এটা চক্ৰৰে গঠিত। উপ আয়ুক্তগৰাকী হৈছে শ্ৰীমতী কৰৱী শৰ্মা, এ চি এছ। ==অৰ্থনীতি== মাজুলীৰ মূল উদ্যোগ হৈছে কৃষি আৰু ধান প্ৰধান শস্য। মাজুলীত চহকী আৰু বৈচিত্ৰময় কৃষি পৰম্পৰা আছে, কীটনাশক বা কৃত্ৰিম সাৰ ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ প্ৰায় ১০০ বিধ ধানৰ খেতি কৰা হয়। উৎপাদিত চাউলসমূহৰ ভিতৰত কোমল চাউল, সাধাৰণতে জলপান হিচাপে খোৱা হয়; পানীৰ তলত গজা আৰু দহ মাহৰ পিছত চপোৱা বাও ধান আৰু পিঠা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আঠাযুক্ত বাদামী ৰঙৰ বৰা চাউল প্ৰধান। মাছ ধৰা, দুগ্ধ উৎপাদন, মৃৎশিল্প, হস্ত তাঁতশাল আৰু নাও নিৰ্মাণ আদি ইয়াৰ অন্য গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক উদ্যোগ।<ref>[http://www.assamlog.com ''The Only Govt Jobs updates website open from Majuli''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501122301/http://assamlog.com/ |date=2017-05-01 }}</ref> হস্ততাঁত গাঁওৰ লোকসকলৰ এটা প্ৰধান বৃত্তি। যদিও ই বহুলাংশে এটা অবাণিজ্যিক বৃত্তি, তথাপিও ই বহু বাসিন্দাৰ ভৰণ-পোষণৰ মূল উপায়। কপাহ আৰু ৰেচমৰ বিশেষকৈ মুগা ৰেচমৰ বিভিন্ন ৰং আৰু শৈলীৰ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা সুন্দৰ বয়ন শিল্পৰ নিদৰ্শন মাজুলীত দেখা পোৱা যায়। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাজুলী জিলাৰ জনসংখ্যা ১,৬৭,৩০৪ জন। মাজুলীত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৫৫ গৰাকী মহিলা। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি ক্ৰমে ২৩,৮৭৮ (১৪.২৭%) আৰু ৭৭,৬০৩ (৪৬.৩৮%) জন।<ref name="districtcensus">{{Cite web |date=2011 |title=District Census Handbook: Jorhat |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/220/download/530/DH_2011_1813_PART_A_DCHB_JORHAT.pdf |website=censusindia.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> হিন্দু ধৰ্ম মাজুলীৰ প্ৰধান ধৰ্ম, ইয়াৰ প্ৰায় ৯৯.০৪% জনসংখ্যাই হিন্দু পালন কৰে।<ref name="Religion">{{cite web |date=2011 |title=Table C-01 Population By Religion: Assam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11365/download/14478/DDW18C-01%20MDDS.XLS |website=census.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = মাজুলীৰ ভাষাসমূহ (২০১১)<ref name="languages"/> |label1 = [[Assamese language|অসমীয়া]] |value1 = 54.47 |color1 = purple |label2 = [[Mising language|মিচিং]] |value2 = 41.01 |color2 = lightskyblue |label3 = [[Bengali language|বাংলা]] |value3 = 1.66 |color3 = orchid |label4 = [[Deori language|দেউৰী]] |value4 = 1.22 |color4 = blue |label5 = হিন্দী |value5 = 0.90 |color5 = orange |label6 = নেপালী |value6 = 0.46 |color6 = sienna |label7 = অন্যান্য |value7 = 1.64 |color7 = grey }} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৫৪.৪৭% জনসংখ্যাই অসমীয়া, ৪১.০১% জনসংখ্যাই মিচিং, ১.৬৬% জনসংখ্যাই বাংলা আৰু ১.২২% লোকে দেওৰী ভাষাক প্ৰথম ভাষা হিচাপে কয়৷<ref name="languages">{{cite web |date=2011 |title=Table C-16 Population By Mother Tongue: Assam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10195/download/13307/DDW-C16-STMT-MDDS-1800.XLSX |website=censusindia.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> ==ৰাজনীতি== মাজুলী (বিধান সভা সমষ্টি) অসম বিধানসভাৰ ৯৯ নং সমষ্টি। এই সমষ্টিৰ আসন অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত। মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ বিধায়ক ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ভূবন গাম। যোৰহাট লোকসভা সমষ্টিৰ ১০টা বিধানসভা খণ্ডৰ ভিতৰত মাজুলী অন্যতম। ইয়াত মিচিং স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ অধীনতো তিনিটা সমষ্টি আছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://majuli.assam.gov.in Majuli District Official Website] {{Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] 9vzijccpxef2vlx85h30jfwu8sibzq0 0 136927 647855 637310 2026-10-26T07:15:09Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান]]ৰ পৰা [[নেগাৰ জৱাহৰিয়ান]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 637310 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান | image = Negar Javaherian 2019.jpg | imagesize = | alt = | caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান | native_name = نگار جواهریان | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | native_name_lang = Fa | othername = | occupation = অভিনেত্ৰী | yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}} | children = ১ | education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি | domesticpartner = | website = }} '''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ([[ফাৰ্চী]]: نگار جواهریان; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' (২০১০), ''হিয়েৰ উইদাউট মি'' (২০১১), ''এ কিউব অব চুগাৰ'' (২০১১) আৰু ''দ্য পেইণ্টিং পুল'' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰানৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ ''আই, তাৰানেহ, এম ১৫'' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2025-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612151819/https://www.filimo.com/shot/139916/%d9%86%da%af%d8%a7%d8%b1-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86/ |deadurl=yes }}</ref> ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live |archivedate=2025-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa |archivedate=2021-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কেম্প এক্স-ৰে'' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ ''মাৰ্ফীজ ল'' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === অনুবাদ কৰ্ম === তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট ''বিট্ৰায়েল'' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|2142096}} *[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 Negar Javaherian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250815180207/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 |date=2025-08-15 }} On [[:fa:%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7|SourehCinema]] (in Persian) [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 9ssn1pihp8z1jssvf604f6kwtzipuvw 647857 647855 2026-10-26T07:15:37Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647857 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নেগাৰ জৱাহৰিয়ান | image = Negar Javaherian 2019.jpg | imagesize = | alt = | caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান | native_name = نگار جواهریان | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | native_name_lang = Fa | othername = | occupation = অভিনেত্ৰী | yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}} | children = ১ | education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি | domesticpartner = | website = }} '''নেগাৰ জৱাহৰিয়ান''' ([[ফাৰ্চী]]: نگار جواهریان; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' (২০১০), ''হিয়েৰ উইদাউট মি'' (২০১১), ''এ কিউব অব চুগাৰ'' (২০১১) আৰু ''দ্য পেইণ্টিং পুল'' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰানৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ ''আই, তাৰানেহ, এম ১৫'' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2025-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612151819/https://www.filimo.com/shot/139916/%d9%86%da%af%d8%a7%d8%b1-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86/ |deadurl=yes }}</ref> ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live |archivedate=2025-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa |archivedate=2021-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কেম্প এক্স-ৰে'' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ ''মাৰ্ফীজ ল'' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === অনুবাদ কৰ্ম === তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট ''বিট্ৰায়েল'' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|2142096}} *[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 Negar Javaherian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250815180207/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 |date=2025-08-15 }} On [[:fa:%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7|SourehCinema]] (in Persian) [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] mor7yk2h7yozln4b8b100klpxwwxz8q 0 136943 647835 611660 2026-10-26T06:23:58Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[চহৰ দোলাতচাহী]]ৰ পৰা [[চহৰ দৌলতশ্বাহী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 611660 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চহৰ দোলাতচাহী | image = Dolatshahi.jpg | caption = ২০১৮ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত দোলাতচাহী | native_name = سحر دولتشاهی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1979|10|08}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | alma_mater = চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়<br>আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | spouse = {{marriage|ৰামবদ জাভান|2008|2014|reason=div.}} | children = | years_active = ১৯৯১–বৰ্তমান | relatives = }} '''চহৰ দোলাতচাহী''' ([[ফাৰ্চী]]: سحر دولتشاهی; জন্ম: ৮ অক্টোবৰ ১৯৭৯) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''আইচ এজ'' (২০১৫), ''ইস্তানবুল জংচন'' (২০১৮), ''দা ফ্ৰগ'' (২০২০-২০২১), ''আই ৱাণ্ট টু লাইভ'' (২০২১) আৰু ''ভাইপাৰ অৱ তেহৰান'' (২০২৪) আদি ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা আৰু ইৰানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিকচ এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ'চিয়েশ্যন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == চহৰ দোলাতচাহীৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ৮ অক্টোবৰত তেহৰানত হৈছিল।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی">{{Cite news |title=زندگینامه سحر دولتشاهی |url=https://mosalasonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141156/https://mosalasonline.com |archive-date=2022-12-12 |access-date=2025-06-11 |work=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2025-06-11 |website=www.sourehcinema.com |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |deadurl=yes }}</ref> সৰুৰেপৰাই তেওঁ লাইফগাৰ্ড আৰু প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল আৰু প্ৰায়েই মাতৃৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতালৈ গৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |title=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |url=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113622/https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |language=fa-IR}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিক (কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং) অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত পাঠ্যক্ৰমৰপৰা অব্যাহতি লয়।<ref name=":0" /> তেওঁ চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নাট্য সাহিত্যৰ স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফৰাচী অনুবাদ বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title= |url=https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=www.pishkhan.com |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |deadurl=yes }}</ref> '''পৰিয়াল''' তেওঁৰ মাতৃ চুইমিং ফেডাৰেচনৰ উপ-সভানেত্ৰী আৰু শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য, আনহাতে পিতৃ এজন যান্ত্ৰিক অভিযন্তা (মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰ)। তেওঁৰ নাসিম নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰু ৰুজবেহ নামৰ এজন ভাতৃ আছে।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی"/> ৰুজবেহ শ্বহীদ বেহেষ্টী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক আৰু কানাডাৰপৰা কম্পিউটেচনেল ষ্টাডিজত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী, আনহাতে নাসিমে তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি বাৰ্লিনত পুৰাতত্ত্ব বিষয়ত পিএইচডি কৰিছে। দোলাতচাহী পৰিয়ালটো কাজাৰ ৰাজবংশৰ দোলাতচাহী বংশৰ বংশধৰ।<ref>{{Cite web |title=سی نت {{!}} بیوگرافی سحر دولتشاهی - Sahar Dolatshahi |url=http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-date=2020-09-19 |access-date=2025-06-11 |website=cinetmag.com |archivedate=2020-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |deadurl=yes }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০০৯ চনৰ ১৭ মাৰ্চত দোলাতচাহীয়ে ৰামবদ জাভানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যাক তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে লগ পাইছিল। অৱশ্যে ২০১৪ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-11 |website=fa |language=fa}}</ref> ২০২২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত ইৰানলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত আলি দায়ী, হোমায়ুন চাজৰিয়ান আৰু দোলাতচাহীৰ পাছপ’ৰ্ট সাময়িকভাৱে জব্দ কৰাৰ বাতৰিয়ে সংবাদ মাধ্যমত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=در نقد ضبط پاسپورت همایون شجریان |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |work=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-10 |title=تحویل پاسپورت علی دایی، شجریان و دولتشاهی با پیگیری دولت |url=https://irna.ir |access-date=2025-06-11 |website=ایرنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=فردا |first=رادیو |title=خانه سینما: صد نفر از هنرمندان ایران بازداشت یا ممنوع الخروج شده‌اند |url=https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125060913/https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-date=2022-11-25 |access-date=2025-06-11 |work=رادیو فردا |language=fa}}</ref> ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আদেল ফেৰদৌচিপুৰৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত হোমায়ুন চাজৰিয়ানে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ আৰু দোলাতচাহী এক প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আছে।<ref>{{Cite news |date= |title=واکنش سحر دولتشاهی به خشونت جنسی علیه زنان |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215121210/https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=jamejamonline.ir |language=fa-IR}}</ref> ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰানৰ চৰকাৰী বিৰোধী প্ৰতিবাদক চৰকাৰে দমন কৰাৰ প্ৰতিবাদত দোলাতচাহীয়ে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>https://www.iranintl.com/202602139001</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Sahar Dolatshahi}} * {{IMDb name|2359097}} * {{instagram|sahardolatshahi}} [[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] kls8bsqx92xdu514f00ap4a2biaplpy 647837 647835 2026-10-26T06:26:09Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647837 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চহৰ দৌলতশ্বাহী | image = Dolatshahi.jpg | caption = ২০১৮ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত দৌলতশ্বাহী | native_name = سحر دولتشاهی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1979|10|08}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | alma_mater = চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়<br>আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | spouse = {{marriage|ৰামবদ জাভান|2008|2014|reason=div.}} | children = | years_active = ১৯৯১–বৰ্তমান | relatives = }} '''চহৰ দৌলতশ্বাহী''' ({{Langx|fr|سحر دولتشاهی}}, {{IPA|fr|sæɦǽɹ d̪owlǽt̪ʰʃɒːɦíː|pron}}; জন্ম: ৮ অক্টোবৰ ১৯৭৯) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''আইচ এজ'' (২০১৫), ''ইস্তানবুল জংচন'' (২০১৮), ''দা ফ্ৰগ'' (২০২০-২০২১), ''আই ৱাণ্ট টু লাইভ'' (২০২১) আৰু ''ভাইপাৰ অৱ তেহৰান'' (২০২৪) আদি ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা আৰু ইৰানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিকচ এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ'চিয়েশ্যন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == চহৰ দোলাতচাহীৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ৮ অক্টোবৰত তেহৰানত হৈছিল।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی">{{Cite news |title=زندگینامه سحر دولتشاهی |url=https://mosalasonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141156/https://mosalasonline.com |archive-date=2022-12-12 |access-date=2025-06-11 |work=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2025-06-11 |website=www.sourehcinema.com |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |deadurl=yes }}</ref> সৰুৰেপৰাই তেওঁ লাইফগাৰ্ড আৰু প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল আৰু প্ৰায়েই মাতৃৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতালৈ গৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |title=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |url=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113622/https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |language=fa-IR}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিক (কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং) অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত পাঠ্যক্ৰমৰপৰা অব্যাহতি লয়।<ref name=":0" /> তেওঁ চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নাট্য সাহিত্যৰ স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফৰাচী অনুবাদ বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title= |url=https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=www.pishkhan.com |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |deadurl=yes }}</ref> '''পৰিয়াল''' তেওঁৰ মাতৃ চুইমিং ফেডাৰেচনৰ উপ-সভানেত্ৰী আৰু শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য, আনহাতে পিতৃ এজন যান্ত্ৰিক অভিযন্তা (মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰ)। তেওঁৰ নাসিম নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰু ৰুজবেহ নামৰ এজন ভাতৃ আছে।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی"/> ৰুজবেহ শ্বহীদ বেহেষ্টী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক আৰু কানাডাৰপৰা কম্পিউটেচনেল ষ্টাডিজত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী, আনহাতে নাসিমে তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি বাৰ্লিনত পুৰাতত্ত্ব বিষয়ত পিএইচডি কৰিছে। দোলাতচাহী পৰিয়ালটো কাজাৰ ৰাজবংশৰ দোলাতচাহী বংশৰ বংশধৰ।<ref>{{Cite web |title=سی نت {{!}} بیوگرافی سحر دولتشاهی - Sahar Dolatshahi |url=http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-date=2020-09-19 |access-date=2025-06-11 |website=cinetmag.com |archivedate=2020-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |deadurl=yes }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০০৯ চনৰ ১৭ মাৰ্চত দোলাতচাহীয়ে ৰামবদ জাভানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যাক তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে লগ পাইছিল। অৱশ্যে ২০১৪ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-11 |website=fa |language=fa}}</ref> ২০২২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত ইৰানলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত আলি দায়ী, হোমায়ুন চাজৰিয়ান আৰু দোলাতচাহীৰ পাছপ’ৰ্ট সাময়িকভাৱে জব্দ কৰাৰ বাতৰিয়ে সংবাদ মাধ্যমত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=در نقد ضبط پاسپورت همایون شجریان |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |work=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-10 |title=تحویل پاسپورت علی دایی، شجریان و دولتشاهی با پیگیری دولت |url=https://irna.ir |access-date=2025-06-11 |website=ایرنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=فردا |first=رادیو |title=خانه سینما: صد نفر از هنرمندان ایران بازداشت یا ممنوع الخروج شده‌اند |url=https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125060913/https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-date=2022-11-25 |access-date=2025-06-11 |work=رادیو فردا |language=fa}}</ref> ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আদেল ফেৰদৌচিপুৰৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত হোমায়ুন চাজৰিয়ানে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ আৰু দোলাতচাহী এক প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আছে।<ref>{{Cite news |date= |title=واکنش سحر دولتشاهی به خشونت جنسی علیه زنان |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215121210/https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=jamejamonline.ir |language=fa-IR}}</ref> ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰানৰ চৰকাৰী বিৰোধী প্ৰতিবাদক চৰকাৰে দমন কৰাৰ প্ৰতিবাদত দোলাতচাহীয়ে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>https://www.iranintl.com/202602139001</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Sahar Dolatshahi}} * {{IMDb name|2359097}} * {{instagram|sahardolatshahi}} [[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 7mw08h3bkzhxivd4wfzi2dwpc1p8b6d 647838 647837 2026-10-26T06:27:28Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647838 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চহৰ দৌলতশ্বাহী | image = Dolatshahi.jpg | caption = ২০১৮ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত দৌলতশ্বাহী | native_name = سحر دولتشاهی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1979|10|08}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | alma_mater = চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়<br>আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | spouse = {{marriage|[[ৰামবদ জৱান]]|2008|2014|reason=div.}} | children = | years_active = ১৯৯১–বৰ্তমান | relatives = }} '''চহৰ দৌলতশ্বাহী''' ({{Langx|fr|سحر دولتشاهی}}, {{IPA|fr|sæɦǽɹ d̪owlǽt̪ʰʃɒːɦíː|pron}}; জন্ম: ৮ অক্টোবৰ ১৯৭৯) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''আইচ এজ'' (২০১৫), ''ইস্তানবুল জংচন'' (২০১৮), ''দা ফ্ৰগ'' (২০২০-২০২১), ''আই ৱাণ্ট টু লাইভ'' (২০২১) আৰু ''ভাইপাৰ অৱ তেহৰান'' (২০২৪) আদি ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা আৰু ইৰানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিকচ এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ'চিয়েশ্যন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == চহৰ দোলাতচাহীৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ৮ অক্টোবৰত তেহৰানত হৈছিল।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی">{{Cite news |title=زندگینامه سحر دولتشاهی |url=https://mosalasonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141156/https://mosalasonline.com |archive-date=2022-12-12 |access-date=2025-06-11 |work=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2025-06-11 |website=www.sourehcinema.com |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |deadurl=yes }}</ref> সৰুৰেপৰাই তেওঁ লাইফগাৰ্ড আৰু প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল আৰু প্ৰায়েই মাতৃৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতালৈ গৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |title=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |url=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113622/https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |language=fa-IR}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিক (কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং) অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত পাঠ্যক্ৰমৰপৰা অব্যাহতি লয়।<ref name=":0" /> তেওঁ চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নাট্য সাহিত্যৰ স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফৰাচী অনুবাদ বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title= |url=https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=www.pishkhan.com |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |deadurl=yes }}</ref> '''পৰিয়াল''' তেওঁৰ মাতৃ চুইমিং ফেডাৰেচনৰ উপ-সভানেত্ৰী আৰু শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য, আনহাতে পিতৃ এজন যান্ত্ৰিক অভিযন্তা (মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰ)। তেওঁৰ নাসিম নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰু ৰুজবেহ নামৰ এজন ভাতৃ আছে।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی"/> ৰুজবেহ শ্বহীদ বেহেষ্টী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক আৰু কানাডাৰপৰা কম্পিউটেচনেল ষ্টাডিজত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী, আনহাতে নাসিমে তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি বাৰ্লিনত পুৰাতত্ত্ব বিষয়ত পিএইচডি কৰিছে। দোলাতচাহী পৰিয়ালটো কাজাৰ ৰাজবংশৰ দোলাতচাহী বংশৰ বংশধৰ।<ref>{{Cite web |title=سی نت {{!}} بیوگرافی سحر دولتشاهی - Sahar Dolatshahi |url=http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-date=2020-09-19 |access-date=2025-06-11 |website=cinetmag.com |archivedate=2020-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |deadurl=yes }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০০৯ চনৰ ১৭ মাৰ্চত দোলাতচাহীয়ে ৰামবদ জাভানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যাক তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে লগ পাইছিল। অৱশ্যে ২০১৪ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-11 |website=fa |language=fa}}</ref> ২০২২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত ইৰানলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত আলি দায়ী, হোমায়ুন চাজৰিয়ান আৰু দোলাতচাহীৰ পাছপ’ৰ্ট সাময়িকভাৱে জব্দ কৰাৰ বাতৰিয়ে সংবাদ মাধ্যমত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=در نقد ضبط پاسپورت همایون شجریان |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |work=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-10 |title=تحویل پاسپورت علی دایی، شجریان و دولتشاهی با پیگیری دولت |url=https://irna.ir |access-date=2025-06-11 |website=ایرنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=فردا |first=رادیو |title=خانه سینما: صد نفر از هنرمندان ایران بازداشت یا ممنوع الخروج شده‌اند |url=https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125060913/https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-date=2022-11-25 |access-date=2025-06-11 |work=رادیو فردا |language=fa}}</ref> ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আদেল ফেৰদৌচিপুৰৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত হোমায়ুন চাজৰিয়ানে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ আৰু দোলাতচাহী এক প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আছে।<ref>{{Cite news |date= |title=واکنش سحر دولتشاهی به خشونت جنسی علیه زنان |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215121210/https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=jamejamonline.ir |language=fa-IR}}</ref> ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰানৰ চৰকাৰী বিৰোধী প্ৰতিবাদক চৰকাৰে দমন কৰাৰ প্ৰতিবাদত দোলাতচাহীয়ে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>https://www.iranintl.com/202602139001</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Sahar Dolatshahi}} * {{IMDb name|2359097}} * {{instagram|sahardolatshahi}} [[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] iiud1r2pbsto7bumis3gz2gvum3lslp 647843 647838 2026-10-26T06:55:31Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647843 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চহৰ দৌলতশ্বাহী | image = Dolatshahi.jpg | caption = ২০১৮ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত দৌলতশ্বাহী | native_name = سحر دولتشاهی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1979|10|08}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | alma_mater = চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়<br>আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | spouse = {{marriage|[[ৰামবদ জৱান]]|2008|2014|reason=div.}} | children = | years_active = ১৯৯১–বৰ্তমান | relatives = }} '''চহৰ দৌলতশ্বাহী''' ({{Lang-fa|سحر دولتشاهی}}, {{IPA|fa|sæɦǽɹ d̪owlǽt̪ʰʃɒːɦíː|pron}}; জন্ম: ৮ অক্টোবৰ ১৯৭৯) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''আইচ এজ'' (২০১৫), ''ইস্তানবুল জংচন'' (২০১৮), ''দা ফ্ৰগ'' (২০২০-২০২১), ''আই ৱাণ্ট টু লাইভ'' (২০২১) আৰু ''ভাইপাৰ অৱ তেহৰান'' (২০২৪) আদি ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা আৰু ইৰানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিকচ এণ্ড ৰাইটাৰ্চ এছ'চিয়েশ্যন বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == চহৰ দোলাতচাহীৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ৮ অক্টোবৰত তেহৰানত হৈছিল।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی">{{Cite news |title=زندگینامه سحر دولتشاهی |url=https://mosalasonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212141156/https://mosalasonline.com |archive-date=2022-12-12 |access-date=2025-06-11 |work=پایگاه خبری تحلیلی مثلث {{!}} درک تازه ای از واقعیت |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=iranian Movie DataBase |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |archive-date=2015-09-24 |access-date=2025-06-11 |website=www.sourehcinema.com |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143802/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138401040012 |deadurl=yes }}</ref> সৰুৰেপৰাই তেওঁ লাইফগাৰ্ড আৰু প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰিছিল আৰু প্ৰায়েই মাতৃৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতালৈ গৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |title=گفت و گو با سحر دولتشاهی درباره مدرسه، کودکی و لایف استایل |url=https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113622/https://www.entekhab.ir/fa/news/376660/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%84 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=پایگاه خبری تحلیلی انتخاب {{!}} Entekhab.ir |language=fa-IR}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিক (কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং) অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত পাঠ্যক্ৰমৰপৰা অব্যাহতি লয়।<ref name=":0" /> তেওঁ চুৰে বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নাট্য সাহিত্যৰ স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফৰাচী অনুবাদ বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title= |url=https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=www.pishkhan.com |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215113618/https://www.pishkhan.com/Archive/1399/07/13990716/MardomSalari7797111100114495554119358.pdf |deadurl=yes }}</ref> '''পৰিয়াল''' তেওঁৰ মাতৃ চুইমিং ফেডাৰেচনৰ উপ-সভানেত্ৰী আৰু শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য, আনহাতে পিতৃ এজন যান্ত্ৰিক অভিযন্তা (মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰ)। তেওঁৰ নাসিম নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰু ৰুজবেহ নামৰ এজন ভাতৃ আছে।<ref name="زندگینامه سحر دولتشاهی"/> ৰুজবেহ শ্বহীদ বেহেষ্টী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক আৰু কানাডাৰপৰা কম্পিউটেচনেল ষ্টাডিজত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী, আনহাতে নাসিমে তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি বাৰ্লিনত পুৰাতত্ত্ব বিষয়ত পিএইচডি কৰিছে। দোলাতচাহী পৰিয়ালটো কাজাৰ ৰাজবংশৰ দোলাতচাহী বংশৰ বংশধৰ।<ref>{{Cite web |title=سی نت {{!}} بیوگرافی سحر دولتشاهی - Sahar Dolatshahi |url=http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |archive-date=2020-09-19 |access-date=2025-06-11 |website=cinetmag.com |archivedate=2020-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919083300/http://cinetmag.com/Artist/showArtist.asp?ArtistID=191 |deadurl=yes }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০০৯ চনৰ ১৭ মাৰ্চত দোলাতচাহীয়ে ৰামবদ জাভানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যাক তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে লগ পাইছিল। অৱশ্যে ২০১৪ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=بیوگرافی سحر دولتشاهی از دیروز تا امروز +تصاویر |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-11 |website=fa |language=fa}}</ref> ২০২২ চনৰ ৮ অক্টোবৰত ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত ইৰানলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত আলি দায়ী, হোমায়ুন চাজৰিয়ান আৰু দোলাতচাহীৰ পাছপ’ৰ্ট সাময়িকভাৱে জব্দ কৰাৰ বাতৰিয়ে সংবাদ মাধ্যমত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=در نقد ضبط پاسپورت همایون شجریان |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |work=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221215120703/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1384985-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-10 |title=تحویل پاسپورت علی دایی، شجریان و دولتشاهی با پیگیری دولت |url=https://irna.ir |access-date=2025-06-11 |website=ایرنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=فردا |first=رادیو |title=خانه سینما: صد نفر از هنرمندان ایران بازداشت یا ممنوع الخروج شده‌اند |url=https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125060913/https://www.radiofarda.com/a/iranian-artists-arrested-by-100/32129584.html |archive-date=2022-11-25 |access-date=2025-06-11 |work=رادیو فردا |language=fa}}</ref> ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আদেল ফেৰদৌচিপুৰৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত হোমায়ুন চাজৰিয়ানে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ আৰু দোলাতচাহী এক প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আছে।<ref>{{Cite news |date= |title=واکنش سحر دولتشاهی به خشونت جنسی علیه زنان |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215121210/https://jamejamonline.ir/fa/news/972993/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 |archive-date=2022-12-15 |access-date=2025-06-11 |website=jamejamonline.ir |language=fa-IR}}</ref> ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰানৰ চৰকাৰী বিৰোধী প্ৰতিবাদক চৰকাৰে দমন কৰাৰ প্ৰতিবাদত দোলাতচাহীয়ে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>https://www.iranintl.com/202602139001</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Sahar Dolatshahi}} * {{IMDb name|2359097}} * {{instagram|sahardolatshahi}} [[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] d8oc7ipcwcd5v05mru7jgt3c2pwhjw1 0 136988 647861 613072 2026-10-26T07:22:18Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[শ্ববনাম কোলিখানি]]ৰ পৰা [[শ্ববনম কলীখানী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 613072 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্ববনাম কোলিখানি | image = ShabnamGholikhani.jpg | imagesize = | alt = | caption = | native_name = شبنم قلی‌خانی | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1977|11|09}} | birth_place = [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]] | death_date = | death_place = | native_name_lang = Fa | othername = | occupation = অভিনেত্ৰী, টেলিভিছন পৰিচালক, লেখিকা | education = ইচলামিক আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় (থিয়েটাৰ পৰিচালনা) | yearsactive = ১৯৯৭–বৰ্তমান | spouse = | domesticpartner = }} '''শ্ববনাম কোলিখানি''' (জন্ম: ৯ নৱেম্বৰ, ১৯৭৭) হৈছে এগৰাকী ইৰানীয় টেলিভিছন আৰু চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, পৰিচালক তথা লেখিকা। == কৰ্মজীৱন == শ্ববনাম কোলিখানি হৈছে এগৰাকী ইৰানীয় অভিনেত্ৰী, পৰিচালক আৰু অভিনয় প্ৰশিক্ষক। ১৯৯৭ চনত ''এণ্টিগনে'' নাটকত অভিনয়েৰে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ আৰম্ভণি কৰে আৰু ২০০৪ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন চুটি ছবি ''ৰিয়েলিটি অৱ এ ষ্ট্ৰীট চেলাৰ'' পৰিচালনা কৰে। তেওঁ কেইবাখনো নাটক আৰু চুটি ছবি ৰচনা তথা পৰিচালনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত তথ্যচিত্ৰ আৰু পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি দুয়োবিধেই অন্তৰ্ভুক্ত। ২০০৪ চনৰপৰা তেওঁ নাট্য বিদ্যালয়সমূহত শিক্ষাদান কৰি আহিছে। তেওঁ কেইবাবছৰো ধৰি তেহৰান আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি অভিনয় আৰু নাটকৰ মূল নীতিসমূহৰ শিক্ষাদান কৰিছিল। তেওঁ ২০০৩ চনত ইৰানৰ তেহৰানৰ আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ড্ৰামেটিক আৰ্টচ (থিয়েটাৰ পৰিচালনা) বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ২০০০ চনত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰাই ড্ৰামেটিক আৰ্টচ (ষ্টেজ ডিজাইন) বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে <ref>{{Cite web|title=بیوگرافی شبنم قلی‌ خانی +تصاویر خانوادگی|url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/new1-photos-dew-gholikhani.html|access-date=2021-11-12|website=www.beytoote.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=LT|date=2019-12-08|title=شبنم قلی خانی ؛ از مریم مقدس تا افسون سریال مانکن (بیوگرافی شبنم قلی خانی )|url=https://luxtehran.com/51962/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1.html|access-date=2021-11-12|website=لوکس تهران اولین مجله مد و زندگی لوکس|language=fa-IR|archivedate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217173957/https://luxtehran.com/51962/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=YJC|first=خبرگزاری باشگاه خبرنگاران {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}}|date=|title=ناگفته‌های شبنم قلی خانی از سالهای تدریس در دورهمی+ فیلم|url=https://www.yjc.ir/fa/news/5692909/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|access-date=2021-11-12|website=fa|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-01-18|title=سریال مریم مقدس مادر کارهایم است/ دوست دارم نقش منفی هم کار کنم|url=https://www.mehrnews.com/news/3880412/سریال-مریم-مقدس-مادر-کارهایم-است-دوست-دارم-نقش-منفی-هم-کار-کنم|access-date=2021-11-12|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=شبنم قلی خانی رکورد دار نقش های مثبت تلویزیون+تصاویر|url=https://namnak.com/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C.p67501|access-date=2021-11-12|website=نمناک|language=fa|archivedate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217123920/https://namnak.com/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C.p67501|deadurl=yes}}</ref>। == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == উৎস: <ref>{{cite web | url=http://www.gholikhani.com/acting_career.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20130117144554/http://gholikhani.com/acting_career.html | url-status=usurped | archive-date=17 January 2013 | title=新余山城旅行社 | access-date=23 May 2026 | archivedate=17 January 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117144554/http://gholikhani.com/acting_career.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Namava|url=https://namava.ir/|access-date=2021-11-12|website=www.namava.ir|archivedate=2021-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211114144211/https://www.namava.ir/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-11|title=دانلود سریال نارگیل|url=https://pishgammovie.ir/iranian-serial-download/nargil/|access-date=2021-11-14|website=پیشگام مووی|language=fa-IR|archive-date=17 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917232907/https://pishgammovie.ir/iranian-serial-download/nargil/|url-status=dead|archivedate=2021-09-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210917232907/https://pishgammovie.ir/iranian-serial-download/nargil/|deadurl=yes}}</ref> === টেলিভিছন ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! চেনেল/নেটৱৰ্ক ! class="unsortable" | টোকা |- | ২০০৫ | ''দ্য ফাৰ্ষ্ট নাইট অৱ কামনেচ'' | | আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৬ | ''উই দ্য ফিউ পিপল'' | | আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৬–২০০৭ | ''দ্য ইয়াৰ্চ অৱ স্নো এণ্ড পেনজি'' | | আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৯ | ''দ্য লেডাৰ অৱ দ্য স্কাই'' | ভেইচ | আইআৰআইবি টিভি১ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১০ | ''দ্য ফিফথ চান'' | হোমা | rowspan="3"|আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১১ | ''ফাইভ কিলোমিটাৰ্চ টু পেৰাডাইজ'' | আইডা | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১৩ | ''লেণ্ড অৱ মাউণ্টেইনচ'' | | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১৬ | ''এইট এণ্ড এ হাফ মিনিটচ'' | য়েকতা | rowspan="2"|আইআৰআইবি টিভি২ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০২০ | ''দেয়াৰ ইজ এ ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ উইথ মি'' | মিনু | |- | ২০২০ | ''মানেকুইন'' | আফচুন | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ |- |} === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ |- | ১৯৯৭ || ''চেইণ্ট মেৰী'' || চেইণ্ট মেৰী |- | ২০০২ || ''থাৰ্ষ্ট'' || |- | rowspan="2"|২০০৭ || ''ফৰ মাই চিষ্টাৰ'' || |- | ''চোহেল ষ্টাৰ'' || |- | ২০০৯ || ''দ্য মেমৰী'' || |- | rowspan="3"|২০১০ || ''পৰিনাজ'' || |- | ''তেহৰানচ কিড'' || |- | ''চুইট এক্সাইটমেণ্ট'' || |- | rowspan="2"| ২০১১ || ''ষ্টেপচাইল্ড'' || |- | ''দ্য লিটল বিগ গাই'' || |- | rowspan="1"| ২০১২ || ''দ্য লাষ্ট থাৰ্চডে অৱ দ্য মান্থ'' || |} === নাট্যশালা/থিয়েটাৰ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ<ref>{{cite web | url=https://theater.ir/en/137125/By-Shabnam-Gholikhani | title=By Shabnam Gholikhani / | date=2 September 2020 }}</ref> ! style="width:12em; " | নাম ! চৰিত্ৰ |- | ১৯৯৭ | ''এণ্টিগনে'' | |- | ২০১০ | ''কা'' | |- | rowspan="2"|২০১৬ | ''প্লে ৰীডিং হুইচপাৰ্চ বিহাইণ্ড ইন চেকেণ্ড ক্লাচ চিটিজেনচ'' | |- | ''পিলিং'' | |- |} == বঁটা আৰু সন্মান == * ''চেইণ্ট মেৰী'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে ''আৰ্টিষ্ট ইচলামিক এছ’চিয়েচন''ৰ তৰফৰপৰা স্বীকৃতি ফলক। * ''চেইণ্ট মেৰী'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জামে-জাম ৱৰ্ল্ড নেটৱৰ্কৰপৰা "বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী"ৰ স্বীকৃতি পত্ৰ। * ''চেইণ্ট মেৰী'' চৰিত্ৰৰ বাবে আইআৰআইবি (ইচলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰান ব্ৰডকাষ্টিং)ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়াৰদ্বাৰা প্ৰদত্ত স্বীকৃতি পত্ৰ। * ৰাছিয়াৰ গোল্ডেন প্লেটফৰ্ম মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা, ২০০৫ চন। * ''লোনলী মি'' নামৰ চুটি ছবিখন নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে ইৰানিয়ান ষ্টুডেণ্ট ফিল্ম ফেষ্টিভেল জুৰীৰ বিশেষ প্ৰশংসা, এপ্ৰিল ২০০৬ চন। * প্ৰথম ইৰানীয়ান কনচাম্পচন অপ্টিমাইজেশ্যন ফিল্ম ফেষ্টিভেলৰপৰা কৃতিত্বৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ, নৱেম্বৰ ২০১০ চন। * জামে-জাম টিভি নেটৱৰ্ক দৰ্শকৰ পছন্দৰ "শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী"ৰ বঁটা, জানুৱাৰী ২০০৪ চন। * দ্বিতীয় কানাডাৰ ইৰানীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰপৰা কৃতিত্বৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ, ছেপ্টেম্বৰ ২০১০ চন। * ''লেডাৰ অৱ দ্য স্কাই'' টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ বাবে আইআৰআইবিৰ পৰিচালনা সমিতিৰ তৰফৰপৰা স্বীকৃতি ফলক। * ''ফাইভ কিলোমিটাৰ্চ টু পেৰাডাইজ'' ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ বাবে আইআৰআইবি ৩ ৰ পৰিচালনা সমিতিৰপৰা স্বীকৃতি ফলক। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|2775828}} *{{Instagram|shabnamgholikhani}} *[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112250065 Shabnam Qolikhani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109081412/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112250065 |date=2010-11-09 }} on [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 37cq1wb8w0uon4l4doepjo899dto16e 647863 647861 2026-10-26T07:24:10Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647863 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্ববনম কলীখানী | image = ShabnamGholikhani.jpg | imagesize = | alt = | caption = | native_name = شبنم قلی‌خانی | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1977|11|09}} | birth_place = [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]] | death_date = | death_place = | native_name_lang = Fa | othername = | occupation = অভিনেত্ৰী, টেলিভিছন পৰিচালক, লেখিকা | education = ইচলামিক আজাদ বিশ্ববিদ্যালয় (থিয়েটাৰ পৰিচালনা) | yearsactive = ১৯৯৭–বৰ্তমান | spouse = | domesticpartner = }} '''শ্ববনম কলীখানী''' ({{lang-fa|شبنم قلی‌خانی}}, {{IPA|fa|ʃæbnǽm qoliːxɒːníː|pron}}; জন্ম: ৯ নৱেম্বৰ, ১৯৭৭) হৈছে এগৰাকী ইৰানীয় টেলিভিছন আৰু চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, পৰিচালক তথা লেখিকা। == কৰ্মজীৱন == শ্ববনাম কোলিখানি হৈছে এগৰাকী ইৰানীয় অভিনেত্ৰী, পৰিচালক আৰু অভিনয় প্ৰশিক্ষক। ১৯৯৭ চনত ''এণ্টিগনে'' নাটকত অভিনয়েৰে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ আৰম্ভণি কৰে আৰু ২০০৪ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন চুটি ছবি ''ৰিয়েলিটি অৱ এ ষ্ট্ৰীট চেলাৰ'' পৰিচালনা কৰে। তেওঁ কেইবাখনো নাটক আৰু চুটি ছবি ৰচনা তথা পৰিচালনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত তথ্যচিত্ৰ আৰু পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি দুয়োবিধেই অন্তৰ্ভুক্ত। ২০০৪ চনৰপৰা তেওঁ নাট্য বিদ্যালয়সমূহত শিক্ষাদান কৰি আহিছে। তেওঁ কেইবাবছৰো ধৰি তেহৰান আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি অভিনয় আৰু নাটকৰ মূল নীতিসমূহৰ শিক্ষাদান কৰিছিল। তেওঁ ২০০৩ চনত ইৰানৰ তেহৰানৰ আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ড্ৰামেটিক আৰ্টচ (থিয়েটাৰ পৰিচালনা) বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ২০০০ চনত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰাই ড্ৰামেটিক আৰ্টচ (ষ্টেজ ডিজাইন) বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে <ref>{{Cite web|title=بیوگرافی شبنم قلی‌ خانی +تصاویر خانوادگی|url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/new1-photos-dew-gholikhani.html|access-date=2021-11-12|website=www.beytoote.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=LT|date=2019-12-08|title=شبنم قلی خانی ؛ از مریم مقدس تا افسون سریال مانکن (بیوگرافی شبنم قلی خانی )|url=https://luxtehran.com/51962/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1.html|access-date=2021-11-12|website=لوکس تهران اولین مجله مد و زندگی لوکس|language=fa-IR|archivedate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217173957/https://luxtehran.com/51962/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=YJC|first=خبرگزاری باشگاه خبرنگاران {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}}|date=|title=ناگفته‌های شبنم قلی خانی از سالهای تدریس در دورهمی+ فیلم|url=https://www.yjc.ir/fa/news/5692909/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|access-date=2021-11-12|website=fa|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-01-18|title=سریال مریم مقدس مادر کارهایم است/ دوست دارم نقش منفی هم کار کنم|url=https://www.mehrnews.com/news/3880412/سریال-مریم-مقدس-مادر-کارهایم-است-دوست-دارم-نقش-منفی-هم-کار-کنم|access-date=2021-11-12|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=شبنم قلی خانی رکورد دار نقش های مثبت تلویزیون+تصاویر|url=https://namnak.com/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C.p67501|access-date=2021-11-12|website=نمناک|language=fa|archivedate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217123920/https://namnak.com/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C.p67501|deadurl=yes}}</ref>। == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == উৎস: <ref>{{cite web | url=http://www.gholikhani.com/acting_career.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20130117144554/http://gholikhani.com/acting_career.html | url-status=usurped | archive-date=17 January 2013 | title=新余山城旅行社 | access-date=23 May 2026 | archivedate=17 January 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117144554/http://gholikhani.com/acting_career.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Namava|url=https://namava.ir/|access-date=2021-11-12|website=www.namava.ir|archivedate=2021-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211114144211/https://www.namava.ir/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-11|title=دانلود سریال نارگیل|url=https://pishgammovie.ir/iranian-serial-download/nargil/|access-date=2021-11-14|website=پیشگام مووی|language=fa-IR|archive-date=17 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917232907/https://pishgammovie.ir/iranian-serial-download/nargil/|url-status=dead|archivedate=2021-09-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210917232907/https://pishgammovie.ir/iranian-serial-download/nargil/|deadurl=yes}}</ref> === টেলিভিছন ধাৰাবাহিক === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! চেনেল/নেটৱৰ্ক ! class="unsortable" | টোকা |- | ২০০৫ | ''দ্য ফাৰ্ষ্ট নাইট অৱ কামনেচ'' | | আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৬ | ''উই দ্য ফিউ পিপল'' | | আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৬–২০০৭ | ''দ্য ইয়াৰ্চ অৱ স্নো এণ্ড পেনজি'' | | আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৯ | ''দ্য লেডাৰ অৱ দ্য স্কাই'' | ভেইচ | আইআৰআইবি টিভি১ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১০ | ''দ্য ফিফথ চান'' | হোমা | rowspan="3"|আইআৰআইবি টিভি৩ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১১ | ''ফাইভ কিলোমিটাৰ্চ টু পেৰাডাইজ'' | আইডা | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১৩ | ''লেণ্ড অৱ মাউণ্টেইনচ'' | | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১৬ | ''এইট এণ্ড এ হাফ মিনিটচ'' | য়েকতা | rowspan="2"|আইআৰআইবি টিভি২ | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০২০ | ''দেয়াৰ ইজ এ ষ্ট্ৰেঞ্জাৰ উইথ মি'' | মিনু | |- | ২০২০ | ''মানেকুইন'' | আফচুন | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ |- |} === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ |- | ১৯৯৭ || ''চেইণ্ট মেৰী'' || চেইণ্ট মেৰী |- | ২০০২ || ''থাৰ্ষ্ট'' || |- | rowspan="2"|২০০৭ || ''ফৰ মাই চিষ্টাৰ'' || |- | ''চোহেল ষ্টাৰ'' || |- | ২০০৯ || ''দ্য মেমৰী'' || |- | rowspan="3"|২০১০ || ''পৰিনাজ'' || |- | ''তেহৰানচ কিড'' || |- | ''চুইট এক্সাইটমেণ্ট'' || |- | rowspan="2"| ২০১১ || ''ষ্টেপচাইল্ড'' || |- | ''দ্য লিটল বিগ গাই'' || |- | rowspan="1"| ২০১২ || ''দ্য লাষ্ট থাৰ্চডে অৱ দ্য মান্থ'' || |} === নাট্যশালা/থিয়েটাৰ === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ<ref>{{cite web | url=https://theater.ir/en/137125/By-Shabnam-Gholikhani | title=By Shabnam Gholikhani / | date=2 September 2020 }}</ref> ! style="width:12em; " | নাম ! চৰিত্ৰ |- | ১৯৯৭ | ''এণ্টিগনে'' | |- | ২০১০ | ''কা'' | |- | rowspan="2"|২০১৬ | ''প্লে ৰীডিং হুইচপাৰ্চ বিহাইণ্ড ইন চেকেণ্ড ক্লাচ চিটিজেনচ'' | |- | ''পিলিং'' | |- |} == বঁটা আৰু সন্মান == * ''চেইণ্ট মেৰী'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে ''আৰ্টিষ্ট ইচলামিক এছ’চিয়েচন''ৰ তৰফৰপৰা স্বীকৃতি ফলক। * ''চেইণ্ট মেৰী'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জামে-জাম ৱৰ্ল্ড নেটৱৰ্কৰপৰা "বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী"ৰ স্বীকৃতি পত্ৰ। * ''চেইণ্ট মেৰী'' চৰিত্ৰৰ বাবে আইআৰআইবি (ইচলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰান ব্ৰডকাষ্টিং)ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়াৰদ্বাৰা প্ৰদত্ত স্বীকৃতি পত্ৰ। * ৰাছিয়াৰ গোল্ডেন প্লেটফৰ্ম মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা, ২০০৫ চন। * ''লোনলী মি'' নামৰ চুটি ছবিখন নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে ইৰানিয়ান ষ্টুডেণ্ট ফিল্ম ফেষ্টিভেল জুৰীৰ বিশেষ প্ৰশংসা, এপ্ৰিল ২০০৬ চন। * প্ৰথম ইৰানীয়ান কনচাম্পচন অপ্টিমাইজেশ্যন ফিল্ম ফেষ্টিভেলৰপৰা কৃতিত্বৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ, নৱেম্বৰ ২০১০ চন। * জামে-জাম টিভি নেটৱৰ্ক দৰ্শকৰ পছন্দৰ "শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী"ৰ বঁটা, জানুৱাৰী ২০০৪ চন। * দ্বিতীয় কানাডাৰ ইৰানীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰপৰা কৃতিত্বৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ, ছেপ্টেম্বৰ ২০১০ চন। * ''লেডাৰ অৱ দ্য স্কাই'' টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ বাবে আইআৰআইবিৰ পৰিচালনা সমিতিৰ তৰফৰপৰা স্বীকৃতি ফলক। * ''ফাইভ কিলোমিটাৰ্চ টু পেৰাডাইজ'' ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰাৰ বাবে আইআৰআইবি ৩ ৰ পৰিচালনা সমিতিৰপৰা স্বীকৃতি ফলক। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|2775828}} *{{Instagram|shabnamgholikhani}} *[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112250065 Shabnam Qolikhani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109081412/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112250065 |date=2010-11-09 }} on [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] iv1ljmnynyr8jpyllcek0uicte7jvr2 0 136989 647858 613931 2026-10-26T07:17:12Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[শ্ববনাম ঘোৰবানী]]ৰ পৰা [[শ্ববনাম গৰবানী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 613931 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্ববনাম ঘোৰবাণী | image = Shabnam Ghorbani 20250206 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ঘোৰবাণী | birth_date = {{birth date and age|1989|07|10}} | birth_place = [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৬–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|আমিন মিৰশ্বেকাৰী|2021}}<ref>{{Cite web |date=2024-09-15 |title=عکس عروسی شبنم قربانی بازیگر طوبی سریال طوبی + عکس |url=https://rokna.net |access-date=2024-09-15 |website=رکنا |language=fa}}</ref> | children = ২<ref>{{Cite web |date=2024-06-22 |title=عکس/ آیا می دانستید این آقای معروف همسر شبنم قربانی است! |url=https://vaghtesobh.ir/ |access-date=2024-09-15 |website=وقت صبح |language=fa |archivedate=2024-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240909130357/https://www.vaghtesobh.ir/ |deadurl=yes }}</ref> }} '''শ্ববনাম ঘোৰবাণী''' (জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৯) হৈছে এগৰাকী ইৰানীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''এনী ডে নাও'' (২০২০), ''কুইন অৱ বেগৰ্চ'' (২০২২), ''দ্য লুজাৰ মেন'' (২০২২), ''এলিগেটৰ ব্লাড'' (২০২৪) আৰু ''টুবা'' (২০২৪) আদি চলচ্চিত্ৰ আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। ২০২৪ চনত তেওঁ ''মজনুন'' (২০২৪) চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা উৎকৃষ্ট অভিনয়ৰ বাবে ৪২সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=تعداد فرزندان شبنم قربانی و عکسهای خانوادگی اش |url=https://namnak.com/shabnam-ghorbani-biography.p93074 |access-date=2024-09-15 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915005132/https://namnak.com/shabnam-ghorbani-biography.p93074 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-14 |title=عکس عروسی شبنم قربانی بازیگر طوبی سریال طوبی + عکس {{!}} روزنو |url=https://sahebkhabar.ir/ |access-date=2024-09-15 |website=صاحب‌خبر |language=fa |archivedate=2024-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240917131830/https://www.sahebkhabar.ir/ |deadurl=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == শ্ববনাম ঘোৰবাণীৰ জন্ম ১৯৮৯ চনৰ ১০ জুলাইত ইৰানৰ ৰাজধানী তেহৰানত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-09-12 |title=اسم زیبایی که شبنم قربانی روی پسرش گذاشت! |url=https://www.delgarm.com/vkqbn.a322482 |access-date=2024-09-15 |website=دلگرم |language=fa-IR |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915005138/https://www.delgarm.com/vkqbn.a322482 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=عکس زایمان بازیگر نقش طوبی در اتاق عمل! / بوسه شبنم قربانی به نوزاد خوشگل و نازش! {{!}} مجله سرگرمی جالبتر |url=https://jalebtar.ir/ |access-date=2024-09-15 |language=fa-IR |archivedate=2024-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240927080442/http://jalebtar.ir/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=(تصاویر) بیوگرافی، عکس ها و زندگی خصوصی شبنم قربانی |url=https://faradeed.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-45/200990-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C |access-date=2024-09-15 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=بیوگرافی شبنم قربانی بازیگر نقش سارا در سریال ملکه گدایان+عکس |url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/biography-shabnam-ghorbani-113.html |access-date=2024-09-15 |website=www.beytoote.com}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === ২০১৬–২০২২: প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ === ঘোৰবাণীয়ে ২০২০ চনৰ ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ ''এনী ডে নাও''ত অভিনেতা শাহাব হোছেইনীৰ পত্নীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |title={{!}} Berlinale {{!}} Archive {{!}} Programme {{!}} Programme |url=https://berlinale.de |access-date=2024-09-17 |website=www.berlinale.de |language=en}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ ''দ্য লুজাৰ মেন'' নামৰ এটা নিও-নৱাৰ ড্ৰামা ছবিত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন ৪০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচকৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-31 |title="مرد بازنده" صاحب پوستر شد/ رونمایی از ۲ پوستر دیگر |url=https://mehrnews.com |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> === ২০২৩–বৰ্তমান: সফলতা === ২০২৪ চনত ৪২সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ অভিনয় কৰা দুখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ হয়— এখন যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা ছবি ''মজনুন'' আৰু আনখন একচন-কমেডী ছবি ''এলিগেটৰ ব্লাড''।<ref>{{Cite web |last=کریمیان |first=مریم |date=2024-01-15 |title=رقابت حبیبی، ادبی و قربانی در جشنواره فیلم فجر |url=https://fajrfilmfestival.com/ |access-date=2024-09-17 |website=جشنواره فیلم فجر |language=fa-IR |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915181736/https://fajrfilmfestival.com/ |deadurl=yes }}</ref> ''মজনুন'' ছবিত মেহদী জেনোদ্দিনৰ পত্নী মনিৰেহ আৰমাঘানৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু এই অভিনয়ে তেওঁলৈ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা কঢ়িয়াই আনে।<ref>{{Cite web |title=جشنواره فیلم فجر به ایستگاه پایانی رسید/ امینی: بخش نگاه نو؛ محلی برای ظهور سینماگران جوان/ رسولیان جایزه‌اش را به شهید تهرانی‌‌مقدم تقدیم کرد + فیلم و عکس - تسنیم |url=https://tasnimnews.com/ |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |archivedate=2020-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/ |deadurl=yes }}</ref> চিনেমাগৃহত মুক্তি পোৱাৰ পিছত ''এলিগেটৰ ব্লাড'' ইৰানৰ ইতিহাসৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=2024-04-10 |title="تمساح خونی" سومین فیلم پرفروش تاریخ سینما شد/ رکوردشکنی در فروش ماه نخست |url=https://khabaronline.ir |access-date=2024-09-17 |website=www.khabaronline.ir |language=fa}}</ref> একেটা বছৰতে ঘোৰবাণীয়ে ''দ্য ইয়াৰ অৱ কেট'' নামৰ এখন অতি সফল কমেডী ছবিতো অভিনয় কৰে। ছবিখনে নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰা সত্ত্বেও ইৰানৰ ইতিহাসৰ একাদশ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে নাম পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=فیلم سینمایی سال گربه نیامده رکورد شکست+ فیلم |url=https://eghtesadnews.com |access-date=2024-09-17 |website=اقتصادنیوز |language=fa}}</ref> ঘোৰবাণীয়ে ২০২৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ''টুবা'' নামৰ ৰোমাণ্টিক ড্ৰামা ধাৰাবাহিকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ''টুবাচ আৰবাইন'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ আধাৰত নিৰ্মিত এই ধাৰাবাহিকখনত ১৯৭০ চনৰপৰা ২০১০ চনৰ ঘটনাৱলীৰ পটভূমিত টুবা হামুন আৰু তাইৰ পৰিয়ালৰ কাহিনী দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=نگاهی به محرم تلویزیون/سریال "طوبی" به شبکه یک می‌رسد - تسنیم |url=https://tasnimnews.com/ |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |archivedate=2020-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/ |deadurl=yes }}</ref> বিশেষকেই ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনাক লৈ মিশ্ৰিত সমালোচনা লাভ কৰা সত্ত্বেও, মুখ্য জুটি ঘোৰবাণী আৰু আমিন জেন্দেগানীৰ মাজৰ সুন্দৰ ৰসায়নে ইয়াক সেই সময়ৰ আটাইতকৈ বেছি চোৱা ধাৰাবাহিকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তুলিছিল।<ref>{{Cite web |title=نگاهی به سریال اربعینی تلویزیون/ سریالی به‌نام "طوبی" - تسنیم |url=https://tasnimnews.com/ |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |archivedate=2020-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-10 |title=امین زندگانی، سریال طوبی و یک اتفاق خوب |url=https://rahnamato.ir |access-date=2024-09-17 |website=اخبار روز فناوری، راهنمای خرید، آموزش و بررسی - راهنماتو |language=fa}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২১ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ঘোৰবাণীয়ে তেওঁৰ অফিচিয়েল ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টৰ এটা পোষ্টৰ জৰিয়তে আমিন মিৰশ্বেকাৰীৰ সৈতে হোৱা বিবাহৰ কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |title=شمال گردی شبنم قربانی با همسر و فرزندانش |url=https://namnak.com/shabnam-ghorbani-husband.p95395 |access-date=2024-09-15 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915005136/https://namnak.com/shabnam-ghorbani-husband.p95395 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |title=شبنم قربانی و همسرش {{!}} عکس های شبنم قربانی و همسرش امین میرشکاری |url=https://www.niksalehi.com/learn/shabnam-ghorbani-and-his-wife.html |access-date=2024-09-15 |website=www.niksalehi.com |language=fa-IR |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915174009/https://www.niksalehi.com/learn/shabnam-ghorbani-and-his-wife.html |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমান এই দম্পতীহালৰ দুটি সন্তান আছে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=شبنم قربانی و همسر و فرزندانش+ عکس |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1258560/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-02-06 |website=TABNAK |language=fa}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|11621174}} * {{Instagram|shabghorbani}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] bppy9gna6fbolmrx5vr9ybqp917t4sq 647860 647858 2026-10-26T07:19:14Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647860 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্ববনম গৰবানী | image = Shabnam Ghorbani 20250206 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত গৰবানী | birth_date = {{birth date and age|1989|07|10}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৬–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|আমিন মিৰশ্বেকাৰী|2021}}<ref>{{Cite web |date=2024-09-15 |title=عکس عروسی شبنم قربانی بازیگر طوبی سریال طوبی + عکس |url=https://rokna.net |access-date=2024-09-15 |website=رکنا |language=fa}}</ref> | children = ২<ref>{{Cite web |date=2024-06-22 |title=عکس/ آیا می دانستید این آقای معروف همسر شبنم قربانی است! |url=https://vaghtesobh.ir/ |access-date=2024-09-15 |website=وقت صبح |language=fa |archivedate=2024-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240909130357/https://www.vaghtesobh.ir/ |deadurl=yes }}</ref> }} '''শ্ববনম গৰবানী''' ({{lang-fa|شبنم قربانی}}, {{IPA|fa|ʃæbnǽm qoɹbɒːníː|pron}}; জন্ম: ১০ জুলাই ১৯৮৯) হৈছে এগৰাকী ইৰানীয় অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''এনী ডে নাও'' (২০২০), ''কুইন অৱ বেগৰ্চ'' (২০২২), ''দ্য লুজাৰ মেন'' (২০২২), ''এলিগেটৰ ব্লাড'' (২০২৪) আৰু ''টুবা'' (২০২৪) আদি চলচ্চিত্ৰ আৰু ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। ২০২৪ চনত তেওঁ ''মজনুন'' (২০২৪) চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা উৎকৃষ্ট অভিনয়ৰ বাবে ৪২সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=تعداد فرزندان شبنم قربانی و عکسهای خانوادگی اش |url=https://namnak.com/shabnam-ghorbani-biography.p93074 |access-date=2024-09-15 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915005132/https://namnak.com/shabnam-ghorbani-biography.p93074 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-14 |title=عکس عروسی شبنم قربانی بازیگر طوبی سریال طوبی + عکس {{!}} روزنو |url=https://sahebkhabar.ir/ |access-date=2024-09-15 |website=صاحب‌خبر |language=fa |archivedate=2024-09-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240917131830/https://www.sahebkhabar.ir/ |deadurl=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == শ্ববনাম ঘোৰবাণীৰ জন্ম ১৯৮৯ চনৰ ১০ জুলাইত ইৰানৰ ৰাজধানী তেহৰানত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-09-12 |title=اسم زیبایی که شبنم قربانی روی پسرش گذاشت! |url=https://www.delgarm.com/vkqbn.a322482 |access-date=2024-09-15 |website=دلگرم |language=fa-IR |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915005138/https://www.delgarm.com/vkqbn.a322482 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=عکس زایمان بازیگر نقش طوبی در اتاق عمل! / بوسه شبنم قربانی به نوزاد خوشگل و نازش! {{!}} مجله سرگرمی جالبتر |url=https://jalebtar.ir/ |access-date=2024-09-15 |language=fa-IR |archivedate=2024-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240927080442/http://jalebtar.ir/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=(تصاویر) بیوگرافی، عکس ها و زندگی خصوصی شبنم قربانی |url=https://faradeed.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-45/200990-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C |access-date=2024-09-15 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=بیوگرافی شبنم قربانی بازیگر نقش سارا در سریال ملکه گدایان+عکس |url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/biography-shabnam-ghorbani-113.html |access-date=2024-09-15 |website=www.beytoote.com}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === ২০১৬–২০২২: প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ === ঘোৰবাণীয়ে ২০২০ চনৰ ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ ''এনী ডে নাও''ত অভিনেতা শাহাব হোছেইনীৰ পত্নীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |title={{!}} Berlinale {{!}} Archive {{!}} Programme {{!}} Programme |url=https://berlinale.de |access-date=2024-09-17 |website=www.berlinale.de |language=en}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ ''দ্য লুজাৰ মেন'' নামৰ এটা নিও-নৱাৰ ড্ৰামা ছবিত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন ৪০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচকৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-31 |title="مرد بازنده" صاحب پوستر شد/ رونمایی از ۲ پوستر دیگر |url=https://mehrnews.com |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> === ২০২৩–বৰ্তমান: সফলতা === ২০২৪ চনত ৪২সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ অভিনয় কৰা দুখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ হয়— এখন যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা ছবি ''মজনুন'' আৰু আনখন একচন-কমেডী ছবি ''এলিগেটৰ ব্লাড''।<ref>{{Cite web |last=کریمیان |first=مریم |date=2024-01-15 |title=رقابت حبیبی، ادبی و قربانی در جشنواره فیلم فجر |url=https://fajrfilmfestival.com/ |access-date=2024-09-17 |website=جشنواره فیلم فجر |language=fa-IR |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915181736/https://fajrfilmfestival.com/ |deadurl=yes }}</ref> ''মজনুন'' ছবিত মেহদী জেনোদ্দিনৰ পত্নী মনিৰেহ আৰমাঘানৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু এই অভিনয়ে তেওঁলৈ শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা কঢ়িয়াই আনে।<ref>{{Cite web |title=جشنواره فیلم فجر به ایستگاه پایانی رسید/ امینی: بخش نگاه نو؛ محلی برای ظهور سینماگران جوان/ رسولیان جایزه‌اش را به شهید تهرانی‌‌مقدم تقدیم کرد + فیلم و عکس - تسنیم |url=https://tasnimnews.com/ |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |archivedate=2020-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/ |deadurl=yes }}</ref> চিনেমাগৃহত মুক্তি পোৱাৰ পিছত ''এলিগেটৰ ব্লাড'' ইৰানৰ ইতিহাসৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=2024-04-10 |title="تمساح خونی" سومین فیلم پرفروش تاریخ سینما شد/ رکوردشکنی در فروش ماه نخست |url=https://khabaronline.ir |access-date=2024-09-17 |website=www.khabaronline.ir |language=fa}}</ref> একেটা বছৰতে ঘোৰবাণীয়ে ''দ্য ইয়াৰ অৱ কেট'' নামৰ এখন অতি সফল কমেডী ছবিতো অভিনয় কৰে। ছবিখনে নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰা সত্ত্বেও ইৰানৰ ইতিহাসৰ একাদশ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে নাম পঞ্জীয়ন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=فیلم سینمایی سال گربه نیامده رکورد شکست+ فیلم |url=https://eghtesadnews.com |access-date=2024-09-17 |website=اقتصادنیوز |language=fa}}</ref> ঘোৰবাণীয়ে ২০২৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ''টুবা'' নামৰ ৰোমাণ্টিক ড্ৰামা ধাৰাবাহিকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ''টুবাচ আৰবাইন'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ আধাৰত নিৰ্মিত এই ধাৰাবাহিকখনত ১৯৭০ চনৰপৰা ২০১০ চনৰ ঘটনাৱলীৰ পটভূমিত টুবা হামুন আৰু তাইৰ পৰিয়ালৰ কাহিনী দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=نگاهی به محرم تلویزیون/سریال "طوبی" به شبکه یک می‌رسد - تسنیم |url=https://tasnimnews.com/ |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |archivedate=2020-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/ |deadurl=yes }}</ref> বিশেষকেই ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনাক লৈ মিশ্ৰিত সমালোচনা লাভ কৰা সত্ত্বেও, মুখ্য জুটি ঘোৰবাণী আৰু আমিন জেন্দেগানীৰ মাজৰ সুন্দৰ ৰসায়নে ইয়াক সেই সময়ৰ আটাইতকৈ বেছি চোৱা ধাৰাবাহিকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তুলিছিল।<ref>{{Cite web |title=نگاهی به سریال اربعینی تلویزیون/ سریالی به‌نام "طوبی" - تسنیم |url=https://tasnimnews.com/ |access-date=2024-09-17 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa |archivedate=2020-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-10 |title=امین زندگانی، سریال طوبی و یک اتفاق خوب |url=https://rahnamato.ir |access-date=2024-09-17 |website=اخبار روز فناوری، راهنمای خرید، آموزش و بررسی - راهنماتو |language=fa}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২১ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ঘোৰবাণীয়ে তেওঁৰ অফিচিয়েল ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টৰ এটা পোষ্টৰ জৰিয়তে আমিন মিৰশ্বেকাৰীৰ সৈতে হোৱা বিবাহৰ কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |title=شمال گردی شبنم قربانی با همسر و فرزندانش |url=https://namnak.com/shabnam-ghorbani-husband.p95395 |access-date=2024-09-15 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915005136/https://namnak.com/shabnam-ghorbani-husband.p95395 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |title=شبنم قربانی و همسرش {{!}} عکس های شبنم قربانی و همسرش امین میرشکاری |url=https://www.niksalehi.com/learn/shabnam-ghorbani-and-his-wife.html |access-date=2024-09-15 |website=www.niksalehi.com |language=fa-IR |archivedate=2024-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240915174009/https://www.niksalehi.com/learn/shabnam-ghorbani-and-his-wife.html |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমান এই দম্পতীহালৰ দুটি সন্তান আছে।<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=شبنم قربانی و همسر و فرزندانش+ عکس |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1258560/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-02-06 |website=TABNAK |language=fa}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|11621174}} * {{Instagram|shabghorbani}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] ldjafm6978mzufrl6nz3geww8slaxh2 0 137007 647839 635626 2026-10-26T06:39:35Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[সাহাৰ ঘোৰেইচি]]ৰ পৰা [[চহৰ গৰেইশ্বী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 635626 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সাহাৰ ঘোৰেইচি | image = Sahar Ghoreishi at 34th Fajr (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত ঘোৰেইচি | native_name = سحر قریشی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|12|27}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০৯–২০২১ | spouse = {{marriage |মেহৰান আখাভান জাকেৰী|2004|2009}} }} '''সাহাৰ ঘোৰেইচি''' (জন্ম: ২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৮৭) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ২০০৯ চনত ''লাজ ও লাজবাজিক'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে আৰু একে বছৰতে ''দেলনাভাজান'' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == সাহাৰ ঘোৰেইচিৰ জন্ম তেহৰাণত হৈছিল। ২০০৪ চনত তেওঁ মেহৰান আখাভান জাকেৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়; ২০০৯ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ ঘটে।<ref>{{Cite web |url=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/765737-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |title=شایعه ای برای سحر قریشی |access-date=2022-07-21 |website=Rokna }}</ref> ইৰানী ফুটবলাৰ মেহদী তাৰেমি<ref>{{Cite web |title=همسر مهدی طارمی کیست؟ / این دختر خوزستانی چگونه با مهدی آشنا شد؟ + عکس |url=https://www.rokna.net/بخش-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/801574-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-07-21 |website=رکنا |language=fa}}</ref> আৰু গায়ক আমিৰ টাটালোৰ<ref>{{Cite web |title=اعلام رسمی خبر ازدواج سحر قریشی و امیر تتلو در روزهای آینده |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=استوری جدید سحر قریشی در مورد امیر تتلو |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=ماجرای سحر قریشی و تتلو به کجا رسید ؟ |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306142737/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=borna.news |date= |title=ماجرای بازگشت سحر قریشی به ایران؛ چه چیزی او را بازگرداند؟ |url=https://borna.news/fa/news/2138173/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-24 |website=fa |language=fa}}</ref> সৈতে তেওঁৰ হ্ৰস্বম্যাদী সম্পৰ্ক আছিল। == কৰ্মজীৱন == ঘোৰেইচিয়ে ২০০৯ চনত ''লাজ-ও-লাজ বাজি'' (ইংৰাজী: "Pertinacity") নামৰ দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠানত এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ''দেলনাভাজান'' নামৰ টিভি ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰি ইৰানীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ব্ৰেণ্ড এণ্ডোৰ্চমেণ্ট (বিজ্ঞাপন) আৰু মডেলিং কাৰ্যতো সক্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=Sahar Ghoreishi on Soureh Cinema |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |access-date=2026-05-24 |archivedate=2019-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191102162650/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|title=Sahar Ghoreishi biography|website=Khabare Rooz News|access-date=2026-05-24|archivedate=2026-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260205015956/https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-26 |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی {{!}} اقتصاد آنلاین |url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2022-03-27 |website=eghtesadonline.com |language=fa |archivedate=2022-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326072223/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |deadurl=yes }}</ref> == বিতৰ্ক == === ফটো বিতৰ্ক === ২০১৯ চনত সামাজিক মাধ্যমত ছাহাৰ ঘৰেইশ্বী আৰু মেহদী তাৰেমিৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ ইংগিত দি কিছুমান ছবি ভাইৰেল হৈ পৰিছিল। ক্ৰমবৰ্ধমান জল্পনা-কল্পনা আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজতে দুয়োপক্ষই ছবিসমূহ প্ৰকাশ পোৱা সন্দৰ্ভত অনুতাপ প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কক বন্ধুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(عکس) واکنش مهدی طارمی در خصوص ارتباط با سحر قریشی |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=ببینید {{!}} اظهارنظر تازه مهدی طارمی درباره رابطه‌اش با سحر قریشی: دوست بودیم و تمام شد |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> === ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত দৃষ্টিভংগী === ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে মহিলাৰ ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত প্ৰৱেশৰ বিৰোধিতা কৰি কৈছিল যে চাৰিওফালে পুৰুষৰ উপস্থিতিয়ে তেওঁক "অস্বস্তি" দিয়ে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ আবুধাবিৰ জায়েদে স্পৰ্টছ চিটি ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত পেৰ্চেপলিছ বনাম আল-হিলালৰ খেল এখনত উপস্থিত আছিল আৰু সেই অনুষ্ঠানত তেওঁৰ কিছুমান ছবি ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=سحرقریشی:موافقم که اجازه نمی دهند خانم هابه استادیوم بروند! |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> তেওঁৰ এই মন্তব্যই বিশেষকৈ সামাজিক মাধ্যমত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite journal |last=24 Hour |date=2017-12-09 |title=سحر قریشی در فضای مجازی به رگبار انتقاد بسته شد |url=https://saat24.news/ |journal=saat24 |language=fa |access-date=2026-05-24 |archivedate=2026-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260219113921/https://www.saat24.news/ |deadurl=yes }}</ref> মাহনাজ আফছাৰ, মসীহ অলিনেজাদ আৰু চালোমে চেইদনীয়াৰ দৰে ৰাজহুৱা ব্যক্তিত্বই তেওঁৰ এই মন্তব্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2017-12-08 |title=پاسخ تند مهناز افشار به سحر قریشی با هشتگ زنان علیه زنان/ عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/735064/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=از حمله تند مجری من‌و‌تو به سحر قریشی تا سکوت مهناز افشار در مقابل این بازیگر |url=https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-69/1236092-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AA%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD |access-date=2025-07-12 |website=خبر فوری - اخبار فوری و لحظه ای {{!}} در لحظه با خبر شوید |language=fa}}</ref> পৰৱৰ্তী এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত তেওঁৰ স্থিতি আছিল তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ সৈতে ভাগ কৰা এক ব্যক্তিগত মতামত আৰু ইয়াৰ কাৰণ হিচাপে তেওঁ "ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ বাবে সুৰক্ষাৰ অভাৱ"ৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=مخالفت سحر قریشی با ورزشگاه رفتن بانوان |url=https://www.parsnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%84%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-69/599311-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-07-12 |website=پارس نیوز |language=fa}}</ref> === ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্ট হেক === ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে ৪.৪ নিযুত অনুৰাগী থকা ঘৰেইশ্বীৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টটো হেক কৰা হৈছিল। কেইবা ঘণ্টাও ধৰি তেওঁৰ পৃষ্ঠাত চৌদি আৰৱৰ ৰজা আৰু দেশখনৰ পতাকাৰ এখন ছবি পোষ্ট কৰি থোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2016-10-07 |title=صفحه اینستاگرام سحر قریشی هک شد! |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/629718/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%87%DA%A9-%D8%B4%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> === পথ পৰিষ্কাৰকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ === ২০২০ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত এটা ভিডিঅ’ পোহৰলৈ আহে য’ত ঘৰেইশ্বীক এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ ওচৰত হাঁহি থকা আৰু বন্ধুবৰ্গক "মই মোৰ পোছাকযোৰ তেওঁৰ সৈতে মিলাই পিন্ধিছোঁ" বুলি কোৱা দেখা গৈছিল। পথ পৰিষ্কাৰকজনে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত "যাওক, বাইদেউ" বুলি কোৱাত ঘৰেইশ্বীয়ে তেওঁৰ বন্ধুবৰ্গক কৈছিল, "তেওঁ মোক যাবলৈ কোৱাটোৱেই মোৰ বাবে বাকী আছিল।" সংবাদ মাধ্যম আৰু সামাজিক মাধ্যমত এই ভিডিঅ’টো ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। তেহৰাণ পৌৰসভাৰ সদস্য মজিদ ফাৰাহানীয়ে কয়, "যদি আনুষ্ঠানিকভাৱে ক্ষমা নোখোজে, তেন্তে তেহৰাণৰ কৃতজ্ঞ জনসাধাৰণৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে মই তেহৰাণ পৌৰসভাৰ আইনী বিভাগৰ পৰা মিছ ছাহাৰ ঘৰেইশ্বীৰ বিৰুদ্ধে আইনী গোচৰ তৰিম।"<ref>{{Cite web |last=kargaronline |date=2020-04-22 |title=شهرداری تهران از «سحر قریشی» شکایت کرد |url=https://kargaronline.ir/fa/news-details/81156/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%C2%AB%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C%C2%BB-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |access-date=2025-07-12 |website=kargaronline{{!}}کارگر آنلاین{{!}} اخبار اقتصادی و فرهنگی |language=fa}}</ref> অভিনেতা চাম দেৰাখ্শানীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত ঘৰেইশ্বীৰ এই কাৰ্যৰ সমালোচনা কৰি তেওঁক ইৰানৰ চিনেমাত যোগাযোগৰ জৰিয়তে অহা "নকল শিল্পী"ৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ লিখিছিল, "কাহিনীটো আৰম্ভ হয় এনে নকল শিল্পীসকলৰ পৰা, যিসকলে নিজৰ বুজাবুজিৰ জৰিয়তে খ্যাতি অৰ্জন কৰে আৰু প্ৰকৃত শিল্পী হোৱাৰ ভ্ৰমত পৰে... শিল্পী সমাজে লাভ কৰা অপমানৰ আধা অংশ আপোনাৰ দৰে মানুহৰ অজ্ঞানতাৰ বাবেই হয়।"<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=واکنش تند سام درخشانی به کلیپ سحر قریشی +عکس |url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-105/989499-%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=پایگاه خبری تحلیلی فردا {{!}} Farda News |language=fa}}</ref> এই সমালোচনাৰ প্ৰত্যুত্তৰত ঘৰেইশ্বীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত পোষ্ট কৰি কয়, "মই গৌৰৱেৰে কওঁ যে মই এই শ্ৰেণীৰ এটা পৰিয়ালতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিলোঁ আৰু মই মোৰ অতীত কেতিয়াও পাহৰি নাযাওঁ।"<ref>{{Cite web |date=2020-04-22 |title=توضیح عجیب سحر قریشی درباره رفتارش با پاکبان/عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/1380096/%D8%AA%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> তেওঁ লগতে কয়:<blockquote>"কিছুদিনৰ পৰা মই ''যাওক'' শব্দটোৰ প্ৰতি সংবেদনশীল হৈ পৰিছোঁ! কথাটো ইমানেই সৰল, কাৰণ বহুদিন ধৰি মোৰ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু ওচৰ-পাজৰৰ লোকসকলে মোক ইৰান এৰি যাবলৈ পৰামৰ্শ দি আহিছে। যেতিয়া সেই সন্মানীয় পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক ''যাওক'' বুলি ক’লে, তেতিয়া মোৰ এনে লাগিল যেন প্ৰকৃতিৰ পৰাই মোক দেশ এৰি যাবলৈ বাৰ্তা দিয়া হৈছে। সেই মৰমৰ পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক অলপো চিনি পোৱা নাছিল আৰু মই শপত খাই কওঁ যে তেওঁক অপমান কৰাৰ মোৰ কোনো উদ্দেশ্য নাছিল। এয়া এটা সৰু ভুল বুজাবুজিৰ বাহিৰেও একো নাছিল। শেষত, তাতকৈ আচৰিত কথা আৰু কি হ’ব পাৰে যে মই এদিন এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ সন্মানীয় ইউনিফৰ্ম পিন্ধি এই পৰিশ্ৰমী আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ গোটটোৰ কাষত থিয় হোৱাৰ এক ৰোমাঞ্চকৰ অনুভৱ লাভ কৰোঁ? পথ পৰিষ্কাৰকৰ ইউনিফৰ্ম পিন্ধাটো কোনো শাস্তি বা আদালতৰ ৰায় নহয়; মোৰ বাবে ই এক মহান গৌৰৱ আৰু আভিজাত্য তথা সততাৰ প্ৰতীক।"</blockquote> === আমিৰ টাটালুৰ সৈতে সম্পৰ্ক === ২০২১ চনত সামাজিক মাধ্যমত শ্বেয়াৰ কৰা কিছুমান ছবিয়ে ঘৰেইশ্বীৰ তুৰস্কলৈ প্ৰব্ৰজন আৰু আমিৰ টাটালুৰ সৈতে থকা আৱেগিক সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়াত অধিক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ঘৰেইশ্বী আৰু টাটালু দুয়োপক্ষই বিভিন্ন ধৰণে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ কথা নিশ্চিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-03-03 |title=امیر تتلو: رابطه من و سحر قریشی قلبی و واقعی است {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |url=https://ensafnews.com/332776/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%aa%d9%84%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%b7%d9%87-%d9%85%d9%86-%d9%88-%d8%b3%d8%ad%d8%b1-%d9%82%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%8c-%d9%82%d9%84%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d9%88%d8%a7/ |access-date=2025-07-12 |website=انصاف نیوز |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید! |url=https://www.khabaronline.ir/news/1605867/%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی |url=https://www.eghtesadonline.com/fa/news/623299/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-09 |title=ماجرای ازدواج سحر قریشی و سفر جنجالی‌اش به کجا رسید؟ {{!}} منتظر خبر جدید باشید |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/662642/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8 |access-date=2025-07-12 |website=همشهری آنلاین |language=fa}}</ref> বিশ্লেষকসকলে এই সম্পৰ্কক বিদেশী বাজি ধৰা (betting) নেটৱৰ্কসমূহৰ প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত কৰিছে আৰু তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে জুয়া খেলা ৱেবছাইটসমূহৰ ভিজিটৰ তথা লাভ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবেই এই বিতৰ্কৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ایران |first=عصر |date= |title=روزنامه خراسان: در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید |url=https://www.asriran.com/fa/news/828296/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{IMDb name|id=nm5068209}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] jwcidy1esvz5updqv5yvb43jxgg3ea2 647841 647839 2026-10-26T06:46:50Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647841 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চহৰ গৰেইশ্বী | image = Sahar Ghoreishi at 34th Fajr (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত ঘোৰেইচি | native_name = سحر قریشی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|12|27}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০৯–২০২১ | spouse = {{marriage |মেহৰান আখাভান জাকেৰী|2004|2009}} }} '''চহৰ গৰেইশ্বী''' ({{Lang-fr|سحر قریشی}}, {{IPA|fr|sæɦǽɹ ɢ̂̊oɹejˈʃːi|pron}}; জন্ম: ২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৮৭) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ২০০৯ চনত ''লাজ ও লাজবাজিক'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে আৰু একে বছৰতে ''দেলনাভাজান'' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == সাহাৰ ঘোৰেইচিৰ জন্ম তেহৰাণত হৈছিল। ২০০৪ চনত তেওঁ মেহৰান আখাভান জাকেৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়; ২০০৯ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ ঘটে।<ref>{{Cite web |url=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/765737-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |title=شایعه ای برای سحر قریشی |access-date=2022-07-21 |website=Rokna }}</ref> ইৰানী ফুটবলাৰ মেহদী তাৰেমি<ref>{{Cite web |title=همسر مهدی طارمی کیست؟ / این دختر خوزستانی چگونه با مهدی آشنا شد؟ + عکس |url=https://www.rokna.net/بخش-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/801574-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-07-21 |website=رکنا |language=fa}}</ref> আৰু গায়ক আমিৰ টাটালোৰ<ref>{{Cite web |title=اعلام رسمی خبر ازدواج سحر قریشی و امیر تتلو در روزهای آینده |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=استوری جدید سحر قریشی در مورد امیر تتلو |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=ماجرای سحر قریشی و تتلو به کجا رسید ؟ |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306142737/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=borna.news |date= |title=ماجرای بازگشت سحر قریشی به ایران؛ چه چیزی او را بازگرداند؟ |url=https://borna.news/fa/news/2138173/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-24 |website=fa |language=fa}}</ref> সৈতে তেওঁৰ হ্ৰস্বম্যাদী সম্পৰ্ক আছিল। == কৰ্মজীৱন == ঘোৰেইচিয়ে ২০০৯ চনত ''লাজ-ও-লাজ বাজি'' (ইংৰাজী: "Pertinacity") নামৰ দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠানত এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ''দেলনাভাজান'' নামৰ টিভি ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰি ইৰানীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ব্ৰেণ্ড এণ্ডোৰ্চমেণ্ট (বিজ্ঞাপন) আৰু মডেলিং কাৰ্যতো সক্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=Sahar Ghoreishi on Soureh Cinema |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |access-date=2026-05-24 |archivedate=2019-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191102162650/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|title=Sahar Ghoreishi biography|website=Khabare Rooz News|access-date=2026-05-24|archivedate=2026-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260205015956/https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-26 |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی {{!}} اقتصاد آنلاین |url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2022-03-27 |website=eghtesadonline.com |language=fa |archivedate=2022-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326072223/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |deadurl=yes }}</ref> == বিতৰ্ক == === ফটো বিতৰ্ক === ২০১৯ চনত সামাজিক মাধ্যমত ছাহাৰ ঘৰেইশ্বী আৰু মেহদী তাৰেমিৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ ইংগিত দি কিছুমান ছবি ভাইৰেল হৈ পৰিছিল। ক্ৰমবৰ্ধমান জল্পনা-কল্পনা আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজতে দুয়োপক্ষই ছবিসমূহ প্ৰকাশ পোৱা সন্দৰ্ভত অনুতাপ প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কক বন্ধুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(عکس) واکنش مهدی طارمی در خصوص ارتباط با سحر قریشی |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=ببینید {{!}} اظهارنظر تازه مهدی طارمی درباره رابطه‌اش با سحر قریشی: دوست بودیم و تمام شد |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> === ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত দৃষ্টিভংগী === ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে মহিলাৰ ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত প্ৰৱেশৰ বিৰোধিতা কৰি কৈছিল যে চাৰিওফালে পুৰুষৰ উপস্থিতিয়ে তেওঁক "অস্বস্তি" দিয়ে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ আবুধাবিৰ জায়েদে স্পৰ্টছ চিটি ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত পেৰ্চেপলিছ বনাম আল-হিলালৰ খেল এখনত উপস্থিত আছিল আৰু সেই অনুষ্ঠানত তেওঁৰ কিছুমান ছবি ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=سحرقریشی:موافقم که اجازه نمی دهند خانم هابه استادیوم بروند! |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> তেওঁৰ এই মন্তব্যই বিশেষকৈ সামাজিক মাধ্যমত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite journal |last=24 Hour |date=2017-12-09 |title=سحر قریشی در فضای مجازی به رگبار انتقاد بسته شد |url=https://saat24.news/ |journal=saat24 |language=fa |access-date=2026-05-24 |archivedate=2026-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260219113921/https://www.saat24.news/ |deadurl=yes }}</ref> মাহনাজ আফছাৰ, মসীহ অলিনেজাদ আৰু চালোমে চেইদনীয়াৰ দৰে ৰাজহুৱা ব্যক্তিত্বই তেওঁৰ এই মন্তব্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2017-12-08 |title=پاسخ تند مهناز افشار به سحر قریشی با هشتگ زنان علیه زنان/ عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/735064/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=از حمله تند مجری من‌و‌تو به سحر قریشی تا سکوت مهناز افشار در مقابل این بازیگر |url=https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-69/1236092-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AA%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD |access-date=2025-07-12 |website=خبر فوری - اخبار فوری و لحظه ای {{!}} در لحظه با خبر شوید |language=fa}}</ref> পৰৱৰ্তী এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত তেওঁৰ স্থিতি আছিল তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ সৈতে ভাগ কৰা এক ব্যক্তিগত মতামত আৰু ইয়াৰ কাৰণ হিচাপে তেওঁ "ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ বাবে সুৰক্ষাৰ অভাৱ"ৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=مخالفت سحر قریشی با ورزشگاه رفتن بانوان |url=https://www.parsnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%84%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-69/599311-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-07-12 |website=پارس نیوز |language=fa}}</ref> === ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্ট হেক === ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে ৪.৪ নিযুত অনুৰাগী থকা ঘৰেইশ্বীৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টটো হেক কৰা হৈছিল। কেইবা ঘণ্টাও ধৰি তেওঁৰ পৃষ্ঠাত চৌদি আৰৱৰ ৰজা আৰু দেশখনৰ পতাকাৰ এখন ছবি পোষ্ট কৰি থোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2016-10-07 |title=صفحه اینستاگرام سحر قریشی هک شد! |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/629718/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%87%DA%A9-%D8%B4%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> === পথ পৰিষ্কাৰকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ === ২০২০ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত এটা ভিডিঅ’ পোহৰলৈ আহে য’ত ঘৰেইশ্বীক এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ ওচৰত হাঁহি থকা আৰু বন্ধুবৰ্গক "মই মোৰ পোছাকযোৰ তেওঁৰ সৈতে মিলাই পিন্ধিছোঁ" বুলি কোৱা দেখা গৈছিল। পথ পৰিষ্কাৰকজনে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত "যাওক, বাইদেউ" বুলি কোৱাত ঘৰেইশ্বীয়ে তেওঁৰ বন্ধুবৰ্গক কৈছিল, "তেওঁ মোক যাবলৈ কোৱাটোৱেই মোৰ বাবে বাকী আছিল।" সংবাদ মাধ্যম আৰু সামাজিক মাধ্যমত এই ভিডিঅ’টো ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। তেহৰাণ পৌৰসভাৰ সদস্য মজিদ ফাৰাহানীয়ে কয়, "যদি আনুষ্ঠানিকভাৱে ক্ষমা নোখোজে, তেন্তে তেহৰাণৰ কৃতজ্ঞ জনসাধাৰণৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে মই তেহৰাণ পৌৰসভাৰ আইনী বিভাগৰ পৰা মিছ ছাহাৰ ঘৰেইশ্বীৰ বিৰুদ্ধে আইনী গোচৰ তৰিম।"<ref>{{Cite web |last=kargaronline |date=2020-04-22 |title=شهرداری تهران از «سحر قریشی» شکایت کرد |url=https://kargaronline.ir/fa/news-details/81156/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%C2%AB%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C%C2%BB-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |access-date=2025-07-12 |website=kargaronline{{!}}کارگر آنلاین{{!}} اخبار اقتصادی و فرهنگی |language=fa}}</ref> অভিনেতা চাম দেৰাখ্শানীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত ঘৰেইশ্বীৰ এই কাৰ্যৰ সমালোচনা কৰি তেওঁক ইৰানৰ চিনেমাত যোগাযোগৰ জৰিয়তে অহা "নকল শিল্পী"ৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ লিখিছিল, "কাহিনীটো আৰম্ভ হয় এনে নকল শিল্পীসকলৰ পৰা, যিসকলে নিজৰ বুজাবুজিৰ জৰিয়তে খ্যাতি অৰ্জন কৰে আৰু প্ৰকৃত শিল্পী হোৱাৰ ভ্ৰমত পৰে... শিল্পী সমাজে লাভ কৰা অপমানৰ আধা অংশ আপোনাৰ দৰে মানুহৰ অজ্ঞানতাৰ বাবেই হয়।"<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=واکنش تند سام درخشانی به کلیپ سحر قریشی +عکس |url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-105/989499-%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=پایگاه خبری تحلیلی فردا {{!}} Farda News |language=fa}}</ref> এই সমালোচনাৰ প্ৰত্যুত্তৰত ঘৰেইশ্বীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত পোষ্ট কৰি কয়, "মই গৌৰৱেৰে কওঁ যে মই এই শ্ৰেণীৰ এটা পৰিয়ালতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিলোঁ আৰু মই মোৰ অতীত কেতিয়াও পাহৰি নাযাওঁ।"<ref>{{Cite web |date=2020-04-22 |title=توضیح عجیب سحر قریشی درباره رفتارش با پاکبان/عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/1380096/%D8%AA%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> তেওঁ লগতে কয়:<blockquote>"কিছুদিনৰ পৰা মই ''যাওক'' শব্দটোৰ প্ৰতি সংবেদনশীল হৈ পৰিছোঁ! কথাটো ইমানেই সৰল, কাৰণ বহুদিন ধৰি মোৰ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু ওচৰ-পাজৰৰ লোকসকলে মোক ইৰান এৰি যাবলৈ পৰামৰ্শ দি আহিছে। যেতিয়া সেই সন্মানীয় পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক ''যাওক'' বুলি ক’লে, তেতিয়া মোৰ এনে লাগিল যেন প্ৰকৃতিৰ পৰাই মোক দেশ এৰি যাবলৈ বাৰ্তা দিয়া হৈছে। সেই মৰমৰ পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক অলপো চিনি পোৱা নাছিল আৰু মই শপত খাই কওঁ যে তেওঁক অপমান কৰাৰ মোৰ কোনো উদ্দেশ্য নাছিল। এয়া এটা সৰু ভুল বুজাবুজিৰ বাহিৰেও একো নাছিল। শেষত, তাতকৈ আচৰিত কথা আৰু কি হ’ব পাৰে যে মই এদিন এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ সন্মানীয় ইউনিফৰ্ম পিন্ধি এই পৰিশ্ৰমী আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ গোটটোৰ কাষত থিয় হোৱাৰ এক ৰোমাঞ্চকৰ অনুভৱ লাভ কৰোঁ? পথ পৰিষ্কাৰকৰ ইউনিফৰ্ম পিন্ধাটো কোনো শাস্তি বা আদালতৰ ৰায় নহয়; মোৰ বাবে ই এক মহান গৌৰৱ আৰু আভিজাত্য তথা সততাৰ প্ৰতীক।"</blockquote> === আমিৰ টাটালুৰ সৈতে সম্পৰ্ক === ২০২১ চনত সামাজিক মাধ্যমত শ্বেয়াৰ কৰা কিছুমান ছবিয়ে ঘৰেইশ্বীৰ তুৰস্কলৈ প্ৰব্ৰজন আৰু আমিৰ টাটালুৰ সৈতে থকা আৱেগিক সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়াত অধিক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ঘৰেইশ্বী আৰু টাটালু দুয়োপক্ষই বিভিন্ন ধৰণে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ কথা নিশ্চিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-03-03 |title=امیر تتلو: رابطه من و سحر قریشی قلبی و واقعی است {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |url=https://ensafnews.com/332776/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%aa%d9%84%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%b7%d9%87-%d9%85%d9%86-%d9%88-%d8%b3%d8%ad%d8%b1-%d9%82%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%8c-%d9%82%d9%84%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d9%88%d8%a7/ |access-date=2025-07-12 |website=انصاف نیوز |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید! |url=https://www.khabaronline.ir/news/1605867/%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی |url=https://www.eghtesadonline.com/fa/news/623299/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-09 |title=ماجرای ازدواج سحر قریشی و سفر جنجالی‌اش به کجا رسید؟ {{!}} منتظر خبر جدید باشید |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/662642/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8 |access-date=2025-07-12 |website=همشهری آنلاین |language=fa}}</ref> বিশ্লেষকসকলে এই সম্পৰ্কক বিদেশী বাজি ধৰা (betting) নেটৱৰ্কসমূহৰ প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত কৰিছে আৰু তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে জুয়া খেলা ৱেবছাইটসমূহৰ ভিজিটৰ তথা লাভ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবেই এই বিতৰ্কৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ایران |first=عصر |date= |title=روزنامه خراسان: در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید |url=https://www.asriran.com/fa/news/828296/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{IMDb name|id=nm5068209}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] mk83ymtnpigao7s6aa20et96dca9vis 647842 647841 2026-10-26T06:55:01Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647842 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = চহৰ গৰেইশ্বী | image = Sahar Ghoreishi at 34th Fajr (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত ঘোৰেইচি | native_name = سحر قریشی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|12|27}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০৯–২০২১ | spouse = {{marriage |মেহৰান আখাভান জাকেৰী|2004|2009}} }} '''চহৰ গৰেইশ্বী''' ({{Lang-fa|سحر قریشی}}, {{IPA|fa|sæɦǽɹ ɢ̂̊oɹejˈʃːi|pron}}; জন্ম: ২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৮৭) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ২০০৯ চনত ''লাজ ও লাজবাজিক'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে আৰু একে বছৰতে ''দেলনাভাজান'' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == সাহাৰ ঘোৰেইচিৰ জন্ম তেহৰাণত হৈছিল। ২০০৪ চনত তেওঁ মেহৰান আখাভান জাকেৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়; ২০০৯ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ ঘটে।<ref>{{Cite web |url=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/765737-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |title=شایعه ای برای سحر قریشی |access-date=2022-07-21 |website=Rokna }}</ref> ইৰানী ফুটবলাৰ মেহদী তাৰেমি<ref>{{Cite web |title=همسر مهدی طارمی کیست؟ / این دختر خوزستانی چگونه با مهدی آشنا شد؟ + عکس |url=https://www.rokna.net/بخش-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/801574-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-07-21 |website=رکنا |language=fa}}</ref> আৰু গায়ক আমিৰ টাটালোৰ<ref>{{Cite web |title=اعلام رسمی خبر ازدواج سحر قریشی و امیر تتلو در روزهای آینده |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=استوری جدید سحر قریشی در مورد امیر تتلو |url=https://mojnews.com |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری موج |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=ماجرای سحر قریشی و تتلو به کجا رسید ؟ |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |access-date=2022-05-12 |website=خبرگزاری برنا |language=fa |archivedate=2022-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306142737/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1303874-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=borna.news |date= |title=ماجرای بازگشت سحر قریشی به ایران؛ چه چیزی او را بازگرداند؟ |url=https://borna.news/fa/news/2138173/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-02-24 |website=fa |language=fa}}</ref> সৈতে তেওঁৰ হ্ৰস্বম্যাদী সম্পৰ্ক আছিল। == কৰ্মজীৱন == ঘোৰেইচিয়ে ২০০৯ চনত ''লাজ-ও-লাজ বাজি'' (ইংৰাজী: "Pertinacity") নামৰ দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠানত এটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ''দেলনাভাজান'' নামৰ টিভি ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰি ইৰানীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ব্ৰেণ্ড এণ্ডোৰ্চমেণ্ট (বিজ্ঞাপন) আৰু মডেলিং কাৰ্যতো সক্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=Sahar Ghoreishi on Soureh Cinema |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |access-date=2026-05-24 |archivedate=2019-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191102162650/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139005180200/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|title=Sahar Ghoreishi biography|website=Khabare Rooz News|access-date=2026-05-24|archivedate=2026-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260205015956/https://www.khabarerooz.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-70/14302-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-26 |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی {{!}} اقتصاد آنلاین |url=https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2022-03-27 |website=eghtesadonline.com |language=fa |archivedate=2022-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220326072223/https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-203/623299-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |deadurl=yes }}</ref> == বিতৰ্ক == === ফটো বিতৰ্ক === ২০১৯ চনত সামাজিক মাধ্যমত ছাহাৰ ঘৰেইশ্বী আৰু মেহদী তাৰেমিৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ ইংগিত দি কিছুমান ছবি ভাইৰেল হৈ পৰিছিল। ক্ৰমবৰ্ধমান জল্পনা-কল্পনা আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাজতে দুয়োপক্ষই ছবিসমূহ প্ৰকাশ পোৱা সন্দৰ্ভত অনুতাপ প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কক বন্ধুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(عکس) واکنش مهدی طارمی در خصوص ارتباط با سحر قریشی |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=ببینید {{!}} اظهارنظر تازه مهدی طارمی درباره رابطه‌اش با سحر قریشی: دوست بودیم و تمام شد |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> === ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত দৃষ্টিভংগী === ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে মহিলাৰ ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত প্ৰৱেশৰ বিৰোধিতা কৰি কৈছিল যে চাৰিওফালে পুৰুষৰ উপস্থিতিয়ে তেওঁক "অস্বস্তি" দিয়ে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ আবুধাবিৰ জায়েদে স্পৰ্টছ চিটি ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত পেৰ্চেপলিছ বনাম আল-হিলালৰ খেল এখনত উপস্থিত আছিল আৰু সেই অনুষ্ঠানত তেওঁৰ কিছুমান ছবি ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=سحرقریشی:موافقم که اجازه نمی دهند خانم هابه استادیوم بروند! |url=https://donya-e-eqtesad.com |access-date=2025-07-12 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> তেওঁৰ এই মন্তব্যই বিশেষকৈ সামাজিক মাধ্যমত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite journal |last=24 Hour |date=2017-12-09 |title=سحر قریشی در فضای مجازی به رگبار انتقاد بسته شد |url=https://saat24.news/ |journal=saat24 |language=fa |access-date=2026-05-24 |archivedate=2026-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260219113921/https://www.saat24.news/ |deadurl=yes }}</ref> মাহনাজ আফছাৰ, মসীহ অলিনেজাদ আৰু চালোমে চেইদনীয়াৰ দৰে ৰাজহুৱা ব্যক্তিত্বই তেওঁৰ এই মন্তব্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2017-12-08 |title=پاسخ تند مهناز افشار به سحر قریشی با هشتگ زنان علیه زنان/ عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/735064/%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=از حمله تند مجری من‌و‌تو به سحر قریشی تا سکوت مهناز افشار در مقابل این بازیگر |url=https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-69/1236092-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86-%D8%AA%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AD |access-date=2025-07-12 |website=خبر فوری - اخبار فوری و لحظه ای {{!}} در لحظه با خبر شوید |language=fa}}</ref> পৰৱৰ্তী এটা সাক্ষাৎকাৰত ঘৰেইশ্বীয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ প্ৰৱেশ সন্দৰ্ভত তেওঁৰ স্থিতি আছিল তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ সৈতে ভাগ কৰা এক ব্যক্তিগত মতামত আৰু ইয়াৰ কাৰণ হিচাপে তেওঁ "ষ্টেডিয়ামত মহিলাৰ বাবে সুৰক্ষাৰ অভাৱ"ৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=مخالفت سحر قریشی با ورزشگاه رفتن بانوان |url=https://www.parsnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%84%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-69/599311-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-07-12 |website=پارس نیوز |language=fa}}</ref> === ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্ট হেক === ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে ৪.৪ নিযুত অনুৰাগী থকা ঘৰেইশ্বীৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টটো হেক কৰা হৈছিল। কেইবা ঘণ্টাও ধৰি তেওঁৰ পৃষ্ঠাত চৌদি আৰৱৰ ৰজা আৰু দেশখনৰ পতাকাৰ এখন ছবি পোষ্ট কৰি থোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2016-10-07 |title=صفحه اینستاگرام سحر قریشی هک شد! |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/629718/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%87%DA%A9-%D8%B4%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> === পথ পৰিষ্কাৰকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ === ২০২০ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত এটা ভিডিঅ’ পোহৰলৈ আহে য’ত ঘৰেইশ্বীক এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ ওচৰত হাঁহি থকা আৰু বন্ধুবৰ্গক "মই মোৰ পোছাকযোৰ তেওঁৰ সৈতে মিলাই পিন্ধিছোঁ" বুলি কোৱা দেখা গৈছিল। পথ পৰিষ্কাৰকজনে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত "যাওক, বাইদেউ" বুলি কোৱাত ঘৰেইশ্বীয়ে তেওঁৰ বন্ধুবৰ্গক কৈছিল, "তেওঁ মোক যাবলৈ কোৱাটোৱেই মোৰ বাবে বাকী আছিল।" সংবাদ মাধ্যম আৰু সামাজিক মাধ্যমত এই ভিডিঅ’টো ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। তেহৰাণ পৌৰসভাৰ সদস্য মজিদ ফাৰাহানীয়ে কয়, "যদি আনুষ্ঠানিকভাৱে ক্ষমা নোখোজে, তেন্তে তেহৰাণৰ কৃতজ্ঞ জনসাধাৰণৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে মই তেহৰাণ পৌৰসভাৰ আইনী বিভাগৰ পৰা মিছ ছাহাৰ ঘৰেইশ্বীৰ বিৰুদ্ধে আইনী গোচৰ তৰিম।"<ref>{{Cite web |last=kargaronline |date=2020-04-22 |title=شهرداری تهران از «سحر قریشی» شکایت کرد |url=https://kargaronline.ir/fa/news-details/81156/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%C2%AB%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C%C2%BB-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ |access-date=2025-07-12 |website=kargaronline{{!}}کارگر آنلاین{{!}} اخبار اقتصادی و فرهنگی |language=fa}}</ref> অভিনেতা চাম দেৰাখ্শানীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত ঘৰেইশ্বীৰ এই কাৰ্যৰ সমালোচনা কৰি তেওঁক ইৰানৰ চিনেমাত যোগাযোগৰ জৰিয়তে অহা "নকল শিল্পী"ৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁ লিখিছিল, "কাহিনীটো আৰম্ভ হয় এনে নকল শিল্পীসকলৰ পৰা, যিসকলে নিজৰ বুজাবুজিৰ জৰিয়তে খ্যাতি অৰ্জন কৰে আৰু প্ৰকৃত শিল্পী হোৱাৰ ভ্ৰমত পৰে... শিল্পী সমাজে লাভ কৰা অপমানৰ আধা অংশ আপোনাৰ দৰে মানুহৰ অজ্ঞানতাৰ বাবেই হয়।"<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=واکنش تند سام درخشانی به کلیپ سحر قریشی +عکس |url=https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-105/989499-%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=پایگاه خبری تحلیلی فردا {{!}} Farda News |language=fa}}</ref> এই সমালোচনাৰ প্ৰত্যুত্তৰত ঘৰেইশ্বীয়ে ইনষ্টাগ্ৰামত পোষ্ট কৰি কয়, "মই গৌৰৱেৰে কওঁ যে মই এই শ্ৰেণীৰ এটা পৰিয়ালতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিলোঁ আৰু মই মোৰ অতীত কেতিয়াও পাহৰি নাযাওঁ।"<ref>{{Cite web |date=2020-04-22 |title=توضیح عجیب سحر قریشی درباره رفتارش با پاکبان/عکس |url=https://www.khabaronline.ir/news/1380096/%D8%AA%D9%8... |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> তেওঁ লগতে কয়:<blockquote>"কিছুদিনৰ পৰা মই ''যাওক'' শব্দটোৰ প্ৰতি সংবেদনশীল হৈ পৰিছোঁ! কথাটো ইমানেই সৰল, কাৰণ বহুদিন ধৰি মোৰ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু ওচৰ-পাজৰৰ লোকসকলে মোক ইৰান এৰি যাবলৈ পৰামৰ্শ দি আহিছে। যেতিয়া সেই সন্মানীয় পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক ''যাওক'' বুলি ক’লে, তেতিয়া মোৰ এনে লাগিল যেন প্ৰকৃতিৰ পৰাই মোক দেশ এৰি যাবলৈ বাৰ্তা দিয়া হৈছে। সেই মৰমৰ পথ পৰিষ্কাৰকজনে মোক অলপো চিনি পোৱা নাছিল আৰু মই শপত খাই কওঁ যে তেওঁক অপমান কৰাৰ মোৰ কোনো উদ্দেশ্য নাছিল। এয়া এটা সৰু ভুল বুজাবুজিৰ বাহিৰেও একো নাছিল। শেষত, তাতকৈ আচৰিত কথা আৰু কি হ’ব পাৰে যে মই এদিন এজন পথ পৰিষ্কাৰকৰ সন্মানীয় ইউনিফৰ্ম পিন্ধি এই পৰিশ্ৰমী আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ গোটটোৰ কাষত থিয় হোৱাৰ এক ৰোমাঞ্চকৰ অনুভৱ লাভ কৰোঁ? পথ পৰিষ্কাৰকৰ ইউনিফৰ্ম পিন্ধাটো কোনো শাস্তি বা আদালতৰ ৰায় নহয়; মোৰ বাবে ই এক মহান গৌৰৱ আৰু আভিজাত্য তথা সততাৰ প্ৰতীক।"</blockquote> === আমিৰ টাটালুৰ সৈতে সম্পৰ্ক === ২০২১ চনত সামাজিক মাধ্যমত শ্বেয়াৰ কৰা কিছুমান ছবিয়ে ঘৰেইশ্বীৰ তুৰস্কলৈ প্ৰব্ৰজন আৰু আমিৰ টাটালুৰ সৈতে থকা আৱেগিক সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়াত অধিক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ঘৰেইশ্বী আৰু টাটালু দুয়োপক্ষই বিভিন্ন ধৰণে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ কথা নিশ্চিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-03-03 |title=امیر تتلو: رابطه من و سحر قریشی قلبی و واقعی است {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |url=https://ensafnews.com/332776/%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%aa%d9%84%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%b7%d9%87-%d9%85%d9%86-%d9%88-%d8%b3%d8%ad%d8%b1-%d9%82%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%8c-%d9%82%d9%84%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d9%88%d8%a7/ |access-date=2025-07-12 |website=انصاف نیوز |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید! |url=https://www.khabaronline.ir/news/1605867/%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=عکس عروسی تتلو و سحر قریشی |url=https://www.eghtesadonline.com/fa/news/623299/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-09 |title=ماجرای ازدواج سحر قریشی و سفر جنجالی‌اش به کجا رسید؟ {{!}} منتظر خبر جدید باشید |url=https://www.hamshahrionline.ir/news/662642/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8 |access-date=2025-07-12 |website=همشهری آنلاین |language=fa}}</ref> বিশ্লেষকসকলে এই সম্পৰ্কক বিদেশী বাজি ধৰা (betting) নেটৱৰ্কসমূহৰ প্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত কৰিছে আৰু তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে জুয়া খেলা ৱেবছাইটসমূহৰ ভিজিটৰ তথা লাভ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবেই এই বিতৰ্কৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ایران |first=عصر |date= |title=روزنامه خراسان: در دام تتلو و سحر قریشی نیفتید |url=https://www.asriran.com/fa/news/828296/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%AA%D9%84%D9%88-%D9%88-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%AA%DB%8C%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{IMDb name|id=nm5068209}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] ae3lx2daaccpx4bsqz5wip5lmg7ji06 0 137014 647844 647575 2026-10-26T07:00:59Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647844 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী | caption = ২০২২ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পূৰাবেদীনী | native_name = پردیس پورعابدینی | native_name_lang = Fa | image = پردیس پورعابدینی.jpg | image_upright = | birth_date = {{birth date and age|2000|04|10|df=y}} | spouse = আমীৰ হোছেইন মূছাৱী | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]] | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৯–বৰ্তমান }} '''পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী''' ({{Lang-fa|پردیس پورعابدینی}}, {{IPA|fa|pʰæɹd̪íːse pʰuːɹʔɒːbéd̪iːníː|pron}}; জন্ম: ১০ এপ্ৰিল ২০০০) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ''আঘাজাদেহ'' (ব্লু ব্লাড; ২০২০–২০২১) ধাৰাবাহিকত ''ৰাজিয়ে মোগাদ্দাম'' আৰু ''ফেৰেশতেহছ চিন'' (২০২৩–২০২৪) ধাৰাবাহিকত ''ফেৰেশতেহ খাদেম'' চৰিত্ৰত কৰা মুখ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দুবাৰকৈ হাফেজ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। ২০২৩ চনৰ যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ ''ঘৰিব'' (আননোন)ত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টেল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনিৰ জন্ম ২০০০ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ইৰানৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ দুগৰাকী ভগ্নী আছে আৰু তেওঁ পৰিয়ালটোৰ দ্বিতীয় সন্তান। তেওঁৰ ডাঙৰ ভগ্নী এগৰাকী চিকিৎসক। তেওঁৰ মাতৃ এগৰাকী হেয়াৰড্ৰেছাৰ আৰু পিতৃ বাবাক পৌৰাবেদীনি চ’ফাৰ কোম্পানীৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া (CEO)।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی پردیس پورعابدینی بازیگر و همسرش + زندگینامه|url=https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/بیوگرافی-بازیگران/بیوگرافی-پردیس-پورعابدینی|access-date=2021-11-26|website=نم نمک|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-28|title=بیوگرافی پردیس پورعابدینی بازیگر نقش راضیه (مانلی) در سریال آقازاده + اینستاگرام|url=https://pendarmovie.com/4480/biography-pardis-pourabedini/|access-date=2021-11-26|website=پندار مووی|language=fa-IR|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126205144/https://pendarmovie.com/4480/biography-pardis-pourabedini/|deadurl=yes}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == তেওঁ এক অজ্ঞাত তাৰিখত অভিনেতা আমিৰ হোছেইন মৌচাভিৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বিবাহৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ২৫ জুলাইত ''৬ ইন দ্য মৰ্নিং'' চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰিমিয়াৰত তেওঁলোকক প্ৰথমবাৰৰ বাবে একেলগে দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-07-26 |title=عکس {{!}} رونمایی پردیس پورعابدینی از همسرش در یک مراسم! |url=https://www.khabaronline.ir/photo/1936783/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85 |access-date=2024-09-22 |website=www.khabaronline.ir |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=عکسی از همسر پردیس پور عابدینی که پربازدید شد |url=https://namnak.com/pardis-pourabedini-husband.p94767 |access-date=2024-09-22 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922135218/https://namnak.com/pardis-pourabedini-husband.p94767 |deadurl=yes }}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০২২ | কিলিং এ ট্ৰেইটৰ | ''টুডেজ ৱেষ্ট''ৰ সাংবাদিক | মাছৌদ কিমিয়াই | কেমিঅ’ (অতিথি শিল্পী) |<ref>{{Cite web|last=Behnegarsoft.com|date=2021-01-18|title=اختصاصی "سینماایدهآل"/ پردیس پورعابدینی بازیگر جدید "خائن کشی" مسعود کیمیایی {{!}} سینماایدهآل|url=http://www.cinemaideal.ir/news/57/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|access-date=2021-11-26|website=سینماایدهآل {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینماایدهآل|language=fa|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126205142/http://www.cinemaideal.ir/news/57/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|deadurl=yes}}</ref> |- | মাদাৰলেছ | মাহৰুজ | মৰ্তেজা ফাতেমি | |<ref>{{Cite web|date=2021-09-15|title=پردیس پورعابدینی بازیگر "بیمادر" شد|url=https://www.khabaronline.ir/news/1555055/پردیس-پورعابدینی-بازیگر-بی-مادر-شد|access-date=2021-10-10|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | ২০২৩ | ঘৰিব (আননোন) | কাজল | মহম্মদ হোছেইন লাতিফি | |<ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2023-01-27 |title=اطلاعات کامل فیلم غریب |url=https://www.filimo.com/shot/141797/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8/ |access-date=2023-02-07 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207234336/https://www.filimo.com/shot/141797/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8/ |deadurl=yes }}</ref> |- | ইন দ্য ফৰ্ম অৱ লাভ | | চিয়াভাশ আছ'আদি | |<ref>{{Cite web|date=2021-03-21|title=سه بازیگر زن فیلم "غریزه" معرفی شدند|url=https://www.khabaronline.ir/news/1497654/سه-بازیگر-زن-فیلم-غریزه-معرفی-شدند|access-date=2021-10-10|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref> |- | ঘোষণা হ’বলগীয়া | গ্ৰেপ চিড্ছ | | ইব্ৰাহিম ইব্ৰাহিমিয়ান | চিত্ৰগ্ৰহণ চলি আছে |<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=پانته‌آ پناهی‌ها و پردیس پورعابدینی به «دانه‌های انگور» پیوستند |url=https://www.mehrnews.com/news/6681127/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87-%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%8... |access-date=2025-12-07 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |} === ৱেব / ওটিটি === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | প্লেটফৰ্ম ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০২০–২০২১ | আঘাজাদেহ (ব্লু ব্লাড) | ৰাজিয়ে মোগাদ্দাম / মানেলি | বেহৰাং তোফিঘী | ফিলিমো, নামাভা | মুখ্য চৰিত্ৰ; ২৯টা খণ্ড |<ref>{{Cite web|title=سریال آقازاده ،خلاصه داستان، بازیگران و تعداد قسمت ها|url=https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7|access-date=2021-11-26|website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agency|language=fa|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126210828/https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7|deadurl=yes}}</ref> |- | দ্য স্মেল অৱ ব্লাড | নিজে | ৱাহিদ ছায়েদী | ফিলিমো, নামাভা | তথ্যচিত্ৰ; ১১টা খণ্ড |<ref>{{Cite web|title=بوی خون|url=https://www.filimo.com/m/40359|access-date=2021-10-10|website=فیلیمو|language=fa|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010154107/https://www.filimo.com/m/40359|deadurl=yes}}</ref> |- ! scope=row| ২০২১ | দ্য ৰেষ্টলেছ হাৰ্ট | কথক (ন্যেৰেটৰ) | আমিৰ হোছেইন আৰ্চিন | ফিলিমো | বিশেষ অনুষ্ঠান; ১০টা খণ্ড |<ref>{{Citation|title=دل بی تاب|url=https://www.filimo.com/m/93568|language=fa|access-date=2021-10-10|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010154104/https://www.filimo.com/m/93568}}</ref> |- ! scope=row| ২০২৩–২০২৪ | ফেৰেশতেহছ চিন | ফেৰেশতেহ খাদেম | হামিদ আন্ঘা | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ; ১৮টা খণ্ড |<ref>{{Cite web |date=2023-12-02 |title=سریال گناه فرشته شهاب حسینی سریال گناه فرشته شهاب حسینی؛ زمان پخش، داستان و بازیگران |url=http://sahebkhabar.ir/news/63809898/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-12-02 |website=صاحب‌خبر |language=fa |archivedate=2025-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250121231841/https://sahebkhabar.ir/news/63809898/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref> |- | ঘোষণা হ’বলগীয়া | ৱাইট মেজিক | | আইদা পানাহান্দেহ | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ |<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال جادوی سفید آیدا پناهنده + زمان پخش |url=https://namnak.com/jadoye-sefid-serial.p95548 |access-date=2024-09-22 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922133211/https://namnak.com/jadoye-sefid-serial.p95548 |deadurl=yes }}</ref> |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | চেনেল ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row| ২০২২ | চেভেন | নিজে | মুজতবা আমিনী | আইআৰআইবি টিভি৩ (IRIB TV3) | খণ্ড° "৬.১৭" |<ref>{{Cite web |last=Behnegarsoft.com |date=2022-02-05 |title=ناگفته‌های میترا حجار و پردیس پورعابدینی درباره "بی مادر" {{!}} مردم فردا |url=https://www.mardomefarda.ir/news/3680/ناگفته-های-میترا-حجار-پردیس-پورعابدینی-درباره-بی-مادر |access-date=2022-04-27 |website=مردم فردا {{!}} اخبار اجتماعی ، تحلیلی و سیاسی |language=fa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411073133/https://www.mardomefarda.ir/news/3680/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1 |archivedate=2023-04-11 |deadurl=yes}}</ref> |} == থিয়েটাৰ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | নাট্যকাৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | মঞ্চ ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০১৯ | ইট মাইট হেপেন টু ইউ টু | | ছাঈদ নাঈমিপুৰ | মৰিয়ম বৰজেগাৰ | নোফেল লোশাতো থিয়েটাৰ | |- | ফ্ৰাইডে নুন ষ্ট’ৰী | আজাদেহ | মহম্মদ মোছাভাট | নাচিম অদবী | ছেপান্দ থিয়েটাৰ, নোফেল লোশাতো থিয়েটাৰ |<ref>{{Cite web |date=2019-06-20 |title=نمايش "قصه ظهر جمعه" با حضور مسعود کیمیایی، گلاب آدينه، لعيا زنگنه و بابک صحرایی |url=https://tribunehonar.com/?p=32737 |access-date=2022-04-27 |website=تریبون هنر |language=en |archivedate=2022-06-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628031451/https://tribunehonar.com/?p=32737 |deadurl=yes }}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == [[File:پردیس پورعابدینی در چهل و یکمین جشنواره فجر.jpg|thumb|২০২৩ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত অনুষ্ঠিত ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত 'ঘৰিব' (আননোন) চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে লাভ কৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টেল চিমৰ্ঘ বঁটাটো হাতত লৈ পৌৰাবেদীনি। ]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, প্ৰদান কৰা বৰ্ষ, বিভাগ, মনোনীত কৰ্ম আৰু মনোনয়নৰ ফলাফল |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" |ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |২০২৩ |শ্ৰেষ্ঠ মুখ্য অভিনেত্ৰী |ঘৰিব (আননোন) |{{won}} |<ref>{{Cite web |date=2023-02-10 |title=اعلام اسامی داوران و نامزدهای جشنواره فیلم فجر |url=https://www.isna.ir/news/1401112116572/اعلام-اسامی-داوران-و-نامزدهای-جشنواره-فیلم-فجر |access-date=2023-02-11 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |হাফেজ বঁটা |২০২১ | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – নাট্যধৰ্মী দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক |আঘাজাদেহ (ব্লু ব্লাড) |{{Nom}} |<ref>{{Cite web|title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟|url=https://borna.news|access-date=2021-11-14|website=خبرگزاری برنا|language=fa}}</ref> |- |২০২৪ |ফেৰেশতেহছ চিন |{{nom}} |<ref>{{Cite web |title=بازیگران و سریال‌های نامزد دریافت تندیس حافظ را بشناسید - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/6291653/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%8... |access-date=2024-11-18 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |ৰেজিষ্টেন্স আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |২০২৩ |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী |ঘৰিব (আননোন) |{{nom}} |<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=اعلام نامزدهای جشنواره فیلم مقاومت |url=https://www.isna.ir/news/1401121611922/اعلام-نامزدهای-جشنواره-فیلم-مقاومت |access-date=2023-03-13 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|13057806}} *[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=140111220011 Pardis Pourabedini]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) *[https://instagram.com/pardis.pourabedini Pardis Pourabedini] on [[Instagram]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] r3gq3mcnl6q7thbxz5lcw3u8jtefa12 647845 647844 2026-10-26T07:01:21Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনি]]ৰ পৰা [[পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647844 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী | caption = ২০২২ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পূৰাবেদীনী | native_name = پردیس پورعابدینی | native_name_lang = Fa | image = پردیس پورعابدینی.jpg | image_upright = | birth_date = {{birth date and age|2000|04|10|df=y}} | spouse = আমীৰ হোছেইন মূছাৱী | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]] | height = | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১৯–বৰ্তমান }} '''পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী''' ({{Lang-fa|پردیس پورعابدینی}}, {{IPA|fa|pʰæɹd̪íːse pʰuːɹʔɒːbéd̪iːníː|pron}}; জন্ম: ১০ এপ্ৰিল ২০০০) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ''আঘাজাদেহ'' (ব্লু ব্লাড; ২০২০–২০২১) ধাৰাবাহিকত ''ৰাজিয়ে মোগাদ্দাম'' আৰু ''ফেৰেশতেহছ চিন'' (২০২৩–২০২৪) ধাৰাবাহিকত ''ফেৰেশতেহ খাদেম'' চৰিত্ৰত কৰা মুখ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দুবাৰকৈ হাফেজ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। ২০২৩ চনৰ যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ ''ঘৰিব'' (আননোন)ত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টেল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনিৰ জন্ম ২০০০ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ইৰানৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ দুগৰাকী ভগ্নী আছে আৰু তেওঁ পৰিয়ালটোৰ দ্বিতীয় সন্তান। তেওঁৰ ডাঙৰ ভগ্নী এগৰাকী চিকিৎসক। তেওঁৰ মাতৃ এগৰাকী হেয়াৰড্ৰেছাৰ আৰু পিতৃ বাবাক পৌৰাবেদীনি চ’ফাৰ কোম্পানীৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া (CEO)।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی پردیس پورعابدینی بازیگر و همسرش + زندگینامه|url=https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/بیوگرافی-بازیگران/بیوگرافی-پردیس-پورعابدینی|access-date=2021-11-26|website=نم نمک|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-28|title=بیوگرافی پردیس پورعابدینی بازیگر نقش راضیه (مانلی) در سریال آقازاده + اینستاگرام|url=https://pendarmovie.com/4480/biography-pardis-pourabedini/|access-date=2021-11-26|website=پندار مووی|language=fa-IR|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126205144/https://pendarmovie.com/4480/biography-pardis-pourabedini/|deadurl=yes}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == তেওঁ এক অজ্ঞাত তাৰিখত অভিনেতা আমিৰ হোছেইন মৌচাভিৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বিবাহৰ পিছত ২০২৪ চনৰ ২৫ জুলাইত ''৬ ইন দ্য মৰ্নিং'' চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰিমিয়াৰত তেওঁলোকক প্ৰথমবাৰৰ বাবে একেলগে দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-07-26 |title=عکس {{!}} رونمایی پردیس پورعابدینی از همسرش در یک مراسم! |url=https://www.khabaronline.ir/photo/1936783/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85 |access-date=2024-09-22 |website=www.khabaronline.ir |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=عکسی از همسر پردیس پور عابدینی که پربازدید شد |url=https://namnak.com/pardis-pourabedini-husband.p94767 |access-date=2024-09-22 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922135218/https://namnak.com/pardis-pourabedini-husband.p94767 |deadurl=yes }}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০২২ | কিলিং এ ট্ৰেইটৰ | ''টুডেজ ৱেষ্ট''ৰ সাংবাদিক | মাছৌদ কিমিয়াই | কেমিঅ’ (অতিথি শিল্পী) |<ref>{{Cite web|last=Behnegarsoft.com|date=2021-01-18|title=اختصاصی "سینماایدهآل"/ پردیس پورعابدینی بازیگر جدید "خائن کشی" مسعود کیمیایی {{!}} سینماایدهآل|url=http://www.cinemaideal.ir/news/57/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|access-date=2021-11-26|website=سینماایدهآل {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینماایدهآل|language=fa|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126205142/http://www.cinemaideal.ir/news/57/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%A6%D9%86-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|deadurl=yes}}</ref> |- | মাদাৰলেছ | মাহৰুজ | মৰ্তেজা ফাতেমি | |<ref>{{Cite web|date=2021-09-15|title=پردیس پورعابدینی بازیگر "بیمادر" شد|url=https://www.khabaronline.ir/news/1555055/پردیس-پورعابدینی-بازیگر-بی-مادر-شد|access-date=2021-10-10|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | ২০২৩ | ঘৰিব (আননোন) | কাজল | মহম্মদ হোছেইন লাতিফি | |<ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2023-01-27 |title=اطلاعات کامل فیلم غریب |url=https://www.filimo.com/shot/141797/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8/ |access-date=2023-02-07 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2023-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207234336/https://www.filimo.com/shot/141797/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8/ |deadurl=yes }}</ref> |- | ইন দ্য ফৰ্ম অৱ লাভ | | চিয়াভাশ আছ'আদি | |<ref>{{Cite web|date=2021-03-21|title=سه بازیگر زن فیلم "غریزه" معرفی شدند|url=https://www.khabaronline.ir/news/1497654/سه-بازیگر-زن-فیلم-غریزه-معرفی-شدند|access-date=2021-10-10|website=خبرآنلاین|language=fa}}</ref> |- | ঘোষণা হ’বলগীয়া | গ্ৰেপ চিড্ছ | | ইব্ৰাহিম ইব্ৰাহিমিয়ান | চিত্ৰগ্ৰহণ চলি আছে |<ref>{{Cite web |date=2025-12-07 |title=پانته‌آ پناهی‌ها و پردیس پورعابدینی به «دانه‌های انگور» پیوستند |url=https://www.mehrnews.com/news/6681127/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87-%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%8... |access-date=2025-12-07 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |} === ৱেব / ওটিটি === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | প্লেটফৰ্ম ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০২০–২০২১ | আঘাজাদেহ (ব্লু ব্লাড) | ৰাজিয়ে মোগাদ্দাম / মানেলি | বেহৰাং তোফিঘী | ফিলিমো, নামাভা | মুখ্য চৰিত্ৰ; ২৯টা খণ্ড |<ref>{{Cite web|title=سریال آقازاده ،خلاصه داستان، بازیگران و تعداد قسمت ها|url=https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7|access-date=2021-11-26|website=دوات آنلاین - پایگاه خبری و تحلیلی {{!}} DavatOnline News Agency|language=fa|archivedate=2021-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126210828/https://davatonline.ir/content/179646/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7|deadurl=yes}}</ref> |- | দ্য স্মেল অৱ ব্লাড | নিজে | ৱাহিদ ছায়েদী | ফিলিমো, নামাভা | তথ্যচিত্ৰ; ১১টা খণ্ড |<ref>{{Cite web|title=بوی خون|url=https://www.filimo.com/m/40359|access-date=2021-10-10|website=فیلیمو|language=fa|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010154107/https://www.filimo.com/m/40359|deadurl=yes}}</ref> |- ! scope=row| ২০২১ | দ্য ৰেষ্টলেছ হাৰ্ট | কথক (ন্যেৰেটৰ) | আমিৰ হোছেইন আৰ্চিন | ফিলিমো | বিশেষ অনুষ্ঠান; ১০টা খণ্ড |<ref>{{Citation|title=دل بی تاب|url=https://www.filimo.com/m/93568|language=fa|access-date=2021-10-10|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010154104/https://www.filimo.com/m/93568}}</ref> |- ! scope=row| ২০২৩–২০২৪ | ফেৰেশতেহছ চিন | ফেৰেশতেহ খাদেম | হামিদ আন্ঘা | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ; ১৮টা খণ্ড |<ref>{{Cite web |date=2023-12-02 |title=سریال گناه فرشته شهاب حسینی سریال گناه فرشته شهاب حسینی؛ زمان پخش، داستان و بازیگران |url=http://sahebkhabar.ir/news/63809898/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-12-02 |website=صاحب‌خبر |language=fa |archivedate=2025-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250121231841/https://sahebkhabar.ir/news/63809898/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref> |- | ঘোষণা হ’বলগীয়া | ৱাইট মেজিক | | আইদা পানাহান্দেহ | ফিলিমো | মুখ্য চৰিত্ৰ |<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال جادوی سفید آیدا پناهنده + زمان پخش |url=https://namnak.com/jadoye-sefid-serial.p95548 |access-date=2024-09-22 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922133211/https://namnak.com/jadoye-sefid-serial.p95548 |deadurl=yes }}</ref> |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | চেনেল ! scope="col" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row| ২০২২ | চেভেন | নিজে | মুজতবা আমিনী | আইআৰআইবি টিভি৩ (IRIB TV3) | খণ্ড° "৬.১৭" |<ref>{{Cite web |last=Behnegarsoft.com |date=2022-02-05 |title=ناگفته‌های میترا حجار و پردیس پورعابدینی درباره "بی مادر" {{!}} مردم فردا |url=https://www.mardomefarda.ir/news/3680/ناگفته-های-میترا-حجار-پردیس-پورعابدینی-درباره-بی-مادر |access-date=2022-04-27 |website=مردم فردا {{!}} اخبار اجتماعی ، تحلیلی و سیاسی |language=fa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411073133/https://www.mardomefarda.ir/news/3680/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1 |archivedate=2023-04-11 |deadurl=yes}}</ref> |} == থিয়েটাৰ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | নাট্যকাৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | মঞ্চ ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row rowspan="2" | ২০১৯ | ইট মাইট হেপেন টু ইউ টু | | ছাঈদ নাঈমিপুৰ | মৰিয়ম বৰজেগাৰ | নোফেল লোশাতো থিয়েটাৰ | |- | ফ্ৰাইডে নুন ষ্ট’ৰী | আজাদেহ | মহম্মদ মোছাভাট | নাচিম অদবী | ছেপান্দ থিয়েটাৰ, নোফেল লোশাতো থিয়েটাৰ |<ref>{{Cite web |date=2019-06-20 |title=نمايش "قصه ظهر جمعه" با حضور مسعود کیمیایی، گلاب آدينه، لعيا زنگنه و بابک صحرایی |url=https://tribunehonar.com/?p=32737 |access-date=2022-04-27 |website=تریبون هنر |language=en |archivedate=2022-06-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628031451/https://tribunehonar.com/?p=32737 |deadurl=yes }}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == [[File:پردیس پورعابدینی در چهل و یکمین جشنواره فجر.jpg|thumb|২০২৩ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত অনুষ্ঠিত ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত 'ঘৰিব' (আননোন) চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে লাভ কৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টেল চিমৰ্ঘ বঁটাটো হাতত লৈ পৌৰাবেদীনি। ]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, প্ৰদান কৰা বৰ্ষ, বিভাগ, মনোনীত কৰ্ম আৰু মনোনয়নৰ ফলাফল |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable"| তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row" |ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |২০২৩ |শ্ৰেষ্ঠ মুখ্য অভিনেত্ৰী |ঘৰিব (আননোন) |{{won}} |<ref>{{Cite web |date=2023-02-10 |title=اعلام اسامی داوران و نامزدهای جشنواره فیلم فجر |url=https://www.isna.ir/news/1401112116572/اعلام-اسامی-داوران-و-نامزدهای-جشنواره-فیلم-فجر |access-date=2023-02-11 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |হাফেজ বঁটা |২০২১ | rowspan="2" |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – নাট্যধৰ্মী দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক |আঘাজাদেহ (ব্লু ব্লাড) |{{Nom}} |<ref>{{Cite web|title=نامزدهای بخش تلویزیون بیست و یکمین جشن حافظ چه کسانی هستند؟|url=https://borna.news|access-date=2021-11-14|website=خبرگزاری برنا|language=fa}}</ref> |- |২০২৪ |ফেৰেশতেহছ চিন |{{nom}} |<ref>{{Cite web |title=بازیگران و سریال‌های نامزد دریافت تندیس حافظ را بشناسید - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/6291653/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%8... |access-date=2024-11-18 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |ৰেজিষ্টেন্স আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |২০২৩ |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী |ঘৰিব (আননোন) |{{nom}} |<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=اعلام نامزدهای جشنواره فیلم مقاومت |url=https://www.isna.ir/news/1401121611922/اعلام-نامزدهای-جشنواره-فیلم-مقاومت |access-date=2023-03-13 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|13057806}} *[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=140111220011 Pardis Pourabedini]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) *[https://instagram.com/pardis.pourabedini Pardis Pourabedini] on [[Instagram]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] r3gq3mcnl6q7thbxz5lcw3u8jtefa12 0 137015 647849 608215 2026-10-26T07:04:41Z Xqbot 1052 [[পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 647849 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী]] 93ezupuc6ck441ycxzhq2gl2j8gpqpj 0 137059 647645 612278 2026-10-25T13:47:52Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[মিনা কাভানী]]ৰ পৰা [[মীনা কাৱানী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 612278 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মিনা কাভানী | image = Mina Kavani, Berlinale 2023 (cropped).jpg | alt = | caption = ২০২৩ চনৰ বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত কাভানী | native_name = مینا کاوانی | birth_name = মিনা খোছৰোভানী | birth_date = May 23 1989 | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | native_name_lang = fa | other_names = | citizenship = {{flatlist| * ইৰান * ফ্ৰান্স<ref name="elle">{{Cite web |last=Dupuis |first=Nathalie |date=October 12, 2022 |title=Mina Kavani : " Projeter des films iraniens, c'est faire un bras d'honneur à ceux who oppress us " |url=https://www.elle.fr/Loisirs/News/Mina-Kavani-Projeter-des-films-iraniens-c-est-faire-un-bras-d-honneur-a-ceux-qui-nous-oppressent-4071251 |website=Elle |language=fr}}</ref><ref name="trend">{{Cite web |date=October 12, 2022 |title=Mina Kavani: "To screen Iranian films is to give the finger of honor to those who oppress us" |url=https://news.trenddetail.com/news/182307.html |website=Trend Detail News}}</ref> }} | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১০–বৰ্তমান | alma_mater = তেহৰাণ ড্ৰামেটিক আৰ্টছ স্কুল | education = | spouse = | partner = | website = }} '''মিনা খোছৰোভানী''' ([[ফাৰ্চী]]: مینا خسروانی; জন্ম ২৩ মে', ১৯৮৯) পেছাদাৰীভাৱে '''মিনা কাভানী''' নামেৰে পৰিচিত, হৈছে এগৰাকী ইৰানী-ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''নো বেয়াৰ্ছ'' (২০২২) চলচ্চিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত, যিখন ছবিয়ে ৭৯সংখ্যক ভেনিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত স্পেচিয়েল জুৰী প্ৰাইজ লাভ কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == মিনা কাভানীৰ জন্ম তেহৰাণত হৈছিল। এটা কলাত্মক পৰ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা মিনা হৈছে প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ আৰু নাট্য পৰিচালক আলী ৰাফীৰ ভাগিনীয়েক। তেওঁ পেৰিছৰ ‘কনচাৰভেটৰী নেচনেল ছুপেৰিয়ৰ ডি আৰ্ট ড্ৰামেটিক’ (CNSAD)ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="rouzegareno.ir">{{cite news|url=http://rouzegareno.ir/|title=Mina Khosravani in French Movie Red Rose|newspaper=rouzegareno.ir|access-date=2014-07-09|language=Persian|archivedate=2014-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140709044409/http://www.rouzegareno.ir/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=استایل خاص "مینا کاوانی" روی فرش قرمز ونیز - آفتاب |url=https://35981988.khabarban.com/ |access-date=2022-11-09 |website=35981988.khabarban.com }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সৰুৰেপৰাই অভিনয়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত মিনাই বাৰ বছৰ বয়সৰপৰাই তেওঁৰ মোমায়েকৰ নাটকৰ ৰিহাৰ্চেলত নিয়মীয়াকৈ অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ তেওঁৰ মোমায়েকৰ নিৰ্দেশনাত তেহৰাণৰ চিটি থিয়েটাৰৰ মঞ্চত ''ইট ডাজ নট স্ন’ ইন ইজিপ্ত'' নামৰ নাটকখনৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ অভিষেক ঘটায়। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ ইৰানত এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী হিচাপে কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ ''ওথেলো'', ''এণ্টিগনে'', ''লা মিউজিকা'' আৰু ''জেটাইছ ডানছ মা মৈছন এট জেটেণ্ডাইছ কুৱে লা প্লেই ভিইন''-ৰ দৰে নাটকত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |script-title=fa:پوشش متفاوت «مینا کاوانی» روی فرش قرمز جشنواره ونیز/ عکس |url=https://eghtesadnews.com... |access-date=2022-11-09 |script-website=fa:اقتصادنیوز |language=fa |newspaper=اقتصادنیوز }}</ref><ref>{{Cite web |last=Didaremrooz |script-title=fa:مینا کاوانی: این‌قدر نقش آدم‌های بدبخت به ما ندهید؛زنان ایرانی مدرن و قوی هستند |url=https://didaremrooz.ir/1401/06/20/%d9%85%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%82%d8%af%d8%b1-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a2%d8%af%d9%85%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a8%d8%af%d8%a8%d8%ae/ |access-date=2022-11-09 |script-website=fa:دیدار امروز |language=fa-IR |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=2022-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221109215058/https://didaremrooz.ir/1401/06/20/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D8%AF%D9%85%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%D8%A8%D8%AE/ |deadurl=yes }}</ref> কাভানীয়ে ইৰানৰ কেইবাগৰাকীও গুৰুত্বপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ আৰু নাট্য পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। তেইছ বছৰ বয়সত তেওঁ পুনৰ পেৰিছলৈ যায় আৰু দানিয়েল মেছগুইচ সঞ্চালক হৈ থকাৰ সময়তে জঁ ডেমিয়ান বাৰ্বিনৰ ক্লাছৰ অংশ হিচাপে কনচাৰভেটৰী নেচনেল ছুপেৰিয়ৰত নামভৰ্তি কৰে।<ref name="agencesartistiques.com" /> ২০১২ চনত বেন এফ্লেকৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত অস্কাৰ বিজয়ী ছবি ''আৰ্গো''-ত তেওঁ ছাহাৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান কৰিছিল। ২০১৩ চনত কাভানীয়ে চেপিদেহ ফাৰ্চীৰ ছবি ''ৰেড ৰ’জ''-ত মুখ্য চৰিত্ৰ ছাৰাৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে।<ref name="agencesartistiques.com">{{cite news|url=http://www.agencesartistiques.com/Fiche-Artiste/332224-mina-kavani.html|title=Mina KAVANI|newspaper=agencesartistiques.com|access-date=2014-07-09|language=French}}</ref> ছবিখন টৰণ্টো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, মাৰাডেক মহোৎসৱ আৰু চিকাগো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ছবিখনত কিছু উলংগতা থকাৰ বাবে কাভানী ইৰানী সংবাদ মাধ্যমৰ ভাবুকিৰ বলি হ’বলগীয়া হয়, যাৰ ফলত তেওঁ নিৰ্বাসিত জীৱন কটাবলগীয়া হয়। ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ক প্ৰশংসা কৰি ইছাবেল হুপাৰ্ট আৰু বাৰ্ট্ৰাণ্ড বনেলোৱে জনোৱা সমৰ্থনৰ সহায়ত তেওঁ ৰাজনৈতিক শৰণাৰ্থীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Kotzathanasis |first=Panos |date=November 6, 2022 |title=Interview With Mina Kavani: Whatever the Limitations Are, Iranian Directors Always Find Ways to Make Their Movies |url=https://asianmoviepulse.com/2022/11/interview-with-mina-kavani-whatever-the-limitations-are-iranian-directors-always-find-ways-to-make-their-movies/ |website=Asian Movie Pulse}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zilko |first=Christian |date=2022-10-10 |title=Jafar Panahi Shares Statement at NYFF: 'The Hope of Creating Again Is a Reason for Existence' |url=https://www.indiewire.com/2022/10/jafar-panahi-statement-nyff-no-bears-screening-1234771038/ |access-date=2022-11-12 |website=IndieWire |language=en}}</ref> ২০১৪ চনত কাভানীয়ে ৰোলেণ্ড টিমচিটৰ নিৰ্দেশনাত ইৰানৰ সমসাময়িক কবি ফৰুগ ফাৰোখজাদৰ কবিতা আবৃত্তি কৰি ‘অডিঅ’ন-থিয়েটাৰ ডি ইউৰোপ’ৰ মঞ্চত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৫ চনত তেওঁ প্ৰখ্যাত ফৰাচী অভিনেতা জঁ-ডেমিয়ান বাৰ্বিনৰ সৈতে ‘অডিটৰিয়াম অৰ্কেষ্ট্ৰা নেচনেল ডি লিঁও’ত উপস্থিত হৈ ''হেপ্পী ডেইজ শ্বেইকছপীয়েৰ'' পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Kotzathanasis |first=Panos |date=2022-11-06 |title=Interview With Mina Kavani: Whatever the Limitations Are, Iranian Directors Always Find Ways to Make Their Movies |url=https://asianmoviepulse.com/2022/11/interview-with-mina-kavani-whatever-the-limitations-are-iranian-directors-always-find-ways-to-make-their-movies/ |access-date=2022-11-12 |website=Asian Movie Pulse |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last=Trabattoni |first=Alina |date=2022-09-12 |title=Venice 2022 draws to an emotional close, underlines solidarity with detained Iranian filmmakers |url=https://www.screendaily.com/news/venice-2022-draws-to-an-emotional-close-underlines-solidarity-with-detained-iranian-filmmakers/5174350.article |access-date=2022-11-12 |website=Screen }}</ref> একে বছৰতে তেওঁ কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ জুৰীৰ অন্যতম সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। পেট্ৰিক ডি চেলোৰিছ এই জুৰীৰ সভাপতি আছিল।<ref name="rouzegareno.ir" /> ২০১৫ আৰু ২০১৬ চনত এভিগনন মহোৎসৱৰ সময়ত বৰবৰা হাটৰ ''মালিনা'' নামৰ নাটকত তেওঁ অষ্ট্ৰিয়াৰ প্ৰখ্যাত সমসাময়িক কবি ইনজেবৰ্গ বাখমেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৬ চনত মৰক্কোৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কামেলিয়া মণ্টাছেৰেৰ চুটি ছবি ''চৌছ ট্ৰান্স''-ত তেওঁ লিলিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |date=2022-09-11 |title=مینا کاوانی: این‌قدر نقش آدم‌های بدبخت به ما ندهید؛زنان ایرانی مدرن و قوی هستند |url=https://www.sarpoosh.com/art-cinema/actors-director/actors-director1401062020.html |access-date=2022-11-09 |website=sarpoosh |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |title=مینا کاوانی: این‌قدر نقش آدم‌های بدبخت و خاک بر سر را به ما زنان ندهید /زنان ایرانی مدرن و قوی هستند! |url=https://www.rokna.net/بخش-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%8... |access-date=2022-11-09 |website=رکنا |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৭-১৮ চনত কাভানীয়ে ২০০৬ চনৰ সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা বিজয়ী তুৰ্কীৰ লেখক অৰহান পামুকৰ উপন্যাসৰ নাট্য ৰূপান্তৰ ''স্ন’''-ত ইপেক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ষ্ট্ৰাছবাৰ্গৰ নেচনেল থিয়েটাৰৰ ব্ল্যাণ্ডিন সাভেটিয়েৰৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত এই নাটকখন সমগ্ৰ ফ্ৰান্স আৰু চীনত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="agencesartistiques.com" /><ref>{{Cite web |title=مینا کاوانی: این قدر نقش آدم های بدبخت و خاک بر سر را به ما زنان ندهید - زنان ایرانی مدرن و قوی هستند! |url=https://www.barkhat.news/plus/166319124212/mina-kavani-don-t-give-us-women-the-role-of-miserable-people-iranian-women-are-modern-and-strong |access-date=2022-11-09 |website=برخط نیوز |language=fa-IR}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ জাফৰ পানাহীৰ ''নো বায়াৰ্চ''ত অভিনয় কৰে, যিয়ে ভেনিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত বিশেষ জুৰী বঁটা লাভ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৪ চনত তেওঁ সহ অভিনেতা গোলশিফতেহ ফাৰাহানী আৰু জাৰ আমিৰ ইব্ৰাহিমীৰ সৈতে ''ৰিডিং ললিতা ইন তেহৰাণ''ত অভিনয় কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == কাভানীয়ে ২০১০ চনত ফ্ৰান্সলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু ফ্ৰান্সৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Balmer |first=Crispian |date=September 9, 2022 |title=Empty chair for jailed Iranian Director at Venice film fest |url=https://www.reuters.com/lifestyle/empty-chair-jailed-iranian-director-venice-film-fest-2022-09-09/ |website=Reuters}}</ref><ref name="elle"/><ref name="trend"/> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row| ২০১০ | ''মিষ্টাৰ ইউছেফ'' | ছাৰা |আলী ৰাফী | | <ref name="agencesartistiques.com" /> |- ! scope=row| ২০১২ | ''আৰ্গো'' || ছাহাৰ (কণ্ঠ) || বেন এফ্লেক | || <ref name="agencesartistiques.com" /> |- ! scope=row|২০১৪ | ''ৰেড ৰ’জ'' ||ছাৰা|| চেপিদেহ ফাৰ্চী | || <ref name="agencesartistiques.com" /> |- ! scope=row|২০১৬ |''মাই ডেড টকছ বুলশ্বিট'' | |শাহৰিয়াৰ শ্বান্দিজ |চুটি ছবি | |- ! scope=row|২০১৮ |''চৌছ ট্ৰান্স'' |লিলি |কামেলিয়া মণ্টাছেৰে |চুটি ছবি | |- ! scope=row|২০২০ |''ডিচেণ্ট পিপল'' |লা-ছেজ মহিলা |মেক্সিম ৰয় |চুটি ছবি | |- ! scope=row rowspan="2" |২০২১ |''আণ্ডাৰকভাৰ'' |এণ্টোৰাজ কৰিম ফাছি |থিয়েৰী ডি পেৰেটি | | |- |''হাইড্ৰেঞ্জাছ ইন ৱিণ্টৰ'' |পাৰভিনেহ |হেলেন ৰাষ্টেগাৰ |চুটি ছবি | |- ! scope=row rowspan="2" |২০২২ |''দ্য গাৰ্ল এণ্ড দ্য বয়'' |মালিনা |জঁ-মেৰী বেছেট | | |- | ''নো বায়াৰ্চ'' ||ঝাৰা|| জাফৰ পানাহী | || <ref name="NoBearsScreenDailyRelease">{{Cite web |last=Goodfellow |first=Melanie |date=11 May 2022 |title=Celluloid Dreams to launch Jafar Panahi's new film 'No Bears' at Cannes (exclusive) |url=https://www.screendaily.com/news/celluloid-dreams-to-launch-jafar-panahis-new-film-no-bears-at-cannes-exclusive/5170338.article |access-date=8 August 2022 |website=Screen Daily |language=en}}</ref> |- ! scope=row|২০২৩ |''দ্য ছাইৰেন'' |(কণ্ঠ) |চেপিদেহ ফাৰ্চী |এনিমেটেড ছবি |<ref>{{Cite web |title=La Sirène {{!}} The Siren - Panorama 2023 |url=https://www.berlinale.de/en/2023/programme/202306311.html |access-date=2023-05-21 |website=www.berlinale.de |language=en}}</ref> |- ! scope=row|২০২৪ |''ৰিডিং ললিতা ইন তেহৰাণ'' |নাছৰিন |ইৰান ৰিকলিছ | |<ref>{{Cite web |last=Ritman |first=Alex |date=2023-05-05 |title=Cannes: Golshifteh Farahani, Zar Amir-Ebrahimi to Lead Eran Riklis' Adaptation of Iranian Novel 'Reading Lolita in Tehran' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/golshiften-farahani-zar-amir-ebrahimi-reading-lolita-in-tehran-1235480099/ |access-date=2023-05-05 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|6877833}} *[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139103220200 Profile at ''SourehCinema''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907191859/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139103220200 |date=2014-09-07 }} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 99udz0wk3j3s9252w6m7zo0vugtfn2t 647649 647645 2026-10-25T13:58:58Z Sasifow 48425 /* */ Spelling fixed 647649 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মীনা কাৱানী | image = Mina Kavani, Berlinale 2023 (cropped).jpg | alt = | caption = ২০২৩ চনৰ বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত কাভানী | native_name = مینا کاوانی | birth_name = মিনা খোছৰোভানী | birth_date = May 23 1989 | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | native_name_lang = fa | other_names = | citizenship = {{flatlist| * ইৰান * ফ্ৰান্স<ref name="elle">{{Cite web |last=Dupuis |first=Nathalie |date=October 12, 2022 |title=Mina Kavani : " Projeter des films iraniens, c'est faire un bras d'honneur à ceux who oppress us " |url=https://www.elle.fr/Loisirs/News/Mina-Kavani-Projeter-des-films-iraniens-c-est-faire-un-bras-d-honneur-a-ceux-qui-nous-oppressent-4071251 |website=Elle |language=fr}}</ref><ref name="trend">{{Cite web |date=October 12, 2022 |title=Mina Kavani: "To screen Iranian films is to give the finger of honor to those who oppress us" |url=https://news.trenddetail.com/news/182307.html |website=Trend Detail News}}</ref> }} | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১০–বৰ্তমান | alma_mater = তেহৰাণ ড্ৰামেটিক আৰ্টছ স্কুল | education = | spouse = | partner = | website = }} '''মীনা কাৱানী''' ({{Langx|fa|مینا کاوانی}}, {{IPA|fa|miːnɒ́ː kʰɒːvɒːniː|pron}}; জন্মনাম: ''মীনা খছৰোৱানী'',{{Efn|{{Langx|fa|مینا خسروانی}}, {{IPA|fa|miːnɒ́ː xosɹævɒːniː}}।}} ২৩ মে ১৯৮৯) হৈছে এগৰাকী ইৰাণী-ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ মূলতঃ ''নো বেয়াৰ্ছ'' (২০২২) চলচ্চিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত, যিখন ছবিয়ে ৭৯সংখ্যক ভেনিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত স্পেচিয়েল জুৰী প্ৰাইজ লাভ কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == মিনা কাভানীৰ জন্ম তেহৰাণত হৈছিল। এটা কলাত্মক পৰ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা মিনা হৈছে প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ আৰু নাট্য পৰিচালক আলী ৰাফীৰ ভাগিনীয়েক। তেওঁ পেৰিছৰ ‘কনচাৰভেটৰী নেচনেল ছুপেৰিয়ৰ ডি আৰ্ট ড্ৰামেটিক’ (CNSAD)ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="rouzegareno.ir">{{cite news|url=http://rouzegareno.ir/|title=Mina Khosravani in French Movie Red Rose|newspaper=rouzegareno.ir|access-date=2014-07-09|language=Persian|archivedate=2014-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140709044409/http://www.rouzegareno.ir/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=استایل خاص "مینا کاوانی" روی فرش قرمز ونیز - آفتاب |url=https://35981988.khabarban.com/ |access-date=2022-11-09 |website=35981988.khabarban.com }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সৰুৰেপৰাই অভিনয়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত মিনাই বাৰ বছৰ বয়সৰপৰাই তেওঁৰ মোমায়েকৰ নাটকৰ ৰিহাৰ্চেলত নিয়মীয়াকৈ অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ তেওঁৰ মোমায়েকৰ নিৰ্দেশনাত তেহৰাণৰ চিটি থিয়েটাৰৰ মঞ্চত ''ইট ডাজ নট স্ন’ ইন ইজিপ্ত'' নামৰ নাটকখনৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ অভিষেক ঘটায়। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ ইৰানত এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী হিচাপে কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ ''ওথেলো'', ''এণ্টিগনে'', ''লা মিউজিকা'' আৰু ''জেটাইছ ডানছ মা মৈছন এট জেটেণ্ডাইছ কুৱে লা প্লেই ভিইন''-ৰ দৰে নাটকত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |script-title=fa:پوشش متفاوت «مینا کاوانی» روی فرش قرمز جشنواره ونیز/ عکس |url=https://eghtesadnews.com... |access-date=2022-11-09 |script-website=fa:اقتصادنیوز |language=fa |newspaper=اقتصادنیوز }}</ref><ref>{{Cite web |last=Didaremrooz |script-title=fa:مینا کاوانی: این‌قدر نقش آدم‌های بدبخت به ما ندهید؛زنان ایرانی مدرن و قوی هستند |url=https://didaremrooz.ir/1401/06/20/%d9%85%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%82%d8%af%d8%b1-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a2%d8%af%d9%85%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a8%d8%af%d8%a8%d8%ae/ |access-date=2022-11-09 |script-website=fa:دیدار امروز |language=fa-IR |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=2022-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221109215058/https://didaremrooz.ir/1401/06/20/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D8%AF%D9%85%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%D8%A8%D8%AE/ |deadurl=yes }}</ref> কাভানীয়ে ইৰানৰ কেইবাগৰাকীও গুৰুত্বপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ আৰু নাট্য পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। তেইছ বছৰ বয়সত তেওঁ পুনৰ পেৰিছলৈ যায় আৰু দানিয়েল মেছগুইচ সঞ্চালক হৈ থকাৰ সময়তে জঁ ডেমিয়ান বাৰ্বিনৰ ক্লাছৰ অংশ হিচাপে কনচাৰভেটৰী নেচনেল ছুপেৰিয়ৰত নামভৰ্তি কৰে।<ref name="agencesartistiques.com" /> ২০১২ চনত বেন এফ্লেকৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত অস্কাৰ বিজয়ী ছবি ''আৰ্গো''-ত তেওঁ ছাহাৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান কৰিছিল। ২০১৩ চনত কাভানীয়ে চেপিদেহ ফাৰ্চীৰ ছবি ''ৰেড ৰ’জ''-ত মুখ্য চৰিত্ৰ ছাৰাৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰে।<ref name="agencesartistiques.com">{{cite news|url=http://www.agencesartistiques.com/Fiche-Artiste/332224-mina-kavani.html|title=Mina KAVANI|newspaper=agencesartistiques.com|access-date=2014-07-09|language=French}}</ref> ছবিখন টৰণ্টো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, মাৰাডেক মহোৎসৱ আৰু চিকাগো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ছবিখনত কিছু উলংগতা থকাৰ বাবে কাভানী ইৰানী সংবাদ মাধ্যমৰ ভাবুকিৰ বলি হ’বলগীয়া হয়, যাৰ ফলত তেওঁ নিৰ্বাসিত জীৱন কটাবলগীয়া হয়। ছবিখনত কৰা সুন্দৰ অভিনয়ক প্ৰশংসা কৰি ইছাবেল হুপাৰ্ট আৰু বাৰ্ট্ৰাণ্ড বনেলোৱে জনোৱা সমৰ্থনৰ সহায়ত তেওঁ ৰাজনৈতিক শৰণাৰ্থীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Kotzathanasis |first=Panos |date=November 6, 2022 |title=Interview With Mina Kavani: Whatever the Limitations Are, Iranian Directors Always Find Ways to Make Their Movies |url=https://asianmoviepulse.com/2022/11/interview-with-mina-kavani-whatever-the-limitations-are-iranian-directors-always-find-ways-to-make-their-movies/ |website=Asian Movie Pulse}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zilko |first=Christian |date=2022-10-10 |title=Jafar Panahi Shares Statement at NYFF: 'The Hope of Creating Again Is a Reason for Existence' |url=https://www.indiewire.com/2022/10/jafar-panahi-statement-nyff-no-bears-screening-1234771038/ |access-date=2022-11-12 |website=IndieWire |language=en}}</ref> ২০১৪ চনত কাভানীয়ে ৰোলেণ্ড টিমচিটৰ নিৰ্দেশনাত ইৰানৰ সমসাময়িক কবি ফৰুগ ফাৰোখজাদৰ কবিতা আবৃত্তি কৰি ‘অডিঅ’ন-থিয়েটাৰ ডি ইউৰোপ’ৰ মঞ্চত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৫ চনত তেওঁ প্ৰখ্যাত ফৰাচী অভিনেতা জঁ-ডেমিয়ান বাৰ্বিনৰ সৈতে ‘অডিটৰিয়াম অৰ্কেষ্ট্ৰা নেচনেল ডি লিঁও’ত উপস্থিত হৈ ''হেপ্পী ডেইজ শ্বেইকছপীয়েৰ'' পৰিৱেশন কৰে।<ref>{{Cite web |last=Kotzathanasis |first=Panos |date=2022-11-06 |title=Interview With Mina Kavani: Whatever the Limitations Are, Iranian Directors Always Find Ways to Make Their Movies |url=https://asianmoviepulse.com/2022/11/interview-with-mina-kavani-whatever-the-limitations-are-iranian-directors-always-find-ways-to-make-their-movies/ |access-date=2022-11-12 |website=Asian Movie Pulse |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last=Trabattoni |first=Alina |date=2022-09-12 |title=Venice 2022 draws to an emotional close, underlines solidarity with detained Iranian filmmakers |url=https://www.screendaily.com/news/venice-2022-draws-to-an-emotional-close-underlines-solidarity-with-detained-iranian-filmmakers/5174350.article |access-date=2022-11-12 |website=Screen }}</ref> একে বছৰতে তেওঁ কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ জুৰীৰ অন্যতম সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। পেট্ৰিক ডি চেলোৰিছ এই জুৰীৰ সভাপতি আছিল।<ref name="rouzegareno.ir" /> ২০১৫ আৰু ২০১৬ চনত এভিগনন মহোৎসৱৰ সময়ত বৰবৰা হাটৰ ''মালিনা'' নামৰ নাটকত তেওঁ অষ্ট্ৰিয়াৰ প্ৰখ্যাত সমসাময়িক কবি ইনজেবৰ্গ বাখমেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৬ চনত মৰক্কোৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা কামেলিয়া মণ্টাছেৰেৰ চুটি ছবি ''চৌছ ট্ৰান্স''-ত তেওঁ লিলিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |date=2022-09-11 |title=مینا کاوانی: این‌قدر نقش آدم‌های بدبخت به ما ندهید؛زنان ایرانی مدرن و قوی هستند |url=https://www.sarpoosh.com/art-cinema/actors-director/actors-director1401062020.html |access-date=2022-11-09 |website=sarpoosh |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |title=مینا کاوانی: این‌قدر نقش آدم‌های بدبخت و خاک بر سر را به ما زنان ندهید /زنان ایرانی مدرن و قوی هستند! |url=https://www.rokna.net/بخش-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%8... |access-date=2022-11-09 |website=رکنا |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৭-১৮ চনত কাভানীয়ে ২০০৬ চনৰ সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা বিজয়ী তুৰ্কীৰ লেখক অৰহান পামুকৰ উপন্যাসৰ নাট্য ৰূপান্তৰ ''স্ন’''-ত ইপেক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ষ্ট্ৰাছবাৰ্গৰ নেচনেল থিয়েটাৰৰ ব্ল্যাণ্ডিন সাভেটিয়েৰৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত এই নাটকখন সমগ্ৰ ফ্ৰান্স আৰু চীনত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name="agencesartistiques.com" /><ref>{{Cite web |title=مینا کاوانی: این قدر نقش آدم های بدبخت و خاک بر سر را به ما زنان ندهید - زنان ایرانی مدرن و قوی هستند! |url=https://www.barkhat.news/plus/166319124212/mina-kavani-don-t-give-us-women-the-role-of-miserable-people-iranian-women-are-modern-and-strong |access-date=2022-11-09 |website=برخط نیوز |language=fa-IR}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ জাফৰ পানাহীৰ ''নো বায়াৰ্চ''ত অভিনয় কৰে, যিয়ে ভেনিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত বিশেষ জুৰী বঁটা লাভ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২৪ চনত তেওঁ সহ অভিনেতা গোলশিফতেহ ফাৰাহানী আৰু জাৰ আমিৰ ইব্ৰাহিমীৰ সৈতে ''ৰিডিং ললিতা ইন তেহৰাণ''ত অভিনয় কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == কাভানীয়ে ২০১০ চনত ফ্ৰান্সলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু ফ্ৰান্সৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Balmer |first=Crispian |date=September 9, 2022 |title=Empty chair for jailed Iranian Director at Venice film fest |url=https://www.reuters.com/lifestyle/empty-chair-jailed-iranian-director-venice-film-fest-2022-09-09/ |website=Reuters}}</ref><ref name="elle"/><ref name="trend"/> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style=font-size:100% ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" | পৰিচালক ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope=row| ২০১০ | ''মিষ্টাৰ ইউছেফ'' | ছাৰা |আলী ৰাফী | | <ref name="agencesartistiques.com" /> |- ! scope=row| ২০১২ | ''আৰ্গো'' || ছাহাৰ (কণ্ঠ) || বেন এফ্লেক | || <ref name="agencesartistiques.com" /> |- ! scope=row|২০১৪ | ''ৰেড ৰ’জ'' ||ছাৰা|| চেপিদেহ ফাৰ্চী | || <ref name="agencesartistiques.com" /> |- ! scope=row|২০১৬ |''মাই ডেড টকছ বুলশ্বিট'' | |শাহৰিয়াৰ শ্বান্দিজ |চুটি ছবি | |- ! scope=row|২০১৮ |''চৌছ ট্ৰান্স'' |লিলি |কামেলিয়া মণ্টাছেৰে |চুটি ছবি | |- ! scope=row|২০২০ |''ডিচেণ্ট পিপল'' |লা-ছেজ মহিলা |মেক্সিম ৰয় |চুটি ছবি | |- ! scope=row rowspan="2" |২০২১ |''আণ্ডাৰকভাৰ'' |এণ্টোৰাজ কৰিম ফাছি |থিয়েৰী ডি পেৰেটি | | |- |''হাইড্ৰেঞ্জাছ ইন ৱিণ্টৰ'' |পাৰভিনেহ |হেলেন ৰাষ্টেগাৰ |চুটি ছবি | |- ! scope=row rowspan="2" |২০২২ |''দ্য গাৰ্ল এণ্ড দ্য বয়'' |মালিনা |জঁ-মেৰী বেছেট | | |- | ''নো বায়াৰ্চ'' ||ঝাৰা|| জাফৰ পানাহী | || <ref name="NoBearsScreenDailyRelease">{{Cite web |last=Goodfellow |first=Melanie |date=11 May 2022 |title=Celluloid Dreams to launch Jafar Panahi's new film 'No Bears' at Cannes (exclusive) |url=https://www.screendaily.com/news/celluloid-dreams-to-launch-jafar-panahis-new-film-no-bears-at-cannes-exclusive/5170338.article |access-date=8 August 2022 |website=Screen Daily |language=en}}</ref> |- ! scope=row|২০২৩ |''দ্য ছাইৰেন'' |(কণ্ঠ) |চেপিদেহ ফাৰ্চী |এনিমেটেড ছবি |<ref>{{Cite web |title=La Sirène {{!}} The Siren - Panorama 2023 |url=https://www.berlinale.de/en/2023/programme/202306311.html |access-date=2023-05-21 |website=www.berlinale.de |language=en}}</ref> |- ! scope=row|২০২৪ |''ৰিডিং ললিতা ইন তেহৰাণ'' |নাছৰিন |ইৰান ৰিকলিছ | |<ref>{{Cite web |last=Ritman |first=Alex |date=2023-05-05 |title=Cannes: Golshifteh Farahani, Zar Amir-Ebrahimi to Lead Eran Riklis' Adaptation of Iranian Novel 'Reading Lolita in Tehran' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/golshiften-farahani-zar-amir-ebrahimi-reading-lolita-in-tehran-1235480099/ |access-date=2023-05-05 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|6877833}} *[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139103220200 Profile at ''SourehCinema''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140907191859/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139103220200 |date=2014-09-07 }} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] pa16fderd86edbb9li9nymom4u9ix9n 0 137060 647674 616616 2026-10-25T18:31:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647674 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মেহতাব চাৰ্ভাটী | image = مهتاب ثروتی.jpg | landscape = yes | caption = চুইট টেষ্ট অৱ ডাৰ্কনেছ বোলছবিখনত মেহতাব চাৰ্ভাটী | native_name = مهتاب ثروتی | native_name_lang = Fa | birth_date = {{birth date and age|1992|1|22}} | birth_place = ট্ৰেহান, [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী, ফটোগ্ৰাফাৰ | years_active = ২০১৩–বৰ্তমান }} '''মেহতাব চাৰ্ভাটী''' ([[ফাৰ্চী]]: مهتاب ثروتی; জন্ম ২২ জানুৱাৰী, ১৯৯২) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web|date=2020-04-19|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی + عکسهای اینستاگرام و زندگی شخصی|url=https://sabzmedia.com/biography-mahtab-servati/|access-date=2021-09-24|website=سبزمدیا|language=fa-IR|archivedate=2021-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924204435/https://sabzmedia.com/biography-mahtab-servati/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-22|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی؛ از عکاسی تا بازیگری با ناگفته‌ها|url=https://photokade.com/بیوگرافی-مهتاب-ثروتی/|access-date=2021-09-24|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی، بازیگر محبوب سینما + تصاویر|url=https://shomanews.com/|access-date=2021-09-24|website=پایگاه خبری شما نیوز|language=fa|archivedate=2021-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210920194538/https://www.shomanews.com/|deadurl=yes}}</ref> ৭০সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত গ’ল্ডেন বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰা ''দেয়াৰ ইজ নো ইভিল'' বোলছবিখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite web|last=Meza|first=Ed|date=2020-02-29|title='There Is No Evil' Wins Golden Bear at Berlin Film Festival|url=https://variety.com/2020/film/news/berlin-film-festival-2020-award-winners-1203519894/|access-date=2021-09-24|website=Variety|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2020-02-29|title=Berlin International Film Festival: Iranian film about executions wins top prize|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51693417|access-date=2021-09-24}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত চাৰ্ভাটীয়ে ''ৱান্স আপন এ টাইম ইন ইৰান'' আৰু ''দ্য ট্ৰান্সলেটৰ'' ৱেব শৃংখলাৰ জৰিয়তে বিশেষ স্বীকৃতি আৰু জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === মেহতাব চাৰ্ভাটীৰ জন্ম ১৯৯২ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত ইৰানৰ তহেৰানত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Namava |url=https://www.namava.ir/person-17523-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=www.namava.ir}}</ref> তেওঁ প্ৰথমাৱস্থাত ফটোগ্ৰাফী অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পিছলৈ আগ্ৰহৰ অভাৱৰ বাবে ইয়াক এৰি দিয়ে। তেওঁৰ ফটোগ্ৰাফী কাৰ্যকলাপসমূহ প্ৰধানকৈ থিয়েটাৰ আৰু নেপথ্যৰ ফটোগ্ৰাফীৰ ক্ষেত্ৰত আছিল।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত ''ৰূহুল্লাহ'' দূৰদৰ্শন শৃংখলা, ''মাই গ্লুমী বাটাৰফ্লাইজ ইন এ ৱাণ্ডাৰফুল স্প্ৰীং মৰ্নিং'' নাটক আৰু ''দ্য লাষ্ট হুইচপাৰ'' দূৰদৰ্শন চলচ্চিত্ৰত ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی و همسرش {{!}}بررسی آثار +تصاویر خاص |url=http://tanama.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C-p12474 |access-date=2023-03-03 |website=تانما |language=fa |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=2023-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230127185034/https://tanama.ir/%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d9%85%d9%87%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ab%d8%b1%d9%88%d8%aa%db%8c-p12474 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=«آخرین زمزمه» فیلم تلویزیونی نوروز شبکه دو- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/13/302078/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%8 |access-date=2023-03-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> ২০১৩ চনত চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ নাটক ''মাই গ্লুমী বাটাৰফ্লাইজ ইন এ ৱাণ্ডাৰফুল স্প্ৰীং মৰ্নিং''-ত অভিনেত্ৰী আন্নালি চাকুৰীৰ অভিনয় দেখাৰ পিছত তেওঁ অভিনয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> নাটকখন চোৱাৰ পিছত চাৰ্ভাটীয়ে এবছৰ ধৰি চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ পিছত ২০১৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> === ২০১৪–২০১৯: কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি === ২০১৪ চনৰ ৩ আগষ্টৰপৰা ৬ ছেপ্টেম্বৰলৈকে প্ৰদৰ্শিত চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ নাটক ''ইৰান ভাৰ্চেচ ইণ্ডোনেছিয়া''-ত অভিনয় কৰি চাৰ্ভাটীয়ে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। এই নাটকত তেওঁ সহ-লেখিকা হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش ایران استرالیا |url=https://www.tiwall.com/p/iranaustralia |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৫ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলৰপৰা ২২ মে’লৈকে হুছেইন হাইদৰীপুৰৰ নাটক ''ৱাট ইজ আদিল ফেৰদৌচিপুৰ ডুইং''-ত অভিনয় কৰে। এই নাটকখন তিনিটা খণ্ডৰে গঠিত আছিল আৰু প্ৰতিটো খণ্ড পৰিয়ালটোৰ তিনিজন সদস্যৰ এজনৰ বিষয়ে আছিল। এইবাৰ চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী বিবাহিতা কন্যাৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে ফুটবল খেলুৱৈ হোৱাৰ সপোন দেখে।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش چه میکنه این عادل فردوسی پور |url=https://www.tiwall.com/p/adelferdowsipour?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> আমিৰ আহমদ আনচাৰী পৰিচালিত পোনপটীয়াকৈ ভিডিঅ' আকাৰে মুক্তি পোৱা ছবি ''দ্য গিফ্ট''-ত চাৰ্ভাটীয়ে সহ-ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=reza |date=2021-02-10 |title=فیلم هدیه {{!}} اسامی و بیوگرافی بازیگران فیلم هدیه به همراه عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/146987/فیلم-هدیه/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> ২০১৫ চনত ইৰান-ইৰাক যুদ্ধৰ পটভূমিত নিৰ্মিত যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''কিমিয়া''-ৰ জৰিয়তে তেওঁ সৰু পৰ্দাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰ কিমিয়াৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় বান্ধৱী ছালমা নামৰ এগৰাকী গৰ্ভৱতী দক্ষিণদেশীয় মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চৰিত্ৰটো ফুটাই তুলিবলৈ চাৰ্ভাটীয়ে খোজেস্তানী আৰবী উপভাষাৰ অভ্যাস কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখন ইৰানৰ টেলিভিছন ইতিহাসৰ দ্বিতীয় আটাইতকৈ দীঘলীয়া ধাৰাবাহিক আছিল।<ref>{{Cite web |title=ساعت و زمان پخش سریال کیمیا از شبکه آی فیلم |url=https://www.shomanews.com/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%8... |access-date=2023-03-03 |website=پایگاه خبری شما نیوز |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি পালেও ধাৰাবাহিকখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰে আৰু ইৰানৰ টেলিভিছন ইতিহাসৰ অন্যতম সৰ্বাধিক ৰেটিং প্ৰাপ্ত ড্ৰামাত পৰিণত হয়। ''কিমিয়া'' ধাৰাবাহিকখনে শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যসহ চাৰিখন হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু পিছৰখন বঁটা জয় কৰে। কেমেৰাৰ সন্মুখত অভিনয়ৰ জ্ঞান কম থকাৰ বাবে তেওঁ কেমেৰাৰ সন্মুখৰ প্ৰথম অভিজ্ঞতাটোক বেয়া বুলি সোঁৱৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2016 |title=شانزدهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۵) - جشن حافظ |url=https://www.hafezawards.com/16th-hafez-awards-1395/ |access-date=2023-03-03 |language=fa-IR}}</ref> ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৩৪সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত মজিদ তাভাকোলীৰ ছবি ''বৰ্ন ইন ১৯৮৭''-ৰ জৰিয়তে তেওঁ ডাঙৰ পৰ্দাত ভৰি দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + زندگینامه |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=نم نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ নাটক ''খোদাবাচ''-ত তেওঁ মূল ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش خدابس |url=https://www.tiwall.com/p/khodabas?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ অক্টোবৰৰপৰা ১১ নৱেম্বৰলৈকে আলীৰেজা আজলীৰ নাটক ''এ ফিউ স্লিপচ অন দ্য এজ অৱ দ্য হেডচ অৱ এ টুইষ্টেড পজিশন''-ত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش چند تکه‌ی لغزان بر لبه‌ی سران یک وضعیت پیچان |url=https://www.tiwall.com/p/chandtekeh.laghzan?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> আলীৰেজা আফখামী পৰিচালিত চিকিৎসাভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''নাৰ্চেচ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে ফাতেমেহ দাদমান নামৰ এগৰাকী ৰোগীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনে শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন ধাৰাবাহিককে ধৰি তিনিখন মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2016 |title=سریال پرستاران از امشب روی آنتن شبکه یک +عکس |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1001057 |access-date=2023-03-03 |website=jamejamonline.ir |language=fa}}</ref> ২০১৭ চনৰ ৮ জুনৰপৰা ২৪ জুলাইলৈকে তেওঁ হাছান মাদজুনীৰ নাটক ''ইনচিডেণ্ট ৱিথ এ মেট্ৰানপাজ''-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=تیوال نمایش ماجرای مترانپاژ |url=https://www.tiwall.com/p/metranpazh?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> চৈয়দ চুলতানী পৰিচালিত ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''ইন চাৰ্চ অৱ পিচ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে চাৰা চাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনে ১৮সংখ্যক হাফেজ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2017-03-11 |title=بازدید مدیر شبکه تهران از سریالی با بازی مهدی هاشمی و داریوش فرهنگ |url=https://www.isna.ir/news/95122113709/... |access-date=2023-03-03 |website=ایسنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 |title=هجدهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۷) - جشن حافظ |url=https://www.hafezawards.com/18th-hafez-awards-1397/ |access-date=2023-03-03 |language=fa-IR}}</ref> ২০১৭ চনত ৰাণা আজাদীভাৰ আৰু আমিৰ আঘাইৰ সৈতে ৰহস্যধৰ্মী ড্ৰামা ছবি ''প্ৰাইভেচী''-ত তেওঁ ডৰ্চা নামৰ এগৰাকী কিশোৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকে তাইক অনৱৰতে হাৰাশাস্তি আৰু ভাবুকি দি আছিল।<ref>{{Cite web |title=حریم شخصی |url=https://www.filimo.com/m/0MOsc |access-date=2023-03-03 |website=فیلیمو |language=fa |archivedate=2023-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230413192101/https://www.filimo.com/m/0MOsc |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ চাৰ্ভাটীয়ে ২০১৮ চনৰ ২ মে’ৰপৰা ১৮ মে’লৈ পুনৰবাৰ হাছান মাদজুনীৰ নাটক ''ইনচিডেণ্ট ৱিথ এ মেট্ৰানপাজ''-ত অভিনয় কৰে, এইবাৰ এখন বেলেগ মঞ্চত।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش ماجرای مترانپاژ |url=https://www.tiwall.com/p/metranpazh2?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> ২০১৮ চনত চাৰ্ভাটীয়ে দুখন ছবি ক্ৰমে ''পাস্তাৰিওনী'' আৰু ''অেননিয়মিটি''-ত অভিনয় কৰে। দুয়োখন ছবিয়ে সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। ৰোমাণ্টিক-কমেডী ছবি ''পাস্তাৰিওনী''-ত তেওঁ গোহাৰ খেইৰাণ্ডিছৰ সৈতে ফেৰেষ্টেহ তোৰাবী নামৰ এগৰাকী নতুন ৰান্ধনীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে নিজৰ মালিকৰ প্ৰেমত পৰে।<ref>{{Citation |title=پاستاریونی |url=https://www.filimo.com/m/8CtkI |language=fa |access-date=2023-03-03 |archivedate=2023-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230324165827/https://www.filimo.com/m/8CtkI }}</ref> অপৰাধধৰ্মী ড্ৰামা ছবি ''অেননিয়মিটি''-ত তেওঁ বাৰণ কোচাৰী আৰু হাছান মাদজুনীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=نقد و بررسی فیلم سینمایی بی نامی اثر علیرضا صمدی {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/critic/524/... |access-date=2023-03-03 |website=www.salamcinama.ir }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰথম চুটি ছবি ''ড’ণ্ট ফৰগেট টুডে''-ত মহিলা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, য’ত তেওঁ আৰু তেওঁৰ স্বামী ৰেজা গৰ্ভপাতৰ পূৰ্বে স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰ বাবে হাস্পতাললৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=فیلم کوتاه امروزُ یادت نره دیدئو dideo |url=https://www.dideo.ir/v/ap/L3qMu/... |access-date=2023-03-03 |website=dideo |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বেহজাদ খোদচভেয়চীৰ ছবি ''ডটাৰ্চ অৱ ৱিণ্টৰ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিত নীলুফাৰ নামৰ এগৰাকী শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ ছোৱালীৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন অংগদানৰ বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=فیلم دختران زمستان (1397) {{!}} بازیگران+عکس‌ها {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/movie/NK7n/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-03-03 |website=www.salamcinama.ir |archivedate=2022-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221217090544/https://www.salamcinama.ir/movie/NK7n/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৯ চনতে আৰু দুখন চুটি ছবি ক্ৰমে ''শ্বেডো অৱ পাৰ্পল'' আৰু ''এ-অৰ্টা''-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |title=سایه ارغوان |url=https://www.filimo.com/m/25ydb |access-date=2023-03-03 |website=filimo }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ২০২০: সফলতা === ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চাৰ্ভাটীয়ে ৬ মাহৰ অনুশীলনৰ পিছত মাত্ৰ দুটা প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ৰামিন আকবৰীৰ মনেল’গ নাটক ''ষ্টিপুলেচন নম্বৰ টু''-ত অভিনয় কৰে। তেওঁ এই প্ৰদৰ্শনীক নিজৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ সন্তোষজনক অভিনয়ৰ অভিজ্ঞতা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=چه کسی صندلی را جابه‌جا کرده است؟ |url=https://integre.ir/reviews-and-theaters/vaziate-shomareh-2/ |access-date=2023-03-03 |website=اَنتِگره |language=fa }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে কয় যে, এগৰাকী মহিলা যিয়ে ঘৰত অনৱৰতে আন এগৰাকী মহিলাক দেখা পায়, আৰু অভিনয়ৰ সময়ত তেওঁৰ সন্মুখত থকা চকীখন কাৰোবাৰ স্মৃতিচিহ্ন, আৰু এই মহিলাগৰাকীৰ ঘৰটো ইমানেই সৰু যে খোজ কাঢ়োঁতে দুৱাৰ আৰু দেৱালত খুন্দা খাইছিল। কোনোবা এটা সময়ৰপৰা এই মহিলাগৰাকীৰ এটা ভ্ৰম হৈছিল যে চকীখন ফুলি উঠিছে আৰু তাইৰ ঘৰৰ ঠাইখিনি অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{Citation |title=Mahtab Servati {{!}} عکاسی برایم هیجانی که فکر میکردم را نداشت |url=https://www.youtube.com/watch?v=1LPgWotUEYM |language=en |access-date=2023-03-03}}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে মহম্মদ ৰাছৌলফৰ বোলছবি ''দেয়াৰ ইজ নো ইভিল''-ত নানা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখন ৭০সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ছবিখনে সৰ্বজনীন প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে গ’ল্ডেন বিয়েৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2020-02-29 |title=Berlin International Film Festival: Iranian film about executions wins top prize |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51693417 |access-date=2023-03-03}}</ref> ছবিখনৰ তৃতীয়টো খণ্ডত দেখা পোৱা চাৰ্ভাটীৰ নানা চৰিত্ৰটো আছিল গাঁৱৰ এজন শিক্ষকৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা এগৰাকী গাঁৱলীয়া ছোৱালী, যি গৰাকী শিক্ষকক ভিন্ন মতাদৰ্শৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=There Is No Evil review – passionate plea against Iran's soul-poisoning executions {{!}} Movies {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/film/2021/nov/30/there-is-no-evil-review-passionate-plea-against-irans-soul-poisoning-executions |access-date=2023-03-03 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=There Is No Evil review – devastating everyday tales of life under Iran's brutal regime {{!}} World cinema {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/film/2021/dec/05/there-is-no-evil-review-mohammad-rasoulof-golden-bear-iran-death-penalty-drama |access-date=2023-03-03 |website=amp.theguardian.com}}</ref> ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ হাদী মোগাদ্দামদুষ্ট পৰিচালিত যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা দূৰদৰ্শন শৃংখলা ''চ’লজাৰ''-ত মিনা মোৱাফী হিচাপে অভিনয় কৰি তিনি বছৰৰ পাছত পুনৰ সৰু পৰ্দালৈ ঘূৰি আহে।<ref>{{Cite web |title=مشهد ایستگاه پایانی سریال &quot; سرباز&quot; + عکس‌های جدید- اخبار رادیو و تل - اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/10/07/2169226/%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF |access-date=2023-03-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> মেহৰান মাহদাবিয়ান পৰিচালিত ড্ৰামা ছবি ''পাৰভা''-ত চাৰ্ভাটীয়ে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০২০ চনৰ ২৯ অক্টোবৰৰপৰা ৮ নৱেম্বৰলৈ স্পেইনত অনুষ্ঠিত ১১সংখ্যক লেইডা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ চিনেমা ডেল মন শাখাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2020-10-21 |title=Spain's Lleida Film Festival to host Iranian 'Parva' |url=https://en.mehrnews.com/news/164940/Spain-s-Lleida-Film-Festival-to-host-Iranian-Parva |access-date=2023-03-03 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> === ২০২১–২০২২: ব্যাপক স্বীকৃতি === ২০২১ চনত চাৰ্ভাটীয়ে এখন ৱেব শৃংখলা, দুখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ আৰু তিনিখন চুটি ছবিত অভিনয় কৰে। বাবক বাহৰাম বেইগী পৰিচালিত ড্ৰামা পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''এট দ্য এণ্ড অৱ দ্য ডে''-ত তেওঁ হানিয়ে টাভাছোলী আৰু চাবনম মোঘাদ্দামীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈ পৰৱৰ্তী মাহত শেষ হয়। এই ছবিখন এতিয়ালৈকে ৰাজহুৱাকৈ মুক্তি দিয়া হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |date=2021-06-28 |title=هانیه توسلی بازیگر «چهره به چهره» شد {{!}} سینماایده‌آل |url=https://www.cinemaideal.ir/news/839/%C3%99%C2%87%C3%98%C2%A7%C3%99%C2%86%C3%9B%C2%8C%C3%99%C2%87-%C3%98%C2%AA%C3%99%C2%88%C3%98%C2%B3%C3%99%C2%84%C3%9B%C2%8C-%C3%98%C2%A8%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B2%C3%9B%C2%8C%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%B1-%C3%9A%C2%86%C3%99%C2%87%C3%98%C2%B1%C3%99%C2%87 |access-date=2023-03-03 |website=سینماایده‌آل {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینماایده‌آل |language=fa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218085923/https://www.cinemaideal.ir/news/839/%C3%99%C2%87%C3%98%C2%A7%C3%99%C2%86%C3%9B%C2%8C%C3%99%C2%87-%C3%98%C2%AA%C3%99%C2%88%C3%98%C2%B3%C3%99%C2%84%C3%9B%C2%8C-%C3%98%C2%A8%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B2%C3%9B%C2%8C%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%B1-%C3%9A%C2%86%C3%99%C2%87%C3%98%C2%B1%C3%99%C2%87 |archivedate=2024-12-18 |deadurl=yes}}</ref> মিলাদ মানচুৰী পৰিচালিত ড্ৰামা পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''কুলবাৰ্ফ''-ত তেওঁ এগৰাকী কুৰ্দিছ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু এগৰাকী কোলবাৰ ছোৱালী চেনুৰৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কুৰ্দিছ উপভাষা শিকিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-06-06 |title=«کولبرف»، دو جایزه از جشنواره وی‌آی‌زد بلغارستان دریافت کرد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1522427/کولبرف-دو-جایزه-از-جشنواره-وی-آی-زد-بلغارستان-دریافت-کرد |access-date=2023-03-03 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> প্ৰথমখন চুটি ছবি ''ছাৰ্ভাইভাৰ অৱ দ্য ডে'' ৰচুল চদৰ আমেলীয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদৰেজা চদৰ আমেলীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল। ৩৮সংখ্যক তহেৰান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুটি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত মোস্তফা চুলেমানী পৰিচালিত দ্বিতীয়খন চুটি ছবি ''গাৰ্ডেন''-ত চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী পলাতক ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যিয়ে এজন বৃদ্ধ ব্যক্তিৰ ওচৰত সহায় বিচাৰে।<ref>{{Cite web |title=تیوال فیلم کوتاه حیاط |url=https://www.tiwall.com/p/hayat?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-19 |title=راه‌یابی فیلم کوتاه |url=https://rawco.ir/News/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-ischia-global-film-festival |access-date=2023-03-03 |website=کمپانی بین المللی RAW |language=fa-IR |archivedate=2024-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218091859/https://rawco.ir/News/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-ischia-global-film-festival |deadurl=yes }}</ref> মিত্ৰা ৰাইচমোহাম্মদী পৰিচালিত তৃতীয়খন চুটি ছবি ''চুইট টেষ্ট অৱ ডাৰ্কনেছ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী দুখী আৰু হতাশাগ্ৰস্ত যুৱতী মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ সাতবছৰীয়া পুত্ৰই নিজকে বেটমেন চৰিত্ৰটোৰ সৈতে তুলনা কৰে আৰু বন্ধুবৰ্গক বিপদজনক কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2021-10-12 |title=«طعم شیرین تاریکی» در جشنواره اماراتی {{!}} سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون |url=https://cinemahouse.ir |access-date=2023-03-03 |website=سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون {{!}} اخبار سینما، تئاتر و تلویزیون |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=SWEET TASTE OF DARKNESS from MITRA RAEESMOHAMMADI – KIDS FIRST! Reviews and Videos |url=https://www.kidsfirst.org/detail/221141.html |access-date=2023-03-03 |website=www.kidsfirst.org}}</ref> এই অভিনয়ৰ বাবে চাৰ্ভাটীয়ে ২০২১ চনত এফএফটিজি বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ প্ৰথমটো মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=FFTG Awards Film Fest 2021 Official Winners |url=https://fftgawards.com/fftg-awards-film-fest-2021-official-winners/ |access-date=2023-03-03 |website=FFTG Awards |language=en-US}}</ref> তেওঁ টিনা পাকৰাভান পৰিচালিত ৰোমাণ্টিক ঐতিহাসিক ড্ৰামা শৃংখলা ''ৱান্স আপন এ টাইম ইন ইৰান''-ত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৪১ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ইৰানত এংলো-ছোভিয়েট আক্ৰমণৰ পিছত ছোভিয়েট বাহিনীয়ে চাইবেৰিয়ালৈ নিৰ্বাসিত কৰা এগৰাকী জাৰ্মান মাতৃৰ জীয়ৰী তথা ইৰানী-জাৰ্মান চিত্ৰশিল্পী মেৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি চাৰ্ভাটীয়ে ব্যাপক স্বীকৃতি আৰু জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। এই শৃংখলাটোৱে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে ইয়াৰ অভিনয়ৰ বাবেও ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=جهان |first=راهبرد معاصر-آخرین اخبار ایران و |date=2021-10-13 |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر نقش ماری سریال خاتون+ عکس |url=http://rahbordemoaser.ir/fa/news/105350 |access-date=2023-03-03 |website=fa |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-25 |title=معرفی و آشنایی کامل با سریال های قبله عالم، خاتون و زخم کاری + زمان پخش |url=https://www.mashreghnews.ir/news/1249944/معرفی-و-آشنایی-کامل-با-سریال-های-قبله-عالم-خاتون-و-زخم-کاری |access-date=2023-03-03 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2021-07-15 |title=سریال خاتون؛ عشق در سال‌های اشغال |url=https://www.filimo.com/shot/93762/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86/ |access-date=2023-03-03 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2022-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209053805/https://www.filimo.com/shot/93762/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২২ চনত চাৰ্ভাটীয়ে ছায়েদেহ দালিৰিয়ান পৰিচালিত চুটি ছবি ''এচেছ''-ত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি ২৬সংখ্যক কেনবেৰা চুটি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ظفرنیا |first=پونه |date=2022-02-26 |title=رقابت 10 اثر کوتاه ایرانی در جشنواره «زنان فیلم‌ساز» ترکیه |url=https://iycs.ir/%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-10-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86/ |access-date=2023-03-03 |website=انجمن سینمای جوانان ایران |language=fa-IR |archivedate=2023-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209102504/https://iycs.ir/%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-10-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86/ |deadurl=yes }}</ref> আলী হাজৰাটী পৰিচালিত ২০২২ চনৰ ৰহস্যঘন ড্ৰামা ছবি ''দ্য টাউন''-ত চাৰ্ভাটীয়ে চাৱেড চো হেইলিৰ বিপৰীতে ফেৰেষ্টেহ নামৰ এগৰাকী উচ্চাকাংক্ষী অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-14 |title=فیلم «شهرک» با بازی ساعد سهیلی، آماده نمایش شد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1592525/فیلم-شهرک-با-بازی-ساعد-سهیلی-آماده-نمایش-شد |access-date=2023-03-03 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> ছবিখন ৪০সংখ্যক ফজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ৩টা মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=اخبار |url=https://fajrfilmfestival.com/news/ |access-date=2023-03-03 |website=جشنواره فیلم فجر |language=fa-IR |archivedate=2024-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240128111550/https://fajrfilmfestival.com/news/ |deadurl=yes }}</ref> যদিও ছবিখনে মিশ্ৰিত পৰ্যালোচনা লাভ কৰিছিল, তথাপি সমালোচকসকলে চাৰ্ভাটীৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ফিলিমোৰ কামাল পুৰকাভেই চাৰ্ভাটীৰ অভিনয়ক মনোযোগ আকৰ্ষণকাৰী বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে ছবিখনৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৩টা দিশৰ ভিতৰত তাইৰ অভিনয়ক তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web |last=آرشیو |date=2022-02-09 |title=همه چیز درباره فیلم شهرک |url=https://www.filimo.com/shot/114840/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9/ |access-date=2023-03-03 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2023-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309082232/https://www.filimo.com/shot/114840/%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%b4%d9%87%d8%b1%da%a9/ |deadurl=yes }}</ref> === ২০২৩: মুখ্য ভূমিকা === ২০২৩ চনত তেওঁ এখন ধাৰাবাহিকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। অপৰাধধৰ্মী ৰহস্যঘন ৱেব শৃংখলা ''দ্য ট্ৰান্সলেটৰ''-ত তেওঁ গজালেহ নামৰ এগৰাকী যুৱ unuবাদকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে নিজৰ ককায়েকৰ ৰহস্যজনক মৃত্যুৰ সত্যতা বিচাৰি ফুৰে।<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال مترجم و زمان پخش آن |url=https://namnak.com/motarjem-series-cast.p88047 |access-date=2023-03-03 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2022-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221007055709/https://namnak.com/motarjem-series-cast.p88047 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Namava |url=https://www.namava.ir/series/133661-the_translator |access-date=2023-03-03 |website=www.namava.ir}}</ref> এই শৃংখলাটো বাহৰাম তাভাকোলীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল, যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত ধাৰাবাহিক ''ব্লু হোৱেল''-ৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=تازه |first=حرف |date=2019-01-27 |title=خلاصه سریال نهنگ آبی {{!}} زمان پخش و بازیگران سریال نهنگ آبی |url=https://harfetaze.com/24831/سریال-نهنگ-آبی/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে হুছেইন ৰিগী পৰিচালিত ক্ৰীড়াভিত্তিক ড্ৰামা ছবি ''হুক''-ত অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবি ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। চৰিত্ৰটোৰ পটভূমিৰ বাবে তেওঁ বালোচী উপভাষা শিকিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=خبرگزاری فارس {{!}} جشنواره فیلم فجر{{!}} «هوک»؛ ادای دینی قابل‌تقدیر به گونه مهجور سینمای اقلیم |url=https://www.farsnews.ir/amp/14011120001197 |access-date=2023-03-03 |website=www.farsnews.ir}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চাৰ্ভাটীয়ে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে বসবাস কৰে। তেওঁৰ আমিৰ নামৰ এজন ভাই আৰু নেগিন নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আছে।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + زندگینامه |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=نم نمک |language=fa-IR}}</ref> তেওঁ য়ালদা নাইটক তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় উৎসৱ বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Citation |title=Mahtab Servati {{!}} عکاسی برایم هیجانی که فکر میکردم را نداشت |url=https://www.youtube.com/watch?v=1LPgWotUEYM |language=en |access-date=2023-03-03}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.imdb.com/name/nm9557998/?ref_=nv_sr_srsg_0 Mahtab Servati] at [[IMDB Studio Briefing|IMDb]] *[https://www.instagram.com/mahtabservati/ Mahtab Servati] at [[Instagram]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] 5sbifue0qeotjtjisxqcf49uwwyuffm 647852 647674 2026-10-26T07:13:22Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647852 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মহতাব চৰৱতী | image = مهتاب ثروتی.jpg | landscape = yes | caption = চুইট টেষ্ট অৱ ডাৰ্কনেছ বোলছবিখনত চৰৱতী | native_name = مهتاب ثروتی | native_name_lang = Fa | birth_date = {{birth date and age|1992|1|22}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী, চিত্ৰগ্ৰাহিকা | years_active = ২০১৩–বৰ্তমান }} '''মহতাব চৰৱতী''' ({{Lang-fa|مهتاب ثروتی}}, {{IPA|fa|mæɦt̪ʰɒ́ːb̥ seɹvæt̪ʰíː|pron}}; জঅন্ম: ২২ জানুৱাৰী ১৯৯২) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web|date=2020-04-19|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی + عکسهای اینستاگرام و زندگی شخصی|url=https://sabzmedia.com/biography-mahtab-servati/|access-date=2021-09-24|website=سبزمدیا|language=fa-IR|archivedate=2021-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924204435/https://sabzmedia.com/biography-mahtab-servati/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-22|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی؛ از عکاسی تا بازیگری با ناگفته‌ها|url=https://photokade.com/بیوگرافی-مهتاب-ثروتی/|access-date=2021-09-24|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی، بازیگر محبوب سینما + تصاویر|url=https://shomanews.com/|access-date=2021-09-24|website=پایگاه خبری شما نیوز|language=fa|archivedate=2021-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210920194538/https://www.shomanews.com/|deadurl=yes}}</ref> ৭০সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত গ’ল্ডেন বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰা ''দেয়াৰ ইজ নো ইভিল'' বোলছবিখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite web|last=Meza|first=Ed|date=2020-02-29|title='There Is No Evil' Wins Golden Bear at Berlin Film Festival|url=https://variety.com/2020/film/news/berlin-film-festival-2020-award-winners-1203519894/|access-date=2021-09-24|website=Variety|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2020-02-29|title=Berlin International Film Festival: Iranian film about executions wins top prize|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51693417|access-date=2021-09-24}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত চৰৱতীয়ে ''ৱান্স আপন এ টাইম ইন ইৰান'' আৰু ''দ্য ট্ৰান্সলেটৰ'' ৱেব শৃংখলাৰ জৰিয়তে বিশেষ স্বীকৃতি আৰু জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === মেহতাব চাৰ্ভাটীৰ জন্ম ১৯৯২ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত ইৰানৰ তহেৰানত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Namava |url=https://www.namava.ir/person-17523-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=www.namava.ir}}</ref> তেওঁ প্ৰথমাৱস্থাত ফটোগ্ৰাফী অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পিছলৈ আগ্ৰহৰ অভাৱৰ বাবে ইয়াক এৰি দিয়ে। তেওঁৰ ফটোগ্ৰাফী কাৰ্যকলাপসমূহ প্ৰধানকৈ থিয়েটাৰ আৰু নেপথ্যৰ ফটোগ্ৰাফীৰ ক্ষেত্ৰত আছিল।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত ''ৰূহুল্লাহ'' দূৰদৰ্শন শৃংখলা, ''মাই গ্লুমী বাটাৰফ্লাইজ ইন এ ৱাণ্ডাৰফুল স্প্ৰীং মৰ্নিং'' নাটক আৰু ''দ্য লাষ্ট হুইচপাৰ'' দূৰদৰ্শন চলচ্চিত্ৰত ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی و همسرش {{!}}بررسی آثار +تصاویر خاص |url=http://tanama.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C-p12474 |access-date=2023-03-03 |website=تانما |language=fa |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=2023-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230127185034/https://tanama.ir/%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d9%85%d9%87%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ab%d8%b1%d9%88%d8%aa%db%8c-p12474 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=«آخرین زمزمه» فیلم تلویزیونی نوروز شبکه دو- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/13/302078/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%8 |access-date=2023-03-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> ২০১৩ চনত চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ নাটক ''মাই গ্লুমী বাটাৰফ্লাইজ ইন এ ৱাণ্ডাৰফুল স্প্ৰীং মৰ্নিং''-ত অভিনেত্ৰী আন্নালি চাকুৰীৰ অভিনয় দেখাৰ পিছত তেওঁ অভিনয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> নাটকখন চোৱাৰ পিছত চাৰ্ভাটীয়ে এবছৰ ধৰি চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ পিছত ২০১৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> === ২০১৪–২০১৯: কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি === ২০১৪ চনৰ ৩ আগষ্টৰপৰা ৬ ছেপ্টেম্বৰলৈকে প্ৰদৰ্শিত চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ নাটক ''ইৰান ভাৰ্চেচ ইণ্ডোনেছিয়া''-ত অভিনয় কৰি চাৰ্ভাটীয়ে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। এই নাটকত তেওঁ সহ-লেখিকা হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش ایران استرالیا |url=https://www.tiwall.com/p/iranaustralia |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৫ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলৰপৰা ২২ মে’লৈকে হুছেইন হাইদৰীপুৰৰ নাটক ''ৱাট ইজ আদিল ফেৰদৌচিপুৰ ডুইং''-ত অভিনয় কৰে। এই নাটকখন তিনিটা খণ্ডৰে গঠিত আছিল আৰু প্ৰতিটো খণ্ড পৰিয়ালটোৰ তিনিজন সদস্যৰ এজনৰ বিষয়ে আছিল। এইবাৰ চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী বিবাহিতা কন্যাৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে ফুটবল খেলুৱৈ হোৱাৰ সপোন দেখে।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش چه میکنه این عادل فردوسی پور |url=https://www.tiwall.com/p/adelferdowsipour?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> আমিৰ আহমদ আনচাৰী পৰিচালিত পোনপটীয়াকৈ ভিডিঅ' আকাৰে মুক্তি পোৱা ছবি ''দ্য গিফ্ট''-ত চাৰ্ভাটীয়ে সহ-ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=reza |date=2021-02-10 |title=فیلم هدیه {{!}} اسامی و بیوگرافی بازیگران فیلم هدیه به همراه عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/146987/فیلم-هدیه/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> ২০১৫ চনত ইৰান-ইৰাক যুদ্ধৰ পটভূমিত নিৰ্মিত যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''কিমিয়া''-ৰ জৰিয়তে তেওঁ সৰু পৰ্দাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰ কিমিয়াৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় বান্ধৱী ছালমা নামৰ এগৰাকী গৰ্ভৱতী দক্ষিণদেশীয় মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চৰিত্ৰটো ফুটাই তুলিবলৈ চাৰ্ভাটীয়ে খোজেস্তানী আৰবী উপভাষাৰ অভ্যাস কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখন ইৰানৰ টেলিভিছন ইতিহাসৰ দ্বিতীয় আটাইতকৈ দীঘলীয়া ধাৰাবাহিক আছিল।<ref>{{Cite web |title=ساعت و زمان پخش سریال کیمیا از شبکه آی فیلم |url=https://www.shomanews.com/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%8... |access-date=2023-03-03 |website=پایگاه خبری شما نیوز |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি পালেও ধাৰাবাহিকখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰে আৰু ইৰানৰ টেলিভিছন ইতিহাসৰ অন্যতম সৰ্বাধিক ৰেটিং প্ৰাপ্ত ড্ৰামাত পৰিণত হয়। ''কিমিয়া'' ধাৰাবাহিকখনে শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যসহ চাৰিখন হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু পিছৰখন বঁটা জয় কৰে। কেমেৰাৰ সন্মুখত অভিনয়ৰ জ্ঞান কম থকাৰ বাবে তেওঁ কেমেৰাৰ সন্মুখৰ প্ৰথম অভিজ্ঞতাটোক বেয়া বুলি সোঁৱৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2016 |title=شانزدهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۵) - جشن حافظ |url=https://www.hafezawards.com/16th-hafez-awards-1395/ |access-date=2023-03-03 |language=fa-IR}}</ref> ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৩৪সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত মজিদ তাভাকোলীৰ ছবি ''বৰ্ন ইন ১৯৮৭''-ৰ জৰিয়তে তেওঁ ডাঙৰ পৰ্দাত ভৰি দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + زندگینامه |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=نم نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ নাটক ''খোদাবাচ''-ত তেওঁ মূল ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش خدابس |url=https://www.tiwall.com/p/khodabas?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ অক্টোবৰৰপৰা ১১ নৱেম্বৰলৈকে আলীৰেজা আজলীৰ নাটক ''এ ফিউ স্লিপচ অন দ্য এজ অৱ দ্য হেডচ অৱ এ টুইষ্টেড পজিশন''-ত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش چند تکه‌ی لغزان بر لبه‌ی سران یک وضعیت پیچان |url=https://www.tiwall.com/p/chandtekeh.laghzan?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> আলীৰেজা আফখামী পৰিচালিত চিকিৎসাভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''নাৰ্চেচ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে ফাতেমেহ দাদমান নামৰ এগৰাকী ৰোগীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনে শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন ধাৰাবাহিককে ধৰি তিনিখন মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2016 |title=سریال پرستاران از امشب روی آنتن شبکه یک +عکس |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1001057 |access-date=2023-03-03 |website=jamejamonline.ir |language=fa}}</ref> ২০১৭ চনৰ ৮ জুনৰপৰা ২৪ জুলাইলৈকে তেওঁ হাছান মাদজুনীৰ নাটক ''ইনচিডেণ্ট ৱিথ এ মেট্ৰানপাজ''-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=تیوال نمایش ماجرای مترانپاژ |url=https://www.tiwall.com/p/metranpazh?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> চৈয়দ চুলতানী পৰিচালিত ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''ইন চাৰ্চ অৱ পিচ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে চাৰা চাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনে ১৮সংখ্যক হাফেজ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2017-03-11 |title=بازدید مدیر شبکه تهران از سریالی با بازی مهدی هاشمی و داریوش فرهنگ |url=https://www.isna.ir/news/95122113709/... |access-date=2023-03-03 |website=ایسنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 |title=هجدهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۷) - جشن حافظ |url=https://www.hafezawards.com/18th-hafez-awards-1397/ |access-date=2023-03-03 |language=fa-IR}}</ref> ২০১৭ চনত ৰাণা আজাদীভাৰ আৰু আমিৰ আঘাইৰ সৈতে ৰহস্যধৰ্মী ড্ৰামা ছবি ''প্ৰাইভেচী''-ত তেওঁ ডৰ্চা নামৰ এগৰাকী কিশোৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকে তাইক অনৱৰতে হাৰাশাস্তি আৰু ভাবুকি দি আছিল।<ref>{{Cite web |title=حریم شخصی |url=https://www.filimo.com/m/0MOsc |access-date=2023-03-03 |website=فیلیمو |language=fa |archivedate=2023-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230413192101/https://www.filimo.com/m/0MOsc |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ চাৰ্ভাটীয়ে ২০১৮ চনৰ ২ মে’ৰপৰা ১৮ মে’লৈ পুনৰবাৰ হাছান মাদজুনীৰ নাটক ''ইনচিডেণ্ট ৱিথ এ মেট্ৰানপাজ''-ত অভিনয় কৰে, এইবাৰ এখন বেলেগ মঞ্চত।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش ماجرای مترانپاژ |url=https://www.tiwall.com/p/metranpazh2?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> ২০১৮ চনত চাৰ্ভাটীয়ে দুখন ছবি ক্ৰমে ''পাস্তাৰিওনী'' আৰু ''অেননিয়মিটি''-ত অভিনয় কৰে। দুয়োখন ছবিয়ে সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। ৰোমাণ্টিক-কমেডী ছবি ''পাস্তাৰিওনী''-ত তেওঁ গোহাৰ খেইৰাণ্ডিছৰ সৈতে ফেৰেষ্টেহ তোৰাবী নামৰ এগৰাকী নতুন ৰান্ধনীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে নিজৰ মালিকৰ প্ৰেমত পৰে।<ref>{{Citation |title=پاستاریونی |url=https://www.filimo.com/m/8CtkI |language=fa |access-date=2023-03-03 |archivedate=2023-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230324165827/https://www.filimo.com/m/8CtkI }}</ref> অপৰাধধৰ্মী ড্ৰামা ছবি ''অেননিয়মিটি''-ত তেওঁ বাৰণ কোচাৰী আৰু হাছান মাদজুনীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=نقد و بررسی فیلم سینمایی بی نامی اثر علیرضا صمدی {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/critic/524/... |access-date=2023-03-03 |website=www.salamcinama.ir }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰথম চুটি ছবি ''ড’ণ্ট ফৰগেট টুডে''-ত মহিলা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, য’ত তেওঁ আৰু তেওঁৰ স্বামী ৰেজা গৰ্ভপাতৰ পূৰ্বে স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰ বাবে হাস্পতাললৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=فیلم کوتاه امروزُ یادت نره دیدئو dideo |url=https://www.dideo.ir/v/ap/L3qMu/... |access-date=2023-03-03 |website=dideo |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বেহজাদ খোদচভেয়চীৰ ছবি ''ডটাৰ্চ অৱ ৱিণ্টৰ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিত নীলুফাৰ নামৰ এগৰাকী শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ ছোৱালীৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন অংগদানৰ বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=فیلم دختران زمستان (1397) {{!}} بازیگران+عکس‌ها {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/movie/NK7n/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-03-03 |website=www.salamcinama.ir |archivedate=2022-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221217090544/https://www.salamcinama.ir/movie/NK7n/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৯ চনতে আৰু দুখন চুটি ছবি ক্ৰমে ''শ্বেডো অৱ পাৰ্পল'' আৰু ''এ-অৰ্টা''-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |title=سایه ارغوان |url=https://www.filimo.com/m/25ydb |access-date=2023-03-03 |website=filimo }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ২০২০: সফলতা === ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চাৰ্ভাটীয়ে ৬ মাহৰ অনুশীলনৰ পিছত মাত্ৰ দুটা প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ৰামিন আকবৰীৰ মনেল’গ নাটক ''ষ্টিপুলেচন নম্বৰ টু''-ত অভিনয় কৰে। তেওঁ এই প্ৰদৰ্শনীক নিজৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ সন্তোষজনক অভিনয়ৰ অভিজ্ঞতা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=چه کسی صندلی را جابه‌جا کرده است؟ |url=https://integre.ir/reviews-and-theaters/vaziate-shomareh-2/ |access-date=2023-03-03 |website=اَنتِگره |language=fa }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে কয় যে, এগৰাকী মহিলা যিয়ে ঘৰত অনৱৰতে আন এগৰাকী মহিলাক দেখা পায়, আৰু অভিনয়ৰ সময়ত তেওঁৰ সন্মুখত থকা চকীখন কাৰোবাৰ স্মৃতিচিহ্ন, আৰু এই মহিলাগৰাকীৰ ঘৰটো ইমানেই সৰু যে খোজ কাঢ়োঁতে দুৱাৰ আৰু দেৱালত খুন্দা খাইছিল। কোনোবা এটা সময়ৰপৰা এই মহিলাগৰাকীৰ এটা ভ্ৰম হৈছিল যে চকীখন ফুলি উঠিছে আৰু তাইৰ ঘৰৰ ঠাইখিনি অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{Citation |title=Mahtab Servati {{!}} عکاسی برایم هیجانی که فکر میکردم را نداشت |url=https://www.youtube.com/watch?v=1LPgWotUEYM |language=en |access-date=2023-03-03}}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে মহম্মদ ৰাছৌলফৰ বোলছবি ''দেয়াৰ ইজ নো ইভিল''-ত নানা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখন ৭০সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ছবিখনে সৰ্বজনীন প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে গ’ল্ডেন বিয়েৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2020-02-29 |title=Berlin International Film Festival: Iranian film about executions wins top prize |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51693417 |access-date=2023-03-03}}</ref> ছবিখনৰ তৃতীয়টো খণ্ডত দেখা পোৱা চাৰ্ভাটীৰ নানা চৰিত্ৰটো আছিল গাঁৱৰ এজন শিক্ষকৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা এগৰাকী গাঁৱলীয়া ছোৱালী, যি গৰাকী শিক্ষকক ভিন্ন মতাদৰ্শৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=There Is No Evil review – passionate plea against Iran's soul-poisoning executions {{!}} Movies {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/film/2021/nov/30/there-is-no-evil-review-passionate-plea-against-irans-soul-poisoning-executions |access-date=2023-03-03 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=There Is No Evil review – devastating everyday tales of life under Iran's brutal regime {{!}} World cinema {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/film/2021/dec/05/there-is-no-evil-review-mohammad-rasoulof-golden-bear-iran-death-penalty-drama |access-date=2023-03-03 |website=amp.theguardian.com}}</ref> ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ হাদী মোগাদ্দামদুষ্ট পৰিচালিত যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা দূৰদৰ্শন শৃংখলা ''চ’লজাৰ''-ত মিনা মোৱাফী হিচাপে অভিনয় কৰি তিনি বছৰৰ পাছত পুনৰ সৰু পৰ্দালৈ ঘূৰি আহে।<ref>{{Cite web |title=مشهد ایستگاه پایانی سریال &quot; سرباز&quot; + عکس‌های جدید- اخبار رادیو و تل - اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/10/07/2169226/%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF |access-date=2023-03-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> মেহৰান মাহদাবিয়ান পৰিচালিত ড্ৰামা ছবি ''পাৰভা''-ত চাৰ্ভাটীয়ে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০২০ চনৰ ২৯ অক্টোবৰৰপৰা ৮ নৱেম্বৰলৈ স্পেইনত অনুষ্ঠিত ১১সংখ্যক লেইডা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ চিনেমা ডেল মন শাখাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2020-10-21 |title=Spain's Lleida Film Festival to host Iranian 'Parva' |url=https://en.mehrnews.com/news/164940/Spain-s-Lleida-Film-Festival-to-host-Iranian-Parva |access-date=2023-03-03 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> === ২০২১–২০২২: ব্যাপক স্বীকৃতি === ২০২১ চনত চাৰ্ভাটীয়ে এখন ৱেব শৃংখলা, দুখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ আৰু তিনিখন চুটি ছবিত অভিনয় কৰে। বাবক বাহৰাম বেইগী পৰিচালিত ড্ৰামা পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''এট দ্য এণ্ড অৱ দ্য ডে''-ত তেওঁ হানিয়ে টাভাছোলী আৰু চাবনম মোঘাদ্দামীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈ পৰৱৰ্তী মাহত শেষ হয়। এই ছবিখন এতিয়ালৈকে ৰাজহুৱাকৈ মুক্তি দিয়া হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |date=2021-06-28 |title=هانیه توسلی بازیگر «چهره به چهره» شد {{!}} سینماایده‌آل |url=https://www.cinemaideal.ir/news/839/%C3%99%C2%87%C3%98%C2%A7%C3%99%C2%86%C3%9B%C2%8C%C3%99%C2%87-%C3%98%C2%AA%C3%99%C2%88%C3%98%C2%B3%C3%99%C2%84%C3%9B%C2%8C-%C3%98%C2%A8%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B2%C3%9B%C2%8C%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%B1-%C3%9A%C2%86%C3%99%C2%87%C3%98%C2%B1%C3%99%C2%87 |access-date=2023-03-03 |website=سینماایده‌آل {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینماایده‌آل |language=fa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218085923/https://www.cinemaideal.ir/news/839/%C3%99%C2%87%C3%98%C2%A7%C3%99%C2%86%C3%9B%C2%8C%C3%99%C2%87-%C3%98%C2%AA%C3%99%C2%88%C3%98%C2%B3%C3%99%C2%84%C3%9B%C2%8C-%C3%98%C2%A8%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B2%C3%9B%C2%8C%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%B1-%C3%9A%C2%86%C3%99%C2%87%C3%98%C2%B1%C3%99%C2%87 |archivedate=2024-12-18 |deadurl=yes}}</ref> মিলাদ মানচুৰী পৰিচালিত ড্ৰামা পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''কুলবাৰ্ফ''-ত তেওঁ এগৰাকী কুৰ্দিছ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু এগৰাকী কোলবাৰ ছোৱালী চেনুৰৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কুৰ্দিছ উপভাষা শিকিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-06-06 |title=«کولبرف»، دو جایزه از جشنواره وی‌آی‌زد بلغارستان دریافت کرد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1522427/کولبرف-دو-جایزه-از-جشنواره-وی-آی-زد-بلغارستان-دریافت-کرد |access-date=2023-03-03 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> প্ৰথমখন চুটি ছবি ''ছাৰ্ভাইভাৰ অৱ দ্য ডে'' ৰচুল চদৰ আমেলীয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদৰেজা চদৰ আমেলীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল। ৩৮সংখ্যক তহেৰান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুটি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত মোস্তফা চুলেমানী পৰিচালিত দ্বিতীয়খন চুটি ছবি ''গাৰ্ডেন''-ত চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী পলাতক ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যিয়ে এজন বৃদ্ধ ব্যক্তিৰ ওচৰত সহায় বিচাৰে।<ref>{{Cite web |title=تیوال فیلم کوتاه حیاط |url=https://www.tiwall.com/p/hayat?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-19 |title=راه‌یابی فیلم کوتاه |url=https://rawco.ir/News/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-ischia-global-film-festival |access-date=2023-03-03 |website=کمپانی بین المللی RAW |language=fa-IR |archivedate=2024-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218091859/https://rawco.ir/News/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-ischia-global-film-festival |deadurl=yes }}</ref> মিত্ৰা ৰাইচমোহাম্মদী পৰিচালিত তৃতীয়খন চুটি ছবি ''চুইট টেষ্ট অৱ ডাৰ্কনেছ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী দুখী আৰু হতাশাগ্ৰস্ত যুৱতী মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ সাতবছৰীয়া পুত্ৰই নিজকে বেটমেন চৰিত্ৰটোৰ সৈতে তুলনা কৰে আৰু বন্ধুবৰ্গক বিপদজনক কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2021-10-12 |title=«طعم شیرین تاریکی» در جشنواره اماراتی {{!}} سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون |url=https://cinemahouse.ir |access-date=2023-03-03 |website=سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون {{!}} اخبار سینما، تئاتر و تلویزیون |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=SWEET TASTE OF DARKNESS from MITRA RAEESMOHAMMADI – KIDS FIRST! Reviews and Videos |url=https://www.kidsfirst.org/detail/221141.html |access-date=2023-03-03 |website=www.kidsfirst.org}}</ref> এই অভিনয়ৰ বাবে চাৰ্ভাটীয়ে ২০২১ চনত এফএফটিজি বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ প্ৰথমটো মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=FFTG Awards Film Fest 2021 Official Winners |url=https://fftgawards.com/fftg-awards-film-fest-2021-official-winners/ |access-date=2023-03-03 |website=FFTG Awards |language=en-US}}</ref> তেওঁ টিনা পাকৰাভান পৰিচালিত ৰোমাণ্টিক ঐতিহাসিক ড্ৰামা শৃংখলা ''ৱান্স আপন এ টাইম ইন ইৰান''-ত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৪১ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ইৰানত এংলো-ছোভিয়েট আক্ৰমণৰ পিছত ছোভিয়েট বাহিনীয়ে চাইবেৰিয়ালৈ নিৰ্বাসিত কৰা এগৰাকী জাৰ্মান মাতৃৰ জীয়ৰী তথা ইৰানী-জাৰ্মান চিত্ৰশিল্পী মেৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি চাৰ্ভাটীয়ে ব্যাপক স্বীকৃতি আৰু জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। এই শৃংখলাটোৱে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে ইয়াৰ অভিনয়ৰ বাবেও ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=جهان |first=راهبرد معاصر-آخرین اخبار ایران و |date=2021-10-13 |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر نقش ماری سریال خاتون+ عکس |url=http://rahbordemoaser.ir/fa/news/105350 |access-date=2023-03-03 |website=fa |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-25 |title=معرفی و آشنایی کامل با سریال های قبله عالم، خاتون و زخم کاری + زمان پخش |url=https://www.mashreghnews.ir/news/1249944/معرفی-و-آشنایی-کامل-با-سریال-های-قبله-عالم-خاتون-و-زخم-کاری |access-date=2023-03-03 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2021-07-15 |title=سریال خاتون؛ عشق در سال‌های اشغال |url=https://www.filimo.com/shot/93762/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86/ |access-date=2023-03-03 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2022-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209053805/https://www.filimo.com/shot/93762/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২২ চনত চাৰ্ভাটীয়ে ছায়েদেহ দালিৰিয়ান পৰিচালিত চুটি ছবি ''এচেছ''-ত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি ২৬সংখ্যক কেনবেৰা চুটি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ظفرنیا |first=پونه |date=2022-02-26 |title=رقابت 10 اثر کوتاه ایرانی در جشنواره «زنان فیلم‌ساز» ترکیه |url=https://iycs.ir/%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-10-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86/ |access-date=2023-03-03 |website=انجمن سینمای جوانان ایران |language=fa-IR |archivedate=2023-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209102504/https://iycs.ir/%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-10-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86/ |deadurl=yes }}</ref> আলী হাজৰাটী পৰিচালিত ২০২২ চনৰ ৰহস্যঘন ড্ৰামা ছবি ''দ্য টাউন''-ত চাৰ্ভাটীয়ে চাৱেড চো হেইলিৰ বিপৰীতে ফেৰেষ্টেহ নামৰ এগৰাকী উচ্চাকাংক্ষী অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-14 |title=فیلم «شهرک» با بازی ساعد سهیلی، آماده نمایش شد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1592525/فیلم-شهرک-با-بازی-ساعد-سهیلی-آماده-نمایش-شد |access-date=2023-03-03 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> ছবিখন ৪০সংখ্যক ফজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ৩টা মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=اخبار |url=https://fajrfilmfestival.com/news/ |access-date=2023-03-03 |website=جشنواره فیلم فجر |language=fa-IR |archivedate=2024-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240128111550/https://fajrfilmfestival.com/news/ |deadurl=yes }}</ref> যদিও ছবিখনে মিশ্ৰিত পৰ্যালোচনা লাভ কৰিছিল, তথাপি সমালোচকসকলে চাৰ্ভাটীৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ফিলিমোৰ কামাল পুৰকাভেই চাৰ্ভাটীৰ অভিনয়ক মনোযোগ আকৰ্ষণকাৰী বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে ছবিখনৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৩টা দিশৰ ভিতৰত তাইৰ অভিনয়ক তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web |last=آرشیو |date=2022-02-09 |title=همه چیز درباره فیلم شهرک |url=https://www.filimo.com/shot/114840/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9/ |access-date=2023-03-03 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2023-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309082232/https://www.filimo.com/shot/114840/%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%b4%d9%87%d8%b1%da%a9/ |deadurl=yes }}</ref> === ২০২৩: মুখ্য ভূমিকা === ২০২৩ চনত তেওঁ এখন ধাৰাবাহিকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। অপৰাধধৰ্মী ৰহস্যঘন ৱেব শৃংখলা ''দ্য ট্ৰান্সলেটৰ''-ত তেওঁ গজালেহ নামৰ এগৰাকী যুৱ unuবাদকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে নিজৰ ককায়েকৰ ৰহস্যজনক মৃত্যুৰ সত্যতা বিচাৰি ফুৰে।<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال مترجم و زمان پخش آن |url=https://namnak.com/motarjem-series-cast.p88047 |access-date=2023-03-03 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2022-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221007055709/https://namnak.com/motarjem-series-cast.p88047 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Namava |url=https://www.namava.ir/series/133661-the_translator |access-date=2023-03-03 |website=www.namava.ir}}</ref> এই শৃংখলাটো বাহৰাম তাভাকোলীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল, যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত ধাৰাবাহিক ''ব্লু হোৱেল''-ৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=تازه |first=حرف |date=2019-01-27 |title=خلاصه سریال نهنگ آبی {{!}} زمان پخش و بازیگران سریال نهنگ آبی |url=https://harfetaze.com/24831/سریال-نهنگ-آبی/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে হুছেইন ৰিগী পৰিচালিত ক্ৰীড়াভিত্তিক ড্ৰামা ছবি ''হুক''-ত অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবি ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। চৰিত্ৰটোৰ পটভূমিৰ বাবে তেওঁ বালোচী উপভাষা শিকিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=خبرگزاری فارس {{!}} جشنواره فیلم فجر{{!}} «هوک»؛ ادای دینی قابل‌تقدیر به گونه مهجور سینمای اقلیم |url=https://www.farsnews.ir/amp/14011120001197 |access-date=2023-03-03 |website=www.farsnews.ir}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চাৰ্ভাটীয়ে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে বসবাস কৰে। তেওঁৰ আমিৰ নামৰ এজন ভাই আৰু নেগিন নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আছে।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + زندگینامه |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=نم نمک |language=fa-IR}}</ref> তেওঁ য়ালদা নাইটক তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় উৎসৱ বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Citation |title=Mahtab Servati {{!}} عکاسی برایم هیجانی که فکر میکردم را نداشت |url=https://www.youtube.com/watch?v=1LPgWotUEYM |language=en |access-date=2023-03-03}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.imdb.com/name/nm9557998/?ref_=nv_sr_srsg_0 Mahtab Servati] at [[IMDB Studio Briefing|IMDb]] *[https://www.instagram.com/mahtabservati/ Mahtab Servati] at [[Instagram]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] 7lh3slrxqabddlwjjw4trci5lu8xgsf 647853 647852 2026-10-26T07:13:49Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[মেহতাব চাৰ্ভাটী]]ৰ পৰা [[মহতাব চৰৱতী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647852 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মহতাব চৰৱতী | image = مهتاب ثروتی.jpg | landscape = yes | caption = চুইট টেষ্ট অৱ ডাৰ্কনেছ বোলছবিখনত চৰৱতী | native_name = مهتاب ثروتی | native_name_lang = Fa | birth_date = {{birth date and age|1992|1|22}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | occupation = অভিনেত্ৰী, চিত্ৰগ্ৰাহিকা | years_active = ২০১৩–বৰ্তমান }} '''মহতাব চৰৱতী''' ({{Lang-fa|مهتاب ثروتی}}, {{IPA|fa|mæɦt̪ʰɒ́ːb̥ seɹvæt̪ʰíː|pron}}; জঅন্ম: ২২ জানুৱাৰী ১৯৯২) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web|date=2020-04-19|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی + عکسهای اینستاگرام و زندگی شخصی|url=https://sabzmedia.com/biography-mahtab-servati/|access-date=2021-09-24|website=سبزمدیا|language=fa-IR|archivedate=2021-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924204435/https://sabzmedia.com/biography-mahtab-servati/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-22|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی؛ از عکاسی تا بازیگری با ناگفته‌ها|url=https://photokade.com/بیوگرافی-مهتاب-ثروتی/|access-date=2021-09-24|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web|title=بیوگرافی مهتاب ثروتی، بازیگر محبوب سینما + تصاویر|url=https://shomanews.com/|access-date=2021-09-24|website=پایگاه خبری شما نیوز|language=fa|archivedate=2021-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210920194538/https://www.shomanews.com/|deadurl=yes}}</ref> ৭০সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত গ’ল্ডেন বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰা ''দেয়াৰ ইজ নো ইভিল'' বোলছবিখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref>{{Cite web|last=Meza|first=Ed|date=2020-02-29|title='There Is No Evil' Wins Golden Bear at Berlin Film Festival|url=https://variety.com/2020/film/news/berlin-film-festival-2020-award-winners-1203519894/|access-date=2021-09-24|website=Variety|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2020-02-29|title=Berlin International Film Festival: Iranian film about executions wins top prize|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51693417|access-date=2021-09-24}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত চৰৱতীয়ে ''ৱান্স আপন এ টাইম ইন ইৰান'' আৰু ''দ্য ট্ৰান্সলেটৰ'' ৱেব শৃংখলাৰ জৰিয়তে বিশেষ স্বীকৃতি আৰু জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == === প্ৰাৰম্ভিক জীৱন === মেহতাব চাৰ্ভাটীৰ জন্ম ১৯৯২ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত ইৰানৰ তহেৰানত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Namava |url=https://www.namava.ir/person-17523-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=www.namava.ir}}</ref> তেওঁ প্ৰথমাৱস্থাত ফটোগ্ৰাফী অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও পিছলৈ আগ্ৰহৰ অভাৱৰ বাবে ইয়াক এৰি দিয়ে। তেওঁৰ ফটোগ্ৰাফী কাৰ্যকলাপসমূহ প্ৰধানকৈ থিয়েটাৰ আৰু নেপথ্যৰ ফটোগ্ৰাফীৰ ক্ষেত্ৰত আছিল।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত ''ৰূহুল্লাহ'' দূৰদৰ্শন শৃংখলা, ''মাই গ্লুমী বাটাৰফ্লাইজ ইন এ ৱাণ্ডাৰফুল স্প্ৰীং মৰ্নিং'' নাটক আৰু ''দ্য লাষ্ট হুইচপাৰ'' দূৰদৰ্শন চলচ্চিত্ৰত ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی و همسرش {{!}}بررسی آثار +تصاویر خاص |url=http://tanama.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C-p12474 |access-date=2023-03-03 |website=تانما |language=fa |archive-date=2023-01-27 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=2023-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230127185034/https://tanama.ir/%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d9%85%d9%87%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ab%d8%b1%d9%88%d8%aa%db%8c-p12474 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=«آخرین زمزمه» فیلم تلویزیونی نوروز شبکه دو- اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/12/13/302078/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B2%D9%85%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%8 |access-date=2023-03-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> ২০১৩ চনত চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ নাটক ''মাই গ্লুমী বাটাৰফ্লাইজ ইন এ ৱাণ্ডাৰফুল স্প্ৰীং মৰ্নিং''-ত অভিনেত্ৰী আন্নালি চাকুৰীৰ অভিনয় দেখাৰ পিছত তেওঁ অভিনয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> নাটকখন চোৱাৰ পিছত চাৰ্ভাটীয়ে এবছৰ ধৰি চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু তাৰ পিছত ২০১৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |last=hamkar7 |date=2023-02-08 |title=بیوگرافی کامل مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/292687/مهتاب-ثروتی-2/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> === ২০১৪–২০১৯: কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি === ২০১৪ চনৰ ৩ আগষ্টৰপৰা ৬ ছেপ্টেম্বৰলৈকে প্ৰদৰ্শিত চাজ্জাদ আফচাৰিয়ানৰ নাটক ''ইৰান ভাৰ্চেচ ইণ্ডোনেছিয়া''-ত অভিনয় কৰি চাৰ্ভাটীয়ে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। এই নাটকত তেওঁ সহ-লেখিকা হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش ایران استرالیا |url=https://www.tiwall.com/p/iranaustralia |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৫ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলৰপৰা ২২ মে’লৈকে হুছেইন হাইদৰীপুৰৰ নাটক ''ৱাট ইজ আদিল ফেৰদৌচিপুৰ ডুইং''-ত অভিনয় কৰে। এই নাটকখন তিনিটা খণ্ডৰে গঠিত আছিল আৰু প্ৰতিটো খণ্ড পৰিয়ালটোৰ তিনিজন সদস্যৰ এজনৰ বিষয়ে আছিল। এইবাৰ চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী বিবাহিতা কন্যাৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে ফুটবল খেলুৱৈ হোৱাৰ সপোন দেখে।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش چه میکنه این عادل فردوسی پور |url=https://www.tiwall.com/p/adelferdowsipour?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> আমিৰ আহমদ আনচাৰী পৰিচালিত পোনপটীয়াকৈ ভিডিঅ' আকাৰে মুক্তি পোৱা ছবি ''দ্য গিফ্ট''-ত চাৰ্ভাটীয়ে সহ-ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=reza |date=2021-02-10 |title=فیلم هدیه {{!}} اسامی و بیوگرافی بازیگران فیلم هدیه به همراه عکس های جدید |url=https://harfetaze.com/146987/فیلم-هدیه/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> ২০১৫ চনত ইৰান-ইৰাক যুদ্ধৰ পটভূমিত নিৰ্মিত যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''কিমিয়া''-ৰ জৰিয়তে তেওঁ সৰু পৰ্দাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰ কিমিয়াৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় বান্ধৱী ছালমা নামৰ এগৰাকী গৰ্ভৱতী দক্ষিণদেশীয় মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চৰিত্ৰটো ফুটাই তুলিবলৈ চাৰ্ভাটীয়ে খোজেস্তানী আৰবী উপভাষাৰ অভ্যাস কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখন ইৰানৰ টেলিভিছন ইতিহাসৰ দ্বিতীয় আটাইতকৈ দীঘলীয়া ধাৰাবাহিক আছিল।<ref>{{Cite web |title=ساعت و زمان پخش سریال کیمیا از شبکه آی فیلم |url=https://www.shomanews.com/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%8... |access-date=2023-03-03 |website=پایگاه خبری شما نیوز |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি পালেও ধাৰাবাহিকখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰে আৰু ইৰানৰ টেলিভিছন ইতিহাসৰ অন্যতম সৰ্বাধিক ৰেটিং প্ৰাপ্ত ড্ৰামাত পৰিণত হয়। ''কিমিয়া'' ধাৰাবাহিকখনে শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যসহ চাৰিখন হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু পিছৰখন বঁটা জয় কৰে। কেমেৰাৰ সন্মুখত অভিনয়ৰ জ্ঞান কম থকাৰ বাবে তেওঁ কেমেৰাৰ সন্মুখৰ প্ৰথম অভিজ্ঞতাটোক বেয়া বুলি সোঁৱৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2016 |title=شانزدهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۵) - جشن حافظ |url=https://www.hafezawards.com/16th-hafez-awards-1395/ |access-date=2023-03-03 |language=fa-IR}}</ref> ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৩৪সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত মজিদ তাভাকোলীৰ ছবি ''বৰ্ন ইন ১৯৮৭''-ৰ জৰিয়তে তেওঁ ডাঙৰ পৰ্দাত ভৰি দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + زندگینامه |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=نم نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ নাটক ''খোদাবাচ''-ত তেওঁ মূল ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش خدابس |url=https://www.tiwall.com/p/khodabas?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ অক্টোবৰৰপৰা ১১ নৱেম্বৰলৈকে আলীৰেজা আজলীৰ নাটক ''এ ফিউ স্লিপচ অন দ্য এজ অৱ দ্য হেডচ অৱ এ টুইষ্টেড পজিশন''-ত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش چند تکه‌ی لغزان بر لبه‌ی سران یک وضعیت پیچان |url=https://www.tiwall.com/p/chandtekeh.laghzan?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> আলীৰেজা আফখামী পৰিচালিত চিকিৎসাভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''নাৰ্চেচ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে ফাতেমেহ দাদমান নামৰ এগৰাকী ৰোগীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনে শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন ধাৰাবাহিককে ধৰি তিনিখন মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2016 |title=سریال پرستاران از امشب روی آنتن شبکه یک +عکس |url=https://jamejamonline.ir/fa/news/1001057 |access-date=2023-03-03 |website=jamejamonline.ir |language=fa}}</ref> ২০১৭ চনৰ ৮ জুনৰপৰা ২৪ জুলাইলৈকে তেওঁ হাছান মাদজুনীৰ নাটক ''ইনচিডেণ্ট ৱিথ এ মেট্ৰানপাজ''-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web|title=تیوال نمایش ماجرای مترانپاژ |url=https://www.tiwall.com/p/metranpazh?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> চৈয়দ চুলতানী পৰিচালিত ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''ইন চাৰ্চ অৱ পিচ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে চাৰা চাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনে ১৮সংখ্যক হাফেজ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2017-03-11 |title=بازدید مدیر شبکه تهران از سریالی با بازی مهدی هاشمی و داریوش فرهنگ |url=https://www.isna.ir/news/95122113709/... |access-date=2023-03-03 |website=ایسنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 |title=هجدهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۷) - جشن حافظ |url=https://www.hafezawards.com/18th-hafez-awards-1397/ |access-date=2023-03-03 |language=fa-IR}}</ref> ২০১৭ চনত ৰাণা আজাদীভাৰ আৰু আমিৰ আঘাইৰ সৈতে ৰহস্যধৰ্মী ড্ৰামা ছবি ''প্ৰাইভেচী''-ত তেওঁ ডৰ্চা নামৰ এগৰাকী কিশোৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিকে তাইক অনৱৰতে হাৰাশাস্তি আৰু ভাবুকি দি আছিল।<ref>{{Cite web |title=حریم شخصی |url=https://www.filimo.com/m/0MOsc |access-date=2023-03-03 |website=فیلیمو |language=fa |archivedate=2023-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230413192101/https://www.filimo.com/m/0MOsc |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ চাৰ্ভাটীয়ে ২০১৮ চনৰ ২ মে’ৰপৰা ১৮ মে’লৈ পুনৰবাৰ হাছান মাদজুনীৰ নাটক ''ইনচিডেণ্ট ৱিথ এ মেট্ৰানপাজ''-ত অভিনয় কৰে, এইবাৰ এখন বেলেগ মঞ্চত।<ref>{{Cite web |title=تیوال نمایش ماجرای مترانپاژ |url=https://www.tiwall.com/p/metranpazh2?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref> ২০১৮ চনত চাৰ্ভাটীয়ে দুখন ছবি ক্ৰমে ''পাস্তাৰিওনী'' আৰু ''অেননিয়মিটি''-ত অভিনয় কৰে। দুয়োখন ছবিয়ে সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। ৰোমাণ্টিক-কমেডী ছবি ''পাস্তাৰিওনী''-ত তেওঁ গোহাৰ খেইৰাণ্ডিছৰ সৈতে ফেৰেষ্টেহ তোৰাবী নামৰ এগৰাকী নতুন ৰান্ধনীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে নিজৰ মালিকৰ প্ৰেমত পৰে।<ref>{{Citation |title=پاستاریونی |url=https://www.filimo.com/m/8CtkI |language=fa |access-date=2023-03-03 |archivedate=2023-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230324165827/https://www.filimo.com/m/8CtkI }}</ref> অপৰাধধৰ্মী ড্ৰামা ছবি ''অেননিয়মিটি''-ত তেওঁ বাৰণ কোচাৰী আৰু হাছান মাদজুনীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=نقد و بررسی فیلم سینمایی بی نامی اثر علیرضا صمدی {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/critic/524/... |access-date=2023-03-03 |website=www.salamcinama.ir }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৯ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰথম চুটি ছবি ''ড’ণ্ট ফৰগেট টুডে''-ত মহিলা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, য’ত তেওঁ আৰু তেওঁৰ স্বামী ৰেজা গৰ্ভপাতৰ পূৰ্বে স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰ বাবে হাস্পতাললৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=فیلم کوتاه امروزُ یادت نره دیدئو dideo |url=https://www.dideo.ir/v/ap/L3qMu/... |access-date=2023-03-03 |website=dideo |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বেহজাদ খোদচভেয়চীৰ ছবি ''ডটাৰ্চ অৱ ৱিণ্টৰ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিত নীলুফাৰ নামৰ এগৰাকী শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ ছোৱালীৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন অংগদানৰ বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=فیلم دختران زمستان (1397) {{!}} بازیگران+عکس‌ها {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/movie/NK7n/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |access-date=2023-03-03 |website=www.salamcinama.ir |archivedate=2022-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221217090544/https://www.salamcinama.ir/movie/NK7n/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref> পিছলৈ তেওঁ ২০১৯ চনতে আৰু দুখন চুটি ছবি ক্ৰমে ''শ্বেডো অৱ পাৰ্পল'' আৰু ''এ-অৰ্টা''-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |title=سایه ارغوان |url=https://www.filimo.com/m/25ydb |access-date=2023-03-03 |website=filimo }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ২০২০: সফলতা === ২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চাৰ্ভাটীয়ে ৬ মাহৰ অনুশীলনৰ পিছত মাত্ৰ দুটা প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ৰামিন আকবৰীৰ মনেল’গ নাটক ''ষ্টিপুলেচন নম্বৰ টু''-ত অভিনয় কৰে। তেওঁ এই প্ৰদৰ্শনীক নিজৰ কেৰিয়াৰৰ আটাইতকৈ সন্তোষজনক অভিনয়ৰ অভিজ্ঞতা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=چه کسی صندلی را جابه‌جا کرده است؟ |url=https://integre.ir/reviews-and-theaters/vaziate-shomareh-2/ |access-date=2023-03-03 |website=اَنتِگره |language=fa }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে কয় যে, এগৰাকী মহিলা যিয়ে ঘৰত অনৱৰতে আন এগৰাকী মহিলাক দেখা পায়, আৰু অভিনয়ৰ সময়ত তেওঁৰ সন্মুখত থকা চকীখন কাৰোবাৰ স্মৃতিচিহ্ন, আৰু এই মহিলাগৰাকীৰ ঘৰটো ইমানেই সৰু যে খোজ কাঢ়োঁতে দুৱাৰ আৰু দেৱালত খুন্দা খাইছিল। কোনোবা এটা সময়ৰপৰা এই মহিলাগৰাকীৰ এটা ভ্ৰম হৈছিল যে চকীখন ফুলি উঠিছে আৰু তাইৰ ঘৰৰ ঠাইখিনি অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{Citation |title=Mahtab Servati {{!}} عکاسی برایم هیجانی که فکر میکردم را نداشت |url=https://www.youtube.com/watch?v=1LPgWotUEYM |language=en |access-date=2023-03-03}}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে মহম্মদ ৰাছৌলফৰ বোলছবি ''দেয়াৰ ইজ নো ইভিল''-ত নানা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখন ৭০সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ছবিখনে সৰ্বজনীন প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে গ’ল্ডেন বিয়েৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2020-02-29 |title=Berlin International Film Festival: Iranian film about executions wins top prize |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51693417 |access-date=2023-03-03}}</ref> ছবিখনৰ তৃতীয়টো খণ্ডত দেখা পোৱা চাৰ্ভাটীৰ নানা চৰিত্ৰটো আছিল গাঁৱৰ এজন শিক্ষকৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা এগৰাকী গাঁৱলীয়া ছোৱালী, যি গৰাকী শিক্ষকক ভিন্ন মতাদৰ্শৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=There Is No Evil review – passionate plea against Iran's soul-poisoning executions {{!}} Movies {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/film/2021/nov/30/there-is-no-evil-review-passionate-plea-against-irans-soul-poisoning-executions |access-date=2023-03-03 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=There Is No Evil review – devastating everyday tales of life under Iran's brutal regime {{!}} World cinema {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/film/2021/dec/05/there-is-no-evil-review-mohammad-rasoulof-golden-bear-iran-death-penalty-drama |access-date=2023-03-03 |website=amp.theguardian.com}}</ref> ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ হাদী মোগাদ্দামদুষ্ট পৰিচালিত যুদ্ধভিত্তিক ড্ৰামা দূৰদৰ্শন শৃংখলা ''চ’লজাৰ''-ত মিনা মোৱাফী হিচাপে অভিনয় কৰি তিনি বছৰৰ পাছত পুনৰ সৰু পৰ্দালৈ ঘূৰি আহে।<ref>{{Cite web |title=مشهد ایستگاه پایانی سریال &quot; سرباز&quot; + عکس‌های جدید- اخبار رادیو و تل - اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/10/07/2169226/%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF |access-date=2023-03-03 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> মেহৰান মাহদাবিয়ান পৰিচালিত ড্ৰামা ছবি ''পাৰভা''-ত চাৰ্ভাটীয়ে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০২০ চনৰ ২৯ অক্টোবৰৰপৰা ৮ নৱেম্বৰলৈ স্পেইনত অনুষ্ঠিত ১১সংখ্যক লেইডা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ চিনেমা ডেল মন শাখাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2020-10-21 |title=Spain's Lleida Film Festival to host Iranian 'Parva' |url=https://en.mehrnews.com/news/164940/Spain-s-Lleida-Film-Festival-to-host-Iranian-Parva |access-date=2023-03-03 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> === ২০২১–২০২২: ব্যাপক স্বীকৃতি === ২০২১ চনত চাৰ্ভাটীয়ে এখন ৱেব শৃংখলা, দুখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ আৰু তিনিখন চুটি ছবিত অভিনয় কৰে। বাবক বাহৰাম বেইগী পৰিচালিত ড্ৰামা পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''এট দ্য এণ্ড অৱ দ্য ডে''-ত তেওঁ হানিয়ে টাভাছোলী আৰু চাবনম মোঘাদ্দামীৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈ পৰৱৰ্তী মাহত শেষ হয়। এই ছবিখন এতিয়ালৈকে ৰাজহুৱাকৈ মুক্তি দিয়া হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |date=2021-06-28 |title=هانیه توسلی بازیگر «چهره به چهره» شد {{!}} سینماایده‌آل |url=https://www.cinemaideal.ir/news/839/%C3%99%C2%87%C3%98%C2%A7%C3%99%C2%86%C3%9B%C2%8C%C3%99%C2%87-%C3%98%C2%AA%C3%99%C2%88%C3%98%C2%B3%C3%99%C2%84%C3%9B%C2%8C-%C3%98%C2%A8%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B2%C3%9B%C2%8C%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%B1-%C3%9A%C2%86%C3%99%C2%87%C3%98%C2%B1%C3%99%C2%87 |access-date=2023-03-03 |website=سینماایده‌آل {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینماایده‌آل |language=fa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218085923/https://www.cinemaideal.ir/news/839/%C3%99%C2%87%C3%98%C2%A7%C3%99%C2%86%C3%9B%C2%8C%C3%99%C2%87-%C3%98%C2%AA%C3%99%C2%88%C3%98%C2%B3%C3%99%C2%84%C3%9B%C2%8C-%C3%98%C2%A8%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B2%C3%9B%C2%8C%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%B1-%C3%9A%C2%86%C3%99%C2%87%C3%98%C2%B1%C3%99%C2%87 |archivedate=2024-12-18 |deadurl=yes}}</ref> মিলাদ মানচুৰী পৰিচালিত ড্ৰামা পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ''কুলবাৰ্ফ''-ত তেওঁ এগৰাকী কুৰ্দিছ ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু এগৰাকী কোলবাৰ ছোৱালী চেনুৰৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কুৰ্দিছ উপভাষা শিকিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-06-06 |title=«کولبرف»، دو جایزه از جشنواره وی‌آی‌زد بلغارستان دریافت کرد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1522427/کولبرف-دو-جایزه-از-جشنواره-وی-آی-زد-بلغارستان-دریافت-کرد |access-date=2023-03-03 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> প্ৰথমখন চুটি ছবি ''ছাৰ্ভাইভাৰ অৱ দ্য ডে'' ৰচুল চদৰ আমেলীয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদৰেজা চদৰ আমেলীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল। ৩৮সংখ্যক তহেৰান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুটি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত মোস্তফা চুলেমানী পৰিচালিত দ্বিতীয়খন চুটি ছবি ''গাৰ্ডেন''-ত চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী পলাতক ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যিয়ে এজন বৃদ্ধ ব্যক্তিৰ ওচৰত সহায় বিচাৰে।<ref>{{Cite web |title=تیوال فیلم کوتاه حیاط |url=https://www.tiwall.com/p/hayat?_fs=1 |access-date=2023-03-03 |website=www.tiwall.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-19 |title=راه‌یابی فیلم کوتاه |url=https://rawco.ir/News/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-ischia-global-film-festival |access-date=2023-03-03 |website=کمپانی بین المللی RAW |language=fa-IR |archivedate=2024-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218091859/https://rawco.ir/News/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-ischia-global-film-festival |deadurl=yes }}</ref> মিত্ৰা ৰাইচমোহাম্মদী পৰিচালিত তৃতীয়খন চুটি ছবি ''চুইট টেষ্ট অৱ ডাৰ্কনেছ''-ত চাৰ্ভাটীয়ে এগৰাকী দুখী আৰু হতাশাগ্ৰস্ত যুৱতী মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ সাতবছৰীয়া পুত্ৰই নিজকে বেটমেন চৰিত্ৰটোৰ সৈতে তুলনা কৰে আৰু বন্ধুবৰ্গক বিপদজনক কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2021-10-12 |title=«طعم شیرین تاریکی» در جشنواره اماراتی {{!}} سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون |url=https://cinemahouse.ir |access-date=2023-03-03 |website=سینما خانه {{!}} پایگاه خبری سینما، تئاتر و تلویزیون {{!}} اخبار سینما، تئاتر و تلویزیون |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=SWEET TASTE OF DARKNESS from MITRA RAEESMOHAMMADI – KIDS FIRST! Reviews and Videos |url=https://www.kidsfirst.org/detail/221141.html |access-date=2023-03-03 |website=www.kidsfirst.org}}</ref> এই অভিনয়ৰ বাবে চাৰ্ভাটীয়ে ২০২১ চনত এফএফটিজি বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ প্ৰথমটো মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=FFTG Awards Film Fest 2021 Official Winners |url=https://fftgawards.com/fftg-awards-film-fest-2021-official-winners/ |access-date=2023-03-03 |website=FFTG Awards |language=en-US}}</ref> তেওঁ টিনা পাকৰাভান পৰিচালিত ৰোমাণ্টিক ঐতিহাসিক ড্ৰামা শৃংখলা ''ৱান্স আপন এ টাইম ইন ইৰান''-ত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৪১ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ইৰানত এংলো-ছোভিয়েট আক্ৰমণৰ পিছত ছোভিয়েট বাহিনীয়ে চাইবেৰিয়ালৈ নিৰ্বাসিত কৰা এগৰাকী জাৰ্মান মাতৃৰ জীয়ৰী তথা ইৰানী-জাৰ্মান চিত্ৰশিল্পী মেৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি চাৰ্ভাটীয়ে ব্যাপক স্বীকৃতি আৰু জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। এই শৃংখলাটোৱে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰাৰ লগতে ইয়াৰ অভিনয়ৰ বাবেও ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=جهان |first=راهبرد معاصر-آخرین اخبار ایران و |date=2021-10-13 |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر نقش ماری سریال خاتون+ عکس |url=http://rahbordemoaser.ir/fa/news/105350 |access-date=2023-03-03 |website=fa |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-25 |title=معرفی و آشنایی کامل با سریال های قبله عالم، خاتون و زخم کاری + زمان پخش |url=https://www.mashreghnews.ir/news/1249944/معرفی-و-آشنایی-کامل-با-سریال-های-قبله-عالم-خاتون-و-زخم-کاری |access-date=2023-03-03 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2021-07-15 |title=سریال خاتون؛ عشق در سال‌های اشغال |url=https://www.filimo.com/shot/93762/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86/ |access-date=2023-03-03 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2022-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209053805/https://www.filimo.com/shot/93762/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২২ চনত চাৰ্ভাটীয়ে ছায়েদেহ দালিৰিয়ান পৰিচালিত চুটি ছবি ''এচেছ''-ত অভিনয় কৰে, যিখন ছবি ২৬সংখ্যক কেনবেৰা চুটি চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=ظفرنیا |first=پونه |date=2022-02-26 |title=رقابت 10 اثر کوتاه ایرانی در جشنواره «زنان فیلم‌ساز» ترکیه |url=https://iycs.ir/%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-10-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86/ |access-date=2023-03-03 |website=انجمن سینمای جوانان ایران |language=fa-IR |archivedate=2023-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209102504/https://iycs.ir/%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%AA-10-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B2%D9%86/ |deadurl=yes }}</ref> আলী হাজৰাটী পৰিচালিত ২০২২ চনৰ ৰহস্যঘন ড্ৰামা ছবি ''দ্য টাউন''-ত চাৰ্ভাটীয়ে চাৱেড চো হেইলিৰ বিপৰীতে ফেৰেষ্টেহ নামৰ এগৰাকী উচ্চাকাংক্ষী অভিনেত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-14 |title=فیلم «شهرک» با بازی ساعد سهیلی، آماده نمایش شد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1592525/فیلم-شهرک-با-بازی-ساعد-سهیلی-آماده-نمایش-شد |access-date=2023-03-03 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> ছবিখন ৪০সংখ্যক ফজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ৩টা মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=اخبار |url=https://fajrfilmfestival.com/news/ |access-date=2023-03-03 |website=جشنواره فیلم فجر |language=fa-IR |archivedate=2024-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240128111550/https://fajrfilmfestival.com/news/ |deadurl=yes }}</ref> যদিও ছবিখনে মিশ্ৰিত পৰ্যালোচনা লাভ কৰিছিল, তথাপি সমালোচকসকলে চাৰ্ভাটীৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ফিলিমোৰ কামাল পুৰকাভেই চাৰ্ভাটীৰ অভিনয়ক মনোযোগ আকৰ্ষণকাৰী বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে ছবিখনৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৩টা দিশৰ ভিতৰত তাইৰ অভিনয়ক তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web |last=آرشیو |date=2022-02-09 |title=همه چیز درباره فیلم شهرک |url=https://www.filimo.com/shot/114840/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9/ |access-date=2023-03-03 |website=فیلیموشات |language=fa-IR |archivedate=2023-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309082232/https://www.filimo.com/shot/114840/%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%b4%d9%87%d8%b1%da%a9/ |deadurl=yes }}</ref> === ২০২৩: মুখ্য ভূমিকা === ২০২৩ চনত তেওঁ এখন ধাৰাবাহিকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। অপৰাধধৰ্মী ৰহস্যঘন ৱেব শৃংখলা ''দ্য ট্ৰান্সলেটৰ''-ত তেওঁ গজালেহ নামৰ এগৰাকী যুৱ unuবাদকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে নিজৰ ককায়েকৰ ৰহস্যজনক মৃত্যুৰ সত্যতা বিচাৰি ফুৰে।<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال مترجم و زمان پخش آن |url=https://namnak.com/motarjem-series-cast.p88047 |access-date=2023-03-03 |website=نمناک |language=fa |archivedate=2022-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221007055709/https://namnak.com/motarjem-series-cast.p88047 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Namava |url=https://www.namava.ir/series/133661-the_translator |access-date=2023-03-03 |website=www.namava.ir}}</ref> এই শৃংখলাটো বাহৰাম তাভাকোলীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল, যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত ধাৰাবাহিক ''ব্লু হোৱেল''-ৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=تازه |first=حرف |date=2019-01-27 |title=خلاصه سریال نهنگ آبی {{!}} زمان پخش و بازیگران سریال نهنگ آبی |url=https://harfetaze.com/24831/سریال-نهنگ-آبی/ |access-date=2023-03-03 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa}}</ref> চাৰ্ভাটীয়ে হুছেইন ৰিগী পৰিচালিত ক্ৰীড়াভিত্তিক ড্ৰামা ছবি ''হুক''-ত অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবি ৪১সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। চৰিত্ৰটোৰ পটভূমিৰ বাবে তেওঁ বালোচী উপভাষা শিকিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=خبرگزاری فارس {{!}} جشنواره فیلم فجر{{!}} «هوک»؛ ادای دینی قابل‌تقدیر به گونه مهجور سینمای اقلیم |url=https://www.farsnews.ir/amp/14011120001197 |access-date=2023-03-03 |website=www.farsnews.ir}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চাৰ্ভাটীয়ে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে বসবাস কৰে। তেওঁৰ আমিৰ নামৰ এজন ভাই আৰু নেগিন নামৰ এগৰাকী ভগ্নী আছে।<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی مهتاب ثروتی بازیگر و همسرش + زندگینامه |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AB%D8%B1%D9%88%D8%AA%DB%8C |access-date=2023-03-03 |website=نم نمک |language=fa-IR}}</ref> তেওঁ য়ালদা নাইটক তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় উৎসৱ বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Citation |title=Mahtab Servati {{!}} عکاسی برایم هیجانی که فکر میکردم را نداشت |url=https://www.youtube.com/watch?v=1LPgWotUEYM |language=en |access-date=2023-03-03}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.imdb.com/name/nm9557998/?ref_=nv_sr_srsg_0 Mahtab Servati] at [[IMDB Studio Briefing|IMDb]] *[https://www.instagram.com/mahtabservati/ Mahtab Servati] at [[Instagram]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ফটোগ্ৰাফাৰ]] 7lh3slrxqabddlwjjw4trci5lu8xgsf 0 137071 647847 638612 2026-10-26T07:02:44Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[মীনা সাদাতী]]ৰ পৰা [[মীনা ছাদাতী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 638612 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মিনা সাদাতি | image = Fajr International Film Festival - Tabestane Dagh Press Conference 15.jpg | caption = ২০১৭ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত সাদাতি | native_name = مینا ساداتی | native_name_lang = Fa | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|24|mf=yes}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | nationality = | parents = | alma_mater = তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = অভিনেত্ৰী | years active = ২০০৬–বৰ্তমান | agent = | notable_works = | education = | spouse = বাবক হামিদিয়ান | children = }} '''মিনা সাদাতি''' ([[ফাৰ্চী]]: مینا ساداتی, জন্ম ২৪ নৱেম্বৰ, ১৯৮১) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ২০১৫ চনৰ ''লোনলিনেছ অৱ লেইলা'' ধাৰাবাহিকত লেইলা চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref name="fintrib2018">{{Cite news|url=https://financialtribune.com/|title=Mina Sadati Wins Award at Beijing Festival|date=2018-04-23|work=Financial Tribune|access-date=2018-06-20|language=en-US|archivedate=2018-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180620160043/https://financialtribune.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://namnak.com/|title=بیوگرافی و عکس مینا ساداتی|work=Namnak|access-date=2018-06-20|language=fa|archivedate=2017-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170602113855/http://namnak.com/|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == মিনা সাদাতিৰ জন্ম ১৯৮১ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত তহেৰানত হৈছিল। তেওঁ ১৯৯৯ চনত ইউনিভাৰ্চিটি অৱ আৰ্টত নাম ভৰ্তি কৰে, য’ত তেওঁৰ স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ গৱেষণা পত্ৰ চিনেমাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref>{{Cite news |date=2015-12-01 |title=مینا ساداتی برای نزدیک شدن به نقش «آمنه» چه کار کرد؟/ از رفتن به شیرخوارگاه تا دیدن فیلم‌های مذهبی |url=https://www.khabaronline.ir/news/484308/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%86%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327132508/https://www.khabaronline.ir/news/484308/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%86%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86 |archive-date=2024-03-27 |access-date=2025-06-10 |work=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> সাদাতিয়ে তহেৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰুকলা অনুষদৰপৰা গ্ৰাফিক ডিজাইন বিষয়ত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলিছিল আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ তথা চুটি ছবিৰ প্ৰাৰম্ভিক ক্লাছত অংশ লোৱাৰ লগতে আব্বাছ কিয়াৰোস্তামীৰ শৈক্ষিক কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰি নিজৰ প্ৰশিক্ষণ আগবঢ়াই লৈ গৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কাৰণামেহ ইনষ্টিটিউটতো কিছুসময় অতিবাহিত কৰিছিল। ২০০৭ চনত ২৬ বছৰ বয়সত হুছেইন ঘানাত পৰিচালিত ''দ্য ওণ্ড অৱ ইভছ ছ’ল্ডাৰ'' ছবিৰ জৰিয়তে সাদাতিয়ে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। এবছৰৰ পাছত ''কেৰেট ১৪'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ জৰিয়তে তেওঁ ব্যাপক পৰিচিতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date= |title=زندگی نامه مینا ساداتی/عکس مینا ساداتی و همسرش - شباویز |url=http://shabaveiz.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%8... |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327132716/http://shabaveiz.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%8... |archive-date=2024-03-27 |access-date=2025-06-10 |work=شباویز |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৪ চনত সাদাতিয়ে মজিদ মজিদীৰ ঐতিহাসিক ছবি ''মহম্মদ: দ্য মেচেঞ্জাৰ অৱ গড''-ত ইছলাম ধৰ্মৰ পয়গম্বৰ মহম্মদৰ মাতৃ আমনাহ বিন্ত ৱাহাবৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চৰিত্ৰটোৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে তেওঁ ধৰ্মীয় চলচ্চিত্ৰসমূহ অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে বিশদভাৱে পঢ়া-শুনা কৰিছিল। একে বছৰতে ''আইচ এজ'' ছবিত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2015-02-09 |title=نامزدهای "سودای سیمرغ" فجر 33 معرفی شدند |url=https://www.isna.ir/news/93112011094/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%81%D8%AC%D8%B1-33-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324212108/https://www.isna.ir/news/93112011094/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%81%D8%AC%D8%B1-33-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-date=2019-03-24 |access-date=2025-06-10 |work=ایسنا |language=fa-IR}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৩৫সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত সাদাতিয়ে আন এক সফলতা অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৫ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত মহম্মদ হুছেইন লাটিফী পৰিচালিত ''লেইলাজ লোনলিনেছ'' ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ দূৰদৰ্শনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে, যিয়ে তেওঁলৈ বিপুল জনপ্ৰিয়তা কঢ়িয়াই আনিছিল। তেওঁ ''মিনাজ পচিবিলিটি'' (২০১৫) আৰু ''হট চাম্বাৰ'' (২০১৬) দৰে ছবিত নিজৰ উৎকৃষ্ট অভিনয় ধাৰা অব্যাহত ৰাখি ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ক্ৰমে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2017-02-06 |title=نامزدهای بخش سودای سیمرغ سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |url=https://ensafnews.com... |access-date=2025-06-10 |website=انصاف نیوز |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=نامزدهای بخش سودای سیمرغ سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند. |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/news/473/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%DB%8C-%D9%8 Responded |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405020410/https://www.khanehcinema.ir/fa/news/473/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%DB%8C-%D9%8... |archive-date=2023-04-05 |access-date=2025-06-10 |website=www.khanehcinema.ir }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত এক বিশেষ নৱবৰ্ষৰ (নৌৰুজ) দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীত সাদাতি আৰু বাবক হামিদিয়ানে তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=بابک حمیدیان و مینا ساداتی در برنامه سال تحویل: ازدواج ما میان شلوغی های تهران اتفاق ویژه ای نیست {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما |url=https://cinemacinema.ir... |archive-url=https://archive.org |archive-date=2022-10-03 |access-date=2025-06-10 |website=cinemacinema.ir}}</ref> নম্ৰ আৰু দয়ালু চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত সাদাতিয়ে ২০২৩ চনৰ ধাৰাবাহিক ''নোটবুক''-ত এক বিপৰীতধৰ্মী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঁ পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল’ব বিচৰা এগৰাকী দৃঢ়মনা মহিলাৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=درباره بازی متفاوت مینا ساداتی و سوگل خلیق در سریال «دفتر یادداشت» {{!}} خوب بودن - فیلم‌نیوز |url=https://www.filmnews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%8... |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327132520/https://www.filmnews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%8... |archive-date=2024-03-27 |access-date=2025-06-10 |website=www.filmnews.ir |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == থিয়েটাৰ == {| class="wikitable sortable" ! বছৰ ! নাম ! পৰিচালক |- |২০০৮ |''পিজনচ অৱ দ্য শ্ৰাইন'' |আলী চাৰাবী |- |২০১০ |''বৰ্ন ইন ১৯৮২'' |পয়াম দেহকোৰ্ডী |- |২০১৩ |''লেড হাউচ'' |আলী নাৰ্গীচনেজাদ |- |২০১৯ |''ক্ৰাইম এণ্ড পানীশ্বমেণ্ট'' |ৰেজা চাৰ্ভাটী |} '''লেখিকা আৰু পৰিচালিকা হিচাপে''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | ভূমিকা ! বিৱৰণ |- ! scope="row" |২০১৫ |''দ্য নচ'' |প্ৰযোজক, লেখিকা আৰু পৰিচালিকা |টিৰানা মহোৎসৱৰ পেনোৰামা শাখাত শ্ৰেষ্ঠ চুটি ছবিৰ বঁটা বিজয়ী |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | শ্ৰেণী ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! class="unsortable" scope="col" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row"| বেইজিং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''হট চাম্বাৰ'' | {{won}} |<ref>{{Cite web |last=web |first=I. D. |date=2018-04-27 |title='Searing Summer' wins Best Supporting Actress Award at Beijing IFF |url=https://www.dreamlabfilms.com/searing-summer-wins-best-supporting-actress-award-at-beijing-iff/ |access-date=2025-01-13 |website=DreamLab Films |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''আইচ এজ'' | {{nom}} | |- | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ মুখ‍্য অভিনেত্ৰী | ''মিনাজ পচিবিলিটি'' | {{nom}} | |- | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''হট চাম্বাৰ'' | {{nom}} | |- ! scope="row" rowspan="2" | ইৰান চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থা | ২০১৫ | rowspan="2" | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''আইচ এজ'' | {{nom}} | |- | ২০১৭ | ''হট চাম্বাৰ'' | {{nom}} | |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * [https://www.festival-cannes.com/en/artist/mina-sadati Mina Sadati], Cannes Film Festival * [https://web.archive.org/web/20250223011816/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=139210220006 Mina Sadati] on [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) * {{instagram|trend.kidz}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 5aoeget7smrlei0sjgbb9q3cbl61czr 647851 647847 2026-10-26T07:08:22Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647851 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মীনা ছাদাতী | image = Fajr International Film Festival - Tabestane Dagh Press Conference 15.jpg | caption = ২০১৭ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ছাদাতী | native_name = مینا ساداتی | native_name_lang = Fa | birth_date = {{Birth date and age|1981|11|24|mf=yes}} | birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | nationality = | parents = | alma_mater = তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = অভিনেত্ৰী | years active = ২০০৬–বৰ্তমান | agent = | notable_works = | education = | spouse = বাবক হমীদিয়ান | children = }} '''মীনা ছাদাতী''' ({{lang-fa|مینا ساداتی}}, {{IPA|fa|miːnɒ́ː sɒːd̪ɒːt̪ʰíː|pron}}, জন্ম: ২৪ নৱেম্বৰ ১৯৮১) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ২০১৫ চনৰ ''লোনলিনেছ অৱ লেইলা'' ধাৰাবাহিকত লেইলা চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত।<ref name="fintrib2018">{{Cite news|url=https://financialtribune.com/|title=Mina Sadati Wins Award at Beijing Festival|date=2018-04-23|work=Financial Tribune|access-date=2018-06-20|language=en-US|archivedate=2018-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180620160043/https://financialtribune.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://namnak.com/|title=بیوگرافی و عکس مینا ساداتی|work=Namnak|access-date=2018-06-20|language=fa|archivedate=2017-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170602113855/http://namnak.com/|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == মিনা সাদাতিৰ জন্ম ১৯৮১ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত তহেৰানত হৈছিল। তেওঁ ১৯৯৯ চনত ইউনিভাৰ্চিটি অৱ আৰ্টত নাম ভৰ্তি কৰে, য’ত তেওঁৰ স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ গৱেষণা পত্ৰ চিনেমাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref>{{Cite news |date=2015-12-01 |title=مینا ساداتی برای نزدیک شدن به نقش «آمنه» چه کار کرد؟/ از رفتن به شیرخوارگاه تا دیدن فیلم‌های مذهبی |url=https://www.khabaronline.ir/news/484308/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%86%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327132508/https://www.khabaronline.ir/news/484308/%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%86%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86 |archive-date=2024-03-27 |access-date=2025-06-10 |work=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> সাদাতিয়ে তহেৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰুকলা অনুষদৰপৰা গ্ৰাফিক ডিজাইন বিষয়ত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলিছিল আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ তথা চুটি ছবিৰ প্ৰাৰম্ভিক ক্লাছত অংশ লোৱাৰ লগতে আব্বাছ কিয়াৰোস্তামীৰ শৈক্ষিক কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰি নিজৰ প্ৰশিক্ষণ আগবঢ়াই লৈ গৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কাৰণামেহ ইনষ্টিটিউটতো কিছুসময় অতিবাহিত কৰিছিল। ২০০৭ চনত ২৬ বছৰ বয়সত হুছেইন ঘানাত পৰিচালিত ''দ্য ওণ্ড অৱ ইভছ ছ’ল্ডাৰ'' ছবিৰ জৰিয়তে সাদাতিয়ে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। এবছৰৰ পাছত ''কেৰেট ১৪'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ জৰিয়তে তেওঁ ব্যাপক পৰিচিতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date= |title=زندگی نامه مینا ساداتی/عکس مینا ساداتی و همسرش - شباویز |url=http://shabaveiz.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%8... |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327132716/http://shabaveiz.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%8... |archive-date=2024-03-27 |access-date=2025-06-10 |work=شباویز |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৪ চনত সাদাতিয়ে মজিদ মজিদীৰ ঐতিহাসিক ছবি ''মহম্মদ: দ্য মেচেঞ্জাৰ অৱ গড''-ত ইছলাম ধৰ্মৰ পয়গম্বৰ মহম্মদৰ মাতৃ আমনাহ বিন্ত ৱাহাবৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চৰিত্ৰটোৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে তেওঁ ধৰ্মীয় চলচ্চিত্ৰসমূহ অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে বিশদভাৱে পঢ়া-শুনা কৰিছিল। একে বছৰতে ''আইচ এজ'' ছবিত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2015-02-09 |title=نامزدهای "سودای سیمرغ" فجر 33 معرفی شدند |url=https://www.isna.ir/news/93112011094/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%81%D8%AC%D8%B1-33-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324212108/https://www.isna.ir/news/93112011094/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%81%D8%AC%D8%B1-33-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |archive-date=2019-03-24 |access-date=2025-06-10 |work=ایسنا |language=fa-IR}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৩৫সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত সাদাতিয়ে আন এক সফলতা অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৫ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত মহম্মদ হুছেইন লাটিফী পৰিচালিত ''লেইলাজ লোনলিনেছ'' ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ দূৰদৰ্শনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে, যিয়ে তেওঁলৈ বিপুল জনপ্ৰিয়তা কঢ়িয়াই আনিছিল। তেওঁ ''মিনাজ পচিবিলিটি'' (২০১৫) আৰু ''হট চাম্বাৰ'' (২০১৬) দৰে ছবিত নিজৰ উৎকৃষ্ট অভিনয় ধাৰা অব্যাহত ৰাখি ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ক্ৰমে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2017-02-06 |title=نامزدهای بخش سودای سیمرغ سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |url=https://ensafnews.com... |access-date=2025-06-10 |website=انصاف نیوز |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=نامزدهای بخش سودای سیمرغ سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند. |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/news/473/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%DB%8C-%D9%8 Responded |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405020410/https://www.khanehcinema.ir/fa/news/473/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%DB%8C-%D9%8... |archive-date=2023-04-05 |access-date=2025-06-10 |website=www.khanehcinema.ir }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত এক বিশেষ নৱবৰ্ষৰ (নৌৰুজ) দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীত সাদাতি আৰু বাবক হামিদিয়ানে তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=بابک حمیدیان و مینا ساداتی در برنامه سال تحویل: ازدواج ما میان شلوغی های تهران اتفاق ویژه ای نیست {{!}} پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما |url=https://cinemacinema.ir... |archive-url=https://archive.org |archive-date=2022-10-03 |access-date=2025-06-10 |website=cinemacinema.ir}}</ref> নম্ৰ আৰু দয়ালু চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত সাদাতিয়ে ২০২৩ চনৰ ধাৰাবাহিক ''নোটবুক''-ত এক বিপৰীতধৰ্মী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঁ পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল’ব বিচৰা এগৰাকী দৃঢ়মনা মহিলাৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=درباره بازی متفاوت مینا ساداتی و سوگل خلیق در سریال «دفتر یادداشت» {{!}} خوب بودن - فیلم‌نیوز |url=https://www.filmnews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%8... |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327132520/https://www.filmnews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%8... |archive-date=2024-03-27 |access-date=2025-06-10 |website=www.filmnews.ir |language=fa-IR }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == থিয়েটাৰ == {| class="wikitable sortable" ! বছৰ ! নাম ! পৰিচালক |- |২০০৮ |''পিজনচ অৱ দ্য শ্ৰাইন'' |আলী চাৰাবী |- |২০১০ |''বৰ্ন ইন ১৯৮২'' |পয়াম দেহকোৰ্ডী |- |২০১৩ |''লেড হাউচ'' |আলী নাৰ্গীচনেজাদ |- |২০১৯ |''ক্ৰাইম এণ্ড পানীশ্বমেণ্ট'' |ৰেজা চাৰ্ভাটী |} '''লেখিকা আৰু পৰিচালিকা হিচাপে''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" | ভূমিকা ! বিৱৰণ |- ! scope="row" |২০১৫ |''দ্য নচ'' |প্ৰযোজক, লেখিকা আৰু পৰিচালিকা |টিৰানা মহোৎসৱৰ পেনোৰামা শাখাত শ্ৰেষ্ঠ চুটি ছবিৰ বঁটা বিজয়ী |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | শ্ৰেণী ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! class="unsortable" scope="col" | তথ্যসূত্ৰ |- ! scope="row"| বেইজিং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | ২০১৮ | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''হট চাম্বাৰ'' | {{won}} |<ref>{{Cite web |last=web |first=I. D. |date=2018-04-27 |title='Searing Summer' wins Best Supporting Actress Award at Beijing IFF |url=https://www.dreamlabfilms.com/searing-summer-wins-best-supporting-actress-award-at-beijing-iff/ |access-date=2025-01-13 |website=DreamLab Films |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | ২০১৫ | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''আইচ এজ'' | {{nom}} | |- | ২০১৬ | শ্ৰেষ্ঠ মুখ‍্য অভিনেত্ৰী | ''মিনাজ পচিবিলিটি'' | {{nom}} | |- | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''হট চাম্বাৰ'' | {{nom}} | |- ! scope="row" rowspan="2" | ইৰান চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থা | ২০১৫ | rowspan="2" | শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী | ''আইচ এজ'' | {{nom}} | |- | ২০১৭ | ''হট চাম্বাৰ'' | {{nom}} | |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * [https://www.festival-cannes.com/en/artist/mina-sadati Mina Sadati], Cannes Film Festival * [https://web.archive.org/web/20250223011816/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=139210220006 Mina Sadati] on [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) * {{instagram|trend.kidz}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] 18j6j4cfdlfikj5rabud240exnjybxf 0 137073 647867 612827 2026-10-26T07:48:29Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647867 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পৰ্দীছ আহমদিয়ে | image = Pardis Ahmadieh.jpg | image_upright = | caption = ২০১৫ চনৰ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত আহমদিয়ে | native_name = پردیس احمدیه | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1992|06|29}} | birth_place = মাৰাঘেহ, পূব [[আজাৰবাইজান]], [[ইৰান]] | native_name_lang = Fa | othername = | occupation = অভিনেত্ৰী | yearsactive = ২০০৬–বৰ্তমান }} '''পৰ্দীছ আহমদিয়ে''' ({{Lang-fa|}}, {{IPA|fa|pʰæɹd̪íːs ʔæɦmǽd̪ije|pron}}; জন্ম: ২৯ জুন, ১৯৯২) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web|title=.: Iranian Movie DataBase پرديس احمديه :.|url=http://sourehcinema.com|access-date=2021-01-15|website=://sourehcinema.com}}</ref><ref>{{Cite news|title=پردیس احمدیه در "لامینور"|url=https://ilna.news/|access-date=2021-01-15|website=خبرگزاری ایلنا|language=fa|archivedate=2022-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407232857/https://www.ilna.news/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ''ৰেড নেইল পলিচ'' (২০১৬) আৰু ''দ্য লায়ন স্কিন'' (২০২২–২০২৩) বোলছবি তথা ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত। ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰাৰ উপৰি তেওঁ এখন হাফেজ বঁটা আৰু এখন অৰ্বান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ বঁটা আদিকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == কৰ্মজীৱন == === ২০০৭–২০১৫: কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি === ১৫ বছৰ বয়সত পৰিচালক হামিদ নেমতুল্লাহৰ জৰিয়তে আফচিন চাদেঘীৰ সৈতে তেওঁৰ চিনাকি হয় আৰু তেওঁ ''ইমিটেটৰ অৱ দ্য ডেভিল'' (২০০৭) বোলছবিত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। পিছলৈ ২০১০ চনত তেওঁ ''বাটাৰফ্লাইজ'' আৰু ''ব্ৰোকেন'' নামৰ দুখন ছবিত অভিনয় কৰে। তেওঁ ২০১১ চনৰ ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দ্য ৰিকল''-ত ফেৰেষ্টেহ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১২ চনৰপৰা ২০১৫ চনলৈকে তেওঁ তিনিখন ছবি আৰু এখন চুটি ছবিত অভিনয় কৰে, সেইসমূহ আছিল—''হ্লাইডিং ইন দ্য অপেন'' (চুটি ছবি, ২০১২), ''এক্টৰ্চ ষ্টুডিঅ''' (২০১৩), ''হেইল এণ্ড চান'', আৰু ''দ্য গাৰ্লচ হাউচ'' (দুয়োখন ২০১৫)।<ref>{{Cite web|date=2021-01-06|title=بیوگرافی پردیس احمدیه، بازیگر، با عکس و ناگفته‌های زندگی|url=https://photokade.com/|access-date=2021-11-26|language=fa-IR|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129225230/https://photokade.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=بیوگرافی جدید پردیس احمدیه و همسرش ستاره نوظهور + تصاویر|url=https://nazweb.ir... |access-date=2021-11-26|website=نازوب|date=19 December 2018 }}</ref> === ২০১৬: প্ৰথম মুখ্য চৰিত্ৰ === চৈয়দ জামাল চৈয়দ হাতামীৰ ''ৰেড নেইল পলিচ'' (২০১৬) বোলছবিত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ সুযোগ পায়, য’ত অডিচন দিয়া ৫০০ গৰাকী অভিনেত্ৰীৰ মাজৰপৰা তেওঁক বাছনি কৰা হৈছিল। এই ছবিখনত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ লগতে সমালোচকৰ প্ৰশংসাও বুটলিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ অৰ্বান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ উপৰি এখন হাফেজ বঁটা তথা ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটাৰ বাবে মনোনীত হয়। === ২০১৭–২০১৯: গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা === তেওঁ ফেৰেডাউন জেইৰানীৰ ''এচফিক্সিয়া'' (২০১৭) বোলছবিত নৱীদ মহম্মদজাদেহ আৰু এলনাজ শাকীৰদোষ্টৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে তেওঁলৈ দ্বিতীয়টো হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন কঢ়িয়াই আনিছিল। ২০১৯ চনত তেওঁ বাৰণ কোচাৰী, সাৰা বাহৰামী আৰু জামছিদ হাশেমপুৰৰ সৈতে ড্ৰামা ছবি ''ৰিপ্ৰেচন''-ত অভিনয় কৰে। ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ দাৰিউশ মেহৰজুয়ী পৰিচালিত ''এ মাইনৰ'' ছবিৰ অভিনয় শিল্পী দলত যোগ দিয়ে। এই ছবিখন ২০২২ চনত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। === ২০২০–বৰ্তমান: ব্যাপক স্বীকৃতি === ২০২০ চনত তেওঁ মৰ্তেজা ফাৰ্ছবাফ পৰিচালিত ''তুমান'' বোলছবিত অভিনয় কৰি সমালোচকৰ ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু ২১সংখ্যক হাফেজ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা আঁজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়। পিছলৈ তেওঁ ৰেজা দৰমিচিয়ানৰ ''নো চয়েছ'' (২০২০) বোলছবিত গোলবাহাৰ নামৰ এগৰাকী ১৬বছৰীয়া গৃহহীন ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে ১১ বছৰ বয়সৰপৰাই কেঁচুৱা জন্ম দি বিক্ৰী কৰাৰ কাম কৰি আহিছে। এই ছবিখন ৩৩সংখ্যক টকিঅ' আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। তেওঁ ২০২১ চনৰ হৰৰ ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দেম''-ৰ পঞ্চমটো খণ্ডত তেওঁৰ নিয়মীয়া সহ-অভিনেতা মুজতবা পীৰজাদেহৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ২০২১ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে ৰূহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ফেণ্টাচী ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''লিলিজ টাৰ্ন''-ত আহমদীহে লিলিৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। ২০২২ চনৰ ১০ জুনত ঘোষণা কৰা হয় যে জম্শিদ মেহমুদী পৰিচালিত অপৰাধধৰ্মী ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দ্য লায়ন স্কিন''ত আহমদীহে শ্বাহাব হুছেইনী, হাদী হেজাজীফৰ আৰু পাণ্টেয়া বাহৰামৰ সৈতে সাহেল চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, প্ৰদান কৰা বছৰ, শ্ৰেণী, মনোনীত কৰ্ম আৰু মনোনয়নৰ ফলাফল |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | শ্ৰেণী ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! rowspan="4" scope="row" | হাফেজ বঁটা | ২০১৭ | rowspan="3" | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – চলচ্চিত্ৰ | ''ৰেড নেইল পলিচ'' | {{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|last=filcin.com|title=همه جوایز پردیس احمدیه|url=https://filcin.com/person/allawards/34634|access-date=2021-11-16|website=filcin.com {{!}} فیلسین|language=fa|archivedate=2021-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116091148/https://filcin.com/person/allawards/34634|deadurl=yes}}</ref> |- | ২০১৮ | ''এচফিক্সিয়া'' | {{Nom}} |- | २०२১ | ''তুমান'' | {{won}} |<ref>{{Cite web|date=2021-11-16|title=اعلام نامزدهای بخش سینمای بیست و یکمین جشن حافظ|url=https://www.mehrnews.com/news/5353113/اعلام-نامزدهای-بخش-سینمای-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ|access-date=2021-11-16|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa}}</ref> |- | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ড্ৰামা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক | ''দ্য লায়ন স্কিন'' | {{nom}} |<ref>{{Cite web |title=اعلام نامزدهای بخش تلویزیون بیست و دومین مراسم سینمایی تلویزیونی دنیای تصویر- اخبار سینما و تئاتر - اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/07/05/2962506/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AF%D9%8... |access-date=2023-09-27 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" | ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ মুখ‍্য অভিনেত্ৰী | ''ৰেড নেইল পলিচ'' | {{Nom}} |<ref>{{Cite web|date=2017-09-03|title=جشن خانه سینما نامزدهایش را شناخت + فیلم|url=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|access-date=2021-11-16|website=ایسنا|language=fa}}</ref> |- ! scope="row"| অৰ্বান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | ''ৰেড নেইল পলিচ'' | {{Won}} |<ref>{{Cite web|date=2017-08-05|title=برندگان ششمین جشنواره فیلم شهر اعلام شد/ تولد ۹۰ سالگی ژاله علو|url=https://www.mehrnews.com/news/4050623/برندگان-ششمین-جشنواره-فیلم-شهر-اعلام-شد-تولد-۹۰-سالگی-ژاله-علو|access-date=2021-11-16|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|4963295}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] iv77twbpyb3dlwc30vo91ft91pi8ojx 647868 647867 2026-10-26T07:48:57Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[পৰ্দিছ আহমদীহ]]ৰ পৰা [[পৰ্দীছ আহমদিয়ে]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647867 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = পৰ্দীছ আহমদিয়ে | image = Pardis Ahmadieh.jpg | image_upright = | caption = ২০১৫ চনৰ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত আহমদিয়ে | native_name = پردیس احمدیه | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1992|06|29}} | birth_place = মাৰাঘেহ, পূব [[আজাৰবাইজান]], [[ইৰান]] | native_name_lang = Fa | othername = | occupation = অভিনেত্ৰী | yearsactive = ২০০৬–বৰ্তমান }} '''পৰ্দীছ আহমদিয়ে''' ({{Lang-fa|}}, {{IPA|fa|pʰæɹd̪íːs ʔæɦmǽd̪ije|pron}}; জন্ম: ২৯ জুন, ১৯৯২) হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web|title=.: Iranian Movie DataBase پرديس احمديه :.|url=http://sourehcinema.com|access-date=2021-01-15|website=://sourehcinema.com}}</ref><ref>{{Cite news|title=پردیس احمدیه در "لامینور"|url=https://ilna.news/|access-date=2021-01-15|website=خبرگزاری ایلنا|language=fa|archivedate=2022-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407232857/https://www.ilna.news/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ''ৰেড নেইল পলিচ'' (২০১৬) আৰু ''দ্য লায়ন স্কিন'' (২০২২–২০২৩) বোলছবি তথা ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি পৰিচিত। ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰাৰ উপৰি তেওঁ এখন হাফেজ বঁটা আৰু এখন অৰ্বান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ বঁটা আদিকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। == কৰ্মজীৱন == === ২০০৭–২০১৫: কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি === ১৫ বছৰ বয়সত পৰিচালক হামিদ নেমতুল্লাহৰ জৰিয়তে আফচিন চাদেঘীৰ সৈতে তেওঁৰ চিনাকি হয় আৰু তেওঁ ''ইমিটেটৰ অৱ দ্য ডেভিল'' (২০০৭) বোলছবিত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। পিছলৈ ২০১০ চনত তেওঁ ''বাটাৰফ্লাইজ'' আৰু ''ব্ৰোকেন'' নামৰ দুখন ছবিত অভিনয় কৰে। তেওঁ ২০১১ চনৰ ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দ্য ৰিকল''-ত ফেৰেষ্টেহ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১২ চনৰপৰা ২০১৫ চনলৈকে তেওঁ তিনিখন ছবি আৰু এখন চুটি ছবিত অভিনয় কৰে, সেইসমূহ আছিল—''হ্লাইডিং ইন দ্য অপেন'' (চুটি ছবি, ২০১২), ''এক্টৰ্চ ষ্টুডিঅ''' (২০১৩), ''হেইল এণ্ড চান'', আৰু ''দ্য গাৰ্লচ হাউচ'' (দুয়োখন ২০১৫)।<ref>{{Cite web|date=2021-01-06|title=بیوگرافی پردیس احمدیه، بازیگر، با عکس و ناگفته‌های زندگی|url=https://photokade.com/|access-date=2021-11-26|language=fa-IR|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129225230/https://photokade.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=بیوگرافی جدید پردیس احمدیه و همسرش ستاره نوظهور + تصاویر|url=https://nazweb.ir... |access-date=2021-11-26|website=نازوب|date=19 December 2018 }}</ref> === ২০১৬: প্ৰথম মুখ্য চৰিত্ৰ === চৈয়দ জামাল চৈয়দ হাতামীৰ ''ৰেড নেইল পলিচ'' (২০১৬) বোলছবিত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ সুযোগ পায়, য’ত অডিচন দিয়া ৫০০ গৰাকী অভিনেত্ৰীৰ মাজৰপৰা তেওঁক বাছনি কৰা হৈছিল। এই ছবিখনত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ লগতে সমালোচকৰ প্ৰশংসাও বুটলিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ অৰ্বান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ উপৰি এখন হাফেজ বঁটা তথা ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটাৰ বাবে মনোনীত হয়। === ২০১৭–২০১৯: গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা === তেওঁ ফেৰেডাউন জেইৰানীৰ ''এচফিক্সিয়া'' (২০১৭) বোলছবিত নৱীদ মহম্মদজাদেহ আৰু এলনাজ শাকীৰদোষ্টৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে তেওঁলৈ দ্বিতীয়টো হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়ন কঢ়িয়াই আনিছিল। ২০১৯ চনত তেওঁ বাৰণ কোচাৰী, সাৰা বাহৰামী আৰু জামছিদ হাশেমপুৰৰ সৈতে ড্ৰামা ছবি ''ৰিপ্ৰেচন''-ত অভিনয় কৰে। ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ দাৰিউশ মেহৰজুয়ী পৰিচালিত ''এ মাইনৰ'' ছবিৰ অভিনয় শিল্পী দলত যোগ দিয়ে। এই ছবিখন ২০২২ চনত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। === ২০২০–বৰ্তমান: ব্যাপক স্বীকৃতি === ২০২০ চনত তেওঁ মৰ্তেজা ফাৰ্ছবাফ পৰিচালিত ''তুমান'' বোলছবিত অভিনয় কৰি সমালোচকৰ ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু ২১সংখ্যক হাফেজ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা আঁজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়। পিছলৈ তেওঁ ৰেজা দৰমিচিয়ানৰ ''নো চয়েছ'' (২০২০) বোলছবিত গোলবাহাৰ নামৰ এগৰাকী ১৬বছৰীয়া গৃহহীন ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে ১১ বছৰ বয়সৰপৰাই কেঁচুৱা জন্ম দি বিক্ৰী কৰাৰ কাম কৰি আহিছে। এই ছবিখন ৩৩সংখ্যক টকিঅ' আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। তেওঁ ২০২১ চনৰ হৰৰ ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দেম''-ৰ পঞ্চমটো খণ্ডত তেওঁৰ নিয়মীয়া সহ-অভিনেতা মুজতবা পীৰজাদেহৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ২০২১ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে ৰূহুল্লাহ হেজাজী পৰিচালিত ফেণ্টাচী ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''লিলিজ টাৰ্ন''-ত আহমদীহে লিলিৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। ২০২২ চনৰ ১০ জুনত ঘোষণা কৰা হয় যে জম্শিদ মেহমুদী পৰিচালিত অপৰাধধৰ্মী ড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''দ্য লায়ন স্কিন''ত আহমদীহে শ্বাহাব হুছেইনী, হাদী হেজাজীফৰ আৰু পাণ্টেয়া বাহৰামৰ সৈতে সাহেল চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, প্ৰদান কৰা বছৰ, শ্ৰেণী, মনোনীত কৰ্ম আৰু মনোনয়নৰ ফলাফল |- ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | শ্ৰেণী ! scope="col" | মনোনীত কৰ্ম ! scope="col" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable" | তথ্যসূত্ৰ |- ! rowspan="4" scope="row" | হাফেজ বঁটা | ২০১৭ | rowspan="3" | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – চলচ্চিত্ৰ | ''ৰেড নেইল পলিচ'' | {{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|last=filcin.com|title=همه جوایز پردیس احمدیه|url=https://filcin.com/person/allawards/34634|access-date=2021-11-16|website=filcin.com {{!}} فیلسین|language=fa|archivedate=2021-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116091148/https://filcin.com/person/allawards/34634|deadurl=yes}}</ref> |- | ২০১৮ | ''এচফিক্সিয়া'' | {{Nom}} |- | २०२১ | ''তুমান'' | {{won}} |<ref>{{Cite web|date=2021-11-16|title=اعلام نامزدهای بخش سینمای بیست و یکمین جشن حافظ|url=https://www.mehrnews.com/news/5353113/اعلام-نامزدهای-بخش-سینمای-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ|access-date=2021-11-16|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa}}</ref> |- | ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ড্ৰামা টেলিভিছন ধাৰাবাহিক | ''দ্য লায়ন স্কিন'' | {{nom}} |<ref>{{Cite web |title=اعلام نامزدهای بخش تلویزیون بیست و دومین مراسم سینمایی تلویزیونی دنیای تصویر- اخبار سینما و تئاتر - اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/07/05/2962506/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AF%D9%8... |access-date=2023-09-27 |website=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" | ইৰান চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ মুখ‍্য অভিনেত্ৰী | ''ৰেড নেইল পলিচ'' | {{Nom}} |<ref>{{Cite web|date=2017-09-03|title=جشن خانه سینما نامزدهایش را شناخت + فیلم|url=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|access-date=2021-11-16|website=ایسنا|language=fa}}</ref> |- ! scope="row"| অৰ্বান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ | ২০১৭ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী | ''ৰেড নেইল পলিচ'' | {{Won}} |<ref>{{Cite web|date=2017-08-05|title=برندگان ششمین جشنواره فیلم شهر اعلام شد/ تولد ۹۰ سالگی ژاله علو|url=https://www.mehrnews.com/news/4050623/برندگان-ششمین-جشنواره-فیلم-شهر-اعلام-شد-تولد-۹۰-سالگی-ژاله-علو|access-date=2021-11-16|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|language=fa}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb name|4963295}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] iv77twbpyb3dlwc30vo91ft91pi8ojx 0 137432 647731 631058 2026-10-25T22:15:01Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647731 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল |image=John-stuart-mill ২.jpg |caption=মিলৰ প্ৰতিচ্ছবি |nationality=ইংৰাজ |notable works=১. On Liberty |birth_date=২০ মে, ১৮০৬ |death_date=৭ মে, ১৮৭৩}} '''জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল''' (ইংৰাজীঃ John Stuart Mill; ২০ মে' ১৮০৬ - ৭ মে' ১৮৭৩) এজন ইংৰাজ [[দৰ্শন|দাৰ্শনিক]], ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিবিদ, ৰাজনীতিবিদ আৰু অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আছিল। [[উদাৰনৈতিকতাবাদ|উদাৰতাবাদ]] আৰু সামাজিক উদাৰতাবাদৰ ইতিহাসৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী চিন্তাবিদ হিচাপে তেওঁ সামাজিক তত্ত্ব, ৰাজনৈতিক তত্ত্ব আৰু ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিলৈ ব্যাপক অৱদান আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web|title=Utilitarianism and the New Liberalism {{!}} History of ideas and intellectual history|url=https://www.cambridge.org/us/academic/subjects/history/history-ideas-and-intellectual-history/utilitarianism-and-new-liberalism,%20https://www.cambridge.org/us/academic/subjects/history/history-ideas-and-intellectual-history|accessdate=29 September 2022|work=Cambridge University Press|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Brink|first1=David O.|year=2013|title=Mill's Progressive Principles|chapter=Liberalism, utilitarianism, and rights|pages=214–233|chapter-url=https://academic.oup.com/book/12215/chapter/161685296|language=en|doi=10.1093/acprof:oso/9780199672141.003.0009|isbn=978-0199672141|access-date=30 September 2022|archivedate=17 January 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230117052049/https://academic.oup.com/book/12215/chapter-abstract/161685296?redirectedFrom=fulltext}}</ref> ''ষ্টেনফৰ্ড এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ ফিলোচফি'' দ্বাৰা "ঊনবিংশ শতিকাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ইংৰাজী ভাষী দাৰ্শনিক" বুলি অভিহিত কৰা মিলে সীমাহীন ৰাষ্ট্ৰ আৰু সামাজিক নিয়ন্ত্ৰণৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিৰ স্বাধীনতাক এক ন্যায্যতা হিচাপে বিবেচনা কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite encyclopedia |title=John Stuart Mill |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2011/entries/mill/ |access-date=25 April 2026 |last=Brink |first=David |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |edition=Summer 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=John Stuart Mill's ''On Liberty''|url=http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/liberty.html|date=6 November 2000|publisher=victorianweb|accessdate=23 July 2009|quote=''On Liberty'' is a rational justification of the freedom of the individual in opposition to the claims of the state to impose unlimited control and is thus a defence of the rights of the individual against the state.|archivedate=27 January 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030127020006/http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/liberty.html}}</ref> তেওঁ আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব, নাৰী মুক্তি, শ্ৰমিক সংগঠন আৰু কৃষি সমবায়ৰ বিকাশৰ দৰে ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কলম্বিয়া এনচাইক্ল'পিডিয়াত মিলক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে তেওঁ মাজে-সময়ে "সমাজবাদৰ ওচৰ চাপিছিল, যিটো তত্ত্ব তেওঁৰ পূৰ্বসূৰীসকলৰ বাবে অতি বিতৃষ্ণাদায়ক আছিল।"<ref>{{Cite book|title=The Columbia Encyclopedia|url=https://archive.org/details/columbiaencyclop00laga|publisher=Columbia University Press|year=2000|isbn=978-0787650155|editor-last=Lagassé|editor-first=Paul|edition=6th|place=New York, NY|pages=[https://archive.org/details/columbiaencyclop00laga/page/1852 1842]}}</ref> তেওঁৰ পূৰ্বসূৰী জেৰেমি বেন্থামে গঢ় দিয়া 'উপযোগিতাবাদ' নামৰ নৈতিক তত্ত্বটোৰ তেওঁ এজন প্ৰধান সমৰ্থক আছিল। বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ অধ্যয়ন আৰু গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰলৈকো তেওঁৰ উল্লেখনীয় অৱদান আছিল। পিছে এই বিষয়ত তেওঁৰ জ্ঞান মূলতঃ আনৰ লেখনিৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰশীল আছিল— বিশেষকৈ উইলিয়াম হোৱেল, জন হাৰ্ছেল আৰু অগাষ্ট কঁটৰ ৰচনাৰাজি, লগতে আলেকজেণ্ডাৰ বেইনে তেওঁৰ হৈ কৰা গৱেষণাৰ ওপৰত। আনকি হোৱেলৰ সৈতে তেওঁৰ লিখিত ৰূপত বিতৰ্কও চলিছিল।<ref name=":1"/> লিবাৰেল পাৰ্টিৰ সদস্য তথা প্ৰাৰম্ভিক সময়ৰ অন্যতম নাৰীবাদী গ্ৰন্থ 'দ্য ছাবজেকচন অৱ ৱিমেন' (১৮৬৯)-ৰ সহ-লেখক আছিল মিল। আনকি, ১৮৩২ চনত হেনৰী হাণ্টৰ পাছতেই নাৰীৰ ভোটাধিকাৰৰ সপক্ষে মাত মতা তেওঁ আছিল সংসদৰ দ্বিতীয়জন সাংসদ।<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/parliamentary-collections/1866-suffrage-petition/the-first-petition/|title=Orator Hunt and the first suffrage petition 1832|work=UK Parliament|accessdate=6 January 2019|archivedate=20 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210120080322/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/parliamentary-collections/1866-suffrage-petition/the-first-petition/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/parliamentary-collections/1866-suffrage-petition/john-stuart-mill/|title=John Stuart Mill and the 1866 petition|work=UK Parliament|accessdate=16 February 2017|archivedate=13 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200413123325/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/parliamentary-collections/1866-suffrage-petition/john-stuart-mill/}}</ref>১৮৫৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ প্ৰবন্ধ 'অন লিবাৰ্টি'ত (On Liberty) দাঙি ধৰা ধাৰণাসমূহ আজিও বহুতো ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰাৰ মূল ভেটি হৈ আছে। আনকি, মিলৰ নিজৰ দলটোৰেই উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে পৰিচিত 'লিবাৰেল ডেমক্ৰেট' দলৰ সভাপতিজনক তেওঁৰ পদবী আৰু দায়িত্বভাৰৰ প্ৰতীক হিচাপে এই গ্ৰন্থখনৰ এটি প্ৰতিলিপি অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://fivebooks.com/best-books/nick-clegg-favourite-books/#book-558|title=Nick Clegg on his Favourite Books|last=Books|first=Five|work=Five Books|accessdate=11 August 2025|quote=The tradition is that it is given to the president of the Liberal Democrats. The traditions of J. S. Mill are still handed down like some sort of totemic emblem of everything that we’re supposed to still believe in, even now. It’s extraordinary, given it was written in 1859.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fivebooks.com/book/on-liberty-by-john-stuart-mill/|title=On Liberty {{!}} Five Books Expert Reviews|last=Books|first=Five|work=Five Books|accessdate=11 August 2025|archivedate=24 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324224348/https://fivebooks.com/book/on-liberty-by-john-stuart-mill/}}</ref> == জীৱনী == স্কটিছ দাৰ্শনিক, বুৰঞ্জীবিদ তথা অৰ্থনীতিবিদ জেমছ মিল আৰু হেৰিয়েট বেৰ'ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ জন ষ্টুৱাৰ্ট মিলৰ জন্ম হৈছিল পেণ্টনভিলৰ ১৩ নং ৰডনি ষ্ট্ৰীটত। সেই সময়ত এই ঠাইখন ৰাজধানী চহৰখনৰ একেবাৰে দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল আছিল যদিও বৰ্তমান ই মধ্য লণ্ডনৰ অন্তৰ্গত। দেউতাকৰ তত্ত্বাৱধানতেই জন ষ্টুৱাৰ্টে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত জেৰেমি বেন্থাম আৰু ফ্ৰান্সিছ প্লেচে পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল। উল্লেখযোগ্য যে, দেউতাক জেমছ মিলে এসময়ত বেন্থামৰ হৈ নেপথ্যৰ লেখক (ঘ'ষ্টৰাইটাৰ) হিচাপেও কাম কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Hamblin|first1=Charles L.|title=Fallacies|url=https://archive.org/details/fallacies0000hamb|year=1970|publisher=Menthuen & Co Ltd|edition=1st|place=London, England|page=[https://archive.org/details/fallacies0000hamb/page/175 175]}}</ref> তেওঁক অতি কঠোৰ নীতি-নিয়ম আৰু অনুশাসনৰ মাজেৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা হৈছিল। আনকি, নিজৰ ভাই-ভনীৰ বাহিৰে সমবয়সীয়া আন ল'ৰা-ছোৱালীৰ লগত মিলা-মিছা কৰাৰ পৰাও তেওঁক ইচ্ছাকৃতভাৱে দূৰত ৰখা হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল বেন্থামৰ অনুগামী আৰু 'অনুষঙ্গবাদ'ৰ (associationism) সমৰ্থক। পিতৃৰ এটা স্পষ্ট লক্ষ্য আছিল— পুত্ৰক এনে এক অসাধাৰণ মেধাৱী ৰূপত গঢ়ি তোলা, যিয়ে তেওঁ আৰু বেন্থামৰ মৃত্যুৰ পাছতো উপযোগিতাবাদৰ ধাৰণা আৰু ইয়াৰ প্ৰসাৰৰ কাম অবিৰতভাৱে আগুৱাই নিব পাৰে।<ref>{{Cite book|last=Halevy|first1=Elie|title=The Growth of Philosophic Radicalism|year=1966|publisher=Beacon Press|isbn=978-0191010200|pages=282–284}}</ref> শৈশৱৰে পৰাই মিল আছিল অসাধাৰণ মেধাৰ অধিকাৰী। নিজৰ আত্মজীৱনীত তেওঁ শিক্ষাগ্ৰহণৰ দিনবোৰৰ কথা বৰ্ণনা কৰি গৈছে। মাত্ৰ তিনি বছৰ বয়সতেই তেওঁক গ্ৰীক ভাষাৰ শিক্ষা দিয়া হৈছিল। <ref name="digital.library.cornell.edu">{{Cite web|url=https://collections.library.cornell.edu/moa_new/index.html?c=nwng;cc=nwng;rgn=full+text;idno=nwng0033-4;didno=nwng0033-4;view=image;seq=620;node=nwng0033-4:1;page=root;size=s;frm=frameset|title=Cornell University Library Making of America Collection|work=collections.library.cornell.edu}}</ref>আঠ বছৰ বয়সৰ ভিতৰতেই তেওঁ 'ইছপৰ সাধু', জেনোফনৰ 'এনাবাচিছ' আৰু হেৰোডটাছৰ সমগ্ৰ ৰচনা পঢ়ি শেষ কৰিছিল। কেৱল সেয়াই নহয়, সেই কুমলীয়া বয়সতেই তেওঁ লুচিয়ান, ডায়োজিনিছ লেয়াৰ্টিয়াছ, আইছ'ক্ৰেটিছৰ ৰচনাৱলী আৰু প্লেটোৰ ছখনকৈ 'ডায়লগ'ৰ সৈতেও পৰিচিত হৈ পৰিছিল।<ref name="digital.library.cornell.edu" /> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ইংৰাজী ভাষাত ইতিহাসৰ ভালেমান সমল অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু তেওঁক পাটীগণিত, পদাৰ্থবিজ্ঞান তথা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰো শিক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছিল। আঠ বছৰ বয়সত মিলে লেটিন ভাষা, ইউক্লিডৰ ৰচনা আৰু বীজগণিতৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰাৰ লগতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাই-ভনীহঁতক পঢ়ুৱাবৰ বাবে শিক্ষকৰ দায়িত্বও গ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও ইতিহাসেই তেওঁৰ অধ্যয়নৰ মূল বিষয় আছিল, তথাপিও শিক্ষানুষ্ঠানত সাধাৰণতে পঢ়োৱা প্ৰায়বোৰ লেটিন আৰু গ্ৰীক লেখকৰ ৰচনা তেওঁ পঢ়ি শেষ কৰিছিল। আনকি, দহ বছৰ বয়সৰ ভিতৰতেই তেওঁ প্লেটো আৰু ডেম'স্থেনিছৰ ৰচনাসমূহো অনায়াসে পঢ়ি আয়ত্ত কৰিব পৰা হৈছিল। দেউতাকে আকৌ মিলৰ বাবে কবিতা চৰ্চা আৰু ৰচনা কৰাটোও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ভাবিছিল। তেওঁৰ একেবাৰে প্ৰাৰম্ভিক কাব্যিক ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল মহাকাব্য 'ইলিয়াড'ৰ কাহিনীভাগক আগুৱাই নি লিখা এক প্ৰয়াস। আজৰি সময়খিনিত তেওঁ প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানৰ লগতে 'ডন কুইকচোট' আৰু 'ৰবিনছন ক্ৰুচ'ৰ দৰে জনপ্ৰিয় উপন্যাস পঢ়িও আনন্দ লাভ কৰিছিল। ১৮১৮ চনত তেওঁৰ পিতৃৰ গ্ৰন্থ 'দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া' (The History of British India) প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ ঠিক পাছতেই, প্ৰায় বাৰ বছৰ বয়সত মিলে পৰম্পৰাগত তৰ্কশাস্ত্ৰৰ (scholastic logic) গভীৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে আৰু একে সময়তে এৰিষ্টটলৰ তৰ্কশাস্ত্ৰ বিষয়ক ৰচনাসমূহো তাৰ মূল ভাষাতেই পঢ়িবলৈ লয়। পৰৱৰ্তী বছৰটোত তেওঁ ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিৰ সৈতে পৰিচিত হয় আৰু দেউতাকৰ তত্ত্বাৱধানত আডাম স্মিথ তথা ডেভিদ ৰিকাৰ্ডোৰ ধাৰণাসমূহ অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ অৱশেষত এই অৰ্থনীতিবিদসকলৰ 'উৎপাদনৰ কাৰক' সম্পৰ্কীয় ধ্ৰুপদী অৰ্থনৈতিক দৃষ্টিভংগীটো আয়ত্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। মিলে দৈনিক গ্ৰহণ কৰা অৰ্থনীতিৰ পাঠসমূহৰ ওপৰত প্ৰস্তুত কৰা লিখিত টোকা বা প্ৰতিবেদনসমূহৰ সহায়তেই ১৮২১ চনত তেওঁৰ পিতৃয়ে 'এলিমেন্টছ অৱ পলিটিকেল ইকনমি' (Elements of Political Economy) নামৰ গ্ৰন্থখন ৰচনা কৰিছিল। ডেভিদ ৰিকাৰ্ডোৰ অৰ্থনৈতিক ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাৰ উদ্দেশ্যে ৰচিত এইখন এখন পাঠ্যপুথি আছিল, অৱশ্যে গ্ৰন্থখনে বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম নহ'ল। <ref name="Rothbard2006">{{Cite book|last=Murray N. Rothbard|title=An Austrian Perspective on the History of Economic Thought|url=https://archive.org/details/bub_gb_MCcWhLmRo-cC|access-date=21 January 2011|year=2006|publisher=Ludwig von Mises Institute|isbn=978-0945466482|page=[https://archive.org/details/bub_gb_MCcWhLmRo-cC/page/n121 105]}}</ref> দেউতাকৰ এজন ঘনিষ্ঠ বন্ধু ৰিকাৰ্ডোৱে মিলক প্ৰায়ে নিজৰ ঘৰলৈ মাতি নিছিল আৰু দুয়ো একেলগে খোজ কাঢ়ি কাঢ়ি ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল। চৈধ্য বছৰ বয়সত মিলে ফ্ৰান্সলৈ গৈ জেৰেমি বেন্থামৰ ভাতৃ ছাৰ চেমুৱেল বেন্থামৰ পৰিয়ালৰ সৈতে এবছৰ কাল অতিবাহিত কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁ জৰ্জ এনচৰৰ সান্নিধ্যও লাভ কৰিছিল, যিজনে তেতিয়া থমাছ মালথাছৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ সমালোচনা আৰু তৰ্কযুদ্ধ চলাই আছিল। <ref>{{Cite web|last=Ritchey|first=Rosemary|date=2009|title=Ensor, George {{!}} Dictionary of Irish Biography|url=https://www.dib.ie/biography/ensor-george-a2931|accessdate=2023-02-17|work=www.dib.ie|language=en|archivedate=23 September 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230923234855/https://www.dib.ie/biography/ensor-george-a2931}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Mill|first1=John Stuart|url=https://oll-resources.s3.us-east-2.amazonaws.com/oll3/store/titles/260/Mill_0223-26_EBk_v6.0.pdf|title=The Collected Works of John Stuart Mill, Vol. XXVI – Journals and Debating Speeches, Part I [1820]|publisher=Routledge and Kegan Paul|year=1988|place=London|pages=53–58}}</ref> তাত দেখা পোৱা পাহাৰীয়া দৃশ্যৰাজিয়ে তেওঁৰ মনত পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি এক আজীৱন অনুৰাগৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ফৰাচীসকলৰ প্ৰাণৱন্ত আৰু আন্তৰিকতাপূৰ্ণ জীৱনশৈলীয়েও তেওঁৰ মনত গভীৰ সাঁচ বহুৱাইছিল। মণ্টপেলিয়াৰত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ 'বিজ্ঞান অনুষদ'ত (Faculté des Sciences) ৰসায়ন বিজ্ঞান, প্ৰাণীবিজ্ঞান আৰু তৰ্কশাস্ত্ৰৰ শীতকালীন পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে উচ্চ গণিতৰো এটা পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰিছিল। ফ্ৰান্সলৈ অহা-যোৱা কৰাৰ পথত তেওঁ পেৰিছত দেউতাকৰ বন্ধু তথা বিখ্যাত অৰ্থনীতিবিদ জাঁ-বেপ্টিষ্ট ছে'ৰ (Jean-Baptiste Say) বাসগৃহত কেইদিনমানৰ বাবে আলহী হৈছিল। তাতেই তেওঁ 'লিবাৰেল পাৰ্টি'ৰ ভালেসংখ্যক নেতাৰ লগতে হেনৰি ছেন্ট-ছাইমনকে (Henri Saint-Simon) ধৰি পেৰিছৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিক লগ পোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল। কুৰি বছৰ বয়সত মিলে কেইবামাহো ধৰি তীব্ৰ মানসিক বিষাদৰ মাজেৰে দিন পাৰ কৰিছিল, আনকি তেওঁ আত্মহত্যাৰ কথাও চিন্তা কৰিছিল। নিজৰ আত্মজীৱনীৰ পঞ্চম অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে উল্লেখ কৰা অনুসৰি, তেওঁ এবাৰ নিজকে প্ৰশ্ন কৰিছিল— তেওঁৰ জীৱনৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য অৰ্থাৎ এখন ন্যায়ভিত্তিক সমাজ গঢ়ি তোলাৰ সপোনটো বাস্তৱায়িত হ'লে তেওঁ বাৰু সঁচাকৈয়ে সুখী হ'বনে? তেওঁৰ অন্তৰাত্মাই উত্তৰ দিছিল, "নহয়"। স্বাভাৱিকতেই ইয়াৰ পাছত, সেই লক্ষ্যপ্ৰাপ্তিৰ হকে অহৰহ সংগ্ৰাম কৰি থকাৰ মাজত তেওঁ যি আনন্দ পাইছিল, সেয়া একেবাৰে নোহোৱা হৈ পৰিছিল। অৱশেষত, উইলিয়াম ৱৰ্ডছৱৰ্থৰ কবিতাই তেওঁলৈ আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিলে। এই কবিতাসমূহে তেওঁক গভীৰভাৱে উপলব্ধি কৰালে যে সৌন্দৰ্যই মানুহৰ মনত আনৰ প্ৰতি সহানুভূতি আৰু কৰুণাৰ জন্ম দিয়াৰ লগতে অন্তৰত প্ৰকৃত আনন্দ জগাই তোলে। <ref>{{Cite web|url=http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/crisis.html|title=John Stuart Mill's Mental Breakdown, Victorian Unconversions, and Romantic Poetry|work=victorianweb.org|accessdate=17 April 2016|archivedate=9 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230609102441/https://www.victorianweb.org/philosophy/mill/crisis.html}}</ref> দুগুণ উৎসাহ আৰু নতুন শক্তিৰে তেওঁ পুনৰ এখন ন্যায়ভিত্তিক সমাজ গঢ়াৰ কামত মনোনিৱেশ কৰিলে, কিন্তু এইবাৰ তেওঁ কেৱল লক্ষ্যৰ পিছত দৌৰাৰ সলনি এই সংগ্ৰামৰ যাত্ৰাপথৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত অধিক উপভোগ কৰিবলৈ লৈছিল। নিজৰ চিন্তাধাৰাত অহা এই পৰিৱৰ্তনক তেওঁ জীৱনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ এক মোৰ বুলি গণ্য কৰিছিল। প্ৰকৃততে, জীৱনত আনন্দ লাভৰ এই নতুন আৰু বহল দৃষ্টিভংগীটোৱেই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ আৰু তেওঁৰ পিতৃৰ মাজত গঢ় লৈ উঠা বহুতো মতবিৰোধ বা পাৰ্থক্যৰ মূল কাৰণ হৈ পৰিছিল। ১৮৩০-ৰ দশকৰ প্ৰথমভাগত থমাছ কাৰ্লাইলে লণ্ডন ভ্ৰমণ কৰিবলৈ আহোঁতে মিলৰ সৈতে তেওঁৰ সাক্ষাৎ হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতেই দুয়োৰে মাজত এক অন্তৰংগ বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠাৰ লগতে নিয়মীয়াকৈ চিঠিপত্ৰৰো আদান-প্ৰদান হ'বলৈ ধৰিছিল। মিলে আনকি নিজৰ খৰচতেই কাৰ্লাইলৰ ৰচনাসমূহ ছপা কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। তেওঁ কাৰ্লাইলক তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'ফ্ৰেন্স ৰিভল্যুশ্বন' (French Revolution) লিখিবলৈ উৎসাহিত কৰাই নহয়, বৰং ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সমলসমূহো যোগান ধৰিছিল। ১৮৩৫ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ কথা। গ্ৰন্থখনৰ প্ৰথম খণ্ডটো লিখি শেষ কৰাৰ পাছত তাৰ পাণ্ডুলিপিটো মিলৰ হাততেই জমা ৰখা হৈছিল। কিন্তু মিলৰ ঘৰত কাম কৰা বনকৰা মহিলাগৰাকীয়ে অজানিতে সেইখনক জুই ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কাগজ বুলি ভাবি পুৰি পেলালে। ফলত "তিনি-চাৰিখনমান কাগজৰ টুকুৰাৰ" বাহিৰে গোটেই পাণ্ডুলিপিটোৱেই জুইত জাহ গ'ল।<ref>{{Cite journal|last=Carlyle|first1=T.|title=TC to James Fraser|journal=The Carlyle Letters Online|date=7 March 1835|volume=8|issue=1|pages=66–70|doi=10.1215/lt-18350307-TC-JFR-01|doi_brokendate=12 July 2025}}</ref> এই অনাকাংক্ষিত ঘটনাত অত্যন্ত লজ্জিত আৰু মৰ্মাহত হৈ মিলে কাৰ্লাইলক ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ২০০ পাউণ্ড (যিটো ২০২১ চনৰ হিচাপত প্ৰায় ১৭,৭৪২.১৬ পাউণ্ডৰ সমান) আগবঢ়াইছিল, যদিও কাৰ্লাইলে তাৰে মাত্ৰ ১০০ পাউণ্ডহে গ্ৰহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, অৰ্থাৎ ১৮৪০-ৰ দশকৰ ফালে দুয়োৰে মাজত দেখা দিয়া আদৰ্শগত মতানৈক্যৰ বাবে এই বন্ধুত্বৰ অন্ত পৰে। অৱশ্যে বন্ধুত্বৰ যতি পৰিলেও, মিলৰ পৰৱৰ্তী কালৰ চিন্তাধাৰাত কাৰ্লাইলৰ সেই প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱ বাৰুকৈয়ে প্ৰতিফলিত হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Baumgarten|first1=Murray|title=The Carlyle Encyclopedia|url=https://archive.org/details/carlyleencyclope0000unse|publisher=Fairleigh Dickinson University Press|year=2004|editor-last=Cumming|editor-first=Mark|place=Madison and Teaneck, NJ|pages=[https://archive.org/details/carlyleencyclope0000unse/page/326 326]|chapter=Mill, John Stuart|isbn=978-0838637920}}</ref> ১৮৪১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মিলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে অগাষ্ট কঁটৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। তেতিয়াৰে পৰাই 'প্ৰত্যক্ষবাদ' (positivism) আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কঁটৰ সৈতে মিলৰ চিঠি-পত্ৰৰ জৰিয়তে এক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠিছিল। অৱশ্যে কঁটৰ সেই 'সমাজবিজ্ঞান' আধুনিক সময়ৰ সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে নাছিল, বৰং ই আছিল সেই বিজ্ঞানৰ এক প্ৰাৰম্ভিক দৰ্শনহে। কঁটৰ এই 'প্ৰত্যক্ষবাদ'ৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈয়েই মিলে অৱশেষত জেৰেমি বেন্থামৰ 'মনস্তাত্ত্বিক অহংকাৰবাদ' (psychological egoism) আৰু মানৱ প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি থকা বেন্থামৰ শীতল তথা বিমূৰ্ত দৃষ্টিভংগীক একেবাৰেই প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল, যিহেতু বেন্থামৰ চিন্তা কেৱল আইন-কানুন আৰু ৰাজনীতিৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে মিলে কঁটৰ দৃষ্টিভংগীকহে অধিক আদৰি লৈছিল, যি আছিল মানৱ প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি অধিক সামাজিক, ঐতিহাসিক তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত, আৰু মানৱ জীৱনৰ সকলো জটিলতাক সামৰি প্ৰতিজন ব্যক্তিক গুৰুত্ব দিয়া এক বহল দৃষ্টিভংগী। এজন 'ননকনফৰ্মিষ্ট' (প্ৰচলিত ধৰ্মীয় মতৰ বিৰোধী) হিচাপে মিলে 'চাৰ্চ অৱ ইংলেণ্ড'ৰ ৩৯ টা অনুচ্ছেদৰ (Thirty-Nine Articles) প্ৰতি সন্মতি জনাবলৈ একেবাৰেই অস্বীকাৰ কৰিছিল। আৰু ঠিক এই কাৰণতেই তেওঁ অক্সফৰ্ড বা কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰাৰ যোগ্যতা লাভ কৰা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁ পিতৃৰ পদাংক অনুসৰণ কৰি 'ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী'ত কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। লগতে, 'ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ লণ্ডন'লৈ গৈ আইনশাস্ত্ৰৰ (Jurisprudence) প্ৰথমগৰাকী অধ্যাপক জন অষ্টিনৰ বক্তৃতাসমূহো নিয়মীয়াকৈ শ্ৰৱণ কৰিবলৈ লয়। <ref>{{Cite web|url=https://collections.library.cornell.edu/moa_new/index.html?c=nwng&cc=nwng&idno=nwng0033-4&node=nwng0033-4:1&frm=frameset&view=image&seq=623|title=Cornell University Library Making of America Collection|work=collections.library.cornell.edu}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, অৰ্থাৎ ১৮৫৬ চনত তেওঁক 'আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছ'ৰ (American Academy of Arts and Sciences) এগৰাকী সন্মানীয় বিদেশী সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="AAAS">{{Cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter M|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterM.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|accessdate=15 April 2011|archivedate=9 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109123554/http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterM.pdf}}</ref> ১৮২৩ চনত মাত্ৰ ১৭ বছৰ বয়সতেই মিলে 'ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী'ত এজন ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ এই কাৰ্যকাল ১৮৫৮ চনলৈকে চলিছিল।উল্লেখযোগ্য যে, এই ১৮৫৮ চনতেই ভাৰতত থকা কোম্পানীৰ সকলো ভূখণ্ড ব্ৰিটিছ ৰাজমুকুটে পোনপটীয়াকৈ নিজৰ অধীনলৈ নিছিল, যাৰ জৰিয়তে ভাৰতবৰ্ষৰ ওপৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ প্ৰত্যক্ষ শাসন ব্যৱস্থা প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। ১৮৩৬ চনত তেওঁ কোম্পানীৰ ৰাজনৈতিক বিভাগলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে। তাত তেওঁ দেশীয় ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে কোম্পানীৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে হোৱা চিঠি-পত্ৰৰ আদান-প্ৰদানৰ দায়িত্বত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, ১৮৫৬ চনত তেওঁক 'এক্জামিনাৰ অৱ ইণ্ডিয়ান কৰেছপণ্ডেঞ্চ' (Examiner of Indian Correspondence) পদলৈ উন্নীত কৰা হয়। তেওঁৰ 'অন লিবাৰ্টি' (On Liberty), 'এ ফিউ ৱৰ্ডছ অন নন-ইণ্টাৰভেনচন' (A Few Words on Non-Intervention) আদি গ্ৰন্থ তথা অন্যান্য ৰচনাসমূহত তেওঁ এইদৰে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "অসভ্য জাতিৰ প্ৰতি কৰা যিকোনো আচৰণক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ উলংঘন বুলি আখ্যা দিয়া কাৰ্যই কেৱল এয়াই প্ৰমাণ কৰে যে তেনেকৈ কোৱা মানুহজনে বিষয়টোৰ ওপৰত কেতিয়াও গমি চোৱাই নাই।" <ref>{{Cite journal|last=Klausen|first1=Jimmy Casas|title=Violence and Epistemology: J.S. Mill's Indians after the 'Mutiny'|journal=Political Research Quarterly|date=March 2016|volume=69|issue=1|pages=96–107|doi=10.1177/1065912915623379}}</ref> (অৱশ্যে, লগে লগে মিলে এই কথাও যোগ দিছিল যে, "ই অতি সহজেই নৈতিকতাৰ মহান নীতিসমূহৰ এক উলংঘন হ'ব পাৰে।") মিলৰ মতে, ভাৰতবৰ্ষৰ দৰে দেশসমূহৰ দৃষ্টিভংগী এসময়ত যথেষ্ট প্ৰগতিশীল আছিল যদিও, কালক্ৰমত সেইবোৰৰ বিকাশ আৰু উন্নয়ন একেবাৰে স্থবিৰ হৈ পৰিছিল। সেয়েহে, তেওঁ মত পোষণ কৰিছিল যে এনে অঞ্চলসমূহক এক প্ৰকাৰৰ "কল্যাণকামী স্বৈৰাচাৰ"ৰ (benevolent despotism) জৰিয়তে শাসন কৰা উচিত... "চৰ্ত এটাই যে ইয়াৰ অন্তিম লক্ষ্য কেৱলমাত্ৰ সেই ঠাইখনৰ উন্নতি সাধন কৰাহে হ'ব লাগিব।" <ref>{{Cite journal|last=Harris|first1=Abram L.|title=John Stuart Mill: Servant of the East India Company|journal=The Canadian Journal of Economics and Political Science|date=1964|volume=30|issue=2|pages=185–202|doi=10.2307/139555|jstor=139555}}</ref> যেতিয়া ব্ৰিটিছ ৰাজমুকুটে (Crown) ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনত থকা ভূখণ্ডসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনভাৰ নিজৰ হাতলৈ নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল, তেতিয়া কোম্পানীৰ শাসন ব্যৱস্থাক ৰক্ষা কৰি যুক্তি দৰ্শোৱাৰ দায়িত্ব মিলৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰা হৈছিল। এই দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ গৈয়েই তেওঁ অন্যান্য ভালেমান আৱেদন-পত্ৰৰ লগতে 'মেম'ৰেণ্ডাম অন দ্য ইমপ্ৰুভমেন্টছ ইন দ্য এডমিনিষ্ট্ৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া ডিউৰিং দ্য লাষ্ট থাৰ্টি ইয়েৰছ' (Memorandum on the Improvements in the Administration of India during the Last Thirty Years) নামৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মাৰকপত্ৰখনো ৰচনা কৰিছিল। <ref name=":0">{{Cite journal|last=Lal|first1=Vinay|authorlink1=Vinay Lal|date=1998|title='John Stuart Mill and India', a review-article|journal=New Quest|volume=54|issue=1|pages=54–64}}</ref> ভাৰতৰ নতুন 'ছেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট'ক (Secretary of State) পৰামৰ্শ দিবৰ বাবে গঠন কৰা 'কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়া'ত (Council of India) তেওঁক এখন আসন যাচা হৈছিল। পিছে, ভাৰতৰ বাবে প্ৰৱৰ্তন কৰা এই নতুন প্ৰশাসনীয় ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰতি নিজৰ অসন্তুষ্টি আৰু বিৰোধিতা প্ৰকাশ কৰি তেওঁ সেই প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যান কৰিলে।<ref name=":0" /> ২১ বছৰীয়া এক অন্তৰংগ বন্ধুত্বৰ পাছত ১৮৫১ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত মিলে হেৰিয়েট টেইলৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ হোৱাৰ সময়ত টেইলৰ এগৰাকী বিবাহিতা মহিলা আছিল। ১৮৪৯ চনত টেইলৰৰ প্ৰথম স্বামীৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে দুয়োৰে মাজত এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল যদিও, সাধাৰণতে এই সম্পৰ্ক সম্পূৰ্ণ নিষ্কলুষ বা পৱিত্ৰ আছিল বুলিয়েই বিশ্বাস কৰা হয়। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত দুবছৰমান অপেক্ষা কৰি অৱশেষত ১৮৫১ চনত তেওঁলোক বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বিবাহৰ ঠিক পাছতেই মিলে এক বিশেষ ঘোষণাৰ জৰিয়তে ভিক্টোৰিয়ান আইন অনুসৰি স্বামী হিচাপে পত্নীৰ ওপৰত লাভ কৰা সকলো ধৰণৰ অধিকাৰ ত্যাগ কৰাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল। নাৰীবাদী অৰ্থনৈতিক চিন্তাধাৰাৰ ক্ষেত্ৰত জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল আৰু হেৰিয়েট টেইলৰ মিলক প্ৰতিষ্ঠাপক ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ যুটীয়া ৰচনাৱলী, বিশেষকৈ 'দ্য ছাবজেকচন অৱ ৱিমেন' (১৮৬৯) আৰু টেইলৰ মিলৰ 'দ্য এনফ্ৰেন্সাইজমেন্ট অৱ ৱিমেন' (১৮৫১) গ্ৰন্থত তেওঁলোকে যুক্তি দৰ্শাইছিল যে লিংগ বৈষম্য কেৱল এক নৈতিক অবিচাৰেই নহয়, বৰং ই এক অৰ্থনৈতিক অদক্ষতাও (Hansson, 2022; McCabe, 2021)। নাৰীক অৱদমিত কৰি ৰখা ধ্ৰুপদী অৰ্থনৈতিক ধাৰণাসমূহক কঠোৰভাৱে প্ৰত্যাখ্যান কৰি তেওঁলোকে আইনী সংস্কাৰ, শিক্ষাৰ অধিকাৰ আৰু নাৰীৰ স্বতন্ত্ৰতা বা স্বায়ত্তশাসনৰ হকে মাত মাতিছিল। তেওঁলোকৰ এই চিন্তাধাৰাই পৰৱৰ্তী সময়ত আধুনিক নাৰীবাদী অৰ্থনীতিবিদসকলৰ বাবে এক শক্তিশালী ভেটি গঢ়ি তুলিছিল, যিসকলে বৰ্তমান সময়ত পাৰিশ্ৰমিকবিহীন শ্ৰম, লিংগভিত্তিক মজুৰিৰ ব্যৱধান আৰু গাঁথনিগত নিপীড়নৰ তীব্ৰ সমালোচনা কৰে (Munte & Monica, 2023; Knüfer, 2023)। টেইলৰ মিলৰ একেশ্বৰবাদী (Unitarian) আৰু যুক্তিবাদী দৃষ্টিভংগীয়ে এই সমালোচনাক অধিক সমৃদ্ধ কৰিছিল। আনকি, শেহতীয়া শৈলীমিতীয় (stylometric) প্ৰমাণসমূহৰ পৰাও মিলৰ ৰচনাসমূহত টেইলৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান থকাৰ কথাটো স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে (Schmidt-Petri et al., 2021)। বৰ্তমানৰ ডিজিটেল পুঁজিবাদ, শুশ্ৰূষা-কৰ্ম (care work) আৰু প্ৰজনন অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় বিতৰ্কসমূহতো তেওঁলোকৰ সেই যুক্তিসমূহ সমানেই প্ৰাসংগিক হৈ আছে। এইবোৰে লিংগ, শ্ৰম আৰু স্বতন্ত্ৰতাৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ মাজেৰে অৰ্থনৈতিক ন্যায়ক মূল্যায়ন কৰাৰ এক নিৰ্দিষ্ট দৃষ্টিভংগী প্ৰদান কৰে (Hampton, 2021; Smajdor, 2021)। নিজৰ যোগ্যতাৰে প্ৰতিষ্ঠিত হেৰিয়েট টেইলৰে বন্ধুত্ব আৰু বিবাহ, দুয়োটা সময়তেই মিলৰ ৰচনা আৰু চিন্তাধাৰাৰ ওপৰত এক গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। টেইলৰৰ সৈতে থকা তেওঁৰ সম্পৰ্কই নাৰী অধিকাৰৰ প্ৰতি মিলৰ সমৰ্থনক অধিক সুদৃঢ় কৰি তুলিছিল। তেওঁ কৈছিল যে ঘৰুৱা হিংসাৰ বিৰুদ্ধে আৰু নাৰী অধিকাৰৰ সপক্ষে গ্ৰহণ কৰা স্থিতিৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ "প্ৰধানকৈ নিজৰ পত্নীৰ এজন লিপিকাৰ (amanuensis)" হে আছিল মাত্ৰ।তেওঁ পত্নীৰ মনটো বা মেধাক এক "নিখুঁত আহিলা" বুলি আখ্যা দিছিল আৰু কৈছিল যে "লেখকৰ (অৰ্থাৎ মিলৰ নিজৰ) চিনাকি সকলো ব্যক্তিৰ ভিতৰতেই তেওঁ আছিল সৰ্বাধিক অৰ্হতাসম্পন্ন"। তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'অন লিবাৰ্টি'ৰ (On Liberty) চূড়ান্ত সংশোধনীৰ ক্ষেত্ৰতো মিলে পত্নীৰ প্ৰভাৱৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছে। এই গ্ৰন্থখন টেইলৰৰ মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই প্ৰকাশ পাইছিল। মিলৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ মাত্ৰ সাত বছৰৰ পাছতেই, অৰ্থাৎ ১৮৫৮ চনত হাওঁফাওঁৰ গুৰুতৰ সংক্ৰমণ বা শ্বাসৰুদ্ধতাত (severe lung congestion) আক্ৰান্ত হৈ টেইলৰৰ মৃত্যু হয়। ১৮৬৫ চনৰ পৰা ১৮৬৮ চনলৈকে মিলে 'ছেইন্ট এণ্ড্ৰিউজ বিশ্ববিদ্যালয়'ৰ (University of St Andrews) 'লৰ্ড ৰেক্টৰ' (Lord Rector) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৮৬৭ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰদান কৰা তেওঁৰ উদ্বোধনী ভাষণত তেওঁ বৰ্তমানৰ সেই অতি জনপ্ৰিয় (কিন্তু প্ৰায়ে ভুলকৈ আন ব্যক্তিৰ নামত আৰোপ কৰা) মন্তব্যটো কৰিছিল যে, "অসাধু লোকসকলৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধিৰ বাবে ইমানেই যথেষ্ট যে, ভাল মানুহবোৰে একো নকৰাকৈ যেন কেৱল নীৰৱ দৰ্শক হৈ চাই থাকে।" মিলে যে তেওঁৰ ভাষণত সেই বাক্যটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল, সেয়া এক ঐতিহাসিক সত্য। কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থ কোনোমতেই এয়া নহয় যে বাক্যটোৱে তেওঁৰ এক সম্পূৰ্ণ মৌলিক ধাৰণা বা অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই একে সময়ছোৱাতে, অৰ্থাৎ ১৮৬৫ চনৰ পৰা ১৮৬৮ চনলৈকে তেওঁ 'চিটি অৱ ৱেষ্টমিনষ্টাৰ'ৰ (City of Westminster) সংসদৰ সদস্য (MP) হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ 'লিবাৰেল পাৰ্টি'ৰ হৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। এজন সাংসদ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা সময়ছোৱাত, মিলে আয়াৰলেণ্ডৰ ওপৰত থকা বোজাসমূহ লাঘৱ কৰাৰ সপক্ষে মাত মাতিছিল। ১৮৬৬ চনত, সংসদৰ ইতিহাসত হেনৰি হাণ্টৰ পাছত মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ দাবী উত্থাপন কৰা তেওঁ দ্বিতীয়গৰাকী ব্যক্তিত পৰিণত হয় আৰু পৰৱৰ্তী বিতৰ্কসমূহত তেওঁ নিজৰ এই স্থিতিক প্ৰবলভাৱে ৰক্ষা তথা সমৰ্থন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ শ্ৰমিক সংঘ (labour unions) আৰু কৃষি সমবায়ৰ (farm cooperatives) দৰে সামাজিক সংস্কাৰসমূহৰো এজন শক্তিশালী প্ৰবক্তা হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ 'কন্সিডাৰেচনছ অন ৰিপ্ৰেজেন্টেটিভ গভৰ্নমেণ্ট' (Considerations on Representative Government) গ্ৰন্থখনত তেওঁ সংসদ আৰু নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থাৰ বিভিন্ন সংস্কাৰৰ আহ্বান জনাইছিল, যাৰ ভিতৰত বিশেষকৈ সমানুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব (proportional representation), একক হস্তান্তৰযোগ্য ভোট (single transferable vote), আৰু ভোটাধিকাৰৰ সম্প্ৰসাৰণ (extension of suffrage) অন্যতম আছিল। ১৮৬৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত, 'হাউছ অৱ কমন্স'ৰ এখন বিতৰ্কত তেওঁ জঘন্য হত্যাকাণ্ডৰ (aggravated murder) দৰে অপৰাধৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড বাহাল ৰখাৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল; তেওঁ মৃত্যুদণ্ড বিলুপ্ত কৰা কাৰ্য্যক "দেশৰ সাধাৰণ মানুহৰ মনত সৃষ্টি হোৱা এক প্ৰকাৰৰ দুৰ্বলতা বা কাপুৰুষতা" ("an effeminacy in the general mind of the country") বুলি আখ্যা দিছিল। (কোৱা হয় ১৮৬৮ চনত যেতিয়া তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্যকাল শেষ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ স্বাধীন মনোভাৱৰ বাবে কোনো দলে তেওঁক মনোনীত কৰা নাছিল। <ref>{{Cite book|title=Report of meeting on Proportional representation or effective voting (1894)|place=|pages=25}}</ref> ) ১৮৬৭ চনত তেওঁ আমেৰিকান ফিল'চফিকেল ছ'চাইটিৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় <ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1867&year-max=1867&dead=&keyword=&smode=advanced|accessdate=2021-04-21|work=search.amphilsoc.org|archivedate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326030206/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1867&year-max=1867&dead=&keyword=&smode=advanced}}</ref> তেওঁ দাৰ্শনিক [[বাৰ্ট্ৰেণ্ড ৰাছেল|বাৰ্ট্ৰেণ্ড ৰাছেলৰ]] গডফাদাৰ আছিল ৷ <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1996/12/06/books/more-adept-with-concepts-than-people.html|title=More Adept With Concepts Than People|newspaper=[[The New York Times]]|date=1996-12-06|access-date=2022-03-19}}</ref> ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগীৰ ক্ষেত্ৰত মিল এজন অজ্ঞেয়বাদী (agnostic) আৰু সংশয়বাদী (sceptic) আছিল। অৱশ্যে, ঈশ্বৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰশ্নটোৰ সঠিক উত্তৰ প্ৰমাণ কৰাৰ প্ৰসংগত মিলে বিশ্বাস কৰিছিল যে ই 'এক অতি সম্ভাৱ্য প্ৰকল্প' (a very probable hypothesis)। তেওঁ লগতে এই কথাও স্বীকাৰ কৰিছিল যে কেৱল আশাৰ আধাৰত বা সামগ্ৰিকভাৱে জীৱনৰ প্ৰকৃত অৰ্থ বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি বিশ্বাস ৰখাটো সম্পূৰ্ণ যুক্তিসংগত আৰু বৈধ। <ref>{{Cite journal|date=28 March 1885|title=Editorial Notes|url=https://books.google.com/books?id=mbxCAAAAYAAJ&pg=PA203|journal=[[Secular Review]]|volume=16|page=203|quote=It has always seemed to us that this is one of the instances in which Mill approached, out of deference to conventional opinion, as near to the borderland of [[Immanuel Kant|Cant]] as he well could without compromising his pride of place as a recognised thinker and sceptic.|number=13}}</ref> <ref>{{Cite book|title=John Stuart Mill and the Religion of Humanity|url=https://archive.org/details/johnstuartmillre00raed|year=2002|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0826263278|page=[https://archive.org/details/johnstuartmillre00raed/page/65 65]|last=Linda C. Raeder|chapter=Spirit of the Age|quote=Comte welcomed the prospect of being attacked publicly for his irreligion, he said, as this would permit him to clarify the nonatheistic nature of his and Mill's "atheism".}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Larsen|first1=Timothy|author-link=Timothy Larsen|url=https://books.google.com/books?id=EP9eDwAAQBAJ&pg=PA15|title=John Stuart Mill: A Secular Life|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2018|isbn=978-0198753155|page=14|quote=A letter John wrote from Forde Abbey when he was eight years old casually mentions in his general report of his activities that he too had been to Thorncombe parish church, so even when Bentham had home-field advantage, the boy was still receiving a Christian spiritual formation. Indeed, Mill occasionally attended Christian worship services during his teen years and thereafter for the rest of his life.}}</ref> <ref>{{Cite web|title=A surprisingly religious John Stuart Mill|url=https://blog.oup.com/2018/12/surprisingly-religious-john-stuart-mill/|last=Larsen|first=Timothy|authorlink=Timothy Larsen|quote=TL: Mill decided that strictly in terms of proof the right answer to that question of God's existence is that it is 'a very probable hypothesis.' He also thought it was perfectly rational and legitimate to believe in God as an act of hope or as the result of one's efforts to discern the meaning of life as a whole.|date=7 December 2018|accessdate=12 March 2019|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203135200/https://blog.oup.com/2018/12/surprisingly-religious-john-stuart-mill/}}</ref> তেওঁৰ সময়ৰ আন দাৰ্শনিকসকলৰ দৰে মিলৰো উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আছিল। <ref name="flannery1">{{Cite web|url=https://herbariumworld.wordpress.com/2020/10/12/other-callings-philosophers/|title=Other Callings: Philosophers|last=Flannery|first=Maura|date=12 October 2020|work=Herbarium World|publisher=Wordpress|accessdate=22 November 2024|quote=Probably the most long-term collector among philosophers was John Stuart Mill, who was interested in botany throughout his life in part because he saw the hierarchical classification of living things as a model for ordering many aspects of human affairs such as law.}}</ref> <ref name="flannery2">{{Cite book|last=Flannery|first1=Maura|date=2023|title=In the Herbarium: The Hidden World of Collecting and Preserving Plants|place=United States of America|publisher=Yale University Press|page=144|isbn=978-0300247916}}</ref> বিশ্বাস কৰা হয় যে, ফ্ৰান্সৰ আভিগননত অৱস্থিত '''<nowiki/>'মিউজিয়াম ৰিকুৱেন'ত''' (Museum Requien) তেওঁৰ প্ৰায় ১,০০০ নমুনা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ লগতে, মিলৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ সতীয়া কন্যা হেলেন টেইলৰে '''<nowiki/>'কিউ হাৰ্বেৰিয়াম'লৈ''' (Kew Herbarium) তেওঁৰ সংগ্ৰহৰ কিছুমান নমুনা দান কৰিছিল। <ref name="encounter">{{Cite journal|last=Curtis|first1=Simon|date=1988|title=The philosopher's flowers: John Stuart Mill as botanist|journal=[[Encounter (magazine)|Encounter]]|volume=80|issue=2|pages=2–33}}</ref> দক্ষিণ গোলাৰ্ধত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৰয়েল বটানিক গাৰ্ডেন ভিক্টোৰিয়াত থকা নেচনেল হাৰ্বেৰিয়াম অৱ ভিক্টোৰিয়াতো নমুনা পোৱা যায়। <ref name="Bionomia">{{Cite web|url=https://bionomia.net/Q50020/deposited-at|title=John Stuart Mill: Specimens collected|work=Bionomia|accessdate=15 November 2024}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৮৭৩ চনৰ ৭ মে' তাৰিখে ৬৬ বছৰ বয়সত আভিগননত 'এৰিচিপেলাছ' (erysipelas) নামৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মিলৰ মৃত্যু হয়। সেই ঠাইতে তেওঁৰ মৃতদেহটো তেওঁৰ পত্নীৰ সমাধিৰ কাষত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। তেওঁ নিজৰ সকলো সা-সম্পত্তি সতীয়া কন্যা হেলেন টেইলৰৰ নামত উইল কৰি থৈ গৈছিল আৰু লগতে তেওঁক নিজৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰাজিৰ তত্ত্বাৱধায়ক হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল। <ref>{{Cite news|title=Characteristic Will of John Stuart Mill|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1873/09/14/79046949.html?pageNumber=3|access-date=2025-03-15|newspaper=The New York Times|language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:Webarchive template wayback links]] [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]] <references /> [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] ddhqrlkotci04hc6ug8l6oq1kqv80k9 0 138084 647787 647321 2026-10-26T00:10:40Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647787 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = কোচি<br> Kochi | native_name = കൊച്ചി | native_name_lang = iso 15919 | settlement_type = মহানগৰ | translit_lang1_info = | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Kochi Skyline.jpg | caption1 = মেৰিন ড্ৰাইভ | image2 = Infopark Kochi in 2023 2.jpg | caption2 = ইনফ’পাৰ্ক | image3 = 07.10.2007 Sunset at Kochi-Fishernets.jpg | caption3 = ফৰ্ট কোচি বীচ | image4 = Hill Palace Cochin (23656703924).jpg | caption4 =হিল পেলেচ সংগ্ৰহালয় | image5 = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | caption5 = কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিনা | image6 = Queen's Way Kochi.jpg | caption6 = কুইঞ্চ ৱে | image7 = Bolgatty Palace Hotel by Augustus.jpg | caption7 = বলগেট্টি পেলেচ | image8 = INS Vikrant under construction at Cochin Shipyard.png | caption8 = কোচিন শ্বিপয়াৰ্ডত নিৰ্মাণৰত অৱস্থাত আই এন এছ বিক্ৰান্ত }} | image_flag = | image_seal = | nickname = ''আৰৱ সাগৰৰ ৰাণী''<ref>{{Cite book |last=K. C. Sivaramakrishnan |url=https://books.google.com/books?id=TJ9dMtfjMToC&pg=PA156 |title=People's Participation in Urban Governance |publisher=Concept Publishing Company |year=2006 |isbn=81-8069-326-0 |page=156 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208060832/https://books.google.com/books?id=TJ9dMtfjMToC&pg=PA156 |archive-date=8 February 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ganesh Kumar |url=https://books.google.com/books?id=DbnFSqKSVb0C&pg=PA194 |title=Modern General Knowledge |date=September 2010 |publisher=Upkar Prakashan |isbn=978-81-7482-180-5 |page=194 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160206092658/https://books.google.com/books?id=DbnFSqKSVb0C&pg=PA194 |archive-date=6 February 2016 |url-status=live}}</ref> | mapframe = yes | mapframe-zoom = 7 | pushpin_map = | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|9|55|52.3|N|76|16|02.3|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kochi&params=9_55_52.3_N_76_16_02.3_E_type:city(677381)_region:IN] | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ‍্য | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name1 = {{flagicon image|Banner of Kerala.png}} [[কেৰালা]] | subdivision_name2 = এৰ্নাকুলাম | subdivision_name3 = [[Founded|1 April 1958 Year]] | established_title = গঠন | established_date = ১ এপ্ৰিল ১৯৫৮<ref name="Ernakulam Portal" /> | government_type = পৌৰনিগম | governing_body = কোচি পৌৰনিগম | leader_party = [[Indian National Congress|INC]] | leader_title = মেয়ৰ | leader_name = ভি. কে. মিনিমল<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Dec/24/minimol-shiny-mathew-to-share-mayor-term|title=Minimol, Shiny Mathew to share mayor term|first=Anna|last=Jose|date=24 December 2025|website=The New Indian Express}}</ref> | leader_title1 = উপ-মেয়ৰ | leader_name1 = দীপক জয় ([[Indian National Congress|INC]])<ref name="auto2"/> | elevation_footnotes = | elevation_m = 26.02 | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Corporation Stats" /> | area_rank = | area_total_km2 = 94.88 | area_metro_km2 = 440 | area_metro_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Demographia World Urban Areas |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805030244/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |archive-date=5 August 2011 |website=demographia.com}}</ref> | population_total = 677,381 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name="Corporation Stats">{{Cite web |title=Profile of Kochi |url=https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/poverty-reduction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815024133/https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/poverty-reduction |archive-date=15 August 2018 |access-date=15 August 2018 |publisher=[[Kochi Municipal Corporation]]}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 2,119,724 | population_metro_footnotes = <ref name="Metropolitan Stats">{{Cite web |title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111215163132/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf |archive-date=15 December 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | population_demonym = {{langx|en|Kochinite, Cochini}},<ref name="Sadasivan2005">{{Cite book |last=Sadasivan |first=S.N. |date=2005 |title=Political and Administrative Integration of Princely States |publisher=Mittal Publications |isbn=9788170999683 |page=64}}</ref><ref name="Menon1977">{{Cite magazine |last=Menon |first=K.P.S. |author-link=K.P.S. Menon |date=23 January 1977 |title=My Kerala |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.99442/page/n185 |magazine=Sunday |volume=4 |issue=44 |page=31}}</ref> <br />{{langx|ml|Kochikaran (M), Kochikari (F)}} | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN (code)s]] | postal_code = 682xxx, 683xxx | area_code = [[Telephone numbers in India|+91484xxxxxxx]] | registration_plate = *KL-07 [[Ernakulam]] * KL-39 [[Thripunithura]] *KL-40 [[Perumbavoor]] * KL-41 [[Aluva]] * KL-42 [[North Paravur]] * KL-43 [[Mattancherry]] * KL-63 [[Angamaly]] | blank4_name_sec1 = [[International airport]] | blank4_info_sec1 = [[Cochin International Airport]] | blank5_name_sec1 = [[Rapid Transit]] | blank5_info_sec1 = [[Kochi Metro]] | blank_name_sec1 = Judicial Capital | blank_info_sec1 = [[High Court of Kerala]] | blank1_name_sec1 = Coastline | blank1_info_sec1 = {{convert|48|km|mi}} | blank_name_sec2 = [[GDP]](2020) | blank_info_sec2 = {{USD|15.64|year=2024}} billion <ref>{{Cite web| title=Economic review 2024 | url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2025-02/ER_2024EngVol%201.pdf_0.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20250313110355/https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2025-02/ER_2024EngVol%201.pdf_0.pdf | archive-date=2025-03-13}}</ref> | blank1_name_sec2 = Development agencies | blank1_info_sec2 = [[Greater Cochin Development Authority|GCDA]], [[Goshree Islands Development Authority|GIDA]] | website = {{official URL|https://gcda.kerala.gov.in}}. | footnotes = | demographics1_info1 = [[Malayalam]], [[English]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1028[[female| ♀]]/1000[[male| ♂]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 98.5% | blank2_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]] | blank2_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Am]] {{small|([[Köppen climate classification|Köppen]])}} | blank3_name_sec2 = [[Precipitation (meteorology)|Precipitation]] | blank3_info_sec2 = {{convert|3228.3|mm|in}} | blank6_name = {{nowrap|[[Official language]]}} | blank6_info = [[Malayalam]], [[English language|English]]<ref>{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911111246/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf |url-status=usurped |archive-date=11 September 2014 |website=PRS Legislative Research |access-date=19 July 2018}}</ref><ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=29 March 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> }} '''কোচি''' ({{lang-en|Kochi}}, {{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|tʃ|i}} {{respell|KOH|chee}}, {{IPA|ml|kotˈt͡ʃi|lang|Kochi R1.ogg}}) [[ভাৰত]]ৰ এখন প্ৰধান বন্দৰ নগৰ। ইয়াক আগতে কোচিন ({{lang-en| Cochin}}, {{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|tʃ|ɪ|n}} {{respell|KOH|chin}}),<ref name="Makhdoom">{{Cite book |last=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> বুলি জনা গৈছিল। এই চহৰখন মালাবাৰ উপকূলত অৱস্থিত। ইয়াৰ কাষতে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ আছে। কোচি চহৰখন কেৰালা ৰাজ্যৰ এৰ্নাকুলাম জিলাৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক অঞ্চলটোক এৰ্নাকুলাম বুলি কোৱা হয়। সেইবাবে সমগ্ৰ চহৰখনকো বহুতে এৰ্নাকুলাম বুলিয়েই জানে। ২০১১ চনৰ তথ্যমতে, কোচি পৌৰ নিগমৰ এলেকা আছিল ৯৪.৮৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ৬,৭৭,৩৮১ গৰাকী।<ref name="Corporation Stats" /> আনহাতে, বৃহত্তৰ কোচি মহানগৰীয় অঞ্চলটো ৪৪০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত। এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ২১ লাখতকৈও অধিক। ই কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু আটাইতকৈ বেছি জনসংখ্যা থকা মহানগৰ অঞ্চল। কোচি চহৰখন বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন অঞ্চলৰ এটা অংশ। <ref>{{Cite web |title=Urban Sector Kerala |url=http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323132153/http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=12 November 2012 |archivedate=23 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120323132153/http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |deadurl=yes }}</ref> ভাৰত চৰকাৰে ইয়াক দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ চহৰ হিচাপে ভাগ কৰিছে। কোচি পৌৰ নিগমে চহৰখন পৰিচালনা কৰে। এই পৌৰ সংস্থাটো ১৯৬৭ চনত গঠন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি দুটা চৰকাৰী কৰ্তৃপক্ষই চহৰখনৰ উন্নয়নৰ কাম তদাৰক কৰে। সেই দুটা হ’ল— বৃহত্তৰ কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ <ref>{{Cite web |title=GCDA – Greater Cochin Development Authority |url=http://www.gcdaonline.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328234500/http://www.gcdaonline.com/ |archive-date=28 March 2015 |access-date=5 April 2015}}</ref> আৰু গোশ্ৰী দ্বীপপুঞ্জ উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ। <ref>{{Cite web |title=Indian Census 2011 list of cities |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113152754/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |archive-date=13 November 2011 |access-date=5 June 2017}}</ref> কোচিক 'আৰৱ সাগৰৰ ৰাণী' বুলি কোৱা হয়। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই এই চহৰখন ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মচলা বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ মুজিৰিছ বন্দৰে ৰোমান, পাৰ্চী, আৰব আৰু চীনাসকলৰ সৈতে বাণিজ্য কৰিছিল। <ref>[http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm "Muziris, at last?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019095130/http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm |date=19 October 2021 }} R. Krishnakumar, ''www.frontline.in'' Frontline, 10–23 April 2010.</ref> ১৫০৩ চনৰপৰা ১৬৬৩ চনলৈকে পৰ্তুগীজসকলে ইয়াত 'ফৰ্ট কোচি' স্থাপন কৰিছিল। ১৬৬৩ চনত ওলন্দাজসকলে (ডাচ) ইয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণ লয়। পাছলৈ ওলন্দাজসকলে এই অঞ্চলটো ব্ৰিটেইনক এৰি দিয়ে। কোচি চহৰখন কোচিন ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। এই ৰাজ্যখন ব্ৰিটিছৰ অধীনস্থ এখন দেশীয় ৰাজ্য আছিল। আজিকালি কোচিক কেৰালাৰ আৰ্থিক <ref name="Financial Capital">{{Cite news |title=Setting a scorching pace: the metro saga |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/setting-a-scorching-pace-the-metro-saga/article18717013.ece |url-status=live |access-date=22 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164152/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/setting-a-scorching-pace-the-metro-saga/article18717013.ece |archive-date=3 March 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Check out the 10 novelties onboard Kochi Metro |url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/06/06/special-features-kochi-metro-three-coach-wonder.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023064040/http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/06/06/special-features-kochi-metro-three-coach-wonder.html |archive-date=23 October 2017 |access-date=23 October 2017 |publisher=[[Malayala Manorama]]}}</ref>, বাণিজ্যিক <ref name="Commercial Capital">{{Cite web |title=Cochin Chronicle &ndash; Introduction |url=http://www.keralatourism.org/kochi/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022033650/http://www.keralatourism.org/kochi/ |archive-date=22 October 2017 |access-date=22 October 2017 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]] |archivedate=22 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022033650/http://www.keralatourism.org/kochi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=Kochi emerging as tier-2 destination for corporates |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kochi-emerging-as-tier-2-destination-for-corporates/articleshow/57034187.cms |url-status=live |access-date=23 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023063614/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kochi-emerging-as-tier-2-destination-for-corporates/articleshow/57034187.cms |archive-date=23 October 2017}}</ref> আৰু ঔদ্যোগিক <ref>{{Cite web |title=Industrial areas in Kochi |url=http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022033715/http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |archive-date=22 October 2017 |access-date=22 October 2017 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]] |archivedate=22 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022033715/http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=LNG the answer? |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/lng-the-answer/article19699572.ece |url-status=live |access-date=23 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801065317/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lng-the-answer/article19699572.ece |archive-date=1 August 2020}}</ref> ৰাজধানী বুলি জনা যায়। কোচি দেশৰ একমাত্ৰ চহৰ য’ত ৱাটাৰ মেট্ৰ’ (পানীত চলা মেট্ৰ’) ব্যৱস্থা আছে। ইয়াক বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বৈদ্যুতিক নাও মেট্ৰ’ পৰিবহণ ব্যৱস্থা বুলি কোৱা হৈছে। <ref>{{Cite web |last=Kumar |first=V. Sajeev |date=9 January 2022 |title=Kochi becomes first city with water metro project |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/kochi-becomes-first-city-with-water-metro-project/article38202868.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227170939/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/kochi-becomes-first-city-with-water-metro-project/article38202868.ece |archive-date=27 December 2022 |access-date=27 December 2022 |website=Business Line|location=Chennai}}</ref> ইয়াৰ উপৰি কোচিয়ে কেৰালাৰ প্ৰথমটো চি-প্লেন (পানীত অৱতৰণ কৰা বিমান) সেৱাৰ সফল পৰীক্ষণ কৰিছে। <ref>{{Cite web |title=Kochi to Munnar in 25 minutes on seaplane: Expected ticket charges, booking platforms and environmental concerns |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2024/11/12/kochi-munnar-seaplane-ticket-cost-booking-luggage.html |access-date=2024-12-01 |website=Onmanorama}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.ETInfra.com |title=First seaplane of Kerala took off from Kochi and landed in Idukki district - ET Infra |url=https://infra.economictimes.indiatimes.com/news/urban-transportation/first-seaplane-of-kerala-took-off-from-kochi-and-landed-in-idukki-district/115197929 |access-date=2024-12-01 |website=ETInfra.com |language=en}}</ref> কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটো সম্পূৰ্ণৰূপে সৌৰশক্তিৰে পৰিচালিত বিশ্বৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। <ref>{{Cite news |title=World's first solar-powered airport|publisher=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/av/technology-34709035 |access-date=2023-11-17}}</ref> ২০১১ চনত মেককিনজি গ্ল’বেল ইনষ্টিটিউটে এটা অধ্যয়ন কৰিছিল। সেইমতে ২০২৫ চনৰ ভিতৰত বিশ্বৰ জিডিপিলৈ ৫০% বৰঙনি যোগাব পৰা ৪৪০খন গোলকীয় চহৰৰ ভিতৰত ভাৰতৰ ২৮খন চহৰ আছিল। <ref name="Urban world: Mapping the economic power of cities">{{Cite web |title=Urban world: Mapping the economic power of cities 2011 |url=http://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/dotcom/Insights%20and%20pubs/MGI/Research/Urbanization/Urban%20world%20mapping%20economic%20power%20of%20cities/MGI_urban_world_mapping_economic_power_of_cities_full_report.ashx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130329070549/http://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/dotcom/Insights%20and%20pubs/MGI/Research/Urbanization/Urban%20world%20mapping%20economic%20power%20of%20cities/MGI_urban_world_mapping_economic_power_of_cities_full_report.ashx |archive-date=29 March 2013 |access-date=3 February 2013 |publisher=McKinsey Global Institute}}</ref> কোচি তাৰে ভিতৰত এখন চহৰ। ২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত জেএলএল (JLL) নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কোচিক ভাৰতৰ শীৰ্ষ উদীয়মান ভৱিষ্যতৰ মহানগৰ হিচাপে আখ্যা দিছিল। <ref>{{Cite news |date=1 August 2018 |title=Kochi rated as future mega city in India by JLL |work=[[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/property-/-cstruction/kochi-rated-as-future-mega-city-in-india-by-jll/articleshow/65230138.cms |url-status=live |access-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802102221/https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/property-/-cstruction/kochi-rated-as-future-mega-city-in-india-by-jll/articleshow/65230138.cms |archive-date=2 August 2018}}</ref><ref>{{Cite news |date=2 August 2018 |title=Kochi ranked topmost emerging city in country |work=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/aug/02/kochi-ranked-topmost-emerging-city-in-country-1851933.html |url-status=live |access-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802102025/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/aug/02/kochi-ranked-topmost-emerging-city-in-country-1851933.html |archive-date=2 August 2018}}</ref> কোচিৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যে ইয়াক দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে এক জনপ্ৰিয় স্থান কৰি তুলিছে। ২০১২ চনৰপৰা ইয়াত ভাৰতৰ প্ৰথম কলা দ্বিবাৰ্ষিক অনুষ্ঠান 'কোচি-মুজিৰিছ' অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। ইয়াৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিল্পী আৰু পৰ্যটকসকল আকৰ্ষিত হয়। <ref>{{Cite web |title=Facts about Kochi Biennale Foundation |url=https://www.kochimuzirisbiennale.org/about-kbf/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141031012916/http://kochimuzirisbiennale.org/about-kbf/ |archive-date=31 October 2014 |access-date=9 January 2010 |publisher=Kochi Biennale Foundation |archivedate=31 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031012916/http://kochimuzirisbiennale.org/about-kbf/ |deadurl=yes }}</ref> চতুৰ্দশ শতিকাত চীনাসকলে প্ৰৱৰ্তন কৰা '[[চীনা মাছ ধৰা জাল]]'বোৰ এই চহৰখনৰ এক প্ৰধান প্ৰতীক আৰু পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ। <ref>{{Cite news |last=Rongmei |first=Precious|title=The fast-disappearing act of Kochi's iconic Chinese Fishing Nets |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/the-fast-disappearing-act-of-kochis-iconic-chinese-fishing-nets/articleshow/102137232.cms |access-date=2023-11-17 |issn=0971-8257}}</ref> চহৰখনৰ আন আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহ হ’ল— [[মত্তনচেৰী প্ৰসাদ]], মেৰিন ড্ৰাইভ, ভেণ্ডুৰুথী দলং, চেইণ্ট ফ্ৰান্সিল গীৰ্জা আৰু মত্তনচেৰী দলং। <ref>{{Citation |title=Culture and trade thrive in Kerala's Kochi|publisher=CNN |date=2020-01-28 |url=https://www.cnn.com/videos/travel/2020/01/28/kerala-sights-and-sounds-one.cnn |access-date=2023-11-17}}</ref> কেৰালালৈ অহা সৰ্বমুঠ দেশী আৰু বিদেশী পৰ্যটকৰ সংখ্যাৰফালৰপৰা এই চহৰখন প্ৰথম স্থানত আছে। <ref>{{Cite web |title={{sic|Destnation|nolink=y}} Wide Number of Foreign Tourists Visited Kerala During 2010 |url=http://www.keralatourism.org/destination-wise-foreign-2010.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711134819/https://www.keralatourism.org/destination-wise-foreign-2010.pdf |archive-date=11 July 2017 |access-date=22 October 2017 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]}}</ref><ref name="Tourism Statistics">{{Cite web |title=Tourist statistics – 2008 |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Tourist-Statistics2008.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602030623/http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Tourist-Statistics2008.pdf |archive-date=2 June 2010 |access-date=22 October 2010 |publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]}}</ref> আউতলুক ট্ৰেভেলাৰ আলোচনীৰ হৈ নীলচেন কোম্পানীয়ে এটা সমীক্ষা চলাইছিল। সেই মতে কোচি ভাৰতৰ ষষ্ঠ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্যটন থলী আছিল। <ref>{{Cite news |title=Nielsen retains top tourism destination grade for Kerala |work=[[Business Line]]|location=Chennai |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/nielsen-retains-top-tourism-destination-grade-for-kerala/article2920128.ece |url-status=live |access-date=22 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913152448/https://www.thehindubusinessline.com/companies/nielsen-retains-top-tourism-destination-grade-for-kerala/article20400896.ece1 |archive-date=13 September 2023}}</ref> ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত লনলি প্লেনেটে ২০২০ চনত ভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া বিশ্বৰ শীৰ্ষ ১০খন চহৰৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই তালিকাত কোচি সপ্তম স্থানত আছিল। <ref>{{Cite news |date=22 October 2019 |title=Kochi included in list of Lonely Planet top 10 cities for 2020; the only name from India |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |url=https://www.theweek.in/news/india/2019/10/22/lonely-planet-top-10-cities-2020-kochi-the-only-inclusion-from-india.html |url-status=live |access-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106185312/https://www.theweek.in/news/india/2019/10/22/lonely-planet-top-10-cities-2020-kochi-the-only-inclusion-from-india.html |archive-date=6 November 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=23 October 2019 |title=Kochi seventh in top 10 cities to visit in 2020: Lonely Planet |work=[[The Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2019/oct/23/kochi-seventh-in-top-10-cities-to-visit-in-2020-lonely-planet-2051543.html |url-status=live |access-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025073651/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2019/oct/23/kochi-seventh-in-top-10-cities-to-visit-in-2020-lonely-planet-2051543.html |archive-date=25 October 2019}}</ref> ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ ট্ৰেভেল আলোচনী কণ্ডে নাষ্ট ট্ৰেভেলাৰে কোচিক ২০২৪ চনত এছিয়াৰ ভিতৰত ভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ স্থান হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল। <ref>{{Cite web |title=Condé Nast Traveller rates Kochi one of the best places to go in Asia in 2024; Here's why |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2023/11/17/conde-nast-traveller-kochi-best-places-travel-2024.html |access-date=2023-11-17 |website=onmanorama.com}}</ref> ==ব্যুৎপত্তি== প্ৰাচীন কালৰ পৰ্যটক আৰু ব্যৱসায়ীসকলে কোচিক বিভিন্ন নামেৰে মাতিছিল। তেওঁলোকে ইয়াক চচিম (Cocym), চচিম (Cochym), কোচিন (Cochin) আৰু কোচি (Kochi) বুলি উল্লেখ কৰিছিল। <ref name="auto">{{Cite web |title=Facts about India |url=http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229045823/http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf |archive-date=29 December 2009 |access-date=9 January 2010 |publisher=Kochi Municipal Corporation}}</ref> কোচিনৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ে কোচিনক 'কগিন' (Kogin, {{Langx|he|קוגין}}) বুলি মাতিছিল। <ref>{{Cite web |title=Fort And Harbour |url=http://www.cghearth.com/brunton-boatyard/fort-harbour |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828215559/http://www.cghearth.com/brunton-boatyard/fort-harbour |archive-date=28 August 2012 |access-date=12 November 2012 |publisher=Cghearth.com |archivedate=28 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120828215559/http://www.cghearth.com/brunton-boatyard/fort-harbour |deadurl=yes }}</ref> এই নামটো তেওঁলোকৰ উপাসনাগৃহৰ (Synagogue) ছাব বা মোহৰত দেখিবলৈ পোৱা যায়। আৰব ব্যৱসায়ীসকলে এই ঠাইখনক 'কাশি' বুলি কৈছিল। 'তুহফাত উল মুজাহিদীন' নামৰ কিতাপত এই নামটো উল্লেখ আছে।<ref name="Makhdoom" /> 'কোচি' নামটো [[মালয়ালম ভাষা]]ৰ 'কোছু আজি' (kochu azhi) শব্দৰপৰা অহা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল 'সৰু হ্ৰদ' বা 'সৰু উপহ্ৰদ'। পোন্ধৰ শতিকাৰ [[ইটালী]]ৰ পৰ্যটক নিকোলো কণ্টি আৰু সোতৰ শতিকাৰ ফ্ৰা পাওলিনৰ মতে, এই ঠাইখনক 'কোচ্চি' বুলি কোৱা হৈছিল। ইয়াৰ কায়েল (Backwaters) বা হ্ৰদভাগক সাগৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা নদীখনৰ নামেৰেই এই নামটো ৰখা হৈছিল। পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰিটিছসকল অহাৰ পাছত 'কোচিন' নামটোৱেই চৰকাৰী নাম হৈ পৰে। ১৯৯৬ চনত চহৰখনৰ নামটো সলনি কৰা হয়। ইয়াৰ মূল মালয়ালম উচ্চাৰণৰ লগত মিলাই নামটো পুনৰ 'কোচি' কৰা হয়। চহৰৰ পৌৰ নিগমে নামৰ এই পৰিৱৰ্তনক আদালতত প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। কিন্তু আদালতে পিছত তেওঁলোকৰ এই আবেদন খাৰিজ কৰে। <ref>{{Cite web |title=C.Ramachandra Menon vs State Of Kerala on 7 February, 1990 |url=https://indiankanoon.org/doc/198782201/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721000430/https://indiankanoon.org/doc/198782201/ |archive-date=21 July 2017 |website=indiankanoon.org}}</ref> ==ইতিহাস== মুজিৰিছ নামৰ বন্দৰটো কোচিৰ অলপ উত্তৰ দিশত আছিল। বৰ্তমান ইয়াক প্ৰায়ভাগেই ত্ৰিছূৰ জিলাৰ কোডুংগালুৰ বুলি জনা যায়। এই বন্দৰটো বহু শতিকা ধৰি ভাৰতীয় মচলা বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই আৰব, যৱন (গ্ৰীক আৰু ৰোমান), ইহুদী, চিৰিয়ান আৰু চীনাসকলে এই ঠাইখনৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref name="Ernakulam Portal">{{Cite web |title=History of Ernakulam |url=http://ernakulam.nic.in/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115160050/http://ernakulam.nic.in/history.htm |archive-date=15 November 2007 |access-date=23 May 2006 |website=Ernakulam Portal |publisher=National Informatics Centre}}</ref> ১৩৪১ চনত পেৰিয়াৰ নদীৰ এক ডাঙৰ বানপানী হৈছিল। <ref>{{Cite web |title=History of Kochi Rajas |url=http://www.centreforheritagestudies.com/heritage/html/history.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214143542/http://centreforheritagestudies.com/heritage/html/history.htm |archive-date=14 February 2009 |access-date=12 March 2009 |publisher=Centre For Heritage Studies}}</ref> এই বানপানীয়ে কোডুংগালুৰৰ কাষৰ মুজিৰিছ বন্দৰটো ধ্বংস কৰি পেলায়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা কোচি এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠে। পোন্ধৰ শতিকাত চীনৰ পৰ্যটক মা হুয়ানে কোচিলৈ ফুৰিবলৈ আহিছিল। তেওঁ এডমিৰেল জেং হেৰ জাহাজ বাহিনীৰ সৈতে এই যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপত কোচিৰ বিষয়ে আটাইতকৈ পুৰণি লিখিত প্ৰমাণ পোৱা যায়। <ref name="mahuan">{{Cite book |last=[[Ma Huan]]: Ying Yai Sheng Lan |title=The Overall Survey of the Ocean's Shores |publisher=[[Hakluyt Society]], White Lotus Press |others=translated by J. V. G. Mills |year=1970 |isbn=974-8496-78-3}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৪৪০ চনত ইটালীৰ পৰ্যটক নিকোলো ডা কণ্টিয়েও কোচিলৈ আহিছিল। তেওঁৰ লেখাতো কোচিৰ উল্লেখ দেখিবলৈ পোৱা যায়। <ref name="[[Niccolò di Conti]]">{{Cite web |title=Accounts of Nicolo de' Conti (ca. 1395–1469) |url=http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221064823/http://www.win.tue.nl/~engels/discovery/conti.html |archive-date=21 February 2013 |access-date=23 May 2006 |website=Niccolò di Conti |publisher=win.tue.nl}}</ref> মধ্যযুগৰ আৰম্ভণিতে তিৰুনাভায়া নামৰ এখন যুদ্ধ হৈছিল। এই যুদ্ধৰ পিছত কেলিকটৰ জামোৰিনে পোন্নানী অঞ্চলটো নিজৰ দখললৈ নিয়ে। <ref name="askh">A Survey of Kerala History, A. Sreedhara Menon, DC Books, Kottayam (2007)</ref> তাৰ পিছতে পোন্নানীৰ কাষৰ পেৰুম্পাদাপুৰ শাসকজন পলাই কোডুংগালুৰলৈ গুচি যায়। পিছলৈ তেওঁলোক কোচিলৈ আহে। তেওঁলোকে তাত 'কোচিন ৰাজ্য' স্থাপন কৰে। <ref name="askh" /> যেতিয়া ভাস্কো ডা গামা কেলিকটত পদাৰ্পণ কৰিছিল, তেতিয়া কেলিকটৰ জামোৰিনে কুঞ্জালী মাৰাক্কাৰৰ সৈতে মিলি পৰ্তুগীজসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। সেই সময়ত কোচিনৰ শাসকে পৰ্তুগীজসকলৰ লগত মিত্ৰতা কৰিছিল।<ref name="askh" /> [[File:Miniature of Pedro Alvares Cabral (cropped).jpg|thumb|left|upright| ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজ পৰ্যটক পেদ্ৰ’ আলভাৰেছ কাব্ৰালে চহৰখনত পৰ্তুগীজ দুৰ্গসমূহ স্থাপন কৰিছিল। পৰ্তুগীজ ভাষাত ইয়াক ‘কোচিম’ (Cochim) বুলি কোৱা হৈছিল। এই দুৰ্গসমূহ ১৬৬৩ চনলৈকে আছিল। ]] পোন্ধৰ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালাবাৰ উপকূলত কেলিকট আৰু কোচিৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতা চলিছিল। সেইবাবে চীনৰ মিং ৰাজবংশই এই বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁলোকে কোচিক এক বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। চীনাসকলৰ মাজত কোচিৰ শাসকজন 'কেয়িলি' (Keyili) নামেৰে জনাজাত আছিল। <ref name=sen16-616-7>{{cite journal |last1=Sen |first1=Tansen |title=The Impact of Zheng He's Expeditions on Indian Ocean Interactions |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |year=2016 |volume=79 |issue=3 |doi=10.1017/S0041977X16001038| pages=616–617}}.</ref> সেই সময়ত কেলিকট এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ প্ৰধান বন্দৰ-চহৰ আছিল। <ref name=sen16-616-7 /> কিন্তু কোচি লাহে লাহে ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। মিং বংশৰ পঞ্চমটো ডাঙৰ সামুদ্ৰিক যাত্ৰাৰ সময়ত এডমিৰেল জেং হেক এটা বিশেষ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। তেওঁ কোচিৰ শাসক কেয়িলিক এটা চৰকাৰী মোহৰ দিব লাগিছিল। লগতে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ এখন পাহাৰক 'ঝেনগুঅ’ ঝি শ্যান' (Zhenguo Zhi Shan) অৰ্থাৎ 'দেশ ৰক্ষা কৰা পাহাৰ' হিচাপে স্বীকৃতি দিব লাগিছিল।<ref name=sen16-616-7 /> জেং হে-ই কোচিলৈ এখন শিলৰ ফলি আনিছিল।<ref name=sen16-616-7 /> এই ফলিত স্বয়ং সম্ৰাট য়ংলে-ই লিখা এটা ঘোষণা খোদিত আছিল। যেতিয়ালৈকে কোচি মিং চীনৰ সুৰক্ষাত আছিল, তেতিয়ালৈকে কেলিকটৰ জামোৰিনে কোচি আক্ৰমণ কৰিব পৰা নাছিল। ইয়াৰ ফলত এক সামৰিক সংঘাত এৰাই চলা সম্ভৱ হৈছিল।<ref name=sen16-616-7 /> কিন্তু মিং বংশৰ এই সামুদ্ৰিক যাত্ৰাবোৰ বন্ধ হোৱাৰ পিছত কোচিৰ বাবে বেয়া দিন আহে। <ref name=sen16-616-7 /> অৱশেষত কেলিকটৰ জামোৰিনে কোচিৰ ওপৰত এটা ডাঙৰ আক্ৰমণ চলায়। পোন্ধৰ শতিকাৰ শেষৰফালে জামোৰিনে কোচি দখল কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ এজন প্ৰতিনিধিক এই বন্দৰ-চহৰখনৰ ৰজা হিচাপে বহুৱায়।<ref name=sen16-616-7 /> [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail| পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য এৰিথ্ৰিয়ান চি'ৰ নাম, সাগৰীয় পথ আৰু স্থানসমূহ (প্ৰথম শতিকা খ্ৰীষ্টাব্দ)]] বহুত বুৰঞ্জীবিদৰ মতে, দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোচি ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। চেৰা ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত এই নতুন ৰাজ্যখন গঠন হৈছিল। <ref name="Corporation of Kochi">{{cite web|author=C. M. Dinesh Mani, Mayor(2000–2005)|title=Cochin|url=http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719135707/http://www.corporationofcochin.net/Cochin.pdf|archive-date=19 July 2011|access-date=11 October 2010|work=Cochin (A Monograph)|publisher=Corporation of Kochi}}</ref> এই ৰাজ্যখনত বংশগতভাৱে শাসন চলিছিল। ইয়াত শাসন কৰা ৰাজপৰিয়ালটোক স্থানীয় ভাষাত 'পেৰুম্পাদাপু স্বৰূপম' বুলি জনা গৈছিল। মধ্যযুগৰ কেৰালা উপকূলত কোঝিকোড় (কেলিকট) বন্দৰৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক স্থান আটাইতকৈ ওপৰত আছিল। আনহাতে কান্নুৰ, কোল্লাম আৰু কোচি দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক বন্দৰ আছিল।<ref name="Malekandathil"> এই ঠাইবোৰত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ব্যৱসায়ীসকল গোট খাইছিল। ১৪৯৮ চনত পৰ্তুগীজসকল কোঝিকোড়ৰ কপ্পাদত উপস্থিত হয়। ইয়াৰ লগে লগে ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি হয়।<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ১৫০০ চনত পৰ্তুগীজ নাৱিক পেদ্ৰ’ আলভাৰেছ কাব্ৰালে কোচিলৈ আহে। তেওঁ কোচিতেই ভাৰতৰ প্ৰথমটো ইউৰোপীয় উপনিৱেশ স্থাপন কৰে।<ref name="First European Settlement">{{cite web|publisher=University of Calgary |title=Early Voyages to the Far East |url=https://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco3.html |access-date=9 March 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301225709/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco3.html |archive-date= 1 March 2011 }}</ref> ১৫০৩ চনৰপৰা ১৬৬৩ চনলৈকে ফৰ্ট কোচি পৰ্তুগীজসকলৰ অধীনত আছিল। এই পৰ্তুগীজ শাসনকালটো স্থানীয় চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান, মুছলিম মাপিলা আৰু ইহুদীসকলৰ বাবে অতি কষ্টকৰ আছিল। কাৰণ সেই সময়ত পৰ্তুগীজ ভাৰতত ধৰ্মীয় আদালত (Inquisition) সক্ৰিয় আছিল। কেলিকটৰ জামোৰিনৰ অধীনস্থ তানিলুৰ ৰাজ্যৰ ৰজাজনে নিজৰ দল সলনি কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ জামোৰিনৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলক সহায় কৰিছিল।<ref name="askh" /> ইয়াৰ ফলত তানিলুৰ ৰাজ্যখন ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ এখন হৈ পৰে।<ref name="askh" /> তানিলুৰৰ ৰজাই কোচিকো সহায় কৰিছিল। ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিন ৰাজপৰিয়ালৰ বহুতো সদস্যক ভেট্টম (তানিলুৰ) অঞ্চলৰপৰা বাছনি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ১৫০৪ চনৰ কোচিৰ যুদ্ধত তানিলুৰৰ সৈন্যসকলে কেলিকটৰ জামোৰিনৰ হৈহে যুঁজিছিল। <ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> আনহাতে তানিলুৰ অঞ্চলৰ মাপিলা ব্যৱসায়ীসকলে সদায় জামোৰিনৰ প্ৰতিয়েই আনুগত্য দেখুৱাইছিল।<ref name="Makhdoom" /> ভাৰতলৈ সাগৰীয় পথেৰে অহা প্ৰথম ইউৰোপীয় পৰ্যটক ভাস্কো ডা গামাৰ সমাধিটো কোচিতেই আছিল। তেওঁৰ মৃতদেহটো চেইণ্ট ফ্ৰান্সিল গীৰ্জাত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref name="Vasco Da Gama">{{Cite web |publisher = [[Department of Tourism (Kerala)|Department of Tourism, Kerala]] |url = http://www.keralatourism.org/kochi/st-francis-church.php |title = St. Francis Church in Ernakulam |access-date = 19 January 2018 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20180119175542/http://www.keralatourism.org/kochi/st-francis-church.php |archive-date = 19 January 2018 |archivedate = 19 January 2018 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20180119175542/http://www.keralatourism.org/kochi/st-francis-church.php |deadurl = yes }}</ref> পিছত ১৫৩৯ চনত তেওঁৰ অৱশেষ পুনৰ [[পৰ্তুগাল]]লৈ ঘূৰাই নিয়া হয়। পৰ্তুগীজসকলৰ পিছত ওলন্দাজসকলে (ডাচ) ইয়াত শাসন কৰে। তেওঁলোকে ফৰ্ট ইমানুৱেলৰ নাম সলনি কৰি 'ফৰ্ট ষ্টৰ্মচবাৰ্গ' ৰাখে। এইখিনি সময়তে কোচিৰ ৰাজপৰিয়ালে নিজৰ ৰাজধানী ত্ৰিছূৰলৈ স্থানান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোচিৰ দ্বীপসমূহৰ ওপৰত কেৱল নামমাত্ৰ অধিকাৰহে ৰাখিছিল। ১৬৬৪ চনত ওলন্দাজসকলে ফৰ্ট কোচি পৌৰসভা গঠন কৰে। এইখন সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ প্ৰথম পৌৰসভা আছিল। ১৮ শতিকাত ওলন্দাজসকল দুৰ্বল হোৱাৰ লগে লগে এই পৌৰসভাখন বন্ধ হৈ যায়। কোচিৰ বাকী থকা অংশবোৰ কোচি ৰাজ্যৰ গৱৰ্ণৰসকলে শাসন কৰিছিল। ১৭৭৩ চনৰ ভিতৰত মহীশূৰৰ শাসক হাইদৰ আলীয়ে মালাবাৰ অঞ্চল জয় কৰে। তেওঁ কোচিকো নিজৰ অধীনলৈ আনে। ইয়াৰ ফলত কোচিয়ে মহীশূৰক কৰ দিবলগীয়া হয়। এই সময়ছোৱাতে 'পালিয়াথ আছান' পৰিয়ালৰ হাতত থকা কোচিৰ বংশগত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদটোও শেষ হৈ যায়।<ref>{{cite web| url=http://ernakulam.nic.in/kochi.html| title=Kochi 'Queen of Arabian Sea'| publisher=[[National Informatics Centre]]| access-date=8 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170607151236/http://ernakulam.nic.in/kochi.html| archive-date=7 June 2017}}</ref> [[File:Planta de cochim bocarro 1635.jpg|thumb|right| ভাৰতত থকা পৰ্তুগীজ দুৰ্গসমূহৰ এক তালিকা ‘লিভ্ৰ’ ডাছ প্লাণ্টাচ ডে টডাচ আছ ফৰ্টালিজাছ’ (১৬৩৫)-ত থকা কোচিৰ মানচিত্ৰ]] ইতিমধ্যে, ওলন্দাজসকলে (ডাচ) নিজৰ দেশত যুদ্ধ হোৱাৰ ভয় কৰিছিল। সেইবাবে তেওঁলোকে ব্ৰিটেইনৰ সৈতে ১৮১৪ চনত এখন চুক্তি কৰিছিল। এই চুক্তিমতে তেওঁলোকে কোচি চহৰখন ব্ৰিটেইনক এৰি দিছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে সুমাত্ৰাৰ পূব দিশে থকা বাংকা (Bangka) নামৰ দ্বীপটো লাভ কৰিছিল। অৱশ্যে এই চুক্তি হোৱাৰ আগৰপৰাই এই অঞ্চলত ইংৰাজ লোক থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়।<ref name="charitram">{{Cite book |author=KP Padmanabha Menon. |year = 1914 |title =Kochi Rajyacharithram }}</ref> ১৮৬৬ চনত ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাখন পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়। ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন অনুসৰি ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ফৰ্ট কোচিক পৌৰসভা কৰা হৈছিল। <ref name="Ref1">{{cite web |url=http://www.lawmin.nic.in/chronology.doc |title=Chronological List of Central Acts (Updated through 17-10-2014) |website=Lawmin.nic.in |access-date=7 August 2016 |archive-date=7 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |url-status=live |archivedate=7 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1=Lewis McIver |first1=G. Stokes |title=Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras |date=1883 |publisher=E.Keys at the Government Press |location=Madras |page=444 |edition=(Vol II) |url=https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |access-date=5 December 2020 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327063433/https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ |url-status=live }}</ref><ref name="google.co.in">{{cite book |last1=Presidency |first1=Madras (India |title=Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District. |date=1915 |publisher=The Superintendent, Government Press |location=Madras |page=20 |edition=Vol.2 |url=https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |access-date=2 December 2020|archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327063433/https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |first=Henry |last=Frowde|title=Imperial Gazetteer of India |date=1908–1909 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |edition=New |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |access-date=2 December 2020 |archive-date=16 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124143/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ লগতে কান্নুৰ, থলাছেৰী, কোঝিকোড় আৰু পালাক্কাদকো পৌৰসভা কৰা হৈছিল। মন কৰিবলগীয়া যে ১৯৫৬ চনলৈকে ফৰ্ট কোচি মালাবাৰ জিলাৰ অংশ আছিল। ১৮৮৩ চনত এই পৌৰসভাৰ বাবে প্ৰথমখন নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৮৯৬ চনত কোচিনৰ মহাৰাজ ৰাম বৰ্মা পঞ্চদশে স্থানীয় শাসন-ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ মাট্টানচেৰী আৰু এৰ্নাকুলামত টাউন কাউন্সিল (নগৰ পৰিষদ) গঠন কৰিছিল। ১৯০৭ চনত মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীৰ গৱৰ্ণৰ ছাৰ আৰ্থাৰ ল’লী আৰু তেওঁৰ ভাতৃ বেইলবী ল’লী কোচিন আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ এক চৰকাৰী ভ্ৰমণলৈ আহিছিল। এই ভ্ৰমণ ২৫ জানুৱাৰীৰপৰা ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে চলিছিল। ২৬ জানুৱাৰী দিনা তেওঁলোকক কোচিনৰ ৰজাই লগ ধৰে। ৰজাই তেওঁলোকৰ সন্মানাৰ্থে এৰ্নাকুলামত এখন চৰকাৰী নৈশভোজৰ আয়োজন কৰিছিল। <ref name=Cochin1>Sir Arthur Lawley's Photo Album, Empire and Commonwealth Museum</ref><ref name=Cochin0>The Fourth Tour of His Excellency Sir Arthur Lawley to Cochin and Travancore – 25 January to 14 February 1907. Madras Government Press.</ref><ref name=Cochin2>Letter from Lord Wenlock to his wife Constance, 29 January 1907. Hull University. Forbes Adam Archive.</ref><ref name=Cochin3>Sir Arthur Lawley, Eloquent Knight Errant, Chapter 5. Ruler of the Raj. Lady Lawley Cottage (Western Australian Red Cross) 2008 iBooks</ref> ১৮৭০-ৰ দশকত কোচি ৰাজ্যৰ ৰাজধানীখন পুনৰ সলনি কৰা হয়। এইবাৰ ৰাজধানীখন কোচিৰ কাষৰ ত্ৰিপুনিথুৰালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯১০ চনত এৰ্নাকুলামত ৰাজকীয় সচিবালয় আৰু ৰাজদৰবাৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ লগে লগে এৰ্নাকুলাম চহৰখন কোচি ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক ৰাজধানী হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছতে দিৱানৰ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) কাৰ্যালয় আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ো এৰ্নাকুলামলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। <ref>{{cite web| url=http://highcourtofkerala.nic.in/history.html| title=History| publisher=[[National Informatics Centre]]| access-date=15 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170801131252/http://highcourtofkerala.nic.in/history.html| archive-date=1 August 2017}}</ref> [[File:Kochi Jewish Synagogue B.jpg|thumb|left|পৰদেশী নামৰ উপাসনাগৃহটো ভাৰত আৰু কমনৱেলথ অফ নেচনচ—দুয়োৰে ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি আৰু বৰ্তমানো সক্ৰিয় হৈ থকা ইহুদী উপাসনাগৃহ]] ১৯২৫ চনত জনসাধাৰণৰ হেঁচাত কোচি বিধানসভা গঠন কৰা হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰফালে এই বন্দৰৰ বাণিজ্য বহুত বাঢ়ি গৈছিল। সেইবাবে বন্দৰটোৰ উন্নয়ন কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছিল। ১৯২০ চনত মাদ্ৰাজৰ তদানীন্তন গৱৰ্ণৰ লৰ্ড উইলিংডনৰ নিৰ্দেশত বন্দৰ অভিযন্তা ৰবাৰ্ট ব্ৰিষ্ট’ক কোচিলৈ অনা হৈছিল। ২১ বছৰৰ ভিতৰত তেওঁ কোচিক ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ অন্যতম সুৰক্ষিত বন্দৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল। তাত পানী শুকুৱাই নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা বন্দৰত জাহাজবোৰ ৰাখিব পৰা হৈছিল। লগতে তাত শাৰী শাৰীকৈ ভাপচালিত ক্ৰেনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref name="ekm-safe">{{cite web |publisher=Government of Kerala |work=Official website of Ernakulam District |url=http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |title=Cochin Harbour and Willingdon Island |access-date=21 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061107141411/http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |archive-date=7 November 2006 |archivedate=7 November 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061107141411/http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৭ চনত যেতিয়া ভাৰতে ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল, তেতিয়া কোচিনেই আছিল নিজ ইচ্ছাত ভাৰতত যোগ দিয়া প্ৰথমখন দেশীয় ৰাজ্য।<ref name="Corporation of Kochi" /> ১৯৪৯ চনত কোচিন আৰু ট্ৰাভাংকোৰ লগ লাগি 'ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন' ৰাজ্য গঠন হৈছিল। ১৯৪৯ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈকে ট্ৰাভাংকুৰৰ ৰজাজন এই ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন ইউনিয়নৰ 'ৰাজপ্ৰমুখ' (ৰাজ্যপাল সদৃশ পদ) আছিল। পিছলৈ ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিনক মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ মালাবাৰ জিলাৰ সৈতে চামিল কৰা হয়। অৱশেষত ১৯৫৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ জৰিয়তে এখন নতুন ৰাজ্য '[[কেৰালা]]' গঠন কৰা হয়। এই নতুন কেৰালা ৰাজ্যখন ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন ([[তামিলনাডু]]ৰ সৈতে চামিল হোৱা ৪টা দক্ষিণৰ তালুক এৰি), মালাবাৰ জিলা আৰু দক্ষিণ কানাড়াৰ কাছাৰগোড তালুক লগ লগাই সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="lonelyplanet">{{Cite book |author=Plunkett, R., Cannon, T., Davis, P., Greenway, P. & Harding |year = 2001 |title = Lonely Planet South India |url=https://archive.org/details/southindia0000unse_q0k3 |publisher = Lonely Planet |isbn=1-86450-161-8}}</ref> ১৯৬০ চনৰ ৯ জুলাইত মাট্টানচেৰী পৰিষদে এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। সেই প্ৰস্তাৱটো চৰকাৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল। তাত ফৰ্ট কোচি, মাট্টানচেৰী আৰু এৰ্নাকুলাম পৌৰসভাক একগোট কৰি এটা পৌৰ নিগম গঠন কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছিল। চৰকাৰে এই একত্ৰীকৰণৰ সম্ভাৱনীয়তা পৰীক্ষা কৰিবলৈ এখন আয়োগ গঠন কৰি দিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনৰ ভিত্তিত কেৰালা বিধানসভাই এই পৌৰ নিগম গঠনৰ অনুমোদন দিয়ে। কেৰালা ৰাজ্য গঠন হোৱাৰ ঠিক এঘাৰ বছৰৰ পাছত, অৰ্থাৎ ১৯৬৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কোচি পৌৰ নিগমৰ জন্ম হয়। এৰ্নাকুলাম, মাট্টানচেৰী আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাৰ লগতে উইলিংডন দ্বীপ, ৪খন পঞ্চায়ত (পাল্লুৰুথী, ভেন্নালা, ভাইট্টিলা আৰু এদাপ্পাল্লী) আৰু গুণ্ডু তথা ৰামনথুৰুথ নামৰ সৰু দ্বীপ দুটা লগ লগাই এই পৌৰ নিগমটো গঠন কৰা হৈছিল। পুৰণি ট্ৰাভাংকুৰ-কোচি-মালাবাৰ অঞ্চলৰ কিছু অংশ কাটি ১৯৫৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত কোচি আৰু এৰ্নাকুলাম জিলা গঠন কৰা হৈছিল। এই জিলাখনৰ এক বৃহৎ অংশ পুৰণি কোচি ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name="Ernakulam Portal"/> ১৯৯০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ভাৰতত অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ সাধন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছৰেপৰা চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ গতি বহুত খৰতকীয়া হয়। ২০০০ চনৰপৰা সেৱা খণ্ডই চহৰখনৰ অৰ্থনীতিক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে। ইয়াত তথ্য প্ৰযুক্তি (IT) আৰু বন্দৰভিত্তিক কেইবাটাও ঔদ্যোগিক উদ্যান গঢ়ি উঠে। ইয়াৰ ফলত চহৰখনত ঘৰ-দুৱাৰ আৰু মাটি-বাৰী ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ এক ডাঙৰ জোৱাৰ আহে। লাহে লাহে কোচিৰ ব্যাপক বাণিজ্যিকীকৰণ ঘটে আৰু আজিৰ তাৰিখত ই কেৰালাৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="Trade & Industry in Kochi">{{cite web |publisher=Govt. of Kerala |title=Statistical data |url=http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |access-date=22 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528151219/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |archive-date=28 May 2006 |archivedate=28 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060528151219/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |deadurl=yes }}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু জলবায়ু== [[File:ThevaraDSW.jpg|thumb|800px|center|{{center| কুন্দনূৰ দলঙৰপৰা দেখা থেভাৰাৰ এক দৃশ্য}}]] ===ভৌগোলিক অৱস্থান=== কোচি ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত ৯°৫৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬°১৩′ পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। ইয়াৰ পৌৰ নিগমৰ চৰকাৰী মাটি-কালি ৯৪.৮৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৩৬.৬৩ বৰ্গ মাইল)। ১৯৬৭ চনত এই চৰকাৰী সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছৰেপৰা চহৰখন ইয়াৰ বাহিৰলৈ বহুখিনি সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। <ref>{{cite web|publisher=[[Kochi Municipal Corporation]]|title=Cochin City Profile|url=https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/documents/10157/32ef97a6-beb2-45ab-b6c1-20c0759023fd|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164100/https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/documents/10157/32ef97a6-beb2-45ab-b6c1-20c0759023fd|archive-date=3 March 2018}}</ref> অৱশ্যে চহৰখনৰ চৰকাৰী সীমা এতিয়াও সলনি কৰা হোৱা নাই। চহৰখনৰ এফালে কায়েল বা হ্ৰদভাগ আছে। ই এটা উপদ্বীপৰ উত্তৰ প্ৰান্ত, কেইবাটাও দ্বীপ আৰু মূল ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশ সাঙুৰি লৈছে। <ref>{{cite web |url=http://www.jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/KOCHICDP.pdf#page=7 |publisher=[[Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission]] |title=Kochi City Development Plan |access-date=19 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803123428/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/KOCHICDP.pdf#page=7 |archive-date=3 August 2016 |archivedate=3 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803123428/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/KOCHICDP.pdf#page=7 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/CDPKochi/Executive%20Summary.htm |title=Govt of Kerala, CDP Kochi |access-date=21 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412053245/http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/CDPKochi/Executive%20Summary.htm |archive-date=12 April 2010 }}</ref> ইয়াৰ পশ্চিম দিশে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ আছে। আনহাতে পূব দিশে মূল ভূ-খণ্ডৰ নগৰীকৃত অঞ্চলসমূহ আছে। কোচিৰ বেছিভাগ অংশই সাগৰ পৃষ্ঠৰ সমান উচ্চতাত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপকূলভাগ ৪৮ কিলোমিটাৰ দীঘল। কোচিৰ পূব অংশক ঘাইকৈ এৰ্নাকুলাম বুলি জনা যায়। আনহাতে ভেণ্ডুৰুথী দলঙৰ পিছৰ পশ্চিম অংশক পশ্চিম কোচি বুলি কোৱা হয়। বৰ্তমান কোচি মহানগৰৰ সীমাৰ ভিতৰত মূল ভূ-খণ্ড এৰ্নাকুলাম আৰু ফৰ্ট কোচি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰ উপৰি উত্তৰ-পূব দিশৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল যেনে— এদাপ্পাল্লী, কালামাছেৰী, আলুভা, পেৰুম্বাভুত, অংগামালী আৰু কাক্কানাদ ইয়াৰ ভিতৰত পৰে। লগতে দক্ষিণ-পূব দিশৰ ত্ৰিপুনিথুৰা আৰু ভেম্বনাড হ্ৰদত সিঁচৰতি হৈ থকা কেইবাটাও দ্বীপো ইয়াৰ অন্তৰ্গত। ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু জিচিডিএ (GCDA)-ৰ এক বিশেষ পৰিকল্পনা আছে। সেইমতে ত্ৰিছূৰ জিলাৰ মালা আৰু কোডুংগালুৰক কোচিৰ সীমাৰ ভিতৰত আনিব খোজা হৈছে। লগতে এৰ্নাকুলাম জিলাৰ পিৰাভম আৰু কোলেনচেৰী, কট্টায়মৰ থালায়োলাপৰাম্বু আৰু ভাইকম তথা আলাপ্পুঝা জিলাৰ চেৰ্থলাকো কোচি মহানগৰৰ সীমাৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই নতুনকৈ গঠিত হ’বলগীয়া মহানগৰ অঞ্চলটো 'কোচি মহানগৰীয়া আঞ্চলিক উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ' নামৰ এটা নতুন সংস্থাৰ অধীনত দিয়া হ’ব। <ref>{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/130212/news-current-affairs/article/metro-status-kochi-soon |title=Metro status for Kochi soon |access-date=12 February 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426072151/http://www.deccanchronicle.com/130212/news-current-affairs/article/metro-status-kochi-soon |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426072151/http://www.deccanchronicle.com/130212/news-current-affairs/article/metro-status-kochi-soon |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1459708.ece|title=Kochi forward for Metro status|work=The New Indian Express|access-date=5 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418084918/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1459708.ece|archive-date=18 April 2015|archivedate=18 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418084918/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article1459708.ece|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে 'দ্য হিন্দু' কাকতৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ৰাজ্য চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত এতিয়ালৈকে কোনো কঠোৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা নাই। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/metro-status-eludes-kochi-as-government-drags-its-feet/article4611185.ece | work=The Hindu | title=Metro status eludes Kochi as government drags its feet | date=13 April 2013 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20130414194234/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/metro-status-eludes-kochi-as-government-drags-its-feet/article4611185.ece | archive-date=14 April 2013 }}</ref> ইয়াৰ মাটিত পলস, টেৰিছ (ৰঙা বালিমাটি) আৰু মুগা বালি আদি পলসুৱা পদাৰ্থ পোৱা যায়। হ্ৰদ বা কায়েলৰ কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰত লুণীয়া জলাহ মাটিও দেখিবলৈ পোৱা যায়। <ref name="Corporation of Kochi" /> ইয়াত পোৱা মূল শিলা বা পাথৰবোৰ হ’ল— আৰ্কিয়ান-বেছিক ডাইক, চাৰ্নকাইট আৰু গ্নেইছ। চহৰখনৰ কেন্দ্ৰস্থলত পৰিৱেশগতভাৱে অতি স্পৰ্শকাতৰ 'মংগলাবনম পক্ষী অভয়াৰণ্য' অৱস্থিত। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মেংগ্ৰ’ভ (জলাহ অঞ্চলৰ উদ্ভিদ) পোৱা যায়। লগতে এই ঠাইখন বহুতো পৰভ্ৰমী চৰাইৰ বাসস্থান। <ref>{{cite web|publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|access-date=10 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110174456/https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|archive-date=10 January 2018}}</ref> কোচিৰ পানীৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পূৰ্ণৰূপে ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা পেৰিয়াৰ আৰু মুভাট্টুপুঝা নদীৰ পানীও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পেৰিয়াৰ নদীয়ে চহৰখনৰ সমগ্ৰ উত্তৰ অংশত পানী যোগান ধৰে। <ref>{{cite web |url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/11646/9/09%20ch.2.pdf |title= Growth response of phytoplankton exposed to industrial effluents in River Periyar |publisher= [[CUSAT]] |access-date= 12 January 2018 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20180113093002/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/11646/9/09%20ch.2.pdf |archive-date= 13 January 2018 }}</ref> আনহাতে জেএনএনইউআৰএম (JnNURM) আঁচনিৰ অধীনত মুভাট্টুপুঝা নদীৰপৰা পশ্চিম অংশলৈ পানী নিয়া হয়। <ref>{{cite news |url= http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/west-kochi-water-project-to-be-commissioned-tomorrow/article19362432.ece |title= West Kochi water project to be commissioned tomorrow |newspaper= [[The Hindu]] |access-date= 12 January 2018 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20180303164152/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/west-kochi-water-project-to-be-commissioned-tomorrow/article19362432.ece |archive-date= 3 March 2018 }}</ref> ===জলবায়ু=== কোপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি কোচিত ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু দেখিবলৈ পোৱা যায়। চহৰখন বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত অৱস্থিত। লগতে ই সাগৰৰ পাৰত থকা বাবে ইয়াত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ বিশেষ তাৰতম্য নহয়। চহৰখনত আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ মধ্যমীয়াৰপৰা উচ্চ স্তৰৰ হয়। ইয়াত বাৰ্ষিক উষ্ণতা সাধাৰণতে ২৩ ৰপৰা ৩১ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ (৭৩ ৰপৰা ৮৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) ভিতৰত থাকে। ইয়াত এতিয়ালৈকে সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা ৩৬.৫ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ (৯৭.৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। আনহাতে সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা ১৬.৩ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ (৬১.৩ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। জুন মাহৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহে ইয়ালৈ প্ৰচুৰ বৰষুণ আনে। কাৰণ কোচি চহৰখন পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ বতাহৰ মুখীয়া ঢালত (Windward side) অৱস্থিত। অক্টোবৰৰপৰা ডিচেম্বৰ মাহলৈকে কোচিত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবে কম বৰষুণ হয়। এই সময়ত চহৰখন পৰ্বতৰ বতাহৰ বিপৰীত ঢালত (Leeward side) পৰে। অৱশ্যে এই বৰষুণৰ পৰিমাণো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ৩,০১৪.৯ মিলিমিটাৰ (১১৮.৭০ ইঞ্চি)। ইয়াত বছৰি গড়ে ১২৪ দিন বৰষুণ হয়। {{Weather box | location = কোচি (কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ) ১৯৯১–২০২০ | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = 37.1 | Feb record high C = 37.6 | Mar record high C = 38.1 | Apr record high C = 38.0 | May record high C = 36.8 | Jun record high C = 34.6 | Jul record high C = 33.8 | Aug record high C = 35.6 | Sep record high C = 34.1 | Oct record high C = 35.4 | Nov record high C = 35.4 | Dec record high C = 35.3 | year record high C = 38.1 | Jan high C = 33.7 | Feb high C = 34.6 | Mar high C = 34.8 | Apr high C = 34.4 | May high C = 33.2 | Jun high C = 30.7 | Jul high C = 30.0 | Aug high C = 30.2 | Sep high C = 30.9 | Oct high C = 31.8 | Nov high C = 32.6 | Dec high C = 32.9 | year high C = 32.5 | Jan low C = 20.6 | Feb low C = 21.8 | Mar low C = 23.9 | Apr low C = 24.7 | May low C = 24.5 | Jun low C = 23.5 | Jul low C = 23.1 | Aug low C = 23.3 | Sep low C = 23.3 | Oct low C = 23.2 | Nov low C = 22.9 | Dec low C = 21.8 | year low C = 23.1 | Jan record low C = 15.7 | Feb record low C = 14.8 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 20.1 | May record low C = 17.8 | Jun record low C = 20.0 | Jul record low C = 20.8 | Aug record low C = 20.9 | Sep record low C = 20.9 | Oct record low C = 20.6 | Nov record low C = 17.2 | Dec record low C = 15.9 | year record low C = 14.8 | rain colour = green | Jan rain mm = 1.8 | Feb rain mm = 14.5 | Mar rain mm = 39.5 | Apr rain mm = 116.0 | May rain mm = 225.4 | Jun rain mm = 595.8 | Jul rain mm = 571.0 | Aug rain mm = 458.3 | Sep rain mm = 358.8 | Oct rain mm = 343.2 | Nov rain mm = 175.9 | Dec rain mm = 53.4 | year rain mm = 2953.5 | Jan rain days = 0.3 | Feb rain days = 0.9 | Mar rain days = 2.4 | Apr rain days = 6.8 | May rain days = 10.6 | Jun rain days = 22.9 | Jul rain days = 23.6 | Aug rain days = 17.9 | Sep rain days = 16.1 | Oct rain days = 13.8 | Nov rain days = 7.4 | Dec rain days = 2.2 | year rain days = 125.0 | time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 54 | Feb humidity = 55 | Mar humidity = 61 | Apr humidity = 68 | May humidity = 71 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 80 | Aug humidity = 78 | Sep humidity = 76 | Oct humidity = 76 | Nov humidity = 72 | Dec humidity = 62 | year humidity = 69 | source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[India Meteorological Department]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref>}} {{Weather box | location = কোচি (আই এন এছ ভেণ্ডুৰুথী/কোচি নৌসেনা ঘাটি) ১৯৮১–২০১০, চৰম সীমা ১৯৫১–২০১২ | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = | Jan record high C = 36.4 | Feb record high C = 35.7 | Mar record high C = 36.0 | Apr record high C = 36.5 | May record high C = 35.2 | Jun record high C = 34.2 | Jul record high C = 33.1 | Aug record high C = 32.5 | Sep record high C = 34.2 | Oct record high C = 34.6 | Nov record high C = 35.0 | Dec record high C = 35.2 | year record high C = 36.5 | Jan high C = 31.9 | Feb high C = 32.0 | Mar high C = 32.6 | Apr high C = 33.0 | May high C = 32.4 | Jun high C = 30.3 | Jul high C = 29.6 | Aug high C = 29.5 | Sep high C = 30.2 | Oct high C = 30.7 | Nov high C = 31.3 | Dec high C = 31.9 | year high C = 31.3 | Jan low C = 23.0 | Feb low C = 24.2 | Mar low C = 25.5 | Apr low C = 25.9 | May low C = 25.7 | Jun low C = 24.2 | Jul low C = 23.8 | Aug low C = 24.0 | Sep low C = 24.2 | Oct low C = 24.1 | Nov low C = 24.1 | Dec low C = 23.2 | year low C = 24.3 | Jan record low C = 16.5 | Feb record low C = 16.3 | Mar record low C = 21.6 | Apr record low C = 21.2 | May record low C = 21.1 | Jun record low C = 20.4 | Jul record low C = 17.6 | Aug record low C = 20.6 | Sep record low C = 21.1 | Oct record low C = 19.2 | Nov record low C = 19.2 | Dec record low C = 17.7 | year record low C = 16.3 | rain colour = green | Jan rain mm = 24.3 | Feb rain mm = 27.1 | Mar rain mm = 45.0 | Apr rain mm = 113.1 | May rain mm = 284.5 | Jun rain mm = 700.3 | Jul rain mm = 575.5 | Aug rain mm = 378.8 | Sep rain mm = 310.3 | Oct rain mm = 366.6 | Nov rain mm = 150.4 | Dec rain mm = 39.0 | year rain mm = 3014.9 | Jan rain days = 1.1 | Feb rain days = 1.2 | Mar rain days = 2.6 | Apr rain days = 6.9 | May rain days = 11.0 | Jun rain days = 23.0 | Jul rain days = 22.8 | Aug rain days = 19.0 | Sep rain days = 13.4 | Oct rain days = 14.2 | Nov rain days = 7.2 | Dec rain days = 1.8 | year rain days = 124.2 | time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 61 | Feb humidity = 65 | Mar humidity = 68 | Apr humidity = 70 | May humidity = 73 | Jun humidity = 82 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 79 | Oct humidity = 77 | Nov humidity = 72 | Dec humidity = 64 | year humidity = 73 | source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Cochin (N.A.S) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 201–202 | access-date = 29 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M107 | access-date = 29 February 2020}}</ref> | source = | Jan uv = 11 | Feb uv = 12 | Mar uv = 12 | Apr uv = 12 | May uv = 12 | Jun uv = 12 | Jul uv = 12 | Aug uv = 12 | Sep uv = 12 | Oct uv = 12 | Nov uv = 10 | Dec uv = 10 | source 2 = Weather Atlas<ref name="Weather Atlas">{{cite web | url = https://www.weather-atlas.com/en/india/kochi-climate | title = Climate and monthly weather forecast Kochi (Cochin), India | publisher = Weather Atlas | access-date = 16 June 2022 | archive-date = 16 June 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220616115214/https://www.weather-atlas.com/en/india/kochi-climate | url-status = live | archivedate = 16 June 2022 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20220616115214/https://www.weather-atlas.com/en/india/kochi-climate | deadurl = yes }}</ref> }} ==প্ৰশাসন== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0 0 0 1em; " |- ! colspan="2" |কোচি পৌৰ নিগমৰ বিষয়াসকল<ref>{{Cite web |title=Kochi Municipal Corporation |url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/en |access-date=3 August 2022 |archive-date=30 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930083555/https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/en |url-status=live }}</ref> ! দল ! তথ্যসূত্ৰ |- |মেয়ৰ | মিনিমল কে. ভি. |[[Indian National Congress|INC]] |(নিৰ্বাচিত) ২০২৫ চনৰপৰা কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে<ref name="auto5">{{Cite news |date=2025-12-29 |title=Kochi Mayor promises corruption-free governance, to hold public hearings |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kochi-mayor-promises-corruption-free-governance-to-hold-public-hearings/article70449215.ece |access-date=2026-01-02 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |উপ-মেয়ৰ |দীপক জয় |[[Indian National Congress|INC]] |(নিৰ্বাচিত) ২০২৫ চনৰপৰা কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে<ref name="auto5"/> |- |নিগম সচিব | colspan="2" |পি. এছ. শিবু |<ref name="Kochin corporation">{{Cite web |title=Kochin corporation |url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/ |access-date=2025-07-23 |website=Kochin corporation}}</ref>(কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা নিযুক্ত) |} {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Ernakulam Town Hall.JPG | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = কোচি পৌৰ নিগমৰ নগৰ ভৱন | image2 = High Court of Kerala Building.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = চহৰখনত অৱস্থিত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয় হৈছে কেৰালা ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ আদালত }} চহৰখন কোচি পৌৰ নিগমে পৰিচালনা কৰে। এজন মেয়ৰ (নগৰপ্ৰধান) ইয়াৰ মুৰব্বী। প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ বাবে চহৰখনক ৭৬টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰপৰা ৫ বছৰৰ বাবে পৌৰ নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হয়। <ref>{{Cite web |title=Cochin Localbody |url=https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalN_Ernakulam_Cochin.html |access-date=2026-01-02 |website=wardmap.ksmart.live}}</ref><ref name="Corporation Wards">{{cite web|publisher=Kochi Municipal Corporation |url=http://www.corporationofcochin.net/files/DivisionMap_2010_Revised_Cochin.pdf |title=Kochi Municipal Corporation, Division Map |access-date=3 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105233225/http://www.corporationofcochin.net/files/DivisionMap_2010_Revised_Cochin.pdf |archive-date= 5 November 2010 }}</ref> আগতে কোচিন অঞ্চলত ফৰ্ট কোচি, মাট্টানচেৰী আৰু এৰ্নাকুলাম নামৰ তিনিখন পৌৰসভা আছিল। পিছলৈ এই তিনিওখনক লগ লগাই কোচিন পৌৰ নিগম গঠন কৰা হয়। এই পৌৰ নিগমৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এৰ্নাকুলামত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি ফৰ্ট কোচি, মাট্টানচেৰী, পাল্লুৰুথী, এদাপ্পাল্লী আৰু পাচালামত ইয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়সমূহ আছে। <ref>{{cite web |publisher=[[Kochi Municipal Corporation]] |url=https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/camp-office |title=Zonal Office |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165310/https://cochinmunicipalcorporation.kerala.gov.in/web/guest/camp-office |archive-date=11 January 2018 }}</ref> চহৰখনৰ সাধাৰণ প্ৰশাসনৰ কাম-কাজ কৰ্মচাৰী বিভাগ আৰু পৰিষদৰ স্থায়ী সমিতি শাখাই তদাৰক কৰে। পৌৰ নিগমৰ আন আন বিভাগবোৰ হ’ল— নগৰ পৰিকল্পনা, স্বাস্থ্য, অভিযান্ত্ৰিক, ৰাজহ আৰু হিচাপ বিভাগ। চহৰখনৰ জাৱৰ-জোঁথৰ নিষ্কাষণ আৰু নলা-নৰ্দমাৰ ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্বও পৌৰ নিগমে লয়। চহৰখনত দৈনিক ৬০০ টনতকৈও অধিক আৱৰ্জনা ওলায়। এই আৱৰ্জনাৰ এক বৃহৎ অংশ ব্ৰহ্মপুৰম গোটা আৱৰ্জনা প্ৰকল্পত পচাই জৈৱিক সাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। খোৱাপানী যোগানৰ বাবে পেৰিয়াৰ নদীৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোচি পৌৰ নিগমৰ জলশক্তি বিভাগৰ সহযোগত কেৰালা জল কৰ্তৃপক্ষই এই পানী যোগানৰ কামটো চম্ভালে। কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বোৰ্ডে চহৰখনত বিদ্যুৎ যোগান ধৰে।<ref name="watersource">{{Cite news |url = http://www.hindu.com/2003/09/09/stories/2003090907690300.htm |title = Private firm allowed to draw Periyar water |date = 9 September 2003 |access-date = 22 August 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20071001031905/http://www.hindu.com/2003/09/09/stories/2003090907690300.htm |archive-date = 1 October 2007 |work = [[The Hindu]] |archivedate = 24 December 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20031224010411/http://www.hindu.com/2003/09/09/stories/2003090907690300.htm |deadurl = yes }}</ref> জিচিডিএ (GCDA) আৰু জিআইডিএ (GIDA) হ’ল চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান। <ref>{{cite web |publisher=[[Greater Cochin Development Authority]] |url=http://gcda.kerala.gov.in/aboutus |title=About |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802162304/http://gcda.kerala.gov.in/aboutus |archive-date=2 August 2017 |archivedate=2 August 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170802162304/http://gcda.kerala.gov.in/aboutus |deadurl=yes }}</ref> এই প্ৰতিষ্ঠান দুটাই বৃহত্তৰ কোচিন অঞ্চলৰ উন্নয়নৰ কাম আৰম্ভ আৰু তদাৰক কৰে। ইহঁতে ঘাইকৈ চহৰখনৰ আন্তঃগাঁথনিমূলক সুবিধাবোৰৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰে। কোচি পৌৰ নিগমৰ পৰিষদখন হৈছে চহৰখনৰ আইন প্ৰণয়নকাৰী গোট। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰপৰা নিৰ্বাচিত হোৱা কাউন্সিলৰ বা পৌৰসদস্যসকলক লৈ এই পৰিষদখন গঠিত হয়। প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ মূৰে মূৰে নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে তেওঁলোকক বাছনি কৰা হয়। এই পৰিষদৰ মুৰব্বী হ’ল মেয়ৰ আৰু তেওঁক উপ-মেয়ৰে সহায় কৰে। স্থানীয় শাসন, নীতিগত সিদ্ধান্ত আৰু পৌৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব এই পৰিষদৰ ওপৰত থাকে। সচিবজন হৈছে কোচি পৌৰ নিগমৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক বিষয়া। তেওঁ প্ৰশাসন চম্ভালে আৰু পৰিষদৰ সিদ্ধান্তসমূহ কাৰ্যকৰী কৰে। <ref>{{Cite web |title=Kochin corporation |url=https://kochicorporation.lsgkerala.gov.in/ |access-date=2025-08-23 |website=Kochin corporation}}</ref> ===বিত্ত=== গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ 'চিটিফাইনেঞ্চ পৰ্টেল' (CityFinance Portal)-ত প্ৰকাশিত বিত্তীয় তথ্য অনুসৰি, ২০২২–২৩ বৰ্ষত কোচি পৌৰ নিগমে মুঠ ৪৬৭ কোটি টকা (৫৬ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰিছিল। <ref>{{cite web |title=Kochi Municipal Corporation Finance |url=https://www.cityfinance.in/municipal-data/city/kochi |publisher=CityFinance Portal, Ministry of Housing and Urban Affairs |access-date=16 March 2026}}</ref> আনহাতে এই সময়ছোৱাত মুঠ ব্যয় হৈছিল ৪২৫ কোটি টকা (৫১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ)। মুঠ ৰাজহৰ প্ৰায় ৩৪.৯ শতাংশ কৰৰপৰা আহিছিল। ইয়াৰ উপৰি পৌৰ নিগমে সেই বিত্তীয় বৰ্ষত চৰকাৰৰপৰা ২৬৮ কোটি টকা অনুদান হিচাপে লাভ কৰিছিল। ===আইন-শৃংখলা=== কোচিত কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়িক সংস্থা অৰ্থাৎ কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয় অৱস্থিত। সেইবাবে ইয়াক প্ৰায়েই কেৰালাৰ ন্যায়িক ৰাজধানী বুলি কোৱা হয়। এৰ্নাকুলাম, পানামপিল্লী নগৰ, কোচি, নৰ্থ পাৰাভুৰ আৰু কালুৰত বিভিন্ন আদালত থকা কেইবাটাও আদালত ভৱন আছে।<ref>{{Cite web | url=https://ernakulam.dcourts.gov.in/list-of-judges/ | title=District Court, Ernakulam - List of Judges | archive-url=https://web.archive.org/web/20250424130844/https://ernakulam.dcourts.gov.in/list-of-judges/ | archive-date=2025-04-24 | access-date=2026-07-25 | archivedate=2025-04-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250424130844/https://ernakulam.dcourts.gov.in/list-of-judges/ | deadurl=yes }}</ref> কোচি চহৰখন এৰ্নাকুলাম ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ মেৰিন ড্ৰাইভত এখন জিলা আদালত ভৱন আছে। এই জিলাখনৰ অধীনত এৰ্নাকুলাম চহৰত চাৰিখন চাব-অৰ্ডিনেট জাজ বা সহকাৰী দায়ৰা আদালত আছে। লগতে কোচিত এখন তেনে আদালত আছে। এৰ্নাকুলামৰ মুখ্য ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালতখন হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ ফৌজদাৰী বা অপৰাধমূলক গোচৰৰ আদালত। চহৰখনত ছয়খন প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত আছে। চিভিল বা দেৱানী গোচৰৰ বাবে এৰ্নাকুলাম চহৰত চাৰিখন আৰু কোচিত দুখন মুনচিফ আদালত আছে। ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ এই ন্যায়িক ৰাজধানীখনত কেইবাখনো বিশেষ আদালত আৰু ন্যায়াধিকৰণ আছে। <ref>{{cite web |title=Judicial Setup of Ernakulam District |url=https://ernakulam.dcourts.gov.in/judicial-setup/ |website=District Court, Ernakulam |access-date=2 January 2026 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰক্ষী প্ৰশাসনকেৰালা আৰক্ষীৰ এটা শাখা হৈছে কোচি চিটি পুলিচ (কোচি চহৰ আৰক্ষী)। এই শাখাটোৱে চহৰখনৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰে। লগতে ই অপৰাধৰ তদন্তৰ বাবেও দায়বদ্ধ। কোচি চিটি পুলিচৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰ এৰ্নাকুলাম গ্ৰাম্য আৰক্ষীৰপৰা সুকীয়া। <ref>{{Cite news |last=Praveen |first=M. P. |date=2021-03-02 |title=New sub-division brings hopes of better policing |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/new-sub-division-brings-hopes-of-better-policing/article33975088.ece |access-date=2026-01-02 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ইয়াৰ এলেকা সমগ্ৰ কোচি পৌৰ নিগম, থ্ৰীক্কাকৰা, কালামাছেৰী আৰু মৰাডু পৌৰসভা অঞ্চললৈ বিস্তৃত। ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ (IPS) এজন আৰক্ষী আয়ুক্ত (Police Commissioner) এই চহৰ আৰক্ষী বলৰ মুৰব্বী। সমগ্ৰ চহৰ আৰক্ষী বলটোক চাৰিটা উপ-শাখাত ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ অধীনত ২৮খন আৰক্ষী থানা আছে। সাধাৰণ আইন-শৃংখলা শাখাৰ উপৰি এই আৰক্ষী বলত আন কেইবাটাও বিশেষ গোট আছে। সেইবোৰ হ’ল— কোচি চহৰ যান-বাহন আৰক্ষী, ৰাজপথ আৰক্ষী, বিশেষ শাখা আৰু চি-ব্ৰাঞ্চ। লগতে ইয়াৰ ভিতৰত মাদক দ্ৰব্য নিয়ন্ত্ৰণ শাখা, বিদ্ৰোহ নিয়ন্ত্ৰণ গোট, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত আৰক্ষী, জিলা অপৰাধ নথি-পত্ৰ ব্যুৰ’, আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ আৰু এখন মহিলা আৰক্ষী থানাও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।<ref name="KCP">{{cite web |publisher=Kochi City Police |url=http://kochicitypolice.org/organizational-chart.htm |title=Organisational chart |access-date=22 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060824052900/http://www.kochicitypolice.org/organizational-chart.htm |archive-date=24 August 2006 }}</ref> কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থা চিবিআই (CBI)-ৰ এটা দুৰ্নীতি প্ৰতিৰোধী শাখায়ো এই চহৰখনৰপৰা কাম-কাজ চলায়। কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ বিভিন্ন গধুৰ উদ্যোগ, বিমানবন্দৰ আৰু সাগৰীয় বন্দৰ অঞ্চলৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে চিআইএছএফ (CISF)-ৰ তিনিটা স্কোয়াড্ৰন নিয়োজিত হৈ আছে। ইয়াত এখন ডাঙৰ বন্দৰ আছে। সেইবাবে ৰাষ্ট্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থা এনআইএ (NIA), ডিআৰআই (DRI) আৰু ভাৰতীয় শুল্ক বিভাগৰ (Customs) দৰে আন আন গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ কাৰ্যালয়ো ইয়াত আছে। ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ (NCRB)-ৰ মতে, ২০০৯ চনৰ তুলনাত ২০১০ চনত কোচিত ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ (IPC) অধীনৰ অপৰাধৰ সংখ্যা ১৯৩.৭ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত সমগ্ৰ কেৰালাৰ অপৰাধৰ হাৰ ৪২৪.১ আছিল। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article2577288.ece | work=The Hindu | first=S. Anil | last=Radhakrishnan | title=Alarming crime rate in Kochi | date=28 October 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20111031190040/http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article2577288.ece | archive-date=31 October 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20111031190040/http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article2577288.ece | archivedate=31 October 2011 | access-date=25 July 2026 | deadurl=yes }}</ref> কিন্তু কেৱল কোচি চহৰতে এই অপৰাধৰ হাৰ আছিল ১,৮৯৭.৮। অৱশ্যে চহৰখনৰ আৰক্ষী আয়ুক্তই ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰ দিছিল। তেওঁৰ মতে হত্যা আৰু অপহৰণৰ দৰে ডাঙৰ অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত চহৰখনৰ অপৰাধৰ হাৰ বহুত কম আছিল। আনকি ই ৰাজ্যখনৰ আন চহৰবোৰতকৈও পিছত আছিল। <ref name="auto1">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-city-police-set-record-straight/article2582826.ece | work=[[The Hindu]] | title=Kochi city police 'set record straight' | date=30 October 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20140518140012/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-city-police-set-record-straight/article2582826.ece | archive-date=18 May 2014 }}</ref> ===ৰাজনীতি=== কোচি চহৰখন ভাৰতীয় সংসদৰ এৰ্নাকুলাম লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |title=Assembly Constituencies – Corresponding Districts and Parliamentary Constituencies |access-date=19 October 2008 |work=Kerala |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030085443/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |archive-date=30 October 2008 }}</ref> বৰ্তমান এই লোকসভা সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা নিৰ্বাচিত সাংসদগৰাকী হৈছে [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ হিবি ইডেন। <ref>{{cite web|url=https://prsindia.org/mptrack/17-lok-sabha/hibi-eden|title=PRS Legislative Research – Find Your MP|access-date=24 August 2022|url-status=live|archive-date=24 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824141253/https://prsindia.org/mptrack/17-lok-sabha/hibi-eden}}</ref> এৰ্নাকুলাম লোকসভা সমষ্টিয়ে কেৰালা বিধানসভালৈ সাতজন সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে। এই সাতজন সদস্য ক্ৰমে এৰ্নাকুলাম, কালামাছেৰী, কোচি, পাৰাভুৰ, থ্ৰীক্কাকৰা, ত্ৰিপুনিথুৰা আৰু ভাইপিন সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়। কোচি পৌৰ নিগমৰ এলেকাৰ ভিতৰত চহৰখনক কেৰালা বিধানসভাত কোচি আৰু এৰ্নাকুলাম বিধানসভা সমষ্টিয়ে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কোচি বিধানসভা সমষ্টিৰ বিধায়ক হৈছে কে. জে. মেক্সী (চিপিআই(এম)) আৰু এৰ্নাকুলাম সমষ্টিৰ বিধায়ক হৈছে টি. জে. বিনোদ (কংগ্ৰেছ)। <ref name=":0">{{Cite web |title=Members - Kerala Legislature |url=http://www.niyamasabha.org/codes/mla_5.htm |access-date=2025-12-25 |website=www.niyamasabha.org}}</ref> আনহাতে থ্ৰীক্কাকৰা আৰু ত্ৰিপুনিথুৰা বিধানসভা সমষ্টিয়ে কোচি চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা ঠাইবোৰ সাঙুৰি লয়। এই দুটা সমষ্টিৰ বিধায়ক হৈছে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ উমা থমাছ আৰু কে. বাবু। <ref name=":0" /> কোচিৰ ৰাজনীতিত কেৰালাৰ দুটা প্ৰধান মিত্ৰজোঁটে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি আহিছে। সেই দুটা হ’ল— বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) আৰু সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (UDF)। চহৰখনৰ স্থানীয় শাসন কোচি পৌৰ নিগমে পৰিচালনা কৰে। নিৰ্বাচনৰ ফলাফলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই পৌৰ নিগমৰ ক্ষমতা বাওঁ গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (LDF) আৰু সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট (UDF)-ৰ মাজত সলনি হৈ থাকে। ২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছৰ নেতৃত্বাধীন ইউডিএফ (UDF) মিত্ৰজোঁটে কোচি পৌৰ নিগমৰ ৭৬খন আসনৰ ভিতৰত ৪৭খন আসনত জয়লাভ কৰে। এই জয়ৰ পিছত ভি. কে. মিনিমোল আৰু দীপক জয় ক্ৰমে মেয়ৰ আৰু ডেপুটী মেয়ৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ইয়াৰ উপৰি শ্বাইনী মেথিউ নামৰ কাউন্সিলৰগৰাকী অৱশিষ্ট কাৰ্যকালৰ বাবে পৰৱৰ্তী মেয়ৰ হ’বলৈ সাজু হৈছে। <ref>{{Cite web |last=Daily |first=Keralakaumudi |title=Kochi to have two Mayors and Deputy Mayors in five years; first term for VK Minimol and Deepak Joy |url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1669408&u=kochi-to-have-two-mayors-and-deputy-mayors-in-five-years-first-term-for-vk-minimol-as-mayor-and-deepak-joy-as-deputy-mayor |access-date=2025-12-25 |website=Keralakaumudi Daily |language=en}}</ref> == অৰ্থনীতি== কোচি চহৰখনক কেৰালাৰ আৰ্থিক<ref name="Financial Capital" /> আৰু বাণিজ্যিক<ref name="Commercial Capital" /> ৰাজধানী বুলি জনা যায়। ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বেংক 'ফেডাৰেল বেংক' কোচিৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল আলুভাত অৱস্থিত। ই দেশৰ এখন প্ৰধান অনলাইন বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ। অলপতে কোচিলৈ চেবি (SEBI)-ৰ এটা নতুন কাৰ্যালয়ো খোলা হৈছে। <ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-opens-office-in-kochi/article4763365.ece|title=SEBI opens office in Kochi|work=Business Line|date=29 May 2013 |access-date=5 April 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016092858/http://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/sebi-opens-office-in-kochi/article4763365.ece|archive-date=16 October 2015}}</ref> {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Greater Cochin Development Authority.JPG | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = বৃহত্তম কোচিন উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ হ’ল চহৰখনৰ বিকাশৰ তদাৰক কৰা এক আইনী পৰিষদ | image2 = Cochin Port Trust.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = ১৯২৬ চনত স্থাপিত কোচিন পোৰ্ট ট্ৰাষ্টে কোচিন বন্দৰৰ কাম-কাজসমূহ পৰিচালনা কৰে | image3 = Veegaland full view.JPG | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = ৱাণ্ডাৰলা এমিউজমেণ্ট পাৰ্ক | image4 = Cityscape view from Kakkanad.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = কাক্কানাদ কোচিৰ এক প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ আৰু ই কোচিন বিশেষ অৰ্থনৈতিক মণ্ডল (SEZ), ইনফোপাৰ্ক আৰু স্মাৰ্ট চিটিৰ স্থান }} বিদ্যুতৰ উপলব্ধতা, বিশুদ্ধ খোৱা পানী, দীঘল উপকূলভাগ, কায়েল বা লুণীয়া পানীৰ হ্ৰদ আৰু সুন্দৰ বেংকিং ব্যৱস্থাই এই চহৰখনৰ ঔদ্যোগিক বিকাশ খৰতকীয়া কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি এটা ডাঙৰ বন্দৰ, কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্স-শ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল, হাৰ্বাৰ টাৰ্মিনেল আৰু এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰৰ উপস্থিতিয়ে চহৰখন আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া জিলাখনৰ বিকাশত বহুখিনি সহায় কৰিছে।<ref name="Trade & Industry in Kochi" /> শেহতীয়া বছৰবোৰত চহৰখনত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বিনিয়োগ হৈছে। <ref name="Kochi shining">{{Cite news |author = George Joseph |url = http://www.rediff.com/money/2005/oct/06kochi.htm |title = Check out how Kochi is shining! |work = Rediff.com |date = 10 June 2005 |access-date = 6 January 2006 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060428020241/http://www.rediff.com/money/2005/oct/06kochi.htm |archive-date = 28 April 2006 }}</ref><ref name="Developing metro and quaint environs">{{Cite news |url = http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |title = Developing metro and quaint environs |work = [[Kerala Tourism Development Corporation]] |location = India |access-date = 24 July 2017 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20170709230040/https://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |archive-date = 9 July 2017 |archivedate = 22 October 2017 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20171022033715/http://www.keralatourism.org/kochi/industrial-capital-kochi.php |deadurl = yes }}</ref> এই বিনিয়োগে ইয়াক ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ মেট্ৰ’ চহৰসমূহৰ অন্যতম কৰি তুলিছে। কোচি মহানগৰী অঞ্চলৰপৰা অহা বিক্ৰী কৰৰ উপাৰ্জনে ৰাজ্যখনৰ ৰাজহ সংগ্ৰহত এক বুজন পৰিমাণৰ অৱদান আগবঢ়ায়। <ref name="Commercial Tax">{{Cite news |url = http://www.hindu.com/2009/02/26/stories/2009022653140300.htm |title = Rs. 620-crore rise in revenue collection in Ernakulam district |date = 20 January 2009 |access-date = 1 March 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20090228071148/http://www.hindu.com/2009/02/26/stories/2009022653140300.htm |archive-date = 28 February 2009 |work = [[The Hindu]] }}</ref><ref name="State Exchequer">{{Cite news |url = http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/government-starves-the-golden-goose/article4231544.ece |title = Government starves the golden goose |work = The Hindu |date = 23 December 2012 |access-date = 21 January 2013 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130126133351/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/government-starves-the-golden-goose/article4231544.ece |archive-date = 26 January 2013 }}</ref> {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Kochi LNG Terminal DSW.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = কোচি এলএনজি টাৰ্মিনেল | image2 = Kochi City-Vembanad Rail Bridge at Vallarpadam, is the longest rail bridge in India.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = ভেম্বনাদ ৰেল দলং হৈছে ভাৰতৰ দ্বিতীয় দীৰ্ঘতম ৰেল দলং | image3 = Container terminal.JPG | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = ভাল্লাৰপাদম টাৰ্মিনেল, ভাৰতৰ প্ৰথমটো ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল। | image4 = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিনা হৈছে ভাৰতৰ একমাত্ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেৰিনা | image5 = Carnival Info Park Phase - 4.jpg | width5 = 220 | alt5 = | caption5 = ইনফ’পাৰ্ক, কোচি }} এই জিলাখনে ৰাজ্যখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন বা জিডিপি (GDP)-ত ১৫.১ শতাংশ অৱদান আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web |url=https://www.nabard.org/demo/auth/writereaddata/tender/221016023907_Ernakulam_PLP%202016-17%20%20.split-and-merged.pdf |title=Ernakulam District: Executive Summary |access-date=19 December 2020 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416234253/https://www.nabard.org/demo/auth/writereaddata/tender/221016023907_Ernakulam_PLP%202016-17%20%20.split-and-merged.pdf |url-status=live }}</ref> নিৰ্মাণ আৰু উৎপাদন উদ্যোগসমূহে একেলগে জিলাখনৰ মুঠ জিডিপিৰ ৩৭ শতাংশ অৱদান দিয়ে। আনহাতে বাণিজ্য, পৰ্যটন আৰু আতিথ্য উদ্যোগে একেলগে আন ২০ শতাংশ অৱদান যোগায়। ইয়াত থকা মূল ব্যাৱসায়িক খণ্ডসমূহৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ, উৎপাদন, জাহাজ নিৰ্মাণ আৰু পৰিবহণ অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি সাগৰীয় খাদ্য আৰু মচলা ৰপ্তানি, ৰাসায়নিক উদ্যোগ, তথ্য প্ৰযুক্তি (IT), পৰ্যটন, স্বাস্থ্য সেৱা আৰু বেংকিং খণ্ডও গুৰুত্বপূৰ্ণ। বিশ্ব বেংক গোটৰদ্বাৰা ক’চি ভাৰতৰ সোতৰখন প্ৰধান ঔদ্যোগিক চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃত হৈছে। অৱশ্যে ২০০৯ চনৰ ব্যৱসায় আৰম্ভ আৰু পৰিচালনা কৰাৰ সহজতাৰ ৰেংকিঙত বাছনি কৰা ১৭খন ভাৰতীয় চহৰৰ ভিতৰত ক’চি দ্বিতীয় আটাইতকৈ কঠিন চহৰ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল। এই তালিকাত ই কেৱল [[কলকাতা]]ৰ ওপৰত ১৬ নম্বৰ স্থানত আছিল। <ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/~/media/FPDKM/Doing%20Business/Documents/Subnational-Reports/DB09-Sub-India.pdf |title=Doing Business in India 2009 |publisher=[[World Bank]] |access-date=8 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101019143135/http://www.doingbusiness.org/~/media/FPDKM/Doing%20Business/Documents/Subnational-Reports/DB09-Sub-India.pdf |archive-date=19 October 2010 }}</ref> কেৰালাৰ বেছিভাগ অঞ্চলৰ দৰেই প্ৰবাসী ভাৰতীয় (NRI)সকলৰপৰা অহা ধনো ইয়াৰ উপাৰ্জনৰ এটা প্ৰধান উৎস। <ref name="NRI investments">{{Cite news |author=Director, Kerala Tourism |url=http://www.cbcglobelink.org/cbcglobelink/events/IndiaTourism05/Presentation/KT%20Investment%202005-London.ppt |archive-url=https://web.archive.org/web/20060617072209/http://www.cbcglobelink.org/cbcglobelink/events/IndiaTourism05/Presentation/KT%20Investment%202005-London.ppt |url-status=dead |archive-date=17 June 2006 |title=Kerala, Gods Own Country: Where Business Blooms |publisher=cbcglobelink.org |access-date=7 February 2006 |archivedate=23 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723081434/http://www.cbcglobelink.org/cbcglobelink/events/IndiaTourism05/Presentation/KT+Investment+2005-London.ppt |deadurl=yes }}</ref> চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা ১৩ কিলোমিটাৰ (৮.১ মাইল) উত্তৰত অৱস্থিত এলুৰ হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ঔদ্যোগিক অঞ্চল। ইয়াত ২৫০ তকৈও অধিক কাৰখানা আছে যিয়ে ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’ৰাসায়নিক সামগ্ৰী, কীটনাশক আৰু বিৰল ভূমি উপাদান উৎপাদন কৰে। লগতে ইয়াত ৰবৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, সাৰ, জিংক আৰু ক্ৰ’মিয়াম যৌগ আৰু চামৰাৰ সামগ্ৰীও প্ৰস্তুত কৰা হয়। <ref>{{cite web |publisher=[[Greenpeace]] |url=http://www.greenpeace.org/india/Global/india/report/2003/8/status-of-human-health-at-the.doc |title=Status of Human Health at the Eloor Industrial Belt, Kerala- India |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112160106/http://www.greenpeace.org/india/Global/india/report/2003/8/status-of-human-health-at-the.doc |archive-date=12 January 2018 }}</ref> কেৰালাৰ আটাইতকৈ পুৰণি সাৰ আৰু ৰাসায়নিক উদ্যোগসমূহৰ অন্যতম ‘ফাৰ্টিলাইজাৰ্ছ এণ্ড কেমিকেলছ ট্ৰাভাংকুৰ লিমিটেড’ (FACT) কোচিত অৱস্থিত। <ref name="History : Timelines of FACT">{{Cite news |author = Money Control |url = http://www.moneycontrol.com/company-facts/fertiliserschemicalstravancore/history/FCT |title = Fertilisers and Chemicals Travancore |publisher = Money Control |access-date = 2 October 2010 |url-status = live |archive-url = https://archive.today/20130129070114/http://www.moneycontrol.com/company-facts/fertiliserschemicalstravancore/history/FCT |archive-date = 29 January 2013 }}</ref> আম্বালামুগলত থকা বিপিচিএল (BPCL)-ৰ কোচি ৰিফাইনেৰী হৈছে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰাষ্ট্ৰীয় তেল শোধনাগাৰ। শক্তি আৰু ইন্ধনৰ প্ৰয়োজন পূৰাবলৈ প্ৰাকৃতিক গেছ আমদানি আৰু সংৰক্ষণ কৰাৰ বাবে পেট্ৰ’নেট ইণ্ডিয়াই এতিয়া কোচি এলএনজি টাৰ্মিনেলৰ কাম প্ৰায় সম্পূৰ্ণ কৰি তুলিছে।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/petronet-lng-kochi-terminals-operating-capacity-goes-up/article9707274.ece |title=Petronet LNG Kochi terminal's operating capacity goes up |newspaper=[[Business Line]] |date=18 May 2017 |access-date=18 May 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164153/https://www.thehindubusinessline.com/companies/petronet-lng-kochi-terminals-operating-capacity-goes-up/article9707274.ece |archive-date=3 March 2018 }}</ref> নাৰিকল উন্নয়ন ব’ৰ্ড, কয়াৰ ব’ৰ্ড আৰু মেৰিন প্ৰডাক্টছ এক্সপ’ৰ্ট ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি (MPEDA) ৰ দৰে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এই চহৰখনতে অৱস্থিত। চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰপৰা প্ৰায় ১৬.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত কালামাছেৰী অন্যতম প্ৰধান ঔদ্যোগিক অঞ্চল। ইয়াত FACT, HMT ৰ দৰে আগশাৰীৰ কাৰখানা আৰু KINFRA হাই-টেক পাৰ্কৰ দৰে আইটি/বায়’টেকন’লজী পাৰ্ক অৱস্থিত। কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় কালামাছেৰীত অৱস্থিত। ইৰিম্পানম ক’চিৰ আন এটা প্ৰধান ঔদ্যোগিক অঞ্চল। চিপোৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোড (SPAP ৰোড) এই ঠাইৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প’ৰেশ্যন, ভাৰত পেট্ৰ’লিয়াম আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰ’লিয়ামৰ দৰে ডাঙৰ তেল প্ৰতিষ্ঠানৰ প্লাণ্ট ইয়াত আছে। <ref>{{cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tanker-lorry-strike-at-irumpanam-ioc-plant-ends-english-news-1.1527637 |title=Tanker lorry strike at Irumpanam IOC plant ends |newspaper=[[Mathrubhumi]] |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111170032/http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tanker-lorry-strike-at-irumpanam-ioc-plant-ends-english-news-1.1527637 |archive-date=11 January 2018 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/05/01/drivers-strike-affects-lpg-supply-in-kerala-tuesday.html |title=LPG truck employees in Kerala call off scheduled strike |publisher=[[Malayala Manorama]] |access-date=11 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165340/http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/05/01/drivers-strike-affects-lpg-supply-in-kerala-tuesday.html |archive-date=11 January 2018 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/bpcl-to-set-up-lpg-pipeline-from-kochi-to-coimbatore/article4927296.ece |title=BPCL to set up LPG pipeline from Kochi to Coimbatore |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=11 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140321084217/http://www.thehindubusinessline.com/companies/bpcl-to-set-up-lpg-pipeline-from-kochi-to-coimbatore/article4927296.ece |archive-date=21 March 2014 }}</ref> কেৰালাৰ আন ঠাইৰ দৰেই পৰ্যটন উদ্যোগো স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ অন্যতম প্ৰধান চালিকা শক্তি। কোচি অৱস্থিত এৰ্নাকুলাম জিলাখন কেৰালালৈ অহা থলুৱা পৰ্যটকৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰথম স্থানত আছে।<ref name="Tourism Statistics" /> ইয়াৰ ফলত এই জিলাখনে চহৰখনৰ অৰ্থনীতিলৈ ডাঙৰ অৱদান আগবঢ়ায়। ফ’ৰ্ট কোচিৰ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ আৰু কেইবাটাও ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন, সংগ্ৰহালয় আদিয়ে পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ভেম্বনাদ হ্ৰদ আৰু কায়েল (backwaters) ৰ দৰে প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণে চহৰখনলৈ বৃহৎসংখ্যক পৰ্যটকক টানি আনে। কেইবাটাও আগশাৰীৰ আতিথ্য ব্ৰেণ্ডৰ উপস্থিতিয়ে থলুৱা লোকসকলৰ বাবে কৰ্মসংস্থাপনৰ এক প্ৰধান উৎস হৈ পৰিছে। কোচি বন্দৰ হৈছে এটা আগশাৰীৰ বন্দৰ য’ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰুজ জাহাজসমূহ নিয়মীয়াকৈ আহে। <ref name="Cochin Port Cruises">{{cite web|publisher=Cochin Port Trust |url=http://www.cochinport.com/cruise/index.html |title=Cochin Port Trust, the Cruise Destination |access-date=3 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417011338/http://www.cochinport.com/cruise/index.html |archive-date=17 April 2010 }}</ref> চহৰখনত দেশৰ প্ৰথমখন মেৰিনা সুবিধা ‘কোচি মেৰিনা’ আছে, <ref>{{cite news |url=http://www.business-standard.com/india/news/kochi-marina-set-to-start-operations/392303/ |title=Kochi marina set to start operations |newspaper=Business Standard|location=India |date=19 April 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708110543/http://www.business-standard.com/india/news/kochi-marina-set-to-start-operations/392303/ |archive-date=8 July 2011 |last1=Joseph |first1=George }}</ref> যিয়ে বৃহৎসংখ্যক নাও-পৰ্যটকক (yacht-totters) আকৰ্ষণ কৰে। ৰিয়েল এষ্টেট উদ্যোগো কোচিৰ অৰ্থনীতিলৈ বহুখিনি অৱদান আগবঢ়োৱা আন এটা উদ্যোগ। বহুতো ব্যৱসায়ীয়ে এই বজাৰত প্ৰৱেশ কৰি আৱাসিক গৃহ নিৰ্মাণ কৰিছে। কোচি হৈছে ভাৰতীয় নৌসেনাৰ প্ৰাথমিক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ‘দাক্ষিণাত্য নৌসেনা কমাণ্ড’ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়। কোচিন শ্বিপয়াৰ্ডেও চহৰখনৰ অৰ্থনীতিলৈ অৱদান যোগায়। </ref><ref name="CSL">{{cite web |publisher=Shipping Ministry of India |url=http://shipping.nic.in/shipwing2.htm |archive-url=https://archive.today/20050915045113/http://shipping.nic.in/shipwing2.htm |url-status=dead |archive-date=15 September 2005 |title=List of ship building centres in India |access-date=23 May 2006 }}</ref><ref name="nav">{{cite web |publisher=Bharat Rakshak |url=http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/SNC.html |title=Southern Naval Command |access-date=29 August 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825162539/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/SNC.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=25 August 2006 |archivedate=25 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060825162539/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/SNC.html |deadurl=yes }}</ref> থোপ্পুম্পাড়ীৰ মাছ ধৰা বন্দৰটো ৰাজ্যখনৰ এটা সৰু মাছ ধৰা বন্দৰ। ই স্থানীয় আৰু ৰপ্তানি বজাৰত মাছ যোগান ধৰে। কোচিৰ সকলো ঋতুৰে উপযোগী বন্দৰটোৰ সম্ভাৱনাক অধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰুজ টাৰ্মিনেলো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |url = http://cochinport.gov.in/index.php?opt=cruisedestination |title = Cochin – The Leading Cruise Destination in India |work = [[Kochi Port|Cochin Port Trust]] |date = 30 June 2007 |access-date = 29 August 2007 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120114064025/http://www.cochinport.gov.in/index.php?opt=cruisedestination |archive-date = 14 January 2012 }}</ref> ৰপ্তানি আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কাৰ্যকলাপো চহৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানকাৰী। কোচিন বন্দৰে বৰ্তমান উইলিংডন দ্বীপৰ টাৰ্মিনেলত কণ্টেইনাৰ কাৰ্গোৰ ৰপ্তানি আৰু আমদানি পৰিচালনা কৰে। ভাল্লাৰপাদমৰপৰা পৰিচালিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল হৈছে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ট্ৰেন্সশ্বিপমেণ্ট টাৰ্মিনেল। <ref name="Vallarpadam">{{cite news |url = http://www.hindu.com/2005/04/02/stories/2005040202321500.htm |title = Kochi terminal handed over to Dubai Ports International |date = 2 April 2005 |access-date = 23 May 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060518050522/http://www.hindu.com/2005/04/02/stories/2005040202321500.htm |archive-date = 18 May 2006 |work = [[The Hindu]] |archivedate = 6 April 2005 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050406123043/http://www.hindu.com/2005/04/02/stories/2005040202321500.htm |deadurl = yes }}</ref><ref name="Vallarpadam1">{{cite news |url = http://www.thehindubusinessline.com/2006/06/13/stories/2006061302240700.htm |title = Vallarpadam phase I by early 2009: DP World |work = The Hindu |date = 2 April 2005 |access-date = 23 May 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060630052532/http://www.thehindubusinessline.com/2006/06/13/stories/2006061302240700.htm |archive-date = 30 June 2006 }}</ref><ref name="ICTT Vallarpadam">{{cite news |url = http://www.thehindubusinessline.com/2008/10/27/stories/2008102750370600.htm |title = Vallarpadam ICTT: Set to make Kochi a key hub |work = Business Line |date = 27 October 2008 |access-date = 14 November 2008 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20081210182904/http://www.thehindubusinessline.com/2008/10/27/stories/2008102750370600.htm |archive-date = 10 December 2008 }}</ref><ref name="Logistic Hub">{{cite news|url=http://trbaalu.nic.in/minister/press/2005/Feb05/16_02.pdf |title=Statement by the Government of India |publisher=Press Information Bureau, Govt of India |date=27 October 2008 |access-date=14 November 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225121423/http://trbaalu.nic.in/minister/press/2005/Feb05/16_02.pdf |archive-date=25 February 2009 }}</ref> কোচিন পোৰ্ট ট্ৰাষ্টে পুথুভিপৰ ওচৰত এটা বৰ্হি-বন্দৰ (Outer Harbour) নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাও কৰিছে। <ref>{{cite web|url=http://www.cochinport.com/tenders/Tender%20Document.pdf |title=Cochin Port Trust |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708171944/http://www.cochinport.com/tenders/Tender%20Document.pdf |archive-date=8 July 2011 }}</ref> ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ওপৰত কোচিৰ ঐতিহাসিক নিৰ্ভৰশীলতা আধুনিক সময়তো অব্যাহত আছে। এই চহৰখন মচলাৰ এক প্ৰধান ৰপ্তানিকাৰক দেশ আৰু ইয়াত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জালুক বিনিময় কেন্দ্ৰ (International Pepper Exchange) অৱস্থিত, য’ত জালুকৰ বিশ্বজুৰি ব্যৱসায় কৰা হয়। স্পাইচেছ ব’ৰ্ড অৱ ইণ্ডিয়া আৰু ৱৰ্ল্ড স্পাইচ অৰ্গেনাইজেশ্যনৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় কোচিত আছে। কোচিত আইটি (IT) আৰু আইটিইএছ (ITES) সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ গঢ়ি উঠিছে। সাগৰৰ তলেৰে যোৱা কেবলৰ জৰিয়তে সস্তা বেণ্ডৱিড্থৰ উপলব্ধতা আৰু ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰধান চহৰৰ তুলনাত কম পৰিচালনা ব্যয় ইয়াৰ বাবে লাভজনক হৈছে। চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত গঢ়ি উঠা ইনফোপাৰ্ক, কোচিন বিশেষ অৰ্থনৈতিক মণ্ডল (SEZ) আৰু কিংক্ৰা ৰপ্তানি প্ৰসাৰ ঔদ্যোগিক পাৰ্ককে ধৰি বিভিন্ন প্ৰযুক্তি আৰু ঔদ্যোগিক চৌহদ পৰিচালিত হৈ আছে। চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত কেইবাটাও নতুন ঔদ্যোগিক চৌহদ নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। কাক্কানাডৰ স্মাৰ্টচিটি অন্যতম প্ৰধান প্ৰকল্প। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindubusinessline.com/news/national/smartcity-kochi-inaugurated/article8264427.ece | work=The Hindu | title=SmartCity Kochi inaugurated | access-date=11 January 2018 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164153/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/smartcity-kochi-inaugurated/article8264427.ece | archive-date=3 March 2018 }}</ref> কালামাছেৰীৰ চাইবাৰ চিটি হৈছে ব্যক্তিগত খণ্ডত পৰিকল্পনা কৰা আন এখন একীকৃত আইটি টাউনশ্বিপ সেজ (SEZ)। <ref>{{cite news|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/hdil-says-it-will-not-exit-cybercity-project-in-kochi/article4788645.ece|title=HDIL says it will not exit Cybercity project in Kochi|access-date=11 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920082549/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/hdil-says-it-will-not-exit-cybercity-project-in-kochi/article4788645.ece|archive-date=20 September 2013}}</ref> ==যাতায়াত== {{Panorama |image = File:Vyttila Mobility Hub BNC.jpg |height = 230 |alt = A panoramic view of Vyttila Mobility Hub |caption = {{center| বিহংগম দৃষ্টিত ভাইটিলা মবিলিটি হাবৰ বিস্তৃত দৃশ্য। }} }} ===বিমান পৰিবহণ=== কোচিত [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] (CIAL) অৱস্থিত। এই বিমান বন্দৰটো কোচি চহৰৰপৰা প্ৰায় ২৮ কিলোমিটাৰ (১৭ মাইল) উত্তৰে নেদুম্বাছেৰীত অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দুয়ো ধৰণৰ বিমান চলাচল কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=80&linkId=80 |title=The Official Website of Cochin International Airport |publisher=Cochin-airport.in |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326160159/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=80&linkId=80 |archive-date=26 March 2010 |archivedate=26 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160159/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=80&linkId=80 |deadurl=yes }}</ref> কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ পুঁজি অবিহনে নিৰ্মাণ কৰা ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ। <ref name="Cochin International Airport">{{cite web|publisher=Cochin International Airport |url=http://www.cochin-airport.com/html/0100fram.htm |title=A novel venture in the history of Indian Aviation |access-date=23 May 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060523081313/http://www.cochin-airport.com/html/0100fram.htm |archive-date=23 May 2006 }}</ref> বহনক্ষম শক্তি ব্যৱহাৰৰ ব্যাৱসায়িক দূৰদৰ্শিতাৰ বাবে এই বিমান বন্দৰটোক ২০১৮ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ‘চেম্পিয়নছ অব্ দি আৰ্থ’ বঁটা প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite news |title=Cochin International Airport Ltd receives UN's environment prize |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/Sep/28/cochin-international-airport-ltd-receives-uns-environment-prize-1878064.html |newspaper=The New Indian Express |date=27 September 2018 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=PM Modi, Cochin Airport win UN's 'Champions of the Earth' award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-macron-awarded-champions-of-the-earth-award-by-the-un/articleshow/65971220.cms |newspaper=The Times of India |date=26 September 2018 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="auto4">{{cite web |title=World's first solar-run airport in Kochi |url=https://ibef.org/news/worlds-first-solarrun-airport-in-kochi |website=India Brand Equity Foundation |date=17 August 2015 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="auto3">{{cite web |title=About Us |url=https://www.cial.aero/About-Us |website=Cochin International Airport Limited |date=31 December 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৫ চনতে কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ শক্তি চালিত বিমান বন্দৰ হৈ পৰিছিল। <ref name="auto4"/><ref name="auto3"/> কোচিন বিমান বন্দৰৰপৰা [[মধ্য প্ৰাচ্য]], [[মালয়েছিয়া]], [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[ছিংগাপুৰ]]ৰ দৰে জনপ্ৰিয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্থানলৈ পোনপটীয়া বিমানৰ সুবিধা আছে। ইয়াৰ উপৰি [[লাক্ষাদ্বীপ]]ৰ দৰে পৰ্যটনস্থলী আৰু ভাৰতৰ বেছিভাগ প্ৰধান চহৰলৈও ইয়াৰপৰা পোনপটীয়া বিমান চলে। ৮,৪০,০০০ বৰ্গ ফুট (৭৮,০০০ বৰ্গ মিটাৰ) টাৰ্মিনেল এলেকা আৰু ২২০০ জন যাত্ৰী (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ঘৰুৱা) ধাৰণ ক্ষমতা থকা ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু ব্যস্ত বিমান বন্দৰ। <ref name="CIAL Info">{{cite web| publisher=Airports Authority of India| url=http://www.aai.aero/allAirports/cochin_TI.jsp| title=CIAL Technical Information| access-date=13 October 2010| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110720142555/http://www.aai.aero/allAirports/cochin_TI.jsp| archive-date=20 July 2011}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাত্ৰী যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত ই ভাৰতৰ ভিতৰতে পঞ্চম স্থানত আছে। সমগ্ৰ যাতায়াতৰ হিচাপত ই দেশৰ সপ্তম ব্যস্ত বিমান বন্দৰ। <ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jan/07/cial-to-enhance-solar-power-generation-1747253.html|title=CIAL to enhance solar power generation|newspaper=[[The New Indian Express]]|access-date=19 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119175554/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jan/07/cial-to-enhance-solar-power-generation-1747253.html|archive-date=19 January 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/cial-hopeful-of-crossing-the-1-crore-passenger-milestone/articleshow/61625091.cms|title=Cial hopeful of crossing the 1-crore passenger milestone|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=19 January 2018|archive-date=29 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529050801/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/cial-hopeful-of-crossing-the-1-crore-passenger-milestone/articleshow/61625091.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Staff |first=T. N. M. |date=2024-11-28 |title=Bengaluru airport becomes India's third-busiest for international traffic |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/bengaluru-airport-becomes-indias-third-busiest-for-international-traffic |access-date=2025-03-25 |website=The News Minute |language=en}}</ref> {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Cochin International Airport Limited.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ দেশৰ ভিতৰতে অন্যতম আটাইতকৈ ব্যস্ত বিমান বন্দৰ আৰু ই বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ শক্তি চালিত বিমান বন্দৰ | image2 = Double Decker Bus Kochi.JPG | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = চহৰখনত কৰ্তব্যৰত কেএছআৰটিচি (KSRTC)-ৰ এখন দুমহলীয়া বাছ | image3 = | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = এৰ্নাকুলাম জংচন দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম আটাইতকৈ ব্যস্ত ৰেলৱে ষ্টেচন | image4 = Kochi Metro train at Palarivattom, Aug 2017.jpg | width4 = 220 | alt4 = | caption4 = কোচি মেট্ৰ’ ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ কম সময়ত সম্পূৰ্ণ হোৱা মেট্ৰ’ প্ৰকল্প | image5 = Ernakulam Boat Jetty Entrance.JPG | width5 = 220 | alt5 = | caption5 = এৰ্নাকুলাম ফেৰী ঘাট চহৰখনৰ অন্যতম প্ৰধান ফেৰী ঘাট | image6 = Ernakulam ferry service.jpg | width6 = 220 | alt6 = | caption6 = কোচিৰ বেকৱাটাৰ বা কায়েলত চলাচল কৰা ফেৰী সেৱাৰ এখন নাও | image7 = KWM Boat.jpg | width7 = 220 | alt7 = | caption7 = কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ’ই চহৰখনৰ বাবে এখন ফেৰী ব্যৱস্থা পৰিচালনা কৰে }} ===পথ পৰিবহণ=== কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে কোচি চহৰখন ইয়াৰ চুবুৰীয়া চহৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে সংযোজিত হৈ আছে। ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ব্যৱস্থাৰ উত্তৰ-দক্ষিণ কৰিডৰৰ এটা অন্যতম সংযোগস্থল।<ref>{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| title=NS&EW Corridor Map| access-date=11 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191352/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| archive-date=4 March 2016| archivedate=27 July 2011| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727123029/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/chain_NS.asp| title=NS&EW Corridor Chainage Chart| access-date=11 January 2018| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170701140723/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| archive-date=1 July 2017| archivedate=20 August 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820143051/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে কোচিৰ পথ আন্তঃগাঁথনিয়ে বৰ্ধিত যান-বাহনৰ চাহিদা পূৰণ কৰিব পৰা নাই। <ref>{{cite news| newspaper=[[The New Indian Express]]| url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/20/kochi-metro-extension-decongests-traffic-brings--much-needed-breather-to-city-roads-1678222.html| title=Kochi Metro extension decongests traffic, brings much-needed breather to city roads| access-date=19 January 2018| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20180119235050/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/20/kochi-metro-extension-decongests-traffic-brings--much-needed-breather-to-city-roads-1678222.html| archive-date=19 January 2018}}</ref> সেইবাবে যান-জঁট এই চহৰখনৰ এটা ডাঙৰ সমস্যা। কোচি চহৰখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (NH 66), ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৫৪৪ (NH 544), ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬A (NH 966A) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৯৬৬B (NH 966B)-ৰ সৈতে জড়িত। <ref name="Golden Quadrilateral">{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| title=NS&EW Corridor Map| access-date=24 January 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727123029/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| archive-date=27 July 2011| archivedate=27 July 2011| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727123029/http://www.nhai.org/images/Nov10/NSEW%20%20%20Eng%20.jpg| deadurl=yes}}</ref><ref name="NSEW Chainage">{{cite web| publisher=National Highway Authority of India| url=http://www.nhai.org/chain_NS.asp| title=NS&EW Corridor Chainage Chart| access-date=24 January 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20100820143051/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| archive-date=20 August 2010| archivedate=20 August 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820143051/http://www.nhai.org/chain_NS.asp| deadurl=yes}}</ref><ref name="Four-laned NH47C">{{Cite news| url=http://www.hindu.com/2011/02/11/stories/2011021155350500.htm| title=A mammoth task achieved| access-date=22 March 2011| date=11 February 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121109013852/http://www.hindu.com/2011/02/11/stories/2011021155350500.htm| archive-date=9 November 2012| work=[[The Hindu]]}}</ref> কেইবাটাও ৰাজ্যিক ঘাইপথেও কোচিক কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১৫ (SH 15) অৰ্থাৎ এট্টুমানুৰ-এৰ্নাকুলাম পথে চহৰখনক কট্টায়ম, পালা, কুমিলী, চাংগনাচেৰী আৰু পাথানামথিট্টা আদি ঠাইৰ সৈতে সংযোগ কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248 |title=State Highways in Kerala |access-date=17 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248 |archive-date=1 December 2010 |archivedate=1 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248 |deadurl=yes }}</ref> ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৪১ (SH 41) অৰ্থাৎ পালাৰিভাট্টম-থেক্কাডী পথে জিলাখনৰ পূব প্ৰান্তলৈ যোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে। ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৩ (SH 63) অৰ্থাৎ ভাইপীন পল্লীপুৰম পথ আৰু ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৬৬ (SH 66) অৰ্থাৎ আলাপ্পুঝা-থোপ্পুম্পাড়ী পথ হৈছে উপকূলীয় পথ। এই পথকেইটাই ব্যাকৱাটাৰ (কায়েল) আৰু সাগৰৰ মাজৰ ঠেক ভূমিভাগক সংযোগ কৰে। মহাত্মা গান্ধী পথ (MG Road) আৰু সহোদৰন আয়াপ্পন পথ হৈছে এই চহৰখনৰ মূল ধমনীসদৃশ প্ৰধান পথ। এই পথ দুটা ক্ৰমে ১৯২৫ আৰু ১৯৬২ চনত এৰ্নাকুলামত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পথ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে আৰু আনটো পথ উপকূলৰ উলম্বভাৱে গৈছে। এই দুয়োটা পথতে প্ৰস্তাৱিত মেট্ৰ’ ৰেল সংযোগৰ ব্যৱস্থা আছে। চিপোৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোড (Seaport-Airport Road) হৈছে আন এটা প্ৰধান পথ। এই পথে কোচিন সাগৰীয় বন্দৰক কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কাক্কানাদত থকা ইনফোপাৰ্ক এক্সপ্ৰেছৱে’খন চিপোৰ্ট-এয়াৰপৰ্ট ৰোডৰ সৈতে সংযোজিত হৈ ইনফোপাৰ্কলৈকে বিস্তৃত হৈছে। চহৰখনৰ অন্যান্য প্ৰধান পথসমূহৰ ভিতৰত চিট্টুৰ পথ, বেনাৰ্জী পথ, শ্বনমুঘম পথ, কোচি বাইপাছ, কালুৰ-কাডাভান্ত্ৰা পথ আৰু পাৰ্ক এভিনিউ আদি অন্যতম। কোচি চহৰৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে এটা নতুন ৰিং ৰোডৰ (Ring Road) প্ৰস্তাৱ দিছে। বৰ্তমান NATPAC-ৰদ্বাৰা ইয়াৰ বাবে এটা প্ৰকল্প অধ্যয়ন চলাই থকা হৈছে। <ref>{{cite web |url=http://www.mydreamhouse.in/ring-roads-kochi-city |title=Ring roads for Kochi city |publisher=MyDreamHouse.in |date=17 February 2012 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426000744/http://www.mydreamhouse.in/ring-roads-kochi-city |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426000744/http://www.mydreamhouse.in/ring-roads-kochi-city |deadurl=yes }}</ref> ===ৰাজহুৱা পৰিবহণ=== ====পথ পৰিবহণ==== চহৰখনৰ ভিতৰত ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে ব্যক্তিগত মালিকানাধীন বাছ ব্যৱস্থা। ৰাজ্য চৰকাৰে ‘থিৰুকোচি’ সেৱাৰ জৰিয়তেও চহৰখনত বাছ চলায়। এৰ্নাকুলাম টাউন, এৰ্নাকুলাম জেটি আৰু কালুৰত থকা ব্যক্তিগত বাছ টাৰ্মিনেল হৈছে চহৰখনৰ প্ৰধান বাছ আস্থান। ভাইটিলাত ‘দ্য মোবিলিটি হাব’ নামৰ এটা একীকৃত পৰিবহণ টাৰ্মিনেলৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে। এই টাৰ্মিনেলটোৱে চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰপৰা আঁতৰত দূৰণিবটৰ বাছ সেৱাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে। লগতে ই বাছ, মেট্ৰ’ আৰু ফেৰীৰ দৰে বিভিন্ন ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাক একেলগ কৰে। <ref>{{cite web |url=http://www.vyttilamobilityhub.com |title=Vyttila Mobility Hub |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110302091308/http://www.vyttilamobilityhub.com/ |archive-date=2 March 2011 |access-date=3 March 2018 }}</ref> JNNURM চহৰ পৰিবহণ উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ অধীনত নতুন প্ৰজন্মৰ শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰিত (AC) নিম্ন- মজিয়াৰ আৰু নন-এচি অৰ্ধ-নিম্ন-মজিয়াৰ বাছ লাভ কৰা দেশৰ কেইখনমান চহৰৰ ভিতৰত কোচি অন্যতম। KSRTC আৰু ব্যক্তিগত বাছে নেদুম্বাছেৰী, পেৰুম্বাভুৰ, আলুভা, মুভাট্টুপুঝা, কোথামংগলাম, চেৰ্থালা আৰু পুচাক্কালৰ দৰে কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহলৈ নিয়মীয়াকৈ চলাচল কৰে। চহৰখনত দিনটোৰ যিকোনো সময়তে ভাড়াৰ বাবে টেক্সি আৰু অটো ৰিক্সা উপলব্ধ। কেৰালাৰ বেছিভাগ অঞ্চলৰ দৰেই যান-বাহন বৃদ্ধিৰ তুলনাত পথ আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়ন নোহোৱাটো কোচিৰ বাবে এটা ডাঙৰ সমস্যা। <ref name="Traffic">{{cite web|publisher=Kochi Municipal Corporation |url=http://www.corporationofcochin.net/urban_kb/Traffic%20&%20Transportation.pdf |title=Kochi Municipal Corporation – Urban Knowledge Base |access-date=25 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125004643/http://www.corporationofcochin.net/urban_kb/Traffic%20%26%20Transportation.pdf |archive-date=25 January 2011 }}</ref> ===ৰেল পৰিবহণ=== চহৰখনত চাৰিটা প্ৰধান ৰেলৱে ষ্টেচন আছে। সেইকেইটা হৈছে এৰ্নাকুলাম জংচন, এৰ্নাকুলাম টাউন (স্থানীয়ভাৱে ক্ৰমে দক্ষিণ আৰু উত্তৰ ৰেলৱে ষ্টেচন নামেৰে জনাজাত), আলুভা আৰু ত্ৰিপুনিথুৰা। ইয়াৰ উপৰি ইডাপল্লী আৰু কালামাছেৰী নামৰ দুটা সৰু ষ্টেচনো আছে। কোচি বন্দৰৰ দক্ষিণ অংশলৈ ৰেল সংযোগ সুনিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াত ‘কোচিন হাৰ্বাৰ টাৰ্মিনাছ’ আছে। চহৰখনৰ উপনগৰীয় ৰেল নেটৱৰ্কৰ বাবে বৰ্তমান এই টাৰ্মিনাছটোৰ নৱীকৰণৰ কাম চলি আছে। কোচিৰ মূল ৰেল পৰিবহণ ব্যৱস্থাটো ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ দাক্ষিণাত্য ৰেল মণ্ডলৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ই তিৰুৱনন্তপুৰম ৰেল ডিভিজনৰ অধীনত পৰে। দক্ষিণ ষ্টেচনটো দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ ব্যস্ত ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহৰ অন্যতম। ইয়াৰপৰা দৈনিক ১২৮ তাতকৈও অধিক ৰেল চলাচল কৰে। <ref>{{cite web| url=http://indiarailinfo.com/arrivals/52| title=Ernakulam Junction (South)/ERS Railway Station – Today's Train Arrival Timings – All Trains – India Rail Info – Database of Indian Railways Trains & Stations| publisher=India Rail Info| date=19 June 2010| access-date=14 October 2010| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20110713025143/http://indiarailinfo.com/arrivals/52| archive-date=13 July 2011}}</ref> চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত উত্তৰ ষ্টেচনটোৱে প্ৰধানকৈ দূৰণিবটৰ ৰেলসমূহ পৰিচালনা কৰে। যিবোৰ ৰেলে দক্ষিণ ষ্টেচন স্পৰ্শ নকৰে, সেইবোৰ এই ষ্টেচনেৰে পাৰ হৈ যায়। লগতে ই বহুতো ৰেলৰ বাবে এটা অতিৰিক্ত আস্থান (ষ্টপেজ)। উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ পিছফালে ‘এৰ্নাকুলাম টাৰ্মিনাছ’ (ষ্টেচন ক’ড° ERG) নামৰ এটা ঐতিহাসিক ৰেলৱে ষ্টেচনো আছে। মহাত্মা গান্ধী আৰু ব্ৰিটিছ ভাইচৰয়ৰ দৰে মহান ব্যক্তিসকলে এই পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনেৰেই কোচিনলৈ আহিছিল। এৰ্নাকুলাম টাৰ্মিনাছ আছিল চহৰখনৰ প্ৰথমটো ৰেলৱে ষ্টেচন। কিন্তু ১৯৬০ চনৰ আৰম্ভণিতে ইয়াক পৰিত্যাগ কৰিব লগা হৈছিল। বৰ্তমান এই ষ্টেচনটো দাক্ষিণাত্য ৰেলৱেৰ মালবাহী ডিপো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। <ref>{{cite web |url=http://www.irfca.org/gallery/Trips/south/csr-erg/ |title=Cochin State Railways |publisher=Irfca.org |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120143755/http://www.irfca.org/gallery/Trips/south/csr-erg/ |archive-date=20 January 2012 }}</ref> ===মেট্ৰ’=== কোচি মেট্ৰ’ কোচি চহৰৰ বাবে এক দ্ৰুত পৰিবহণ ব্যৱস্থা। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে চহৰখন আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মহানগৰ অঞ্চলৰ যান-জঁট বহুখিনি হ্ৰাস কৰা। <ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030761160300.htm/ |title=More funds for metro rail; sanction yet to be granted |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805025944/http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030761160300.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=5 August 2011 }}</ref> এই মেট্ৰ’ ব্যৱস্থাটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰথম পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য ২০১৩ চনৰ জুন মাহত আৰম্ভ হৈছিল। আলুভাৰপৰা পালাৰিভাট্টমলৈকে ১১টা ষ্টেচনযুক্ত ১৩.৪ কিলোমিটাৰ (৮.৩ মাইল) অংশ ২০১৭ চনৰ ১৭ জুনত [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে যাত্ৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰে। আলুভাৰপৰা ত্ৰিপুনিথুৰালৈকে ২৫টা ষ্টেচনযুক্ত ২৮.১২৫ কিলোমিটাৰ (১৭.৪৭৬ মাইল) দৈৰ্ঘ্যৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ কাম ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত সম্পূৰ্ণ হয়।<ref name = deadline>{{cite web|title=PM Modi to inaugurate Kochi Metro on June 17|url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pm-modi-to-inaugurate-kochi-metro-on-june-17-1.1976455|website=mathrubhumi.com|date=30 May 2017 |publisher=Mathrubhumi|access-date=30 May 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kochi Metro Phase 1 Now Complete, PM Modi Inaugurates Thripunithura Terminal Station |url=https://www.timesnownews.com/city/kochi/kochi-metro-phase-1-now-complete-pm-modi-inaugurates-thripunithura-terminal-station-article-108256793 |access-date=2024-03-09 |website=[[Times Now]] |date=6 March 2024 |language=en-US}}</ref> এই কামত প্ৰায় ৫১.৮১ বিলিয়ন টকা ব্যয় হৈছিল। জেএলএন ষ্টেডিয়ামৰপৰা ইনফোপাৰ্ক-কাক্কানাদলৈকে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কামক 'পিংক লাইন' বুলি জনা যায়। এই লাইনটো ২০২৬ চনৰ ভিতৰত কাৰ্যক্ষম হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। <ref>{{Cite web |last=ലേഖകൻ |first=മാധ്യമം |title=കൊച്ചി മെട്രോ കാക്കനാട്ടേക്ക്; നിർമാണം ഡിസംബറിൽ ആരംഭിക്കും |url=https://www.madhyamam.com/kerala/kochi-metro-to-kakanad-construction-will-begin-in-december-1198555 |access-date=10 September 2023 |website=Madhyamam |date=2 September 2023 |language=en}}</ref> ===জল পৰিবহণ=== ভাৰতৰ প্ৰধান সাগৰীয় বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত কোচি অন্যতম। ই ভাৰত মহাসাগৰৰ আটাইতকৈ সুৰক্ষিত বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত অন‍্যতম। <ref name="Trade Logistics – India Seaports">{{cite web| publisher=National Informatics Centre| url=http://www.indiainbusiness.nic.in/trade-india/ports.htm| archive-url=https://web.archive.org/web/20061215061719/http://www.indiainbusiness.nic.in/trade-india/ports.htm| archive-date=15 December 2006| title=Trade with India—major ports in India| access-date=23 May 2006}}</ref> 'কোচিন পোৰ্ট ট্ৰাষ্ট' নামৰ এক স্বায়ত্ত্বশাসিত সংস্থাই এই বন্দৰটো পৰিচালনা কৰে। ইয়াত জাহাজত ইন্ধন ভৰোৱা, মালবাহী তথা যাত্ৰীবাহী জাহাজ চম্ভালা আৰু সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ সুন্দৰ সুবিধা আছে। এই বন্দৰটো তিনিটা দ্বীপৰ এক সমষ্টি। ইয়াৰে এটা দ্বীপ মানৱ-নিৰ্মিত।<ref name=Madan>{{cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/177 177]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}</ref> এই বন্দৰৰপৰা কলম্বো আৰু লাক্ষাদ্বীপলৈ যাত্ৰীবাহী জাহাজ চলাচল কৰে। 'কেৰালা শ্বিপিং এণ্ড ইনলেণ্ড নেভিগেশ্যন কৰ্প’ৰেশ্যন', ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগ আৰু ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানে চহৰখনৰ বিভিন্ন ফেৰী ঘাটৰপৰা নাও সেৱা পৰিচালনা কৰে। দ্বীপসমূহৰ মাজত বাহন আৰু যাত্ৰী কঢ়িয়াবলৈ এৰ্নাকুলাম আৰু ভাইপীন তথা ভাইপীন আৰু ফ’ৰ্ট কোচিৰ মাজত ফেৰী চলে। অৱশ্যে কোচিৰ দ্বীপসমূহক সংযোগ কৰা 'গোশ্ৰী দলং' নিৰ্মাণ হোৱাৰ পিছত ফেৰী পৰিবহণৰ প্ৰয়োজনীয়তা কিছু কমি গৈছে। ইয়াত থকা প্ৰধান ফেৰী ঘাটসমূহ হৈছে পাৰ্ক এভিনিউৰ ওচৰৰ এৰ্নাকুলাম মেইন বোট জেটি, বেনাৰ্জী পথৰ হাইকোৰ্ট জেটি, উইলিংডন দ্বীপৰ এম্বাৰকেশ্যন জেটি আৰু ফ’ৰ্ট কোচি জেটি। <ref>{{cite news| newspaper=[[The Hindu]]| url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulamwest-kochi-circular-ferry-services-from-tomorrow/article5032933.ece| title=Ernakulam-West Kochi circular ferry services from tomorrow| access-date=12 January 2018| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20180112215256/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulamwest-kochi-circular-ferry-services-from-tomorrow/article5032933.ece| archive-date=12 January 2018}}</ref> ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ’ প্ৰকল্প লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমখন চহৰ হৈ পৰে। কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ’ হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৱাটাৰ মেট্ৰ’ প্ৰকল্প। এছিয়াৰ ভিতৰতে ই এনেধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ একীকৃত জল পৰিবহণ ব্যৱস্থা। এই ব্যৱস্থাই ১৫টা পথৰ এক নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে কোচিৰ ১০টা দ্বীপক সংযোগ কৰিছে। এই পথসমূহ ৭৬ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত আৰু ইয়াত ৩৮টা ফেৰী ঘাট আছে। ==জনগাঁথনি== {{Bar box|float=right|title=কোচি চহৰৰ ধৰ্মসমূহ (২০১১)|titlebar=#Fcd666|left1=ধৰ্ম|right1=শতাংশ|bars={{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|43.78}}{{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|dodgerblue|38.12}}{{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|17.56}}{{bar percent|অন্যান্য|grey|0.54}}}} প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৭১৩৯ জন লোকেৰে কোচি কেৰালাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব থকা চহৰ। [[File:Kochi Santa Cruz A.jpg|thumb|left|220px|ফ’ৰ্ট কোচিত থকা চাণ্টা ক্ৰুজ বেচিলিকা হৈছে ভাৰতৰ ৩৫খন বেচিলিকাৰ ভিতৰত অন্যতম। ]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি কোচি মহানগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ২১,১৭,৯৯০ জন। ইয়াত মহিলা আৰু পুৰুষৰ অনুপাত হৈছে ১০২৮:১০০০। এই হাৰ সৰ্বভাৰতীয় গড় অনুপাত ৯৩৩:১০০০ তকৈ বহুত বেছি। কোচিৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৭.৫ শতাংশ। পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ মাত্ৰ ১.১ শতাংশ কম। সমগ্ৰ ভাৰততে এনে লিংগ পাৰ্থক্যৰ হাৰ আটাইতকৈ কম। [[File:Kerala jain temple.jpg|thumb|220px|মাট্টানচেৰীত থকা ধৰ্মনাথ জৈন মন্দিৰ চহৰখনৰ আন এক আকৰ্ষণ। ]] কোচিৰ প্ৰধান ধৰ্মসমূহ হৈছে হিন্দু ধৰ্ম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম আৰু ইছলাম ধৰ্ম। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত জৈন ধৰ্ম, ইহুদী ধৰ্ম, শিখ ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লোকো আছে। যদিও চহৰখনৰ ৪৪ শতাংশ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ বৃহৎ অনুসৰণকাৰীয়ে (৩৮ শতাংশ) কোচিক ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম বৃহৎ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা থকা চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে। <ref name="Census GIS Household">{{cite web|title=Census of India, 2011, Religion PCA|url=https://censusindia.gov.in/2011census/Religion_pca/RL-3200.xlsx|access-date=20 September 2020|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214130048/http://www.censusindia.gov.in/2011census/Religion_pca/RL-3200.xlsx|url-status=live}}</ref> চহৰখনৰ বেছিভাগ বাসিন্দাই মালয়ালী লোক। অৱশ্যে ইয়াত তামিল, গুজৰাটী, ইহুদী, এংলো-ইণ্ডিয়ান, শিখ আৰু কোংকণীকে ধৰি উল্লেখনীয় জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ো বাস কৰে। যোগাযোগৰ মূল ভাষা হৈছে মালয়ালম। <ref name="Jain Temple turns 100, Kerala">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/lf/2004/11/25/stories/2004112501310200.htm|title=Jain Temple turns 100|access-date=1 March 2011|date=25 November 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629042907/http://www.hindu.com/lf/2004/11/25/stories/2004112501310200.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=29 June 2011}}</ref><ref name="Kochi Sikh Community">{{cite news|newspaper=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/03/stories/2002060300240100.htm|title=The Punjabi part of Kochi|access-date=3 June 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20020615232412/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/03/stories/2002060300240100.htm|archive-date=15 June 2002|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020615232412/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/03/stories/2002060300240100.htm|archivedate=15 June 2002|deadurl=yes}}</ref> প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ বাবেও [[মালয়ালম ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে বহুসংখ্যক স্কুলে ইংৰাজী মাধ্যমৰ শিক্ষাও প্ৰদান কৰে। উচ্চ শিক্ষা আৰু ব্যাৱসায়িক ক্ষেত্ৰত ইংৰাজী ভাষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়। ইয়াত তামিল আৰু [[হিন্দী ভাষা]] সকলোৱে বুজি পায়, যদিও মুখেৰে বৰকৈ নকয়। উন্নয়নশীল বিশ্বৰ অন্যান্য দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰসমূহৰ দৰেই কোচিও ডাঙৰ নগৰীকৰণৰ সমস্যাত ভুগিছে। ঘৰৰ মূল্য আৰু উপলব্ধতা, নগৰীয়া পৰিয়ালৰ ভিৰ আৰু পৰিয়ালৰ উপাৰ্জনৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ ভিতৰত কোচি দশম স্থানত আছিল। <ref>{{cite web |url=http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |title=Liveability Index 2011, The Best Cities in India |publisher=IFC |date=12 December 2011 |access-date=11 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰোৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত পঞ্জীয়নভুক্ত অপৰাধৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত এই চহৰখনে চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰিছে। <ref>{{cite web|url=http://ncrb.nic.in/cii2008/Statistics2008.pdf |title=TABLE-1.6 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628215223/http://ncrb.nic.in/cii2008/Statistics2008.pdf |archive-date=28 June 2011 }}</ref><ref name="Crime Statistics">{{cite web|url=http://ncrb.nic.in/CII-2009-NEW/cii-2009/Chapter%202.pdf |title=IPC crime rate in Mega Cities: Table Table-2 (A), page-44 |access-date=9 March 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628215631/http://ncrb.nic.in/CII-2009-NEW/cii-2009/Chapter%202.pdf |archive-date=28 June 2011 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.metrovaartha.com/2010/03/29032404/CRIME-LIST-KOCHI-20100329.html |title=Crime rate high in Kochi |publisher=Metrovaartha.com |date=29 March 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714080836/http://www.metrovaartha.com/2010/03/29032404/CRIME-LIST-KOCHI-20100329.html |archive-date=14 July 2011 |archivedate=14 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714080836/http://www.metrovaartha.com/2010/03/29032404/CRIME-LIST-KOCHI-20100329.html |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনত চহৰখনত ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ১৮১.৪ ৰ বিপৰীতে গড় অপৰাধৰ হাৰ আছিল ৬৪৬.৩। কিন্তু কোচি চহৰৰ আৰক্ষী আয়ুক্তই পিছত স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে এই বৈষম্যৰ কাৰণ আছিল কোচিত সৰু সৰু অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত গোচৰ ৰুজু হোৱাৰ হাৰ ভাৰতৰ অন্যান্য চহৰতকৈ বেছি আছিল। ৰাজ্যিক অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (SCRB) ৰ প্ৰতিৱেদনেও এই কথা সমৰ্থন কৰে। কাৰণ এই প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৰালা ৰাজ্যৰ ভিতৰত কোচি চহৰতে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে আটাইতকৈ কম অপৰাধ সংঘটিত হয়। <ref name="SCRB">{{cite news |url = http://archive.asianage.com/kochi/kochi-safest-kerala-women-168 |title = Kochi is safest in Kerala for women |work = AsianAge |date = 9 October 2012 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20170218143649/http://archive.asianage.com/kochi/kochi-safest-kerala-women-168 |archive-date = 18 February 2017 |archivedate = 18 February 2017 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170218143649/http://archive.asianage.com/kochi/kochi-safest-kerala-women-168 |deadurl = yes }}</ref> ইনষ্টিটিউট অৱ কম্পিটিটিভনেছৰ ২০১১ চনৰ জীৱন-ধাৰণৰ মানদণ্ডৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কোচি ৰাজ্যৰ ভিতৰত প্ৰথম আৰু দেশৰ ভিতৰত ষষ্ঠ স্থানত আছে। <ref name="Liveability">{{cite web |publisher=CII/Institute of Competitiveness |url=http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |title=Liveability Index 2011, The Best Cities In India |access-date=11 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |archive-date=26 April 2013 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনত নীলচেন কোম্পানীৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন আটাইতকৈ চহকী চহৰৰ তালিকাত কোচি সপ্তম স্থানত আছিল। <ref name="Affluent Cities">{{cite web|publisher=Nielsen Company|url=http://in.nielsen.com/news/20090902.shtml|title=Top 10 affluent Indian cities ranked|access-date=4 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714181633/http://in.nielsen.com/news/20090902.shtml|archive-date=14 July 2011|archivedate=14 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714181633/http://in.nielsen.com/news/20090902.shtml|deadurl=yes}}</ref> চহৰসমূহৰ বাবে কৰা স্বচ্ছ ভাৰত ৰেংকিঙত কোচি ভাৰতৰ চতুৰ্থ আটাইতকৈ পৰিষ্কাৰ চহৰ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ অভিলাষী 'স্মাৰ্ট চিটি মিছন'ৰ অধীনত স্মাৰ্ট চিটি হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ বাছনি কৰা এশখন ভাৰতীয় চহৰৰ ভিতৰত কোচিও অন্যতম আছিল। <ref>{{cite web|url=http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|title=Only 98 cities instead of 100 announced: All questions answered about the smart cities project |publisher=Firstpost|date=28 August 2015 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170119003746/http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|archive-date=19 January 2017}}</ref> ==সংস্কৃতি== {{Panorama | image = File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg | height = 230 | alt = Marine Drive, Kochi | caption = {{center|মেৰিন ড্ৰাইভ, কোচি}} }} কেইবা শতিকা ধৰি ধাৰাবাহিকভাৱে হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত এই চহৰখনৰ জনসংখ্যা কেৰালাৰ সকলো প্ৰান্তৰ আৰু সমগ্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ মানুহৰ এক সংমিশ্ৰণ হৈ পৰিছে। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ বৃহৎ উপস্থিতিয়ে ইয়াৰ সৰ্বভাৰতীয় স্বৰূপটোক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। <ref name="Kochi's 'mini-India' NDTV">{{cite news | author=T S Sudhir | url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Assemblypolls2006&slug=%27Mini-India%27+votes+for+better+Kerala&id=87395&callid=1&category=National | title=Kochi's 'mini-India' | publisher=NDTV | date=29 April 2006 | access-date=23 May 2006 | archive-date=13 September 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230913152446/https://www.ndtv.com/news | url-status=live }}</ref> {{multiple image| align = right| direction = vertical| image1 = Musical-walkway.jpg| alt1 =| caption1 = খোজকাঢ়ি যোৱা লোকসকলে কোচিৰ সাগৰৰ পাৰৰ ফুৰা পথ মেৰিন ড্ৰাইভেৰে খোজকাঢ়িব পাৰে| image2 = Nethaji Nagar, Edappally, Ernakulam, Kerala 682024, India - panoramio.jpg| alt2 =| caption2 =লুলু মল ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ শ্বপিং মল| image3 = Kettuvallam Bridge DSW.jpg| alt3 =| caption3 = মেৰিন ড্ৰাইভত কেট্টুভেল্লাম দলং| image4 = Forum Kochi Exterior.jpg| caption4 =বিগংগম দৃষ্টিত কোচিৰ ফ’ৰাম মলৰ দৃশ্য}} কোচিত মালয়ালী, কোংকণী <ref name="Konkani Library, Kochi">{{cite web|publisher=University of Chicago|url=https://coral.uchicago.edu:8443/display/lasa/Kerala+Konkani+Akademi+Library+(Kochi,+India)|title=Konkani Akademi Library|access-date=1 March 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725102924/https://coral.uchicago.edu:8443/display/lasa/Kerala+Konkani+Akademi+Library+(Kochi,+India)|archive-date=25 July 2011|archivedate=25 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725102924/https://coral.uchicago.edu:8443/display/lasa/Kerala+Konkani+Akademi+Library+(Kochi,+India)|deadurl=yes}}</ref><ref name="Konkanis in Kochi">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2009/08/13/stories/2009081351590100.htm|title=Konkanis in Kochi|access-date=1 March 2011|date=13 August 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629043045/http://www.hindu.com/mp/2009/08/13/stories/2009081351590100.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=29 June 2011}}</ref>, গুজৰাটী <ref name="Jain Temple turns 100, Kerala" />, বঙালী <ref name="Bengali Community, Kochi">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/10/19/stories/2007101961831100.htm|title=Bengalis celebrate Durga Puja|access-date=1 March 2011|date=19 October 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629043058/http://www.hindu.com/2007/10/19/stories/2007101961831100.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=29 June 2011}}</ref>, মাৰাঠী <ref>{{Cite news|work=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/From-the-land-of-Marathas/article14469004.ece|title=From the land of Marathas|access-date=19 January 2018|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801025724/https://www.thehindu.com/features/metroplus/From-the-land-of-Marathas/article14469004.ece|url-status=live}}</ref>, পঞ্জাবী <ref name="Kochi Sikh Community" /><ref name="Sikh Community in Kochi">{{cite news |last=Rajagopal |first=Shyama |date=25 July 2008 |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Sikhs-love-peace-loving-Kochi/article15265943.ece|title=Sikhs love peace-loving Kochi |access-date=1 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214003551/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Sikhs-love-peace-loving-Kochi/article15265943.ece |archive-date=14 December 2020 |url-status=live}}</ref>, তামিল, কানাড়া, বিহাৰী, এংলো ইণ্ডিয়ান আৰু কেইটামান ইহুদী পৰিয়ালকে ধৰি এক বৈচিত্ৰ্যমজ়, বহুসাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ সমাজ আছে। এই চহৰখনত এসময়ত 'মালাবাৰ য়াহুদান' অৰ্থাৎ বৰ্তমান 'কোচিন ইহুদী' নামেৰে জনাজাত এটা ডাঙৰ ইহুদী সম্প্ৰদায় আছিল। তেওঁলোকে কোচিৰ ব্যৱসায় আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। কোচি আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চল যেনে চেন্নামংগলাম, পৰাভুৰ বা মালা আদিত তেওঁলোকৰ কেইবাটাও সৰ্বধৰ্ম উপাসনাগৃহ আছিল। <ref name="Jerusalem centre for Public Affairs">{{cite web |publisher = Jerusalem Centre for public affairs |work = An Interview with Nathan Katz |url = http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm |title = The Jews, Israel, and India |access-date = 17 May 2006 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm |archive-date = 5 September 2006 |archivedate = 5 September 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060905125230/http://www.jcpa.org/cjc/cjc-katz-f05.htm |deadurl = yes }}</ref> ১৮৭৬ চনত কেৰালাত গঠিত হোৱা চিৰিয়ান অৰ্থডক্স অৰ্থাৎ জাকোবাইট চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান চাৰ্চৰ সাতটা ধৰ্মপ্ৰান্তৰ ভিতৰত কোচি অন্যতম আছিল। ইয়াৰ বিচপৰ আসনখন কাৰিঙ্গাচিৰাৰ চেইণ্ট জৰ্জ কেথেড্ৰেলত অৱস্থিত। লগতে জাকোবাইটসকলৰ সিংহসন গীৰ্জাৰ বিচপৰ আসনখন চহৰখনৰ মেৰীছ কেথেড্ৰেল ইলামকুলামত আছে। কেৰালাৰ ভেৰাপোলী ধৰ্মপ্ৰদেশৰ ৰোমান কেথলিক কেথেড্ৰেল আৰু কোচি ধৰ্মপ্ৰান্তৰ কাৰ্যালয় চহৰখনতে অৱস্থিত। চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ২২খন পূব কেথলিক গীৰ্জাৰ অন্যতম 'চাইৰো-মালাবাৰ গীৰ্জা'ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এৰ্নাকুলামত আছে। খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় উপাসনাৰ প্ৰধান স্থানসমূহৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলামৰ চেইণ্ট মেৰীছ চাইৰো-মালাবাৰ কেথলিক কেথেড্ৰেল বেচিলিকা, এৰ্নাকুলামৰ চেইণ্ট ফ্ৰান্সিল আছিছি ৰোমান কেথলিক কেথেড্ৰেল, ভাল্লাৰপাদম-এৰ্নাকুলামৰ বেচিলিকা অৱ আৱাৰ লেডী অৱ ৰেনচম, ফ’ৰ্ট কোচিৰ চাণ্টা ক্ৰুজ বেচিলিকা ৰোমান কেথলিক কেথেড্ৰেল, কালুৰৰ চেইণ্ট এণ্টনী শ্ৰাইন আৰু ইডাপল্লীৰ চেইণ্ট জৰ্জ ফোৰেন গীৰ্জা অন্যতম। চহৰখনৰ বহু-জনগোষ্ঠীয় গাঁথনিৰ বাবে কোচিয়ে উত্তৰ ভাৰতীয় হিন্দু উৎসৱ [[হোলী]]ৰ লগতে কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ [[ওনাম]] আৰু [[বিষু]]ও উদ্‌যাপন কৰে। খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে [[বৰদিন]], ইষ্টাৰ, ঈদ-উল-ফিতৰ আৰু মিলাদ-উন-নবীও ইয়াত পালন কৰা হয়। ডিচেম্বৰ মাহৰ শেষৰ ১০ দিনত ফ’ৰ্ট কোচিত 'কোচিন কাৰ্নিভাল' নামৰ এক আনন্দময় উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। <ref>{{cite news |title=Cochin celebration and carnival 2016 |url=http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-events/cochin-carnival-1.33994 |work=[[Mathrubhumi]] |access-date=12 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102014857/http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-events/cochin-carnival-1.33994 |archive-date=2 January 2018 |archivedate=2 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102014857/http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-events/cochin-carnival-1.33994 |deadurl=yes }}</ref> কোচিত বহুতো শ্বপিং মল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ফ’ৰাম মল, ওবেৰন মল, চেণ্টাৰ স্কোৱাৰ মল আৰু লুলু মল অন্যতম। সৰ্বমুঠ ১৭ একৰ লিজত দিব পৰা এলেকাৰে লুলু মল হৈছে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ শ্বপিং মলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <ref name="nielargest">{{cite news|title=Biggest shopping mall in India opens in Kochi|url=http://newindianexpress.com/business/news/article1496045.ece|newspaper=The New Indian Express|date=10 March 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524163220/http://newindianexpress.com/business/news/article1496045.ece|archive-date=24 May 2013|access-date=26 July 2026|archivedate=24 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130524163220/http://newindianexpress.com/business/news/article1496045.ece|deadurl=yes}}</ref><ref name="thlargest">{{cite news|title=India's biggest shopping mall opens in Kochi|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/indias-biggest-shopping-mall-opens-in-kochi/article4496042.ece|newspaper=The Hindu|date=11 March 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130516014736/http://www.thehindu.com/todays-paper/indias-biggest-shopping-mall-opens-in-kochi/article4496042.ece|archive-date=16 May 2013}}</ref><ref name="dclargest">{{cite news |title=Kochi boasts of Asia's largest shopping mall |url=http://www.deccanchronicle.com/130310/news-current-affairs/article/kochi-boasts-asia%E2%80%99s-largest-shopping-mall |newspaper=Deccan Chronicle |date=10 March 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525093655/http://www.deccanchronicle.com/130310/news-current-affairs/article/kochi-boasts-asia%E2%80%99s-largest-shopping-mall |archive-date=25 May 2013 |access-date=26 July 2026 |archivedate=25 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525093655/http://www.deccanchronicle.com/130310/news-current-affairs/article/kochi-boasts-asia%E2%80%99s-largest-shopping-mall |deadurl=yes }}</ref> কোচিত কেৰালা ৰাজ্যৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি পাঁচ তাৰকাযুক্ত হোটেল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ক্ৰাউন প্লাজা <ref>{{cite web| url=https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/kochi/cokch/hoteldetail| title=Crowne Plaza Kochi| publisher=[[InterContinental Hotels Group]]| access-date=12 January 2018| archive-date=13 January 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093137/https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/kochi/cokch/hoteldetail| url-status=live| archivedate=13 January 2018| archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093137/https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/kochi/cokch/hoteldetail| deadurl=yes}}</ref>, মেৰিয়ট ইণ্টাৰনেশ্যনেল <ref>{{cite web| url=http://www.marriott.com/hotels/travel/cokmc-kochi-marriott-hotel| title=Kochi Marriott Hotel| publisher=[[Marriott International]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20170630022245/http://www.marriott.com/hotels/travel/cokmc-kochi-marriott-hotel/| archive-date=30 June 2017| access-date=12 January 2018}}</ref>, গ্ৰ্যাণ্ড হায়াট <ref>{{cite web| url=https://www.hyatt.com/en-US/hotel/india/grand-hyatt-kochi-bolgatty/cokgh| title=Grand Hyatt Kochi Bolgatty| publisher=[[Hyatt]]| access-date=29 October 2020| archive-date=27 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201027132055/https://www.hyatt.com/en-US/hotel/india/grand-hyatt-kochi-bolgatty/cokgh| url-status=live| archivedate=27 October 2020| archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027132055/https://www.hyatt.com/en-US/hotel/india/grand-hyatt-kochi-bolgatty/cokgh| deadurl=yes}}</ref>, শ্বেৰাটন, লে মেৰিডিয়ান <ref>{{cite web| url=https://www.marriott.com/hotels/travel/cokmd-le-meridien-kochi/| title=Le Méridien Kochi| publisher=[[Marriott International]]| access-date=29 October 2020| archive-date=29 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201029165258/https://www.marriott.com/hotels/travel/cokmd-le-meridien-kochi/| url-status=live}}</ref>, ৰেডিছন ব্লু <ref>{{cite web| url=https://www.radissonblu.com/en/hotel-kochi| title=Radisson Blu Kochi| publisher=[[Radisson Blu]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093039/https://www.radissonblu.com/en/hotel-kochi| archive-date=13 January 2018| access-date=12 January 2018}}</ref>, হলিডে ইন <ref>{{cite web| url=https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/us/en/cochin/coker/hoteldetail| title=Welcome to Holiday Inn Cochin| publisher=[[InterContinental Hotels Group]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093059/https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/us/en/cochin/coker/hoteldetail| archive-date=13 January 2018| access-date=12 January 2018| archivedate=13 January 2018| archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093059/https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/us/en/cochin/coker/hoteldetail| deadurl=yes}}</ref>, ৰামাডা <ref>{{cite web| url=https://www.wyndhamhotels.com/ramada/cochin-india/ramada-resort-cochin/overview| title=Ramada Resort Cochin| publisher=[[Wyndham Worldwide]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20171104193230/https://www.wyndhamhotels.com/ramada/cochin-india/ramada-resort-cochin/overview| archive-date=4 November 2017| access-date=12 January 2018}}</ref>, ইবিছ <ref>{{cite web| url=http://www.ibis.com/gb/hotel-7928-ibis-kochi-city-centre-/index.shtml| title=ibis Kochi City Centre| publisher=[[Ibis (hotel)|Ibis]]| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093128/http://www.ibis.com/gb/hotel-7928-ibis-kochi-city-centre-/index.shtml| archive-date=13 January 2018| access-date=12 January 2018}}</ref> আৰু তাজ মালাবাৰ আদিৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্ৰেণ্ড অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web| url=https://www.tajhotels.com/en-in/taj/taj-malabar-cochin/| title=Taj Malabar Resort & Spa, Cochin| publisher=[[Taj Hotels Resorts and Palaces]]| access-date=29 October 2020| archive-date=30 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201030163435/https://www.tajhotels.com/en-in/taj/taj-malabar-cochin/| url-status=live}}</ref> কোচি মালয়ালম সাহিত্যৰ কেইবাজনো আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ বাসস্থান আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চাংগামপুঝা কৃষ্ণ পিল্লাই <ref>{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|title=Changampuzha Krishna Pillai – Biography|website=keralasahityaakademi.org|access-date=15 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619124229/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|archive-date=19 June 2017}}</ref>, কেশৰী বালকৃষ্ণ পিল্লাই<ref>{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|title=Changampuzha Krishna Pillai – Biography|website=keralasahityaakademi.org|access-date=15 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619124229/http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/Changanpuzha/Html/Changanpuzhagraphy.htm|archive-date=19 June 2017}}</ref>, [[জি শঙ্কৰ কুৰুপ]] <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-house-for-a-poet/article7089536.ece|title=A house for a poet|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115185909/http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-house-for-a-poet/article7089536.ece|archive-date=15 January 2018}}</ref> আৰু [[ভাইলোপিল্লী শ্ৰীধৰ মেনন]] অন্যতম। <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/one-for-the-road/article5839510.ece|title=One for the road|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328103553/http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/one-for-the-road/article5839510.ece|archive-date=28 March 2014}}</ref> সহোদৰন আয়াপ্পন <ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-making-of-a-brotherhood-4697780/|title=The Making of a Brotherhood: An anti-caste communal feast in Kerala and its relevance in current culture wars|newspaper=[[The Indian Express]]|access-date=15 January 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116004227/http://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/the-making-of-a-brotherhood-4697780/|archive-date=16 January 2018}}</ref> আৰু পণ্ডিত কৰুপ্পনৰ দৰে বিশিষ্ট সমাজ সংস্কাৰকসকলৰ ঘৰো কোচিত আছিল। <ref>{{cite book|last=Sadasivan|first=S N|title=A Social History of India|year=2000|publisher=A P H Publishing Corporation|location=New Delhi|page=551|url=https://books.google.com/books?id=Be3PCvzf-BYC&q=pandit+karuppan&pg=PA532|isbn=9788176481700|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227045417/https://books.google.com/books?id=Be3PCvzf-BYC#v=onepage&q=pandit%20karuppan&f=false|archive-date=27 December 2016}}</ref> 'কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থমেলা' হৈছে চহৰখনত প্ৰতিবছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এটা বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান। ==স্বাস্থ্যসেৱা== [[File:Aster Medcity Hospital Entrance.jpg|thumb|right|220px| এষ্টাৰ মেডিচিটি, দেশৰ অন্যতম বৃহত্তম চিকিৎসালয়]] উন্নত তৃতীয়ক আৰু চতুৰ্থক পৰ্যায়ৰ চিকিৎসা সুবিধাৰে সমৃদ্ধ কোচিত ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ স্বাস্থ্যসেৱা উপলব্ধ। উন্নত চিকিৎসাৰ বাবে সমগ্ৰ কেৰালাৰ লোকসকলৰ বাবে ই এক প্ৰধান থলি। <ref>{{cite news |author = Sudha Nambudiri |url = http://newindianexpress.com/cities/kochi/article383139.ece |title = Kochi, the new medical hub |date = 19 April 2011 |access-date = 19 March 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130526153004/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article383139.ece |archive-date = 26 May 2013 |archivedate = 26 May 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130526153004/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article383139.ece |deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.news18.com/news/india/kochi-set-to-be-hub-of-plush-hospitals-404036.html |title = Kochi set to be hub of plush hospitals |work = [[News 18]] |date = 26 September 2011 |access-date = 12 January 2018 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20180112160348/http://www.news18.com/news/india/kochi-set-to-be-hub-of-plush-hospitals-404036.html |archive-date = 12 January 2018 }}</ref> শেহতীয়া সময়ছোৱাত এই চহৰখনে তুলনামূলকভাৱে কম খৰচতে উন্নত চিকিৎসা বিচাৰি অহা ভাৰত, মধ্য প্ৰাচ্য, [[আফ্ৰিকা]], [[ইউৰোপ]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বহু ৰোগীক আকৰ্ষণ কৰিছে। কেৰালাৰ ভিতৰত কেৱল কোচি চহৰতে সফল হৃদযন্ত্ৰ সংৰোপণ কৰা হৈছে। <ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2004/12/21/stories/2004122115190300.htm | title=Gift of life | date=21 December 2004 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20121108184759/http://www.hindu.com/2004/12/21/stories/2004122115190300.htm | archive-date=8 November 2012 | work=[[The Hindu]] | access-date=26 July 2026 | archivedate=8 November 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108184759/http://www.hindu.com/2004/12/21/stories/2004122115190300.htm | deadurl=yes }}</ref> অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ এণ্ড ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ, ছানৰাইজ হাস্পতাল, স্পেচিয়েলিষ্ট হাস্পতাল, মেডিকেল ট্ৰাষ্ট হাস্পতাল, পিভিএছ মেম’ৰিয়েল হাস্পতাল, ৰেনাই মেডিসিটি, লেকশ্ব’ৰ হাস্পতাল, লিছি হাস্পতাল, এষ্টাৰ মেডিচিটি <ref>{{cite web|url=http://www.astermedcity.com|title=Top Angioplasty Surgery Hospital in Kerala, India, Coronary Artery Bypass Surgery Asia|access-date=5 April 2015|archive-date=17 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317080601/http://astermedcity.com/|url-status=live}}</ref> আৰু ৰাজগিৰি ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ হৈছে কোচিৰ উন্নত স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠান।<ref>{{cite web|url=http://www.medicaltrusthospital.com|title=Medical Trust Hospital|access-date=5 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324032703/http://www.medicaltrusthospital.com/|archive-date=24 March 2015}}</ref> চহৰখনৰ আন আন প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলাম মেডিকেল চেণ্টাৰ, কিমছ হাস্পতাল, গৌতম হাস্পতাল, লুৰ্ডছ হাস্পতাল আৰু শৰাফ হাস্পতাল অন্যতম। ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰতিষ্ঠিত বন্ধ্যাত্ব নিবাৰণ বা সন্তানহীনতা চিকিৎসা কেন্দ্ৰ যেনে বিজয়া হাস্পতাল, ব’ৰ্ন হল ক্লিনিক <ref>{{cite web|url=http://www.bournhall-clinic.in/|title=Best IVF, Surrogacy and Infertility treatment clinic in India|work=Bourn hall IVF clinic|access-date=5 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315023605/http://www.bournhall-clinic.in/|archive-date=15 March 2015|archivedate=15 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315023605/http://www.bournhall-clinic.in/|deadurl=yes}}</ref> আৰু চিমৰ (CIMAR) কোচিত অৱস্থিত। চৰকাৰী খণ্ডৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলাম সাধাৰণ চিকিৎসালয় আৰু এৰ্নাকুলাম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় কোচিৰ উল্লেখযোগ্য চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান। ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ঘৰুৱা প্ৰশমনমূলক সেৱা (Palliative Care) আগবঢ়াবলৈ জিলাখনত 'আৰিকে' নামৰ এক ঘৰুৱা শুশ্ৰূষা কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হয়। এই সেৱাৰ অধীনত প্ৰশমনমূলক শুশ্ৰূষাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱা নাৰ্ছসকলে ৰোগীৰ ঘৰলৈ গৈ সেৱা আগবঢ়ায়। সাধাৰণ চিকিৎসালয়ৰ ঘৰুৱা প্ৰশমনমূলক সেৱা আঁচনিৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা লোকসকলে এই সুবিধা লাভ কৰে। <ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/home-palliative-day-care-service-launched/article28872337.ece|title=Home palliative day care service launched|work=[[The Hindu]]|date=7 August 2019|access-date=9 August 2019|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728193435/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/home-palliative-day-care-service-launched/article28872337.ece|url-status=live}}</ref> ==শিক্ষা== {{multiple image| align = right| direction = vertical| image1 = Maharajas College, Ernakulam.jpg| width1 = 220| alt1 =| caption1 = ১৮৭৫ চনত স্থাপিত মহাৰাজজ কলেজ ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি মহাবিদ্যালয়| image2 = Mec aryabhatta.jpg| width2 = 220| alt2 =| caption2 = মডেল ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজৰ মূল ভৱনটো ভাৰতৰ প্ৰথমটো উপগ্ৰহ ‘আৰ্যভট্ট’ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল| image3 = Administrative Block, Cusat.jpg| width3 = 220| alt3 =| caption3 = কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় দেশৰ অন্যতম শীৰ্ষস্থানীয় শিক্ষানুষ্ঠান| image4 = Rajagiri college of social science.jpg| width4 = 220| alt4 =| caption4 = কালামাছেৰীত অৱস্থিত ৰাজগিৰি কলেজ অৱ ছচিয়েল ছায়েন্সেছ}} ===মাধ্যমিক শিক্ষা=== সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতে প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ গাঁথনি মূলতঃ একেই। ইয়াত চৰকাৰী মালিকানাধীন বিদ্যালয় আৰু চৰকাৰী সাহায্য প্ৰাপ্ত বিদ্যালয় আছে। এই বিদ্যালয়সমূহ কেৰালা ৰাজ্যিক শিক্ষা বোৰ্ডৰ সৈতে জড়িত। ব্যক্তিগত সংস্থা বা ব্যক্তিৰ মালিকানাধীন বেছিভাগ বিদ্যালয় [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা বোৰ্ড]] (CBSE) ৰ সৈতে জড়িত। <ref>{{cite web |publisher=[[National Informatics Centre]] |url=http://ernakulam.nic.in/cbsekv.htm |title=CBSE Schools in Ernakulam District |access-date=15 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704125639/http://ernakulam.nic.in/cbsekv.htm |archive-date=4 July 2017 }}</ref> ইণ্ডিয়ান চাৰ্টিফিকেট অৱ চেকেণ্ডাৰী এডুকেশ্যন (ICSE) ৰ সৈতে জড়িতও কিছুমান বিদ্যালয় আছে। <ref>{{cite news |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/good-show-by-kochi-schools-in-icse-exams/article3444966.ece |title=Good show by Kochi schools in ICSE exams |access-date=15 January 2018 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801061754/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/good-show-by-kochi-schools-in-icse-exams/article3444966.ece |url-status=live }}</ref> ৰাজ্যিক শিক্ষা বোৰ্ডে মালয়ালম আৰু ইংৰাজী দুয়োটা মাধ্যমতে শিক্ষা প্ৰদান কৰে। আনহাতে অন্যান্য বোৰ্ডসমূহে কেৱল ইংৰাজী মাধ্যমহে আগবঢ়ায়। আইবি (IB) আৰু আইজিচিএছই (IGCSE) ৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পাঠ্যক্ৰম অনুসৰণ কৰা কেইখনমান বিদ্যালয়ো ইয়াত আছে। <ref>{{cite news |newspaper=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-parents-opt-for-home-schools-for-their-children/articleshow/62262561.cms |title=Kerala parents opt for home-schools for their children |access-date=15 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115192103/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-parents-opt-for-home-schools-for-their-children/articleshow/62262561.cms |archive-date=15 January 2018 }}</ref> চহৰ আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত কেৰালা ৰাজ্যিক শিক্ষা বোৰ্ডৰ অধীনত ৩৪খন চৰকাৰী বিদ্যালয়, ৬৭খন ব্যক্তিগত সাহায্য প্ৰাপ্ত বিদ্যালয় আৰু ৩১খন সাহায্যহীন বিদ্যালয় আছে। <ref name="List of Schools">{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |access-date=24 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archive-date=27 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ৬২খন চিবিএছই (CBSE) বিদ্যালয়, ২খন আইজিচিএছই (IGCSE) আৰু ৯খন আইচিএছই (ICSE) বিদ্যালয় আছে। <ref name="CBSE Schools">{{cite web|publisher=Central Board of Secondary Education|url=http://cbse.nic.in/|title=Central Board of Secondary Education|access-date=24 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101122131931/http://www.cbse.nic.in/|archive-date=22 November 2010}}</ref><ref name="ICSE Schools">{{cite web|publisher=Council for the Indian School Certificate Examinations |url=http://www.cisce.org/LocateSchool.jsp |title=Locate Affiliated Schools |access-date=23 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417190534/http://cisce.org/LocateSchool.jsp |archive-date=17 April 2011 }}</ref> চৰকাৰী খণ্ডৰ উল্লেখযোগ্য বিদ্যালয়সমূহ হৈছে শ্ৰী ৰাম বৰ্মা হাইস্কুল, ইডাপল্লী হাইস্কুল, চৰকাৰী স্কুল-কোচি আৰু চৰকাৰী বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, এৰ্নাকুলাম। কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, চিন্ময় মিছন আৰু ভাৰতীয় বিদ্যা ভৱনে চহৰৰ সীমাৰ ভিতৰত আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলত কেইবাখনো অৰ্ধ-ব্যক্তিগত বিদ্যালয় পৰিচালনা কৰে। ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু ধৰ্মীয় ট্ৰাষ্টৰ মালিকানাধীন কেইবাখনো বিশেষভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত ব্যক্তিগত বিদ্যালয় (সাহায্য প্ৰাপ্ত আৰু সাহায্যহীন দুয়োবিধ) ইয়াত আছে। ইয়াৰ ভিতৰত চেইণ্ট এলবাৰ্টছ এইচএছএছ, এৰ্নাকুলাম, চেইণ্ট টেৰেছাছ চিজিএইচএছএছ, চেইণ্ট মেৰীছ চিজিএইচএছএছ এৰ্নাকুলাম, চেইণ্ট এণ্টনীছ চিজিএইচএছএছ, মডেল টেকনিকেল হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল, কালুৰ, দ্য ডেল্টা ষ্টাডী, ৰাজগিৰি পাব্লিক স্কুল, কেম্পিয়ন স্কুল, আছিছি বিদ্যানিকেতন, কোচিন ৰিফাইনেৰীজ স্কুল, গ্ৰেগৰিয়ান পাব্লিক স্কুল, গ্ৰীটছ পাব্লিক স্কুল, টক-এইচ পাব্লিক স্কুল, নেভি চিলড্ৰেন স্কুল, গ্লোবেল পাব্লিক স্কুল, চয়েছ স্কুল, বিদ্যোদয় স্কুল, মাৰ থমা পাব্লিক স্কুল, নৱ নিৰ্মাণ পাব্লিক স্কুল, চেইণ্ট পলছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল স্কুল, কালামাছেৰী আৰু দ্য চাৰ্টাৰ স্কুল কোচি অন্যতম। <ref>{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |access-date=24 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archive-date=27 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 |deadurl=yes }}</ref> ===উচ্চ শিক্ষা=== কোচিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (CUSAT) চহৰখনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয়। কোচিত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা বেছিভাগ মহাবিদ্যালয় মহাত্মা গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয় অথবা তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত। উইলিংডন দ্বীপত ইণ্ডিয়ান মেৰিটাইম ইউনিভাৰ্চিটিৰ এটা চৌহদ আছে। কালাডীত থকা শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয় হৈছে উপকণ্ঠ অঞ্চলত অৱস্থিত এখন গৱেষণাভিত্তিক বিশ্ববিদ্যালয়। অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত চেণ্ট্ৰেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফিচাৰীজ নটিকেল এণ্ড ইঞ্জিনিয়াৰিং ট্ৰেনিং, নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এডভান্সড লিগেল ষ্টাডিজ, নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ওচেন’গ্ৰাফী আৰু চেণ্ট্ৰেল মেৰিন ফিচাৰীজ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট অন্যতম। <ref>{{cite web |url=http://www.nio.org/index/option/com_subcategory/task/show/title/NIO%20at%20a%20Glance/tid/1/sid/117/thid/118 |title=NIO at a Glance |publisher=[[National Institute of Oceanography, India|National Institute of Oceanography]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819073812/http://www.nio.org/index/option/com_subcategory/task/show/title/NIO%20at%20a%20Glance/tid/1/sid/117/thid/118 |archive-date=19 August 2017 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nuals.ac.in/Who-are-we.aspx |title=NUALS – An Overview |publisher=[[National University of Advanced Legal Studies]] |access-date=12 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907084851/http://nuals.ac.in/Who-are-we.aspx |archive-date=7 September 2017 |archivedate=7 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170907084851/http://nuals.ac.in/Who-are-we.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cmfri.org.in/about-us |title=About Us |publisher=[[Central Marine Fisheries Research Institute]] |access-date=12 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093204/http://www.cmfri.org.in/about-us |archive-date=13 January 2018 }}</ref> এই অঞ্চলৰ কিছুমান আগশাৰীৰ বিজনেছ স্কুল বা বি-স্কুল কোচিত আছে। ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট কোঝিকোড়ে (IIMK) কোচিৰ ইনফোপাৰ্কৰ অতুল্য ভৱনত ইয়াৰ প্ৰথমটো উপ-চৌহদ স্থাপন কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/economy/article3512160.ece?ref=wl_industry-and-economy |title=IIM-K Satellite campus in Kochi |work=Business Line |access-date=12 November 2012 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913152449/https://www.thehindubusinessline.com/economy/ |url-status=live }}</ref> কোচিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ (SMS) হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকে পুৰণি ব্যৱস্থাপনামূলক শিক্ষানুষ্ঠান। এছচিএমএছ কোচিন দেশৰ অন্যতম উদীয়মান বি-স্কুল। <ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/news/education/article3981367.ece |title=Award for SCMS-Cochin |work=Business Line |access-date=12 November 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024115132/http://www.thehindubusinessline.com/news/education/article3981367.ece |archive-date=24 October 2012 }}</ref> আন এখন প্ৰধান বি-স্কুল এক্সআইএমই (XIME)-এ কোচিত এটা নতুন চৌহদ মুকলি কৰিছে। <ref>{{cite web |url=http://www.mbauniverse.com/article/id/6188/ |title=XIME Bangalore to inaugurate Kochi campus in November 2012 |publisher=Mbauniverse.com |date=4 September 2012 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008092127/http://www.mbauniverse.com/article/id/6188 |archive-date=8 October 2012 }}</ref> অন্যান্য আগশাৰীৰ ব্যৱস্থাপনামূলক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ৰাজগিৰি চেণ্টাৰ ফৰ বিজনেছ ষ্টাডিজ, কোচি বিজনেছ স্কুল, অমৃতা স্কুল অৱ বিজনেছ, এলবাৰ্টিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট আৰু টক-এইচ বি স্কুল অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰ আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত চাৰিখন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আছে। সেইকেইটা হ’ল পনেক্কাৰাত থকা অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ এণ্ড ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ, কালামাছেৰীত থকা কোচিন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, শ্ৰী নাৰায়ণ ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ আৰু কোলেনচেৰীত থকা এম.অ.এছ.চি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। কিছুমান প্ৰতিষ্ঠিত সাধাৰণ মহাবিদ্যালয় হৈছে মহাৰাজজ কলেজ, চেইণ্ট এলবাৰ্টছ কলেজ, চেইণ্ট টেৰেছাছ কলেজ, ছেক্ৰেড হাৰ্টছ কলেজ, ভাৰত মাতা কলেজ, একুইনাছ কলেজ, ডি পল ইনষ্টিটিউট অৱ সায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী (DIST) আৰু কোচিন কলেজ। চহৰখনৰ প্ৰধান অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা মহাবিদ্যালয়সমূহ হৈছে স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং CUSAT, কালামাছেৰীত থকা এছচিএমএছ স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড টেকন’লজী, মডেল ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজ, ৰাজগিৰি স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড টেকন’লজী আৰু ফিছেট (ফেডাৰেল ইনষ্টিটিউট অৱ সায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী)। <ref>{{cite web |url=http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=102&coursename=B.Tech |title=List of Institutions having B. Tech |publisher=[[Government of Kerala]] |access-date=12 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093140/http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=102&coursename=B.Tech |archive-date=13 January 2018 |archivedate=13 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093140/http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=102&coursename=B.Tech |deadurl=yes }}</ref> কেৰালাৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ আসন হোৱাৰ বাবে কেইবাখনো শীৰ্ষস্থানীয় আইনী শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ইয়াত আছে। চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়-এৰ্নাকুলাম হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ পুৰণি আইন শিক্ষালয়সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/edu/2004/12/28/stories/2004122800050100.htm |title=Education Plus Thiruvananthapuram : In the name of law |date=28 December 2004 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820172641/http://www.hindu.com/edu/2004/12/28/stories/2004122800050100.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=20 August 2010 |archivedate=11 January 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050111001556/http://www.hindu.com/edu/2004/12/28/stories/2004122800050100.htm |deadurl=yes }}</ref> CUSAT-ৰ স্কুল অৱ লিগেল ষ্টাডিজ (SLS) দেশৰ অন্যতম আগশাৰীৰ স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। চহৰখনত নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এডভান্সড লিগেল ষ্টাডিজ (NUALS) অৱস্থিত। ই ভাৰতৰ এখন অগ্ৰণী আইন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কেৰালাৰ একমাত্ৰ আইন মহাবিদ্যালয় যি ক্লেট (CLAT) পৰীক্ষাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত। ==সমাজসেৱামূলক সংগঠন== কোচিন চহৰৰ কিছুমান প্ৰধান অনাথ আশ্ৰম আৰু পুনৰ্সংস্থাপন আশ্ৰয়গৃহ হৈছে পাল্লুৰুথী ভেলীৰ পাল্লুৰুথী ৰিলিফ চেটেলমেণ্ট, ডন বস্ক’ স্নেহ ভৱন, ডন বস্ক’ বিগ বয়জ, ক্ৰেচেণ্ট গাৰ্লছ অনাথ আশ্ৰম, ৱাইএমচিএ বয়জ হোম, বাল ভৱন আৰু বাৎসল্য ভৱন। <ref>{{cite web |url=http://makeadiff.in/blog/cochin/centres/ |title=Centres |access-date=23 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820130526/http://makeadiff.in/blog/cochin/centres/ |archive-date=20 August 2011 |archivedate=20 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110820130526/http://makeadiff.in/blog/cochin/centres/ |deadurl=yes }}</ref> পাল্লুৰুথী ৰিলিফ চেটেলমেণ্ট কোচি পৌৰ নিগমৰ অধীনত আছে। পিপলছ কাউঞ্চিল ফৰ ছচিয়েল জাষ্টিচৰ সহযোগত ইয়াৰ পৰিচালনা কৰা হয়। <ref name=Reporter2011>{{Citation | title = Journey home for relief centre inmates | year = 2011 | journal = The Hindu | issue = 20 February }}</ref> ইয়াত প্ৰায় ৩০০ গৰাকী আৱাসী আছে। ইয়াৰে বহু লোক মানসিকভাৱে অসুস্থ। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ বাছ আস্থানৰ ওচৰত কোচি পৌৰ নিগমে মহিলাৰ বাবে এটা নৈশ আশ্ৰয়গৃহ চলায়। এই আশ্ৰয়গৃহটোৱে বিনামূলীয়া আৰু নিৰাপদ থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |title=Keeping Kochi updated |work=The Hindu |date=19 January 2004 |access-date=2 April 2011 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810151044/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |archive-date=10 August 2010 |archivedate=10 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100810151044/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |deadurl=yes }}</ref> মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা, বিনামূলীয়া আইনী সাহায্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৮৫ চনত ন্যায়াধীশ ভি. আৰ. কৃষ্ণ আয়াৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত পিপলছ কাউঞ্চিল ফৰ ছচিয়েল জাষ্টিচ গঠন কৰা হৈছিল। <ref>{{cite web |url=http://kelsa.nic.in/accorg.htm |title=Accredited Organisations |publisher=KELSA |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203074014/http://www.kelsa.nic.in/accorg.htm |archive-date=3 December 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://keralawomenscommission.gov.in/vanithaweb/images/pdf/serv.pdf |title=List of Service Providers |access-date=23 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110124195736/http://keralawomenscommission.gov.in/vanithaweb/images/pdf/serv.pdf |archive-date=24 January 2011 |archivedate=24 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124195736/http://keralawomenscommission.gov.in/vanithaweb/images/pdf/serv.pdf |deadurl=yes }}</ref> ডন বস্ক’ স্নেহ ভৱন কোচিৰ অধীনত থকা শিশুসকলৰ অনাথ আশ্ৰমসমূহ হৈছে স্নেহ ভৱন এমেক্স, স্নেহ ভৱন, বাৎসল্য ভৱন, ডন বস্ক’ আৰু বস্ক’ নিলয়ম। কোচিত ডন বস্ক’ৰ সহযোগত চাইল্ডলাইন ইণ্ডিয়া প্ৰকল্পটো গ্ৰহণ কৰা হৈছে। বিপদত পৰা আৰু সহায়ৰ প্ৰয়োজন হোৱা শিশুসকলে '১০৯৮' নম্বৰত যোগাযোগ কৰিব পাৰে। এইটো এটা টোল ফ্ৰী নম্বৰ। <ref>{{cite web |url=http://www.childlineindia.org.in/1098/CHILDLINE-Kochi-unearths-bonded-Labor.htm |title=News » Childline Kochi unearths bonded Labor |publisher=Childlineindia.org.in |date=22 September 2010 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022151623/http://childlineindia.org.in/1098/CHILDLINE-Kochi-unearths-bonded-Labor.htm |archive-date=22 October 2012 |archivedate=22 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022151623/http://childlineindia.org.in/1098/CHILDLINE-Kochi-unearths-bonded-Labor.htm |deadurl=yes }}</ref> স্নেহ ভৱন এনেক্স হৈছে শিশুৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ প্ৰথমটো কেন্দ্ৰ। শিশুসকলে ইয়াত এটা নিৰাপদ নৈশ আশ্ৰয়গৃহ হিচাপে থাকিব পাৰে। <ref>{{cite web |url=http://dbbangalore.org/houses/kerala/kochi/palluruthy/ |title=Palluruthy |publisher=dbbangalore.org |date=26 May 1974 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124002632/http://dbbangalore.org/houses/kerala/kochi/palluruthy/ |archive-date=24 November 2012 |archivedate=24 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121124002632/http://dbbangalore.org/houses/kerala/kochi/palluruthy/ |deadurl=yes }}</ref> স্নেহ ভৱন বাটৰ শিশু আৰু অস্বাস্থ্যকৰ তথা বিপদসংকুল পৰিৱেশৰপৰা অহা শিশুসকলৰ বাবে বাসস্থান। বাৎসল্য ভৱন কেন্দ্ৰটো কেৱল ৰাজপথৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা ছোৱালী বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ঘৰৰপৰা পলাই অহা ছোৱালী, বাটৰ শিশু, যৌনকৰ্মীৰ সন্তান, নিৰ্যাতিত শিশু আৰু শিশু শ্ৰমিকসকল ইয়াত থাকে। স্থানীয় বিদ্যালয়ত প্ৰাথমিক আৰু হাইস্কুল শিক্ষাপ্ৰদানৰ লগতে এই কেন্দ্ৰটোৱে আশ্ৰয়, খাদ্য, কাপোৰ আৰু শৈক্ষিক সাহায্য আগবঢ়ায়। <ref>{{cite web |url=http://www.dbsnehabhavan.org/overview.htm |title=Don Bosco Sneha Bhavan, Street Children, Young at Risk, Welfare, Palluruthy, Kochi |publisher=Dbsnehabhavan.org |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103222719/http://www.dbsnehabhavan.org/overview.htm |archive-date=3 November 2012 |archivedate=3 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103222719/http://www.dbsnehabhavan.org/overview.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ ভিতৰত স্বতন্ত্ৰভাৱে সামাজিক সেৱা আগবঢ়োৱা লোকেও বাস কৰে। ইটালীৰ চিষ্টাৰ ফেবিওলাই ফ’ৰ্ট কোচিত অনাথ শিশুসকলৰ বাবে "আশ্বাস ভৱন" নামৰ এটা আশ্ৰয়গৃহ চলায়। <ref>{{cite news|url=http://globalsistersreport.org/blog/q/ministry/q-sr-fabiola-fabbri-bringing-love-orphans-southern-india-43471|title=Q & A with Sr. Fabiola Fabbri, bringing love to orphans in southern India|newspaper=[[National Catholic Reporter]]|access-date=12 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093026/http://globalsistersreport.org/blog/q/ministry/q-sr-fabiola-fabbri-bringing-love-orphans-southern-india-43471|archive-date=13 January 2018}}</ref> ব্ৰাডাৰ জাডছনে পথত পৰিত্যক্ত অৱস্থাত থকা লোকসকলৰ বাবে নিজৰ বাহনতে এখন "মবাইল বাথ চাৰ্ভিচ" অৰ্থাৎ ভ্ৰাম্যমাণ স্নান সেৱা চলায়। <ref>{{cite web|url=http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=19477 |title=Indian Catholic's 'mobile bathroom' serves sick, abandoned |publisher=Catholic.org |date=17 April 2006 |access-date=12 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011192145/http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=19477 |archive-date=11 October 2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreelibrary.com/'Mobile+bath'+serves+the+sick+and+abandoned+in+southern+Indian+city.-a0145836561 |title='Mobile bath' serves the sick and abandoned in southern Indian city.|publisher=Thefreelibrary.com |date=5 May 2006 |access-date=12 November 2012 |archive-date=22 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130622110051/http://www.thefreelibrary.com/%27Mobile+bath%27+serves+the+sick+and+abandoned+in+southern+Indian+city.-a0145836561 |url-status=live }}</ref> ==গণমাধ্যম== [[File:Akshara mandiram - ernakulam.JPG|thumb|right|220px|মেৰিন ড্ৰাইভত অৱস্থিত অক্ষৰা মন্দিৰম। ]] কোচিৰপৰা প্ৰকাশিত প্ৰধান মালয়ালম বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত মালয়ালা মনোৰমা, মাতৃভূমি, চিৰাজ ডেইলী, মাধ্যমম, দেশাভিমানী, দীপিকা, কেৰালা কৌমূদী আৰু জন্মভূমি আদি অন্যতম। জনপ্ৰিয় ইংৰাজী বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত দ্য হিন্দু, দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ, দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া, দ্য পায়নিয়াৰ আৰু দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল অন্যতম। <ref name="Evieningers">{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |title = Keeping Kochi updated |work = The Hindu |date = 15 September 2003 |access-date = 2 June 2006 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20050507005936/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |archive-date = 7 May 2005 |archivedate = 10 August 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100810151044/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/09/15/stories/2003091500530200.htm |deadurl = yes }}</ref> চহৰখনৰপৰা কেইবাখনো সন্ধিয়াৰ বাতৰি কাকতো প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ উপৰি হিন্দী, কানাড়া, তামিল আৰু তেলুগুৰ দৰে অন্যান্য আঞ্চলিক ভাষাৰ বাতৰি কাকতো ইয়াত পোৱা যায়। চহৰখনৰপৰা কেইবাখনো বিত্তীয় বা ব্যাৱসায়িক আলোচনীও প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ ভিতৰত দ্য ইকনমিক টাইমছ, বিজনেছ লাইন, দ্য বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড আৰু দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ অন্যতম। সত্যদীপম, দ্য উইক আৰু বনিতাৰ দৰে প্ৰসিদ্ধ আলোচনী আৰু ধৰ্মীয় প্ৰকাশনসমূহো এই চহৰখনৰপৰাই প্ৰকাশিত হয়। কোচিত এছিয়ানেট প্লাছ, ফ্লাৱাৰ্ছ, জীৱন টিভি, মঝাভিল মনোৰমা, কাইৰালী ৱী, মনোৰমা নিউজ আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ টিভিৰ দৰে কেইবাটাও আগশাৰীৰ মালয়ালম টেলিভিছন চেনেলৰ কাৰ্যালয় আছে। ইয়াৰ লগতে এছিয়ানেট, কাইৰালী টিভি, অমৃতা টিভি আৰু দূৰদৰ্শনৰ দৰে প্ৰধান সংবাদ ব্যুৰ’সমূহ ইয়াত অৱস্থিত। প্ৰসাৰ ভাৰতীয়ে কোচিৰ কাক্কানাদত ইয়াৰ আৰ্থ ষ্টেচন আৰু সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে। ডিডি ডাইৰেক্ট+, ডিচ টিভি, এয়াৰটেল ডিজিটেল টিভি, ৰিলায়েন্স ডিটিএইচ, ছান ডাইৰেক্ট ডিটিএইচ আৰু টাটা স্কাইৰ জৰিয়তে ইয়াত উপগ্ৰহ টেলিভিছন সেৱা উপলব্ধ। কোচিৰপৰা সম্প্ৰচাৰিত হোৱা এফএম ৰেডিঅ’ চেনেলসমূহ হৈছে ৰেইনব’ এফএম (AIR) ১০১.৯ মেগাহাৰ্টজ, এআইআৰ কোচি ১০২.৩ মেগাহাৰ্টজ, ক্লাব এফএম ৯৪.৩ মেগাহাৰ্টজ <ref name="Club FM">{{cite web |title=Club FM |url=http://clubfm.in/ |publisher=Club FM |access-date=7 March 2011 |archive-date=15 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110315065659/http://clubfm.in/ |url-status=live }}</ref>, ৰেডিঅ’ মেংগো ৯১.৯ মেগাহাৰ্টজ <ref name="Radio Mango Cochin">{{cite web|title=Radio Mango Cochin|url=http://www.radiomango.in/cgi-bin/fm.dll/FM/home.do?tabId=1&BV_ID=@@@|access-date=7 March 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110312114947/http://www.radiomango.in/cgi-bin/fm.dll/FM/home.do?tabId=1&BV_ID=@@@|archive-date=12 March 2011}}</ref>, ৰেড এফএম ৯৩.৫ মেগাহাৰ্টজ <ref name="RED FM Kochi">{{cite web|title=RED FM Kochi|url=http://www.sunnetwork.org/redfm/kochi/index.asp|publisher=Kal Radio Limited|access-date=7 March 2011|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707152436/http://www.sunnetwork.org/redfm/kochi/index.asp|archive-date=7 July 2011|archivedate=7 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707152436/http://www.sunnetwork.org/redfm/kochi/index.asp|deadurl=yes}}</ref> আৰু ৰেডিঅ’ মিৰ্চী ১০৪.০ মেগাহাৰ্টজ। <ref name="Radio Mirchi">{{cite web|title=Radio Mirchi Kochi Launches|url=http://www.radioandmusic.com/biz/radio/private-fm-stations/160418-radio-mirchi-launches-kochi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419155327/http://www.radioandmusic.com/biz/radio/private-fm-stations/160418-radio-mirchi-launches-kochi|archive-date=19 April 2016|access-date=10 June 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://vipinmpd08.wordpress.com/all-stuffs/radio/ |title=Online Radio " Vipindas.co.nr |publisher=Vipinmpd08.wordpress.com |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227121346/http://vipinmpd08.wordpress.com/all-stuffs/radio/ |archive-date=27 February 2009 |archivedate=27 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227121346/http://vipinmpd08.wordpress.com/all-stuffs/radio/ |deadurl=yes }}</ref> কোচিক সজীৱ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ (বিশেষকৈ সমসাময়িক মালয়ালম চিনেমাৰ) প্ৰধান কেন্দ্ৰবিন্দু বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref name="Mollywood">{{cite news |author = Subin Mananthavady |url = http://www.passlinebusinessmagazine.com/ |title = Mollywood comes to Kochi |work = Passline Business Magazine |date = 30 April 2011 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130121192920/http://www.passlinebusinessmagazine.com/ |archive-date = 21 January 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130121192920/http://www.passlinebusinessmagazine.com/ |archivedate = 21 January 2013 |deadurl = yes }}</ref> যোৱা দুটা দশকৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ সৈতে সংগতি ৰাখি মনোৰঞ্জন উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে কোচিৰ উত্থান ঘটিছে। প্ৰতি বছৰে কোচিত বহুতো চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং কৰা হয়। <ref name="Movie shoot">{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Kochi-takes-centrestage-in-Mollywood/articleshow/17885745.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20130426090200/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-05/news-and-interviews/36149497_1_mattancherry-trivandrum-lodge-young-filmmakers | url-status=live | archive-date=26 April 2013 | title= Kochi takes centrestage in Mollywood | date=5 January 2013 | work=[[The Times of India]] | access-date=21 January 2013 }}</ref> কোচিত আধুনিক প্ৰযুক্তিৰে সমৃদ্ধ প্ৰডাকচন আৰু পোষ্ট-প্ৰডাকচনৰ সুবিধাও উপলব্ধ। <ref name="Filmmakers' hotspot">{{cite news | author=G. Krishnakumar | url=http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091500800200.htm | archive-url=https://archive.today/20130411021324/http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091500800200.htm | url-status=dead | archive-date=11 April 2013 | title=Filmmakers' hotspot | date=15 September 2006 | work=[[The Hindu]] | access-date=19 February 2013 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Megamedia">{{cite news | url=http://www.postproductionbuyersguide.com/megamedia-films_12_15_08.php | title=Megamedia Films launches post-production facility in Kochi | work=Post Production Buyer's Guide | date=15 December 2008 | access-date=21 January 2013 | url-status=dead | archive-url=https://archive.today/20130216162450/http://www.postproductionbuyersguide.com/megamedia-films_12_15_08.php | archive-date=16 February 2013 | archivedate=2 May 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150502200526/http://www.postproductionbuyersguide.com/megamedia-films_12_15_08.php | deadurl=yes }}</ref><ref name="Chithranjali unit coming to city">{{cite news |url = http://newindianexpress.com/states/kerala/article255393.ece |title = Chithranjali unit coming to city |work = The New Indian Express |date = 6 March 2010 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304095733/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article255393.ece |archive-date = 4 March 2016 |archivedate = 4 March 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304095733/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article255393.ece |deadurl = yes }}</ref><ref name="Chithranjali opens studio in Kochi">{{cite news |url = http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030750830200.htm |title = Chithranjali opens studio in Kochi |date = 7 March 2010 |access-date = 21 January 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100514110731/http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030750830200.htm |archive-date = 14 May 2010 |work = [[The Hindu]] |archivedate = 14 May 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100514110731/http://www.hindu.com/2010/03/07/stories/2010030750830200.htm |deadurl = yes }}</ref><ref name="Kochi sizzling onscreen">{{cite news |url = http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1439876.ece |title = Kochi sizzling onscreen |work = The New Indian Express |date = 29 January 2013 |access-date = 3 February 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130526145345/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1439876.ece |archive-date = 26 May 2013 |archivedate = 26 May 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130526145345/http://newindianexpress.com/cities/kochi/article1439876.ece |deadurl = yes }}</ref> এই কাৰণসমূহৰ বাবে অভিনেতা, কাৰিকৰী বিশেষজ্ঞ আৰু অন্যান্য জড়িত কৰ্মীসহ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক ডাঙৰ অংশই কোচিত বসবাস কৰে। <ref name="Making the right move">{{cite news |url = https://www.deccanchronicle.com/ |title = Making the right move |work = Deccan Chronicle |date = 10 October 2011 |access-date = 21 January 2013 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130120125730/http://www.deccanchronicle.com/ |archive-date = 20 January 2013 }}</ref><ref name="Kamal in Kochi">{{cite news | url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=11528395&tabId=20 | title=Kamal in Kochi | work=Malayala Manorama | date=6 May 2012 | access-date=21 January 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140531112231/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=11528395&tabId=20 | archive-date=31 May 2014 | url-status=dead }}</ref> ইয়াত ৫০খনতকৈও অধিক চিনেমা হল আছে য’ত মালয়ালম, তামিল, ইংৰাজী আৰু হিন্দী চিনেমা প্ৰদৰ্শিত হয়। এই চহৰখনতে ওবেৰন মলত চাৰিটা স্ক্ৰীণযুক্ত কেৰালাৰ প্ৰথমটো চিনে মাল্টিপ্লেক্স স্থাপন কৰা হৈছিল। গোল্ড চুক গ্ৰেণ্ডতো কিউ চিনেমাছৰদ্বাৰা পৰিচালিত চাৰিটা স্ক্ৰীণযুক্ত এটা চিনে মাল্টিপ্লেক্স আছে। ৯টা স্ক্ৰীণযুক্ত পিভিআৰ (PVR) হৈছে কোচিত থকা আন এটা ৰাষ্ট্ৰীয় মাল্টিপ্লেক্স ব্ৰেণ্ড আৰু ই লুলু ইণ্টাৰনেশ্যনেল শ্বপিং মলত অৱস্থিত। চেণ্টাৰ স্কোৱাৰ মলত ১১টা স্ক্ৰীণ থকা চিনেপলিছ হৈছে ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেগাপ্লেক্স ব্ৰেণ্ড। ওৱেষ্টফৰ্ড ইনষ্টিটিউট অৱ ফিল্ম টেকন’লজী কোচিত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=Story of WIFT – WIFT |url=https://www.wift.in/story-of-wift/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> কেৰালাৰ ভিতৰত এৰ্নাকুলাম জিলাতে আটাইতকৈ বেছি টেলিফোন সংযোগ আছে। <ref name="largest number of telephones">{{cite web |publisher = Public Relations Department, Kerala |work = Communications |url = http://www.prd.kerala.gov.in/industryinfra_main.htm |title = PRD Kerala |access-date = 19 February 2013 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425184054/http://www.prd.kerala.gov.in/industryinfra_main.htm |archive-date = 25 April 2013 |archivedate = 25 April 2013 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130425184054/http://www.prd.kerala.gov.in/industryinfra_main.htm |deadurl = yes }}</ref> এয়াৰচেল, এয়াৰটেল, আইডিয়া চেলুলাৰ, ভোডাফোন, ৰিলায়েন্স ইনফ’কম, টাটা ড’ক’ম’, জিঅ’, টাটা ইণ্ডিকম আৰু চৰকাৰী মালিকানাধীন বিএছএনএল-ৰ দৰে বিভিন্ন ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীয়ে দূৰসংযোগ সেৱা আগবঢ়ায়। সকলো ব্যক্তিগত খণ্ডৰ টেলিকম কোম্পানীৰ কেৰালা চাৰ্কলৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় কোচিতে অৱস্থিত। ==ক্ৰীড়া== কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই ফুটবল খেল স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। [[ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লীগ]] (ISL)-ত কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ দলে কোচি চহৰৰ লগতে সমগ্ৰ কেৰালা ৰাজ্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ব্লাষ্টাৰ্ছ হৈছে দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি সমৰ্থক থকা ক্লাবসমূহৰ অন্যতম। ছচিয়েল মিডিয়াত আটাইতকৈ বেছি অনুসৰণকাৰী থকা এছিয়াৰ ফুটবল ক্লাবসমূহৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান পঞ্চম। <ref>{{Cite web|last=Salikha|first=Adelaida|title=Top FIVE Asian Clubs With Highest Social Media Followers, Up to October 2018 |url=https://seasia.co/2018/10/31/top-five-asian-clubs-with-highest-social-media-followers-up-to-october-2018|access-date=17 September 2020|website=Good News from Southeast Asia|archive-date=13 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113012730/https://seasia.co/2018/10/31/top-five-asian-clubs-with-highest-social-media-followers-up-to-october-2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 June 2020|title=Indian Football: Five most-followed clubs on social media|url=https://khelnow.com/football/indian-football-clubs-social-media-followers/|access-date=10 September 2020|website=Khel Now|archive-date=13 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113014231/https://khelnow.com/football/indian-football-clubs-social-media-followers|url-status=dead}}</ref> কোচিত পূৰ্বে এফ চি কোচিন আৰু চিৰাগ ইউনাইটেড কেৰালা নামৰ দুটা ফুটবল ক্লাব আছিল। বৰ্তমান এই ক্লাব দুটা বন্ধ হৈ পৰিছে। এফ চি কোচিনক ভাৰতৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ বৃত্তিপৰায়ণ বা পেছাদাৰী ফুটবল ক্লাব বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref>{{cite web |url=http://www.cochinsquare.com/first-soccer-city-in-kochi/ |title=First Soccer City in Kochi &#124; Kochi Cochin News |publisher=Cochinsquare.com |date=30 April 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918230844/http://www.cochinsquare.com/first-soccer-city-in-kochi/ |archive-date=18 September 2010 |archivedate=18 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918230844/http://www.cochinsquare.com/first-soccer-city-in-kochi/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2010/04/29/stories/2010042951760100.htm |title=Metro Plus Kochi : A home for Josco |date=29 April 2010 |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629043133/http://www.hindu.com/mp/2010/04/29/stories/2010042951760100.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=29 June 2011 |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629043133/http://www.hindu.com/mp/2010/04/29/stories/2010042951760100.htm |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতত অনুষ্ঠিত হোৱা ২০১৭ চনৰ অনুৰ্ধ-১৭ ফিফা বিশ্বকাপ (FIFA U-17 World Cup) আয়োজন কৰা দেশৰ ৬খন চহৰৰ ভিতৰত কোচিও অন্যতম আছিল। <ref>{{cite news|title=Kochi to host U-17 FIFA World Cup matches |url=http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |publisher=Manoramaonline |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408234845/http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |archive-date= 8 April 2015 }}</ref> {{multiple image| align = left| direction = vertical| image1 = Jewharlal Nehru Stadium Kochi ISL 2016 Final.jpg| width1 = 220| alt1 =| caption1 = জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম ভাৰতৰ অন্যতম বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম| image2 = Rajiv Gandhi Indor Stadium Side View.JPG| width2 = 220| alt2 =| caption2 = কাডাভান্ত্ৰাত থকা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰত মহেশ ভূপতি টেনিছ একাডেমী অৱস্থিত}} কালুৰত অৱস্থিত জৱাহৰলাল নেহৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়ামখন ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ষ্টেডিয়াম আৰু তৃতীয় বৃহত্তম ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম। <ref>{{cite web |url=http://www.35thnationalgames.in/index.php?option=com_content&view=article&id=142&Itemid=54 |title=Jawaharlal Nehru Stadium |publisher=35th National Games |access-date=11 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630144529/http://www.35thnationalgames.in/index.php?option=com_content&view=article&id=142&Itemid=54 |archive-date=30 June 2017 |archivedate=30 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630144529/http://www.35thnationalgames.in/index.php?option=com_content&view=article&id=142&Itemid=54 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/specials/cricket/ipl2011/VenueDetails.aspx?venueid=73 |title=Nehru Stadium |work=The Hindustan Times |date=11 April 2011 |access-date=11 April 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110412225901/http://www.hindustantimes.com/specials/cricket/ipl2011/VenueDetails.aspx?venueid=73 |archive-date=12 April 2011 |archivedate=12 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110412225901/http://www.hindustantimes.com/specials/cricket/ipl2011/VenueDetails.aspx?venueid=73 |deadurl=yes }}</ref> এই ষ্টেডিয়ামখন ফুটবল আৰু ক্ৰিকেটৰ বাবে এক প্ৰধান ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ। কোচি চহৰখন ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) ক্ৰিকেটৰ পূৰ্বৰ দল 'কোচি টাঙ্কাৰ্ছ কেৰালা'ৰ গৃহভূমি আছিল। এই দলটোৱে ২০১১ চনৰ আইপিএল সংস্কৰণত খেলিবলৈ ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। অৱশ্যে এতিয়া এই দলটো বন্ধ হৈ পৰিছে। চহৰৰ সোঁমাজত মহাত্মা গান্ধী পথ (MG Road)-ত অৱস্থিত মহাৰাজজ ষ্টেডিয়ামখন ৰাজ্যখনৰ এক প্ৰধান এথলেটিকছ কেন্দ্ৰ। ইয়াত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ চিহ্নেটিক ট্ৰেক আৰু ঘাঁহৰ খেলপথাৰ আছে। <ref>{{cite web |url=http://www.zimbio.com/COCHIN/articles/251/NEW+INTERNATIONAL+STADIUM+CONFIRMED+COME+ERNAKULAM |title=New International Stadium Confirmed To Come in Ernakulam (Cochin) – Cochin |publisher=Zimbio |access-date=14 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323165933/http://www.zimbio.com/COCHIN/articles/251/NEW%2BINTERNATIONAL%2BSTADIUM%2BCONFIRMED%2BCOME%2BERNAKULAM |archive-date=23 March 2010 }}</ref> জিচিডিএ (GCDA)-ৰদ্বাৰা পৰিচালিত আম্বেদকাৰ ষ্টেডিয়ামখন কেৱল ফুটবলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কেৰালা চৰকাৰ আৰু ফিফা (FIFA)-ৰ পুঁজিৰে এই ষ্টেডিয়ামখনৰ উন্নয়ন কৰা হয়। <ref name="Ambedkar stadium to be developed">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3230015.ece | work=The Hindu | title=Development should go beyond city limits | date=26 March 2012 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20120804182551/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3230015.ece | archive-date=4 August 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120804182551/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article3230015.ece | archivedate=4 August 2012 | access-date=26 July 2026 | deadurl=yes }}</ref> [[স্পেইন]]ৰ বিখ্যাত ক্লাব ৰিয়েল মাদ্ৰিদে কোচিত এখন ফুটবল স্কুল স্থাপন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছে। কাডাভান্ত্ৰাত থকা ৰাজীৱ গান্ধী স্পৰ্টছ কমপ্লেক্স এখন প্ৰধান ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম। ইয়াক মূলতঃ বেডমিণ্টন, টেনিছ আৰু বাস্কেটবল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা ২৫ মিটাৰ × ১০ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ চুইমিং পুলটো ৰাজ্যখনৰ অন্যতম বৃহৎ জলক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ। ইয়াত নিয়মীয়াকৈ সাতুৰ প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰশিক্ষণ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। উদ্যোগমন্ডলত থকা ফেক্ট (FACT) খেলপথাৰ, ছেক্ৰেড হাৰ্টছ কলেজ খেলপথাৰ, কালামাছেৰীৰ এইচএমটি (HMT) খেলপথাৰ আৰু চেইণ্ট এলবাৰ্টছ কলেজ খেলপথাৰ ভলীবল, বেডমিণ্টন আৰু ক্ৰিকেট আদি বিভিন্ন খেলৰ বাবে অন্যান্য প্ৰধান প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ। <ref name="RSC cochin">{{cite web|url=http://www.rsccochin.org/show_sport.html|title=Swimming pool complex |publisher=Rajiv Gandhi Sports Centre |access-date=12 October 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801234948/http://www.rsccochin.org/show_sport.html?id=8 |archive-date= 1 August 2010 }}</ref> কোচি চহৰৰ ভিতৰত দুটা আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলত এটা গল্ফ ক’ৰ্ছ (Golf Course) আছে। আটাইতকৈ পুৰণি গল্ফ ক্লাবটো বোলগাট্টী পেলেচত অৱস্থিত। <ref name="Bolgatty Golf Course">{{cite web |publisher = Cochin Golf Club Society |url = http://www.cochingolfclub.com/ |title = Kochi Golf Club and Golf Course, Bolgatty |access-date = 24 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110208034454/http://cochingolfclub.com/ |archive-date = 8 February 2011 |archivedate = 8 February 2011 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110208034454/http://cochingolfclub.com/ |deadurl = yes }}</ref> ১৯০৩ চনত নিৰ্মিত এই ৯-হ’লৰ গল্ফ কেন্দ্ৰটো কোচিন গল্ফ ক্লাব ছ’চাইটীয়ে পৰিচালনা কৰে। কোচিন বিমানবন্দৰৰ ওচৰত থকা কোচিন গল্ফ এণ্ড কাণ্ট্ৰী ক্লাবটো কেৰালাৰ প্ৰথমটো ১৮-হ’লৰ গল্ফ ক’ৰ্ছ। চিয়াল (CIAL)-ৰদ্বাৰা পৰিচালিত এই খেলপথাৰখনৰ খেলাৰ এলেকা ৭,২০০ গজতকৈও অধিক। সকলো ঋতুৰ বাবে উপযোগী এই গল্ফ ক’ৰ্ছৰ ৯টা হ’লযুক্ত প্ৰথম পৰ্যায়ৰ কাম ২০১০ চনৰ মে’ মাহত সদস্য আৰু সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইয়াক ১৮-হ’লৰ ক’ৰ্ছলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। <ref name="CIAL Golf Club">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2688787.ece | work=The Hindu | title=18-Hole Golf Course To Be Opened Next Year | date=5 December 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20111207104602/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2688787.ece | archive-date=7 December 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20111207104602/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2688787.ece | archivedate=7 December 2011 | access-date=26 July 2026 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.hindu.com/2009/03/15/stories/2009031555941400.htm |title = Cochin Golf Cup |date = 15 March 2009 |access-date = 25 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110629043214/http://www.hindu.com/2009/03/15/stories/2009031555941400.htm |archive-date = 29 June 2011 |newspaper = [[The Hindu]] |archivedate = 29 June 2011 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110629043214/http://www.hindu.com/2009/03/15/stories/2009031555941400.htm |deadurl = yes }}</ref> পানীৰে আৱৰি থকাৰ বাবে এই চহৰখন ইয়টিং (Yachting) অৰ্থাৎ নাও চলোৱা খেলৰ বাবে অতি উপযোগী। কেৰালা ইয়টিং এছ’চিয়েশ্যন <ref name="KYA">{{cite web |publisher = Kerala Yachting Association |url = http://www.keralayachting.com/ |title = Kerala Yachting Association, Kochi |access-date = 12 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100923210831/http://www.keralayachting.com/ |archive-date = 23 September 2010 }}</ref> আৰু কোচিন ইয়ট ক্লাব চহৰখনতে অৱস্থিত। <ref name="KYC">{{cite web |publisher = Cochin Yacht Club |url = http://www.cochinyachtclub.com/home.html |title = Cochin Yacht Club |access-date = 12 October 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100213215521/http://www.cochinyachtclub.com/home.html |archive-date = 13 February 2010 }}</ref> এই দুয়োটা সংগঠনে নিয়মীয়াকৈ ইয়টিং প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰে। ২০০৮-০৯ চনৰ 'ভলভো ওচেন ৰেচ' (Volvo Ocean Race)-ৰ সময়ত হ’ল্ট বা জিৰণিৰ বাবে বাছনি কৰা কোচি একমাত্ৰ ভাৰতীয় চহৰ আছিল। {| class="wikitable mw-collapsible" |+চহৰখনত থকা পেছাদাৰী ক্ৰীড়া ক্লাবসমূহ |- ! ক্লাব!! খেল!! লীগ!! খেলপথাৰ!! প্ৰতিষ্ঠা |- |গোল্ডেন থ্ৰেডচ এফ চি<ref>{{Cite web |title=Golden Threads Football Club – Professional Football Club From Kerala |url=http://goldenthreadsfc.com |access-date=16 September 2023 |website=goldenthreadsfc.com}}</ref> |[[ফুটবল]] |কেৰালা প্ৰিমিয়াৰ লীগ |পানামপিল্লী খেলপথাৰ |২০১০ |- |কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ<ref>{{Cite web |title=Kerala Blasters FC – Official Website |url=https://keralablastersfc.in |access-date=16 September 2023}}</ref> |[[ফুটবল]] |[[ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লীগ]] |জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম |২০১৪ |- |কোচি ব্লু স্পাইকাৰ<ref>{{Cite web |title=Kochi Blue Spikers |url=http://kochibluespikers.com |access-date=16 September 2023 |website=kochibluespikers.com}}</ref> |[[ভলীবল]] |প্ৰ’ ভলীবল লীগ |ৰাজীৱ গান্ধী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম |২০১৮ |- |গডস্পীড কোচি<ref>{{Cite web |last=Aravind |first=V. S. |date=11 December 2022 |title=Akhil Rabindra wins Drivers Championship in inaugural Indian Racing League |url=https://thehindu.com |access-date=16 September 2023 |website=Sportstar}}</ref> |ৰেচিং |ইণ্ডিয়ান ৰেচিং লীগ | |২০২২ |- |কোচি কেডিচ |পাঞ্জা খেল |প্ৰ’ পাঞ্জা লীগ | |২০২৩ |- |ফোৰ্চা কোচি এফ চি |ফুটবল |ছুপাৰ লীগ কেৰালা |[[জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়াম]] |২০২৪ |} ==নৌসেনা== ভাৰতীয় নৌসেনাৰ তিনিটা প্ৰধান শাখাৰ অন্যতম ‘দাক্ষিণাত্য নৌসেনা কমাণ্ড’ (Southern Naval Command)-ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় ক’চিৰ আই এন এছ ভেন্দুৰুথীত অৱস্থিত। ইয়াক ফ্ল্যাগ অফিচাৰ কমাণ্ডিং-ইন-চিফৰদ্বাৰা পৰিচালনা কৰা হয়। দাক্ষিণাত্য নৌসেনা কমাণ্ডৰ অধীনত ফ্ল্যাগ অফিচাৰ চি ট্ৰেনিং (FOST), এটা প্ৰশিক্ষণ স্কোয়াড্ৰন, প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান তথা ঘাটি, স্থলবাহিনী আৰু জৰীপকাৰী জাহাজ আছে। ইয়াত এখন নৌসেনা বিমান ঘাটি আৰু এখন জাহাজ মেৰামতি কাৰখানাও আছে। <ref>{{cite web |url=https://www.indiannavy.nic.in/content/organisation-southern-naval-command-kochi |title=Organisation of Southern Naval Command, Kochi |publisher=[[Indian Navy]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709113148/https://www.indiannavy.nic.in/content/organisation-southern-naval-command-kochi |archive-date=9 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiannavy.nic.in/content/ins-grauda-aviation-establishment |title=INS Grauda (Aviation Establishment) |publisher=[[Indian Navy]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112214842/https://www.indiannavy.nic.in/content/ins-grauda-aviation-establishment |archive-date=12 January 2018 }}</ref> ইয়াত ভাৰতীয় নৌসেনা দিৱসো উদ্‌যাপন কৰা হয়। এইটো এটা সপ্তাহজোৰা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান, য’ত যুদ্ধজাহাজ, বিমান, হেলিকপ্টাৰ আৰু নৌসেনাৰ অন্যান্য সঁজুলিসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। <ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Navy-Day-celebrations/article14879509.ece |title=Navy Day celebrations |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164100/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Navy-Day-celebrations/article14879509.ece |archive-date=3 March 2018 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/26/navy-week-celebration-in-kochi-from-november-28-1683183.html |title=Navy Week celebration in Kochi from November 28 |newspaper=[[The New Indian Express]] |access-date=12 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113093134/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/26/navy-week-celebration-in-kochi-from-november-28-1683183.html |archive-date=13 January 2018 }}</ref> কোচিন শ্বিপয়াৰ্ড লিমিটেড ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ জাহাজ নিৰ্মাণ আৰু মেৰামতি প্ৰতিষ্ঠান। <ref>{{cite web|url=http://www.cochinshipyard.com/credentials.html |title=Welcome to Cochin Shipyard : ISO 9001 Certified Shipyard of the Millenium |publisher=Cochinshipyard.com |access-date=15 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914061304/http://cochinshipyard.com/credentials.html |archive-date=14 September 2013 }}</ref> ২০২০ চনত ই ভাৰতীয় নৌসেনাৰ বাবে প্ৰথমখন থলুৱা বিমানবাহী জাহাজ (Aircraft Carrier) সাজি উলিয়াইছিল। <ref>{{Cite news |last=Gurung |first=Shaurya Karanbir |date=2020-02-10 |title=Structural and outfitting work of India's first indigenous aircraft carrier complete |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/structural-and-outfitting-work-of-indias-first-indigenous-aircraft-carrier-complete/articleshow/74070075.cms?from=mdr |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026230934/https://m.economictimes.com/news/defence/structural-and-outfitting-work-of-indias-first-indigenous-aircraft-carrier-complete/articleshow/74070075.cms |archive-date=2022-10-26 |access-date=2024-08-21 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> == ভগ্নী চহৰসমূহ == কোচিৰ সৈতে ভগ্নী চহৰৰ সম্পৰ্ক থকা চহৰসমূহ হ’ল: *{{flagicon|United States}} নৰফ’ল্ক, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ<ref>{{cite web|publisher=Norfolk Sister City Association|url=http://www.norfolksistercities.org/sister-cities/kochi-india/|title=Kochi, India – Norfolk Sister City Association|access-date=13 January 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220135136/https://www.norfolksistercities.org/sister-cities/kochi-india/|archive-date=20 December 2017}} </ref> *{{flagicon|United States}} মেনলো পাৰ্ক, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ <ref>{{cite news |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-menlo-park-sign-agreement-on-cultural-and-economic-exchange/article6885223.ece |title=Kochi, Menlo Park sign agreement on cultural and economic exchange |access-date=13 January 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164100/http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-menlo-park-sign-agreement-on-cultural-and-economic-exchange/article6885223.ece |archive-date=3 March 2018 }} </ref> *{{flagicon|Russia}} পিয়াটিগ’ৰ্স্ক, ৰাছিয়া <ref>{{cite web |publisher=Centre for Heritage, Environment and Development |url=http://www.c-hed.org/?p=2108 |title=Association with Pyatigorsk |access-date=13 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026150305/http://www.c-hed.org/?p=2108 |archive-date=26 October 2016 }} </ref> ==তথ‍্য উৎস== {{reflist}} == অধিক পঢ়ক == *মা হুয়ান: ইয়িং য়াই শেং লান, ''দি অভাৰঅল ছাৰ্ভে অৱ দি অ’চেনছ শ্ব’ৰ্চ'', জে. ভি. জি. মিলছৰদ্বাৰা অনূদিত, ১৯৭০ হাকলুইট চছাইটি, পুনৰ্মুদ্ৰণ ১৯৯৭, হোৱাইট লটাছ প্ৰেছ, {{ISBN|974-8496-78-3}} *প্লানকেট, আৰ, কেনন, টি, ডাভিছ, পি, গ্ৰীনৱে, পি আৰু হাৰ্ডিং, পি (২০০১), লনলী প্লেনেট চাউথ ইণ্ডিয়া, লনলী প্লেনেট, {{ISBN|1-86450-161-8}} *মনোৰমা য়েৰবুক ২০০৩ (ইংৰাজী সংস্কৰণ), {{ISBN|81-900461-8-7}} *ৰবাৰ্ট চাৰ্লছ ব্ৰিষ্ট’। ''কোচিন চাগা'', পাইকো পাব্লিচিং হাউচ; দ্বিতীয় সংস্কৰণ (১৯৬৭), {{OCLC|1659055}} *কে. চি. জাকাৰিয়া, এছ. ইৰুদায়া ৰাজনৰদ্বাৰা ''আনএম্প্লয়মেণ্ট ইন কেৰালা এট দি টাৰ্ণ অৱ দি ২০থ চেন্সুৰী ইনচাইটচ ফ্ৰম দি চিডিএছ গাল্ফ মাইগ্ৰেশ্যন ষ্টাডিজ'' *কে পি পদ্মনাভ মেননৰদ্বাৰা ''কোচি ৰাজ্যচৰিত্ৰম'' পি (১৯১৪) * "অখিলবিজ্ঞানকোষম" * ''মালয়ালম বিশ্বকোষ'' * ডি চি বুক্স মাল্টিমিডিয়া চিৰিজ == বহিঃসংযোগ == *[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kochi&params=9_55_52.3_N_76_16_02.3_E_type:city(677381)_region:IN জিঅ’হেক – কোচি] {{Commons category|Kochi, Kerala|কোচি}} {{Sister project links|Kochi|voy=Kochi}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 0cf2awv5mgq663hqdxu8j2drve86ipo 0 138145 647715 643648 2026-10-25T21:23:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = শবৰীমালা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰ মন্দিৰ | image = Sabarimala 2.jpg | caption = শবৰীমালাৰ মূল উপাসনা স্থলৰ প্ৰাংগন | map_type = India Kerala#India | map_caption = শবৰীমালা মন্দিৰ (কেৰালা) | coordinates = {{coord|9|26|04.6|N|77|04|53.0|E|display=inline,title}} | country = [[ভাৰত]] | state = [[কেৰালা]] | district = পাথানামথিট্টা জিলা | location = শবৰীমালা | elevation_m = 1260 | deity = শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰৰ অৱতাৰ হিচাপে [[আয়াপ্পান]] | festivals = মকৰাভিলাক্কু, [[মকৰ সংক্ৰান্তি]] (১৪ জানুৱাৰী) | architecture = কেৰালাৰ স্থাপত্যশৈলী (পৰম্পৰাগত কেৰালা বাস্তু শাস্ত্ৰ) | temple_board = ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ড | temple_quantity = | monument_quantity = | year_completed = একাদশ শতিকা (অধিক প্ৰাচীন ইতিহাস থকা স্থান) | creator = পৰম্পৰা অনুসৰি আৰ্য কেৰালা বৰ্মন (আয়াপ্পান), পন্দলমৰ ৰজা | website = {{URL|https://sabarimala.kerala.gov.in/}} | functional_status = সক্ৰিয় (নিয়ন্ত্ৰিত তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়সূচী)}} '''শবৰীমালা শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰ মন্দিৰ'''<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Sabarimala |url=https://sabarimala.kerala.gov.in/ |access-date=2024-01-21 |website=sabarimala.kerala.gov.in |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240106173241/https://sabarimala.kerala.gov.in/ |archivedate=2024-01-06 |deadurl=yes}}</ref> ({{lang-ml|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രം}}) ({{IPA|ml|ʃabəɾimala}}) [[কেৰালা]]ত অৱস্থিত এক প্ৰসিদ্ধ হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰী ধৰ্ম শাস্ত্ৰৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ইয়াত ভগৱানক ‘ভগৱান আয়াপ্পান’ হিচাপে পূজা কৰা হয়। তেওঁক ভগৱান [[শিৱ]] আৰু [[মোহিনী]]ৰ (ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ স্ত্ৰী অৱতাৰ) পুত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |date=2019-08-04 |title=Mohini – The Only Female Avatar of Lord Vishnu |url=https://vedicfeed.com/mohini-female-avatar-of-lord-vishnu/ |publisher=Vedicfeed}}</ref> এই মন্দিৰটো ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ পাথানামথিট্টা জিলাৰ শবৰীমালা পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত। মন্দিৰটো পেৰিয়াৰ বাঘ্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ ১৮টা পাহাৰেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |title=The Story Of Sabarimala: Origin, Beliefs And Controversy Over Women Entry |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/the-story-of-sabarimala-origin-beliefs-and-controversy-on-women-entry-1933477 |access-date=2023-11-02 |website=NDTV.com}}</ref> ই বিশ্বৰ ভিতৰতে অন্যতম বৃহৎ বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় তীৰ্থস্থান। ইয়ালৈ প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ১০ৰপৰা ১৫ নিযুততকৈও অধিক ভক্তৰ আগমন ঘটে। <ref>{{Cite news |date=2011-01-15 |title=Why millions throng Sabarimala shrine |newspaper=DailyBhaskar |url=http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116063414/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |url-status=dead |archive-date=16 January 2011 |access-date=2016-12-02 |archivedate=2011-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707231619/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |title=Indo-Americans shocked at Sabarimala tragedy |newspaper=Sify |url=http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |url-status=dead |access-date=2016-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515015423/http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |archive-date=2011-05-15 |archivedate=2011-05-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515015423/http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |date=2014-12-27 |title=Record collection at Sabarimala |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021232303/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece |archive-date=2018-10-21}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-28 |title=Women to enter Sabarimala temple today: Weird laws against women from all over the world |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/sabarimala-temple-ends-ban-on-women-kerala-1351711-2018-09-28 |publisher=India Today}}</ref> এই মন্দিৰটো কেৱল মণ্ডল পূজা (প্ৰায় ১৫ নৱেম্বৰৰপৰা ২৬ ডিচেম্বৰ) <ref>{{Cite news |url=https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |title=Sabarimala Temple Opening Dates 2018 to 2019 – Chennaivision |date=2018-01-01 |work=Chennaivision |access-date=2018-01-16 |archive-date=13 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113035503/https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |url-status=dead |archivedate=2018-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113035503/https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |deadurl=yes }}</ref>, মকৰাভিলাক্কু বা মকৰ সংক্ৰান্তি (১৪ জানুৱাৰী), মহা তিৰুমল সংক্ৰান্তি (১৪ এপ্ৰিল) আৰু প্ৰতিটো মালায়ালম মাহৰ প্ৰথম পাঁচটা দিনতহে উপাসনাৰ বাবে খোলা থাকে। ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত কেইবাটাও ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সংমিশ্ৰণৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ হৈছে এই শবৰীমালা মন্দিৰ। <ref>{{Cite web |last=CK |first=Faisal |date=2018-11-20 |title=Sabarimala epitomises confluence of various faiths in India |url=https://www.nationalheraldindia.com/opinion/sabarimala-epitomises-confluence-of-various-faiths-in-india |access-date=2023-11-02 |website=National Herald |language=en}}</ref> ==উৎপত্তি আৰু আখ্যানসমূহ== [[ভাগৱত পুৰাণ]]ৰ মতে, [[সমুদ্ৰ মন্থন]]ৰ ঘটনাৰ পিছত হিন্দু ভগৱান [[শিৱ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[পাৰ্বতী]]য়ে বৈকুণ্ঠ দৰ্শন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকে ভগৱান [[বিষ্ণু]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[লক্ষ্মী]]ক লগ পাইছিল। শিৱই বিষ্ণুক তেওঁৰ বিখ্যাত আৰু ধুনীয়া [[মোহিনী]] অৱতাৰ দেখুৱাবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। বিষ্ণুৱে মোহিনীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰাৰ লগে লগে শিৱ তেওঁৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। মোহিনীয়ে দৌৰি পলাই যাবলৈ ধৰিছিল আৰু শিৱই তেওঁৰ পিছে পিছে খেদি গৈছিল। তেওঁলোকৰ মিলনৰ ফলত দেৱতা শাস্তাৰ জন্ম হৈছিল। এই কাৰ্যৰ পিছত শিৱই তেওঁৰ আধ্যাত্মিক শক্তি হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত শিৱ আৰু মোহিনী নিজ নিজ বাসস্থানলৈ ঘূৰি গৈছিল। শাস্তাক ‘হৰিহৰপুত্ৰ’ বুলিও জনা যায়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে হৰি (বিষ্ণু) আৰু হৰ (শিৱ) ৰ পুত্ৰ। যিহেতু মোহিনীৰ কোনো প্ৰকৃত জৰায়ু নাছিল, সেয়েহে শাস্তাৰ জন্ম মোহিনীৰ উৰুৰপৰা হৈছিল। <ref>{{Cite book |last=Rao |first=T.A. Gopinath |title=Elements of Hindu Iconography |year=1914 |publisher=Dalcassian Publishing Company |location=Delhi |pages=Vol.Two, Part II, p.486–487}}</ref> আয়াপ্পানক শাস্তাৰেই এটা ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। <ref>{{Cite book |last=Jayashankar |first=S |title=Temples of Kerala |year=1997 |publisher=Directorate of Census Operations |location=Trivandrum |pages=159}}</ref> শাস্তাৰ উপাসনা দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ এটা অংশ।<ref>''Asian Mythologies'' |Yves Bonnefoy |University of Chicago Press, 15 May 1993</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ লগতে সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুতো শাস্তা মন্দিৰ আছে। <ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/shrines-for-sastha-in-eight-forms/article5425348.ece |title=Shrines for Sastha, in eight forms |newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> কুলাথুপুঝা, আৰ্যনকাভু, আছানকোভিল, শবৰীমালা আৰু পুন্নম্বলমেডুত থকা পাঁচটা শাস্তা মন্দিৰ বিষ্ণুৰ অৱতাৰ পৰশুৰামৰ সৈতে জড়িত বুলি কোৱা হয়। <ref name=":5">{{Cite book |last=Vaidyanathan |first=K.R |title=Temple and Legends of Kerala |publisher=BHARATIYA VIDYA BHAVAN |year=1982 |pages=70–75}}</ref> কুলাথুপুঝাত শাস্তাক শিশু দেৱতা হিচাপে পূজা কৰা হয়। আৰ্যনকাভু মন্দিৰত তেওঁক কিশোৰ ব্ৰহ্মচাৰী হিচাপে উপাসনা কৰা হয়। আছানকোভিল মন্দিৰটো দেৱতাগৰাকীৰ গৃহস্থাশ্ৰমৰ (সংসাৰী জীৱন) সৈতে জড়িত। তাত তেওঁক ঘোঁৰাৰ ওপৰত বহি তৰোৱাল হাতত লৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হৈছে। লগতে তেওঁৰ সৈতে তেওঁৰ পত্নী পুষ্কলা আৰু পূৰ্ণাও থাকে। শবৰীমালা মন্দিৰটো দেৱতাগৰাকীৰ বাণপ্ৰস্থ আশ্ৰমৰ সৈতে জড়িত। আনহাতে পুন্নম্বলমেডু বা কান্তামালা মন্দিৰত দেৱতাগৰাকীক শ্ৰেষ্ঠ যোগী হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref name=":5" /><ref>{{Cite book |last=Sekar |first=Radhika |title=The Sabarimalai Pilgrimage ad Ayyappan Cultus |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private limited |year=1992 |isbn=81-208-1056-2 |edition=1st |location=Delhi |pages=19}}</ref> ===মণিকন্দনৰ আখ্যান=== ভূতনাথোপখ্যানম নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে, ঋষি সূতই তেওঁৰ অনুগামীসকলক আয়াপ্পানৰ জন্মৰ কাহিনী শুনাইছিল। দেৱী [[দুৰ্গা]]ই [[মহিষাসুৰ]]ক বধ কৰাৰ পাছত তেওঁৰ ভগ্নী মহিষীয়ে দেৱতাসকলৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল’বলৈ আহিছিল। মহিষীয়ে এক ঘোৰ তপস্যা কৰাৰ পাছত [[ব্ৰহ্মা]] তেওঁৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈছিল। ব্ৰহ্মাই মহিষীক এক অমৰত্বৰ বৰ দিছিল। এই বৰ অনুসৰি কেৱল বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মিলনৰপৰা জন্ম হোৱা এজন মানুহেহে তেওঁক বধ কৰিব পাৰিব। বিষ্ণু আৰু শিৱৰ কেতিয়াও সন্তান হ’ব নোৱাৰে বুলি জানি মহিষী অহংকাৰী হৈ পৰিছিল। তেওঁ পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গ দখল কৰি ভগৱানক পূজা কৰা সকলোকে নিৰ্দয়ভাৱে হত্যা কৰিছিল। দেৱতাসকল ভীত আৰু অসহায় হৈ পৰিছিল, সেয়েহে তেওঁলোকে বিষ্ণুৰ সহায় বিচাৰিছিল। শিৱ আৰু মোহিনী অৱতাৰ ধাৰণ কৰা বিষ্ণুৰ মিলনৰ ফলত ‘মণিকন্দন’ (যাৰ ডিঙিত এটা ঘণ্টা বন্ধা থাকে) নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হৈছিল। মণিকন্দনক দক্ষিণ ভাৰতৰ পম্পা নদীৰ পাৰত এৰি থৈ যোৱা হৈছিল। পন্দলম বংশৰ নিঃসন্তান ৰজা ৰাজশেখৰে এই শিশুটিক বিচাৰি পাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰতে ৰাণীয়েও এটা সন্তান প্ৰসৱ কৰিলে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে মাণিকান্দনক অপছন্দ কৰিছিল আৰু তেওঁক আঁতৰাবলৈ এখন আঁচনি তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁ ৰাণীক নিজৰ অসুস্থতাৰ মিছা নাটক কৰিবলৈ কৈছিল আৰু দাবী কৰিছিল যে কেৱল বাঘৰ গাখীৰ খালেই তেওঁৰ চিকিৎসা সম্ভৱ হ’ব। বাৰবছৰীয়া মণিকন্দনে তেওঁৰ তোলনীয়া মাতৃৰ বাবে বাঘৰ গাখীৰ বিচাৰি অৰণ্যলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। অৰণ্যৰ মাজেৰে যোৱা এই যাত্ৰাত তেওঁ মহিষীক বধ কৰে। মহিষীৰ মৃত্যুত দেৱতাসকল আনন্দিত হৈছিল। [[ইন্দ্ৰ]], [[অগ্নি]], [[বৰুণ]], [[বায়ু]] আৰু [[কুবেৰ]] আয়াপ্পানৰ সন্মুখত প্ৰতিভাত হৈছিল আৰু তেওঁক সহায় কৰিব বুলি কৈছিল। দেৱতাসকলে বাঘৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল আৰু মণিকন্দনে সেই বাঘবোৰৰ সৈতে ৰাজ্যলৈ ঘূৰি আহিছিল। বাঘেৰে পৰিবেষ্টিত মণিকন্দনক দেখাৰ লগে লগে ৰাজশেখৰে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ আঁৰৰ সত্যটো বুজি পাইছিল আৰু তেওঁক শাস্তি দিবলৈ উদ্যত হৈছিল। কিন্তু মণিকন্দনে তেওঁক তেনে কৰাত বাধা দিছিল। তেওঁ কৈছিল যে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ বাবেই মহিষী বধৰ ঐশ্বৰিক অভিযানটো ক্ষিপ্ৰতৰ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ৰাজশেখৰে মণিকন্দনৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাইছিল। মণিকন্দনে তেওঁক থাকিবলৈ এটা মন্দিৰৰ প্ৰয়োজন বুলি কৈছিল। মণিকন্দনে তেওঁৰ পিতৃ আৰু নাগৰিকসকলক তেওঁৰ সৈতে আহিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। মণিকন্দনে আকাশলৈ এটা কাঁড় মাৰি পঠিয়াইছিল। সেই কাঁড়ডাল অৱশেষত শবৰীমালা পাহাৰৰ চূড়াত পৰিছিল। মণিকন্দনে ৰজাক মাটিৰপৰা পাহাৰৰ চূড়ালৈকে মাত্ৰ ১৮টা খট‌খটী নিৰ্মাণ কৰিবলৈ কৈ স্বৰ্গলৈ আৰোহণ কৰিছিল। <ref>{{Cite book |last=Sekar |first=Radhika |title=The Sabarimali Pilgrimage and Ayyappan Cultus |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private Limited |year=1992 |isbn=81-208-1056-2 |edition=1st |location=Delhi |pages=15–16}}</ref> মাটিৰপৰা ওখ পাহাৰটোলৈ মাত্ৰ ১৮টা খট‌খটী নিৰ্মাণ কৰাটো অসম্ভৱ বুলি ৰাজশেখৰে ভাবিছিল। তেতিয়া পৰশুৰাম তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰতিভাত হৈছিল আৰু ৰজাক মন্দিৰ নিৰ্মাণত সহায় কৰিব বুলি কৈছিল। অৱশেষত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পৰশুৰামে মণিকন্দনৰ এটা পৱিত্ৰ শিলৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰিছিল। এই মূৰ্তিটোত মণিকন্দনৰক আয়াপ্পান হিচাপে যোগাসনৰ মুদ্ৰাত বহি থকা দেখুওৱা হৈছে। তেওঁৰ সোঁহাতেৰে অভয় মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, বাঁওহাতখন বাওঁ উৰুত ৰখা হৈছে, ভৰি দুখন এখন কাপোৰেৰে বন্ধা আছে আৰু তেওঁ এটা বেদীত বহি আছে। === অন্যান্য দেৱ-দেৱীৰ সৈতে জড়িত আখ্যানসমূহ=== [[File:Sabarimala temple during Periyar butterfly survey at Sabarimala, 2014 (5).jpg|thumb| পদিনাট্টম পডীৰ বাঁওফালে ভালিয়াকাদুট্টা স্বামী আৰু সোঁফালে কৰুপ্পু স্বামী তথা কৰুপ্পাই আম্মাৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত মন্দিৰ আছে। ]] ভালিয়াকাদুট্টা স্বামী (জ্যেষ্ঠ কদুট্টা স্বামী) আৰু কোচুকাদুট্টা স্বামী (কনিষ্ঠ কদুট্টা স্বামী) দুয়ো আছিল ভগৱান আয়াপ্পানৰ সেনাবাহিনীৰ দুই কিংবদন্তি সেনাপতি। ভালিয়াকাদুট্টাৰে পন্দলম ৰাজ্যৰ সেনাবাহিনীক নেতৃত্ব দিছিল। আনহাতে ইনজিপাৰাই কালাৰীৰ এজন পাকৈত যোদ্ধা কোচুকাদুট্টাৰ তেওঁৰ সহযোগী হৈ পৰিছিল। তেওঁলোকে একেলগে সাহসেৰে যুঁজি কাৰীমালা যুদ্ধত উদয়নৰ ইনজিপাৰাই দুৰ্গ ধ্বংস কৰিছিল। এই যুদ্ধত কোচুকাদুট্টাই নিজৰ ভৰি দুখন হেৰুৱায়ো যুঁজ দিছিল। যেতিয়া আয়াপ্পান শবৰীমালাত নিজৰ সমাধিৰ ঠাইলৈ ঘূৰি আহে, তেতিয়া কোচুকাদুট্টাই তাতেই থাকি সেৱা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। <ref>{{Cite web |title=வலியகடுத்த சுவாமி மற்றும் கொச்சுகடுத்த சுவாமி {{!}} சபரிமலையின் துணிச்சலான படைவீரகள் |url=https://www.keralatourism.org/sabarimala/ |access-date=2025-12-30 |website=Sabarimala |language=ta}}</ref> তেওঁৰ উপাসনা স্থলখন মালিকাপুৰথাম্মা উপাসনা স্থলৰ ওচৰত অৱস্থিত। <ref name=":11">{{Cite web |last=ഓണ്‍ലൈന്‍ |first=ജന്മഭൂമി |date=2024-11-15 |title=പുണ്യദര്‍ശന പാതയില്‍ പമ്പ മുതല്‍ സന്നിധാനം വരെ |url=https://janmabhumi.in/2024/11/15/3306446/samskriti/from-pampa-to-sannidhanam-on-punyadarshan-path/ |access-date=2025-12-30 |website=Janmabhumi |language=en-US}}</ref> ভালিয়াকাদুট্টাৰ উপাসনা স্থলখন পদিনাট্টম পডীৰ (পৱিত্ৰ খট‌খটী) বাঁওফালে অৱস্থিত।<ref name=":11" /><ref name=":12" /> কৰুপ্পু স্বামী আৰু কৰুপ্পাই আম্মা আছিল অৰণ্যবাসী লোক। তেওঁলোকে উদয়নক পৰাস্ত কৰাত ভগৱান আয়াপ্পানক সহায় কৰিছিল। তেওঁলোকৰ অলৌকিক শক্তিৰ বাবে তেওঁলোকক শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ বাবে উৎসৰ্গিত এখন উপাসনা স্থল পদিনাট্টম পডীৰ সোঁফালে অৱস্থিত। <ref name=":12">{{Cite web |title=Upadevadhas {{!}} Sabarimala |url=https://sabarimala.kerala.gov.in/index.php/upadevadhas |access-date=2025-12-30 |website=sabarimala.kerala.gov.in |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251013045834/http://sabarimala.kerala.gov.in/index.php/upadevadhas |archivedate=2025-10-13 |deadurl=yes}}</ref> ===ৰামৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== [[File:Sabaripeedam 1.jpg|thumb|শবৰীপীঠম, যি স্থানত [[শবৰী]]য়ে ভগৱান ৰামৰপৰা মোক্ষ লাভ কৰিছিল। ]] শবৰী [[ৰামায়ণ]]ত উল্লেখ থকা [[ৰাম]]ৰ এগৰাকী জনজাতীয় ভক্ত আছিল। ‘শবৰীমালা’ শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "শবৰীৰ পাহাৰ।" <ref name=":6">{{Cite news |date=2018-10-18 |title=What you might want to know about Sabarimala |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/et-explains/what-you-might-want-to-know-about-sabarimala/articleshow/66273712.cms |access-date=2023-03-20 |issn=0013-0389}}</ref> আখ্যান অনুসৰি, শবৰীয়ে ঋষ্যমুখ পৰ্বতৰ পাদদেশৰ ওচৰত ঋষি মতংগক লগ পাইছিল। ঋষি মতংগ তেওঁৰ গুৰু হৈ পৰিছিল আৰু শবৰীয়ে বহু বছৰ ধৰি ভক্তিৰে তেওঁৰ সেৱা কৰিছিল। মতংগই মৃত্যুশয্যাত থকা অৱস্থাত ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ৰামে তেওঁক দৰ্শন দিবলৈ আহিব। তেওঁ শবৰীক ৰামৰ আগমনলৈ অপেক্ষা কৰিবলৈ কৈছিল। সেই সময়ৰপৰাই শবৰীয়ে প্ৰতিদিনে কেৱল ৰামৰ বাবে বগৰী সংগ্ৰহ কৰিবলৈ নিজৰ আশ্ৰম এৰি ওলাই গৈছিল। তেওঁ এটা বগৰী ছিঙি মুখত দি সোৱাদ লৈছিল। যদি বগৰীটো মিঠা আছিল, তেন্তে তেওঁ ইয়াক নিজৰ পাচিত ৰাখিছিল আৰু তিতা বগৰীবোৰ পেলাই দিছিল। কিয়নো তেওঁ বিচাৰিছিল ৰামে কেৱল মিঠা বগৰীহে খাওক। সীতাৰ সন্ধানত থাকোঁতে ৰামে শবৰীৰ আশ্ৰম দৰ্শন কৰে। শবৰীয়ে সংগ্ৰহ কৰা বগৰীবোৰ ৰামক খাবলৈ দিছিল। <ref name=":7">{{Cite web |title=Why Lord Ayyappa shrine is called Sabarimala temple |url=https://www.indiatoday.in/india/story/why-lord-ayyappa-shrine-is-called-sabarimala-temple-1390621-2018-11-17 |access-date=2023-03-20 |website=India Today |date=17 November 2018 |language=en}}</ref> শবৰীমালাৰ যিটো স্থানত ৰামে শবৰীক মোক্ষ প্ৰদান কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, তাক ‘শবৰী পীঠম’ বুলি কোৱা হয়। <ref>{{Cite web |title=It's pure spiritual bliss to trek from Pampa to Sabarimala |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/11/29/sabarimala-pilgrimage-all-you-need-to-know-about-the-spiritual-trek-live.html |access-date=2025-12-23 |website=onmanorama.com |language=en |archivedate=2026-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260106060902/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/11/29/sabarimala-pilgrimage-all-you-need-to-know-about-the-spiritual-trek-live.html |deadurl=yes }}</ref> ৰামে এজন ঐশ্বৰিক ব্যক্তিক তপস্যা কৰি থকা দেখি শবৰীক তেওঁ কোন বুলি সুধিছিল। শবৰীয়ে কৈছিল যে তেওঁ শাস্তা (আয়াপ্পান)। শাস্তায়ো ৰামক লগ পাই আদৰণি জনাইছিল।<ref name=":6" /><ref name=":7" /> ==মন্দিৰ== {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = | background color = #FFFFFF | header = শবৰীমালা মন্দিৰ | image1 = Sannidhanam sabarimala.jpg | caption1 = মূল মন্দিৰ | image2 = Sabaripeedam at sabarimala.jpg | width2 = | caption2 = শবৰীপীঠম | width3 = | border = 2px | header_align = center | image4 = 18 steps at sabarimala.jpg | width4 = | caption4 = গৰ্ভগৃহলৈ লৈ যোৱা ১৮টা খট‌খটী অৰ্থাৎ পদিনাট্টম পডী | width5 = | caption5 = তিৰুমুত্তাম | image6 = Sabarimala Garbhagudi.jpg | width6 = | caption6 = পৱিত্ৰ গৰ্ভগৃহ | total_width = | alt1 = }} ===ইতিহাস=== শবৰীমালা মন্দিৰৰ কোনো প্ৰাচীন বা মধ্যযুগীয় উল্লেখ পোৱা নাযায়। অৱশ্যে মধ্যযুগৰ শেষৰফালৰ কিছু উল্লেখ এতিয়াও পোৱা যায়। পন্দলম ৰাজপৰিয়ালে ১৭৯৩ চনত এখন বন্ধকী দস্তাবেজ তৈয়াৰ কৰিছিল। এই দস্তাবেজ অনুসৰি ৰাজপৰিয়ালটোৱে শবৰীমালা মন্দিৰৰপৰা হোৱা আয় অন্তৰ্ভুক্ত থকা ৰাজহ ট্ৰাভাংকুৰ ৰাজ্যক বন্ধক দিছিল।<ref>Pandalam adamaanam, Malayalam year 969, in T.K. Velupillai, Travancore</ref> এই মন্দিৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি লিখিত তথ্য ১৮১৮ চনৰ বুলি পোৱা যায়। সেই সময়ত লেফটেনেণ্ট বি. এছ. ৱাৰ্ডে মন্দিৰটোৰ এটা বিৱৰণ দিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে জানুৱাৰী মাহৰ পাঁচদিনীয়া বাৰ্ষিক উৎসৱত প্ৰায় ১০,০০০ ৰপৰা ১৫,০০০ ভক্ত উপস্থিত আছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে সেই সময়লৈকে এই মন্দিৰটো এখন প্ৰতিষ্ঠিত উপাসনা স্থল হৈ পৰিছিল। <ref name=":10">{{cite news |last=Shenoy Karun |first= |date=24 October 2018 |title=Sabarimala temple: Popularity began to grow only in 1930s |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/popularity-began-to-grow-in-1930s/articleshow/66340490.cms |access-date=30 December 2025 |work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web |title=Memoir of the Survey of the Travancore and Cochin States |url=https://www.theweek.in/news/india/2018/11/22/british-era-survey-report-says-sabarimala-ban-existed-even-200-years-ago.amp.html |access-date=30 December 2025 |publisher=Kerala Gazetteers Department (reprint) }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৮৬৩ চনত ৱাৰ্ড আৰু কনৰে এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। তাত শবৰীমালা আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book |author1=Benjamin Swain Ward |author2=Peter Eyre Conner |title=Memoir of the survey of Travancore and Cochin states, Vol. 1 |year=1863 |pages=136 |language=English}}</ref> ১৯০২ চনত ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকে এটা নিৰ্দেশ জাৰী কৰিছিল। অগ্নিকাণ্ডৰ বাবে ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা শবৰীমালা মন্দিৰটো পুনৰ মেৰামতি কৰিবলৈ এই নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। মাভেলিক্কাৰাৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী পোলাচিৰাক্কল পৰিয়ালৰ কছুম্মেন মুথাললীক ইয়াৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ ঠিকা দিয়া হৈছিল আৰু তেৱেই এই কাম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। <ref>{{Cite book |last=Balslev |first=Anindita N.|author-link=Anindita Balslev |title=On World Religions: Diversity, not Dissension |publisher=Sage Publications India Pvt. Ltd. |year=2014 |isbn=9788132118343 |edition=1st |pages=218 |language=English}}</ref> ইয়াৰ পিছৰ উল্লেখ ১৯০৬ চনত ভি. নাগম আয়াৰদ্বাৰা সংকলিত ‘ট্ৰাভাংকোৰ ষ্টেট মেনুৱেল’ত পোৱা যায়। তাতো বাৰ্ষিক মণ্ডল পূজাৰ সময়ত ১০,০০০ তকৈও অধিক তীৰ্থযাত্ৰীয়ে শবৰীমালা দৰ্শন কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":10" /><ref>{{cite book |last=Aiya |first=V. Nagam |url=https://printing.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/07/Travancore-State-Manual-1906.pdf |title=The Travancore State Manual, Volume II |publisher=Travancore Government Press |year=1906 |access-date=30 December 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424115049/https://printing.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/07/Travancore-State-Manual-1906.pdf |archivedate=24 April 2021}}</ref>১৯২৯ চনত দিৱান বাহাদূৰ এল. এ. কৃষ্ণ আয়াৰে তেওঁৰ এটা প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰিছিল যে মকৰাভিলাক্কু উৎসৱৰ সময়ত ৪০,০০০ তীৰ্থযাত্ৰী মন্দিৰলৈ আহিছিল।<ref name=":10" /> ১৯৫০ চনত এটা দুষ্কৃতিকাৰীৰ আক্ৰমণৰ পিছত মন্দিৰটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। <ref name="MenonReport">{{cite book |last1=Menon |first1=K Kesava |url=http://firstministry.kerala.gov.in/wp-content/uploads/pdf/bills/Reports/tmple_arsn.pdf |title=Sabarimala Temple Arson Case |date=1950 |publisher=Government Press |location=Trivandrum |access-date=8 January 2020 |archivedate=26 November 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126233732/http://firstministry.kerala.gov.in/wp-content/uploads/pdf/bills/Reports/tmple_arsn.pdf }}</ref> ইয়াৰ বাবে কাৰো ওপৰত কোনো গোচৰ তৰা হোৱা নাছিল। <ref>{{cite journal |last1=Jeffrey |first1=Robin |date=1980 |title=What the Statues Tell: The Politics of Choosing Symbols in Trivandrum |url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_fall-1980_53_3/page/494 |journal=Pacific Affairs |volume=53 |issue=3 |page=494 |doi=10.2307/2757305 |jstor=2757305}}</ref> দেৱতাৰ পূৰ্বৰ শিলৰ মূৰ্তিটোৰ ঠাইত প্ৰায় ডেৰ ফুট ওখ পঞ্চলোহাৰ (পাঁচটা ধাতুৰ সংকৰ ধাতু) এটা মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছিল। কেৰালাৰ চেংগানুৰৰ থাট্টাবিলা বিশ্বকৰ্মা পৰিয়ালৰ নীলকান্ত পনিক্কৰ আৰু তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আয়াপ্পা পনিক্কৰে এই পঞ্চলোহাৰ মূৰ্তিটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। ৰাজপ্ৰমুখ শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল বলৰাম বৰ্মাই মাভেলিক্কাৰাৰ ইডাভানকাডন টি. এন. পদ্মনাভন আচাৰীক এই নতুন মূৰ্তি নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ পৰিদৰ্শক হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। <ref>{{cite web |date=24 December 2018 |title=Adivasis stake a claim on Sabarimala |url=https://www.forwardpress.in/2018/12/adivasis-stake-a-claim-on-sabarimala/}}</ref> ১৯৫০ চনৰ আৰম্ভণিতে পি. টি. ৰাজনৰ প্ৰচেষ্টাত আয়াপ্পানৰ বৰ্তমানৰ পঞ্চলোহাৰ মূৰ্তিটো শবৰীমালাত স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে সমগ্ৰ মাদ্ৰাজ ৰাজ্যত ইয়াৰ এক শোভাযাত্ৰা উলিওৱা হৈছিল। <ref name="faces_of_murukan">{{cite book |last=Clothey |first=Fred W. |title=The Many Faces of Murukan̲: The History and Meaning of a South Indian God |url=https://archive.org/details/manyfacesofmuruk0000clot |author2=A. K. Ramanujan |publisher=Walter De Gruyter |year=1978 |isbn=978-90-279-7632-1 |page=[https://archive.org/details/manyfacesofmuruk0000clot/page/201 201]}}</ref><ref name="palanivelrajan_obituary1">{{cite news |last=Kumar |first=S. Vijay |date=21 May 2006 |title=Madurai mourns its colossal boss |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514063306/http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |archive-date=14 May 2007 |access-date=27 July 2026 |archivedate=14 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070514063306/http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬৯ চনত মন্দিৰত ধ্বজস্তম্ভ স্থাপন কৰা হয়। <ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/my-choroonu-was-in-sabarimala-on-my-mothers-lap-tka-nair/articleshow/66003421.cms |title=My 'choroonu' was in Sabarimala on my mother's lap: TKA Nair |access-date=5 March 2020}}</ref> ===স্থাপত্য আৰু উপাসনা স্থলসমূহ=== চান্নিধানম (মূল মন্দিৰ) প্ৰায় ৪০ ফুট ওখ এক সমতল ভূমিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Master Plan for Sabarimala Built Fabric Analysis Module |url=https://ntca.gov.in/assets/uploads/Reports/sabarimala/Vol2_Mod4_Built_frabric_analysis_module.pdf}}</ref><ref name="sanidhanam">{{Cite web |url=http://lordayyappa.com/sabarimala/sannidhanam-sabarimala.php |title=Sannidhanam sabarimala meaning {{!}} Brief on sabarimala sannidhanam |website=lordayyappa.com |access-date=2016-12-02}}</ref><ref name="mala">{{Cite web |url=http://www.sabarimala.org/sannidhanam.htm |title=Sabarimala-The pilgrimage is a symbol of love, equality, and devotion |website=www.sabarimala.org |access-date=2016-12-02}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই মন্দিৰটো এটা স্বৰ্ণ-উদ্ধাৰিত বা সোণালী পাতেৰে আবৃত চালি আৰু ওপৰত চাৰিটা সোণৰ কলচি থকা গৰ্ভগৃহ, দুটা মণ্ডপম আৰু বলিবেদী থকা ‘বলিকলপুৰা’ৰে গঠিত। <ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=Sabarimala Temple's Mandala-Makaravilakku season: The significance of the temple among the pilgrims |url=https://www.news9live.com/knowledge/sabarimala-temple-mandala-makaravilakku-season-the-significance-of-the-temple-among-the-pilgrims-2352719 |access-date=2023-12-07 |website=News9live |language=en-US}}</ref> ১৮টা পৱিত্ৰ খট‌খটী অৰ্থাৎ ‘পদিনাট্টম পডী’ হৈছে মন্দিৰলৈ যোৱা মূল চিৰি বা প্ৰৱেশপথ। প্ৰচলিত পৰম্পৰা অনুসৰি, "ইৰুমুডিক্কেট্টু" (পৱিত্ৰ টোপোলা) নোলোৱাকৈ কোনো তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই ১৮টা পৱিত্ৰ খট‌খটীৰে ওপৰলৈ উঠিব নোৱাৰে। ১৯৮৫ চনত এই ১৮টা খট‌খটীক পঞ্চলোহাৰে আৱৰণ দিয়া হৈছিল। আয়াপ্পানৰ বিশ্বাসী সেনাপতি ভালিয়াকাদুট্টা স্বামীৰ উপাসনা স্থলখন পদিনাট্টম পডীৰ বাঁওফালে আৰু কৰুপ্পু স্বামী তথা কৰুপ্পাই আম্মাৰ উপাসনা স্থলখন পদিনাট্টম পডীৰ সোঁফালে অৱস্থিত। <ref name=":11" /> ১৯৯১ চনৰ কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায় অনুসৰি, যিসকল লোকে "ইৰুমুডিক্কেট্টু" কঢ়িয়াই অনা নাই তেওঁলোকৰ বাবে উত্তৰফালৰ দুৱাৰখন খোলা ৰখা হয়।<ref name="khc91">Kerala High Court (5 April 1991) Bench: K Paripoornan, K B Marar; Source: [https://indiankanoon.org/doc/1915943/] (accessed Sunday 1 May 2016)</ref> আয়াপ্পানৰ সতীয়া ভাতৃ কান্নিমূলা গণপতিৰ উপাসনা স্থল গৰ্ভগৃহৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত আছে। ভক্তসকলে ভঙা নাৰিকলৰ এটা অংশ (নেইথেংগা) পৱিত্ৰ অগ্নিকুণ্ডত (আঝি) অৰ্পণ কৰে। ইয়াত গণপতি হোম হৈছে প্ৰধান উপাসনা প্ৰক্ৰিয়া বা ভোগ।<ref name="mala" /> মালিকাপুৰথাম্মাৰ মন্দিৰটো চান্নিধানমৰপৰা মাত্ৰ কেইগজমান দূৰত অৱস্থিত। এই মন্দিৰটোৰ গুৰুত্ব প্ৰায় আয়াপ্পানৰ সমপৰ্যায়ৰ। বিশ্বাস কৰা হয় যে আয়াপ্পানৰ এক বিশেষ নিৰ্দেশ আছিল যে তেওঁ মালিকাপুৰথ আম্মাক নিজৰ বাঁওফালে বিচাৰিছিল। অগ্নিকাণ্ডত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পূৰ্বে মালিকাপুৰম কাষত কেৱল এখন ‘পীঠ প্ৰতিষ্ঠা’ (পৱিত্ৰ আসন) আছিল। ব্ৰহ্মশ্ৰী কন্দৰাৰু মহেশ্বৰাৰু তন্ত্ৰীয়ে মালিকাপুৰথ আম্মাৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰিছিল। দেৱীৰ হাতত শংখ, চক্ৰ আৰু বৰদা অভয় মুদ্ৰা থাকে। মূৰ্তিটো বৰ্তমান সোণৰ গোলাকাৰে আৱৰি ৰখা হৈছে। যোৱা দশকত এই মন্দিৰটোও পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ শংকু আকৃতিৰ চালি আৰু সোপানমকো সোণালী পাতেৰে আবৃত কৰা হৈছে। <ref name="amma">{{Cite web |url=http://www.vaikhari.org/malikappurathamma.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604233409/http://www.vaikhari.org/malikappurathamma.html |url-status=usurped |archive-date=4 June 2016 |title=Malikappurathamma Malikappuram Temple Sabarimala |website=www.vaikhari.org |access-date=2016-12-02}}</ref> [[File:ശബരിമല2.JPG|thumb|শবৰীমালাত থকা নাগৰাজ উপাসনাস্থল]] খোজেৰে যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলে আয়াপ্পান আৰু কান্নিমূলা গণপতিৰ দৰ্শন কৰাৰ পাছত নাগৰাজৰ দৰ্শন আৰু ভোগ আগবঢ়াবলৈ আগবাঢ়ে। নাগৰাজৰ উপাসনা স্থলখন মণিমণ্ডপমৰ সন্মুখত আছে। পাহাৰীয়া দেৱ-দেৱীসকলৰ উপাসনা স্থলসমূহ বাঁওফালে, মালিকাপুৰথাম্মা মন্দিৰৰ পিছফালে অৱস্থিত। <ref>{{Cite web |title=കാനനവാസനെ വണങ്ങി... |url=https://www.manoramaonline.com/news/sunday/2017/11/11/Sabarimala-pilgrim-center.html |access-date=2025-12-31 |website=ManoramaOnline}}</ref> মণিমণ্ডপম হৈছে সেই ঠাই য’ত ভগৱান আয়াপ্পানে মৰা কাঁড়ডাল পৰিছিল আৰু ইয়াক তেওঁ নিজৰ বাসস্থান হিচাপে বাছি লৈছিল। ইয়াৰ দেৱালবোৰ ভগৱান আয়াপ্পানৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন দৃশ্য আৰু কাহিনী খোদিত কৰা পিতলৰ পাতেৰে সজোৱা হৈছে। মকৰা বিলাক্কু উৎসৱৰ সময়ত এই মণিমণ্ডপম ভক্তসকলৰ বাবে কেৱল ছয় দিনৰ বাবে খোলা থাকে। <ref>{{Cite web |title=Manimandapam {{!}} The Sacred Spot of Lord Ayyappa at Sabarimala |url=https://www.keralatourism.org/sabarimala/ |access-date=2025-12-31 |website=Sabarimala |language=en}}</ref> ==প্ৰশাসন== শবৰীমালা মন্দিৰ বৰ্তমান ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। এইটো ১৯৫০ চনৰ ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আইন ১৫-ৰ অধীনত গঠিত এক সংবিধিবদ্ধ স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা। মন্দিৰৰ সম্পত্তি, ৰীতি-নীতি, উৎসৱ আৰু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ কল্যাণৰ বুজ লোৱাৰ দায়িত্ব এই ব’ৰ্ডৰ ওপৰত ন্যস্ত। <ref>{{cite web |title=About Travancore Devaswom Board |url=https://travancoredevaswomboard.org/about/? |access-date=30 December 2025 |website=Travancore Devaswom Board}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে শবৰীমালাৰ আশে-পাশে থকা ‘মালা আৰ্য’ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে এই মন্দিৰত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি সম্পন্ন কৰিছিল বুলি দাবী কৰে। জনজাতীয় নেতাসকলৰ মতে, উনবিংশ শতিকালৈকে মালা আৰায়াসকলে ‘থেনঅভিষেকম’ (আয়াপ্পানৰ মূৰ্তি মৌৰে স্নান কৰোৱা প্ৰথা) আৰু মকৰ জ্যোতি প্ৰজ্বলনৰ দৰে ৰীতি-নীতি পৰিচালনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত থাঝামন মডম পৰিয়ালৰ পুৰোহিতসকলে পৰিচালনা কৰা ব্ৰাহ্মণীয় ৰীতি-নীতিৰদ্বাৰা এই প্ৰথাবোৰ সলনি কৰা হয়। <ref>{{cite news |last= |first= |title=Sabarimala: Kerala's Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sabarimala-belonged-us-kerala-s-mala-araya-tribe-challenge-thantri-family-91167 |work=The News Minute |date=2018-11-08 |access-date=30 December 2025}}</ref> জনজাতীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু দাবী কৰিছে যে ১৮০০ চনৰ দশকত পন্দলম ৰাজপৰিয়ালে মালা আৰায়া সম্প্ৰদায়টোক তাৰপৰা উচ্ছেদ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতেই ৰীতি-নীতিসমূহৰ ব্ৰাহ্মণকৰণ হয় আৰু থাঝামন পৰিয়ালে পুৰোহিতৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। <ref>{{cite news |last=Ameerudheen |first=TA |title=Twist in Sabarimala tale: Kerala's Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://scroll.in/article/900283/twist-in-sabarimala-tale-keralas-mala-araya-adivasi-tribe-claims-ownership-of-the-hill-shrine |work=Scroll.in |date=4 Nov 2018 |access-date=30 December 2025}}</ref> ৰজাৰ শাসনকালত থাঝামন মডমক শবৰীমালা মন্দিৰৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ‘তন্ত্ৰী’ ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ পুৰোহিত আৰু মন্দিৰৰ মুৰব্বী। শবৰীমালা মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় বিষয়সমূহৰ সিদ্ধান্ত লোৱাটো এই পৰিয়ালৰে কৰ্তব্য। মন্দিৰ প্ৰাংগনত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া সকলো ধৰ্মীয় পূজা-অৰ্চনা আৰু উৎসৱত তন্ত্ৰীসকল উপস্থিত থকাটো অপৰিহাৰ্য। <ref>{{cite news |last= |first= |date=18 October 2018 |title=This word means Travancore Devaswom Board, erstwhile Pandalam royal family, Thazhamon family |url=https://indianexpress.com/article/explained/this-word-means-travancore-devaswom-board-erstwhile-pandalam-royal-family-thazhamon-family-5417041/? |access-date=30 December 2025 |work=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news |date=2019-01-09 |title=Kerala govt has no control over priest, says tanthri family |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/govt-has-no-control-over-priest-says-tanthri-family/articleshow/city/thiruvananthapuram/govt-has-no-control-over-priest-says-tanthri-family/articleshow/67443763.cms |access-date=2025-12-30 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশৰ পিছত, ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰপৰা ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডে প্ৰতিদিনে ৫,০০০ গৰাকী ভক্তক মন্দিৰ দৰ্শনৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছে। <ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-11-20 |title=After Kerala HC order, Travancore Devaswom Board caps Sabarimala spot bookings at 5,000 per day |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/after-kerala-hc-order-travancore-devaswom-board-caps-sabarimala-spot-bookings-at-5000-per-day/article70302319.ece |access-date=2025-12-30 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==ধৰ্মীয় প্ৰথাসমূহ== ===হৰিৱাৰাসনম: ভক্তিগীতিমূলক নিচুকনি গীত=== হৰিৱাৰাসনম শবৰীমালাৰ ভগৱান আয়াপ্পানক নিচুকাবলৈ গোৱা এশ বছৰ পুৰণি এক ভক্তিগীতিমূলক নিচুকনি গীত। ৰাতি মন্দিৰৰ দুৱাৰ বন্ধ কৰাৰ সময়ত দেৱতাগৰাকীক প্ৰতীকাত্মকভাৱে টোপনি নিয়াবলৈ এই গীতটো গোৱা হয়। এই গীতটো সংস্কৃতমিশ্ৰিত মালায়ালম ভাষাত ৰচিত। ইয়াক অষ্টক (আঠটা স্তৱকযুক্ত) ছন্দত লিখা হৈছে। <ref name=":13">{{Cite news |title=Travancore Devaswom Board To Rerecord Lord Ayyappa's Lullaby |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/travancore-devaswom-board-to-rerecord-lord-ayyappas-lullaby-1777404 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035204/https://www.ndtv.com/kerala-news/travancore-devaswom-board-to-rerecord-lord-ayyappas-lullaby-1777404 |archive-date=2020-11-09 |access-date=2025-12-31 |work=NDTV.com}}</ref> ১৯৫০ চনত মন্দিৰৰ মুখ্য পুৰোহিত (মেলচান্থি) পদত থকা ৱাডাক্কাথিল্লাহু ঈশ্বৰন নাম্বুথিৰিয়ে এই কীৰ্তন গোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল। আথাজাপূজাৰ পিছত তেওঁ সংস্কৃত নিচুকনি গীত (উৰাক্কুপাট্টু) হৰিৱাৰাচনম আবৃত্তি কৰিছিল। প্ৰতি নিশা মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বন্ধ কৰাৰ ঠিক আগতেই এই আবৃত্তি কৰা হয়। কম্বনকুডি সুন্দৰম কুলাথু আয়াৰে ৰচনা কৰা ‘শাস্তাস্তুতি কদম্বম’ নামৰ প্ৰকাশনখনত এই কীৰ্তনটো পোৱা যায়। এই গীতটোত আয়াপ্পানক বেদত উল্লেখ থকা ‘হৰিহৰপুত্ৰ’ দেৱতা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। <ref>{{Cite book |last=JITHEESH |first=P.M |title=Sabarimala - Social History of a temple in Kerala |publisher=LeftWord |year=2022 |isbn=978-81-940778-3-1 |pages=86–89 |language=English}}</ref> ===নেইঅভিষেকম: দেৱতাৰ চৰণত পৱিত্ৰ ভোগ অৰ্পণ=== এইটো এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় ৰীতি। তীৰ্থযাত্ৰীসকলে তেওঁলোকৰ ‘পল্লিকেট্টু’ বা ‘ইৰুমুডি’ৰ (মূৰত কঢ়িয়াই নিয়া হাতৰ তাঁতৰ কপাহী কাপোৰেৰে সজা দুটা খোপযুক্ত মোনা) ভিতৰত পৱিত্ৰ ঘিউ লৈ আহে। সেই পৱিত্ৰ ঘিউ আয়াপ্পানৰ মূৰ্তিৰ ওপৰত ঢালি এই অভিষেক কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে জীৱাত্মাৰ সৈতে পৰমাত্মাৰ মিলন। ===প্ৰসাদ: পৱিত্ৰ ভোগ বিতৰণ=== [[File:Aravana Payasam.png |alt=Aravana Payasam|thumb |আৰাভানা পায়সম]] শবৰীমালা মন্দিৰৰ মূল প্ৰসাদ হৈছে আৰাভানা পায়সম আৰু আপ্পম। ‘আপ্পম’ হৈছে চাউল, কদলীপাজম (এবিধ বিশেষ কল) আৰু ঘিউৰে তৈয়াৰী এটা মিঠা লাডু। আনহাতে ‘আৰাভানা’ হৈছে এবিধ ডাঠ আৰু মিঠা পায়সম।[৫১] ‘আৰাভানা’ শব্দটো কেনেকৈ গঠিত হৈছে তাৰ এক ব্যাখ্যা আছে। চাউলৰ মালায়ালম শব্দ ‘আৰি’ৰপৰা ‘আৰা’, পানীৰ মালায়ালম শব্দ ‘ভেল্লাম’ৰপৰা ‘ভা’ আৰু ঘিউৰ মালায়ালম শব্দ ‘নেই’ৰপৰা ‘না’ লৈ এই তিনিওটা অংশ যোগ কৰি এই শব্দটো তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এই ‘না’ শব্দটো পিছলৈ ‘ণা’ লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। <ref>{{Cite web |last=TV9 |first=Malayalam |date=2025-11-17 |title=അരി, വെള്ളം, നെയ്യ് ചേർന്ന്... എങ്ങനെ അരവണ ഉണ്ടായി? {{!}} Aravana Payasam at Sabarimala Origin: From Simple Offering to Signature Prasad |url=https://www.malayalamtv9.com/lifestyle/food/aravana-payasam-at-sabarimala-origin-from-simple-offering-to-signature-prasad-2162554.html |access-date=2025-12-31 |website=Malayalam TV9 |language=ml}}</ref> ট্ৰাভাংকোৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ মুখ্য আয়ুক্তগৰাকীয়ে জনাইছে যে ব’ৰ্ডে মহীশূৰৰ ‘কেন্দ্ৰীয় খাদ্য প্ৰযুক্তি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান’ক কাৰিকৰী পৰামৰ্শদাতা হিচাপে নিযুক্তি দিছে। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে শবৰীমালা মন্দিৰৰ আৰাভানা, আপ্পম আৰু অন্যান্য প্ৰসাদ প্ৰস্তুত কৰাৰ মানদণ্ড আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা নিশ্চিত কৰিবলৈ কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article3731927.ece |title= CFTRI to monitor quality of Sabarimala prasadom | date= 6 August 2012}}</ref> ===উৎসৱ=== ====মকৰাভিলাক্কু: মকৰ ৰাশিৰ পোহৰৰ উৎসৱ==== ভাৰতৰ কেৰালাৰ শবৰীমালা মন্দিৰত [[মকৰ সংক্ৰান্তি]]ৰদিনা বাৰ্ষিক মকৰাভিলাক্কু উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। সংস্কৃতত মকৰাভিলাক্কু বা মকৰ সংক্ৰান্তিৰ অৰ্থ হৈছে মকৰ ৰাশিৰ উৎসৱ। এই উৎসৱত ‘তিৰুৱাভৰণম’ (ভগৱান আয়াপ্পানৰ পৱিত্ৰ অলংকাৰ) শোভাযাত্ৰা আৰু শবৰীমালা পাহাৰৰ মন্দিৰত এক বৃহৎ সমাৱেশ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই দিনটোত এই ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি দৰ্শন কৰিবলৈ প্ৰতি বছৰে প্ৰায় পাঁচ লাখ ভক্তৰ আগমন ঘটে। ====মকৰজ্যোতি: মকৰ সংক্ৰান্তিৰ সৈতে জড়িত মহাজাগতিক পোহৰ==== মকৰজ্যোতি হৈছে ‘লুব্ধক’ নামৰ মহাজাগতিক তৰাটোক দিয়া নাম। মকৰ সংক্ৰান্তিৰ মুহূৰ্তত ই আকাশত প্ৰতিভাত হয়। ইয়াৰ পিছতে পৱিত্ৰ আৰতি কৰা হয় আৰু পুন্নম্বলমেডুত মকৰাভিলাক্কু প্ৰজ্বলন আৰম্ভ হয়। ===তীৰ্থযাত্ৰা=== [[File:pathanamthitta-to-sabarimala.jpg |thumb |right |200px |শবৰীমালালৈ যোৱা দিশ নিৰ্দেশ কৰা এখন ফলক। এই বহুভাষিক ফলকখনত ওপৰৰপৰা তললৈ ক্ৰমে হিন্দী, মালায়ালম, তামিল, কানাড়া, তেলেগু আৰু ইংৰাজী ভাষাত লিখা হৈছে। ]] [[File:Sabarimala pilgrims.jpg |right|thumb |তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ ভিৰ নিয়ন্ত্ৰণ। ]] ====পৰম্পৰাগত ৪১ দিনীয়া তীৰ্থযাত্ৰা==== শবৰীমালা মন্দিৰৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়সীমা পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত। ইয়াৰ উপৰি তীৰ্থযাত্ৰীসকলে এই যাত্ৰাৰ বিভিন্ন পৰ্যায়সমূহ এক শৃংখলাবদ্ধ পদ্ধতিৰে সম্পন্ন কৰিব লাগে। <ref>{{Cite book |last=P.M |first=Jitheesh |title=Sabarimala - Social History Of a Temple in Kerala |publisher=LeftWord |year=2022 |isbn=978-81-940778-3-1 |edition=1st |location=New Delhi |pages=127 |language=English}}</ref> শবৰীমালাৰ এই তীৰ্থযাত্ৰা মালায়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ বৃশ্চিক মাহৰ (বৃশ্চিক ৰাশিৰ সময়ত) প্ৰথম দিনটোত আৰম্ভ হয় আৰু ধনু মাহৰ (ধনু ৰাশিৰ সময়ত) ১১সংখ্যক দিনত শেষ হয়। এই ৪১ দিনীয়া তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়ছোৱাক ‘মণ্ডল’ (ঋতু) বুলি জনা যায়। গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি ই ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰী মাহত পৰে। <ref name=":2">{{Cite web |last=nedunal |date=2017-02-14 |title=Sabarimala Opening Dates 2020 |url=https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |access-date=2020-01-02 |website=nedunal |archive-date=2 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102054151/https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |url-status=dead |archivedate=2020-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200102054151/https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |deadurl=yes }}</ref> তীৰ্থযাত্ৰাৰ পূৰ্বে ভক্তসকলে এক পৱিত্ৰ ব্ৰত (৪১ দিনীয়া এক কঠোৰ সংযমৰ সময়) পালন কৰিব বুলি আশা কৰা হয়। <ref name=":4">{{Cite web |url=http://www.haindavakeralam.com/HKPage.aspx?PageID=12948&SKIN=D |title=Hainda vakeralam |access-date=23 July 2011 |archive-date=2 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002214507/http://www.haindavakeralam.com/HKPage.aspx?PageID=12948&SKIN=D |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://dheivegam.com/sabarimala-temple-opening-dates/ | title=Sabarimala Temple Opening Dates 2018 to 2019 | date=16 March 2020 | publisher=Dheivegam}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-temple-here-is-why-devotees-of-lord-ayyappa-are-protesting-in-delhi-1368109-2018-10-15 |title=Sabarimala temple: Here is why devotees of Lord Ayyappa are protesting in Delhi |date=15 October 2018 |first=Ram Kinkar |last=Singh |website=India Today |access-date=2019-11-13}}</ref> এই ব্ৰতৰ আৰম্ভণি হয় ডিঙিত পিন্ধা এটা বিশেষ মালাৰ জৰিয়তে। এই মালা সাধাৰণতে [[ৰুদ্ৰাক্ষ]] বা [[তুলসী]]ৰ মণিৰে তৈয়াৰী হয়, যদিও আন ধৰণৰ মালাও উপলব্ধ। এই ৪১ দিনীয়া পৱিত্ৰ ভক্তিৰ সময়ছোৱাত ভক্তসকলে কেৱল নিৰামিষ আহাৰ গ্ৰহণ কৰা, ব্ৰহ্মচৰ্য পালন কৰা, নিচাজাতীয় দ্ৰৱ্য ত্যাগ কৰা, কোনো ধৰণৰ গালি-গালাজ বা বেয়া শব্দ ব্যৱহাৰ নকৰা, ক্ৰোধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু চুলি তথা নখ নাকাটি বৃদ্ধি হ’বলৈ দিয়াৰ সংকল্প লয়।<ref name=":1" /> তেওঁলোকে আনক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ চাৰিওফালে থকা সকলো বস্তুকে আয়াপ্পানৰ ৰূপ হিচাপে দেখিব লাগে। তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ গা ধুব লাগে, স্থানীয় মন্দিৰসমূহলৈ নিয়মীয়াকৈ যাব লাগে আৰু কেৱল সাধাৰণ ক’লা বা নীলা ৰঙৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে। <ref name=":9">{{Cite web |title=Rituals {{!}} Sabarimala |url=https://www.sabarimala.kerala.gov.in/rituals |access-date=2023-12-07 |website=www.sabarimala.kerala.gov.in |archivedate=2023-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207180606/https://www.sabarimala.kerala.gov.in/rituals |deadurl=yes }}</ref> লাখ লাখ ভক্তই এতিয়াও এৰুমেলীৰপৰা প্ৰায় ৬১ কিলোমিটাৰ, বন্দিপেৰিয়াৰৰপৰা ১২.৮ কিলোমিটাৰ আৰু চালাকায়মৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ দীঘল পৰম্পৰাগত পাহাৰীয়া অৰণ্যৰ পথছোৱা ব্যৱহাৰ কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই পথছোৱা স্বয়ং আয়াপ্পানে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এৰুমেলী পথটো এৰুমেলীৰপৰা আলুধ নদী পৰ্যন্ত আৰম্ভ হয়, তাৰ পিছত আলুধ পৰ্বত পাৰ হৈ কাৰিভিলাম থোডু পায়গৈ। ইয়াৰ পিছত আহে পৱিত্ৰ কাৰীমালা অতিক্ৰম কৰাৰ পৰ্যায়, তাৰপৰা চেৰিয়ানভাট্টম, ভাল্লিয়ানভাট্টম আৰু অৱশেষত পম্পা নদী। তাৰ পিছত তেওঁলোকে নীলিমালা বগাব লাগে আৰু গণেশ-বেট্টম, শ্ৰীৰাম-বেট্টা পদমত প্ৰৱেশ কৰিব লাগে। ইয়াৰ পিছত আহে আৰনমুলা কোট্টাৰাম, যিটো পৱিত্ৰ যাত্ৰা ‘তিৰুৱাভৰণ ঘোষযাত্ৰা’ (ঐশ্বৰিক অলংকাৰসমূহৰ ভব্য শোভাযাত্ৰা) ৰ অন্যতম বিশ্ৰামস্থল।<ref name=":9" /> এই হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বহুতৰে আকৌ এৰুমেলীত থকা এখন মছজিদ দৰ্শন কৰাৰো পৰম্পৰা আছে। এই মছজিদখন এগৰাকী ইছলামধৰ্মী সন্ত ‘ভাৱৰ’ৰ বাবে উৎসৰ্গিত। পৰম্পৰা অনুসৰি ভাৱৰ আছিল আয়াপ্পানৰ এজন পৰম ভক্ত। <ref>{{cite news |last=Mosque of Vavar in Sabrimala |date=2020-02-21 |title=Mosque of vavar |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/before-arriving-at-sabarimala-temple-in-kerala-devotees-visit-a-mosque/articleshow/50334905.cms |newspaper=Economic Times}}</ref> ====চুটি তীৰ্থযাত্ৰা পথ==== আজিকালি মানুহে আন এটা বিকল্প পথেৰে পম্পা নদী পাবলৈ বাহন ব্যৱহাৰ কৰে। পম্পাৰপৰা সকলো তীৰ্থযাত্ৰীয়ে নীলি মালাৰ থিয় পাহাৰীয়া পথেৰে শবৰীমালালৈ খোজকাঢ়ি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। এই পথটো এতিয়া সঠিকভাৱে পকী কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাষতে জৰুৰীকালীন দোকান আৰু চিকিৎসা সাহায্যৰ ব্যৱস্থা আছে। এই থিয় ঢাল বগোৱাৰ সময়ত তীৰ্থযাত্ৰীসকলক সহায়কাৰী সামগ্ৰীও প্ৰদান কৰা হয়, যিটো আগতে ঘন জংঘলৰ মাজেৰে যোৱা এক কেঁচা পথহে আছিল। বয়োজ্যেষ্ঠ তীৰ্থযাত্ৰীসকলক কিছু ধণৰ বিনিময়ত বাঁহৰ চকীত বহুৱাই মানুহে পাহাৰৰ চূড়াত থকা মন্দিৰলৈ কঢ়িয়াই লৈ যায়। <ref>{{Cite web |title=For Sabarimala's dolly bearers, the demanding work is also a godsend |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/dec/16/for-sabarimalas-dolly-bearers-the-demanding-work-is-also-a-godsend-2528568.html |access-date=2023-12-07 |website=The New Indian Express |date=15 December 2022 }}</ref> [[File:Pilgrims trekking on the path through forests leading to Sabarimala temple.jpg|thumb|শবৰীমালা মন্দিৰলৈ যোৱা অৰণ্যৰ পথত খোজকাঢ়ি থকা তীৰ্থযাত্ৰীসকল। ]] ==যাতায়াত== [[File:Doli service in Sabarimala.jpg |thumb|শবৰীমালাত দোলা সেৱা]] কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমে (KSRTC) চেংগানুৰ, তিৰুৱাল্লা আৰু কোট্টায়ম ৰে’ল ষ্টেচনকে ধৰি কেৰালাৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ বাছ সেৱা আগবঢ়ায়। ===বিমানসেৱা=== আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰ দুটা হৈছে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ (১৭০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে) আৰু [[কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] (১৬০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশে)। ইয়াৰ উপৰি ৰাজ্য চৰকাৰে শবৰীমালা মন্দিৰৰ ওচৰতে ‘শবৰীমালা গ্ৰীণফিল্ড বিমানবন্দৰ’ (৫০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে) নিৰ্মাণৰ বাবে অনুমোদন জনাইছে। <ref>{{Cite news |author=((Zee Media Bureau))|date=31 December 2022 |title=Kerala to have new airport near Sabarimala temple, govt approves land acquisition |work=Zeenews.India.Com |url=https://zeenews.india.com/aviation/kerala-to-have-new-airport-near-sabarimala-temple-govt-approves-land-acquisition-2556143.html |access-date=31 December 2022}}</ref> ===ৰে’লসেৱা=== ইয়াৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ ৰে’ল ষ্টেচনটো হৈছে চেংগানুৰ। ইয়াক শবৰীমালাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বুলি জনা যায়। চেংগানুৰ (৮৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে), তিৰুৱাল্লা (৮৭ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে) আৰু কোট্টায়ম (৯৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশে) হৈছে শবৰীমালাৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ সুচল ৰে’ল ষ্টেচন। যদি ৰে’লখন শ্বেংগোট্টাই - কোল্লাম পথেৰে আহে, তেন্তে পুনালুৰ (১০১ কিলোমিটাৰ) আটাইতকৈ ওচৰৰ ষ্টেচন হ’ব। ===পথ আৰু বাছ সেৱা=== ভগৱান আয়াপ্পান স্বামীৰ নামত উৎসৰ্গিত এই মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া বাৰ্ষিক মণ্ডল আৰু মকৰাভিলাক্কু পূজাৰ বাবে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা বিশেষ বাছৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে কেৰালাত যাতায়াত ব্যৱস্থা সুচল কৰা। <ref>{{Cite news |date=2022-11-17 |title=Buses to Sabarimala from TN |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/buses-to-sabarimala-from-tn/articleshow/95568641.cms |access-date=2023-11-21 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-14 |title=All arrangements in place for Sabarimala pilgrimage |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/all-arrangements-in-place-for-sabarimala-pilgrimage/article67532686.ece |access-date=2023-11-21 |issn=0971-751X}}</ref> ===ৰোপৱে=== শবৰীমালা ৰোপৱে হৈছে ২০১১ চনতে পৰিকল্পনা কৰা এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাৰতৰ ‘ৰাষ্ট্ৰীয় বন্যপ্ৰাণী বোৰ্ডে’ (NBWL) ইয়াৰ বাবে বনাঞ্চল আৰু পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমোদন জনোৱাৰ পিছত এই প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যই গতি লাভ কৰে। <ref name=sabr1>[https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/27/sabarimala-ropeway-project-nears-final-clearance-4 Sabarimala ropeway project nears final clearance], New Indian Express, 27 Aug 2025.</ref> ==সমস্যা আৰু সংৰক্ষণ== ===সোণ চুৰিৰ ঘটনা=== শবৰীমালা মন্দিৰৰ সোণ চুৰিৰ বিতৰ্কই এক ডাঙৰ ৰূপ লৈছে। ইয়াত প্ৰায় ৪.৫ৰপৰা ১২ কেজি পৰ্যন্ত সোণৰ অপব্যৱহাৰ আৰু চুৰি কাৰ্য সংঘটিত হৈছে। এই সোণখিনিৰ মূল্য প্ৰায় ১০০ কোটি টকা বুলি ধাৰ্য কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ দ্বাৰপালকৰ মূৰ্তি আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এই সোণখিনি ৰখা হৈছিল। ট্ৰাভাংকুৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ কাম-কাজৰ হিচাপ পৰীক্ষা আৰু আদালতৰ পৰিদৰ্শনত এই তথ্য পোহৰলৈ আহে। ২০১৯ আৰু ২০২৫ চনত মেৰামতিৰ বাবে হাইদৰাবাদ আৰু চেন্নাইৰ কৰ্মশালালৈ সোণালী পাত চৰোৱা তামৰ ফলকসমূহ বাৰে বাৰে পঠোৱা হৈছিল। তাৰ পিছতেই সোণৰ ওজন আৰু পৰিমাণক লৈ খেলিমেলি দেখা গৈছিল। মেৰামতিৰ মাত্ৰ কেইমাহমানৰ পিছতেই ইয়াৰ উজ্জ্বলতা কমি গৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বৰ খেলিমেলিৰ পিছতো উন্নীকৃষ্ণন পট্টি নামৰ এজন বিতৰ্কিত স্পনছৰক পুনৰ এই কামৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৫ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত তিৰুৱনন্তপুৰমত থকা পট্টিৰ ভগ্নীৰ ঘৰৰপৰা মন্দিৰৰ দুখন বেদী উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁ বিয়াৰ বাবে এই সোণখিনি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল বুলি দাবী কৰা হৈছে। কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা এক আবেদনৰ পিছত ব’ৰ্ডে অক্টোবৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে আৰক্ষীৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। অৱশ্যে ব’ৰ্ডে ইয়াক সুসংগঠিত চুৰি কাৰ্যৰ পৰিৱৰ্তে এক "সামান্য চুৰি" বুলিহে বৰ্ণনা কৰিছে। আনহাতে ‘শবৰীমালা কৰ্ম সমিতি’য়ে এক সুকীয়া গোচৰ ৰুজু কৰি ইয়াক বিশ্বাসভংগ আৰু লুণ্ঠন বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। বিৰোধী দল ইউ.ডি.এফ. (UDF) আৰু বিজেপি-য়ে শাসকীয় এল.ডি.এফ. (LDF) চৰকাৰক দুৰ্নীতি আৰু গাফিলতিৰ বাবে জগৰীয়া কৰিছে। তেওঁলোকে চি.বি.আই. (CBI) তদন্তৰ দাবী জনাইছে। ইয়াৰ ফলত বিধানসভাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু সমগ্ৰ ৰাজ্যতে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হৈছে। এল.ডি.এফ.-এ অৱশ্যে এই অভিযোগসমূহক লোকসভা নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বৰ এক ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত প্ৰচাৰ বুলি নাকচ কৰিছে। ২০২৫ চনৰ ৬ অক্টোবৰত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশত এখন বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হৈছে। প্ৰাক্তন আৰক্ষী অধীক্ষক এছ. শশীধৰণৰ নেতৃত্বত আৰু অতিৰিক্ত আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান এইচ. ভেংকটেশৰ তত্ত্বাৱধানত এই দলে ১৯৯৮ চনৰপৰা হোৱা সোণৰ ব্যৱহাৰৰ এক বিস্তৃত তদন্ত আৰম্ভ কৰিছে। এই তদন্তকাৰী দলক ছয় সপ্তাহৰ ভিতৰত প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। তেওঁলোকে ইতিমধ্যে জেৰা আৰম্ভ কৰিছে। আদালতে চুৰিৰ প্ৰমাণ নিশ্চিত কৰিছে আৰু সামগ্ৰীসমূহ লগে লগে মন্দিৰলৈ ঘূৰাই আনিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে। এই বিতৰ্কই কেৰালাৰ ৰাজনীতিক অধিক উত্তপ্ত কৰি তুলিছে। এই গোচৰত জড়িত থকাৰ অপৰাধত ট্ৰাভাংকুৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ প্ৰাক্তন সভাপতি এন. বসু আৰু এ. পদ্মকুমাৰক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছে। <ref>[https://theprint.in/politics/poll-season-on-horizon-sabarimala-gold-theft-stirs-the-pot-in-kerala-udf-takes-on-ruling-ldf/2759431/ Poll season on horizon, Sabarimala gold ‘theft’ stirs the pot in Kerala. UDF takes on ruling LDF], The Print, 8 Oct 2025.</ref> কেৰালাৰ বিশেষ তদন্তকাৰী দলে (SIT) শবৰীমালা মন্দিৰৰ প্ৰাক্তন মুখ্য পুৰোহিত (তন্ত্ৰী) কন্দৰাৰু ৰাজীৱাৰুক জিম্মাত লৈছে। গৰ্ভগৃহৰ দুৱাৰৰ ফ্ৰেমৰপৰা সোণ নিখোজ হোৱাৰ অভিযোগত তেওঁক আটক কৰা হৈছে। কোল্লাম সতৰ্কতা আদালতে অনুমোদন জনোৱাৰ পিছত এই পদক্ষেপ লোৱা হয়। ৰাজীৱাৰু বৰ্তমান আন এখন গোচৰত ন্যায়িক জিম্মাত আছে।<ref name="auto">{{Cite news |title=How gold worth Rs 4.5 cr vanished from one of India's richest temples |url=https://timesofindia.indiatimes.com/toi-plus/crime/how-gold-worth-rs-4-5-cr-vanished-from-one-of-indias-richest-temples/articleshow/126529164.cms |access-date=2026-01-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> তদন্তকাৰীসকলে দাবী কৰিছে যে ২০১৯ চনত সোণালী পাত চৰাবলৈ পঠোৱা দুৱাৰৰ ফ্ৰেম আৰু দ্বাৰপালকৰ মূৰ্তিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে ঘূৰাই অনা হোৱা নাছিল। ইয়াৰ বাবেই অপব্যৱহাৰ আৰু চুৰিৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে। <ref name="auto"/> ===ব্ৰহ্মচাৰী মূল দেৱতা আৰু মহিলা ভক্তৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ=== মন্দিৰ পৰিচালনা সমিতিয়ে ১০ ৰপৰা ৫০ বছৰ বয়সৰ মহিলাৰ প্ৰৱেশৰ ওপৰত ধৰ্মীয় প্ৰতিবন্ধকতা আৰোপ কৰিছে। দেৱতাগৰাকীৰ ব্ৰহ্মচৰ্যৰ ৰূপক সন্মান জনোৱাৰ বাবেই মন্দিৰৰ এই পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰা হয়। ১৯ শতিকাত মাদ্ৰাজ চৰকাৰে দুটা খণ্ডত প্ৰকাশ কৰা ‘মেমইৰ অব্ দ্য ছাৰ্ভে অব্ দ্য ট্ৰাভাংকুৰ এণ্ড কোচিন ষ্টেটচ’ (Memoir of the Survey of the Travancore and Cochin States) অনুসৰি, দুশ বছৰ আগতেও ঋতুচক্ৰ চলি থকা বয়সৰ মহিলাসকলক শবৰীমালা মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। মাদ্ৰাজ পদাতিক বাহিনীৰ লেফটেনেণ্টসকলে প্ৰায় পাঁচবছৰীয়া গৱেষণাৰ পিছত ১৮২০ চনৰ শেষৰফালে এই জৰীপৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। অৱশ্যে ১৮৯৩ আৰু ১৯০১ চনতহে ই দুটা খণ্ডত প্ৰকাশ পাইছিল। এই প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, গৰ্ভধাৰণৰ ক্ষমতা থকা ছোৱালী আৰু মহিলাসকলক মন্দিৰৰ ওচৰলৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আছিল। আনহাতে বৃদ্ধা মহিলা আৰু বয়ঃসন্ধি নোহোৱা সৰু ছোৱালীক মন্দিৰলৈ যাবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল, দেৱতা আয়াপ্পানে মন্দিৰ প্ৰাংগনত কোনো ধৰণৰ যৌন কাৰ্যকলাপ অপছন্দ কৰে। <ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2018/11/22/british-era-survey-report-says-sabarimala-ban-existed-200-years-ago.html|title=British era survey report says Sabarimala ban existed 200 years ago|website=The Week}}</ref> ১৯৯১ চনলৈকে অতি কমসংখ্যক হ’লেও মহিলাই মন্দিৰ দৰ্শন কৰিছিল। ৫০ বছৰৰ তলৰ মহিলা ভক্তসকলে তেওঁলোকৰ কেঁচুৱাৰ প্ৰথম অন্নপ্ৰাশন (চোৰোনু) অনুষ্ঠান পাতিবলৈ মন্দিৰৰ প্ৰাংগনলৈ গৈছিল। <ref name="Tarabout">{{cite book |author1=Gilles Tarabout |editor1-last=Berti |editor1-first=Daniella |editor2-last=Good |editor2-first=Anthony |editor3-last=Tarabout |editor3-first=Gilles |title=Of Doubt and Proof. Legal and Ritual Practices of Judgmen |date=2015 |publisher=Ashgate |isbn=978-1-4724-3451-7 |pages=70–71 |chapter-url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01246885/document |access-date=29 October 2018 |chapter=Religious Uncertainty, Astrology and the Courts in South India}}</ref> ১৯৯১ চনত কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ কে. পৰিপূৰ্ণন আৰু কে. বালনাৰায়ণ মাৰাৰে ট্ৰাভাংকুৰ দেৱস্বম ব’ৰ্ডৰ বিৰুদ্ধে এক ৰায়দান কৰে। এই ৰায়ত তেওঁলোকে ১০ ৰপৰা ৫০ বছৰ বয়সৰ মহিলাৰ মন্দিৰত প্ৰৱেশ আৰু উপাসনা কৰাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। তেওঁলোকে কয় যে এনে নিষেধাজ্ঞা অতি প্ৰাচীন কালৰেপৰা চলি অহা পৰম্পৰাৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশদ্বয়ে কেৰালা চৰকাৰক এই নিষেধাজ্ঞা সঠিকভাৱে পালন কৰিবলৈ আৰক্ষী বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। <ref name="khc91" /> উচ্চ ন্যায়ালয়ে লগতে কয় যে, "হিন্দুসকলৰ মাজত কোনো এটা শ্ৰেণী বা জাতিৰ বাবে মন্দিৰ প্ৰৱেশত কোনো নিষেধাজ্ঞা নাই। এই নিষেধাজ্ঞা কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট বয়সৰ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য, সমগ্ৰ মহিলা সমাজৰ ওপৰত নহয়।" <ref name="khc91" /> ২০১৮ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৪–১ গৰিষ্ঠসংখ্যৰ সন্মতিত (চাৰিজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলা ন্যায়াধীশৰ বিচাৰপীঠে) মহিলাৰ প্ৰৱেশৰ ওপৰত থকা এই নিষেধাজ্ঞা খাৰিজ কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |title=S. Mahendran vs The Secretary, Travancore ... on 5 April, 1991 |url=https://indiankanoon.org/doc/1915943/ |website=indiankanoon.org}}</ref> <ref name="SC-2018-Sep-28">{{cite web |last1=The Registrar |first1=SCI |title=Writ petition (civil) no. 373 of 2006 |url=https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf |website=Supreme Court of India |access-date=15 December 2018 |archive-date=19 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019154645/https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="NDTV.com">{{Cite news |url=https://www.ndtv.com/india-news/keralas-sabarimala-temple-must-allow-women-of-all-ages-says-supreme-court-ending-restriction-1923556 |title=Women Of All Ages Can Enter Sabarimala Temple, Says Top Court, Ending Ban |work=NDTV.com |access-date=2018-09-28}}</ref> তদানীন্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ [[দীপক মিশ্ৰ]]ই কয় যে মহিলাৰ ওপৰত থকা এই বাছনিমূলক নিষেধাজ্ঞা হিন্দু ধৰ্মৰ কোনো "অত্যাৱশ্যকীয় অংশ" নহয়। বৰঞ্চ ই হৈছে একপ্ৰকাৰৰ "ধৰ্মীয় পুৰুষতন্ত্ৰ।" <ref name="SC-2018-Sep-28" /> ন্যায়াধীশ ধনঞ্জয় ৱাই. চন্দ্ৰচূড়ে কয় যে এই নিষেধাজ্ঞাই মহিলাসকলক "কলংকিত" আৰু "একঘেয়েমী" কৰে, লগতে পুৰুষৰ ব্ৰহ্মচৰ্য পালনৰ বোজাও মহিলাৰ ওপৰত জাপি দিয়ে। <ref name="SC-2018-Sep-28" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/sabarimala-temple-entry-live-updates/article25066336.ece|title=SC allows entry of women of all ages to worship at Sabarimala, other places of their choice|website=The Hindu|date=28 September 2018|via=www.thehindu.com}}</ref> পেনেলৰ একমাত্ৰ মহিলা ন্যায়াধীশ [[ইন্দু মালহোত্ৰা]]ই তেওঁৰ ভিন্নমতৰ ৰায়ত উল্লেখ কৰে যে "কোনটো ধৰ্মীয় প্ৰথা অত্যাৱশ্যকীয়, সেইটো ধৰ্মীয় সমাজেহে ঠিক কৰিব লাগে" আৰু ই আদালতৰদ্বাৰা সিদ্ধান্ত ল’বলগীয়া বিষয় নহয়। তেওঁ লগতে কয় যে "ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰত আদালতে যুক্তিবাদৰ দোহাই দিব নোৱাৰে।" <ref name="SC-2018-Sep-28" /><ref>{{Cite news |url=https://indianexpress.com/article/india/sabarimala-verdict-justice-indu-malhotra-dissents-cant-invoke-rationality-in-religion-5378873/ |title=Sabarimala verdict: Justice Indu Malhotra dissents — Can't invoke rationality in religion |date=2018-09-29 |work=The Indian Express |access-date=2018-11-24}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sabarimala-verdict-5-key-reasons-why-justice-indu-malhotra-differed-with-majority-view/articleshow/65997997.cms |title=Sabarimala verdict: 5 key reasons why Justice Indu Malhotra differed with majority view - Times of India |work=The Times of India |access-date=2018-11-24}}</ref> উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এই সিদ্ধান্তৰ পিছত কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত ব্যাপক প্ৰতিবাদ আৰু জনসমাৱেশ হয়। এই ৰায়ৰ বিৰুদ্ধে ভক্তসকলে প্ৰায় ৬৫খন পুনৰীক্ষণ আবেদন দাখিল কৰে। ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিজৰ নিৰ্দেশৰ বিৰুদ্ধে অহা পুনৰীক্ষণ আবেদনসমূহ গ্ৰহণ কৰে। গোচৰটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য আৰু পৰিস্থিতিৰ বাবে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আবেদনখন পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰু এক ৰাজহুৱা শুনানি অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। <ref name=":8">{{Cite web |date=2019-11-13 |title=Supreme Court verdict tomorrow on plea challenging Sabarimala ruling |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/supreme-court-will-tomorrow-decide-review-petitions-on-entry-of-women-into-sabarimala-temple-rafale-deal/story-trKUAzgAC0kFGkCpG3qucJ.html |access-date=2023-02-28 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ইয়াৰ ফলত ২০১৮ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত নীলাক্কল আৰু পম্পাৰ ভিত্তি শিবিৰসমূহত প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ পিছত সেইদিনা প্ৰথমবাৰৰ বাবে মন্দিৰৰ দুৱাৰ খোলা হৈছিল। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে মহিলা সাংবাদিকসকলক আক্ৰমণ কৰে, তেওঁলোকৰ কেমেৰাৰ সঁজুলি কাঢ়ি লয় আৰু বাহন ভাঙি দিয়ে। আৰক্ষীকো আক্ৰমণ কৰা হয়। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মাজত বহুতো মহিলাও আছিল। তেওঁলোকে গাড়ীসমূহ পৰীক্ষা কৰি ঋতুচক্ৰৰ বয়সৰ মহিলা আছেনে নাই চাইছিল আৰু পথ অৱৰোধ কৰাত সহায় কৰিছিল। <ref>{{Cite news |url=https://m.hindustantimes.com/india-news/tension-mounts-in-kerala-as-sabarimala-set-to-open-today/story-YRZuiWacJvlZc8Agn1gfJK.html |title=Sabarimala row: Devotees attack journalists, stop women from approaching temple |work=Hindustan Times |access-date=17 October 2018 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-45885996 |title=Sabarimala: Mobs attack women near India Hindu temple |work=BBC |access-date=17 October 2018}}</ref> আৰক্ষীয়ে প্ৰতিবাদকাৰীৰ মটৰ চাইকেল ভাঙি দিয়াৰো খবৰ পোৱা গৈছিল। <ref>{{Cite news |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/watch-kerala-cops-vandalise-parked-vehicles-near-sabarimala-1933642 |title=Watch: Kerala Cops Vandalise Parked Vehicles Near Sabarimala |work=NDTV.com |access-date=2018-11-15}}</ref> সমগ্ৰ কেৰালাৰ লগতে দক্ষিণৰ ৰাজ্য [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[কৰ্ণাটক]]ৰ বৃহৎসংখ্যক ভক্তয়ো এই প্ৰতিবাদত যোগ দিয়ে। <ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/021018/peaceful-protests-against-supreme-court-judgment.html |title='Peaceful' protests against Supreme Court judgment |date=2018-10-02 |website=Deccan Chronicle |access-date=2019-06-21}}</ref> এই প্ৰতিবাদৰ অংশ হিচাপে, ২০১৮ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত ভক্তসকলে সমগ্ৰ কেৰালা আৰু কৰ্ণাটকত সন্ধিয়া ৬ বজাৰপৰা ৬:৩০ বজালৈ প্ৰায় ৭৬৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব জুৰি 'আয়াপ্পা জ্যোতি' প্ৰজ্বলন কৰে। এই অনুষ্ঠানত হাজাৰ হাজাৰ লোকে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/counter-women-s-wall-ayyappa-jyothi-volunteers-line-lamps-across-kerala-94029 |title=To counter Women's Wall, Ayyappa Jyothi volunteers line up with lamps across Kerala |website=www.thenewsminute.com |date=26 December 2018 |access-date=2019-06-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2018/12/26/ayyappa-jyothi-sabarimala-karma-samithi-kerala.html |title=Massive participation of women in 765-km Ayyappa Jyothi |website=OnManorama |access-date=2019-06-21}}</ref> কান্নুৰত প্ৰতিবাদকাৰীসকলক শাৰীৰিকভাৱে আক্ৰমণ কৰা হয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে ১,৪০০ গৰাকী অচিনাকি অংশগ্ৰহণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰে। <ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/cases-filed-against-1400-people-who-took-part-ayyappa-jyothi-event-kerala-94219 |title=Cases filed against 1400 people who took part in Ayyappa Jyothi event in Kerala |website=www.thenewsminute.com |date=30 December 2018 |access-date=2019-06-21}}</ref><ref name=":0" /> অন্যান্য ধৰ্মীয় গোটৰ লোকসকলেও ভক্তসকলৰ এই দাবীক সমৰ্থন কৰিছিল। বিশিষ্ট জৈন আচাৰ্য যুগভূষণ সুৰী মহাৰাজে (পণ্ডিত মহাৰাজ নামেৰেও জনাজাত) কৈছিল যে পৱিত্ৰতা এটা ধৰ্মীয় বিষয় আৰু ই মৌলিক ধৰ্মীয় অধিকাৰৰ সৈতে জড়িত। <ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/india/story/women-should-not-enter-sabarimala-jain-acharya-pandit-maharaj-1370232-2018-10-18 |title=Women should not enter Sabarimala: Jain acharya Pandit Maharaj |author=Pankaj P. Khelkar |date=18 October 2018 |magazine=India Today |access-date=2019-03-04 }}</ref> শবৰীমালা মন্দিৰৰ বিতৰ্কৰ সন্দৰ্ভত পণ্ডিত মহাৰাজে ইণ্ডিয়া টুডেক কয়, "সেয়া শবৰীমালাই হওক বা ঝাড়খণ্ডৰ শিখৰজীয়েই হওক, এই আন্দোলনসমূহ পৱিত্ৰতা ৰক্ষাৰ বাবেহে।" তেওঁ লগতে কয়, "ধৰ্মই অন্তৰ্নিহিত বিশ্বাস আৰু পৱিত্ৰতাৰ কথা কয়। ইয়াক সন্মান কৰা উচিত। মই ন্যায়পালিকা বা উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ বিৰোধী নহয়, কিন্তু তেওঁলোকে ৰাইজৰ বিশ্বাসক আওকাণ কৰিব নালাগে।" ইয়াৰ উপৰি 'আৰ্ট অৱ লিভিং'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক শ্ৰী শ্ৰী ৰবি শংকৰে শবৰীমালাৰ আয়াপ্পা মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা নিয়মসমূহৰ প্ৰতি সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰে। <ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tradition-must-be-followed-sri-sri-ravi-shankar-on-sabarimala-row-1382273-2018-11-04 |title=Tradition must be followed: Sri Sri Ravi Shankar on Sabarimala row |newspaper=India Today |access-date=2019-03-04 |agency=Ist}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত ঋতুচক্ৰ চলি থকা বয়সৰ দুগৰাকী মহিলাই মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু প্ৰতিবাদকাৰীসকলে তেওঁলোকক প্ৰায় ১০০ মিটাৰ আঁতৰতে বাধা দিয়ে। মহিলাই ১৮টা পৱিত্ৰ খট‌খটীৰে ওপৰলৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰিলে তন্ত্ৰীয়ে গৰ্ভগৃহ বন্ধ কৰি দিয়াৰ ভাবুকি দিয়াৰ পাছত তেওঁলোকে ঘূৰি আহে। <ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/sabarimala-women-entry-issue-protests-continue/article25258611.ece |title=Sabarimala protests: Women descend the hill without darshan following protests |work=The Hindu |access-date=19 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Two Indian women become first to enter temple after centuries-old ban overturned |last1=Berlinger |first1=Joshua |url=https://www.cnn.com/2019/01/01/asia/india-kerala-chain-intl/index.html |date=2 January 2019 |work=CNN |last2=Pokharel |first2=Sugam |last3=Suri |first3=Manveena}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ পুৱা ৩:৪৫ বজাত, উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৪০ বছৰৰ প্ৰথম ভাগৰ দুগৰাকী মহিলাক আৰক্ষীয়ে শবৰীমালা মন্দিৰৰ ভিতৰলৈ লৈ যায়। তেওঁলোকক কৰ্মচাৰীৰ বাবে থকা পিছফালৰ দুৱাৰেৰে নিয়া বুলি অভিযোগ উঠিছিল। কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়নে তেওঁলোকৰ প্ৰৱেশৰ কথা নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ পিছতে পুৰোহিতসকলে ধৰ্মীয়ভাৱে মন্দিৰটো পৱিত্ৰ কৰিবলৈ এঘণ্টাৰ বাবে দুৱাৰ বন্ধ কৰি দিয়ে। কিয়নো 'মণ্ডল কালম' বা ৪১ দিনীয়া কঠোৰ ব্ৰত পালন নকৰাকৈয়ে মহিলা দুগৰাকীয়ে এই পৰম্পৰা উলংঘা কৰি মন্দিৰ প্ৰাংগনত প্ৰৱেশ কৰিছিল। <ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/two-women-below-50-claim-they-entered-keralas-sabarimala-temple/articleshow/67343779.cms |title=Two women below 50 claim they entered Kerala's Sabarimala temple - Times of India ► |website=The Times of India |date=2 January 2019 |access-date=2019-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/two-women-below-50-enter-keralas-sabarimala-temple-police-sources-1971204 |title=2 Women Below 50 Enter Sabarimala, Temple Reopens After "Purification" |website=NDTV.com |access-date=2019-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/india/sabarimala-temple-entry-case-jayamala-s-bold-claim-that-stoked-controversy-in-2006-2784013.html |title=Sabarimala Temple entry case: Jayamala's bold claim that stoked controversy in 2006 |last=P |first=Chennabasaveshwar |date=28 September 2018 |work=OneIndia |access-date=24 June 2019}}</ref><ref name="indiatoday1995">{{cite web |last1=M.G |first1=Radhakrishnan |title=Ban on women of prohibited age group visiting Sabarimala shrine comes under scrutiny |url=https://www.indiatoday.in/magazine/religion/story/19950115-ban-on-women-of-prohibited-age-group-visiting-sabarimala-shrine-comes-under-scrutiny-806703-1995-01-15 |website=India Today |date=15 January 1995 |access-date=20 October 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত শুনানি শেষ হোৱাৰ পিছত, তেতিয়াৰ নতুনকৈ নিযুক্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ [[ৰঞ্জন গগৈ]]ৰ নেতৃত্বত আদালতে এই গোচৰটো সাতজন ন্যায়াধীশৰ এক বৃহৎ বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ২০১৮ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত দিয়া সিদ্ধান্তটো পুনৰ বিবেচনা কৰা। <ref name=":8" /> ===পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় প্ৰচেষ্টাসমূহ=== [[File:NoPlastic@Sabarimala.JPG |thumb|শবৰীমালাৰ নদাপ্পান্থালৰ ওচৰত থকা এখন তথ্য প্ৰদৰ্শনী ফলক। ইয়াত শবৰীমালাক প্লাষ্টিক আৰু অন্যান্য আৱৰ্জনাৰপৰা মুক্ত কৰিবলৈ সকলোকে একেলগে কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ]] শবৰীমালাৰ ভক্তসকলে পেলোৱা আৱৰ্জনাই এই অঞ্চলৰ বন্যপ্ৰাণী <ref>{{Cite web |url=http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |title=ശബരിമലയില്‍ ചത്ത മ്ലാവിന്റെ വയറ്റില്‍ കിലോക്കണക്കിന് പ്ലാസ്റ്റിക്ക് |website=mathrubhuminews.in |access-date=2016-12-02 |archive-date=14 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314131309/http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |url-status=dead |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314131309/http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.firstpost.com/india/going-green-keralas-sabarimala-temple-rules-against-the-use-of-plastics-2585534.html |title=Going green? Kerala's Sabarimala temple rules against the use of plastics – Firstpost |date=2016-01-15 |newspaper=Firstpost |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.deccanchronicle.com/160107/nation-current-affairs/article/kerala-high-court-seeks-probe-deer-death |title=Kerala High Court seeks probe into deer death |date=2016-01-07 |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=2016-12-02}}</ref> and the evergreen forests.<ref>{{Cite news |url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/plumage/sabarimala-and-periyar-eternal-yet-threatened/ |title=Sabarimala and Periyar eternal yet threatened |date=2014-06-22 |newspaper=Times Of India Blogs |access-date=2016-12-02}}</ref> আৰু চিৰসেউজ অৰণ্যৰ প্ৰতি ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।[৯৫] শবৰীমালাক প্ৰদূষণ আৰু আৱৰ্জনাৰপৰা মুক্ত কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলাই থকা হৈছে। কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিছে যে ‘ইৰুমুডিক্কেট্টু’ত কোনো প্লাষ্টিক সামগ্ৰী থাকিব নোৱাৰিব। <ref>{{Cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/features/specials/-punyam-poonkavanam-to-cleanse-sabarimala-english-news-1.673800 |title='Punyam Poonkavanam' to cleanse Sabarimala |last=Vijayan |first=P |newspaper=Mathrubhumi |access-date=2016-12-02}}</ref> চৰকাৰী বিভাগসমূহৰ তত্ত্বাৱধানত "পুণ্যম পূংকাৱনম" ৰ দৰে প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/-irumudikkettu-should-not-contain-plastic-materials-hc-english-news-1.737230 |title='Irumudikkettu' should not contain plastic materials: HC |newspaper=Mathrubhumi |access-date=2016-12-02}}</ref> মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠে শবৰীমালা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাত নিয়মীয়াকৈ অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। <ref>{{Cite news |url=http://www.ndtv.com/south/sabarimala-clean-up-35-000-bags-of-garbage-collected-505984 |title=Sabarimala clean-up: 35,000 bags of garbage collected |newspaper=NDTV.com |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/200-foreigners-take-part-in-cleaning-drive-at-sabarimala/article2609299.ece |title=200 foreigners take part in cleaning drive at Sabarimala |last=Kuttoor |first=Radhakrishnan |newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> পম্পা নদী আৰু শবৰীমালা চান্নিধানম পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাটো তেওঁলোকৰ প্ৰাথমিক উদ্দেশ্য। <ref>{{Cite web|url=http://www.uniindia.com/ayyappa-seva-samajam-conducts-cleaning-operation-in-sabarimala/other/news/351754.html|title=Ayyappa Seva Samajam conducts cleaning operation in Sabarimala|accessdate=17 April 2023}}</ref> অৱশ্যে তেওঁলোকৰ ব্যাপক লক্ষ্য হৈছে এই সেউজীয়া আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ বাৰ্তা শবৰীমালাৰ বাহিৰলৈকো প্ৰসাৰিত কৰা।<ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/pampa-to-be-included-in-punyam-poonkavanam/article6610924.ece |title=Pampa to be included in Punyam Poonkavanam |author=((Special Correspondent))|newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> "পুণ্যম পূংকাৱনম" প্ৰকল্পৰ কিছুমান প্ৰধান দিশ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: <ref>{{Cite web |url=http://www.punyampoonkavanam.org/vm.php |title=Welcome to Official Site of Punyam Poonkavanam |website=www.punyampoonkavanam.org |access-date=2016-12-02 |archivedate=2017-05-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170507063856/http://www.punyampoonkavanam.org/vm.php |deadurl=yes }}</ref> *পৱিত্ৰ পম্পা নদীত গা-ধোৱাৰ সময়ত চাবোন আৰু তেল ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব। পৱিত্ৰ নদীত কাপোৰকে ধৰি কোনো সামগ্ৰী পেলাব নোৱাৰিব। *কোনো প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কেৱল জৈৱ-বিয়োজনশীল সামগ্ৰীৰে ইৰুমুডিক্কেট্টু প্ৰস্তুত কৰিব লাগিব। *তীৰ্থযাত্ৰাৰ অংশ হিচাপে শবৰীমালা চান্নিধানম, পম্পা নদী আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰা কাৰ্যত অন্ততঃ এঘণ্টা সময় দিব লাগিব। ==তথ‍্য উৎস== {{Reflist}} ==বহিঃসংযোগ== {{Commons category |Sabarimala| শবৰীমালা}} {{Wikivoyage |Sabarimala| শবৰীমালা}} * [http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ শবৰীমালাৰ অধিকাৰিক ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121032033/http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ |date=2010-11-21 }} [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাত পৰ্যটন]] 0fy0zuvv8s0vz4fhwmuhvgfhugjfjyg 0 138654 647667 630635 2026-10-25T17:18:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647667 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | other_name = | settlement_type = অঞ্চল | nicknames = [[ভাৰত]]ৰ সামুদ্ৰিক দুৱাৰ,<ref name="Etymology of Malabar"/><ref>{{cite book|author=K. V. Krishna Iyer|title=Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806|publisher=Norman Printing Bureau, Kozhikode|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379|year=1938}}</ref> ভাৰতৰ মচলাৰ বাগিছা | image_skyline = Braun Calicut Kozhikode UBHD.jpg | image_caption = ১৫৭২ চনৰ কালিকট উপকূল, জৰ্জ ব্ৰাউনৰ চিত্ৰকৰ্ম | image_map = India Malabar Coast locator map.svg | map_alt = | map_caption = মালাবাৰ উপকূল দেখুওৱা মেপ | coordinates = {{Coord|12.0167|N|75.2833|E|source:wikidata-and-enwiki-cat-tree_region:IN|display=title,inline}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_type2 = মহানগৰ | subdivision_name1 = [[কেৰালা]], [[কৰ্ণাটক]], [[গোৱা]], [[পুডুচেৰী]] আৰু [[তামিলনাডু]] | subdivision_name2 = | established_title = | established_date = | seat_type = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = 816 | demographics_type1 = ভাষাসমূহ | demographics1_title1 = চৰকাৰী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = | postal_code = | iso_code = [[আইএছঅ’ ৩১৬৬-২:আইএন|IN-KL]], IN-TN, IN-PY and IN-KA | blank1_name_sec1 = জিলাৰ সংখ্যা | blank1_info_sec1 = ১৪খন (৯খন [[কেৰালা]]ত, ৩খন [[কৰ্ণাটক]]ত, ১খন [[মাহে জিলা|পুডুচেৰী]]ত আৰু ১খন [[কন্যা কুমাৰী জিলা|তামিলনাডু]]ত) | blank1_name_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু|জলবায়ু]] | blank1_info_sec2 = [[ভাৰতৰ জলবায়ু অঞ্চলসমূহ|ক্ৰান্তীয় জলবায়ু]] | website = | demographics1_info1 = [[কোংকণী ভাষা]], [[মালায়ালম ভাষা]], [[টুলু ভাষা]], [[কান্নড় ভাষা]], [[ইংৰাজী ভাষা]], [[তামিল ভাষা]] | blank2_name_sec1 = বৃহত্তম চহৰসমূহ | blank2_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = আইইউচিএন শ্ৰেণী | official_name = }} '''মালাবাৰ উপকূল''' {{en|Malabar Coast}} [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল। ই সাধাৰণতে [[ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূল|ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলীয় ৰেখা]]ক বুজায়। এই অঞ্চলটো [[কোংকণ]]ৰপৰা [[কন্যাকুমাৰী]]লৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ভৌগোলিকভাৱে ই এই উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ বেছি বৰষুণ হোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ ভিতৰত [[গোৱা]]ৰ দক্ষিণ প্ৰান্ত, [[কৰ্ণাটক]]ৰ কানাড়া অঞ্চল, সমগ্ৰ [[কেৰালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ কন্যাকুমাৰী অঞ্চল পৰে।<ref name="Erwin Fahlbusch">{{cite book|last1=Fahlbusch|first1=Erwin|author-link1=Erwin Fahlbusch|last2=Bromiley|first2=Geoffrey William|author-link2=Geoffrey W. Bromiley|last3=Lochman|first3=Jan Milic|author-link3=Jan Milic Lochman|title=The Encyclodedia of Christianity|url=https://books.google.com/books?id=lZUBZlth2qgC&q=Muziris|year=2008|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-2417-2|page=285}}</ref> ভাৰতৰ আটাইতকৈ চাপৰ বা নিম্নতম বিন্দু [[কুত্তানাদ]] এই মালাবাৰ উপকূলতে অৱস্থিত। কুত্তানাদক "কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ" বুলিও জনা যায়। সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত খেতি কৰা পৃথিৱীৰ অতি কমসংখ্যক ঠাইৰ ভিতৰত কুত্তানাদ অন্যতম।<ref name="ndtv_2238752">{{Cite news|title=Kerala Boat Ferries Lone Passenger To Help Her Take Exam|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/coronavirus-lockdown4-kerala-government-boat-ferries-lone-passenger-sandra-babu-to-help-her-take-exam-2238752|last=Press Trust of India|date=1 June 2020|access-date=17 November 2020|work=NDTV}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/mag/2003/07/13/stories/2003071300600200.htm|title=Thirst below sea level|last=Suchitra|first=M|date=13 August 2003|work=[[দ্য হিন্দু]]|access-date=17 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190922101804/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/thirst-below-sea-level/article28523147.ece|archive-date=22 September 2019|archivedate=22 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190922101804/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/thirst-below-sea-level/article28523147.ece|deadurl=yes}}</ref> [[হিমালয়]]ৰ বাহিৰত ভাৰতৰ উচ্চতম বিন্দু হিচাপে পৰিগণিত [[আনামুডি]] শৃংগটোও এই মালাবাৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ত অৱস্থিত। মালাবাৰ উপকূলৰ সমান্তৰাল অঞ্চলটো পূবৰ ওখ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰপৰা পশ্চিমৰ উপকূলীয় সমান মািলৈ লাহে লাহে ঢাল খাই পৰিছে। দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৰ জলীয় বাষ্পপূৰ্ণ বতাহজাক ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্তত উপস্থিত হয়। তাৰ পিছত ইয়াৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ বাবে এই বতাহজাক দুটা ভাগত বিভক্ত হয়। ইয়াৰে এটা হৈছে "[[আৰব সাগৰ|আৰব সাগৰীয়]] শাখা" আৰু আনটো হৈছে "[[বংগোপসাগৰ|বংগোপসাগৰীয়]] শাখা।" <ref name="Jain">{{cite book|author=RK Jain|title=Geography 10|url=https://books.google.com/books?id=7hOybWJeZN0C&pg=PA110 |access-date=18 November 2012|publisher=Ratna Sagar|isbn=978-8183320818|page=110}}</ref> দক্ষিণ-পশ্চিম [[মৌচুমী বতাহ]]ৰ "আৰব সাগৰীয় শাখা"ই প্ৰথমে পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাত খুন্দা খায়।<ref name="Together with Social Science Term II">{{cite book|title=Together with Social Science Term II|url=https://books.google.com/books?id=oOA1nsSU8JYC&pg=PA112 |access-date=18 November 2012|publisher=Rachna Sagar|isbn=978-8181373991|page=112}}</ref> ইয়াৰ ফলত কেৰালা হৈছে এই বতাহৰপৰা বৰষুণ লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমখন ৰাজ্য।<ref name="google6">{{cite book|author1=Edgar Thorpe, Showick Thorpe|author2=Thorpe Edgar|title=The Pearson CSAT Manual 2011|url=https://books.google.com/books?id=WuBFs6yFRwcC&pg=SL7-PA168 |access-date=18 November 2012|publisher=Pearson Education India|isbn=978-8131758304|page=7}}</ref><ref name="Aggarwal">{{cite book|author1=N.N. Kher|author2=Jaideep Aggarwal|title=A Text Book of Social Sciences|url=https://books.google.com/books?id=jV6k0FvIC4sC&pg=RA5-PA16 |access-date=18 November 2012|publisher=Pitambar Publishing|isbn=978-8120914667|page=5}}</ref> এই মালাবাৰ উপকূল ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ উৎস। == নামৰ উৎপত্তি == [[File:Satellite Picture of the Western Ghats & Indian West Coast.png|left|thumbnail|[[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম মালাবাৰ উপকূলৰ প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে অৱস্থিত। ]] [[File:AnaimudiPeak DSC 4834.jpg|left|thumbnail|[[হিমালয়]]ৰ বাহিৰত ভাৰতৰ উচ্চতম শৃংগ [[আনামুডি]] মালাবাৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ত অৱস্থিত। ]] 'মালাবাৰ' নামটো [[মালায়ালম ভাষা]]ৰ 'মালানাড' বা 'মালাভাৰম' শব্দৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায়। এই শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'পাহাৰ-পৰ্বতৰ দেশ'। ইতিহাসত 'মালাবাৰ' নামটোৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ আল-বিৰুনীৰ (৯৭৩-১০৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) লিখনিত পোৱা যায়। অৱশ্যে এই নামটো তাৰ বহু আগৰেপৰাই প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Etymology of Malabar" /> বিখ্যাত পৰিব্ৰাজক ইবন খুৰদাদবেহ আৰু আল-বালাধুৰীয়েও তেওঁলোকৰ লিখনিত মালাবাৰৰ বন্দৰসমূহৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref name="KMMohammad">Mohammad, K.M. "Arab relations with Malabar Coast from 9th to 16th centuries" Proceedings of the Indian History Congress. Vol. 60 (1999), pp. 226–234.</ref> এজন ইতিহাসবিদ উইলিয়াম লোগানৰ মতে, 'মালাবাৰ' শব্দটো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ 'মালা' (পাহাৰ) আৰু [[পাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]] বা [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] ভাষাৰ 'বাৰ্' (দেশ বা মহাদেশ) শব্দ দুটা লগ হৈ সৃষ্টি হৈছে।<ref name="Etymology of Malabar" /><ref>{{Cite book |last=Logan |first=William |url=https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/page/1/mode/1up |title=Malabar Manual, Vol. 1 |date=1887 |publisher=Superintendent, Government Press (Madras) |others=Servants of Knowledge |isbn=978-81-206-0446-9 |pages=1}}</ref> এই নামৰ প্ৰথম অংশটো ষষ্ঠ শতিকাৰ কছমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেচৰ লিখনিত পোৱা গৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে সেই সময়ৰ [[আৰবৰ লোকসকল|আৰব]] নাবিকসকলে কেৰালাক 'মালে' বুলি মাতিছিল। তেওঁলোকৰ লিখনিত 'মালে' নামৰ এটা জলকীয়া-মচলাৰ ডাঙৰ বজাৰৰ উল্লেখ আছে। ইয়াৰপৰাই পিছলৈ মালাবাৰ ('মালেৰ দেশ') নামটোৰ উৎপত্তি হয়। আনহাতে পণ্ডিতসকলৰ মতে নামৰ দ্বিতীয় অংশটো আৰবী ভাষাৰ 'বাৰ্' (মহাদেশ) বা পাৰ্চী ভাষাৰ 'বাৰ' (দেশ) শব্দৰপৰা আহিছে। [[ব্ৰিটিছসকল]] ভাৰতলৈ অহাৰ আগলৈকে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলে সমগ্ৰ [[কেৰালা]]ক বুজাবলৈ সাধাৰণ নাম হিচাপে 'মালাবাৰ' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Etymology of Malabar">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=19 July 2020}}</ref> পুৰণি কালত বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ উপৰি ইয়াৰ কাষতে থকা [[টুলু নাডু]] আৰু [[কন্যাকুমাৰী জিলা|কন্যাকুমাৰী]] অঞ্চলকো বুজাবলৈ 'মালাবাৰ' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই গোটেই অঞ্চলটো ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলত লাগি আছিল।<ref>{{cite web|author=J. Sturrock|year=1894|title=Madras District Manuals - South Canara (Volume-I)|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up}}</ref><ref>{{cite book|author=V. Nagam Aiya|year=1906|title=The Travancore State Manual|publisher=Travancore Government Press|url=https://archive.org/details/travancorestate00aiyagoog/page/n10/mode/2up}}</ref> এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকলক 'মালাবাৰী' বুলি জনা গৈছিল। বৰ্তমান সময়ত প্ৰায়ে সমগ্ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলীয় অঞ্চলটোক বুজাবলৈ এই নাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি, ইউৰোপীয় ব্যৱসায়ী আৰু পণ্ডিতসকলে [[শ্ৰী লংকা]]ৰ তামিলসকলকো 'মালাবাৰী' বুলি মাতিছিল। ওঠৰ শতিকাত জে পি ফেব্ৰিচিয়াচ নামৰ এজন পণ্ডিতে তেওঁৰ তামিল-ইংৰাজী অভিধানখনক "মালাবাৰ আৰু ইংৰাজী অভিধান" বুলি নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Fabricius |first=Johann Philipp |url=http://archive.org/details/malabarenglishdi00fabr |title=A Malabar and English dictionary |date=1809 |publisher=Vepery |others=The Library of Congress}}</ref> == সংজ্ঞা == [[File:Bekalfortbeach.JPG|thumb|কেৰালাৰ বেকেল দুৰ্গ, সাগৰীয় তীৰ]] ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটত 'মালাবাৰ উপকূল' বুলি ক’লে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজায়। এই অঞ্চলটো [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[আৰব সাগৰ]]ৰ মাজত থকা [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[কেৰালা]]ৰ ঠেক উপকূলীয় সমভূমিৰ ওপৰত অৱস্থিত।<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/359386/Malabar-Coast Malabar Coast], Britannica.com. Accessed 7 March 2023.</ref> এই উপকূলটো [[গোৱা]]ৰ দক্ষিণ অংশৰপৰা ভাৰতৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্তত থকা [[কন্যাকুমাৰী]]লৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। আনহাতে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পূব উপকূলক [[কোৰমণ্ডল উপকূল]] বুলি কোৱা হয়।<ref>[http://xenophongroup.com/mcjoynt/suffren3.gif Map of Coromandel Coast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210015347/http://xenophongroup.com/mcjoynt/suffren3.gif |date=10 February 2012 }} on a website dedicated to the East Indian Campaign (1782–1783).</ref> প্ৰাচীন কালত 'মালাবাৰ' শব্দটো সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপদ্বীপাঞ্চলৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে এই সমগ্ৰ অঞ্চলটো প্ৰাচীন [[চেৰা বংশ]]ৰ সাম্ৰাজ্যৰ এক অংশ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চেৰা সাম্ৰাজ্য ভাঙি যোৱাৰ পাছত এই অঞ্চলৰ সামন্ত প্ৰধানসকলে নিজকে স্বাধীন বুলি ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কোঝিকোড় জিলা|কোঝিকোড়]]ৰ [[জামুৰিন]], [[কোলাথুনাডু]], [[কোচিন সাম্ৰাজ্য]], [[ভেনাদ সাম্ৰাজ্য]] আৰু বল্লুভানাডৰ সাম্ৰাজ্য আদি প্ৰধান আছিল। কেতিয়াবা সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপকূলীয় অঞ্চলটোক বুজাবলৈ এক সৰ্বজনীন নাম হিচাপে 'মালাবাৰ উপকূল' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বিস্তৃতি [[কোংকণ]]ৰপৰা আৰম্ভ কৰি কন্যাকুমাৰী পৰ্যন্ত জুৰি থাকে।<ref name="britannica" /> ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ কাষে কাষে ই প্ৰায় ৮৪৫ কিলোমিটাৰ (৫২৫ মাইল) দীঘল। ই গোৱাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰপৰা কন্যাকুমাৰীলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে আৰু ইয়াৰ ভিতৰত কৰ্ণাটক তথা কেৰালাৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহ পৰে। ইয়াৰ পশ্চিমফালে আৰব সাগৰ আৰু পূবফালে পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা অৱস্থিত। এই ঠেক উপকূলভাগৰ দক্ষিণ অংশক দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ উপৰি পৰিৱেশবিদসকলে ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ (বৰ্তমানৰ কেৰালা) ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ বহলপতীয়া অৰণ্যসমূহক বুজাবলৈ 'মালাবাৰ' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰে। == ইতিহাস == === প্ৰাক-ইতিহাস === প্ৰাচীন কালত পশ্চিম উপকূলৰ নিম্নভূমি আৰু মধ্যভূমিৰ সমভূমি অঞ্চলকে ধৰি মালাবাৰ উপকূলৰ এক বুজন অংশ সাগৰৰ তলত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। চাংগনাচেৰীৰ ওচৰৰ এটা অঞ্চলত সাগৰীয় জীৱৰ জীৱাশ্ম পোৱা গৈছে। এই আৱিষ্কাৰে এই ধাৰণাক সমৰ্থন কৰে।<ref name="Menon2007">{{cite book|author=A Sreedhara Menon|title=A Survey Of Kerala History|url=https://google.com |access-date=27 July 2012|year=2007|publisher=DC Books|isbn=978-8126415786|pages=20–21}}</ref> প্ৰাক-ঐতিহাসিক পুৰাতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত [[ইডুক্কি জিলা]]ৰ মাৰায়ুৰ অঞ্চলত [[নৱপ্ৰস্তৰ যুগ]]ৰ ডলমেন বা পাথৰৰ সমাধি পোৱা গৈছে। এইবোৰ [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ৰ পূব উচ্চভূমিত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি [[ৱায়ানাড]]ৰ [[এডাক্কাল গুহা]]ত থকা শিলালিপি বা শিলৰ খোদনসমূহ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০০ বছৰ পুৰণি নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ বুলি জনা গৈছে।<ref name="Kapoor2002">{{cite book|author=Subodh Kapoor|title=The Indian Encyclopaedia|url=https://google.com |access-date=1 August 2012|year=2002|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-8177552577|page=2184}}</ref><ref>{{cite web|title=Wayanad|url=https://kerala.gov.in|website=kerala.gov.in|publisher=Government of Kerala|access-date=12 November 2015|archive-date=28 May 2021|archive-url=https://archive.org|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200503164020/https://kerala.gov.in/|archivedate=3 May 2020|deadurl=yes}}</ref> === প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ইতিহাস === [[File:Silk route.jpg|thumb|[[ৰেচম পথ]] আৰু মচলা ব্যৱসায়। এইবোৰ প্ৰাচীন ব্যাৱসায়িক পথ আছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ সৈতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ বাণিজ্য চলিছিল। ভূ-পথবোৰ ৰঙা আৰু জলপথবোৰ নীলা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]] [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|thumbnail|প্ৰথম শতিকাৰ এক গ্ৰীক নাবিকৰ ডায়েৰী বা 'পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য এৰিথ্ৰিয়ান চি'ত উল্লেখ থকা পথ আৰু স্থানসমূহ]] [[File:Caminho maritimo para a India.png|thumb|১৪৯৮ চনত [[ভাস্কো ডা গামা]]ই [[কোঝিকোড়]] পাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা জলপথ (ক’লা ৰেখা)। ইয়াৰ জৰিয়তে ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ নতুন জলপথ আৱিষ্কাৰ হয়। পিছলৈ ই ইউৰোপীয়সকলৰ বাবে ভাৰতত উপনিৱেশ স্থাপনৰ পথ মুকলি কৰে। ]] পুৰণি চুমেৰীয় তথ্য অনুসৰি, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০ চনৰেপৰাই মালাবাৰ উপকূল মচলা ৰপ্তানিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। সেইবাবেই আজিও ইয়াক "মচলাৰ বাগিছা" বা "ভাৰতৰ মচলাৰ বাগিছা" বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|url=https://thehindu.com|first=Kaavya|last=Pradeep Kumar|work=The Hindu|title=Of Kerala, Egypt, and the Spice link|date=28 January 2014 |access-date=12 November 2015}}</ref><ref name="ChattopadhyayFranke2006">{{Cite book|title=Striving for Sustainability: Environmental Stress and Democratic Initiatives in Kerala|last1=Chattopadhyay|first1=Srikumar|publisher=Concept Publishing Company|year=2006|isbn=978-81-8069-294-9|url=https://google.com|last2=Franke|first2=Richard W.}}</ref> [[কেৰালা]]ৰ এই মচলাসমূহৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় সহস্ৰাব্দতে প্ৰাচীন [[আৰবৰ লোকসকল|আৰব]], বেবিলন, আচিৰীয়া আৰু মিচৰীয় ব্যৱসায়ীসকল মালাবাৰ উপকূললৈ আহিছিল। এই সময়ছোৱাতে ফিনিচীয়সকলেও মালাবাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="Menon57">{{cite book|author=A Sreedhara Menon|title=A Survey Of Kerala History|url=https://google.com |access-date=10 October 2012|date=1 January 2007|publisher=DC Books|isbn=978-81-264-1578-6|pages=57–58}}</ref> মচলাৰ বাণিজ্যৰ বাবে মালাবাৰ উপকূলত প্ৰৱেশ কৰা আৰব আৰু ফিনিচীয়সকলেই আছিল প্ৰথম বিদেশী ব্যৱসায়ী।<ref name="Menon57"/> [[য়েমেন]], [[ওমান]] আৰু পাৰস্য উপসাগৰৰ উপকূলৰ আৰব নাবিকসকলে মালাবাৰ আৰু অন্যান্য পূবৰ দেশসমূহলৈ প্ৰথম দীঘলীয়া জলযাত্ৰা কৰিছিল।<ref name="Menon57"/> তেওঁলোকেই মালাবাৰৰ দালচেনি মধ্য প্ৰাচ্যলৈ লৈ গৈছিল।<ref name="Menon57"/> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ গ্ৰীক ইতিহাসবিদ হেৰ’ড’টাছে উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁৰ সময়ত দালচেনি মচলাৰ ব্যৱসায় সম্পূৰ্ণৰূপে মিচৰীয় আৰু ফিনিচীয়সকলৰ হাতত আছিল।<ref name="Menon57"/> প্ৰাচীন গ্ৰীক নাবিকৰ ডায়েৰী 'পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য এৰিথ্ৰিয়ান চি'ৰ মতে, 'লিমীৰিকে' নামৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল কন্নুৰৰ ওচৰৰ 'নাউৰা' আৰু 'টিণ্ডিচ'ৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে টলেমিয়ে কেৱল 'টিণ্ডিচ'কহে ইয়াৰ আৰম্ভণি বিন্দু বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীত শেষ হৈছিল। গতিকে ই বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। সেই সময়ত ৰোম সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এই অঞ্চলৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য আছিল প্ৰায় ৫,০০,০০,০০০ চেষ্টাৰ্চ। ঐতিহাসিক প্লিনী দ্যা এল্ডাৰে উল্লেখ কৰিছে যে লিমীৰিকে অঞ্চলটো জলদস্যুৰদ্বাৰা আক্ৰান্ত হৈছিল। আকৌ কছমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেচে উল্লেখ কৰিছে যে এই অঞ্চলটো বিখ্যাত মালাবাৰ জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অন্তিম শতিকাকেইটাত মচলা, বিশেষকৈ ক’লা জালুকৰ বাবে এই উপকূলটো গ্ৰীক আৰু ৰোমানসকলৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছিল। চেৰা ৰজাসকলৰ প্ৰাচীন চীন, পশ্চিম এছিয়া, মিচৰ, গ্ৰীচ আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে পোনপটীয়া ব্যাৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ মাজত এই অঞ্চলটো 'মালে' বা 'मालाবাৰ' নামেৰে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite web|url=http://siamese-heritage.org|title=Malaya: What's in the name|publisher=siamese-heritage.org |access-date=7 August 2012|author=Joseph Minattur|page=1}}</ref> সেই সময়ত [[মুজিৰিচ]], টিণ্ডিচ, নাউৰা আৰু নেলচিণ্ডা আছিল এই উপকূলৰ প্ৰধান বন্দৰ। সমসাময়িক সংগম সাহিত্যত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে কেনেকৈ ৰোমান জাহাজবোৰে কেৰালাৰ মুজিৰিচ বন্দৰলৈ সোণ কঢ়িয়াই আনিছিল আৰু তাৰ বিনিময়ত বিখ্যাত মালাবাৰ জালুক লৈ গৈছিল। মৌচুমী বতাহৰ সহায় লৈ কেৰালাত উপস্থিত হোৱা প্ৰথম পশ্চিমীয়া ব্যৱসায়ীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল ইউডক্সাছ অফ চিজিকাছ। তেওঁ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১১৮ চনৰ আশে-পাশে মিচৰৰ টলেমিক বংশৰ ৰজাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত এই যাত্ৰা কৰিছিল। ৰোম সাম্ৰাজ্যৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা মেপ 'টেবুলা পেউটিনজাৰিয়ানা'ত এই অঞ্চলৰ বন্দৰ চহৰসমূহত থকা ৰোমান সম্ৰাট অগাষ্টাছৰ মন্দিৰ আৰু ৰোমান সৈন্যৰ শিবিৰৰ স্পষ্ট উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book|author=Abraham Eraly|title=The First Spring: The Golden Age of India|url=https://google.com |access-date=7 August 2012|year=2011|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0670084784|pages=246–}}</ref> 'কেৰালা' নামটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত মগধৰ সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ এটা শিলালিপিত 'কেতলাপুতো' ([[চেৰা বংশ]]) হিচাপে খোদিত পোৱা গৈছিল।<ref name="Kerala 2011">"Kerala." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc., 2011. Web. 26 December 2011.</ref> অশোকৰ সময়ত দক্ষিণ ভাৰতৰ চাৰিখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ ভিতৰত ই অন্যতম আছিল। আন তিনিখন ৰাজ্য আছিল [[চোল সাম্ৰাজ্য]], [[পাণ্ড্য সাম্ৰাজ্য]] আৰু সত্যপুত্ৰ।<ref name="SmithJackson2008">{{cite book|author1=Vincent A. Smith|url=https://books.google.com/books?id=bP7DzXQBoM4C&pg=PA166|title=History of India, in Nine Volumes: Vol. II – From the Sixth Century BCE to the Mohammedan Conquest, Including the Invasion of Alexander the Great|author2=A. V. Williams Jackson|date=30 November 2008|publisher=Cosimo, Inc.|isbn=978-1-60520-492-5|pages=166–|access-date=1 August 2012}}</ref> চেৰা ৰজাসকলে [[ভূমধ্য সাগৰ]] আৰু [[লোহিত সাগৰ]]ৰ সকলো প্ৰধান বন্দৰৰ লগতে দূৰ প্ৰাচ্যৰ সৈতে আৰব সাগৰেৰে ব্যাৱসায়িক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকে কেৰালাক এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰিছিল। প্ৰাচীন ভাৰত মহাসাগৰৰ বাণিজ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পথত চেৰাসকলৰ ৰাজ্য অৱস্থিত আছিল। চুবুৰীয়া চোল আৰু ৰাষ্ট্ৰকূটসকলৰ ধাৰাবাহিক আক্ৰমণৰ পিছত প্ৰাচীন চেৰা সাম্ৰাজ্য ভাগি পৰিছিল। মধ্যযুগৰ আৰম্ভণিতে নাম্বুডিৰি ব্ৰাহ্মণসকল কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰে। তেওঁলোকে ভাৰতৰ জাতি প্ৰথাৰ আৰ্হিত ইয়াৰ সমাজ-ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছিল। অষ্টম শতিকাত মধ্য কেৰালাৰ [[কালাডী]]ত [[আদি শংকৰাচাৰ্য]]ৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপদ্বীপে ভ্ৰমণ কৰি অদ্বৈত বেদান্ত দৰ্শনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে বিভিন্ন মঠ-প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিছিল। নৱম শতিকাত চেৰাসকলে পুনৰ কেৰালাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে। দ্বাদশ শতিকাত এই সাম্ৰাজ্য চিৰদিনৰ বাবে বিলুপ্ত হয়। ইয়াৰ পিছত কিছুমান সৰু সৰু স্বায়ত্ত্বশাসিত ৰাজ্যৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰে ভিতৰত [[কোঝিকোড় সাম্ৰাজ্য]] আছিল আটাইতকৈ প্ৰধান। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ ভেনিচৰ পৰিব্ৰাজক [[মাৰ্কো পোলো]]ৱে এই অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি ইয়াৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছে।<ref>{{Cite web|title=The Travels of Marco Polo/Book 3/Chapter 17 - Wikisource, the free online library|url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Travels_of_Marco_Polo/Book_3/Chapter_17|access-date=2022-01-12|website=en.wikisource.org|language=en}}</ref> [[কোঝিকোড়]] বন্দৰটো মধ্যযুগৰ দক্ষিণ ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰৱেশ কৰাৰ বাবে চীনা, আৰব, পৰ্তুগীজ, ডাচ আৰু ব্ৰিটিছসকলৰ বাবে এক প্ৰধান দুৱাৰ আছিল।<ref name="Etymology of Malabar"/> ১৪৯৮ চনত ভৌগোলিক আৱিষ্কাৰৰ যুগত [[ভাস্কো ডা গামা]]ই কোঝিকোড়লৈ এক নতুন জলপথ আৱিষ্কাৰ কৰে। এয়া আছিল ইউৰোপৰপৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ প্ৰথম আধুনিক জলপথ। ইয়াৰ পিছত পৰ্তুগীজসকলে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতত উপনিৱেশ যুগৰ আৰম্ভণি হয়। ভাৰতত হোৱা ঔপনিৱেশিক যুদ্ধসমূহৰ সময়ত ডাচ, ফৰাচী আৰু ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থই প্ৰধান ভূমিকা লৈছিল। ১৭৫৫ চনত পুৰাক্কাডৰ যুদ্ধত কোঝিকোড়ৰ শক্তিশালী জামুৰিনক পৰাস্ত কৰি ট্ৰাভাংকুৰ কেৰালাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হৈ পৰে।<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> কোচিন আৰু ট্ৰাভাংকুৰৰ পালিথ আছানে মিলি কেলিকটৰ জামুৰিনক কোচি অঞ্চলৰপৰা খেদি পঠিয়াইছিল। মাৰ্তাণ্ড পিল্লাইৰ নেতৃত্বত ট্ৰাভাংকুৰৰ নাইৰ বাহিনীয়ে ১৭৬৩ চনত ত্ৰিছূৰৰ যুদ্ধত [[ত্ৰিছূৰ]] দখল কৰে। তীব্ৰ প্ৰতিৰোধৰ পিছতো জামুৰিনৰ সৈন্য পিছহুহকি যায়। শেষত তেওঁলোকে [[কোচি]] অঞ্চল ত্যাগ কৰে। শান্তি স্থাপনৰ বাবে জামুৰিনে যুদ্ধৰ খৰচ ভৰিবলৈ সন্মত হয়। লগতে সদায় বন্ধু হৈ থকাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা মাৰ্তাণ্ড বৰ্মাৰ হাতত ডাচসকল পৰাস্ত হোৱাৰ পিছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কেৰালাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে। তেওঁলোকে উত্তৰ কেৰালাত মালাবাৰ জিলা গঠন কৰে। লগতে দক্ষিণ ভাগত নতুনকৈ গঠিত ট্ৰাভাংকুৰ দেশীয় ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰে। ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ আগলৈকে এই ব্যৱস্থা চলি আছিল। ১৯৫৬ চনত পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকুৰ-কোচিন ৰাজ্য, মালাবাৰ জিলা আৰু মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কাছাৰগোড তালুক লগ লগাই বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্য গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/yw/2003/11/01/stories/2003110101270300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040117071454/http://www.hindu.com/yw/2003/11/01/stories/2003110101270300.htm |url-status=dead |archive-date=17 January 2004 |title=The land that arose from the sea |date=1 November 2003 |work=দ্য হিন্দু |access-date=2009-07-30 |archivedate=17 January 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040117071454/http://www.hindu.com/yw/2003/11/01/stories/2003110101270300.htm |deadurl=yes }}</ref> === ব্ৰিটিছ উপনিৱেশবাদ: মালাবাৰ জিলা === এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ পিছত ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱা মালাবাৰ উপকূলৰ অংশসমূহ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ এখন জিলা হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়। এই ব্ৰিটিছ জিলাখনৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[কন্নুৰ]], [[কোঝিকোড়]], [[ৱায়ানাড]], [[মালাপ্পুৰম]] জিলা সোমাই আছিল। লগতে [[পালাক্কাদ]]ৰ সিংহভাগ, ত্ৰিছূৰৰ কিছু অংশ, [[এৰ্নাকুলাম জিলা]]ৰ [[ফ’ৰ্ট কোচি]] অঞ্চল আৰু কেইটামান সুকীয়া দ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ প্ৰশাসনিক সদৰ ঠাই কোঝিকোড়ত আছিল। [[File:Malabar District (1951 Census).svg|thumb|upright|১৯৫১ চনৰ পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ এখন মেপ]] প্ৰাচীন মালাবাৰ উপকূলৰ অংশ হিচাপে থকা [[মালাবাৰ জিলা]] ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কেৰালা ৰাজ্যৰ উত্তৰ অংশ আৰু লাক্ষাদ্বীপৰ দ্বীপসমূহ আছিল।<ref>{{cite web|title=Kerala. Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Kerala|website=Encyclopædia Britannica Online|date=8 June 2008}}</ref> কোঝিকোড়ক মালাবাৰৰ ৰাজধানী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোক উত্তৰ আৰু দক্ষিণ হিচাপে দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছিল। [[উত্তৰ মালাবাৰ]]ৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ কাছাৰগোড আৰু কন্নুৰ জিলা, ৱায়ানাড জিলাৰ মানানথাভাটী তালুক আৰু কোঝিকোড় জিলাৰ ভাতাকৰা তথা কোইলাণ্ডী তালুক পৰে। বাকী থকা অংশটোক [[দক্ষিণ মালাবাৰ]] বা কোঝিকোড় বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ কোঝিকোড় আৰু থামৰাছেৰী তালুক, দক্ষিণ ৱায়ানাডৰ কল্পেত্তা, মালাপ্পুৰম জিলাৰ এৰানাড তালুক, পালাক্কাদ জিলা আৰু ত্ৰিছূৰ জিলাৰ চাভাক্কাড তালুক অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [[ব্ৰিটিছ শাসন]]ৰ সময়ত মালাবাৰৰ মুখ্য গুৰুত্ব আছিল বিখ্যাত [[মালাবাৰ জালুক]], চালিৰ টাইলছ আৰু [[নাৰিকল]] উৎপাদন কৰাত।<ref>Pamela Nightingale, '[[Jonathan Duncan (Governor of Bombay)|Jonathan Duncan]] (bap. 1756, d. 1811)', Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, May 2009</ref> পুৰণি [[মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সী]]ৰ প্ৰশাসনিক তথ্য অনুসৰি, চৰকাৰৰ অধীনত থকা আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগানখন আছিল ১৮৪৪ চনত স্থাপন কৰা [[নিলাম্বুৰ]]ৰ চেগুন গছৰ বাগান।<ref name="Mbsp">{{cite book|url=https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf|title=The Madras Presidency (1881–1931)|last=Boag|first=GT|publisher=Government of Madras|location=Madras|year=1933|page=63|access-date=2026-08-12|archivedate=2021-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf}}</ref> পূৰ্বৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীত মালাবাৰ জিলা আৰু ইয়াৰ বেইপুৰ তথা ফ’ৰ্ট কোচি বন্দৰৰ এক বিশেষ গুৰুত্ব আছিল। কিয়নো এই জিলাখন প্ৰেছিডেন্সীৰ এনে দুখন জিলাৰ ভিতৰত এখন আছিল, যি পশ্চিম মালাবাৰ উপকূলত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে [[আৰব সাগৰ]]ৰ সাগৰীয় পথ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বাবেই ১৮৬১ চনত তিৰুৰৰপৰা বেইপুৰলৈকে কেৰালাৰ প্ৰথমটো ৰেল পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। === ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত === ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীখন [[মাদ্ৰাজ ৰাজ্য]]লৈ সলনি হয়। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই ৰাজ্যখনক ভাষাৰ ভিত্তিত বিভক্ত কৰা হয়। সেই সময়ত উত্তৰ দিশৰ [[কাছাৰগোড জিলা|কাছাৰগোড]] অঞ্চলটো মালাবাৰৰ সৈতে আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন]] ৰাজ্যখন একেলগ কৰি বৰ্তমানৰ কেৰালা ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ আগতে কাছাৰগোড অঞ্চলটো মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সীৰ দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ এটা অংশ আছিল। আনহাতে [[লাক্ষাদ্বীপ]] দ্বীপপুঞ্জক পৃথক কৰি এটা নতুন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল গঠন কৰা হয়। == ভূগোল == ভৌগোলিকভাৱে মালাবাৰ উপকূলক জলবায়ুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি। এই কেইটা হৈছে: পূবৰ উচ্চভূমি (ওখ-কোৱা আৰু ঠাণ্ডা পাহাৰীয়া অঞ্চল), কেন্দ্ৰীয় মধ্যভূমি (সৰু সৰু পাহাৰেৰে আবৃত) আৰু পশ্চিমৰ নিম্নভূমি (উপকূলীয় সমভূমি)।<ref name="ChattopadhyayFranke2006"/> [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] পূবৰ উচ্চভূমিত এই উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে অৱস্থিত। এই পৰ্বতমালাই উপকূলীয় সমভূমিক [[দাক্ষিণাত্যৰ মালভূমি]]ৰপৰা পৃথক কৰিছে। এই পৰ্বতবোৰক জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ আঠটা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰা হয়। লগতে ইয়াক [[ইউনেস্ক’]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="UNESCO">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/UN-designates-Western-Ghats-as-world-heritage-site/articleshow/14595602.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20130131192257/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-02/flora-fauna/32507340_1_world-heritage-list-western-ghats-border-town |url-status=live |archive-date=31 January 2013|title=UN designates Western Ghats as world heritage site|date=2 July 2012|newspaper=[[The Times of India]] |access-date=27 November 2018}}</ref> কেৰালাত থকা [[আনামুডি]] শৃংগটোৰ উচ্চতা ২৬৯৫ মিটাৰ। ই [[হিমালয়]]ৰ দক্ষিণ দিশে থকা ভাৰতৰ উচ্চতম শৃংগ।<ref>{{cite book|last=Hunter|first=William Wilson|author2=James Sutherland Cotton|author3=Richard Burn|author4=William Stevenson Meyer|author5=Great Britain India Office|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/|title=The Imperial Gazetteer of India|volume=11|publisher=Clarendon Press|year=1909 |access-date=16 May 2015|ref=imp |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124143/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ |archive-date=16 December 2008 |url-status=live}}</ref> এই পৰ্বতমালাৰ অৰণ্যসমূহ হিমালয় পৰ্বততকৈও পুৰণি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="UNESCO"/> পূব অঞ্চলৰ তুলনাত মালাবাৰৰ পশ্চিম উপকূলীয় অঞ্চলটো বহু পৰিমাণে সমান।<ref name="ChattopadhyayFranke2006"/> ইয়াত ইটোৱে সিটোৰ সৈতে লাগি থকা লুণীয়া পানীৰ খাল, হ্ৰদ আৰু নদীৰ এটা ডাঙৰ জাল আছে। ইয়াক কেৰালাৰ কায়াল বা [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]] বুলি জনা যায়।<ref name="Thorpe2012">{{cite book|author=Edgar Thorpe|title=The Pearson CSAT Manual 2012|url=https://books.google.com/books?id=1cruroSVFoUC&pg=RA3-PA38 |access-date=18 November 2012|year=2012|publisher=Pearson Education India|isbn=978-8131767344|page=3}}</ref> "কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ" বুলি জনাজাত [[কুত্তানাদ]] অঞ্চলটো ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম উচ্চতা থকা স্থান।<ref name="ndtv_2238752"/> দেশৰ আটাইতকৈ দীঘল হ্ৰদ [[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]] এই বেকৱাটাৰ্চ অঞ্চলৰ প্ৰধান অংগ। ই [[আলাপ্পুয়া]] আৰু [[কোচি]]ৰ মাজত অৱস্থিত। ইয়াৰ কালি প্ৰায় ২০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।<ref name="Husain">{{cite book|author=Majid Husain|title=Understanding: Geographical: Map Entries: for Civil Services Examinations: Second Edition|url=https://books.google.com/books?id=_9VGKfQ-sQsC&pg=RA9-PT18 |access-date=18 November 2012|publisher=Tata McGraw-Hill Education|isbn=978-0070702882|page=9|year=2011}}</ref> ভাৰতৰ মুঠ জলপথৰ প্ৰায় আঠ শতাংশ কেৰালাতে পোৱা যায়।<ref name="IWAI_2005">{{Cite journal|author=Inland Waterways Authority of India (IWAI—Ministry of Shipping)|year=2005|title=Introduction to Inland Water Transport|journal=IWAI (Ministry of Shipping)|url=http://iwai.nic.in/Introduction.html |archive-url=https://archive.today/20050204175110/http://iwai.nic.in/Introduction.html |url-status=dead |archive-date=4 February 2005 |access-date=19 January 2006}}</ref> <gallery widths="200px" heights="135px"> File:Vembanad Lake at Kumarakom.jpg|[[ভেম্বনাদ হ্ৰদ]], ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হ্ৰদ। ই [[কেৰালাৰ বেকৱাটাৰ]]ৰ এটা অংশ। File:Chalakudy River bank on a summer sunrise.jpg|[[চালাকুডী নদী]]ৰ পাৰত গ্ৰীস্মকালৰ সূৰ্যোদয়। এই নদীৰ ওপৰতে [[আথিৰাপ্পিল্লী জলপ্ৰপাত]] অৱস্থিত। File:Fish net over Periyar River 0.jpg|[[পেৰিয়াৰ নদী]], এইখন কেৰালাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। File:Kappad beach kerala.jpg|কোইলাণ্ডীৰ ওচৰৰ [[কাপ্পাড]] সাগৰীয় তীৰ। File:Ezhimala beach.JPG|[[নাৰিকল]] গছেৰে ভৰি থকা বালিচৰৰ সুন্দৰ উপকূল। </gallery> === প্ৰাকৃতিক ভূগোল === [[File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|thumbnail|[[কডালুণ্ডী পক্ষী অভয়াৰণ্য]]ৰ এক দৃশ্য। মালাবাৰৰ উপকূলীয় অঞ্চল বহুতো পৰিভ্ৰমী পক্ষীৰ বাসস্থান। ]] কেতিয়াবা সমগ্ৰ পশ্চিম উপকূলীয় অঞ্চলটোক বুজাবলৈ এক সৰ্বজনীন নাম হিচাপে 'মালাবাৰ উপকূল' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বিস্তৃতি [[কোংকণ]]ৰপৰা আৰম্ভ কৰি উপদ্বীপাঞ্চলৰ শেষ প্ৰান্ত কন্যাকুমাৰী বা কেপ কমোৰিন পৰ্যন্ত জুৰি থাকে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৮৪৫ কিলোমিটাৰ (৫২৫ মাইল)। ই [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰপৰা আৰম্ভ হৈ [[গোৱা]]ৰ উপকূলীয় অঞ্চল, সমগ্ৰ [[কৰ্ণাটক]] আৰু কেৰালাৰ পশ্চিম উপকূল অতিক্ৰম কৰি [[কন‍্যাকুমাৰী]]লৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ পশ্চিমফালে আৰব সাগৰ আৰু পূবফালে পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা অৱস্থিত। এই ঠেক উপকূলভাগৰ দক্ষিণ অংশক দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য বুলি কোৱা হয়। জলবায়ুৰফালৰপৰা মালাবাৰ উপকূল (বিশেষকৈ ইয়াৰ পশ্চিমমুখী পাহাৰীয়া ঢালবোৰ) দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ বেছি বৰষুণ হোৱা অঞ্চল। কাৰণ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাই জলীয় বাষ্পপূৰ্ণ দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহজাকক বাধা দিয়ে। === মালাবাৰৰ বৰ্ষাৰণ্যসমূহ === [[মালাবাৰৰ বৰ্ষাৰণ্যসমূহ]]ৰ ভিতৰত তলত উল্লেখ কৰা পৰিৱেশীয় অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে: # মালাবাৰ উপকূলীয় আৰ্দ্ৰ অৰণ্য: এই অৰণ্যসমূহে পূৰ্বে ২৫০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে উপকূলীয় অঞ্চলসমূহ আৱৰি আছিল (অৱশ্যে বৰ্তমান এই অৰণ্যসমূহৰ ৯৫ শতাংশই ধ্বংস হৈ গৈছে)। # দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য: এইবোৰ মধ্যমীয়া উচ্চতাৰ অঞ্চলত গঢ়ি উঠে। # দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য: এই অৰণ্যসমূহে ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ অঞ্চলসমূহ আৱৰি ৰাখিছে। এই বিশেষ অঞ্চলৰপৰাই বিখ্যাত 'মৌচুমী মালাবাৰ' কফিৰ উৎপাদন কৰা হয়। === বন্দৰ চহৰসমূহ === মালাবাৰ উপকূলত কেইবাখনো ঐতিহাসিক বন্দৰ চহৰ আছিল। প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ ভিতৰত নাউৰা, ভিজিনজাম, [[মুজিৰিচ]], নেলচিণ্ডা, [[বেইপুৰ]] আৰু থুণ্ডী আদি আছিল প্ৰধান। আনহাতে মধ্যযুগত [[কোঝিকোড়]], [[কোল্লাম]], পোন্নানী, কন্নুৰ আৰু [[কোচি]] আদি চহৰে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি ভাৰত মহাসাগৰৰ বাণিজ্যৰ একো একোটা ডাঙৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছিল। সাগৰ আৰু সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ সৈতে জড়িত থকাৰ বাবেই মালাবাৰ উপকূলৰ চহৰসমূহ বহুত বহুসাংস্কৃতিক আছিল। এই চহৰসমূহ ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ইহুদী (বৰ্তমান কোচিৰ ইহুদীসকল বুলি জনা যায়), চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান, মুছলমান (বৰ্তমান মালাবাৰৰ মুছলমানসকল বা মাপ্পিলা নামেৰে জনাজাত) আৰু এংলো-ইণ্ডিয়ানসকলৰ ঘৰ আছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=qhKGPprbQaYC&q=two+millennia ''The Jews of India: A Story of Three Communities''] by Orpa Slapak. The Israel Museum, Jerusalem. 2003. p. 27. {{ISBN|965-278-179-7}}.</ref> == অৰ্থনীতি == মালাবাৰ উপকূলৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষি, মৎস্য পালন আৰু সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। এই অঞ্চলটোত প্ৰাচীন কালৰেপৰা মচলাৰ উৎপাদন আৰু ৰপ্তানি হৈ আহিছে। === কৃষিকৰ্ম আৰু উৎপাদন === * ক’লা জালুক: মালাবাৰ উপকূলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কৃষিজাত দ্ৰব্য হৈছে ক’লা জালুক। ইয়াক "মালাবাৰ জালুক" বুলিও কোৱা হয়। * মচলাজাত সামগ্ৰী: ইয়াৰ লগতে দালচেনি, আদা আৰু [[ইলাচি]] প্ৰচুৰ পৰিমাণে উৎপাদিত হয়। * নাৰিকল আৰু কফি: উপকূলীয় অঞ্চলত নাৰিকল খেতি আৰু পাহাৰীয়া ঢালত কফি খেতি কৰা হয়। === বাণিজ্য আৰু পৰিবহণ === * সামুদ্ৰিক বন্দৰ: কোঝিকোড়, কোচিন আৰু কন্নুৰ বন্দৰেৰে বৈদেশিক বাণিজ্য চলে। * মাছ ধৰা কাৰ্য: আৰব সাগৰৰ কাষত থকা বাবে মাছ ধৰা কাৰ্য ইয়াৰ মানুহৰ অন্যতম প্ৰধান জীৱিকা। == আয়ুৰ্বেদ আৰু পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি == মালাবাৰ উপকূল কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চৰ্চাৰ বিকাশ আৰু সংৰক্ষণৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল। কেৰালাৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত জন্ম লোৱা কেইবাটাও বংশগত চিকিৎসক পৰিয়ালক একেলগে [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰা বুলি জনা যায়। তেওঁলোকে সংস্কৃত পাণ্ডিত্য, চিকিৎসা শিক্ষা আৰু 'অষ্টাংগ হৃদয়ম'ৰ দৰে প্ৰাচীন আয়ুৰ্বেদিক গ্ৰন্থৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চিকিৎসা চৰ্চালৈ অভূতপূৰ্ব বৰঙনি আগবঢ়াইছিল। মালাবাৰৰ সৈতে জড়িত এনে এক উল্লেখযোগ্য আয়ুৰ্বেদিক বংশ হৈছে বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ '''পুলামানথোল মুছ''' পৰম্পৰা। এই পৰিয়ালটো অষ্টবৈদ্য ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁলোকে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসাৰ সংৰক্ষণ আৰু চৰ্চাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। আঞ্চলিক পৰম্পৰা আৰু ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি, পুলামানথোল মুছ বংশৰ চিকিৎসকসকলৰ ট্ৰাভাংকোৰ (তিৰুৱিতাংকোৰ) ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। দেশীয় ৰাজ্যৰ শাসনকালত তেওঁলোকে ট্ৰাভাংকুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ চিকিৎসাৰ বাবেও পৰামৰ্শ আৰু সেৱা আগবঢ়াইছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজাসকলে আয়ুৰ্বেদ আৰু সংস্কৃত পাণ্ডিত্যলৈ আগবঢ়োৱা ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতায়ে কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত চিকিৎসক পৰিয়ালসমূহৰ মৰ্যাদা বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল। পুলামানথোল পৰম্পৰা আয়ুৰ্বেদৰ মূল ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত তথা বাগভটৰদ্বাৰা ৰচিত 'অষ্টাংগ হৃদয়ম'ৰ অধ্যয়ন আৰু প্ৰয়োগৰ সৈতে জড়িত। এই বংশ পুলামানথোলত থকা শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰী মন্দিৰৰ সৈতেও সংলগ্ন। হিন্দু পৰম্পৰাত ভগৱান [[ধন্বন্তৰী]]ক [[আয়ুৰ্বেদ]] আৰু আৰোগ্যৰ দেৱতা বুলি গণ্য কৰা হয়। এই মন্দিৰটো পৰম্পৰাগত আৰোগ্য ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় নিয়মসমূহৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ ভিতৰত 'সৰ্ব ৰোগ শমন পূজা' অন্যতম। এই পূজা বিভিন্ন ৰোগ আৰু শাৰীৰিক কষ্টৰপৰা মুক্তি পাবলৈ এক ভক্তিপূৰ্ণ নিয়ম হিচাপে কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানে কেৰালাৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লগতে ৰাজ্যৰ বাহিৰৰপৰাও ভক্ত আৰু আয়ুৰ্বেদ অনুৰাগীসকলক আকৰ্ষিত কৰে। এই বংশৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত পুলামানথোল মুছ আয়ুৰ্বেদ হাস্পতাল আৰু আন আন চিকিৎসা কেন্দ্ৰসমূহ অন্যতম। এই কেন্দ্ৰসমূহত পঞ্চকৰ্ম, স্নায়ৱিক পুনৰ্সংস্থাপন, পেশী আৰু হাড়ৰ ৰোগ তথা বংশগত সমস্যাসমূহৰ চিকিৎসা কৰা হয়।<ref name="auto">{{Cite web |url=https://pulamantholemoosshospital.com/ |title=Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital |website=Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital}}</ref> প্ৰখ্যাত কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰৰ বাবে এই পৰম্পৰাই সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰতো বিশেষ স্বীকৃতি লাভ কৰে। কণ্ঠ সম্পৰ্কীয় সমস্যাত ভোগাৰ পিছত তেওঁ পুলামানথোল পৰম্পৰাৰ অধীনত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰি আৰোগ্য লাভ কৰিছিল বুলি জনা যায়। বৰ্তমান সময়ত এই বংশৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে 'আয়ুৰ্বেদ থানাল'ৰ দৰে সমাজ কল্যাণমূলক স্বাস্থ্য আঁচনিৰ জৰিয়তে নিজৰ কাম-কাজ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা শ্ৰেণীৰ লোকসকলক আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। ==অধিক পঢ়ক== * {{cite book|author=K. V. Krishna Iyer|title=Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806|publisher=Norman Printing Bureau, Kozhikode|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.3379|year=1938}} * {{cite book|author=William Logan|year=1887|title=Malabar Manual (Volume-I)|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/mode/2up}} * {{cite book|author=William Logan|year=1887|title=Malabar Manual (Volume-II)|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/malabar_manual_volume2/mode/2up}} * {{cite book|author=Menon, A. Sreedhara|title=A Survey of Kerala History|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|year=2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415786}} * {{cite book|author=S. Muhammad Hussain Nainar|year=1942|title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language|publisher=University of Madras|url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage}} * {{cite book|author=Panikkar, K. M.|author-link=K. M. Panikkar|date=1929|title=Malabar and the Portuguese: being a history of the relations of the Portuguese with Malabar from 1500 to 1663|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.280840}} * {{cite book|author=Panikkar, K. M.|author-link=K. M. Panikkar|date=1931|title=Malabar and the Dutch|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.530045}} * {{cite book|author=Panikkar, K. M.|author-link=K. M. Panikkar|date=1953|title=Asia and Western dominance, 1498–1945|location=London|publisher=G. Allen and Unwin}} ==তথ‍্য উৎস== {{reflist}} == বাহি‍্যক সংযোগ == * {{Commons category| Malabar Coast|মালাবাৰ উপকূল}} * {{Wikivoyage|Malabar|মালাবাৰ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভূগোল]] sbcj9fydr17zwgm6rsfgmqj8isqyd95 0 138707 647774 627656 2026-10-25T23:51:47Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647774 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of bird}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name = মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ Malabar grey hornbill | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Ocyceros griseus'' |volume=2020 |article-number=e.T22682421A182384253 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682421A182384253.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | image = Ocyceros griseus -India-6-4c.jpg | image2=Ocyceros griseus -Kerala, India -male-8a.jpg | image2_caption=A female (top) with dark base to the lower mandible, and a male (below), both in Kerala, India | genus = Ocyceros | species = griseus | authority = ([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790) | synonyms = ''Tockus griseus''<br/>''Lophoceros griseus'' | range_map = MalabarGreyHornbillMap.png | range_map_caption = {{colorbull|black|r||14|}}&nbsp;recorded locations }} '''মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ''' ({{lang-en|Malabar grey hornbill}}; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ ''Ocyceros griseus'') হ্'ল প্ৰধানকৈ দক্ষিণ ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটত পোৱা এবিধ ধনেশ চৰাই। ইহঁতৰ ঠোঁট অতি ডাঙৰ যদিও আন ধনেশ প্ৰজাতিৰ দৰে ইহঁতৰ শিৰস্ত্ৰাণ নাথাকে। ইহঁতক প্ৰধানকৈ ঘন অৰণ্যত পোৱা যায়। ইহঁতে মূলতঃ ৰবৰ, তামোল, কফি বাগানত বাস কৰে।<ref>{{cite journal |date=November 2008 |title=Sustaining biodiversity in ancient tropical countryside |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. |volume=105 |pages=17852–17854 |doi=10.1073/pnas.0808874105 |pmid=18981411 |last1=Ranganathan |first1=J |last2=Daniels |first2=RJ |last3=Chandran |first3=MD |last4=Ehrlich |first4=PR |last5=Daily |first5=GC |issue=46|pmc=2577706|doi-access=free }}</ref> ইহঁত সৰু সৰু গোটত ঘূৰি ফুৰে, মূলতঃ ডিমৰু আৰু অন্যান্য ফল খাই জীয়াই থাকে। জোৰেৰে কৰা সিহঁতৰ চিঞৰ-বাখৰ আৰু হুলস্থুলীয়া হাঁহিৰ ফলত স্থানীয় লোকে সিহঁতক চিনি পোৱাটো সহজ হৈ পৰে। == বিৱৰণ == মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশ এবিধ ডাঙৰ চৰাই কিন্তু ৪৫ৰ পৰা ৫৮ চে.মি. (১৮ৰ পৰা ২৩ ইঞ্চি) দীঘল তথাপিও ই এতিয়াও এছিয়াৰ ধনেশৰ ভিতৰত আটাইতকৈ সৰু। ইয়াৰ নেজডাল ২৩ চে.মি.(৯.১ ইঞ্চি) দীঘল আৰু ঠোঁট শেঁতা বা হালধীয়াৰ পৰা কমলা ৰঙৰ।<ref>{{cite book|author=Ali, S.|year=1993|title=The Book of Indian Birds|url=https://archive.org/details/lbg.598.2954.ali.0340|publisher=Bombay Natural History Society|location=Bombay|isbn=0-19-563731-3}}</ref> মতাবোৰৰ ঠোঁট ৰঙা আৰু হালধীয়া বিন্দু থাকে‍, আনহাতে মাইকীবোৰৰ তলৰ অধোহনুৰ গুৰি ক'লা আৰু ঠোঁটৰ শীৰ্ষৰ কাষেৰে ক'লা ৰেখাযুক্ত সাধাৰণ হালধীয়া ৰং থাকে। ==বিতৰণ== এই প্ৰজাতিটো ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ উত্তৰ দিশৰ প্ৰায় নাশিকৰ পৰা দক্ষিণতম পাহাৰলৈকে স্থানীয় চৰাই৷<ref name=hbk>{{cite book|author1=Ali, S. |author2=Ripley, S. D. |name-list-style=amp |year=1983 |title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 4.|edition=2nd|publisher=Oxford University Press|place=New Delhi|pages=132–133}}</ref>. এই প্ৰজাতিটোৰ উচ্চতৰ বিস্তৃতি উপকূলৰ ওচৰত প্ৰায় ৫০ মিটাৰ (যেনে, ফানছাদ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, মহাৰাষ্ট্ৰ)ৰ পৰা পাহাৰৰ প্ৰায় ১৫০০ মিটাৰলৈকে।<ref>Mudappa, D. & Raman, T. R. S. 2009. A conservation status survey of hornbills (Bucerotidae) in the Western Ghats, India. [http://indianbirds.in/pdfs/IB.5.4_90-102.pdf ''Indian Birds'' 5: 90–102] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120164052/http://indianbirds.in/pdfs/IB.5.4_90-102.pdf |date=20 January 2022 }}.</ref> দক্ষিণ পশ্চিম ঘাটত কালাকাদ – মুণ্ডাথুৰাই বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত ৫০০ মিটাৰৰ পৰা ৯০০ মিটাৰ (বিচ্ছিন্নভাৱে ১১০০ মিটাৰ) উচ্চতাৰ চিৰসেউজ অৰণ্যত মালাবাৰ ধূসৰ ধনেশৰ উপস্থিতিৰ খবৰ পোৱা গৈছে, কিন্তু সঘনাই উত্তৰ দিশত থকা আনামলাই পাহাৰত ১২০০ মিটাৰ উচ্চতা পৰ্যন্ত ইয়াক পোৱা হয়।<ref>{{Cite journal|last1=Raman|first1=T. R. Shankar|last2=Mudappa|first2=Divya|date=September 2003|title=Correlates of hornbill distribution and abundance in rainforest fragments in the southern Western Ghats, India|journal=Bird Conservation International|language=en|volume=13|issue=3|pages=199–212|doi=10.1017/S0959270903003162|issn=1474-0001|doi-access=free}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== fibz4hduk2nssluitlqx6h2vo80pp1h 0 139475 647850 634393 2026-10-26T07:05:52Z Xqbot 1052 [[মীনা ছাদাতী]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 647850 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মীনা ছাদাতী]] gx1byghuylhntqcixjwm9bhiqidp9vj 0 139601 647722 647547 2026-10-25T21:39:21Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647722 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ | date = ১৫১২–১৫২৩/২৪ | image = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]] | caption = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ। | place = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল) | result = আহোম বিজয় | territory = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয় | combatant1 = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | combatant2 = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]] | commander1 = [[ধীৰনাৰায়ণ]]<br />[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref>}}<br />কাশীতৰা†<br />[[সতী সাধনী]]†<br />মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা<br />বৰহুলৈ বৰুৱা<br />ধেলা<br />বৰপাত্ৰ<br />চুলুকী চেতিয়া<br />বুঢ়া বৰুৱা | commander2 = [[চুহুংমুং]]<br />ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই<br />কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই<br />চাও চুখ্ৰিং<br />খেনমুং †<br />কনচেং<br />থাওমুং ৰাইলুং<br />জাংমুংখাম ফুকে-চং | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties1 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত }} '''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}} এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)<ref name="Dihing">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56)."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}} চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}} ==উৎস আৰু কালানুক্ৰম== এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}} ==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক== ===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ=== বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}<ref>"পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।" {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}</ref><ref>"বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে "গৰীয়া" বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে "চেঙ্গচাই"; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।"{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}</ref> ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: "Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century."</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}} ===চুতুফাৰ মৃত্যু=== চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই। ==পটভূমি== ===যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ভূখণ্ডীয় অৱস্থা=== {{See also|চুতীয়া ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} দীৰ্ঘস্থায়ী সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]] আৰু ইয়াৰ অধীনত [[উজনি অসম]]ৰ এক বিস্তৃত অঞ্চলৰ লগতে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সংলগ্ন সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ভূখণ্ড [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত বিস্তৃত আছিল বুলি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে,<ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing." {{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> আনহাতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ [[হাবুং]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency." {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমা পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] অঞ্চললৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and, following him, N.N.Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam."{{harvcol|Dutta|1985|pp=28}}</ref><ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> আৰু উত্তৰফালে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[ইটানগৰ]] অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ যোৱা পুৰণি [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ক ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west" {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, [[আহোম ৰাজ্য]] মূলতঃ উজনি অসমৰ দক্ষিণ-পূব অংশত বিয়পি আছিল। [[চুকাফা]]ই স্থাপন কৰা প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যখন [[দিখৌ নদী|দিখৌ]] আৰু [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[চুতেওফা]]ই পশ্চিম সীমা দিখৌৰ উপনৈ [[নামদাং নদী]]লৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় দুটা শতিকা ধৰি আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বহুলাংশে অপৰিবৰ্তিত হৈ থাকে।<ref>"Sukapha, the founder of the Ahom kingdom, crossed the Patkai hills and carved out a principality of his own in the south-eastern corner of the present district of Sibsagar, and the eastern corner of the present Tinsukia district between the river Dikhow and the Buri-Dihing... Sukapha was succeeded by his son Suteupha (1268–1281), who extended the western boundary up to the Namdang river by applying diplomacy with the Kacharis. From Subinpha, the third king, to Supimpha (1493–1497) the thirteenth king, the boundary of the Ahom kingdom remained unchanged." {{harvcol|Devi|1968|p=8}}</ref> উত্তৰফালে [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। দিহিঙৰ ঐতিহাসিক গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিঙতকৈ বহু পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল; ই শিৱসাগৰ অঞ্চলৰ মাজেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ [[মাজুলী]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল। ফলত এই নদী-ব্যৱস্থাই প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমা গঠন কৰিছিল।<ref name="Bhuyan"/> পূবফালে [[পাটকাই]] পৰ্বতমালা আহোম ৰাজ্য আৰু টাই ৰাজ্য মুঙকংৰ মাজৰ স্বীকৃত সীমা আছিল। [[চুডাংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত মুঙ কোৱাঙৰ আক্ৰমণৰ পিছত ১৪০১ চনত সম্পাদিত এখন সন্ধিৰ দ্বাৰা পাটকাই পৰ্বতমালাক দুয়োখন ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>"There were no further hostilities, and a formal treaty was concluded in 1401 by which the Pātkāi was fixed as the boundary between the two countries." {{harvcol|Gait|1926|p=81}}</ref> সেয়েহে চুহুংমুঙৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ঠিক পূৰ্বে আহোম ৰাজ্য সীমিত ভূখণ্ডবিশিষ্ট এক ৰাজনৈতিক সত্তা আছিল, যাৰ কেন্দ্ৰ আছিল শিৱসাগৰ–চৰাইদেউ–নামৰূপ–টিপাম অঞ্চল; উত্তৰ আৰু পশ্চিমফালে বুঢ়ী দিহিং নদী, দক্ষিণ, দক্ষিণ-পশ্চিমফালে নামদাং–দিখৌ অঞ্চল আৰু পূবফালে পাটকাই পৰ্বতমালাই ইয়াৰ মোটামুটি সীমা গঠন আছিল। ===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি=== [[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency"{{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>"He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom." {{harvcol|Guha|1983|p=27}}</ref><ref>"He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512"{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}</ref> তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}} ===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ=== চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} ==সংঘাতসমূহ== {{OSM Location map |coord = {{coord|27.38|94.3}} |zoom=7 |float=right |width=450 |height=300 |magnify=1 |scalemark=8 |nolabels=1 |title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪) |caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।<ref>স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।</ref> |auto-caption=14 |mark-sizeD=17,14 |shapeD=n-circle |shape-outlineD=white |shape-colorD=hard blue |label-colorD=hard blue |label-posD=left |ldyD=0 |ldxD=0 |mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}} |mark-title1=পানবাৰী (হাবুং) |label-pos1=left |ldx1=-4 |ldy1=0 |mark-coord2={{coord|26.65|93.35}} |mark-title2=দিখৌমুখ |label-pos2=bottom |ldx2=0 |ldy2=7 |mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}} |mark-title3=চেৰুৱাকাটা |label-pos3=top |ldx3=0 |ldy3=-6 |mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}} |mark-title4=চিৰা আটি |label-pos4=left |ldx4=-4 |ldy4=0 |mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}} |mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ) |label-pos5=bottom |ldx5=0 |ldy5=7 |mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}} |mark-title6=চেচামুখ |label-pos6=left |ldx6=-4 |ldy6=0 |mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}} |mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়) |label-pos7=right |ldx7=5 |ldy7=0 |mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}} |mark-title8=লাৰুপৰা |label-pos8=right |ldx8=5 |ldy8=0 |mark-coord9={{coord|27.83|95.67}} |mark-title9=লোহিতমুখ |label-pos9=left |ldx9=-4 |ldy9=0 |mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}} |mark-title10=[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] (শদিয়া ৰাজধানী) |label-pos10=left |ldx10=-4 |ldy10=0 |mark-coord11={{coord|28.178|95.764}} |mark-title11=চন্দনগিৰি |label-pos11=top |ldx11=-4 |ldy11=-8 |mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}} |mark-title12=দইথাং |label-pos12=right |ldx12=5 |ldy12=0 }} ===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩=== সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''চিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}} চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।<ref name="Phukan">{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam |year=2003 |edition=2nd |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=55 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory. }}</ref> এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref name="Dihing"/> ===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০=== ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>"Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country."{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}</ref> এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা=== ১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২=== ১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল। ===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩=== দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}} ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা "মহাপাত্ৰ" পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শান্তি-আলোচনা=== ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}} চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} ===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪=== আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি নগৰত নোসোমাই চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=108}} আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}} শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰ-নগৰ]]''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|pp=11}} ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}} ===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ=== চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেনমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল।।{{sfn|Bhuyan|1945|p=1Q}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা "মহাদ্বাৰ" বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস=== শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ''ৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে। এই বংশাৱলীত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বুলি কোৱা হৈছে। সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}</ref>}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} "Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly."</ref>{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে। এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}} ==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! style="background:orange;"| <span style="color:white">সংঘাতৰ নাম</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:280px;"| <span style="color:white">ফলাফল</span> |- |'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ''' * আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}} |- |'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে। * তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} |- |'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''চুতীয়া বিজয়''' * চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত<ref name="Phukan"/> মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে। * আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} |- |'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * ''ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে। * আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} |- |'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়। * ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} |- |'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আলোচনা ব্যৰ্থ''' * চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়। * চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} |- |'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে। * চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}} * শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে। |- |'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}} * আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে। * প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}} |} ==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ== চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে। ===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ=== প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}} ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল। ===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ=== চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}} এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}} ==সামৰিক বৈশিষ্ট্য== এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল। ==লোককথা আৰু স্মৃতি== বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref> আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[সতী সাধনী]] * [[নীতিপাল]] * [[ধীৰনাৰায়ণ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[মাজুলী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |location=Gauhati |year=1945 |edition=1st |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |year=1960 |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha |edition=2nd |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1977 |language=as |orig-year=1922 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam |edition=4th |language=as |year=2001 |orig-year=1932 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Guwahati |ref=harv }} {{refend}} ===গৌণ উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |last=Acharyya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal |location=New Delhi |ref=harv }} * {{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies |year=1970 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Borboruah |first=Hiteswar |title=Ahomar Din |edition=2nd |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1997 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |year=1985 |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |ref=harv }} * {{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |ref=harv }} * {{cite book |last1=Sinha |first1=Surajit |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India |url=https://archive.org/details/dli.scoerat.13620tribalpolitiesandstatesystemsinprecolonialeasternandnoryheasternindia |date=1987 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978 |ref=harv }} * {{cite book |last=Phukan |first=J. N. |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |year=1992 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |pages=49–60 |ref=harv }} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |language=as |ref=harv }} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0 |ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী: অসম]] [[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]] ihtod6annwzssmc8euff110egnr1b3z 0 139751 647709 643327 2026-10-25T21:05:04Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647709 wikitext text/x-wiki [[File:Benjamin Cowins during a sit-in at McCrory's lunch counter in Tallahassee.jpg|thumb|upright|১৯৬১ চনত ফ্ল'ৰিডা এণ্ড এম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ বেঞ্জামিন কাউইন্সে ফ্ল'ৰিডাৰ টালাহাছিত মেকক্ৰ'ৰীৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ কাউণ্টাৰত কৰা বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ সময়ত]] [[File:Sitdown outside Victorian Parliament - -climatestrike Melbourne IMG 3522 (45203540215).jpg|thumb|[[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ মেলবৰ্ণত জলবায়ু কাৰ্যৰ দাবীত বহি কৰা প্ৰতিবাদ]] '''ধৰ্ণা''' হৈছে কোনো দাবী, অধিকাৰ, ন্যায়, নীতিৰ পৰিৱৰ্তন বা সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক উদ্দেশ্য সাধনৰ বাবে কোনো ব্যক্তি বা ব্যক্তিসমূহে কোনো স্থানত বহি থাকি কৰা একপ্ৰকাৰৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰ্য বা অহিংস প্ৰতিবাদ। ধৰ্ণাত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে কোনো কাৰ্যালয়, ৰাজহুৱা স্থান, প্ৰতিষ্ঠান, পথ বা দাবীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কোনো স্থানত দৃশ্যমানভাৱে সমবেত হৈ দাবী পূৰণ নোহোৱা পৰ্যন্ত স্থান ত্যাগ নকৰাৰ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। কেতিয়াবা ইয়াৰ সৈতে অনশনো জড়িত থাকে। ধৰ্ণাৰ উদ্দেশ্য সাধাৰণতে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা, সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষৰ ওপৰত নৈতিক বা সামাজিক চাপ সৃষ্টি কৰা আৰু কোনো সমস্যা বা দাবীক ৰাজহুৱা আলোচনাৰ কেন্দ্ৰলৈ অনা। এই পদ্ধতি সাধাৰণতে অহিংস হ'লেও, ধৰ্ণা অনুষ্ঠিত কৰাৰ স্থান, পথ অৱৰোধ, জনসাধাৰণৰ চলাচল আৰু আইন-শৃংখলাৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত আইনী সীমাবদ্ধতা থাকিব পাৰে। বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ বিভিন্ন ৰূপ দেখা যায়। [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত ১৯৫৪–১৯৬৮ চনৰ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলৰ সময়ত আহাৰ গ্ৰহণৰ কাউণ্টাৰত কৰা বহি কৰা প্ৰতিবাদ জাতিগত পৃথক্কৰণৰ বিৰুদ্ধে এক অহিংস পদ্ধতি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল আৰু প্ৰতিবাদকাৰীসকলে কেতিয়াবা বিৰোধী লোকৰ উপহাস আৰু হিংসাৰো সন্মুখীন হৈছিল।<ref>"Sit-Ins." The Martin Luther King Jr., Research and Education Institute, June 27, 2020, https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/sit-ins</ref> == কৌশল == ধৰ্ণা বা বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ মূল কৌশল হৈছে অহিংসভাৱে কোনো স্থানত উপস্থিত থাকি প্ৰতিবাদৰ বাৰ্তা স্পষ্ট কৰা আৰু প্ৰতিবাদৰ লক্ষ্য হোৱা প্ৰতিষ্ঠান বা কৰ্তৃপক্ষৰ কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত শান্তিপূৰ্ণ চাপ সৃষ্টি কৰা। এই পদ্ধতিত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে নিজৰ দাবী প্ৰকাশ কৰিবলৈ বেনাৰ, পোষ্টাৰ, শ্লোগান, স্মাৰক-পত্ৰ, ভাষণ, অনশন বা সামূহিকভাৱে বহি থকাৰ দৰে উপায় গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ইতিহাসত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ [[সত্যাগ্ৰহ]] আৰু অহিংস অসহযোগ আন্দোলনৰ সৈতে এনে ধৰণৰ প্ৰতিবাদী কৌশলৰ সম্পৰ্ক বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। [[লৱণ সত্যাগ্ৰহ]] আৰু [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত অহিংস প্ৰতিবাদ আৰু নাগৰিক অবাধ্যতা ব্যাপক ৰূপত ব্যৱহৃত হৈছিল। গান্ধীৰ চিন্তাধাৰাত [[লিঅ' টলষ্টয়]]ৰ লেখাৰ প্ৰভাৱ আছিল। যদিও বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ বিভিন্ন ৰূপ গান্ধীৰ পূৰ্বেও বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজত দেখা গৈছিল, ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত অহিংস গণপ্ৰতিবাদৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় হয়।<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/78549854/Love_as_a_Practice_of_Peace_The_Political_Theologies_of_Tolstoy_Gandhi_and_King|title=Love as a Practice of Peace: The Political Theologies of Tolstoy, Gandhi and King|first=Liane|last=Hartnett|date=July 11, 2020|journal=Theology and World Politics|pages=265|via=www.academia.edu|doi=10.1007/978-3-030-37602-4_11}}</ref> ধৰ্ণা সাধাৰণতে ক্ষতি নকৰাকৈ প্ৰতিবাদৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰাৰ এক উপায় হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। সেইবাবে ই অসহযোগ আৰু অহিংস সামাজিক আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত এক সাধাৰণ প্ৰতিবাদী কৌশল হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। == ভাৰতত ধৰ্ণা == '''ধৰ্ণা''' শব্দটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অভিধানত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত। হিন্দী ভাষাত ইয়াক ''धरना'' আৰু উৰ্দু ভাষাত ''دھرنا'' বুলি লিখা হয়। শব্দটোৰ মূল সংস্কৃত ''ধাৰণ'' বা ''ধাৰণম''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি উল্লেখ কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ কোনো বিষয় বা লক্ষ্যত মন স্থিৰ কৰি ৰখা। ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰতত ধৰ্ণা কোনো দাবী পূৰণ, ন্যায় বিচৰা, ঋণ বা পাওনা আদায় কৰা, প্ৰশাসনৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰাৰ এক পদ্ধতি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। কিছুমান ঐতিহাসিক ৰূপত দাবী পূৰণ নোহোৱা পৰ্যন্ত কোনো ব্যক্তিৰ ঘৰ বা কাৰ্যালয়ৰ সন্মুখত বহি থকা বা অনশন কৰাৰ প্ৰথাও ইয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল। ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ধৰ্ণা আৰু অন্যান্য অহিংস প্ৰতিবাদী পদ্ধতিয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সত্যাগ্ৰহৰ ধাৰণাই অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিবাদক এক সংগঠিত নৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক পদ্ধতিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{cite book|title=Rediscovering Gandhi|url=https://books.google.com/books?id=XxJvoBWTAXoC&pg=PA38|year=2008|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-480-6|pages=38–}}</ref><ref name="Guha2013">{{cite book|first=Ramachandra|last=Guha|title=Gandhi Before India|url=https://books.google.com/books?id=XS7UAAAAQBAJ&pg=1-IA34|year=2013|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-93-5118-322-8|pages=1–}}</ref> প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৈনিক সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰতো পঞ্জাৱত স্থানীয় কৰ্মচাৰীসকলে ''ধৰ্ণা''ৰ এক বিশেষ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই ক্ষেত্ৰত গাঁওখনৰপৰা নিৰ্দিষ্টসংখ্যক সৈনিক সংগ্ৰহ নোহোৱা পৰ্যন্ত সংগ্ৰাহকসকলে গাঁৱত উপস্থিত থাকি খাদ্য আৰু আশ্ৰয়ৰ দাবী কৰিছিল।<ref name="garrison">{{cite book |last1=Yong |first1=Tan Tai |url=https://us.sagepub.com/en-us/nam/the-garrison-state/book227930 |title=The Garrison State: the military, government and society in colonial Punjab 1849-1947 |chapter=Garrison Province at Work |editor-last=Chandra |editor-first=Bipan |editor2-last=Mukherjee |editor2-first=Mridula |editor3-last=Mukherjee |editor3-first=Aditya |series=Sage Series in Modern Indian History-VIII |location=Thousand Oaks, CA |publisher=Sage Publications |year=2005 |page=134 |accessdate=July 9, 2022}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ভাৰতৰ আইনী পৰিপ্ৰেক্ষিত == ভাৰতৰ সংবিধানৰ ১৯ নং অনুচ্ছেদে বাক্‌স্বাধীনতা আৰু শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমবেত হোৱাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰে। অৱশ্যে এই অধিকাৰসমূহ নিৰপেক্ষ নহয় আৰু জনশৃংখলা, সাৰ্বভৌমত্ব, নিৰাপত্তা আৰু অন্যান্য সাংবিধানিক স্বাৰ্থৰ বাবে আইনে যুক্তিসংগত সীমাবদ্ধতা আৰোপ কৰিব পাৰে। ভাৰতীয় উচ্চতম ন্যায়ালয়ে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰাৰ লগতে ৰাজহুৱা পথ আৰু ৰাজহুৱা স্থান অনিৰ্দিষ্টকাল ধৰি অৱৰোধ কৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত সীমাবদ্ধতাৰ কথাও স্পষ্ট কৰিছে। [[শ্বাহীন বাগ]] প্ৰতিবাদ সম্পৰ্কীয় ২০২০ চনৰ ৰায়ত আদালতে মত প্ৰকাশ কৰে যে প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰ থাকিলেও ৰাজহুৱা পথ আৰু স্থান এনেদৰে দখল কৰি ৰখা উচিত নহয় যাতে আন নাগৰিকৰ চলাচলত গুৰুতৰ অসুবিধা হয়। আদালতে প্ৰতিবাদৰ বাবে উপযুক্ত বা নিৰ্ধাৰিত স্থানৰ গুৰুত্বও উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Amit Sahni v. Commissioner of Police|url=https://api.sci.gov.in/supremecourt/2020/2418/2418_2020_36_1501_24294_Judgement_07-Oct-2020.pdf|publisher=Supreme Court of India|date=7 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260927003716/https://api.sci.gov.in/supremecourt/2020/2418/2418_2020_36_1501_24294_Judgement_07-Oct-2020.pdf|archivedate=27 September 2026|access-date=26 September 2026|deadurl=yes}}</ref> দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়েও ২০২০ চনৰ জানুৱাৰীৰ এটা আদেশত শ্বাহীন বাগত চলি থকা প্ৰতিবাদৰ সময়ত আইন, নিয়ম, চৰকাৰী নীতি, জনস্বাৰ্থ আৰু আইন-শৃংখলা বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Amit Sahni vs Commissioner Of Police And Others|url=https://indiankanoon.org/doc/98947688/|date=14 January 2020|publisher=Indian Kanoon}}</ref> ভাৰতীয় আদালতসমূহে এইটোও স্পষ্ট কৰিছে যে শান্তিপূৰ্ণ সমাৱেশ বা ধৰ্ণা নিজে অধিকাৰৰ অংশ হ'ব পাৰে যদিও প্ৰতিবাদ হিংসাত্মক হ'ব নালাগে আৰু ৰাজহুৱা স্থানৰ ব্যৱহাৰ আইনসন্মত নিয়মৰ অধীনত থাকিব পাৰে।<ref>{{Cite web|title=Bhim Army (Bharat Ekta Mission) vs State of Maharashtra|url=https://indiankanoon.org/doc/120976955/|date=21 February 2020|publisher=Indian Kanoon}}</ref> [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক আইনী সিদ্ধান্তত পথ আৰু ৰে'লপথ অৱৰোধক বন্ধ বা ''বন্ধ''ৰ এক ৰূপ হিচাপে বিবেচনা কৰি ইয়াৰ আইনগত পৰিণতিৰ কথাও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|title=Purulia Chamber of Trade and Industry vs The State of West Bengal|url=https://indiankanoon.org/doc/163542899/|date=19 September 2023|publisher=Indian Kanoon}}</ref> ২০২৬ চনৰ ২৬ আগষ্টত গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এটা ৰায়তো শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ, সমাৱেশ, ধৰ্ণা আৰু সমদলৰ অধিকাৰৰ সৈতে যুক্তিসংগত আইনগত সীমাবদ্ধতাৰ সম্পৰ্ক পুনৰ আলোচনা কৰা হয়। ৰায়টোত কোৱা হয় যে প্ৰতিবাদ শান্তিপূৰ্ণ হৈ থাকিব লাগিব আৰু কৰ্তৃপক্ষই আইনগত ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ সময়ত আইনৰ সীমাৰ ভিতৰত থাকিব লাগে।<ref>{{Cite web|title=Richard Sangyung vs The State of Assam and Others|url=https://indiankanoon.org/doc/157052802/|date=26 August 2026|publisher=Indian Kanoon}}</ref> === শ্বাহীন বাগৰ ধৰ্ণা === [[File:Dharna by Nirbhay Jan Manch in Virar.jpg|thumb|right|[[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বিৰাৰত অনুষ্ঠিত ধৰ্ণা]] ভাৰতৰ সাম্প্ৰতিক ৰাজনৈতিক ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য ধৰ্ণাসমূহৰ ভিতৰত শ্বাহীন বাগ প্ৰতিবাদ অন্যতম। ২০১৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত [[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইন]] সংসদৰ দুয়োখন সদনত গৃহীত হোৱাৰ পিছত আৰু জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ হস্তক্ষেপৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত দিল্লীৰ শ্বাহীন বাগত প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। ২০১৯ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰৰপৰা মূলতঃ মহিলাসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰতিবাদটোৱে নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইন, প্ৰস্তাৱিত [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় জনসংখ্যা পঞ্জী]]ৰ সৈতে জড়িত বিষয়, আৰক্ষীৰ আচৰণ, নিবনুৱা সমস্যা, দৰিদ্ৰতা আৰু মহিলাৰ সুৰক্ষাকে ধৰি বিভিন্ন বিষয় উত্থাপন কৰিছিল। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে নতুন দিল্লীৰ কালিন্দী কুঞ্জ–শ্বাহীন বাগ পথৰ এটা অংশত বহি প্ৰতিবাদ কৰিছিল। প্ৰতিবাদটো ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[কভিড-১৯]] মহামাৰীৰ পৰিস্থিতিৰ মাজত শেষ হয়। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ২০২০ চনৰ ৭ অক্টোবৰৰ ৰায়ত ৰাজহুৱা পথ অনিৰ্দিষ্টকাল অৱৰোধ কৰি ৰখাৰ সৈতে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰৰ মাজৰ ভৰসাম্যৰ বিষয়টো বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Amit Sahni v. Commissioner of Police and Others|url=https://indiankanoon.org/doc/145656971/|date=7 October 2020|publisher=Indian Kanoon}}</ref> == অসমত ধৰ্ণা == অসমত বিভিন্ন সামাজিক, শ্ৰমিক, ছাত্ৰ, কৰ্মচাৰী আৰু নাগৰিক সংগঠনে নিজৰ দাবী উত্থাপনৰ বাবে ধৰ্ণা অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। ধৰ্ণা সাধাৰণতে জিলা সদৰ, চৰকাৰী কাৰ্যালয়, ৰাজহুৱা স্থান অথবা সংশ্লিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানৰ সন্মুখত অনুষ্ঠিত হয়। ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত [[সদৌ অসম আদিবাসী ছাত্ৰ সন্থা]]ৰ শোণিতপুৰ জিলা সমিতিয়ে [[তেজপুৰ]]ৰ ক'ৰ্ট চাৰিআলিত দুই ঘণ্টীয়া ধৰ্ণা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে অসমত আদিবাসীসকলৰ [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ মৰ্যাদা আৰু চাহ-বাগিছাৰ শ্ৰমিকৰ দৈনিক মজুৰি বৃদ্ধিৰ দাবী উত্থাপন কৰিছিল। প্ৰতিবাদৰ অন্তত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ উদ্দেশ্যে জিলা আয়ুক্তৰ জৰিয়তে স্মাৰক-পত্ৰ দাখিল কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=AASAA stages dharna in Tezpur demanding ST status and wage hike for Adivasis|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/aasaa-stages-dharna-in-tezpur-demanding-st-status-and-wage-hike-for-adivasis|date=23 July 2025|publisher=The Sentinel Assam}}</ref> ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[অসম গ্ৰামীণ বেংক]]ৰ বিষয়া আৰু কৰ্মচাৰী সংগঠনৰ সদস্যসকলে [[তেজপুৰ]]ত অসম গ্ৰামীণ বেংকৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ৰ সন্মুখত ধৰ্ণা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। এই প্ৰতিবাদ সৰ্বভাৰতীয় বেংক সংগঠনসমূহৰ আহ্বানৰ অংশ আছিল আৰু পাঁচদিনীয়া কৰ্মসপ্তাহ আৰু শনিবাৰৰ ছুটী সম্পৰ্কীয় দাবী উত্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Members of Assam Gramin Bank unions stage dharna over pending demands|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/tezpur-members-of-assam-gramin-bank-unions-stage-dharna-over-pending-demands|date=28 January 2026|publisher=The Sentinel Assam}}</ref> ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত [[সদৌ অসম ন্যায়িক কৰ্মচাৰী সন্থা]]ৰ সদস্যসকলে ৰাজ্যজুৰি দুইদিনীয়া প্ৰতিবাদ কাৰ্যসূচী পালন কৰে। [[গুৱাহাটী]]ত কামৰূপ মহানগৰ জিলা আদালতৰ কৰ্মচাৰীসকলেও আদালত চৌহদত ধৰ্ণা বা বহি কৰা প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিবাদটো উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ২০০৯ চনৰ এটা আদেশ আৰু ন্যায়াধীশ শেট্টী আয়োগৰ পৰামৰ্শ কাৰ্যকৰী নকৰাৰ অভিযোগৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{Cite web|title=Assam Judicial Staff Launch Statewide Strike Over Non-Implementation of Supreme Court Order|url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-judicial-staff-launch-statewide-strike-over-non-implementation-of-supreme-court-order|date=16 July 2026|publisher=The Sentinel Assam}}</ref> == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উদাহৰণ == === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ === [[File:WTO protests in Seattle November 30 1999.jpg|thumb|১৯৯৯ চনৰ ছিয়াটল বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা প্ৰতিবাদৰ সময়ত বহি কৰা প্ৰতিবাদকাৰীৰ ওপৰত জলকীয়া স্প্ৰে প্ৰয়োগ]] ==== নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলন ==== বুজা-বুজিৰ ফেল'শ্বিপ আৰু কংগ্ৰেছ অৱ ৰেচিয়েল ইকুৱেলিটিয়ে ১৯৪০ৰ দশকৰপৰাই বহি কৰা প্ৰতিবাদ সংগঠিত কৰিছিল। আৰ্নেষ্ট কেল'ৱেয়ে বাৰ্নিচ ফিচাৰক ৰেষ্টুৰেণ্টৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদ পদ্ধতিৰ "গডমাদাৰ" বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"Of Time and Sound, Requiem For A Free, Compassionate Spirit", by Ernest Galloway, published in ''Missouri Teamster'', May 12, 1966, Page 7.</ref> ১৯৩৯ চনৰ আগষ্ট মাহত আফ্ৰিকান-আমেৰিকান আইনজীৱী ছেমুৱেল উইলবাৰ্ট টাকাৰে তেতিয়াৰ জাতিগতভাৱে পৃথকীকৃত গ্ৰন্থাগাৰত এলেক্সান্দ্ৰিয়া গ্ৰন্থাগাৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদ সংগঠিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=America's First Sit-Down Strike: The 1939 Alexandria Library Sit-In|url=http://oha.alexandriava.gov/bhrc/lessons/bh-lesson2_reading2.html|publisher=City of Alexandria|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528015924/http://oha.alexandriava.gov/bhrc/lessons/bh-lesson2_reading2.html|archive-date=May 28, 2010|access-date=August 24, 2016}}</ref> ১৯৪৭ চনত কলম্বাছ, ওহাইঅ'ত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছ অৱ ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল অৰ্গেনাইজেচনৰ অধিৱেশনতো শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলে আহাৰ গ্ৰহণৰ কাউণ্টাৰত এক চমু আৰু তাৎক্ষণিক বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰিছিল।<ref>(''NYT'' March 17, 1947: 16)</ref> ১৯৩৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ফাদাৰ ডিভাইনৰ অনুগামী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি অভিযান আন্দোলনৰ সদস্যসকলে কেফেটেৰিয়া শ্ৰমিক সংঘৰ সৈতে মিলি নিউয়ৰ্কৰ শ্বেক ছেণ্ডউইচ শ্বপছত জাতিগতভাৱে বৈষম্যমূলক নিযুক্তি পদ্ধতিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ ''নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ মতে, প্ৰায় ৭৫ৰপৰা ১০০ জন অনুগামী ৰেষ্টুৰেণ্টখনত উপস্থিত হৈ পাঁচ চেণ্টৰ কফি কিনি আসনত বহি আছিল আৰু আন গ্ৰাহকসকলে আসন লাভ কৰিব পৰা নাছিল।<ref>{{cite news|title=Divine's Followers Give Aid to Strikers: With Evangelist's Sanction They 'Sit Down' in Restaurant|newspaper=The New York Times|date=September 23, 1939|id={{ProQuest|103043251}}}}</ref><ref>{{cite news |title=Divine's Followers Give Aid to Strikers; With Evangelist's Sanction They 'Sit Down' in Restaurant |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0A17FA3B54107A93C1AB1782D85F4D8385F9 |work=The New York Times |location=US |date=September 23, 1939 |access-date=July 20, 2010 }}</ref> ১৯৪২ চনৰ মে' মাহত জেমছ ফাৰ্মাৰ জুনিয়ৰে চিকাগোৰ জেক স্প্ৰেট ডাইনাৰত জাতিগতভাৱে বৈষম্যমূলক সেৱা নীতিৰ বিৰুদ্ধে ২৭ জন লোকক লৈ বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ নেতৃত্ব দিছিল। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ডাইনাৰৰ প্ৰতিটো আসন গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু কৃষ্ণাঙ্গ আৰু শ্বেতাঙ্গ লোকক একেলগে বহুৱাইছিল। আৰক্ষী অহাৰ পাছতো কোনো আইন ভংগ হোৱা নাই বুলি কোৱাৰ বাবে কোনো গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news |title=Birth of the sit-in |newspaper=Chicago Tribune |date=February 24, 2014 |author=Grossman, Ron |page=17}}</ref> ৱাইলি কলেজ আৰু বিছপ কলেজৰ ছাত্ৰসকলে মেলভিন বি. টলছন আৰু ফাৰ্মাৰৰ উৎসাহত মাৰ্শাল, টেক্সাছত হেৰিছন কাউণ্টি আদালত ভৱনৰ ভিতৰত টেক্সাছৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক বহি কৰা প্ৰতিবাদ সংগঠিত কৰিছিল। এই আন্দোলনে পিছলৈ টেক্সাছত জাতিগত পৃথক্কৰণৰ বিৰুদ্ধে পৰিৱৰ্তনত অৰিহণা যোগায়।<ref>{{Citation |last=Schmidt |first=Christopher W. |title=The Sit-In Movement |date=2018-07-30 |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of American History |url=https://oxfordre.com/americanhistory/display/10.1093/acrefore/9780199329175.001.0001/acrefore-9780199329175-e-445 |access-date=2024-07-29 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199329175.013.445 |isbn=978-0-19-932917-5}}</ref> ১৯৫৫ চনত বাল্টিম'ৰৰ ৰিডছ ড্ৰাগ ষ্ট'ৰত মৰ্গান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰসকলে কৰা বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ ফলত ৰেষ্টুৰেণ্টৰ কাউণ্টাৰত জাতিগত পৃথকীকৰণ নীতি সলনি কৰা হয় আৰু অঞ্চলটোৰ ৩৭টা আহাৰ কাউণ্টাৰ পৃথকীকৰণমুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news|last=Pousson|first=Eli|title=Why the West Side Matters: Read's Drug Store and Baltimore's Civil Rights Heritage|url=http://www.baltimoreheritage.org/2011/01/why-the-west-side-matters-reads-drug-store-and-baltimores-civil-rights-heritage/|access-date=July 14, 2014|publisher=Baltimore Heritage Organization|date=January 7, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130601064833/http://www.baltimoreheritage.org/2011/01/why-the-west-side-matters-reads-drug-store-and-baltimores-civil-rights-heritage/|archivedate=June 1, 2013|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last=Gunts|first=Edward|title=Read's drugstore flap brings Baltimore civil rights history to life|url=https://www.baltimoresun.com/2011/02/08/reads-drugstore-flap-brings-baltimore-civil-rights-history-to-life/|access-date=July 14, 2014|newspaper=Baltimore Sun|date=February 8, 2011}}</ref> ১৯৫৭ চনৰ ২৩ জুনত ডাৰহাম, উত্তৰ কেৰ'লিনাত "ৰয়েল ছেভেন" নামেৰে পৰিচিত তিনিগৰাকী মহিলা আৰু চাৰিজন পুৰুষে ৰয়েল আইচক্ৰীম পাৰ্লাৰত জাতিগত পৃথকীকৰণৰ বিৰুদ্ধে বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰিছিল। তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি অনধিকাৰ প্ৰৱেশৰ অভিযোগ আনা হৈছিল।<ref>[http://www.crmvet.org/tim//timhis57.htm#1957royal Royal Ice Cream Sit-in — Durham, NC] ~ Civil Rights Movement Archive</ref> ১৯৫৮ চনৰ ১৯ জুলাইত উইচিটা, কানছাছৰ ডকম ড্ৰাগছত পৃথকীকৰণমুক্ত কৰাৰ দাবীত বহি কৰা প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে দোকানখন পৃথকীকৰণমুক্ত কৰা হয় আৰু পিছলৈ কানছাছৰ আন ডকম দোকানসমূহতো একে পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref name=NPR>Eckels, Carla. [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6355095 "Kansas Sit-In Gets Its Due at Last"], National Public Radio, October 21, 2006.</ref> ১৯৫৮ চনৰ ১৯ আগষ্টত ক্লাৰা লুপাৰৰ নেতৃত্বত অকলাহোমা চিটিত কাট্‌জ ড্ৰাগ ষ্ট'ৰৰ আহাৰ কাউণ্টাৰত বহি কৰা প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত হয়। এই আন্দোলনত স্থানীয় ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত দোকানখনৰ আহাৰ কাউণ্টাৰ পৃথকীকৰণমুক্ত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.c-span.org/video/?306264-1/dockum-drug-store-sitin|title=Dockum Drug Store Sit-In, May 10 2012 - Video - C-SPAN.org|website=C-SPAN.org}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.oklahoman.com/story/lifestyle/2018/07/29/african-american-history-in-oklahoma-contains-sit-ins-soldiers-entrepreneurs-and-more/60510897007/|title=African-American history in Oklahoma contains sit-ins, soldiers, entrepreneurs and more|first=Bob L.|last=Backburn|publisher=The Oklahoman|date=July 29, 2018|accessdate=April 27, 2023}}</ref> ১৯৬০ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত গ্ৰিনছব'ৰ'ৰ উলৱৰ্থ দোকানত অনুষ্ঠিত বহি কৰা প্ৰতিবাদে আমেৰিকাৰ দক্ষিণাঞ্চলত পৃথকীকৰণবিৰোধী বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ এক বৃহৎ ঢৌৰ সূচনা কৰে। কেইসপ্তাহমানৰ ভিতৰত বহু চহৰত উলৱৰ্থ, ক্ৰেছ আৰু অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলৰ দোকানসমূহক লক্ষ্য কৰি আন্দোলন আৰম্ভ হয়।<ref>[http://www.crmvet.org/tim/timhis60.htm#1960greensboro First Southern Sit-in, Greensboro NC] ~ Civil Rights Movement Archive</ref><ref>[http://www.crmvet.org/tim/timhis60.htm#1960sitins Sit-ins Spread Across the South] ~ Civil Rights Movement Archive</ref> [[নেছভিল]]ৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদসমূহ বিশেষভাৱে সংগঠিত আছিল আৰু ইয়াত শ শ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত নেছভিলৰ বহু আহাৰ কাউণ্টাৰ পৃথক্কৰণমুক্ত হয়। [[ডায়েন নেশ]], [[জেমছ বেভেল]], [[বাৰ্নাৰ্ড লাফায়েট]] আৰু [[চি. টি. ভিভিয়ান]] আদি বহু অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে পিছলৈ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>[http://www.crmvet.org/tim/timhis60.htm#1960nsm Nashville Student Movement] ~ Civil Rights Movement Archive</ref> ১৯৬৩ চনত [[ফ্লেগষ্টাফ, এৰিজোনা]]ত এনএএচিপিয়ে উচ্চ মাধ্যমিক আৰু মধ্য বিদ্যালয়ৰ ১০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক লৈ এল চাৰ' কেফেত বহি কৰা প্ৰতিবাদ সংগঠিত কৰিছিল। ৰেষ্টুৰেণ্টখনে নিউ জাৰ্ছিৰপৰা অহা কৃষ্ণাঙ্গ পৰ্যটকৰ এটা দলক সেৱা আগবঢ়াবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ অভিযোগৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://azdailysun.com/news/local/integrating-flagstaff-shirley-sims-at-the-center-of-desegregation/article_0d733118-404f-11e1-9b3a-0019bb2963f4.html|title=Integrating Flagstaff: Shirley Sims: At the center of desegregation|first=Betsey Bruner|last=Sun Staff Reporter|date=January 17, 2012|website=Arizona Daily Sun}}</ref> ১৯৬১ চনত [[দ্য ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ নাইন]] নামেৰে পৰিচিত নজন আফ্ৰিকান-আমেৰিকান পুৰুষে [[ৰক হিল, দক্ষিণ কেৰ'লিনা]]ত মেকক্ৰ'ৰীৰ পৃথকীকৃত আহাৰ কাউণ্টাৰত বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰি গ্ৰেপ্তাৰ হৈছিল। তেওঁলোকে "জেইল, ন' বেইল" অৰ্থাৎ জামিন নিদিয়াকৈ কাৰাদণ্ড ভোগ কৰাৰ কৌশল গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Associated Press 'Sing-In' Negroes Eat Hearty; Say 'Jail—No Bail' |agency=Associated Press |newspaper=The Spartanburg Herald |date=February 21, 1961 |url=https://news.google.com/newspapers?id=g3ssAAAAIBAJ&pg=7405,2802776&dq=rock+hill+sit-in&hl=en |access-date=December 1, 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Jail, No Bail|url=http://www.scetv.org/index.php/carolina_stories/show/jail_no_bail/|work=Carolina Stories|publisher=South Carolina ETV|access-date=October 21, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111219005915/http://www.scetv.org/index.php/carolina_stories/show/jail_no_bail/|archivedate=December 19, 2011|deadurl=yes}}</ref> ১৯৬২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[বাৰ্নি ছেণ্ডাৰ্ছ]]ে [[চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ছাত্ৰ হিচাপে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৃথকীকৃত ছাত্ৰাৱাস নীতিৰ বিৰুদ্ধে অনুষ্ঠিত বহি কৰা প্ৰতিবাদত নেতৃত্বৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite magazine |last=Frizell |first=Sam |url=https://time.com/3896500/bernie-sanders-vermont-campaign-radical/ |title=The Radical Education of Bernie Sanders |magazine=Time |date=May 26, 2015}}</ref><ref>{{cite news |last=Perlstein |first=Rick |url=http://mag.uchicago.edu/law-policy-society/political-education |title=A political education |work=The University of Chicago Magazine |date=January 2015}}</ref> ==== বন্দীজনৰ অধিকাৰ আন্দোলন ==== ১৯৩৫ চনৰ মে' মাহত [[নিউয়ৰ্ক চহৰ]]ত শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম লোকসকলৰ লীগে [[ৱৰ্কছ প্ৰগ্ৰেছ এডমিনিষ্ট্ৰেচন]]ৰ বৈষম্যমূলক নীতিৰ বিৰুদ্ধে বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ১৯৩৫ চনৰ ২৯ মে'ৰপৰা নদিন ধৰি গৃহ সাহায্য ব্যুৰ'ত আৰু পিছত ৱৰ্কছ প্ৰগ্ৰেছ এডমিনিষ্ট্ৰেচনৰ কাৰ্যালয়ত বহি কৰা প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="longmore">{{cite journal|last1=Longmore|first1=PK|last2=Goldberger|first2=David|title=The League of the Physically Handicapped and the Great Depression: A Case Study in the New Disability History|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-american-history_2000-12_87_3/page/888|journal=The Journal of American History|date=December 2000|volume=87|issue=3|pages=888–922|doi=10.2307/2675276}}</ref><ref name="isr">{{cite web|last1=Rosenthal|first1=Keith|title=Pioneers in the fight for disability rights The League of the Physically Handicapped|url=https://isreview.org/issue/90/pioneers-fight-disability-rights|website=International Socialist Review|access-date=April 29, 2018}}</ref> ১৯৭২ চনত [[জুডিথ হিউমেন]]ৰ নেতৃত্বত নিউয়ৰ্কত অক্ষম অধিকাৰ কৰ্মীসকলে পুনৰ্বাসন আইন সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবাদত বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰিছিল।<ref name="SitinTimeline">{{cite web|url=http://isc.temple.edu/neighbor/ds/disabilityrightstimeline.htm|title=Disability History Timeline|year=2002|work=Rehabilitation Research & Training Center on Independent Living Management|publisher=Temple University}}</ref> ১৯৭৭ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত আমেৰিকাৰ দহখন চহৰত একেলগে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয় আৰু [[ছান ফ্ৰান্সিস্কো]]ত স্বাস্থ্য, শিক্ষা আৰু কল্যাণ বিভাগৰ কাৰ্যালয়ত আৰম্ভ হোৱা ৫০৪ বহি কৰা প্ৰতিবাদ ৪ মে'লৈকে চলে। ই ২৫ দিন স্থায়ী হৈছিল আৰু ১৫০ৰো অধিক লোকে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Short History of the 504 Sit in">{{cite web|url=https://dredf.org/504site/histover.html|title=Short History of the 504 Sit in|work=dredf.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160909052739/http://dredf.org/504site/histover.html|archivedate=2016-09-09|access-date=2026-09-26|deadurl=yes}}</ref><ref name="Timeline">{{cite web |url=http://isc.temple.edu/neighbor/ds/disabilityrightstimeline.htm |title=Disability History Timeline |year=2002 |work=Rehabilitation Research & Training Center on Independent Living Management |publisher=Temple University}}</ref><ref name="Berkeley">{{cite web|url=http://bancroft.berkeley.edu/collections/drilm/resources/timeline.html|title=The Disability Rights and Independent Living Movement|publisher=University of California Berkeley|access-date=October 6, 2014}}</ref> == অন্যান্য সামাজিক আন্দোলন == === ভূমিৰ অধিকাৰ আৰু ক্ষতিপূৰণ === ১৯৫৫ চনৰ ১ জুনত [[ড'ৰ কাউণ্টি, উইচকনছিন]]ত ভিক্টৰ বেকাৰৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ ঘৰ আৰু ফলবাগিছাৰ কাষৰপৰা পথ নিৰ্মাণৰ বাবে লোৱা অতিৰিক্ত মাটিৰ সম্পূৰ্ণ ক্ষতিপূৰণ নিদিয়াৰ প্ৰতিবাদত বিস্ফোৰকৰ ওপৰত বহি পথ নিৰ্মাণ বন্ধ কৰি ৰাখিছিল। প্ৰতিবাদটো ১৭ ঘণ্টা চলিছিল। পাছদিনা কাউণ্টিয়ে অতিৰিক্ত ১,৫০০ ডলাৰৰ চেক প্ৰদান কৰাৰ পাছত প্ৰতিবাদ শেষ হয়।<ref>{{cite web |url=http://pubinfo.co.door.wi.us:8080/jsp/RcWebImageViewer.jsp?doc_id=1e8fc801-90a4-4104-8e86-19a1ea0947dc/wsbd0000/20141103/00001052&pg_seq=1&search_doc=&query1_modifier=AND&query1=playing%20with%20dynamite&query1_field=CONTENT&query2_modifier=AND&query2_field=DATE_PUBLISHED_MILLIS&query2_min=-473385600000&query2_max=-441936000000 |title=Playing with Dynamite has asked result: $1,500 check |work=Door County Advocate |date=June 2, 1955 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220813023714/http://pubinfo.co.door.wi.us:8080/jsp/RcWebImageViewer.jsp?doc_id=1e8fc801-90a4-4104-8e86-19a1ea0947dc/wsbd0000/20141103/00001052&pg_seq=1&search_doc=&query1_modifier=AND&query1=playing%20with%20dynamite&query1_field=CONTENT&query2_modifier=AND&query2_field=DATE_PUBLISHED_MILLIS&query2_min=-473385600000&query2_max=-441936000000 |archivedate=August 13, 2022 |access-date=September 26, 2026 |deadurl=yes}}</ref> === নাৰী অধিকাৰ আন্দোলন === ১৯৬৯ চনত [[চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়]]ত নাৰী অধিকাৰ সমৰ্থক সমাজবিজ্ঞান অধ্যাপক [[মাৰ্লিন ডিক্সন]]ক চাকৰিৰপৰা অপসাৰণ কৰাৰ বিৰুদ্ধে বহি কৰা প্ৰতিবাদ হৈছিল। ১৯৬৯ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে আন্দোলন বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। পিছত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শাস্তিমূলক কমিটিৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ৪২ জন ছাত্ৰক বহিষ্কাৰ, ৮১ জনক নিলম্বন আৰু তিনিজনক পৰীক্ষামূলক শাস্তি দিয়া হৈছিল।<ref name="uchicago1">{{cite web|url=https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/collections/subject/activism.html|title=Special Collections Research Center|publisher=University of Chicago Library}}</ref> মাৰ্লিন ডিক্সন সম্পৰ্কীয় বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ এটা বিবৃতি ১৯৭০ চনত প্ৰকাশিত নাৰী মুক্তি আন্দোলনৰ সংকলন ''Sisterhood is Powerful''ত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite book|title=Sisterhood is powerful: an anthology of writings from the women's liberation movement|publisher=WorldCat.org|oclc=96157}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত [[বেটি ফ্ৰিডান]] আৰু [[নেচনেল অৰ্গেনাইজেচন ফৰ উইমেন]]ৰ আন সদস্যসকলে নিউয়ৰ্কৰ প্লাজা হোটেলৰ অক ৰূমত মহিলাৰ ওপৰত থকা সময়সীমাৰ বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে বহি কৰা প্ৰতিবাদ আৰু পিকেটিং কৰিছিল। কেইমাহমানৰ পিছত এই লিংগভিত্তিক নিষেধাজ্ঞা আঁতৰোৱা হয়।<ref name="Times2">{{cite web|author=Curtis Gathje|date=January 16, 2005|title=What Would Eloise Say?|url=https://www.nytimes.com/2005/01/16/opinion/opinionspecial/16gathje.html|work=New York Times}}</ref><ref name="Gathje2000">{{Cite book|last=Gathje|first=Curtis|title=At the Plaza: an illustrated history of the world's most famous hotel|url=https://archive.org/details/atplaza00curt|date=2000|pages=[https://archive.org/details/atplaza00curt/page/142 142]|isbn=978-1-4668-6700-0}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাৰ্চ মাহত নাৰী অধিকাৰ কৰ্মীসকলে ''লেডিজ হোম জাৰ্নেল''ৰ কাৰ্যালয়ত ১১ ঘণ্টীয়া বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকে ১৯৭০ চনৰ আগষ্ট মাহত আলোচনীখনৰ এটা অংশ প্ৰস্তুত কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|last=Gibson|first=Megan|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2088114_2087975_2087966,00.html|title=The 'Ladies' Home Journal' Sit-In - A Brief History of Women's Protests|magazine=Time|date=August 12, 2011}}</ref> === অস্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ দাবী === ২০১৬ চনৰ ২২ জুনত আমেৰিকাৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ ডেম'ক্ৰেট সদস্যসকলে বন্দুক-নিৰাপত্তা সম্পৰ্কীয় আইনত ভোটদানৰ দাবীত প্ৰতিনিধি সভাৰ মজিয়াত বহি কৰা প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰতিবাদ [[অৰ্লেণ্ডো নাইটক্লাব গুলীচালনা]]ৰ পিছত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.politico.com/story/2016/06/democrats-sitin-gun-control-224687 |title=How Democrats mounted their guns sit-in |work=Politico |date=June 22, 2016}}</ref> প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ এটা দলে ২৩ জুনৰ দুপৰীয়ালৈকে প্ৰতিনিধি সভাৰ মজিয়াত অৱস্থান কৰিছিল। দাবী কৰা কোনো ব্যৱস্থাত সেই সময়ত ভোট অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল।<ref name=hufpro>{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/entry/house-democrats-end-their-sit-in-protest-over-gun-reform_us_576c1760e4b0aa4dc3d4b28f?section= |title=House Democrats End Their Sit-In Protest Over Gun Reform |work=The Huffington Post |date=June 24, 2016}}</ref> === এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ আন্দোলন === [[File:Sit-in against homophobia Mi 20095.JPG|thumb|upright|২০০৯ চনত [[ইটালী]]ৰ [[মিলান]]ত সমকামীবিদ্বেষৰ বিৰুদ্ধে বহি কৰা প্ৰতিবাদ]] ==== ১৯৬৫ ফিলাডেলফিয়া ==== ১৯৬৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত [[ফিলাডেলফিয়া]]ৰ ডিউইছ ৰেষ্টুৰেণ্টত এলজিবিটি অধিকাৰৰ দাবীত প্ৰথম দুটা বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ ভিতৰত প্ৰথমটো অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰায় ১৫০ জন সমৰ্থকৰ সৈতে তিনিজন কিশোৰে ৰেষ্টুৰেণ্টখনত প্ৰৱেশ কৰি নাগৰিক অধিকাৰৰ দাবীত স্থান ত্যাগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। ৰেষ্টুৰেণ্টখনৰ "সমকামী", "পুৰুষসুলভ মহিলা", "নাৰীসুলভ পুৰুষ" বা "অগতানুগতিক পোছাক পৰিহিত" লোকক সেৱা নকৰাৰ নীতিৰ বিৰুদ্ধে এই প্ৰতিবাদ হৈছিল।<ref>{{cite web |last1=Stein |first1=Marc |title=Marc Stein: Dewey's Sit-In, Philadelphia, April 25, 1965 |url=http://outhistory.org/exhibits/show/deweys-sit-in |publisher=OutHistory |date=April 20, 2015}}</ref> ১৯৬৫ চনৰ ২ মে'ত দ্বিতীয়টো বহি কৰা প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত হয় আৰু এইবাৰ কোনো গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা নাছিল। তাৰ পিছতে ৰেষ্টুৰেণ্টখনে বৈষম্যমূলক নীতি বাতিল কৰে। ==== ১৯৬৬ নিউয়ৰ্ক ==== ১৯৬৬ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত নিউয়ৰ্কৰ মেটাচিন ছ'চাইটিৰ সদস্যসকলে জুলিয়াছবাৰত "চিপ-ইন" নামেৰে এক প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত কৰিছিল। এই কাৰ্যৰ লক্ষ্য আছিল সমকামী লোকসকলক অনুমোদিত মদ বিক্ৰী কৰা স্থানত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা।<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2016/04/21/nyregion/before-the-stonewall-riots-there-was-the-sip-in.html |title=Before the Stonewall Riots There Was the Sip-In |work=The New York Times|date=April 21, 2016}}</ref> === ইজৰাইল–হামাছ যুদ্ধৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ === ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিলত [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ''ছাত্ৰসকল পেলেষ্টাইনৰ বাবে'' আৰু ''ইহুদীসকল শান্তিৰ বাবে'' সংগঠনৰ সদস্যসকলৰ সৈতে বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত বহি কৰা প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে [[গাজা যুদ্ধ]]ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইজৰাইলৰপৰা বিনিয়োগ প্ৰত্যাহাৰৰ দাবী কৰিছিল। এই প্ৰতিবাদে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ভিতৰতে আৰু বাহিৰতো আন বিশ্ববিদ্যালয়ত বহি কৰা প্ৰতিবাদ আৰু প্ৰতিবাদৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=Barkan |first=Ross |date=2024-02-07 |title=How the Israeli-Palestinian Conflict Drove a Wedge Into the Democratic Party |url=https://www.nytimes.com/2024/02/07/magazine/israel-october-7-democrats.html |work=The New York Times}}</ref> === ইৰাণ === ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ইৰাণৰ ৩০খনতকৈ অধিক বিশ্ববিদ্যালয়ত ছাত্ৰ-প্ৰতিবাদ আৰু পৰীক্ষা বৰ্জনৰ কাৰ্যসূচীৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়সমূহো আছিল। প্ৰতিবাদৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কিছুমান শিক্ষা কাৰ্যসূচী অনলাইনলৈ স্থানান্তৰৰ কথাও প্ৰকাশিত বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=گسترش «تحریم امتحانات» به بیش از سی دانشگاه|url=https://iranwire.com/fa/news-1/148490-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87/|access-date=2026-02-04|website=IranWire|language=fa}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=تجمع و تحصن در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران |url=https://www.bbc.com/persian/articles/cew8en9n90ro|access-date=2026-02-04|website=BBC News فارسی|language=fa}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://ir.voanews.com/a/8109477.html |title=تجمع اعتراضی و تحصن دانشجویان رشته دندان‌پزشکی دانشگاه تبریز |date=2026-02-04 |language=fa}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://ir.voanews.com/a/8109427.html |title=تجمع اعتراضی دانشجویان دانشگاه آزاد مشهد – ۱۴ بهمن |date=2026-02-03 |language=fa}}</ref> === হাংগেৰী === ==== পৰিৱেশ আন্দোলন ==== ২০১৬ চনত [[বুদাপেষ্ট]]ৰ ভাৰোশ্লিগেট অঞ্চলত পৰিৱেশ আন্দোলনৰ প্ৰতিবাদকাৰীসকলে নিৰ্মাণ পৰিকল্পনাৰ বিৰুদ্ধে কেটেৰেম অঞ্চল দখল কৰি বহি কৰা প্ৰতিবাদ কৰিছিল।<ref>{{citation needed|date=June 2018}}</ref> === পাকিস্তান === ==== ২০১৪ চনৰ চৰকাৰবিৰোধী প্ৰতিবাদ ==== [[আজাদি মাৰ্চ]] আৰু [[ইনকিলাব মাৰ্চ]] পাকিস্তানৰ উল্লেখযোগ্য দীঘলীয়া ৰাজনৈতিক প্ৰতিবাদ আছিল। পাকিস্তান তেহৰিক-ই-ইনছাফৰ [[ইমৰান খান]]ৰ নেতৃত্বত আজাদি মাৰ্চ আৰু পাকিস্তান আৱামী তেহৰিকৰ [[মুহাম্মদ তাহিৰ-উল-কাদৰি]]ৰ নেতৃত্বত ইনকিলাব মাৰ্চ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দুয়োটা আন্দোলনৰ দাবীৰ ভিতৰত নিৰ্বাচনত অনিয়মৰ তদন্ত, গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ সংস্কাৰ আৰু ৰাজনৈতিক-সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ দাবী আছিল।<ref>{{cite news|title=Pakistan crisis: Islamabad sees more violent protests|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-29021033|access-date=September 26, 2014|agency=BBC|publisher=BBC|date=September 1, 2014}}</ref> আজাদি মাৰ্চ ২০১৪ চনৰ ১৪ আগষ্টত আৰম্ভ হৈ ১৭ ডিচেম্বৰ ২০১৪ত শেষ হৈছিল আৰু ইয়াক পাকিস্তানৰ ইতিহাসৰ অন্যতম দীঘলীয়া ৰাজহুৱা বহি কৰা প্ৰতিবাদ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাকিস্তানত ''ধৰ্ণা'' শব্দটো ১৯৫৮ চনত [[আব্দুল কাইয়ুম খান]]ে প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ফিৰোজ খান নূন]]ৰ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা বুলি উল্লেখ কৰা হয়। পিছলৈ [[নঈম ছিদ্দিকী]]য়ে ৰাজনৈতিক লক্ষ্য সাধনৰ বাবে ধৰ্ণা ৰাজনীতিৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল আৰু ১৯৯৩ চনত [[জামাত-ই-ইছলামী পাকিস্তান]]ৰ সৈতে জড়িত ধৰ্ণা অনুষ্ঠিত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[ফজলুৰ ৰহমান]], [[নৱাজ শ্বৰীফ]], [[মৰিয়ম ছফদাৰ আৱান]] আৰু অন্যান্য ৰাজনৈতিক আৰু ধৰ্মীয় নেতাই বিভিন্ন উদ্দেশ্যত এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছে। === দক্ষিণ আফ্ৰিকা === [[বৰ্ণবৈষম্য]]ৰ সময়ত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ জাতিগত পৃথক্কৰণ নীতিৰ বিৰুদ্ধে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰস্থিত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ দূতাবাসসমূহত বহু বহি কৰা প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/11/30/us/apartheid-protest-takes-page-from-60-s-history.html|title=Apartheid Protest Takes Page from 60's History|last=Gamarekian|first=Barbara|date=November 30, 1984|work=The New York Times}}</ref> বৰ্ণবৈষম্যৰ পিছৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধিক মাচুলৰ বিৰুদ্ধে ''ফিজ ফ'ল'' আন্দোলনৰ সময়ত আৰু বিদেশত পুনৰসংস্থাপনৰ দাবীত গ্ৰীণমাৰ্কেট স্কোৱাৰত শৰণাৰ্থীসকলৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদ উল্লেখযোগ্য। === ৱেলছ === [[ৱেলছ ভাষা সমাজ]]ৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা প্ৰতিবাদ ১৯৬৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত [[এবাৰিষ্টুইথ]] চহৰৰ কেন্দ্ৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল। সদস্যসকলে ডাকঘৰত পোষ্টাৰ লগাই গ্ৰেপ্তাৰ হৈ বিচাৰৰ সন্মুখীন হোৱাৰ চেষ্টা কৰিছিল। গ্ৰেপ্তাৰ নোহোৱাৰ পিছত প্ৰায় ৭০ জন সদস্য আৰু সমৰ্থকে পণ্ট ট্ৰেফেচানত বহি পথ যাতায়াত প্ৰায় আধা ঘণ্টাৰ বাবে বন্ধ কৰি ৰাখিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/oct/30/dr-tedi-millward-welsh-language-protest-aberystwyth |title=Dr Tedi Millward, at the first Welsh language protest, Aberystwyth, 2 February 1963|newspaper=The Guardian|date=October 30, 2015|last1=Booth|first1=Hannah}}</ref><ref>Dylan Philps. "history of the welsh language society" in The Welsh Language in the Twentieth Century. Ed. by G.H. Jenkins and M.W. Williams. Page 471</ref> ১৯৬৮ চনত [[বিবিচি]]ৰ কাৰ্ডিফৰ ব্ৰডৱে ষ্টুডিঅ' আৰু বাতৰি বিভাগত ৱেলছ ভাষাত অধিক সম্প্ৰচাৰৰ দাবীত বহি কৰা প্ৰতিবাদ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2016/nov/30/welsh-bbc-studios-protest-sit-in-language-1968|title=Sit-in at BBC Welsh studios – archive, 30 November 1968|author=Guardian Staff|date=November 30, 2016|website=The Guardian}}</ref> == ধৰ্ণা আৰু বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ পাৰ্থক্য == ধৰ্ণা আৰু বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ পদ্ধতিগত মিল আছে যদিও দুয়োটা শব্দৰ ব্যৱহাৰ একে নহয়। ''বহি কৰা প্ৰতিবাদ'' সাধাৰণতে কোনো স্থানত বহি থাকি কৰা প্ৰতিবাদক বুজায় আৰু ই বিশেষকৈ ইংৰাজী ''sit-in'' আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত। আনহাতে ''ধৰ্ণা'' শব্দটো ভাৰতীয় উপমহাদেশত অধিক বহল অৰ্থত ব্যৱহৃত হয় আৰু ইয়াৰ ভিতৰত কাৰ্যালয়ৰ সন্মুখত অৱস্থান, অনশন, দাবী উত্থাপন, স্মাৰক-পত্ৰ প্ৰদান আৰু দীঘলীয়া সময় ধৰি প্ৰতিবাদী অৱস্থান আদি অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে। == দক্ষিণ এছিয়াত ধৰ্ণাৰ প্ৰভাৱ == ধৰ্ণা দক্ষিণ এছিয়াৰ ৰাজনৈতিক সংস্কৃতিৰ এক পৰিচিত প্ৰতিবাদী পদ্ধতি। ভাৰত আৰু পাকিস্তানত এই শব্দটো ৰাজনৈতিক দল, ছাত্ৰ সংগঠন, শ্ৰমিক সংগঠন, সামাজিক আন্দোলন আৰু বিভিন্ন নাগৰিক সংগঠনৰ প্ৰতিবাদৰ বৰ্ণনাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভাৰতত ধৰ্ণা সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ বাহিৰৰ নাগৰিক প্ৰতিবাদৰ এক দৃশ্যমান পদ্ধতি হিচাপে বিকশিত হৈছে। দাবী চৰকাৰী নীতি, শ্ৰমিক অধিকাৰ, মজুৰি, ভূমি, জাতিগত বা সামাজিক অধিকাৰ, নাগৰিকত্ব, শিক্ষা, পৰিৱেশ বা প্ৰশাসনিক সিদ্ধান্তৰ সৈতে জড়িত হ'ব পাৰে। ডিজিটেল যোগাযোগৰ বিকাশৰ ফলত আধুনিক ধৰ্ণা আন্দোলনসমূহ সামাজিক মাধ্যম, অনলাইন সংগঠন আৰু ডিজিটেল প্ৰচাৰৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে শ্বাহীন বাগৰ ৰায়ত উল্লেখ কৰা মতে, ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যম সামাজিক আন্দোলনক দ্ৰুতভাৱে সংগঠিত আৰু প্ৰচাৰ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে, যদিও ইয়াৰ সৈতে মেৰুকৰণ আৰু তথ্য-প্ৰচাৰৰ সমস্যাও থাকিব পাৰে।<ref>{{Cite web|title=Amit Sahni vs Commissioner of Police|url=https://indiankanoon.org/doc/145656971/|date=7 October 2020|publisher=Indian Kanoon}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|30em}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{wikiquote}} {{Commons category|Sit-ins}} * [https://web.archive.org/web/20160304002547/http://www.newsreel.org/nav/title.asp?tc=CN0170&s=feb ''ফেব্ৰুৱাৰী ৱান'' — ১৯৬০ চনৰ গ্ৰিনছব'ৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ তথ্যচিত্ৰ] * [http://www.campusactivism.org/uploads/sit-in-tactical-analysis.pdf ''চিট-ইন: এ টেকটিকেল এনালাইছিছ'' — ছাত্ৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ কৌশল সম্পৰ্কীয় অধ্যয়ন] * [https://web.archive.org/web/20111017122354/http://stubbornfacts.us/random/almost_forgotten_history ''এলমষ্ট ফৰ্গটেন হিষ্টৰী'' — উইচিটা ডকম বহি কৰা প্ৰতিবাদৰ ইতিহাস] * [http://www.crmvet.org ''চিভিল ৰাইটছ মুভমেণ্ট আৰ্কাইভ'' — নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ ইতিহাস, ব্যক্তিগত কাহিনী আৰু আলোকচিত্ৰ] * [http://crdl.usg.edu/events/sit_ins_atlanta_ga/ ''আটলাণ্টা, জৰ্জিয়াৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদ'' — চিভিল ৰাইটছ ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী] * [http://crdl.usg.edu/events/sit_ins_greensboro_nc/ ''গ্ৰিনছব'ৰ, উত্তৰ কেৰ'লিনাৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদ'' — চিভিল ৰাইটছ ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী] * [http://crdl.usg.edu/events/sit_ins_nashville_tn/ ''নেছভিল, টেনেছিৰ বহি কৰা প্ৰতিবাদ'' — চিভিল ৰাইটছ ডিজিটেল লাইব্ৰেৰী] [[শ্ৰেণী:শ্ৰমিক অধিকাৰ]] iwvbtdt9kfv7rffd8bicfyzq9gpdq58 0 139768 647779 642770 2026-10-25T23:58:03Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647779 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ অৱস্থা, কাৰণ আৰু আইন}} [[File:Enfants au travail dans le monde.png|thumb|upright=1.35|২০০৩ চনত ১০–১৮ বছৰ বয়সৰ ভাৰত আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য দেশত শিশু শ্ৰমৰ অৱস্থা। ভাৰতত অনুমাণিক ১১% হাৰে ১০–২০% প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত সেউজীয়া ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে; ৰঙা (৩০–৪০%) আৰু মুগা তথা ক'লা (৪০–১০০%) ৰঙে অধিক প্ৰাদুৰ্ভাৱ থকা দেশসমূহক সূচায়। [[বিশ্ব বেংক]]ৰ বিশ্ব উন্নয়ন সূচক, ২০০৫।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810035500/http://data.worldbank.org/sites/default/files/wdi05fulltext.pdf |archivedate=2013-08-10 |title=Table 2.8, WDI 2005, The World Bank |url=http://data.worldbank.org/sites/default/files/wdi05fulltext.pdf |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes}}</ref>]] ভাৰতৰ একাংশ শিশু শ্ৰমত নিয়োজিত হৈ আছে। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, ৫–১৪ বছৰ বয়সৰ মুঠ ২৫৯.৬৪ নিযুত শিশুৰ ভিতৰত [[শিশু শ্ৰম]]ত নিয়োজিত শিশুৰ সংখ্যা ১০.১২ নিযুত আছিল।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.aspx Age Data C13 Table (India/States/UTs ), Final Population - 2011 Census of India]</ref> শিশু শ্ৰমৰ সমস্যা কেৱল ভাৰততে সীমাবদ্ধ নহয়; সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰায় ২১৭ নিযুত শিশু শ্ৰমত নিয়োজিত, যাৰ বহুতে পূৰ্ণকালীনভাৱে কাম কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/global/topics/child-labour/lang--en/index.htm|title=Child Labour - ILO |year=2011 |publisher=ILO, United Nations}}</ref> শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬-ৰ ২০১৬ চনৰ সংশোধনৰ পাছত, ১৪ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক "শিশু" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে। এই আইনে শিশুক কোনো বৃত্তি বা প্ৰক্ৰিয়াত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰিছে, যদিও বিধানত শিশুৱে নিজৰ পৰিয়ালক অ-আনুষংগিক বিপজ্জনক বৃত্তিত সহায় কৰাৰ দৰে কিছুমান ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছে। ১৪ৰপৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ ব্যক্তিক "কিশোৰ" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে আৰু তেওঁলোকক বিপজ্জনক বৃত্তি আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰে কামত নিয়োজিত কৰাৰ অনুমতি আছে। ২০১৬ চনৰ সংশোধনে নিয়োগকৰ্তাৰ বাবে শাস্তি কঠোৰ কৰাৰ লগতে আইনখনৰ অধীনৰ অপৰাধক গ্ৰেপ্তাৰযোগ্য কৰাৰ ব্যৱস্থাও কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1848?view_type=search|title=Child and Adolescent Labour (Prohibition and Regulation) Act, 1986 |publisher=India Code}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/784241214c77ef00b461c60f097c824c.pdf|title=Ministry of Labour & Employment |publisher=Ministry of Labour & Employment, Government of India}}</ref> ২০১৭ চনত শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ সংশোধন কৰা হয়। সংশোধিত নিয়মসমূহে আইনখনৰ নতুন নাম আৰু ২০১৬ চনৰ সংশোধনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি নিয়মাৱলীৰ বিধানসমূহ সংশোধন কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/sites/default/files/thechildlabourprohibition_and_regulationamendmentrules2017_0.pdf|title=Child Labour (Prohibition and Regulation) Amendment Rules, 2017 |publisher=Ministry of Labour and Employment, Government of India}}</ref> ২০০১ চনত ভাৰতৰ সকলো শিশু শ্ৰমিকৰ অনুমাণিক ১ শতাংশ, অৰ্থাৎ প্ৰায় ১২০,০০০ শিশু বিপজ্জনক কামত নিয়োজিত আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/sites/default/files/annual_report_2009_10_english_part_1.pdf|title=Children and Work (Annual Report 2009) |year=2009 |publisher=Ministry of Labour and Employment (India)|page=108 |access-date=26 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830025545/https://labour.gov.in/sites/default/files/annual_report_2009_10_english_part_1.pdf|archive-date=30 August 2024 |url-status=live}}</ref> ভাৰতৰ সংবিধানে ২৪ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত বিপজ্জনক উদ্যোগত শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.vakilno1.com/bareacts/constitution/constitutionofindia.html|title=Constitution of India|website=Vakilno1.com|publisher=Government of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007142545/http://www.vakilno1.com/bareacts/constitution/constitutionofindia.html|archivedate=2021-10-07|access-date=2026-09-27|deadurl=yes}}</ref> [[ইউনিচেফ]]-ৰ মতে, বৃহৎ জনসংখ্যাৰ বাবে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশু শ্ৰমিকৰ মুঠ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ দেশ, আনহাতে উপ-ছাহাৰা আফ্ৰিকাৰ দেশসমূহত শিশু শ্ৰমিকৰ শতকৰা হাৰ অধিক।<ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/india_background.html|title=India- The big picture |publisher=UNICEF |access-date=19 October 2009 |archive-date=7 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907225835/https://www.unicef.org/infobycountry/india_background.html|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/sowc2011/pdfs/SOWC-2011-Main-Report_EN_02092011.pdf|title=THE STATE OF THE WORLD'S CHILDREN - 2011 |year=2012 |publisher=UNICEF}}</ref><ref name="Madslien">{{Cite news |last=Madslien |first=Jorn |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3451117.stm|title=ILO: 'Child labour prevents is ver |date=4 February 2004 |work=BBC News |access-date=20 September 2011}}</ref> [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ৰ মতে, কৃষিখণ্ডত বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমিকৰ প্ৰায় ৬০ শতাংশ নিয়োজিত হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/documents/publication/wcms_126685.pdf|title=Facts on Child Labor - 2010 |year=2011 |publisher=ILO, Geneva}}</ref> [[খাদ্য আৰু কৃষি সংস্থা]]ৰ মতে, শিশু শ্ৰমিকৰ ৭০ শতাংশ কৃষি আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000394/index.html |title=Agriculture accounts for 70 percent of child labour worldwide |year=2006 |publisher=FAO, United Nations |access-date=13 July 2012 |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114214137/http://www.fao.org/Newsroom/en/news/2006/1000394/index.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201114214137/http://www.fao.org/Newsroom/en/news/2006/1000394/index.html |archivedate=14 November 2020 |deadurl=yes }}</ref> কৃষিৰ বাহিৰেও ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰায় সকলো [[ভাৰতত শ্ৰম|অনানুষ্ঠানিক খণ্ড]]ত শিশু শ্ৰম দেখা যায়।<ref>{{Cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/welcome.html|title=Child Labour |publisher=Labour.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512153454/http://labour.nic.in/cwl/welcome.html|archive-date=12 May 2012 |access-date=13 July 2012 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/ListHazardous.htm|title=Archived copy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129102953/http://labour.nic.in/cwl/ListHazardous.htm|archive-date=29 January 2012 |access-date=2012-02-09 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ncpcr.gov.in/Reports/Child_Labour_in_Rural_areas_with_special_focus_on_Migration_Agriculture_%20Mining_by_Neera_Burra.pdf|title=Child labour in rural areas with a special focus on migration, agriculture, mining and brick kilns |last=Burra |first=Neera |publisher=National Commission for Protection of Child Rights |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124054134/http://ncpcr.gov.in/Reports/Child_Labour_in_Rural_areas_with_special_focus_on_migration_agriculture_%20mining_by_Neera_Burra.pdf|archive-date=24 January 2009 |access-date=19 October 2009}}</ref> গেপ,<ref>{{Cite news |url=http://www.abcnews.go.com/GMA/story?id=3786371&page=1|title=Gap Under Fire: Reports Allege Child Labor |access-date=22 October 2009 |work=ABC News}}</ref> প্ৰিমাৰ্ক,<ref>{{Cite news |last=Hawkes |first=Steve |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/retailing/article4152660.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612195200/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/retailing/article4152660.ece |url-status=dead |archive-date=12 June 2011 |title=Primark drops firms using child labour |date=17 June 2008 |work=The Times |access-date=22 October 2009 |location=London |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110612195200/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/retailing/article4152660.ece |archivedate=12 June 2011 |deadurl=yes}}</ref> আৰু মনচাণ্ট’<ref name="forbes">{{Cite news |last=Bahree |first=Megha |url=https://www.forbes.com/global/2008/0310/062.html|title=Child Labor |date=3 October 2008 |access-date=22 October 2009 |work=Forbes}}</ref>-ৰ দৰে কোম্পানীক তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীত শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছিল। কোম্পানীসমূহে কোৱা অনুসৰি, তেওঁলোকৰ লাভৰ বাবে নাবালক শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰী বিক্ৰী নকৰাৰ কঠোৰ নীতি আছে, কিন্তু যোগান শৃংখলাত বহুতো স্তৰ থকাৰ বাবে সকলো পৰ্যায় নিৰীক্ষণ কৰাটো কঠিন।<ref name="forbes" /> ২০১১ চনত, প্ৰিমাৰ্কৰ প্ৰচেষ্টাৰ তিনি বছৰৰ পাছত, [[বিবিচি]]-এ স্বীকাৰ কৰে যে প্ৰিমাৰ্কৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় শিশু শ্ৰমৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত অনুসন্ধানমূলক প্ৰতিৱেদনটো ভুৱা আছিল। বিবিচিয়ে প্ৰিমাৰ্ক, ভাৰতীয় যোগানকাৰী আৰু দৰ্শকসকলৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{Cite news |last1=Burrell |first1=Ian |url=https://www.independent.co.uk/news/media/tv-radio/bbc-crisis-over-fake-sweatshop-scene-in-primark-documentary-2298764.html|title=BBC crisis over 'fake' sweatshop scene in Primark documentary |date=17 June 2011 |work=The Independent |last2=Hickman |first2=Martin |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.primarkresponse.com/panorama/timeline-of-events/ |title=Primark and BBC Panorama: the true story |year=2012 |publisher=Primark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911094612/http://www.primarkresponse.com/panorama/timeline-of-events/ |archive-date=11 September 2012 |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120911094612/http://www.primarkresponse.com/panorama/timeline-of-events/ |archivedate=11 September 2012 |access-date=27 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> আন এটা কোম্পানী নাইকীৰ ওপৰতো ব্যাপক সমালোচনা হৈছিল। নাইকীৰ সামগ্ৰী উৎপাদনত শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰ কৰা ঘাম-কাৰখানাৰ অভিযোগৰ সন্দৰ্ভত কোম্পানীটোৱে উত্তৰ দিবলৈ চাপৰ সন্মুখীন হৈছিল। পিছত নাইকীয়ে তেওঁলোকৰ সামগ্ৰী ক'ত উৎপাদন কৰা হয় আৰু ক'ৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হয় সেই বিষয়ে তথ্য প্ৰদান কৰা পৃথক ৱেবপৃষ্ঠা প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে ''শিশু শ্ৰম বা বলপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে আৰু ভাৰতে উল্লেখযোগ্য হাৰত গুৰুতৰ কৰ্ম-পৰিস্থিতি পৰিলক্ষিত হোৱা ৭৪খন দেশৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। ভাৰতৰ সৈতে ২৩বিধ সামগ্ৰী জড়িত কৰা হৈছিল, যাৰ অধিকাংশ উৎপাদন ক্ষেত্ৰত শিশু শ্ৰমৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। সংবিধানত বিপজ্জনক শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰাৰ উপৰি ভাৰতত কিশোৰ ন্যায় (শিশুৰ যত্ন আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০০০ আৰু শিশু শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ৰ দৰে বিভিন্ন আইনে ভাৰতত শিশু শ্ৰম চিনাক্ত, গোচৰ চলোৱা আৰু বন্ধ কৰাৰ বাবে আইনগত ভিত্তি প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ilolaw">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm|title=National Legislation and Policies Against Child in India |year=2011 |publisher=International Labour Organization - an Agency of the United Nations, Geneva |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120809084340/http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm|archive-date=9 August 2012 |access-date=13 July 2012}}</ref> ==শিশু শ্ৰমৰ সংজ্ঞা== [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ৰ মতে,<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/ipec/facts/lang--en/index.htm|title=What is child labour? |year=2012 |publisher=International Labour Organization}}</ref> 'শিশু শ্ৰম' বুলিলে এনে কামক বুজায় যিয়ে শিশুক শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদাৰপৰা বঞ্চিত কৰে আৰু শাৰীৰিক তথা মানসিক বিকাশৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। এনে কামে শিশুক বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ সুযোগৰপৰা বঞ্চিত কৰি, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি অথবা বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা আৰু অত্যধিক দীঘলীয়া তথা কঠিন কাম একেলগে কৰিবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিয়ে। UNICEFয়ে শিশু শ্ৰমৰ সংজ্ঞা কিছু পৃথকভাৱে দিছে। UNICEFৰ মতে, ৫ৰপৰা ১১ বছৰ বয়সৰ শিশু এজনে সপ্তাহত কমেও এঘণ্টা অৰ্থনৈতিক কাম অথবা কমেও ২৮ ঘণ্টা ঘৰুৱা কাম কৰিলে তেওঁ শিশু শ্ৰমত জড়িত বুলি গণ্য হয়। ১২ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ ক্ষেত্ৰত সপ্তাহত কমেও ১৪ ঘণ্টা অৰ্থনৈতিক কাম অথবা কমেও ৪২ ঘণ্টা অৰ্থনৈতিক আৰু ঘৰুৱা কাম কৰিলে তেওঁ শিশু শ্ৰমত জড়িত বুলি গণ্য হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/stats_popup9.html|title=Definitions: Child Protection |year=2012 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=26 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126060422/http://www.unicef.org/infobycountry/stats_popup9.html|url-status=dead }}</ref> UNICEF-ৰ আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে শিশুৰ কামক এক ধাৰাবাহিক পৰিসৰৰ ৰূপত দেখা উচিত—এফালে শিশুৰ বাবে ধ্বংসাত্মক বা শোষণমূলক কাম আৰু আনফালে শিশুৰ বিকাশত সহায় কৰা, কিন্তু শিক্ষা, বিনোদন আৰু বিশ্ৰামত বাধা নিদিয়া কাম; এই দুয়োটা সীমাৰ মাজত এনে বহু ধৰণৰ কাম আছে যিবোৰে শিশুৰ বিকাশত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাবই লাগিব বুলি ক'ব নোৱাৰি। ভাৰতৰ ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল কাৰ্যালয়ে<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@asia/@ro-bangkok/@sro-new_delhi/documents/projectdocumentation/wcms_125442.pdf|title=Figures: An Analysis of Census 2001 Child Labour Facts and Figures |year=2007 |publisher=Govt of India and ILO}}</ref> শিশু শ্ৰমক ১৭ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে পাৰিশ্ৰমিক, মজুৰি বা লাভ লাভ কৰক বা নকৰক, যিকোনো অৰ্থনৈতিকভাৱে উৎপাদনশীল কামত অংশগ্ৰহণ কৰা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল। এনে অংশগ্ৰহণ শাৰীৰিক, মানসিক বা দুয়োটাই হ'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত খণ্ডকালীন সহায়, কৃষিপাম, পাৰিবাৰিক উদ্যোগ অথবা বিক্ৰী বা ঘৰুৱা ব্যৱহাৰৰ বাবে খেতি আৰু গাখীৰ উৎপাদনৰ দৰে অৰ্থনৈতিক কামত বিনা পাৰিশ্ৰমিকৰ কামো অন্তৰ্ভুক্ত। ভাৰত চৰকাৰে শিশু শ্ৰমিকক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছিল: মুখ্য শ্ৰমিক হৈছে বছৰত ছয় মাহ বা তাতকৈ অধিক সময় কাম কৰা শিশু আৰু প্ৰান্তীয় শিশু শ্ৰমিক হৈছে বছৰৰ কোনো সময়ত কাম কৰা কিন্তু বছৰত ছয় মাহতকৈ কম সময় কাম কৰা শিশু। কিছুমান শিশু অধিকাৰ কৰ্মীয়ে যুক্তি দিয়ে যে বিদ্যালয়ত নথকা প্ৰতিজন শিশুকে শিশু শ্ৰমিকৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব লাগে, কাৰণ তেওঁলোক গোপন শিশু শ্ৰমিক হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.nac.nic.in/pdf/child_labour.pdf |title=Abolition of Child Labour– A Brief Note |year=2011 |publisher=National Advisory Council |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119084332/http://www.nac.nic.in/pdf/child_labour.pdf |archive-date=19 January 2012 |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119084332/http://www.nac.nic.in/pdf/child_labour.pdf |archivedate=19 January 2012 |access-date=27 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে UNICEF-এ উল্লেখ কৰিছে যে ভাৰতত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত বিদ্যালয়, শ্ৰেণীকোঠা আৰু শিক্ষকৰ বৃহৎ অভাৱ আছে আৰু শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত দেখা যায়। প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ প্ৰায় প্ৰতি পাঁচখনৰ ভিতৰত এখন বিদ্যালয়ত সকলো শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীক পঢ়াবলৈ মাত্ৰ এজন শিক্ষক থাকে।<ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/children_2359.htm|title=The Children - Education |year=2011 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=3 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103091108/http://www.unicef.org/india/children_2359.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/education_1551.htm|title=Global campaign for children - More teachers needed |date=24 April 2006 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=19 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140619222407/http://www.unicef.org/india/education_1551.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Swati Chandra |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-10/varanasi/31318133_1_primary-schools-single-teacher-primary-teachers |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202094738/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-10/varanasi/31318133_1_primary-schools-single-teacher-primary-teachers |url-status=dead |archive-date=2 February 2014 |work=The Times of India |title=Shortage of teachers cripples right to education |date=10 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202094738/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-10/varanasi/31318133_1_primary-schools-single-teacher-primary-teachers |archivedate=2014-02-02 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20110912-primary-teachers-shortage-education-purandareswari-747483-2011-09-03|title=Uniform shortage |date=3 September 2011 |publisher=India Today}}</ref> ==আইন আৰু নীতি== ঔপনিৱেশিক শাসনৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত ভাৰতে শিশু শ্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত কেইবাটাও সাংবিধানিক সুৰক্ষা আৰু আইন প্ৰণয়ন কৰিছে। ভাৰতৰ সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰ আৰু ৰাজ্যৰ নীতি-নিৰ্দেশক তত্ত্বৰ অধীনত ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক কোনো কাৰখানা বা খনি অথবা আন কোনো বিপজ্জনক নিয়োগত কামত নিয়োজিত কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল (২৪ নং অনুচ্ছেদ)। সংবিধানে ২১-ক আৰু ৪৫ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে ৬ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ সকলো শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ ব্যৱস্থাৰ কথাও কল্পনা কৰিছিল।<ref name="ilolaw" /><ref>{{Cite web |url=http://lawmin.nic.in/coi/contents.htm|title=Constitution of india |publisher=Ministry of Law and Justice, Govt. of India|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325025912/http://lawmin.nic.in/coi/contents.htm|archive-date=25 March 2016 |access-date=13 July 2012}}</ref> ভাৰতত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় শাসন-ব্যৱস্থা আছে আৰু শ্ৰম [[সমৱৰ্তী তালিকা]]ৰ বিষয় হোৱাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰ দুয়োটাই শিশু শ্ৰম সম্পৰ্কীয় আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে আৰু কৰিছে। === কাৰখানা আইন, ১৯৪৮ === এই আইনে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক কোনো কাৰখানাত নিয়োগ কৰাত নিষেধ কৰিছিল। আইনখনত ১৫–১৮ বছৰ বয়সৰ কিশোৰক কাৰখানাত কোনে, কেতিয়া আৰু কিমান সময় নিয়োগ কৰিব পাৰে সেই সম্পৰ্কেও নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। === খনি আইন, ১৯৫২ === এই আইনে ১৮ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক খনিত নিয়োগ কৰাত নিষেধ কৰিছিল। === শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ === ২০১৬ চনৰ সংশোধনৰ পাছত এই আইনখনৰ নাম '''শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬''' হয়। আইনখনে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক সকলো বৃত্তি আৰু প্ৰক্ৰিয়াত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰে, যদিও শিশুৱে নিজৰ পৰিয়ালক অ-বিপজ্জনক বৃত্তিত সহায় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যতিক্ৰম আছে। ১৪ৰপৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ ব্যক্তিক "কিশোৰ" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় আৰু তেওঁলোকক বিপজ্জনক বৃত্তি আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰে কামত নিয়োগ কৰাৰ অনুমতি আছে। সংশোধিত আইনখনে নিয়োগকৰ্তাৰ বাবে শাস্তি বৃদ্ধি আৰু কিছুমান অপৰাধক গ্ৰেপ্তাৰযোগ্য কৰাৰ ব্যৱস্থাও কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1848?view_type=search|title=Child and Adolescent Labour (Prohibition and Regulation) Act, 1986 |publisher=India Code}}</ref> === শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন, ২০০৯ === এই আইনে ৬ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ সকলো শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। আইনখনত অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল আৰু বঞ্চিত শ্ৰেণীৰ শিশুৰ বাবে প্ৰতিখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশ পৰ্যায়ৰ আসনৰ ২৫ শতাংশ সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছে। === শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) নিয়মাৱলী, ২০১৭ === ২০১৬ চনৰ সংশোধিত আইন কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ২০১৭ চনত শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) নিয়মাৱলী সংশোধন কৰে। ২ জুন ২০১৭ৰপৰা সংশোধিত নিয়মাৱলীয়ে ১৯৮৮ চনৰ নিয়মাৱলীৰ নাম আৰু বিভিন্ন সংজ্ঞা তথা প্ৰশাসনিক বিধান আইনখনৰ সংশোধিত ৰূপৰ সৈতে সংগতি ৰাখে।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/sites/default/files/thechildlabourprohibition_and_regulationamendmentrules2017_0.pdf|title=Child Labour (Prohibition and Regulation) Amendment Rules, 2017 |publisher=Ministry of Labour and Employment, Government of India}}</ref> === ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি === ভাৰতে ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি প্ৰণয়ন কৰিছিল। এই নীতিয়ে বিপজ্জনক বৃত্তিত কাম কৰা শিশুৰ পুনৰ্বাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি ক্ৰমাগত আৰু পৰ্যায়ভিত্তিক পদ্ধতি গ্ৰহণৰ লক্ষ্য ৰাখিছিল। ইয়াৰ অধীনত শিশু শ্ৰম সম্পৰ্কীয় আইন কঠোৰভাৱে প্ৰয়োগ কৰাৰ লগতে দৰিদ্ৰতাৰ দৰে শিশু শ্ৰমৰ মূল কাৰণসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ১৯৮৮ চনত ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্প আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/childlabour.htm|title=Initiatives towards Elimination of Child Labour – Action Plan and Present Strategy |year=2011 |publisher=Ministry of Labour, Government of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909135544/http://labour.nic.in/cwl/childlabour.htm |archive-date=9 September 2011 |df=dmy-all}}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পৰ অধীনত ৯–১৪ বছৰ বয়সৰ উদ্ধাৰ বা কামৰপৰা আঁতৰোৱা শিশুসকলক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰত বুনিয়াদী শিক্ষা, বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ, মধ্যাহ্ন ভোজন, জলপান, স্বাস্থ্যসেৱা আদি প্ৰদান কৰি আনুষ্ঠানিক শিক্ষা-ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ২০২১ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰপৰা ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পক [[সমগ্ৰ শিক্ষা]] অভিযানৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/784241214c77ef00b461c60f097c824c.pdf|title=Ministry of Labour & Employment |publisher=Ministry of Labour & Employment, Government of India}}</ref> === পেন্সিল পৰ্টেল === ২০১৭ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত ''Platform for Effective Enforcement for No Child Labour'' (PENCIL) পৰ্টেল আৰম্ভ কৰা হয়। এই অনলাইন ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে শিশু শ্ৰমৰ অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰি আৰু অভিযোগসমূহ সংশ্লিষ্ট জিলাৰ নোডেল বিষয়াৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। পৰ্টেলটো শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ৰ প্ৰয়োগ নিৰীক্ষণৰ লগতে শিশু শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য আৰু অভিযোগ ব্যৱস্থাপনা উন্নত কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/896dbf36ca392ee7bd99b37853c3df5a.pdf|title=PENCIL Portal |publisher=Ministry of Labour and Employment, Government of India}}</ref> ==কাৰণ== মানৱ ইতিহাসৰ অধিকাংশ সময়ত আৰু বিভিন্ন সংস্কৃতিত ১৮ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে পৰিয়ালৰ কল্যাণৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। UNICEF-ৰ মতে, দৰিদ্ৰতা শিশু শ্ৰমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰণ। প্ৰতিৱেদনটোত এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে উন্নয়নশীল আৰু অনুন্নত বিশ্বৰ গ্ৰাম্য তথা দৰিদ্ৰ অঞ্চলত শিশুসকলৰ সন্মুখত প্ৰকৃত আৰু অৰ্থপূৰ্ণ বিকল্প নাথাকে। বিদ্যালয় আৰু শিক্ষকো অনুপস্থিত থাকে। শিশু শ্ৰম এনে পৰিস্থিতিৰ ফল।<ref name="bclunicef">{{Cite web |url=http://www.unicef.org/publications/files/pub_beyond_en.pdf|title=Beyond Child Labour - Affirming Rights |year=2001 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=1 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201082002/https://www.unicef.org/publications/files/pub_beyond_en.pdf|url-status=dead }}</ref> একেদৰে BBC-ৰ এটা প্ৰতিৱেদনত দৰিদ্ৰতা আৰু অপৰ্যাপ্ত ৰাজহুৱা শিক্ষা আন্তঃগাঁথনিক ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ কিছুমান কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ল'ৰা আৰু ছোৱালীৰ মাজত UNICEF-এ দেখা পাইছে যে ছোৱালীয়ে বিদ্যালয়ৰ বাহিৰত থাকি ঘৰুৱা ভূমিকাত কাম কৰাৰ সম্ভাৱনা ল'ৰাতকৈ প্ৰায় দুগুণ। বিদ্যালয় উপলব্ধ থাকিলেও সীমিত সম্পদ থকা অভিভাৱকে কাক বিদ্যালয়ৰ খৰচ আৰু মাচুল দিব পাৰে সেই সিদ্ধান্ত ল'বলগীয়া হয় বুলি UNICEF-এ উল্লেখ কৰিছে। ভাৰতকে ধৰি বিশ্বৰ বহু ঠাইত ছোৱালীৰ শিক্ষাক কম অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়। UNICEF-ৰ মতে, বিদ্যালয়ত ছোৱালীয়ে হয়ৰানি বা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে আৰু পক্ষপাতিত্ব বা দুৰ্বল পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে পিছ পৰিব পাৰে। ফলত কেৱল লিংগৰ কাৰণতে বহু ছোৱালী বিদ্যালয়ৰপৰা বঞ্চিত বা বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য হৈ শিশু শ্ৰমত জড়িত হয়।<ref name=bclunicef/> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা (ILO) আৰু Spreading Smiles Through Education Organisation (OSSE)-ৰ মতে, দৰিদ্ৰতা শিশুক কৰ্মক্ষেত্ৰলৈ ঠেলি নিয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক।<ref name="ilo2008a">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/public/english/region/eurpro/moscow/areas/ipec/causes.htm|title=Child labour - causes |year=2008 |publisher=ILO, United Nations}}</ref> শিশুৰ কামৰপৰা পোৱা আয় তেওঁলোকৰ নিজৰ জীৱন-ধাৰণ বা পৰিয়ালৰ জীৱন-ধাৰণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ধৰা হয়। কিছুমান পৰিয়ালত শিশুৰ শ্ৰমৰপৰা পোৱা আয় পৰিয়ালৰ মুঠ আয়ৰ ২৫ৰপৰা ৪০ শতাংশলৈকে হয়। ILO-ৰ ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি,<ref name=ilo2008a/> শিশুক ক্ষতিকাৰক শ্ৰমলৈ ঠেলি নিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰকসমূহৰ ভিতৰত বিদ্যালয়ৰ উপলব্ধতা আৰু শিক্ষাৰ গুণগত মানৰ অভাৱ অন্যতম। বহুতো সম্প্ৰদায়ত, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত, পৰ্যাপ্ত বিদ্যালয়ৰ সুবিধা নাই। বিদ্যালয় থাকিলেও বহু সময়ত সেইবোৰ বহু দূৰত, যাতায়াত কঠিন, ব্যয়-বহুল অথবা শিক্ষাৰ মান ইমানেই নিম্ন যে অভিভাৱকে বিদ্যালয়লৈ যোৱাটো সঁচাকৈ লাভজনক নে নহয় সেই বিষয়ে সন্দেহ কৰে। চৰকাৰী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত শিশুসকল উপস্থিত থাকিলেও চৰকাৰীভাৱে নিযুক্ত শিক্ষক প্ৰায় ২৫ শতাংশ সময়ত উপস্থিত নাথাকে বুলি কিছুমান অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=Basu |first=Kaushik |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4051353.stm|title=Combating India's truant teachers |date=29 November 2004 |work=BBC News}}</ref><ref name=wsj12/><ref>{{Cite web |url=http://ddp-ext.worldbank.org/EdStats/INDstu04a.pdf|title=TEACHER ABSENCE IN INDIA: A SNAPSHOT |last=Kremer |date=September 2004 |publisher=World Bank |display-authors=etal}}</ref> ২০০৮ চনৰ ILO অধ্যয়নে কৈছে যে শিশুৱে বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ সলনি কাম কৰাতকৈ গুণগত প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক শিক্ষাৰ অভাৱৰ ফলত হোৱা নিৰক্ষৰতাই তেওঁলোকৰ মৌলিক শিক্ষা লাভৰ সুযোগ সীমিত কৰে আৰু ভৱিষ্যতে দক্ষতা আহৰণ কৰি উপযুক্ত প্ৰাপ্তবয়স্ক কৰ্মজীৱন লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰে।<ref name=ilo2008a/> UNICEF-ৰ এক পুৰণি প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে ভাৰতৰ শিশু শ্ৰমৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত আছে আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত বিদ্যালয়ৰ উপলব্ধতা আৰু গুণগত মান দুৰ্বল। ১৯৭৮–৭৯ চনত থকা চৰকাৰী পুঁজিৰে পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ প্ৰায় ৫০ শতাংশৰ নিয়মীয়া ভৱন নাছিল, ৪০ শতাংশত ব্লেকব'ৰ্ড নাছিল আৰু চৰকাৰী পুঁজিৰে পৰিচালিত বিদ্যালয়সমূহৰ ৯৭ শতাংশ ধন শিক্ষক আৰু প্ৰশাসকৰ দৰমহাৰ বাবে বাজেট কৰা হৈছিল বুলি সেই প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000855/085584eo.pdf|title=Child Labour and Education - Digest 28 |year=1990 |publisher=UNICEF}}</ref> ২০১২ চনৰ Wall Street Journal-ৰ এক প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে ভাৰতত ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ হাৰ ৯৬ শতাংশৰ অধিকলৈ বৃদ্ধি পালেও শিশু শ্ৰম হ্ৰাস কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিদ্যালয়ৰ আন্তঃগাঁথনিৰ বহু সমস্যা অব্যাহত আছিল।<ref name="wsj12">{{Cite news |url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2012/01/20/are-indian-schools-getting-even-worse/?mod=google_news_blog|title=Are Indian Schools Getting Even Worse? |date=20 January 2012 |publisher=The Wall Street Journal}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2012/01/03/india-journal-the-basic-shortages-that-plague-our-schools/ |title=India Journal: The Basic Shortages that Plague Our Schools |date=3 January 2012 |publisher=The Wall Street Journal}}</ref> Biggeri আৰু Mehrotra-এ শিশু শ্ৰমক উৎসাহিত কৰা সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাৰকসমূহ অধ্যয়ন কৰিছে। তেওঁলোকে ভাৰত, পাকিস্তান, ইণ্ডোনেছিয়া, থাইলেণ্ড আৰু ফিলিপাইনছৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে পাঁচখন দেশতে শিশু শ্ৰম এটা গুৰুতৰ সমস্যা, কিন্তু ই নতুন সমস্যা নহয়। দৰিদ্ৰতা আৰু ভাল বিদ্যালয়ৰ অনুপস্থিতিয়ে শিশু শ্ৰমৰ যোগানৰ দিশ ব্যাখ্যা কৰাৰ বিপৰীতে কম মজুৰিৰ অনানুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ বৃদ্ধি, অধিক মজুৰিৰ আনুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ তুলনাত, চাহিদাৰ দিশৰ এক কাৰক বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ভাৰতত [[ভাৰতত শ্ৰম|সংগঠিত অৰ্থনীতি]]ৰ বৃদ্ধিত কঠোৰ শ্ৰম আইন আৰু বহুতো নিয়মে বাধা দিয়ে বুলি তেওঁলোকে উল্লেখ কৰিছে।<ref name="mbsm">{{Cite book |last1=Biggeri |first1=Mario |title=Asian Informal Workers: Global Risks, Local Protection |url=https://archive.org/details/asianinformalwor0000unse |last2=Santosh Mehrotra |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-415-38275-5}}</ref><ref name="Palgrave Macmillan">{{Cite book |last1=Grootaert |first1=Christiaan |title=The Policy Analysis of Child Labor: A Comparative Study |url=https://archive.org/details/apu.mr.331.31.gro.g53634 |last2=Harry Anthony Patrinos |publisher=Palgrave Macmillan |year=1999 |isbn=978-0312221225}}</ref><ref name="galbithink">{{Cite journal |last=Galbi |first=Douglas |year=1997 |title=Child Labor and the Division of Labor in the Early English Cotton Mills |url=http://www.galbithink.org/child.pdf |journal=Journal of Population Economics |volume=10 |issue=4 |pages=357–375 |doi=10.1007/s001480050048 |pmid=12293082|s2cid=5858814 }}</ref><ref name="Brown, D. K., Deardorff, A. V. and Stern, R. M">{{Cite book |last1=Brown |first1=D. K. |last2=Deardorff |first2=A. V. |last3=Stern |first3=R. M. |title=Child Labor: Theory, Evidence, and Policy (Chapter 3, International Labor Standards: History, Theory, and Policy Options) |isbn=9781405105552 |doi=10.1002/9780470754818.ch3|url=http://ase.tufts.edu/econ/papers/200111.pdf}}</ref> ভাৰতীয় জটিল শ্ৰম আইনৰ এক অনিচ্ছাকৃত ফল হিচাপে কাম অনানুষ্ঠানিক খণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে বুলি কিছুমান অধ্যয়নে যুক্তি দিছে। ফলত ৬০ শতাংশ শিশু শ্ৰমিক নিয়োগ কৰা অনানুষ্ঠানিক কৃষিখণ্ডৰ পিছত অনানুষ্ঠানিক বাণিজ্য, অনানুষ্ঠানিক সংযোজন আৰু [[ভাৰতত খুচুৰা ব্যৱসায়|অনানুষ্ঠানিক খুচুৰা]] কাম শিশু শ্ৰমিকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিয়োগক্ষেত্ৰ হৈ পৰিছে। আনুষ্ঠানিক খণ্ডৰ বৃদ্ধিত সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাৰক আৰু আইনসমূহে বাধা দিলে পাৰিবাৰিক অনানুষ্ঠানিক খণ্ডৰ বৃদ্ধি ঘটে আৰু তাত কম খৰচৰ, সহজে নিয়োগ কৰিব পৰা আৰু সহজে কামৰপৰা আঁতৰাব পৰা শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰ হয়।<ref name=mbsm/> আন গৱেষকসকলেও ভাৰতীয় শ্ৰম বজাৰৰ অনমনীয়তা আৰু গাঁথনি, অনানুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ আকাৰ, উদ্যোগৰ বৃহৎ পৰিসৰত বিকাশ কৰিব নোৱাৰা ক্ষমতা আৰু আধুনিক উৎপাদন প্ৰযুক্তিৰ অভাৱক শিশু শ্ৰমৰ চাহিদা আৰু গ্ৰহণযোগ্যতাত প্ৰভাৱ পেলোৱা সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাৰক হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Palgrave Macmillan" /><ref name="galbithink"/><ref name="Brown, D. K., Deardorff, A. V. and Stern, R. M" /> Cigno আদিয়ে ভাৰতত চৰকাৰে ৰূপায়ণ কৰা ভূমি পুনৰ্বিতৰণ কাৰ্যসূচীৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছে। দৰিদ্ৰ পৰিয়ালক অৰ্থনৈতিকভাৱে স্বাৱলম্বী কৰাৰ উদ্দেশ্যে সৰু সৰু মাটিৰ টুকুৰা দিয়া হৈছিল যদিও ইয়াৰ অনিচ্ছাকৃত ফল হিচাপে শিশু শ্ৰম বৃদ্ধি পোৱা বুলি তেওঁলোকে উল্লেখ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, সৰু মাটিৰটুকুৰাত ব্যয়-বহুল কৃষি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰাটো উৎপাদনশীল নহয় বাবে এনে মাটি অধিক শ্ৰম-নিবিড়ভাৱে চহোৱা হয়। ফলত সৰু মাটিৰপৰা উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিবলৈ শিশু শ্ৰমকে ধৰি অধিক শ্ৰম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Cigno |first1=Rosati |last2=Cigno |first2=Tzannatos |date=December 2001 |title=Child Labor, Nutrition and Education in Rural India: An Economic Analysis of Parental Choice and Policy Options |url=http://siteresources.worldbank.org/SOCIALPROTECTION/Resources/SP-Discussion-papers/Child-Labor-DP/0131.pdf |journal=Pacific Economic Review |publisher=The World Bank}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Cigno, A. |last2=F. C. Rosati |year=2002 |title=Child Labour, Education and Nutrition in Rural India |journal=Pacific Economic Review |volume=7 |pages=65–83 |doi=10.1111/1468-0106.00150|s2cid=154702771 }}</ref> ==ভাৰতত বন্ধকী শিশু শ্ৰম== বন্ধকী শিশু শ্ৰম হৈছে বলপূৰ্বক বা আংশিকভাৱে বলপূৰ্বক শ্ৰমৰ এক ব্যৱস্থা, য'ত শিশুৱে বা শিশুৰ পিতৃ-মাতৃয়ে কোনো ঋণদাতাৰ সৈতে মৌখিক বা লিখিত চুক্তি কৰে। শিশুৱে ঋণৰ বিনিময় হিচাপে কাম কৰে।<ref name="bondlabor">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---declaration/documents/publication/wcms_081967.pdf |title=Incidence and Pattern}}</ref> ২০০৫ চনৰ ILO প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতত ঋণ বন্ধকী ব্যৱস্থা ঔপনিৱেশিক যুগত সস্তা আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য শ্ৰম লাভৰ উপায় হিচাপে বিকশিত হৈছিল। সেই সময়ৰ ঋণ আৰু ভূমি ইজাৰ সম্পৰ্কৰপৰা এই ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল। অঞ্চলভেদে ইয়াক ''Hali'', ''Halwaha'' বা ''Jeura'' ব্যৱস্থা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসনে ইয়াক [[ভাৰতীয় বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা|বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা]] হিচাপে অভিহিত কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাসমূহত বন্ধকী শিশু শ্ৰমো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ILO-ৰ মতে, সময়ৰ সৈতে এনে দীঘলীয়া পৰম্পৰাগত সম্পৰ্কৰ প্ৰচলন হ্ৰাস পাইছে।<ref name=bondlabor/><ref>{{Cite journal |last=Brass |first=Tom |year=1986 |title=Unfree labour and capitalist restructuring in the Agrarian sector: Peru and India |url=https://archive.org/details/journal-of-peasant-studies_1986-10_14_1/page/50 |journal=Journal of Peasant Studies |volume=14 |pages=50–77 |doi=10.1080/03066158608438319 |number=1}}</ref> ১৯৭৭ চনত ভাৰতে যিকোনো ব্যক্তিয়ে বন্ধকী শ্ৰমৰ বাবে মানুহক আহ্বান কৰা বা ব্যৱহাৰ কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা আইন প্ৰণয়ন কৰে। তথাপি বন্ধকী শিশু শ্ৰম অব্যাহত থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ বিশেষ প্ৰতিবেদকৰ এটা প্ৰতিৱেদনত ১৯৯৬ চনত তামিলনাডুত আকস্মিক পৰিদৰ্শনৰ সময়ত ৫৩জন শিশু শ্ৰমিক উদ্ধাৰৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। প্ৰতিটো শিশু বা পিতৃ-মাতৃয়ে ₹১,০০,০০০ৰপৰা ₹২,৫০,০০০লৈ অগ্ৰিম ধন লৈছিল। শিশুসকলক দিনে ১২ৰপৰা ১৪ ঘণ্টা কাম কৰোৱা হৈছিল আৰু প্ৰতিদিনে মাত্ৰ ₹২ৰপৰা ₹৩ মজুৰি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.nhrc.nic.in/ar99_00.htm |title=Annual Report 1999-2000 |year=2000 |publisher=National Human Rights Commission, Govt of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222180456/http://nhrc.nic.in/ar99_00.htm |archive-date=22 February 2012 |access-date=20 July 2012}}</ref><ref>{{Cite book |title=Debt Bondage in India: An Indicative Report |year=2004 |publisher=Centre for Education and Communication |pages=48–50 |isbn=8188160113 |oclc=177083728}}</ref> ILO-ৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি বন্ধকী শিশু শ্ৰমৰ পৰিসৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাটো কঠিন যদিও ২০০১ চনত বিভিন্ন সামাজিক কৰ্মী গোটৰ অনুমান ৩৫০,০০০লৈকে আছিল।<ref name=bondlabor/> আইন থকাৰ পাছতো ভাৰতত বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা (উচ্ছেদ) আইন, ১৯৭৬ৰ অধীনত দায়ী ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ চলোৱাৰ ঘটনা কম।<ref name="idsn">{{Cite web |url=http://idsn.org/uploads/media/Small_change-_Child_labour_in_India_s_silk_industry__HRW_01.pdf |title=Small Change: Bonded Labour in India |date=January 2003 |publisher=Human Rights Watch}}</ref> কিছুমান ক্ষেত্ৰত কাৰখানাত কাম কৰা শিশুৰ সংখ্যা কমিলেও দৰিদ্ৰতাৰ বাবে শিশু আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে কাম কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদনসমূহত উল্লেখ কৰা হৈছে। কাৰখানাই প্ৰয়োজন হোৱা ব্যক্তিক ঋণ দিয়ে, ঘৰত তাঁত স্থাপন কৰি দিয়ে আৰু তাৰ পাছত শিশু থকা পৰিয়ালটোৱে ঘৰৰপৰা কাম কৰি সুদ পৰিশোধ কৰাৰ লগতে কিছু মজুৰি লাভ কৰে।<ref name="idsn" /> ==শিশু শ্ৰমৰ পৰিণতি== [[File:Fruit seller in Kolkata.jpg|thumb|upright|[[কলকাতা]]ৰ ৰাজপথত এজন কিশোৰ ফল বিক্ৰেতা]] বৃহৎসংখ্যক শিশু শ্ৰমিকৰ উপস্থিতিক অৰ্থনৈতিক কল্যাণৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুতৰ সমস্যা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কাম কৰা শিশুৱে প্ৰয়োজনীয় শিক্ষা লাভ কৰিব নোৱাৰে আৰু শাৰীৰিক, বৌদ্ধিক, আৱেগিক আৰু মানসিকভাৱে বিকশিত হোৱাৰ সুযোগ হেৰুৱায়।<ref name="ncpcr">{{Cite web |url=http://ncpcr.gov.in/Reports/Magnitude_of_Child_Labour_in_India_An_Analysis_of_Official_Sources_of_Data_Draft.pdf|title=Magnitude of Child Labour in India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131008082441/http://ncpcr.gov.in/reports/magnitude_of_child_labour_in_india_an_analysis_of_official_sources_of_data_draft.pdf|archive-date=8 October 2013 |df=dmy-all}}</ref> শাৰীৰিক অৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত শিশুসকল দীঘলীয়া একঘেয়ামি কামৰ বাবে প্ৰস্তুত নহয়, কাৰণ তেওঁলোক প্ৰাপ্তবয়স্কতকৈ অধিক সোনকালে ভাগৰি পৰে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক অৱস্থা দুৰ্বল হয় আৰু ৰোগৰ প্ৰতি অধিক সংবেদনশীল হয়।<ref>Lieten, G. K. (2004). Child labour and poverty. In G. K. Lieten (Ed.), Working children around the world: Child rights and child reality, 63-80. New Delhi: Institute For Human Development.</ref> বিপজ্জনক কৰ্ম-পৰিস্থিতিত কাম কৰা শিশুৰ অৱস্থা অধিক সংকটজনক।<ref>{{Cite news |last=Dhariwal |first=Navdip |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/5059106.stm|title=Child Labour - India's Cheap Commodity |date=13 June 2006 |work=BBC News}}</ref> বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ সলনি কাম কৰা শিশুৱে নিৰক্ষৰ হৈ থকাৰ সম্ভাৱনা থাকে, যাৰ ফলত নিজৰ কল্যাণ আৰু তেওঁলোক বাস কৰা সম্প্ৰদায়ৰ কল্যাণত অৱদান আগবঢ়োৱাৰ ক্ষমতা সীমিত হয়। শিশু শ্ৰমে ভাৰতৰ ওপৰত দীৰ্ঘম্যাদী নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। অৰ্থনীতিৰ অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে দীৰ্ঘম্যাদী ঔদ্যোগিক বিকাশ ব্যৱসায়সমূহৰ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা থকা শিক্ষিত কৰ্মশক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই দৃষ্টিকোণৰপৰা যুৱসকল এখন দেশৰ ভৱিষ্যৎ কৰ্মশক্তি আৰু অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনাৰ ভেটি। গৱেষণাই সূচায় যে ব্যাপক শিশু শ্ৰমে কম [[মানৱ মূলধন]] সঞ্চয়ৰ জৰিয়তে ভৱিষ্যৎ কৰ্মশক্তিৰ মানৱ মূলধন গঠনৰ হাৰ হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://scholar.harvard.edu/sites/scholar.iq.harvard.edu/files/jrobinson/files/jr_childlaborpublished.pdf|title=Is Child Labor Inefficient? |publisher=Harvard |access-date=12 September 2011 |archive-date=24 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324101220/http://scholar.harvard.edu/sites/scholar.iq.harvard.edu/files/jrobinson/files/jr_childlaborpublished.pdf|url-status=dead }}</ref> ভাৰতৰ শিশু শ্ৰমিকৰ বৃহৎ অংশ, প্ৰায় ৭০ শতাংশ, কৃষিখণ্ডত নিয়োজিত বুলি এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Civil-society-urges-PM-to-ban-child-labour/articleshow/6077008.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927184451/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-22/india/28287505_1_child-labour-act-shantha-sinha-child-rights|url-status=live |archive-date=27 September 2012 |title=Civil society urges PM to ban child labour |date=22 June 2010 |work=The Times of India |access-date=20 September 2011}}</ref> আন কিছুমান শিশু কম দক্ষতা আৰু অধিক শ্ৰম-নিবিড় খণ্ডত, যেনে শাৰী বোৱা বা ঘৰুৱা সহায়কৰ কামত নিয়োজিত হয়; আনহাতে কিছুমান শিশু কয়লা খননৰ দৰে গধুৰ উদ্যোগতো কাম কৰে।<ref name="NYT022513">{{Cite news |last=Harris |first=Gardiner |url=https://www.nytimes.com/2013/02/26/world/asia/in-india-missing-school-to-work-in-the-mine.html|title=Children Toil in India's Mines, Despite Legal Ban |date=25 February 2013 |work=The New York Times |access-date=26 February 2013 |quote=We have very good laws in this country", said Vandhana Kandhari, a child protection specialist at Unicef. "It’s our implementation that’s the problem.}}</ref> ILO-ৰ মতে, শিশুক কামৰ সলনি বিদ্যালয়লৈ পঠিয়ালে উন্নয়নশীল দেশসমূহে উল্লেখযোগ্য অৰ্থনৈতিক লাভ লাভ কৰিব পাৰে।<ref name="Madslien" /> শিক্ষাৰ অভাৱত শিশুৱে সাক্ষৰতা আৰু কাৰিকৰী দক্ষতাৰ দৰে প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা লাভ নকৰে, যিবোৰে তেওঁলোকৰ উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰি ভৱিষ্যতে অধিক দক্ষতা আৰু অধিক মজুৰিৰ কাম লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ===হীৰা উদ্যোগ=== ১৯৯৯ চনত [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ই Universal Alliance of Diamond Workers নামৰ এটা শ্ৰমিক সংগঠনৰ সৈতে যৌথভাৱে এক প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="diamond">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/actrav/what/pubs/WCMS_111504/lang--fr/index.htm|title=Child Labour in the Diamond Industry |last1=Korgaokar |first1=Chandra |last2=Geir Myrstad |year=1997 |publisher=International Labour Organization |pages=51–53 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927084915/http://www.ilo.org/actrav/what/pubs/WCMS_111504/lang--fr/index.htm|archive-date=27 September 2013 |access-date=13 July 2012}}</ref> ILO-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ভাৰতীয় হীৰা উদ্যোগত শিশু শ্ৰম ব্যাপক আছিল। International Confederation of Free Trade Unions-এও ১৯৯৭ চনৰ এক পৃথক বিবৃতিত ভাৰতৰ হীৰা উদ্যোগত শিশু শ্ৰম অব্যাহত থকাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/letter_from_america/15377.stm|title=Child Labour Crisis in Diamond Industry |date=26 October 1999 |access-date=8 September 2009 |work=BBC News}}</ref> অৱশ্যে South Gujarat Diamond Workers Association-এ শিশু শ্ৰম আছে বুলি স্বীকাৰ কৰিলেও ই ব্যৱস্থাগত নহয় আৰু ১ শতাংশতকৈ কম বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=195628|title=Diamond industry plays down child labour charges |last=Khanna |first=Summit |newspaper=Business Standard India |date=13 December 2004 |publisher=Business-standard.com |location=Ahmedabad |access-date=9 November 2009}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ ILO প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতে ওজনৰ হিচাপত বিশ্বৰ ৬০ শতাংশ হীৰা আৰু মূল্যৰ হিচাপত ৪০ শতাংশ হীৰা কাটি আৰু পালিশ কৰে। ইয়াৰ উপৰি বিশ্বৰ ৯৫ শতাংশ পান্না, ৮৫ শতাংশ চুনি আৰু ৬৫ শতাংশ নীলাও ভাৰতে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰে।<ref name=diamond/> এই হীৰা আৰু ৰত্নসমূহ পৰম্পৰাগত শ্ৰম-নিবিড় পদ্ধতিৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা হয়। এই উদ্যোগত প্ৰায় ১৫ লাখ লোক নিয়োজিত আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশ অনানুষ্ঠানিক খণ্ডত কাম কৰে। উদ্যোগটো বহু সৰু সৰু এককত বিভক্ত আৰু প্ৰতিটো এককত কমসংখ্যক শ্ৰমিক থাকে।<ref name=diamond/> ILO-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ জটিল শ্ৰম আইন এৰাই চলাৰ বাবে ৰপ্তানি অৰ্ডাৰসমূহ বহু অংশত বিভক্ত কৰা হয় আৰু বহু মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কাম উপ-ঠিকাত দিয়া হয়। এই পৰিস্থিতিত হীৰা আৰু ৰত্ন উদ্যোগত শিশু শ্ৰমিকৰ সঠিক সংখ্যা জনা নাছিল। ১৯৯৭ চনত মুঠ ১৫ লাখ শ্ৰমিকৰ ভিতৰত শিশু শ্ৰমিকৰ সংখ্যা ১০,০০০ৰপৰা ২০,০০০ৰ ভিতৰত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref name=diamond/> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ হীৰা আৰু ৰত্ন উদ্যোগৰ ২১টা স্থানত ৬৬৩টা উৎপাদন এককত কৰা এক অধ্যয়নত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ ০.৩১ শতাংশলৈ হ্ৰাস পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Tanna |first=Ketan |url=http://www.diamonds.net/news/NewsItem.aspx?ArticleID=11399|title=Child Labor Practice Drops in India |date=14 February 2005 |access-date=8 September 2007 |publisher=Rapaport News}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=117676|title=Use of child labour in gem industry lower |date=14 February 2005 |website=The Indian Express |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822171247/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=117676|archive-date=22 August 2006 |access-date=20 October 2009}}</ref><ref>{{Cite news |last=Khanna |first=Summit |url=http://www.business-standard.com/india/news/af-ferguson-report-slams-surat-diamond-industry/206061/|title=AF Ferguson report slams Surat diamond industry |date=23 February 2005 |work=Business Standard |access-date=20 October 2007}}</ref> ===আতচবাজি উৎপাদন=== দক্ষিণ ভাৰতৰ [[শিৱকাশী]] চহৰ আতচবাজি আৰু দিয়াশলাই উদ্যোগৰ বাবে পৰিচিত আৰু তাত আতচবাজি উৎপাদনত শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰৰ কথা প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ndtv.com/video/player/news/child-labour-taints-fireworks-industry/19060|title=Child Labor in Fireworks }}</ref> ২০১১ চনত [[তামিলনাডু]]ৰ শিৱকাশীত ৯,৫০০ৰো অধিক আতচবাজি কাৰখানা আছিল আৰু ভাৰতৰ মুঠ আতচবাজি উৎপাদনৰ প্ৰায় ১০০ শতাংশ তাত উৎপাদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.assocham.org/prels/shownews-archive.php?id=3130 |title=Firecracker industry edgy about slow business prospects this Diwali: ASSOCHAM |date=20 October 2011 |publisher=ASSOCHAM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925170019/http://www.assocham.org/prels/shownews-archive.php?id=3130 |archive-date=25 September 2013 |access-date=14 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130925170019/http://www.assocham.org/prels/shownews-archive.php?id=3130 |archivedate=25 September 2013 |deadurl=yes}}</ref> আতচবাজি উদ্যোগত প্ৰায় ১.৫ লাখ লোক নিয়োজিত আছিল আৰু প্ৰতিটো কাৰখানাত গড়ে ১৫জন শ্ৰমিক আছিল। ইয়াৰে অধিকাংশ অনানুষ্ঠানিক খণ্ডত আছিল। ১৯৮৯ চনত শুভ ভৰদ‍্বাজে ভাৰতৰ আতচবাজি উদ্যোগত শিশু শ্ৰমৰ উপস্থিতি আৰু দুৰ্বল সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Urban unorganized sector in India |publisher=Mittal |year=1989 |pages=45–48 |oclc=20057864}}</ref> অনানুষ্ঠানিক খণ্ডৰ সৰু সৰু শেডত শিশু শ্ৰম সাধাৰণ আছিল। মাত্ৰ চাৰিটা কোম্পানীয়ে বৃহৎ পৰিসৰত সংগঠিত খণ্ডত কাম কৰিছিল আৰু ৫০০ৰো অধিক শ্ৰমিক আছিল। বৃহৎ কোম্পানীসমূহে শিশু নিয়োগ নকৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ সুৰক্ষা ব্যৱস্থা উন্নত আছিল। ILO-ৰ ২০০২ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত তামিলনাডুৰ আতচবাজি, দিয়াশলাই আৰু ধূপকাঠি উদ্যোগত শিশু শ্ৰম উল্লেখযোগ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/@publ/documents/publication/wcms_publ_9221124169_en.pdf|title=A future without child labour |year=2002 |publisher=International Labour Organization, Geneva |isbn=92-2-112416-9}}</ref> প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, এই শিশুসকল সাধাৰণতে ৰপ্তানিৰ বাবে উৎপাদন কৰা আনুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানত নহয়, ঘৰুৱা আৰু অনানুষ্ঠানিক যোগান শৃংখলাত কাম কৰিছিল। ===ৰেচম উৎপাদন=== ২০০৩ চনৰ Human Rights Watchৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই শিশুক ৰেচম উদ্যোগত নিয়োজিত কৰি দিনে ১২ ঘণ্টালৈকে আৰু সপ্তাহত ছয়ৰপৰা সাত দিন কাম কৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=http://inhome.rediff.com/news/2003/jan/23silk.htm|title=Indian silk industry employs child : Human Rights Watch |date=23 January 2003 |access-date=20 October 2009}}</ref> প্ৰতিৱেদনটোত এই শিশুসকলক বন্ধকী শ্ৰমিক বুলি দাবী কৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ ৰেচম উদ্যোগত এনে শিশু শ্ৰমিক সহজে পোৱা যায় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.hindu.com/fline/fl1801/18010660.htm |title=Child : Blood on silk |work=The Hindu |access-date=20 October 2009 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928043806/http://www.hindu.com/fline/fl1801/18010660.htm |archivedate=28 September 2013 |deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনৰ এটা জাৰ্মান অনুসন্ধানমূলক সংবাদ প্ৰতিৱেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে কৰ্ণাটকৰ দৰে ৰাজ্যত বেচৰকাৰী সংস্থাই ১৯৯৮ চনত ১,১০০টা ৰেচম কাৰখানাত ১৫,০০০লৈকে শিশু শ্ৰমিক বিচাৰি পাইছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.dw.de/dw/article/0,,1114659,00.html |title=India: Freeing the Small Hands of the Silk Industry |publisher=(Germany) |year=2010 |access-date=14 July 2012 |archive-date=9 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009011705/http://www.dw.de/dw/article/0,,1114659,00.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009011705/http://www.dw.de/dw/article/0,,1114659,00.html |archivedate=9 October 2012 |deadurl=yes }}</ref> ===কাৰ্পেট বোৱা=== সিদ্ধাৰ্থ কাঁড়াৰ অধ্যয়ন অনুসৰি ভাৰতত উৎপাদিত প্ৰায় ২০ শতাংশ কাৰ্পেটত শিশু শ্ৰম জড়িত থাকিব পাৰে।<ref name="Kara">[http://fxb.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/5/2014/01/Tainted-Carpets-Released-01-28-14.pdf Tainted Carpets: Slavery and Child Labor in India's Hand-Made Carpet Sector] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202194313/http://fxb.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/5/2014/01/Tainted-Carpets-Released-01-28-14.pdf|date=2 February 2014 }}, ''Health and Human Rights'', Harvard University, page 48</ref> অধ্যয়নটোত ভাৰতৰ হাতেৰে নিৰ্মিত কাৰ্পেটৰ যোগান শৃংখলাত শিশু শ্ৰম আৰু দাসত্বৰ উপস্থিতি নিৰ্ণয় কৰিবলৈ অধিক যোগান শৃংখলা অনুসৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল। ===ঘৰুৱা শ্ৰম=== ঘৰুৱা কাম আৰু ৰেস্তোৰাঁত কাম কৰা শিশু শ্ৰমিকৰ চৰকাৰী অনুমান ২৫ লাখৰো অধিক, আনহাতে বেচৰকাৰী সংস্থাসমূহে এই সংখ্যা প্ৰায় ২ কোটি বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.hindu.com/2006/10/20/stories/2006102002811000.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218061359/http://www.hindu.com/2006/10/20/stories/2006102002811000.htm |url-status=dead |archive-date=18 December 2007 |title=Enforcing the ban |date=20 October 2006 |work=The Hindu |access-date=20 October 2009 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218061359/http://www.hindu.com/2006/10/20/stories/2006102002811000.htm |archivedate=18 December 2007 |deadurl=yes}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে ২০০৬ চনৰ ১০ অক্টোবৰৰপৰা শিশু শ্ৰম নিষেধাজ্ঞাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰি ঘৰুৱা কাম, ৰেস্তোৰাঁ, ধাবা, হোটেল, স্পা আৰু ৰিজৰ্টত শিশুক নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰে। ===খনি=== ১৯৫২ চনৰ আইনে ১৮ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক খনিত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰাৰ পাছতো [[মেঘালয়]]ৰ আদিম কয়লা খনিসমূহত ১৮ বছৰৰ তলৰ শিশুক নিয়োগ কৰা ধৰা পৰিছিল। ২০১৩ চনত এই বিষয়টোৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। ===ইটাভাটা=== [[বাংগালুৰু]] আৰু হছুৰৰ আশে-পাশে বহুতো ইটাভাটাত উচ্চ মজুৰিৰ প্ৰলোভন দেখুৱাই বন্ধকী আৰু শিশু শ্ৰমিক নিয়োগ কৰাৰ কথা প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছে। ২০১৮ চনত বাংগালুৰুৰ আনেকালৰ ওচৰৰ এটা ইটাভাটাৰপৰা শিশুসহ ২২জন বন্ধকী শ্ৰমিক উদ্ধাৰ কৰা হয় আৰু নিয়োগকৰ্তাসকলক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.stopchildlabour.eu/modern-slavery-and-child-labour-in-indian-quarries/|title=Modern slavery and child labour in Indian quarries - Stop Child Labour |website=Stop Child Labour |language=en-US |access-date=2016-03-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.indianet.nl/pb150511e.html|title=Modern slavery and child labour in Indian quarries|website=www.indianet.nl|access-date=2016-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240823103302/https://www.indianet.nl/pb150511e.html|archivedate=2024-08-23|deadurl=yes}}</ref> ==অসমত শিশু শ্ৰম== অসমতো শিশু শ্ৰম এক সামাজিক আৰু শ্ৰম-সম্পৰ্কীয় সমস্যা হিচাপে বিদ্যমান। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত অসমক ৰাজ্য হিচাপে আৰু ইয়াৰ জিলাসমূহক পৃথক ভৌগোলিক একক হিচাপে লৈ ৫–৯ আৰু ১০–১৪ বছৰ বয়সৰ কৰ্মৰত ব্যক্তিৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/13900 |title=India - B-26: Occupational classification of main workers and marginal workers other than cultivators and agricultural labourers by age and sex, Assam - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ আন আন তালিকাসমূহতো অসমৰ ৫–১৪ বছৰ বয়সৰ কৰ্মী, মুখ্য আৰু প্ৰান্তীয় কৰ্মী আৰু বিভিন্ন সামাজিক গোট অনুসৰি কৰ্মসংস্থাপনৰ তথ্য সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/12615/study-description |title=India - B-01: Main workers, marginal workers, non-workers and those marginal workers, non-workers seeking/available for work classified by age and sex (total), Assam - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11471/study-description |title=India - ST-01: Main workers classified by industrial category, age and sex (scheduled tribes), Assam - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> অসম চৰকাৰৰ শ্ৰম আয়ুক্তালয়ৰ মতে, ১৪ বছৰ সম্পূৰ্ণ নকৰা ব্যক্তি, অথবা [[শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন, ২০০৯]]ত নিৰ্ধাৰিত বয়সৰ তলৰ ব্যক্তি, শিশু শ্ৰমিকৰ সংজ্ঞাৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web |url=https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights-level-two/who-child-labour/child-and-adolescent-labour |title=Who is a Child Labour? |publisher=Commissionerate of Labour, Government of Assam}}</ref> অসম চৰকাৰৰ শ্ৰম আয়ুক্তালয়ে শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ খণ্ডৰপৰা চিনাক্ত আৰু উদ্ধাৰ কৰা, শিশু শ্ৰমিকক মুক্ত কৰি পুনৰ্বাসন কৰা আৰু শিশু শ্ৰম নিৰ্মূল কৰাৰ বাবে কাম কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://labourcommissioner.assam.gov.in/about-us/functions-and-objectives|title=Functions and Objectives |publisher=Commissionerate of Labour, Government of Assam}}</ref> অসমত শিশু শ্ৰম বা বিপদত থকা শিশুৰ বিষয়ে তথ্য জনাবলৈ চৰকাৰীভাৱে ১০৯৮ টোল-ফ্ৰী হেল্পলাইন নম্বৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নাগৰিকসকলক আহ্বান জনোৱা হৈছে। অসম চৰকাৰৰ শ্ৰম আয়ুক্তালয়ে শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম আইন, কেন্দ্ৰীয় নিয়ম আৰু শিশু শ্ৰম আইন প্ৰয়োগৰ বাবে মানক কাৰ্যপদ্ধতিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights/child-and-adolescent-labour |title=Child and Adolescent Labour |publisher=Commissionerate of Labour, Government of Assam}}</ref> ==ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে পদক্ষেপ== ১৯৭৯ চনত ভাৰত চৰকাৰে শিশু শ্ৰম আৰু ইয়াক মোকাবিলা কৰাৰ উপায় অধ্যয়নৰ বাবে গুৰূপাদস্বামী সমিতি গঠন কৰে। ১৯৮৬ চনত সমিতিখনৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত শিশু শ্ৰম নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/childlabour/about-child-labour|title=About Child Labour {{!}} Ministry of Labour & Employment |website=labour.gov.in |access-date=2019-10-21}}</ref> ১৯৮৭ চনত বিপজ্জনক বৃত্তিত কাম কৰা শিশুৰ পুনৰ্বাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি প্ৰণয়ন কৰা হয়।<ref name="ilo.org">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/public/english/region/asro/newdelhi/ipec/responses/india/other.htm|title=Other Initiatives Against Child Labour in India |publisher=[[International Labour Organization]] |access-date=21 October 2009}}</ref> ১৯৮৮ চনৰপৰা শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰ্যালয়ে শিশু শ্ৰমিকৰ পুনৰ্বাসনৰ বাবে প্ৰায় ১০০টা উদ্যোগ-নিৰ্দিষ্ট ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পয়ে ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/public/english/region/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm|title=National Legislation and Policies Against Child Labour in India |publisher=[[International Labour Organization]] |access-date=21 October 2009}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন আইন, সংস্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তুলিছে। ইয়াৰ ভিতৰত শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬, ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি, বিশেষ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ, PENCIL পৰ্টেল আৰু বিভিন্ন পুনৰ্বাসনমূলক ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২১ চনৰপৰা ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পক সমগ্ৰ শিক্ষা অভিযানৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/784241214c77ef00b461c60f097c824c.pdf|title=Ministry of Labour & Employment |publisher=Ministry of Labour & Employment, Government of India}}</ref> ভাৰতত শিশু শ্ৰমমুক্ত অঞ্চলৰ ধাৰণাও প্ৰচাৰ কৰা হৈছে। শিশু শ্ৰমমুক্ত অঞ্চল হৈছে এনে এটা নিৰ্ধাৰিত অঞ্চল, যেনে গাঁও বা বাগিছা, য'ত সমাজে শিশু কাম নকৰিব আৰু প্ৰতিটো শিশু বিদ্যালয়ত থাকিব লাগে বুলি একমত হয়।<ref>"Stop Child Labour – School is the best place to work" coalition, [https://stopchildlabour.org/child-labour-free-zones/ Child labour free zones], accessed 27 September 2022</ref> এই ধাৰণাটো ১৯৯২ চনত ভাৰতীয় সংগঠন Mamidipudi Venkatarangaiya Foundation-এ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ===বেচৰকাৰী সংস্থা=== বচপন বাচাও আন্দোলন, চাইল্ড ফাণ্ড, কেয়াৰ ইণ্ডিয়া, তালাশ এচছিয়েচন, চাইল্ড ৰাইট এণ্ড ইউ, গ্লোৱেল মাৰ্চ এগেইনষ্ট চাইল্ড লেবাৰ, বুন্দেলখণ্ড মাতৃ ভূমি সমাজ সেৱী সমগঠন প্ৰকল্প, গুডৱেভ ইণ্ডিয়া,<ref>{{Cite news|date=2019-02-11|title=FEATURE-India's tourist magnet starts to clean child labour 'blot'|language=en|work=Reuters|url=https://in.reuters.com/article/india-slavery-smart-city-idINL5N2002BC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703043907/https://in.reuters.com/article/india-slavery-smart-city-idINL5N2002BC|url-status=dead|archive-date=3 July 2020|access-date=2020-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200703043907/https://in.reuters.com/article/india-slavery-smart-city-idINL5N2002BC|archivedate=2020-07-03|deadurl=yes}}</ref> RIDE India আৰু Childline আদি বহুতো বেচৰকাৰী সংস্থাই ভাৰতত শিশু শ্ৰম নিৰ্মূলৰ বাবে কাম কৰি আহিছে।<ref name="ilo.org" /> শিশু শ্ৰম ভাৰতীয় আদালতসমূহত জনস্বাৰ্থমূলক গোচৰৰ বিষয়ো হৈ আহিছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.tribuneindia.com/2010/20100217/cth2.htm |title=PIL on child labour |website=The Tribune |location=India |access-date=12 January 2012}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jdsupra.com/legalnews/final-order-of-high-court-in-child-labou-70204/|title=CWP 2693 of 2010- Hemant Goswami vs. Union of India |date=9 April 2013 |website=JD Supra |access-date=9 April 2013}}</ref> ==শিশু শ্ৰমিকৰ জনমিতি== ভাৰতত দৰিদ্ৰতা, নিৰক্ষৰতা, শিক্ষাৰ অভাৱ, নিবনুৱা সমস্যা, জনসংখ্যাৰ অধিক ঘনত্ব আদি বিভিন্ন কাৰণত লাখ লাখ শিশু শিশু শ্ৰমত জড়িত হয়। Save the Children-ৰ মতে, ১৪ৰপৰা ১৭ বছৰ বয়সৰ শিশুৱে বিপজ্জনক কামত জড়িত হৈ ভাৰতৰ শিশু শ্ৰমিকৰ এক বৃহৎ অংশ গঠন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://www.savethechildren.in/articles/statistics-of-child-labour-in-india-state-wise|title=Save the Children India {{!}} Statistics of Child Labour in India State Wise |work=Save the Children India |access-date=2017-11-16 |language=en-US}}</ref> পূৰ্বতে শিশু শ্ৰম ভাৰতৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত অধিক ব্যাপক আছিল, য'ত কৰ্মৰত শিশুৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশে কাম কৰিছিল বুলি প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছিল।<ref name="Save the Children India">{{Cite news |url=https://www.savethechildren.in/articles/statistics-of-child-labour-in-india-state-wise|title=Save the Children India {{!}} Statistics of Child Labour in India State Wise |work=Save the Children India |access-date=2017-11-14 |language=en-US}}</ref> পাছলৈ নগৰায়িত অঞ্চলসমূহতো শিশু শ্ৰমৰ উপস্থিতি বৃদ্ধি পোৱাৰ কথা প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছে। UNICEF-ৰ মতে, ৫ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ নগৰাঞ্চলীয় শিশু শ্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত ৫৪ শতাংশ বৃদ্ধি দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://unicef.in/Whatwedo/21/Child-Labour |title=Child Labour {{!}} UNICEF |website=unicef.in |language=en |access-date=2017-11-14 |archive-date=16 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016111511/http://unicef.in/Whatwedo/21/Child-labour |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171016111511/http://unicef.in/Whatwedo/21/Child-labour |archivedate=2017-10-16 |deadurl=yes }}</ref> Campaign Against Child Labour-ৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি ভাৰতত মুঠ প্ৰায় ১২,৬৬৬,৩৭৭জন শিশু শ্ৰমিক আছিল।<ref name="Save the Children India" /> ২০০৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰৰ NSSO তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ উপস্থিতিৰ হাৰ বিভিন্ন সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় গোটৰ মাজত পৃথক আছিল। সেই তথ্যত মুছলমান ভাৰতীয়সকলৰ মাজত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ হিন্দু ভাৰতীয়সকলতকৈ প্ৰায় ৪০ শতাংশ অধিক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। জাতিভিত্তিক শ্ৰেণীবিভাজনত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ ২.৮ শতাংশ আছিল, যি ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ২.৭৪ শতাংশৰ সৈতে পৰিসংখ্যাগতভাৱে একে আছিল। জনজাতীয় জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ ৩.৮ শতাংশ আছিল।<ref>[http://ncpcr.gov.in/Reports/Magnitude_of_Child_Labour_in_India_An_Analysis_of_Official_Sources_of_Data_Draft.pdf Magnitude of Child Labour in India] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008082441/http://ncpcr.gov.in/reports/magnitude_of_child_labour_in_india_an_analysis_of_official_sources_of_data_draft.pdf|date=8 October 2013 }} Table 12, Section 8.12, Government of India</ref> Save the Children-ৰ ''Stolen Childhoods'' প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, অপুষ্টিৰ বাবে ভাৰতত ৪৮.২ নিযুত শিশু খৰ্বকায় আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভাৰতত প্ৰায় ৩.১ কোটি শিশু কৰ্মশক্তিৰ অংশ আছিল বুলি প্ৰতিৱেদনটোত উল্লেখ কৰা হৈছিল। উপলব্ধ শিশু শ্ৰমৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণে দেখুৱায় যে গ্ৰাম্য ভাৰতত ৫–১৪ বছৰ বয়সৰ বহু শিশু কৃষিকৰ্মত নিয়োজিত আছিল।<ref>{{cite web |last1=INDIA |title=Status of child labour in India |url=https://caclindia.org/wp-content/uploads/2021/09/Child-Labour-Status-Report_Final_08.06.21-1.pdf|website=cacl india |access-date=18 August 2022}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category-inline}} * [https://theprobe.in/indias-child-gravediggers/ India’s child gravediggers | The Probe exclusive] * [https://theprobe.in/will-lodge-fir-against-criminals-who-employ-children-ncpcr/ NCPCR to act on criminals who employ children | The Probe Impact] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007142546/https://theprobe.in/will-lodge-fir-against-criminals-who-employ-children-ncpcr/ |date=7 October 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20120512153454/http://labour.nic.in/cwl/welcome.html Initiatives towards Elimination of Child Labour in India] * [https://web.archive.org/web/20190619152440/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/india.htm Findings on the Worst Forms of Child Labor in India - U.S. Department of Labor]<!--Authentication required--> * [https://web.archive.org/web/20120907150456/http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/index.htm ILO's resource site on Child Labour and Responses in South Asia, including India] * [http://www.unicef.org/india/child_protection_1726.htm UNICEF's resources and suggestions for Combating Child Labour in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220053111/http://www.unicef.org/india/child_protection_1726.htm |date=20 December 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20120508184313/http://www.childinfo.org/labour_challenge.html Child protection - A UNICEF database and library of publication on child labour] * [https://caclindia.org/wp-content/uploads/2021/09/Child-Labour-Status-Report_Final_08.06.21-1.pdf Status of child labour in India] * [https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/896dbf36ca392ee7bd99b37853c3df5a.pdf PENCIL Portal] * [https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights/child-and-adolescent-labour Child and Adolescent Labour - Commissionerate of Labour, Government of Assam] * For further reading, one can consult: Sreeparna Chattopadhyay's ''The Samaritans for [[Child]]-labourers'' ([[New Delhi]]: Authors Press, 2021) ({{ISBN|978-93-90588-16-9}}) [[শ্ৰেণী:শিশু অধিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰমিক অধিকাৰ]] iqbjsvdy4hp5c75rx5s9e85pf0inqwo 0 139790 647741 640904 2026-10-25T22:28:22Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647741 wikitext text/x-wiki {{Infobox instrument | name = ডিজি | image = Diffenent sizes of Dizi.jpg | background = সুষিৰ বাদ্য | hornbostel_sachs = ৪২১.১২১.১২ | hornbostel_sachs_desc = আঙুলিৰ ফুটা থকা কাষেৰে বতাহ উৰুৱাই দিয়া খোলা বাঁহী | related = {{flatlist| * [[অলটো বাঁহী]]। * [[বনছুৰি]] * [[বেছ বাঁহী]]। * [[কণ্ট্ৰা-অলটো বাঁহী]] * [[কনট্ৰাবেছ বাঁহী]] * [[:zh:篪|চি]]। * [[dangjeok]]। * [[ডেজিয়াম]] * [[ডান্সো]] * [[ডাইপল]] * [[ডাবল কনট্ৰাবেছ বাঁহী]] * [[fife (সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰ)|fife]] * [[হোটচিকু]] * [[হুন (যন্ত্ৰ)|হুন]] * [[হাইপাৰবেছ বাঁহী]] * [[আইৰিছ বাঁহী]]। * [[জাংগেম]] * [[কাভাল]] * [[কাগুৰাবুয়ে]] * [[কমাবুয়ে]] * [[মিণ্টেকি]] * [[ney]] * [[নোহকান]] * [[অকাৰিনা]] * [[প্যালেণ্ডাগ]] * [[পিকোলো]] * [[পাইপ আৰু টেবৰ]] * [[quena]] * [[ৰেকৰ্ডাৰ (সংগীত বাদ্যযন্ত্ৰ)|ৰেকৰ্ডাৰ]] * [[sáo]] * [[শকুহাচি]]। * [[shinobue]] * [[চাবকণ্ট্ৰাবেছ বাঁহী]] * [[চুলিং]] * [[টিনৰ হুইচেল]] * [[ট্ৰেবল বাঁহী]] * [[tumpong]] * [[টুংসো]] * [[স্থান]] * [[ধোৱা]] * [[পশ্চিমীয়া কনচাৰ্ট বাঁহী]] * [[xiao (বাঁহী)|xiao]]। * [[xun (যন্ত্ৰ)|xun]] * [[যক (যন্ত্ৰ)|য়ক]] }} | sound sample = {{Audio sample|file=DiZi Chinese Flute Sample.ogg|header=no}} }} '''ডিজি'''  (চীনা: 笛子; পিনয়িন: dízi, উচ্চাৰণ [tǐt͡sɨ]) হৈছে এখন চীনা অনুভূমিক বাাঁহী। এইটো কেতিয়াবা ডি (笛) বা হেংডি (橫笛 ) নামেৰেও জনা যায় আৰু ইয়াৰ ভিতৰত কুডি (曲笛), বাংডি (梆笛) আৰু চিনডি (新笛) আদি বিভিন্ন প্ৰকাৰ আছে। এইটো এটা প্ৰধান চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ যি চীনা লোকসংগীতৰ বহুতো শৈলীত, চীনা অপেৰাত, সেইদৰে আধুনিক চীনা বাদ্যদলটোতো বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। ডিজি  চীনা লোকসকলৰ মাজতো এটা জনপ্ৰিয় বাদ্যযন্ত্ৰ, কাৰণ ইয়াক তৈয়াৰ কৰাটো সহজ আৰু লৈ ফুৰাটোও সহজ। .{{efn|This is in contrast to the ''[[Xiao (flute)|xiao]]'', a vertical bamboo flute which has historically been favored by scholars and the upper classes.}} অধিকাংশ দিজি বাঁহেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিয়ে এইটো বুজায় যে কিয় দিজিক কেতিয়াবা চীনা বাঁহীৰ দৰে সাধাৰণ নামৰেও জনা যায়। অৱশ্যে, "বাঁহ" সম্ভৱতঃ পশ্চিমীয়া দেশৰ "কাঠৰ বাদ্যযন্ত্ৰ"ৰ দৰে চীনা বাদ্যযন্ত্ৰৰ এক শ্ৰেণীবিভাজন। উত্তৰ চীনৰ ডিজি বেঙেনা বা বেঙেনা ৰঙৰ বাঁহৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়, আনহাতে চুঝৌ আৰু হাংঝৌত তৈয়াৰ কৰা ডিজি বগা বাঁহৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। চাওঝৌৰ দৰে দক্ষিণ চীনৰ অঞ্চলসমূহত নিৰ্মিত ডিজি সাধাৰণতে অতি পাতল, কম ওজনৰ, উজ্জ্বল ৰঙৰ বাঁহৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ স্বৰ বহুত শান্ত হয়। যদিও বাঁহ ডিজিৰ বাবে সাধাৰণ সামগ্ৰী, আন ধৰণৰ কাঠ, বা আনকি শিলৰপৰাও তৈয়াৰ কৰা ডিজি পোৱাটোও সম্ভৱ। জেড ডিজি (বা 玉笛; yùdi) ইয়াৰ সৌন্দৰ্য্যত আগ্ৰহী সংগ্ৰাহকসকলৰ মাজত আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শনৰ মানৰ সৈতে খাপ খোৱা ৰূপৰ বাদ্যযন্ত্ৰ বিচাৰি ফুৰা পেছাদাৰ বাদ্যযন্ত্ৰ বাদকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়; কিন্তু জেড ডিজিৰ বাবে সম্ভৱতঃ শ্ৰেষ্ঠ সামগ্ৰী নহয় কাৰণ ধাতুৰ দৰে জেডৰো  সম্ভৱতঃ বেছি প্ৰতিধ্বনিত বাবে প্ৰতিধ্বনিযুক্ত বাঁহৰ দৰে স্বৰৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ ক্ষমতা নাথাকে। .{{dubious|date=October 2015}}<ref name="materials">{{cite web|url=http://members.iinet.net.au/~mtattersall/Articles/Woodwind_Materials.htm|author=Malcolm Tattersall|title=Does It Matter What It's Made Of?|date=Feb 2007|access-date=September 7, 2018}}</ref> দিজি চীনৰ একমাত্ৰ বাঁহী নহয়। অন্যান্য চীনা বাঁহৰ বাদ্যযন্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে উলম্বভাৱে শেষৰফালে ফুওৱা শ্বিয়াঅ ' আৰু কৌডি। == ইতিহাস == পুৰাতত্ত্ববিদসকলে এনে কিছু প্ৰমাণ আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে ইংগিত দিয়ে যে সাধাৰণ অনুভূমিক বাণীবোৰ (যদিও  ডিজিৰ বিশেষ ম'কং অবিহনে) ৯,০০০ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি চীনত বিদ্যমান। এই যুগৰ হাড়ৰ বাঁহীৰ टुক্ৰাবোৰ এতিয়াও বজাব পৰা যায় আৰু বিন্ধা কৰাৰ স্থান আদিৰ ক্ষেত্ৰত সেইবোৰ আধুনিক সংস্কৰণৰ সৈতে যথেষ্ট একেই। চীনৰ কেন্দ্ৰীয় হেনান প্ৰদেশৰ জিয়াহু (Jiahu) নব্যপ্ৰস্তৰ যুগৰ ক্ষেত্ৰখনত  খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭,০০০ – ৫,০০০ চনৰ বাঁহী পোৱা গৈছে, যিবোৰ সম্ভৱতঃ এতিয়ালৈকে আৱিষ্কাৰ হোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন বজাব পৰা বাদ্যযন্ত্ৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.bnl.gov/bnlweb/pubaf/pr/1999/bnlpr092299.html|title=Brookhaven Lab Expert Helps Date Flute Thought to be Oldest Playable Musical Instrument|author=Brookhaven National Laboratory|date=September 22, 1999|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114055016/https://www.bnl.gov/bnlweb/pubaf/pr/1999/bnlpr092299.html|archivedate=January 14, 2016}} (also published at [https://www.sciencedaily.com/releases/1999/10/991005071115.htm ScienceDaily ("Brookhaven Lab Expert Helps Date Flute Thought To Be Oldest Playable Musical Instrument")]</ref>এই বা‌ণীবোৰ পাঁচৰপৰা আঠটা ফুটাৰে খোদিত কৰা হৈছিল আৰু প্ৰায় এক অক্টেভ পৰিসৰৰ শব্দ উৎপাদন কৰিব পাৰে।<ref name="Met">{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/jiah/hd_jiah.htm|title=Jiahu (ca. 7000–5700 B.C.)|last=Tedesco|first=Laura Anne|website=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|date=October 2000}}</ref> আমি আজি যি ডিজিৰ বিষয়ে জানো সেইটো প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ, <ref name="br">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/594758/di|title=di (musical instrunment)|publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰ বাঁহৰ ডিজিৰ উদাহৰণো পোৱা গৈছে।<ref name="Howard">{{cite book|title=Xun Xu and the politics of precision in third-century AD China|author=Howard L. Goodman|publisher=[[Brill Publishers]]|year=2010|page=226|isbn=978-90-04-18337-7}}</ref> এই বাণীবোৰৰ সমগ্ৰ বিশ্বৰ বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ আন সাধাৰণ বাণীবোৰৰ সৈতে কিছুমান সাদৃশ্য আছে। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বহুতো উদাহৰণত এটা ফুটা কৰা হাড়ৰ টুকুৰা থাকে, যিটো ইয়াৰ ফাঁপা গঠনৰ বাবে সামগ্ৰী হিচাপে অতি উপযুক্ত। হাড়ৰ বা‌ণীবোৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত উদাহৰণবোৰ প্ৰায় ৪২,০০০ বছৰ আগৰ।<ref>{{Cite book|last=Chukov (Eds.)|first=T. V. Petkova & V. S.|url=http://centerprode.com/conferences/2IeCSHSS.html|title=2nd International e-Conference on Studies in Humanities and Social Sciences: Conference Proceedings|date=2018|publisher=Center for Open Access in Science, Belgrade|isbn=978-86-81294-01-7|language=en-us|doi=10.32591/coas.e-conf.02.01001f|s2cid=192322971}}</ref> === আধুনিক পৰিৱৰ্তন === [[চিত্ৰ:Dizi dimo.jpg|thumb|ডিজিৰ ওপৰত থকা ডিমোৰ ক্ল’জ-আপ, লগতে ডিজিৰ ধাতুৰ সংযোগ। ]] পৰম্পৰাগতভাৱে ডিজি (dizi) বাঁহৰ এটা মাত্ৰ টুকুৰাৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। যদিও ই সহজ আৰু সৰল, বাঁহ কটাৰ পিছত ইয়াৰ মূল সুৰ সলনি কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে, যাৰ ফলত আধুনিক চীনা অৰ্কেষ্ট্ৰাত আন বাদ্যযন্ত্ৰৰ লগত বজোৱাৰ সময়ত ই এক সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯২০ৰ দশকত সংগীতজ্ঞ ঝেং জিনৱেনে (Zheng Jinwen, ১৮৭২–১৯৩৫) দুটা চুটি বাঁহৰ টুকুৰা সংযোগ কৰিবলৈ তামৰ জোৰা লগাই এই সমস্যাৰ সমাধান কৰে। এই পদ্ধতিয়ে বাঁহৰ দৈৰ্ঘ্য সলনি কৰি ইয়াৰ মূল সুৰটো সূক্ষ্মভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সুবিধা দিছিল।<ref name="paradigm">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GxCF5Q3BvYgC&pg=PA212|author=Frederick Lau|title=Beyond the May Fourth Paradigm: In Search of Chinese Modernity|editor=Kai-wing Chow|publisher=Lexington Books|year=2008|pages=212–215|isbn=978-0739111222}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.suona.com/instr/ph20011022d.htm|script-title=zh:談談民族管樂器聽覺訓練在演奏中的作用|language=zh|author={{zh|labels=no|陳正生}}|date=22 October 2001|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402091040/http://www.suona.com/instr/ph20011022d.htm|archivedate=2 April 2015|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=27 September 2026|deadurl=yes}}</ref> পৰম্পৰাগত ডিজিত আঙুলিৰ বিন্ধাবোৰ প্ৰায় সমান দূৰত্বত থাকে, যিয়ে সম্পূৰ্ণ সুৰ আৰু তিনি-চতুৰ্থাংশ সুৰৰ মিশ্ৰিত সুৰৰ সৃষ্টি কৰে। নতুন সুৰ উৎপন্ন কৰিবলৈ ঝেঙে বিন্ধাৰ স্থান সলনি কৰিছিল। ২০ শতিকাৰ মাজভাগত ডিজি নিৰ্মাতাসকলে আঙুলিৰ বিন্ধাৰ স্থান পুনৰ সলনি কৰি সম-সংম্ৰভ সুৰ বজোৱাৰ উপযোগী কৰি তোলে, যিটো নতুন সংগীতৰ বিকাশ আৰু সৃষ্টিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় আছিল, যদিও কুংকু সংগতৰ দৰে কামত পৰম্পৰাগত ডিজি ব্যৱহাৰ হৈয়েই আছে। ১৯৩০ৰ দশকত, ১১টা বিন্ধাযুক্ত সম্পূৰ্ণ ক্ৰ'মেটিক সংস্কৰণৰ ডিজি তৈয়াৰ কৰা হৈছিল যাক চিন্দি বুলি কোৱা হয়, ইয়াৰ সুৰৰিসৰ დას্বিনী বাঁহীৰ দৰে। অৱশ্যে, ৰূপান্তৰিত ডিজিৰ অতিৰিক্ত বিন্ধাবোৰে ঝিল্লীক কাৰ্যকৰীভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে, গতিকে এই বাদ্যযন্ত্ৰটোত পৰম্পৰাগত ডিজি পৰিয়ালৰ স্বাভাৱিক ধ্বনিশৈলী বা সুৰৰ বিশেষত্ব নাথাকে। .{{Citation needed|date=June 2021}} যদিও বাংদি (ৱেষ্টাৰ্ণ পিকোলোৰ পৰিসৰত সুৰযুক্ত) আৰু কুদি (বাংদিৰ তুলনাত চাৰি বা পাঁচ সুৰ তলৰ) আটাইতকৈ বেছিকৈ প্ৰচলিত, অন্যান্য ডিজিৰ ভিতৰত আছে জিয়াওদি/গাওয়িনদি (বাংদিৰ তুলনাত চাৰি বা পাঁচ সুৰ ওপৰত), দাদি/দিয়িনদি (কুদিৰ তুলনাত চাৰি বা পাঁচ সুৰ তলৰ), আৰু দেইদি/দিয়িন্দাদি (কুদিৰ তুলনাত এটা অক্টেভ তলত)। .{{Citation needed|date=June 2021}} === আৱৰণ === [[চিত্ৰ:Diziricepaper.jpg|thumb|ডিজি বাঁহৰ আৱৰণ, বা ডিমো]] য'ত বেছিভাগ সৰল বাঁহীৰ মাজত কেৱল এটা ফুঁৱা ফুটা (চীনা ভাষাত চুই কং (吹孔) বুলি জনা যায়) আৰু আঙুলিৰ ফুটা থাকে, ডিজিৰ এম্ব'চাৰ আৰু আঙুলিৰ ফুটাৰ মাজত এটা অতি বেলেগ অতিৰিক্ত ফুটা থাকে, যাক মো কং (膜孔) বোলা হয়। ডিমো (笛膜, lit. "di membrane") নামৰ এটা বিশেষ পৰ্দা, যিটো প্ৰায় কলাৰ দৰে খোলাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় (বাঁহৰ কোষৰ ভিতৰৰ ছালৰপৰা তৈয়াৰ কৰা), এই গাঁতৰ ওপৰত টান কৰি আঠা লগোৱা হয়, পৰম্পৰাগতভাৱে এজিয়াও নামৰ পদাৰ্থৰে, যিটো পশুৰ আঠা। ডিমো আঠা লগাবলৈ হালধিৰ ৰসও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু ইয়াৰ স্থায়ী সলনি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাটো বাঞ্ছনীয় নহয়। ডিমোৰ মাজত মিহি বলিৰেখা সৃষ্টি কৰি ভেদকাৰী বাজি টিম্বাৰ সৃষ্টি কৰা এই প্ৰয়োগ প্ৰক্ৰিয়াটো নিজৰ বাবেই এক কলা। ডিমো-আবৃত মো কঙে ডিজিয়ে উৎপন্ন কৰা শব্দৰ ওপৰত এক সুকীয়া অনুৰণন প্ৰভাৱ পেলায়, ইয়াক উজ্জ্বল আৰু জোৰেৰে কৰি তোলে, আৰু চূড়ান্ত সুৰটোক এটা গুঞ্জনময়, নাকৰ গুণগত মান দিবলৈ হাৰমনিক যোগ কৰে। ডিজিৰ ৰেঞ্জ তুলনামূলকভাৱে বৃহৎ, ই প্ৰায় দুই-চতুৰ্থাংশ অষ্টক সামৰি লয়। নবীনসকলৰ বাবে অনুশীলনৰ সময়ত মকং ঢাকিবলৈ ডিমোৰ ঠাইত টেপ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি যদিও বেছিভাগ পেছাদাৰীয়ে বিশেষকৈ পৰিৱেশন কৰাৰ সময়ত ডিমো ব্যৱহাৰ কৰে। === পৰিৱেশন শৈলী আৰু কৌশল === [[চিত্ৰ:Zhongruan - NENU - CPMT.jpg|thumb|এজন ঝুডি আৰু এজন ঝংগ্ৰুয়ান দোভাষী, নেনু লোককথা অৰ্কেষ্ট্ৰাৰপৰা। ]] সমসাময়িক 'ডিজি' শৈলী বা পেছাদাৰী কনজাৰ্ভেটৰী ৰেপাৰ্টৰীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিদ্যালয়সমূহক দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয়: উত্তৰ আৰু দক্ষিণ, প্ৰতিটো শৈলীৰ ডিজি আৰু বজোৱাৰ কৌশলত বিভিন্ন পছন্দ থাকে, সুৰৰ সজ্জা আৰু অলংকাৰৰ বাবে বিভিন্ন পদ্ধতি থাকে।<ref>{{cite book|author=Frederick Lau|title=Music in China|url=https://archive.org/details/musicinchinaexpe0000lauf|publisher=Oxford University Press|year=2008|pages=[https://archive.org/details/musicinchinaexpe0000lauf/page/43 43]–45|isbn=978-0-19-530124-3}}</ref> * উত্তৰ বিদ্যালয় (বেইপাই) – উত্তৰ স্কুলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ডিজি বাংডিৰ মাত চুটি আৰু উচ্চ, আৰু ইয়াৰ শব্দৰ মান উজ্জ্বল আৰু অধিক শিখৰ। উত্তৰ চীনত ইয়াক কুংকু আৰু বাংজি অপেৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু লগতে এৰেণ্টাইৰ দৰে আঞ্চলিক সংগীত ধাৰাতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উত্তৰ স্কুলৰ ডিজি সংগীতৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে দ্ৰুত, ছন্দময় আৰু ভাৰ্চুৱেল বজোৱা, গ্লিছাণ্ডো, ট্ৰেম'লো, ফ্লাটাৰ টংগুইং, আৰু দ্ৰুত জিভাৰ দৰে কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা। * দক্ষিণৰ বিদ্যালয় (নানপাই) – দক্ষিণ চীনত কুডি হৈছে কুনকু অপেৰাৰ মুখ্য সুৰীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু ইয়াক জিয়াংনান চিঝুৰ দৰে সংগীততো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই দীঘলীয়া, আৰু ইয়াৰ সুৰ অধিক মৃদু, গীতিময়। দক্ষিণৰ স্কুলৰ সংগীত সাধাৰণতে লেহেমীয়া হয়, আৰু অলংকাৰসমূহ প্ৰধানকৈ চুটি সুৰীয়া পাক, ট্ৰিল, আৰু এপ'জিয়াটুৰা বা গ্ৰেচ নোট। ডিজি প্ৰায়ে বিভিন্ন "উন্নত" কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি বজোৱা হয়, যেনে বৃত্তাকাৰ উশাহ-নিশাহ, স্লাইড, পপড নোট, হাৰমনিক, "ফ্লাইং ফিংগাৰ" ট্ৰিল, মাল্টিফ'নিক্স, ফ্লাটাৰটংগুইং, আৰু ডাবল-টংগুইং, যিবোৰ একেধৰণৰ বাদ্যযন্ত্ৰতও সাধাৰণ, যেনে পশ্চিমীয়া কনচাৰ্ট বাঁহী আৰু ৰেকৰ্ডাৰ। বেছিভাগ পেছাদাৰী খেলুৱৈৰে সাতটা ডিজিৰ এটা চেট থাকে, প্ৰত্যেকৰে চাবি (আৰু আকাৰ) বেলেগ বেলেগ। ইয়াৰ উপৰি মাষ্টাৰ প্লেয়াৰ আৰু চৰাইৰ গীতৰ দৰে সুকীয়া শব্দ বিচৰাসকলে অতি সৰু বা অতি ডাঙৰ ডিজি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। == পৰিৱেশকসকল == [[চিত্ৰ:GuHongzhongNightRevels2-closeup.jpg|thumb|দ্বাদশ শতিকাৰ ছং বংশৰ চিত্ৰকলাৰ নাইট ৰিভেলছ অৱ হান জিজাইৰ বিশদ বিৱৰণ য'ত দুজন ডিজি বাদকক চিত্ৰিত কৰা হৈছে, য'ত তিনিজন গুয়ান (প্ৰাচীন অব'ৰ দৰে বাদ্যযন্ত্ৰ) বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু এটা পাইবান (কাঠৰ ক্লাপাৰ) আছে। ]] ২০ শতিকাৰ কেইবাজনো প্ৰধান পৰিৱেশকে নতুন কনজাৰ্ভেটৰী পেছাদাৰী কনচাৰ্ট ৰেপাৰ্টৰীত ডিজি বজোৱাত অৰিহণা যোগাইছে, প্ৰায়ে আঞ্চলিক লোকশৈলীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বা তাৰপৰা অভিযোজিত। চীনা কমিউনিষ্ট বিপ্লৱৰ পিছত আৰু য়ান'আন মঞ্চৰ আলোচনা অনুসৰি এই বাদ্যযন্ত্ৰটোৰ জনপ্ৰিয় শিপাৰ বাবে প্ৰশংসা কৰা হৈছিল আৰু বিপ্লৱী সংগীতত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|date=2 September 2023|title=China's Communist Party has co-opted ancient music|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/china/2023/08/31/chinas-communist-party-has-co-opted-ancient-music|url-access=subscription|access-date=2023-09-02|issn=0013-0613|quote=The party has a history of co-opting music for its own causes. Under Mao Zedong ostensibly old folk songs were rewritten with revolutionary lyrics and sometimes composed from scratch, says Kai Tang of the University of Music and Performing Arts Vienna. The solo repertory associated with the dizi, a traditional form of flute, was composed almost entirely after 1949 and, in the early days, made up mostly of revolutionary music.}}</ref><ref>{{cite news|date=1995|doi=10.2307/834499|first=Frederick|issn=0044-9202|issue=1|last=Lau|pages=133–152|title=Individuality and Political Discourse in Solo "Dizi" Compositions|url=https://www.jstor.org/stable/834499|volume=27|work=Asian Music|jstor=834499}}<!-- auto-translated by Module:CS1 translator --></ref> ফেং জিকুন (冯子存, ১৯০৪–১৯৮৭)ৰ জন্ম হৈছিল হেবেই প্ৰদেশৰ ইয়াংয়ুয়ানত। নম্ৰ উৎপত্তিৰ ফেঙে চীন গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়লৈকে নিজকে এজন লোক সংগীতজ্ঞ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, স্থানীয় গীত আৰু নৃত্যৰ দল, লোকগীত আৰু ষ্টিল্ট নৃত্যত ডিজিৰ লগতে চাৰিটা তৰংগযুক্ত ফিডল ছিহু বজাইছিল। ১৯২০ চনত তাত সংগীতজ্ঞ হিচাপে চাৰি বছৰ কটোৱাৰ পিছত তেওঁ ইনাৰ মংগোলিয়াৰ স্থানীয় অপেৰা এৰেণ্টাইক হেবেইৰ লগত চিনাকি কৰাই দিয়ে। ১৯৫৩ চনত ফেঙে বেইজিঙৰ ৰাষ্ট্ৰ সমৰ্থিত কেন্দ্ৰীয় গীত আৰু নৃত্য দলত ডিজি এককবাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ১৯৬৪ চনত চীন কনজাৰ্ভেটৰী অৱ মিউজিক (বেইজিং)ত শিক্ষকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ফেঙে পৰম্পৰাগত লোক সমষ্টিৰ টুকুৰাসমূহক ডিজি একক গীতত অভিযোজিত কৰিছিল, যেনে ছি ছিয়াং ফেং (হেপি ৰিইউনিয়ন), ৱু বাংজি (পাঁচ ক্লেপাৰ), পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ পৰিৱেশনত নতুন চীনা কনজাৰ্ভেটৰী পাঠ্যক্ৰমত অৰিহণা যোগাইছিল। ভাৰ্চুৱেল আৰু সজীৱ ফেঙৰ শৈলী উত্তৰ চীনৰ লোকসংগীত পৰম্পৰাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে পৰিচিত। '''লিউ গুয়ানিউ''' (刘管乐, ১৯১৮–১৯৯০)ৰ জন্ম হৈছিল হেবেইৰ আন'গুও কাউণ্টিত। দৰিদ্ৰ কৃষক পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা লিউ আছিল এজন পেছাদাৰী লোক সংগীতজ্ঞ যিয়ে ১৯৫২ চনত টিয়ানজিন গীত-নৃত্য দল (টিয়ানজিন গেউটুয়ান)ত এককবাদ্যযন্ত্ৰবাদক হোৱাৰ পূৰ্বে গ্ৰাম্য আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ দলত গুয়াঞ্জি, ছুওনা আৰু ডিজি বজাই সামান্য জীৱিকা উপাৰ্জন কৰিছিল। [[চিত্ৰ:Diziplayer.jpg|thumb|এজন ডিজি বাদক]] লিউৱে ফেং জিকুনৰ সৈতে মিলি উত্তৰ ডিজি শৈলীৰ প্ৰতিনিধি বুলি কোৱা হয়। য়িন ঝং নিয়াও (ছাঁত চৰাই), হে পিং গে (শান্তিৰ কপৌ) আৰু গু ছিয়াং (পুৰণি ঘৰ গাঁও)কে ধৰি তেওঁৰ টুকুৰাসমূহ নতুন কনজাৰ্ভেটৰী পেছাদাৰী কনচাৰ্ট ৰেপাৰ্টৰীৰ অংশ হৈ পৰিছে। '''লু চুনলিং''' (陆春龄, ১৯২১–২০১৮)ৰ জন্ম হৈছিল চাংহাইত। ১৯৪৯ চনৰ আগৰ চাংহাইত লুৱে ত্ৰিছ্বা চালকৰ কাম কৰিছিল যদিও এজন অপেছাদাৰী সংগীতজ্ঞও আছিল, জিয়াংনান ছিঝু লোকগোষ্ঠীৰ ৰেপাৰ্টৰী পৰিৱেশন কৰিছিল। ১৯৫২ চনত লুৱে চাংহাই ফ'ক এন্সেম্বল (Shanghai minzu yuetuan)ৰ সৈতে ডিজি এককবাদ্যযন্ত্ৰবাদক হয়, আৰু ১৯৭১ চনৰপৰা ১৯৭৬ চনলৈকে চাংহাই অপেৰা কোম্পানী (Shanghai geju yuan) ত। ১৯৫৭ চনত তেওঁ চাংহাই কনজাৰ্ভেটৰী অৱ মিউজিকত অধ্যাপনা কৰে, আৰু ১৯৭৮ চনত সহযোগী অধ্যাপক হয়। লুৱে বহু দেশৰ লগতে সমগ্ৰ চীনতো অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি বহু ৰেকৰ্ডিং কৰিছে। তেওঁৰ ডিজি খেলা শৈলী সাধাৰণতে জিয়াংনান ডিজি পৰম্পৰাৰ প্ৰতিনিধি হৈ পৰিছে। লু চুনলিং, ঝৌ হাও, ঝৌ হুই, আৰু মা শ্বেংলংৰে গঠিত বিখ্যাত জিয়াংনান ছিঝু সংগীত পৰিৱেশন চতুৰ্থী দলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সদস্য হিচাপে তেওঁ সুপৰিচিত। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত জিনচি (আজি আৰু কালি) অন্যতম। '''ঝাও ছংটিং''' (赵松庭, ১৯২৪–২০০১)ৰ জন্ম হৈছিল ঝেজিয়াঙৰ ডংগিয়াং কাউণ্টিত। ঝাওৱে ঝেজিয়াঙত শিক্ষক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল, আৰু চাংহাইত আইন আৰু চীনা আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৪০ চনত তেওঁ ঝেজিয়াঙত সংগীত শিক্ষক হিচাপে কাম কৰে, আৰু ১৯৫৬ চনত ঝেজিয়াং গীত আৰু নৃত্য দল (ঝেজিয়াং শ্বেং গেউটুয়ান)ৰ ডিজি এককবাদ্যযন্ত্ৰবাদক হয়। মধ্যবিত্তীয় পটভূমিৰ বাবেই ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ চনৰ ৰাজনৈতিক প্ৰচাৰত ঝাওৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল আৰু তেওঁক অভিনয় কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল, বৰঞ্চ তেওঁ বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শিকাইছিল যিসকলে আগশাৰীৰ পেছাদাৰী ডিজি খেলুৱৈ হৈ পৰিছিল, আৰু ডিজি ডিজাইনক পৰিশোধন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনত তেওঁক পুনৰ পূৰ্বৰ পদত নিযুক্তি দিয়া হয়। ঝাওৰ ৰচনাৰ ভিতৰত আছে ছান ৱু কি (তিনি-পাঁচ-সাত) যিটো ৱুজু (ঝেজিয়াং পৰম্পৰাগত অপেৰা)ৰ এটা সুৰৰ আধাৰত নিৰ্মিত। '''ইউ জুনফা''' ( ইংৰাজী : Yu Xunfa; 俞逊发, ১৯৪৬–২০০৬) আছিল চাংহাইৰ এজন বিশিষ্ট ডিজি এককবাদ্যযন্ত্ৰবাদক আৰু সুৰকাৰ। তেওঁ চাংহাই নেচনেল অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল আৰু চাংহাইৰ চাইনিজ ডিজি কালচাৰ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। চীন গণৰাজ্যৰ ৰাজ্যিক পৰিষদে তেওঁক জীৱন কৃতিত্ব বঁটাৰ লগতে ৰাজ্যখনৰপৰা আজীৱন বিশেষ ভাট্টা প্ৰদান কৰে। ১৯৭১ চনত কৌডি উদ্ভাৱন কৰাৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। '''মা ডি''' (馬迪) বৰ্তমানৰ সুৰকাৰ আৰু এককবাদ্যযন্ত্ৰবাদক বাদ্যযন্ত্ৰটোৰ ওপৰত তেওঁৰ কৌশলৰ বাবে পৰিচিত। '''টাং জংকিয়াও''' (唐俊乔) চাংহাই চিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা, নিউয়ৰ্ক ফিলহাৰ্মনিক, আৰু লণ্ডন চিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ লগতে ক্ৰাউচিং টাইগাৰ, হিডেন ড্ৰেগন চিনামাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশন কৰা এজন অনুশীলনকাৰী।<ref>{{cite news|last1=Chen|first1=Nan|title=Worthy envoy for the flute|url=http://www.chinadaily.com.cn/culture/2017-10/06/content_32905240.htm|accessdate=19 November 2017|publisher=[[China Daily]]|date=6 October 2017}}</ref> == অন্যান্য সংগীত ধাৰাত ব্যৱহাৰ == '''ৰন কৰ্ব''' (龍笛 (音樂家) বা ধ্বনিগতভাৱে অনুবাদ কৰা হৈছে "雷恩寇伯"), কানাডাৰ টৰণ্টোত জন্মগ্ৰহণ কৰা, আন বহুতো বিশ্বৰ কাঠবতাহৰ সৈতে ডিজি বজোৱা প্ৰথমজন বিখ্যাত পশ্চিমীয়া সংগীতজ্ঞ। টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংগীত অনুষদৰপৰা পৰিৱেশনত সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ বহু ৰেকৰ্ডিঙত তেওঁ ডিজিক মুখ্য বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ দ্য হোৱাইট কাউণ্টেছ, ৰেলিক হাণ্টাৰ, চাইনা ৰাইজ, আৰু লং লাইফ, হেপিনেছ, এণ্ড প্ৰস্পেৰিটিৰ ছবিৰ চাউণ্ডট্ৰেকত ডিজি ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==নোটচ== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} *''নিউ গ্ৰ'ভ ডিকচনেৰী অৱ মিউজিক এণ্ড মিউজিচিয়ানছ'', দ্বিতীয় সংস্কৰণ, ষ্টেনলি চেডি আৰু জন টাইৰেলৰ সম্পাদনাত (লণ্ডন, ২০০১)। ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons-inline}} [[শ্ৰেণী:চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] 5ydx6uyxelhttz51qwyn19qhngmqowd 0 139794 647734 639199 2026-10-25T22:16:40Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647734 wikitext text/x-wiki '''সৌৰ''' এনে এটা শব্দ, যিয়ে বৈদিক যুগ আৰু মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কেলেণ্ডাৰত চন্দ্ৰ ব্যৱস্থাৰ পৰা পৃথক কৰা সৌৰ দিন আৰু মাহক বুজায়।<ref name="Dershowitz2008p123"/> [[File:Morning Aarti of the Ganges at sunrise, Varanasi.jpg|thumb|''সৌৰ''ৰ অৰ্থ হৈছে সূৰ্য।]] ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== সৌৰ ভাৰতীয় ধৰ্মত পোৱা এটা শব্দ, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "সূৰ্য্য" (সূৰুয) বা "সৌৰ" সম্পৰ্কীয় যিকোনো বস্তু।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref><ref name=mmwsaurya>Monier Monier-Williams, [http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/1200/mw__1287.html सौर, saura], Sanskrit-English Dictionary and Etymology, Oxford University Press, page 1254</ref> সৌৰ শব্দৰ প্ৰথম উল্লেখ হিন্দু ধৰ্মৰ বৈদিক আৰু উপনিষদ গ্ৰন্থত পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, ঋগবেদত নিহিত হৈ থকা সাংখ্যয়ন আৰণ্যকৰ ৭.২ অধ্যায়ত<ref>{{cite book|author1=Arthur Anthony Macdonell|author2=Arthur Berriedale Keith|title=Vedic Index of Names and Subjects|url=https://books.google.com/books?id=U5GaKHfNzScC|year=1995|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1333-5|pages=392 footnote for Sura–vira Mandukya}}</ref> আৰু মৈত্ৰী উপনিষদত প্ৰসংগক্ৰমে সূৰ্য অৰ্থৰে ইয়াৰ উল্লেখ আছে। মহাভাৰত আৰু পুৰাণত এই শব্দটো সূৰ্য দেৱতাৰ উপাসক সৌৰসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name=mmwsaurya/> গুপ্ত বৌদ্ধ ধৰ্মত এই শব্দটো যোগী আৰু দেৱতাৰ প্ৰসংগত দেখা যায়, য’ত সাৱৰাৰ বিকল্প বানান থাকে।<ref>{{cite book|author=Miranda Eberle Shaw|title=Buddhist Goddesses of India|url=https://archive.org/details/buddhistgoddesse00shaw |url-access=registration|year = 2006|publisher =[[Princeton University Press]]|isbn=0-691-12758-1|pages=[https://archive.org/details/buddhistgoddesse00shaw/page/201 201]–202, 478 note 34}}</ref> ==থুলমূলভাৱে== বৈদিক যুগ আৰু মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পঞ্জিকাত সৌৰ দিন আৰু মাহক ''সৌৰ'' বুলি আগতীয়াকৈ দিয়া হয়, যাতে ইহঁতক চন্দ্ৰজগতৰপৰা পৃথক কৰিব পৰা যায়।<ref name="Dershowitz2008p123"/> কিন্তু বৈদিক গ্ৰন্থ আৰু মধ্যযুগীয় গ্ৰন্থত সৌৰ মাহৰ নাম বেলেগ বেলেগ, মধ্যযুগীয় যুগে ইয়াক গ্ৰীক ৰাশিৰ সৈতে একে আৰু ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত ৰাশিৰ সৈতে জড়িত কৰি ৰাখিছে। সময় নিৰ্ধাৰণৰ লগতে সৌৰ আৰু চন্দ্ৰৰ গতিৰ প্ৰকৃতিৰ বিষয়ে বৈদিক গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা হৈছে।{{Sfn|Yukio Ohashi|1993|pp=185–251}} উদাহৰণস্বৰূপে, কৌশিতকী ব্ৰাহ্মণ অধ্যায় ১৯.৩ত সূৰ্যৰ আপেক্ষিক অৱস্থানৰ উত্তৰ দিশলৈ ৬ মাহ, আৰু দক্ষিণ দিশলৈ ৬ মাহ গতি কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।{{Sfn|Yukio Ohashi|1999|p=720}}{{Sfn|Kim Plofker|2009|pp=35–42}} মধ্যযুগীয় হিন্দু গ্ৰন্থত সৌৰ ([[সংস্কৃত]]: सौर) দিনক সেই সময় বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে, য'ত সূৰ্য গ্ৰহণীয় চাপৰ এক ডিগ্ৰীৰ ভিতৰত থাকে। সৌৰ মাহৰ সংজ্ঞা দুটা ভাগত দিয়া হৈছে। প্ৰথম, সূৰ্য এটা ৰাশিৰ ভিতৰত থকা সময়ছোৱা হিচাপে। দ্বিতীয়তে, সূৰ্য উদয়ৰ ত্ৰিছটা ব্যৱধানৰ সময়সীমা হিচাপে।<ref name=mmwsaurya/> বৈদিক যুগৰ সৌৰ মাহৰ সম্পূৰ্ণ তালিকা যজুৰ্বেদত (~১০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) পোৱা যায়। লুই গ্ৰেৰ মতে ই প্ৰাচীন পাৰ্চী/এভেষ্টান মাহৰ নামৰপৰা ইমানেই পৃথক যে ই তেওঁলোকৰ দুখন পঞ্জিকাৰ ব্যৱস্থাৰ মাজত "পাৰস্পৰিক প্ৰভাৱৰ কোনো সম্ভাৱনা বাধা দিয়ে।"<ref name=gray194>Louis H. Gray (1904), [https://www.jstor.org/stable/527863 The Origin of the Names of the Avesta Months], The American Journal of Semitic Languages and Literatures, University of Chicago Press, Vol. 20, No. 3 (Apr., 1904), pp. 194-201</ref><ref>{{cite news |last1=Peter |first1=John |title=Zodiac Signs |url=https://urbanzodiacs.com/ |access-date=15 December 2022}}</ref> বৈদিক সৌৰ মাহক দিয়া মাহৰ নাম অনুসৰি ছয় ভাগত ভাগ কৰা হৈছিল। "মধুৰ" মাহ – মধু আৰু মাধৱ – বসন্তৰ লগত মিল আছিল। গ্ৰীষ্মকাললৈ "উজ্জ্বল" মাহ, বাৰিষালৈ "ডাৱৰীয়া" নাম, শৰৎকালীন চপোৱাৰ বাবে "ৰসফুল" নামকৰণ, শীতকাললৈ "বলপূৰ্বক" আৰু "তপস্বী" নাম – তপস আৰু তপস্যা – দুমাহৰ ধ্যান আৰু কঠোৰ জীৱনৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে।<ref name=gray194/> বৈদিক সৌৰ মাহৰ নাম আৰু ৰাশিভিত্তিক মাহৰ নাম দুয়োটা ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন অধ্যায়ত পোৱা যায়। ইয়াৰ ১২.১১ অধ্যায়ত যজুৰ্বেদৰ সৈতে প্ৰায় একেধৰণৰ সৌৰ মাহৰ নাম আছে, সহস্যৰ বাহিৰে যাক পুষ্য বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name="Thompson2007p66">{{cite book|author=Richard L. Thompson|title=The Cosmology of the Bhagavata Purana: Mysteries of the Sacred Universe |url=https://books.google.com/books?id=3TZmDSr-1msC&pg=PA66 |year=2007|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1919-1|page=66}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ভাগৱত পুৰাণত প্ৰতিটো বৈদিক সৌৰ মাহক বাৰটা আদিত্যৰ ভিতৰত এটাৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে।<ref name="Thompson2007p66"/> {| class="wikitable" align=center style = " background: transparent; " |+ হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থত সৌৰ মাহ<ref name="Dershowitz2008p123"/><ref>{{cite book|author=B. Richmond|title=Time Measurement and Calendar Construction|url=https://books.google.com/books?id=wwEVAAAAIAAJ&pg=PA79|year=1956|publisher=Brill Archive|pages=79, 77–82}}</ref> |-style="text-align: center;" | width=100px style="background: #ffad66;" | বৈদিক | width=100px | মধ্যযুগীয় | | [[আদিত্য|আদিত্য]]ৰ সৈতে সংযুক্ত<ref name="Thompson2007p66"/> |-style="text-align: center;" | মধু | [[মেষ (মাহ)]] | মাৰ্চ-এপ্ৰিল | ধাতা |-style="text-align: center;" | মাধৱ | [[বৃষভ (মাহ)]] | এপ্ৰিল-মে’ | অৰম্য |-style="text-align: center;" | শুক্ৰ | [[মিথুন (মাহ)|মিথুন]] | মে’-জুন | মিত্ৰ |-style="text-align: center;" | শুচি | [[কৰ্কট (মাহ)|কৰ্ক]] | জুন-জুলাই | বৰুণ |-style="text-align: center;" | নভ | [[সিংহ (মাহ)|সিংহ]] | জুলাই-আগষ্ট | [[ইন্দ্ৰ]] |-style="text-align: center;" | নভস্য | [[কন্যা (মাহ)|কন্যা]] | আগষ্ট-ছেপ্তেম্বৰ | বিৱশ্বন |-style="text-align: center;" | ইচ্ছা | [[তুলা (মাহ)|তুলা]] | ছেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | ত্বস্ত |-style="text-align: center;" | উৰ্জা | [[বৃশ্চিক (মাহ)|বৃশ্চিক]] | অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ | [[বিষ্ণু]] |-style="text-align: center;" | সাহস | [[ধনু(মাহ)|ধনু]] | নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ | অংশু |-style="text-align: center;" | সহস্য | [[মকৰ (মাহ)|মকৰ]] | ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী | ভগ |-style="text-align: center;" | তাপস | [[কুম্ভ (মাহ)|কুম্ভ]] | জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী | পুষ |-style="text-align: center;" | তপস্যা | [[মীন (মাহ)|মীন]] | ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ | প্ৰজ্ঞান |} পূৰ্বৰ পণ্ডিতসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সূৰ্য্য (সৌৰ), চন্দ্ৰ (সোম), গ্ৰহ, ৰাশিভিত্তিক জ্যোতিষ ব্যৱস্থাক বৰ্তমান হিন্দু জ্যোতিষ বুলি কোৱা হয়, যিটো ক্ষেত্ৰ আলেকজেণ্ডাৰৰ সৈতে গ্ৰীক জ্যোতিষৰ আগমনৰ পিছৰ শতিকাবোৰত গঢ় লৈ উঠিছিল,{{Sfn|Yukio Ohashi|1999|pp=719–721}}{{sfn|Pingree|1981}}<ref>{{cite book|author=Erik Gregersen|title=The Britannica Guide to the History of Mathematics|url=https://books.google.com/books?id=qZ3zVmLUcjcC|year=2011|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-1-61530-127-0|page=187}}</ref> কাৰণ ইহঁতৰ ৰাশি প্ৰায় একে। কিন্তু গ্ৰীকসকলে এই জ্ঞান প্ৰাচীন ভাৰতীয়সকলৰ পৰা শিকিছিল বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।<ref name=jameslochtefeldsca326>James Lochtefeld (2002), "Jyotisha" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, Rosen Publishing, {{ISBN|0-8239-2287-1}}, pages 326–327</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সমল]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] gx25h6x39z1v83x7t97clquu1x2zzp0 0 139807 647727 642767 2026-10-25T21:42:19Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647727 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = চুন জু (Sun Tzu) | image = 吴司马孙武.jpg | alt = চুন জুৰ এটি প্ৰতিমূৰ্ত্তি | caption = কিং যুগে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা চুন জু | native_name = 孫子 | native_name_lang = zh | pen_name = চুন জু | birth_name = চুন ৱু | birth_date = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৪৪ (পৰম্পৰাগত) | birth_place = কি | death_date = খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৯৬ (পৰম্পৰাগত; বয়স ৪৭-৪৮) | death_place = গ'ছু, ৱু ৰাজ্য | resting_place = | language = [[চীনা ভাষা]] | occupation = সেনা প্ৰমুখ্য, ৰণকৌশল বিশাৰদ, দাৰ্শনিক, লেখক | period = স্প্ৰীং এণ্ড অ’টম | subject = সেনা ৰণকৌশল | notable_works = ''দ্য আৰ্ট অৱ ৱাৰ'' | module = }} '''চুন জু'''({{lang-en|Sun Tzu}}) (অনুমাণিক ৫৪৪–৪৯৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আছিল প্ৰাচীন চীনৰ এজন কিংবদন্তি সামৰিক জেনেৰেল, ৰণনীতিবিদ আৰু দাৰ্শনিক। তেওঁ চীনৰ বসন্ত আৰু শৰৎকালৰ যুগত বসবাস কৰিছিল। সামৰিক ৰণনীতিৰ ওপৰত ৰচিত পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থ দ্য আৰ্ট অৱ ৱাৰ (যুদ্ধৰ কলা) ৰচনা কৰাৰ শ্ৰেয় তেওঁকেই দিয়া হয়। এই গ্ৰন্থখনে প্ৰাচ্য আৰু প্ৰতীচ্যৰ সামৰিক চিন্তা, ব্যাৱসায়িক ৰণনীতি আৰু আইনী কৌশলক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছে। চুন জুৰ মূল দৰ্শনসমূহচুন জুৰ শিক্ষাসমূহে কেৱল শাৰীৰিক শক্তি প্ৰয়োগ কৰাতকৈ যুদ্ধৰ মনস্তাত্ত্বিক আৰু কৌশলগত দিশবোৰৰ ওপৰতহে বেছি গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{sfnp|Lewis|1999|p=604}}</ref> তেওঁৰ মূল নীতিসমূহ আছিল: *যুদ্ধ নকৰাকৈ জিকিব পৰা ক্ষমতা: তেওঁৰ মতে যুদ্ধৰ সৰ্বোত্তম কলা হ’ল যুদ্ধ নকৰাকৈ শত্ৰুক পৰাস্ত কৰা। তেওঁ প্ৰত্যক্ষ যুদ্ধতকৈ কূটনীতি, মিত্ৰতা আৰু শত্ৰুৰ মনস্তাত্ত্বিক দুৰ্বলতাৰ সুযোগ লোৱাটো পছন্দ কৰিছিল। *ছলনাত আশ্ৰয় লোৱা: তেওঁ কৈছিল যে সকলো যুদ্ধই ছলনাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। এজন সফল সেনাপতিক নিজৰ শক্তি লুকুৱাই ৰখা, দুৰ্বলতাৰ ভাও ধৰা আৰু শত্ৰুক সদায় বিভ্ৰান্ত কৰি ৰখাৰ কৌশল জনাটো প্ৰয়োজন। *পৰিস্থিতিৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা: চুন জুৱে সামৰিক কৌশলক পানীৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, যিদৰে পানীয়ে বাধাৰ চাৰিওফালে বৈ যায় আৰু ভূমিৰ আকৃতি লয়, ঠিক তেনেদৰে শত্ৰুৰ গতিবিধি আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৌশল সলনি কৰিব লাগে। আত্ম-জ্ঞান: তেওঁৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বাণীটো আছিল—"যদি আপুনি শত্ৰুক জানে আৰু নিজকো ভালদৰে জানে, তেন্তে আপুনি শ শ যুদ্ধৰ ফলাফলকো ভয় কৰিব নালাগে।" ঐতিহাসিক পটভূমিচীনা ইতিহাসবিদ চিমা কিয়ানৰ ৰেকৰ্ডছ অৱ দা গ্ৰেণ্ড হিষ্ট’ৰিয়ান গ্ৰন্থ অনুসৰি, চুন জুৱে অনুমাণিক ৫১২ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত ৱু ৰাজ্যৰ ৰজা হেলুৰ অধীনত এজন জেনেৰেল হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ উৎকৃষ্ট সামৰিক কৌশলৰ সহায়তে ৱু ৰাজ্যৰ এটা সৰু সৈন্যবাহিনীয়ে শত্ৰু ৰাজ্য চু-ৰ এক শক্তিশালী আৰু বিশাল সৈন্যবাহিনীক পৰাস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। উত্তৰাধিকাৰযদিও চুন জুৱে কেৱল সামৰিক দৃষ্টিকোণৰপৰাহে যুদ্ধৰ কথা আলোচনা কৰিছিল, কিন্তু কৌশল আৰু পদ্ধতি পৰিচালনাৰ ওপৰত থকা তেওঁৰ ধাৰণাসমূহ ৰাজনৈতিক দৰ্শনৰ বাবেও অতি প্ৰাসংগিক। পৰৱৰ্তী সময়ত চীনা শাসকসকলে ৰাজ্য শাসন কৰিবলৈ প্ৰায়ে হান ফেইৰ ধৰ্মশাস্ত্ৰবাদ বা লীগেলাজিম আৰু চুন জুৰ সামৰিক ৰণনীতিৰ এক সুন্দৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। <ref>{{sfn|Mair|2007|p=135}}</ref><ref>{{cite journal|last=Galvany|first=Albert|title=Philosophy, biography, and Anecdote: On the Portrait of Sun Wu|url=https://archive.org/details/sim_philosophy-east-and-west_2011-10_61_4/page/630|journal=Philosophy East and West|date=October 2011|volume=61|issue=4|pages=630–646|doi=10.1353/pew.2011.0059|s2cid=171035936}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিচয়== ===প্ৰকৃত নাম আৰু জন্ম=== চুন জুৰ প্ৰকৃত নাম আছিল চুন ৱু। 'চুন জু' বা 'চুনজি' এটা সন্মানীয় উপাধিহে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "গুৰু চুন।" পৰম্পৰাগত তথ্য অনুসৰি, তেওঁৰ জন্ম অনুমাণিক ৫৪৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত প্ৰাচীন চীনৰ চি (Qi) ৰাজ্যত হৈছিল। *সামৰিক পটভূমি: তেওঁ এক অভিজাত সামৰিক পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। সেই সময়ত সমগ্ৰ চীন দেশ সৰু সৰু ৰাজ্যত বিভক্ত আছিল আৰু সিহঁতৰ মাজত অনৱৰতে যুদ্ধ চলি আছিল (যাক বসন্ত আৰু শৰৎকালৰ যুগ বুলি জনা যায়)। চুন জুৱে এজন ভাড়াটীয়া সৈনিক বা সেনাপতি হিচাপে বিভিন্ন যুদ্ধৰ অভিজ্ঞতা অৰ্জন কৰিছিল। <ref>{{cite book |last1=Griffith |first1=Samuel |author1-link=Samuel B. Griffith |title=The Art of War: The New Illustrated Version |date=2016 |publisher=Shelter Harbor Press |location=New York |isbn=978-1-62795-063-3 |page=83 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Art_of_War/IA9PEAAAQBAJ?hl=en}}</ref> ===ৰজাৰ পৰীক্ষা আৰু কুঁৱৰীসকলৰ কাহিনী=== চুন জুৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত ঘটনাটো আছিল ৱু ৰাজ্যৰ ৰজা হেলুৱে লোৱা তেওঁৰ এক কঠোৰ পৰীক্ষা: ৰজা হেলুৱে চুন জুৰ যুদ্ধৰ কৌশলৰ বহীখন পঢ়ি অভিভূত হৈছিল, কিন্তু তেওঁ চুন জুৰ নেতৃত্বক পৰীক্ষা কৰিবলৈ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ১৮০ গৰাকী কুঁৱৰীক সৈন্যৰ দৰে প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ আদেশ দিয়ে। চুন জুৱে কুঁৱৰীসকলক দুটা দলত ভাগ কৰিলে আৰু ৰজাৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় দুই কুঁৱৰীক দলপতি পাতিলে। যেতিয়া চুন জুৱে তেওঁলোকক সামৰিক আদেশ দিলে, কুঁৱৰীসকলে ইয়াক ধেমালি বুলি ভাবি হাঁহিবলৈ ধৰিলে। চুন জুৱে তেতিয়া ক’লে, "যদি আদেশ স্পষ্ট নহয়, তেন্তে সেইটো সেনাপতিৰ ভুল। কিন্তু যদি আদেশ স্পষ্ট হোৱাৰ পিছতো সৈন্যই পালন নকৰে, তেন্তে সেইটো দলপতিৰ ভুল।" ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিয়ম ভংগ কৰাৰ অপৰাধত ৰজাৰ সেই প্ৰিয় দুই কুঁৱৰীক মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। ৰজাই বাধা দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু চুন জুৱে স্পষ্টকৈ জনাই দিলে যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত থকাৰ সময়ত সেনাপতিজনে ৰজাৰ সকলো আদেশ মানিবলৈ বাধ্য নহয়। ইয়াৰ পিছত বাকী কুঁৱৰীসকলে ভয়তে সকলো আদেশ নিখুঁতভাৱে পালন কৰিলে। চুন জুৰ এই কঠোৰ অনুশাসন দেখি ৰজাই তেওঁক ৱু ৰাজ্যৰ মুখ্য সেনাপতি পাতিলে। ===সামৰিক সফলতা=== সেনাপতি হিচাপে চুন জুৱে ৱু ৰাজ্যৰ সেনা বাহিনীক এক অপ্ৰতিৰোধ্য শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। তেওঁৰ জীৱনৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সামৰিক সফলতা আছিল 'বোজুৰ যুদ্ধ' (Battle of Boju, ৫০৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)। এই যুদ্ধত তেওঁ মাত্ৰ ৩০,০০০ সৈন্যৰে নিজতকৈ বহুত ডাঙৰ আৰু শক্তিশালী শত্ৰু ৰাজ্য 'চু' (Chu)-ৰ ২,০০,০০০ সৈন্যৰ বিশাল বাহিনীক মষিমূৰ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজধানী দখল কৰিছিল। ===ৰহস্যময় মৃত্যু আৰু অন্তৰ্ধান=== চুন জুৰ মৃত্যু কেনেকৈ হৈছিল, সেই বিষয়ে ইতিহাসত কোনো স্পষ্ট বা নিশ্চিত প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। তেওঁৰ মৃত্যুক লৈ মূলতঃ দুটা ধাৰণা আছে: *হঠাৎ অন্তৰ্ধান হোৱা (জনপ্ৰিয় ধাৰণা): বহুতো ঐতিহাসিক উৎসৰ মতে, ৱু ৰাজ্যই শত্ৰু পক্ষক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত ৰজা হেলু অহংকাৰী আৰু বিলাসী হৈ পৰিছিল। চুন জুৱে বুজি পাইছিল যে ৰজাই এতিয়া তেওঁৰ সামৰিক পৰামৰ্শসমূহক গুৰুত্ব নিদিব। সেইবাবে তেওঁ মনে মনে ৰাজপ্ৰাসাদ ত্যাগ কৰি এক অজ্ঞাত স্থানলৈ গুচি যায় আৰু এজন সাধাৰণ নাগৰিক হিচাপে জীৱন কটায়। অনুমাণিক ৪৯৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত তেওঁৰ স্বাভাৱিক মৃত্যু হয় বুলি ধৰা হয়। *ৰাজনৈতিক হত্যাৰ বলি: আন কিছুমান লোককথাৰ মতে, চুন জুৰ ক্ৰমবৰ্ধমান জনপ্ৰিয়তা আৰু ক্ষমতা দেখি ৰাজপ্ৰাসাদৰ অন্যান্য মন্ত্ৰীসকল ঈৰ্ষাগ্ৰস্ত হৈ পৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁক কোনো ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ বলি কৰি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Sawyer |first=Ralph D. |title=The Seven Military Classics of Ancient China |url=https://archive.org/details/artofwarsunzib00sunz |publisher=Westview Press |year=1994 |pages=[https://archive.org/details/artofwarsunzib00sunz/page/22 22]–25 |isbn=9780813319513}}</ref><ref>{{cite book |last=Sun |first=Tzu |title=The Art of War |publisher=Oxford University Press |year=2007 |pages=15–18 |isbn=9780195014761}}</ref><ref>{{cite book |last=Lewis |first=Mark Edward |title=Sanctioned Violence in Early China |publisher=SUNY Press |year=1999 |pages=45–50 |isbn=9780791442060}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:সমৰ কলা শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 768umtj0ekv66lzcm0jlxcl83oys977 0 139808 647801 641345 2026-10-26T00:31:49Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647801 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Famous Women, 1799 (L).jpg | caption = গাই কিয়ে অঁকা বেন ঝাওৰ ছবি, ১৭৯৯ | birth_date = এডি ৪৫ বা ৪৯ | birth_place = এনলিং, চিয়ানয়াং ওচৰত, হান সাম্ৰাজ্য | death_date = {{death year and age|120|49}} | death_place = [[চীন]] | spouse = কাও চিচু | parents = বেন বিয়াও | relatives = বেন চাও (ভাতৃ) <br> বেন গু (ভাতৃ) }} '''বেন ঝাও''' ({{lang-en|Ban Zhao}}, চীনা ভাষাত: 班昭; ৪৫ বা ৪৯ – প্ৰায় ১১৭/১২০ খ্ৰীষ্টাব্দ) এগৰাকী চীনা ইতিহাসবিদ, দাৰ্শনিক আৰু ৰাজনীতিবিদ। তেওঁ আছিল প্ৰথমগৰাকী পৰিচিত চীনা ইতিহাসবিদ আৰু এপিডাউৰাছৰ পেম্ফাইলৰ সৈতে প্ৰথম পৰিচিত মহিলা ইতিহাসবিদসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। পশ্চিম হানৰ ইতিহাসৰ ওপৰত তেওঁ ভাতৃ বেন গুৰ কিতাপ ''দ্য বুক অৱ হান'' সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁ মহিলাৰ আচৰণৰ ওপৰত প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থ লেচনছ ফৰ উইমেনো লিখিছিল। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ প্ৰতিও তেওঁৰ অতি আগ্ৰহ আছিল আৰু কবিতা, স্মৃতিগ্ৰন্থ, যুক্তি, ধাৰাবাহিক, ৰচনা আৰু কেইবাখনো দীঘলীয়া গ্ৰন্থ লিখিছিল,<ref>{{harvnb|Wang|2003|p=177}}</ref> যাৰ বেছিভাগেই বৰ্তমান উপলব্ধ নহয়। তেওঁ চীনৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত মহিলা পণ্ডিত<ref>{{harvnb|Perkins|2000|p=25}}</ref> আৰু সাম্ৰাজ্যবাদী পৰিয়ালৰ জন্মগ্ৰহণৰ বাবে তেওঁ তাওবাদী যৌন প্ৰথাৰ প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে।<ref>Gender and Sexuality in Modern Chinese History By Susan L. Mann page 88</ref> বেন ঝাওক জিন গুলিয়াঙৰ ৱু শ্বুয়াং পু (無雙譜, বেতনহীন নায়কৰ তালিকা)ত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ==পৰিয়াল== বেন ঝাওৰ জন্ম হৈছিল ছানচি প্ৰদেশৰ আধুনিক চিয়ায়াঙৰ ওচৰৰ আনলিঙত। চৈধ্য বছৰ বয়সত তেওঁ কাও চিছু নামৰ স্থানীয় লোক এজনক বিয়া কৰাইছিল আৰু বিবাহসূত্ৰে তেওঁৰ নাম আইনীভাৱে মেডাম কাওলৈ (曹大家) সলনি হয়। অৱশ্যে কম বয়সতে তেওঁৰ স্বামীৰ মৃত্যু হয়। তথাপি তেওঁ পুনৰ বিবাহ নকৰাই, নিজৰ জীৱনটো বৃত্তিৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিলে।<ref>{{harvnb|Bennet Peterson|2000|p=99}}</ref> বিখ্যাত ইতিহাসবিদ বেন বিয়াওৰ কন্যা আৰু জেনেৰেল বেন চাও আৰু ইতিহাসবিদ বেন গুৰ তেওঁ কনিষ্ঠা ভগ্নী আছিল। তেওঁ উল্লেখযোগ্য পণ্ডিত আৰু কবি কনচৰ্ট বেনৰ নাতিও আছিল। ==কৰ্মৰাজি== [[File:Ban Zhao.jpg|thumb| ১৬৬৫ খীষ্ট্ৰাব্দত চাংগ্গুৱান ঝাওৱে {{lang|zh|上官周}} অঁকা বেন ঝাওৰ ছবি]] পশ্চিম হানৰ চৰকাৰী বংশগত ইতিহাস হান্সু (漢書, আক্ষৰিক অৰ্থত "[পূৰ্বৰ] হানৰ কিতাপ") সম্পূৰ্ণ কৰাত আৰু কিতাপখনৰ প্ৰচাৰত বেন ঝাওৱে বহুখিনি অৰিহণা যোগাইছিল। সম্ৰাটৰ বিধৱা পত্নী সম্ৰাজ্ঞী ডুৰ পৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাতে ৯২ বছৰত বেন গুৰ মৃত্যুৰ পিছত বেন ঝাওৱে বাবিয়াওৰ হেৰাই যোৱা অংশটো (八表 আঠটা টেবুল) সমাধা কৰি কামটো সমাপ্ত কৰাত সহায় কৰে। তেখেতে সম্ৰাটৰ মাতৃৰ বংশাৱলী যোগ কৰি বহু তথ্য দিছিল যিবোৰ সাধাৰণতে সংৰক্ষণ কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ মা জুৱে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ওপৰত এক বিশেষ লেখা (天文志) যোগ কৰি হান্সুক এখন সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থ কৰি তুলিলে। বেন ঝাওৱে মহিলাৰ বাবে বিভিন্ন শিক্ষামূলক পাঠ্যও লিখিছিল। নাৰীৰ শিক্ষা সম্পৰ্কীয় এই পাঠ্যসমূহ বেন ঝাওৰ পৰিয়ালৰ কন্যাসকলৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰা হৈছিল যদিও তৎক্ষণাত সমাজত এইসমূহ প্ৰচাৰিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰভাব সুদুৰপ্ৰসাৰী আছিল। চীনত মহিলাৰ আচৰণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে এইবোৰ যুগ যুগ ধৰি জনপ্ৰিয় আছিল।<ref>Donawerth 2002, p. 14</ref> কিছুমান আধুনিক ব্যাখ্যাই দাবী কৰা মতে এই গ্ৰন্থখনেই হৈছে কনফুচিয়াছ নাৰীবাদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>Wawrytko, Sandra (2002). "Kongzi as Feminist: Confucian Self-Cultivation in a Contemporary Context". Journal of Chinese Philosophy. 27 (2): 171–186.</ref> অন্য এক অধ্যয়নে দাবী কৰে যে ''ই কাম কৰাৰ শক্তিৰ এক ভিন্ন অৱধাৰণাৰ ব্যাখ্যা দিছে.. যি গাইগুটীয়া মহিলাৰ অসহায়তাৰ পৰা উৎপন্ন হৈছে, ই পাৰিবাৰিক, সাম্প্ৰদায়িক, অপত্যক্ষ হয় আৰু ই আনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত।''<ref>Lee, Lin-Lee (2009). "Inventing Familial Agency from Powerlessness: Ban Zhao's Lessons for Women". Western Journal of Communication. 73: 47–66.</ref>কিং বংশৰ পৰাই ঝাওৰ কামৰ প্ৰতি এনে মনোভাৱৰ উদ্ভৱ হৈছে, য’ত কিছুমানে ঝাওক শিক্ষা লাভৰ ক্ষেত্ৰত চীনা মহিলাসকলৰ এক উদাহৰণ হিচাপে গণ্য কৰি প্ৰশংসা কৰিছিল।[<ref>"7. Ban Zhao in Her Time and in Ours", After Confucius, University of Hawaii Press, pp. 112–118, 2020-12-31, retrieved 2026-04-21</ref> আন কিছুমানে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে লেচনছ ফৰ উইমেনত বেন ঝাওৰ এগৰাকী নাৰীৰ মধ্যমীয়া অৱস্থা আৰু দাসত্বৰ আচৰণৰ মূল্যৰ বিষয়ে কৰা দাবীসমূহ নাৰীবাদৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ নহয় আৰু তেওঁক নাৰীবাদী হিচাপে উপস্থাপন কৰাৰ প্ৰচেষ্টা সম্পূৰ্ণ ভুল।<ref>Goldin, Paul R. (2005). "Ban Zhao in Her Time and in Ours". After Confucius: Studies in Early Chinese Philosophy. Honolulu: University of Hawai'i Press. pp. 112–118.</ref> যিহেতু তেওঁৰ গ্ৰন্থখনে স্বামী বা পিতৃৰ ওচৰত বশ হোৱাটোকে নাৰীৰ মূল কাম হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে আৰু নাৰীৰ বুদ্ধিমত্তা বা প্ৰতিভাৰ তাৎপৰ্য্যক উলাই কৰিছে, গতিকে ইয়াক কনফুচিয়াছৰ নাৰীৰ বিৰুদ্ধে অন্যায়ৰ সমৰ্থক বুলি ধৰা হৈছে।<ref>Gao, Xiongya (2003). "Women Existing for Men: Confucianism and Social Injustice against Women in China". Race, Gender & Class. 10 (3): 114–125.</ref> তেওঁ সম্ৰাজ্ঞী ডেং ছুই আৰু দৰবাৰৰ আন সদস্যসকলক ৰাজকীয় পুথিভঁৰালত শিক্ষাদান কৰিছিল ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বৃদ্ধিত সহায়ক হৈছিল।[<ref>Bennet Peterson 2000,</ref>] সম্ৰাজ্ঞী আৰু উপপত্নীসকলে তেখেতক Gifted one উপাধি দিছিল আৰু সম্ৰাজ্ঞীয়ে তেওঁক লেডী-ইন-ৱেইটিংৰ সন্মান দিছিল। নাবালক সম্ৰাট শ্বাঙৰ ৰাজপ্ৰতিনিধি হোৱাৰ লগে লগে সম্ৰাজ্ঞী হানে প্ৰায়ে বেন ঝাওৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছিল। কৃতজ্ঞতা স্বৰূপে সম্ৰাজ্ঞীয়ে বেন ঝাওৰ দুয়োজন পুত্ৰক বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।[<ref>Donawerth 2002,</ref>] বেন ঝাও দৰবাৰৰ লাইব্ৰেৰিয়ানো আছিল, সহকাৰী কৰ্মচাৰীৰ সম্পাদকীয় শ্ৰমৰ তদাৰক কৰিছিল আৰু আন পণ্ডিতসকলক তেওঁ কামৰ প্ৰশিক্ষণো দিছিল। এই ক্ষমতাত থাকোতেই তেওঁ লিউ জিয়াঙৰ বিশিষ্ট মহিলাসকলৰ জীৱনীসমূহ পুনৰ চিজিল কৰি আকাৰ বৃদ্ধি কৰে। সম্ভৱতঃ তেখেতে বাঁহৰ কাঠী আৰু ৰেচমৰ পৰা পাণ্ডুলিপিসমূহ শেহতীয়াকৈ উদ্ভাৱন কৰা সামগ্ৰী কাগজত প্ৰতিলিপি কৰাৰ তদাৰক কৰিছিল।[<ref>Lee (1998). Biographical Dictionary of Chinese Women: Antiquity Through Sui, 1600 B.C.E.-618 C.E. M.E. Sharpe. p. 104</ref>] ==পৰিয়ালৰ ব্যক্তিসমূহ== * বেন বিয়াও (班彪; 3-54; দেউতাক) **বেন গু (班固; 32–92; ডাঙৰ ককায়েক) **বেন চাও (班超; 32–102; দ্বিতীয় ভাতৃ) **বেন জিয়ঙ (班雄; ?-after 107; বেন চাওৰ ডাঙৰ লৰা) **বেন চী (班始; ?-130; বেন চাওৰ দ্বিতীয় লৰা) **বেন য়ং (班勇; ?-after 127; বেন চাওৰ কনিষ্ঠ সন্তান) ==নোটচ== {{reflist|30em}} ==তথ্যসূত্ৰ== * {{cite book | title=Notable Women of China: Shang Dynasty to the Early Twentieth Century | last=Bennet Peterson | first=Barbara| year=2000 | publisher=M.E. Sharpe, Inc }} * {{cite encyclopedia|title= Berkshire Dictionary of Chinese Biography|year= 2014|chapter= Ban Zhao|editor-last= Brown|editor-first=Kerry |last=Hinsch |first= Bret|volume= One |pages= 222–235|publisher= Berkshire|isbn=978-1933782-66-9}} * {{cite book|last=Donawerth|first=Jane|title=Rhetorical Theory by Women Before 1900|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|location=Lanham, Maryland|isbn=978-0-7425-1717-2|pages=337}} * {{cite book |last=Perkins |first=Dorothy |year=2000 |title=Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture |url=https://archive.org/details/encyclopediaofch00perk_0 |publisher=Roundtable Press |location=New York, N.Y. |isbn=0-8160-2693-9 }} * {{cite book | title=Images of women in Chinese thought and culture: writings from the pre-Qin | url=https://archive.org/details/isbn_0087220652 | last=Wang | first=Robin| year=2003 | publisher=Hackett Publishing Company }} * Zhao, Ban. "Excerpts From Admonitions for Women". * Goldin, Paul R. “Ban Zhao in Her Time and in Ours.” ''After Confucius: Studies in Early Chinese Philosophy'', University of Hawai’i Press, 2005, pp.&nbsp;112–18. [[শ্ৰেণী:চীনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইতিহাসবিদ]] [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] 2cdxywhxbpyaz0as1k2ox0z2fu9kvwg 0 139809 647732 639308 2026-10-25T22:15:22Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647732 wikitext text/x-wiki ভাৰতীয় সৌৰ কেলেণ্ডাৰৰ বাৰটা মাহৰ ভিতৰত '''সিংহ মাহ''' অন্যতম।<ref name="Lochtefeld2002p72"/><ref name=sewell5>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/5 5]–11, 23–29}}</ref><ref>{{cite book|author=Vasudeva Rao|title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udupi|url=https://books.google.com/books?id=-utNEpTZWUkC |year=2002|publisher=[[Orient Blackswan]]|isbn=978-81-250-2297-8|pages=48–53}}</ref> সিংহ মাহৰ সিংহ ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত আগষ্ট মাহৰ প্ৰায় দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু ছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধ পৰে।<ref name="Lochtefeld2002p72"/> বৈদিক গ্ৰন্থত সিংহ মাহক নভাছ (IAST: Nabhas) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref> হিন্দু সৌৰ সৌৰ কেলেণ্ডাৰত সিংহ সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ ভদ্ৰপদৰ সৈতে ওপৰাউপৰি হয়।<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291–293}}</ref><ref name=sewell10/> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বাবে বাৰিষাৰ অন্ত আৰু শৰৎকাল আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগত থাকে সৌৰ মাহ কৰ্কট, আৰু তাৰ পিছত সৌৰ মাহ কন্যা।<ref name=sewell5/> সিংহ মাহটোৰ তামিল পঞ্জিকাত অৱনীৰ লগত মিল আছে।<ref name="Lochtefeld2002p72">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/72 72]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/72}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহৰ হিচাপ-নিকাচৰ ক্ষেত্ৰত আন মাহৰ ক্ষেত্ৰতো সিংহৰ সময়সীমাৰ বিষয়ে ভিন্নতা আছে। যেনে, সূৰ্য সিদ্ধান্ত, য’ত অনুমাণিক. ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহৰ সময়সীমা ৩১ দিন, ০ ঘণ্টা, ২৬ মিনিট আৰু ৪৮ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10/> ইয়াৰ বিপৰীতে আৰ্য সিদ্ধান্তত সিংহ মাহৰ সময় ৩১ দিন, ২ ঘণ্টা, ৫ মিনিট আৰু ৩১ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/10 10]–11}}</ref> দক্ষিণ এছিয়াৰ এপিগ্ৰাফিক অধ্যয়নত ভাৰতীয় সৌৰ মাহৰ নামসমূহ উল্লেখযোগ্য। উদাহৰণস্বৰূপে, ''সিংহ'' মাহ, লগতে অন্যান্য সৌৰ মাহ যেনে ''মকৰ'', দক্ষিণ ভাৰতৰ মন্দিৰত লিখা পোৱা যায়। পাণ্ড্য ৰজা জাতবৰ্মন সুন্দৰ-পাণ্ডায় দ্বিতীয় ৰাজত্বকালত [[কলয়াৰ কোভিল]] ত থকা কালিশ্বৰ মন্দিৰটো উচৰ্গা কৰিছিল, এটা শিলালিপিত লিখা আছে, সিংহ মাহৰ দ্বিতীয় পষেকৰ তৃতীয় ''তিথি''ত, যিটো ১২৮৭ চনৰ ২৭ আগষ্ট বুধবাৰৰ সৈতে মিলি যায়।<ref>{{cite book|author=E Hultzsch|title=Epigraphia Indica|url= https://books.google.com/books?id=MxE9AAAAYAAJ&pg=PA277|year= 1906|publisher=Education Society Press|pages=279, 277–280}}</ref> ভাৰতীয় ৰাশিফল ​​ব্যৱস্থাত সিংহ জ্যোতিষৰ ৰাশিও, সিংহ ৰাশি (জ্যোতিষ)ৰ সৈতে মিল আছে।<ref>{{cite book|author=Bangalore V. Raman|title=Studies in Jaimini Astrology|url=https://books.google.com/books?id=gW2DIFHrxfgC |year=2003|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1397-7|pages=10–19}}</ref> মংগল গ্ৰহৰ বাবেও [[ডাৰিয়ান পঞ্জিকা]]ৰ অষ্টাদশ মাহ, যেতিয়া [[সূৰ্য]]ই [[মংগল গ্ৰহ]]ৰপৰা দেখাৰ দৰে সিংহ নক্ষত্ৰৰ পূব খণ্ড অতিক্ৰম কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ]] dh8l43395ugrxxbwomf1hi2l40dsjs6 0 139810 647746 639314 2026-10-25T22:34:57Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647746 wikitext text/x-wiki ভাৰতীয় [[সৌৰ পঞ্জিকা]]ৰ বাৰটা মাহৰ ভিতৰত '''কন্যা''' অন্যতম।<ref name="Lochtefeld2002p533"/><ref name=sewell5>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=cxxi, 5–11, 23–29, 150}}</ref><ref>{{cite book|author=Vasudeva Rao|title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udupi|url=https://books.google.com/books?id=-utNEpTZWUkC |year=2002|publisher=[[Orient Blackswan]]|isbn=978-81-250-2297-8|pages=48–53}}</ref> কন্যা মাহৰ কন্যা ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু [[গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী|গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ]]ত প্ৰায় ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়।<ref name="Lochtefeld2002p533"/> বৈদিক গ্ৰন্থত কন্যা মাহক নাভাষ্য (IAST: Nabhasya) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref> কন্যা সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ অশ্বিনৰ সৈতে হিন্দু লুনিছ’লাৰ কেলেণ্ডাৰত ওপৰাওপৰি হয়।<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291–293}}</ref><ref name=sewell10/> ইয়াৰদ্বাৰা সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশত শস্যাদি চপোৱা আৰু উৎসৱৰ বতৰ আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে সৌৰ মাহ সিংহ আৰু তাৰ পিছত সৌৰ তুলা মাহ।<ref name=sewell5/> তামিল হিন্দু পঞ্জিকাত কন্যা মাহক পুৰাত্তসী বুলি কোৱা হয়।<ref name="Lochtefeld2002p533">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=[[The Rosen Publishing Group]]|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/533 533]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/533}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহে আন মাহৰ দৰেই কন্যাৰ সময়সীমাৰ বিষয়ে গণনাৰ ভিন্নতা আছে। যেনে, সূৰ্য সিদ্ধান্ত, গ.৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত কন্যাৰ সময়সীমা ৩০ দিন, ১০ ঘণ্টা, ৩৫ মিনিট আৰু ৩৬ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10/> ইয়াৰ বিপৰীতে আৰ্য সিদ্ধান্তত কন্যা মাহৰ সময়সীমা ৩০ দিন, ১০ ঘণ্টা, ৫৭ মিনিট আৰু ৩৬ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/10 10]–11}}</ref> দক্ষিণ এছিয়াৰ এপিগ্ৰাফিক অধ্যয়নত ভাৰতীয় সৌৰ মাহৰ নামসমূহ উল্লেখযোগ্য। উদাহৰণস্বৰূপে, কন্যা মাহ, অন্যান্য সৌৰ মাহৰ লগতে মধ্যযুগীয় যুগৰ হিন্দু মন্দিৰত লিখা পোৱা যায়।<ref>{{cite book|author=E Hultzsch|title=Epigraphia Indica|url= https://books.google.com/books?id=MxE9AAAAYAAJ |year= 1906|publisher =Education Society Press|pages=7, 280}}</ref> ভাৰতীয় ৰাশিফল ​​ব্যৱস্থাত কন্যা মাহ কন্যা ৰাশিৰ সৈতেও মিল থকা জ্যোতিষবিজ্ঞানৰ ৰাশি।<ref>{{cite book|author=Bangalore V. Raman|title=Studies in Jaimini Astrology|url=https://books.google.com/books?id=gW2DIFHrxfgC |year=2003|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1397-7|pages=10–19}}</ref> মংগল গ্ৰহৰ বাবেও কন্যা হৈছে [[ডাৰিয়ান পঞ্জিকা]]ত বিংশতম মাহ, যেতিয়া [[সূৰ্য]]ই [[মংগল গ্ৰহ]]ৰপৰা দেখাৰ দৰে কন্যা নক্ষত্ৰৰ পূব অংশ অতিক্ৰম কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ]] etv56d90oakaian54l06hq4sbo0rabt 0 139811 647768 639318 2026-10-25T23:45:21Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647768 wikitext text/x-wiki ভাৰতীয় [[সৌৰ পঞ্জিকা]]ৰ বাৰটা মাহৰ ভিতৰত তুলা অন্যতম।<ref name="Lochtefeld2002p19"/><ref name=sewell5>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/5 5]–11, 23–29}}</ref><ref>{{cite book|author=Vasudeva Rao|title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udupi|url=https://books.google.com/books?id=-utNEpTZWUkC |year=2002|publisher=[[Orient Blackswan]]|isbn=978-81-250-2297-8|pages=48–53}}</ref> তুলা মাহৰ তুলা ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত অক্টোবৰৰ প্ৰায় দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু নৱেম্বৰৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়।<ref name="Lochtefeld2002p19"/> বৈদিক গ্ৰন্থত তুলা মাহক '''ইছা''' (IAST: Issa) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref> হিন্দু ''লুনছ’লাৰ কেলেণ্ডাৰ''ত তুলা সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ কাৰ্তিকৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়।<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291–293}}</ref><ref name=sewell10/> তুলাত বাৰিষাৰ শস্য চপোৱাৰ অন্ত পৰে, শৰৎকালৰ শীতল সময়, শীতকালীন শস্যৰ আগতে বিৰতি আৰু চন্দ্ৰচক্ৰৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত বহুতো বাৰ্ষিক উৎসৱ আৰু মেলা সমগ্ৰ ভাৰত উপমহাদেশতে পঞ্জিকাৰ এই অংশত আৰু ইয়াৰ ওচৰত পালন কৰা হয়। ইয়াৰ আগত কন্যা সৌৰ মাহ, আৰু বৃশ্চিক পিছৰ সৌৰ মাহ।<ref name=sewell5/> হিন্দু গ্ৰন্থ অনুসৰি এই মাহৰ পৰাই সূৰ্যই ইয়াৰ দক্ষিণ দিশলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু দিনবোৰ চুটি হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/9 9]–10, 149}}</ref> তামিল হিন্দু পঞ্জিকাত তুলা মাহক ''আইপাছি'' বুলি কোৱা হয়।<ref name="Lochtefeld2002p19">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/19 19]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/19}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহৰ হিচাপত তুলাৰ সময়সীমাৰ বিষয়ে বেলেগ বেলেগ, ঠিক আন মাহৰ ক্ষেত্ৰতো ভিন্নতা আছে। যেনে, সূৰ্য সিদ্ধান্ত, আনুমানিক ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত তুলাৰ সময়সীমা ২৯ দিন, ২১ ঘণ্টা, ২৬ মিনিট আৰু ২৪ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10/> ইয়াৰ বিপৰীতে আৰ্য সিদ্ধান্তত তুলা মাহৰ সময় ২৯ দিন, ২১ ঘণ্টা, ৪০ মিনিট আৰু ৪৮ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/10 10]–11}}</ref> দক্ষিণ এছিয়াৰ এপিগ্ৰাফিক অধ্যয়নত ভাৰতীয় সৌৰ মাহৰ নামসমূহ উল্লেখযোগ্য। উদাহৰণস্বৰূপে, তুলা মাহ, অন্যান্য সৌৰ মাহৰ লগতে মধ্যযুগীয় যুগৰ হিন্দু মন্দিৰত লিখা পোৱা যায়।<ref>{{cite book|author=E Hultzsch|title=Epigraphia Indica|url= https://books.google.com/books?id=MxE9AAAAYAAJ |year= 1906|publisher =Education Society Press|pages=6, 275}}</ref> ভাৰতীয় ৰাশিফল ​​ব্যৱস্থাত তুলাও জ্যোতিষবিজ্ঞানৰ ৰাশি, তুলা ৰাশি (জ্যোতিষ)ৰ সৈতে মিল খায়।<ref>{{cite book|author=Bangalore V. Raman|title=Studies in Jaimini Astrology|url=https://books.google.com/books?id=gW2DIFHrxfgC |year=2003|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1397-7|pages=10–19}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ]] gku7wri58grv5f4308k5mpwlayeflzk 0 139812 647725 639325 2026-10-25T21:40:57Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647725 wikitext text/x-wiki '''বৃশ্চিক''', যাক বৃচ্চিক বা বৃষিক বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতীয় [[সৌৰ পঞ্জিকা]]ৰ এটা মাহ।<ref name="Lochtefeld2002p355"/><ref name=sewell5>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/5 5]–11, 23–29}}</ref> ই বৃশ্চিক ৰাশিৰ সৈতে মিলে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত নৱেম্বৰৰ পিছৰ অৰ্ধেক আৰু ডিচেম্বৰৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে প্ৰায় ওপৰাওপৰি হৈ সোমাই থাকে।<ref name="Lochtefeld2002p355"/> বৈদিক গ্ৰন্থত বৃশ্চিক মাহক উৰ্জা (IAST: Ūrja) বুলি কোৱা হয়, যাৰ লগত এগৰাকী নাৰী দেৱীকো উৰ্জা বুলি কোৱা হয় যদিও এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref> হিন্দু ''লুনিছ’লাৰ কেলেণ্ডাৰ''ত বৃশ্চিক সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ [[অগ্ৰহায়ন|আগহানা]] বা [[অগ্ৰহায়ন |মাংছিৰ]]ৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়।<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291–293}}</ref><ref name=sewell10/> ভাৰত উপমহাদেশত শৰৎকালৰ অন্ত আৰু শীতকালৰ আৰম্ভণি বৃশ্চিকত হয় আৰু ইয়াৰ আগত সৌৰ মাহ [[তুলা (মাহ)|তুলা]] আৰু পিছত সৌৰ মাহ [[ধনু (মাহ)|ধনু]]।<ref name=sewell5/> তামিল হিন্দু পঞ্জিকাত বৃশ্চিক মাহক কাৰ্তিগাই বুলি কোৱা হয়।<ref name="Lochtefeld2002p355">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|page=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/355 355]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/355}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহৰ হিচাপত বৃশ্চিকৰ সময়সীমাৰ বিষয়ে ভিন্নতা আছে, ঠিক আন মাহৰ দৰেই। উদাহৰণস্বৰূপে, সূৰ্য সিদ্ধান্তত বৃশ্চিকৰ সময় ২৯ দিন, ১১ ঘণ্টা, ৪৬ মিনিট আৰু ০ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10/> ইয়াৰ বিপৰীতে আৰ্য সিদ্ধান্তই বৃশ্চিক মাহৰ সময় ২৯ দিন, ১২ ঘণ্টা, ১২ মিনিট আৰু ২৪ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰিছে।<ref name=sewell10>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/10 10]–11}}</ref> দক্ষিণ এছিয়াৰ এপিগ্ৰাফিক অধ্যয়নত ভাৰতীয় সৌৰ মাহৰ নামসমূহ উল্লেখযোগ্য। উদাহৰণস্বৰূপে, বৃশ্চিক মাহ, অন্যান্য সৌৰ মাহৰ লগতে মধ্যযুগীয় যুগৰ মন্দিৰত লিপিবদ্ধ পোৱা যায়। [[চোল সাম্ৰাজ্য]]ৰ স্মৃতিসৌধত আন মাহবোৰৰ লগতে বৃশ্চিক মাহটোও খোদিত কৰা দেখা যায়।<ref>{{cite book|author=E Hultzsch|title=Epigraphia Indica|url= https://books.google.com/books?id=MxE9AAAAYAAJ&pg=PA277|year= 1906|publisher=Education Society Press|pages=269, 279–280}}</ref> ভাৰতীয় ৰাশিফল ​​ব্যৱস্থাত বৃশ্চিকও জ্যোতিষবিজ্ঞানৰ ৰাশি, যিটো বৃশ্চিক ৰাশি (জ্যোতিষ)ৰ সৈতে মিল আছে।<ref>{{cite book|author=Bangalore V. Raman|title=Studies in Jaimini Astrology|url=https://books.google.com/books?id=gW2DIFHrxfgC |year=2003|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1397-7|pages=10–19}}</ref> [[মংগল গ্ৰহ]]ৰ বাবেও [[ডাৰিয়ান পঞ্জিকা]]ৰ চৌব্বিছতম মাহ, যেতিয়া [[সূৰ্য]]ই [[মংগল গ্ৰহ]]ৰপৰা দেখাৰ দৰে অফিউচাছ নক্ষত্ৰমণ্ডলৰ পশ্চিম খণ্ড অতিক্ৰম কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ]] 7cfdsli6810zje1noj4ilb1356juz94 0 139813 647820 639341 2026-10-26T00:54:32Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647820 wikitext text/x-wiki '''ধনু''', ধনুস বা ধনুৰ্মাস (धनुर्मास) হিন্দু পঞ্জিকা, মালয়ালম পঞ্জিকা আৰু অন্যান্যৰ এটা মাহ।<ref name="Lochtefeld2002p425"/><ref name=sewell5>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://books.google.com/books?id=Q8MiAQAAMAAJ |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=5–11, 23–29}}</ref> ই ধনু ৰাশিৰ সৈতে মিলে আৰু [[গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী|গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ]]ত ডিচেম্বৰৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু জানুৱাৰী মাহৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে দুয়োটা মাহত পৰে।<ref name="Lochtefeld2002p425"/> ==অন্য নাম== বৈদিক গ্ৰন্থত ধনু মাহক সাহা (IAST: Sahas) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref> ধনু সৌৰ মাহটো হিন্দু লুনিসৌৰ কেলেণ্ডাৰত ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ পৌষৰ সৈতে থাকে।<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291–293}}</ref><ref name=sewell10/> ধনুত ভাৰত উপমহাদেশৰ বাবে শীতকাল। ইয়াৰ আগত বৃশ্চিক সৌৰ মাহ আৰু তাৰ পিছত মকৰ সৌৰ মাহ।<ref name=sewell5/> তামিল হিন্দু পঞ্জিকাত ধনু মাহক মাৰ্গজী বুলি কোৱা হয়।<ref name="Lochtefeld2002p425">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=[[The Rosen Publishing Group]]|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/425 425]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/425}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহে ধনুৰ সময়সীমাৰ বিষয়ে হিচাপ-নিকাচৰ ভিন্নতা আছে, ঠিক আন মাহৰ দৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, সূৰ্য সিদ্ধান্তত বৃশ্চিকৰ সময়কাল ২৯ দিন, ৭ ঘণ্টা, ৩৭ মিনিট আৰু ৩৬ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10/> ইয়াৰ বিপৰীতে আৰ্য সিদ্ধান্তই বৃশ্চিকৰ সময় ২৯ দিন, ৮ ঘণ্টা, ২৪ মিনিট আৰু ৪৮ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰিছে।<ref name=sewell10>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://books.google.com/books?id=Q8MiAQAAMAAJ |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=10–11}}</ref> ধনুৰ্মা বা ধনুৰ মাহক ''চাপা মাস, কোদাণ্ড মাস, কৰ্মুকা মাস'' আদি নামেৰেও জনা যায়। সংস্কৃতত চাপা, কোডাণ্ড, কৰ্মুক আদি ধনুষৰ প্ৰতিশব্দ; অৰ্থাৎ ধনু। ই মাৰ্গশিৰা মাহ আৰু তামিল ভাষাত ইয়াক মাৰ্গাঝি মাছাম বুলিও কোৱা হয়। ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই ভাগৱতত কৈছে, ‘মাসনাম মাৰ্গশীৰ্ষোহম’ ... অৰ্থাৎ ‘মাহবোৰৰ মাজত মই মাৰ্গশিৰা’। ধনুৰ্মাসক ''শূন্য মাস'' বুলিও কোৱা হয় কাৰণ ইয়াত সাধাৰণতে ঈশ্বৰীয় আৰু পৱিত্ৰ কাৰ্যৰ বাহিৰে আন কোনো কাম নকৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। ==জ্যোতিষৰ ৰাশি== ধনু ভাৰতীয় ৰাশিফল ​​ব্যৱস্থাত জ্যোতিষৰ ৰাশিও আৰু ইয়াৰ ধনু ৰাশি(জ্যোতিষ)ৰ সৈতে মিল আছে।<ref>{{cite book|author=Bangalore V. Raman|title=Studies in Jaimini Astrology|url=https://books.google.com/books?id=gW2DIFHrxfgC |year=2003|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1397-7|pages=10–19}}</ref> ==ব্যুৎপত্তি আৰু তাৎপৰ্য== এই মাহৰ সময়ছোৱা বিষ্ণুভক্তৰ বাবে অতিশয় শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়। পুৰণি হিন্দু শাস্ত্ৰই এই মাহটো পৃথক কৰি ৰাখিছে যাতে সম্পূৰ্ণৰূপে ভক্তিমূলক কাম-কাজৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। এই মাহত অন্যান্য অভক্তিমূলক কাম-কাজ (যেনে বিয়া, সম্পত্তি ক্ৰয় আদি) নিষিদ্ধ কৰা হৈছে যাতে কোনো ধৰণৰ অন্যমনস্কতা নোহোৱাকৈ কেৱল ঈশ্বৰৰ পূজাৰ প্ৰতি মনোযোগ দিব পাৰি। দক্ষিণ ভাৰতত বিশেষকৈ ধনুৰ মাহৰ সময়ত পতিত বৈকুণ্ঠ একাদশীয়ে হাজাৰ হাজাৰ ভক্তক আকৰ্ষণ কৰে। এই সময়ছোৱাত মন্দিৰসমূহে বিশেষ পূজা অনুষ্ঠিত কৰে। শ্ৰীকৃষ্ণই ভাগৱত, কৈছে मासानां मार्गशीर्षोहम्। ১০.৩৫। এবছৰৰ ভিতৰত বিভিন্ন মাহৰ মাজত মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত অধিক প্ৰকাশ পাওঁ। পৰম্পৰা অনুসৰি ধনু মাহত দেৱতাসকলে ৰাতিপুৱাই সাৰ পায়। সূৰ্য উদয়ৰ ডেৰ ঘণ্টা আগৰ "ব্ৰাহ্ম মুহূৰ্ত"ৰ শুভ কালত শ্ৰীমহা বিষ্ণুৰ প্ৰতি বিশেষ প্ৰাৰ্থনা কৰে। এই মাহত ভক্তসকলে অতি সোনকালে ভগৱানৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰে। বিষ্ণুৰ পূজা কৰাৰ বাবে ধনুৰ্মা মাহক অতি বিশেষ মাহ বুলি গণ্য কৰা হয়। ''ধনুৰ্মাস ফল শ্ৰুতিঃ'' এই শুভ কালত বিষ্ণুক এদিনতে পূজা কৰাটো ১০০০ বছৰ ভক্তিৰে বিষ্ণুক পূজা কৰাৰ সমান। এই মাহত ৰাতিপুৱা বুৰ মাৰি গা ধোৱাৰ বাবে ওচৰৰ হ্ৰদ, নদী আদিৰফালে লোৱা প্ৰতিটো খোজে অশ্বমেধযজ্ঞ কৰাৰ সমান পুণ্যৰ সৃষ্টি কৰে। এই সময়ছোৱাত সূৰ্য ধনু ৰাশিত বা "धनुই"ত থাকে,<ref>{{cite book|last=Jackson|first=A. M. T|title= Folk Lore Notes|year=2007|pages= ix}}</ref> সূৰ্য ধনু ৰাশিৰপৰা মকৰ ৰাশিলৈ যোৱা সময়ছোৱা বা "মক্ৰেৰা" ভাৰতত কাঙালৰ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Andhra Pradesh|publisher=Andhra Pradesh (India) Department of Information and Public Relations|year=1969|volume=13|pages=45}}</ref> এই সময়ছোৱাত প্ৰাপ্য দৰিদ্ৰ আৰু ব্ৰাহ্মণক খুৱাই বা দান দিলে অৰ্থাৎ পুণ্যক অতিশয় পুণ্য প্ৰদান কৰা হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Chalapati Rao|first=Gudlavalleti Venkata|title=Sri Venkatachala, its glory|publisher=Tirumalai-Tirupati Devasthanam|year=1983|pages=83}}</ref> ==অন্যান্য ব্যৱহাৰ== মংগল গ্ৰহৰ বাবেও ধনুছ হৈছে ডাৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত দ্বিতীয় মাহ, যেতিয়া মংগল গ্ৰহৰপৰা দেখাৰ দৰে সূৰ্য্যই ধনু নক্ষত্ৰৰ পূব খণ্ড অতিক্ৰম কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ]] qrnawohf9kx7oi7v0qwfnqq2jb7qnt4 0 139816 647780 639976 2026-10-26T00:01:06Z InternetArchiveBot 29706 Add 6 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647780 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনত ক্ষুদ্ৰাকৃতি গছ আৰু প্ৰাকৃতিক দৃশ্য সৃষ্টিৰ শিল্প}} {{Infobox Chinese |title='''''পেনজিং''''' |pic=BonsaiTridentMaple.jpg |piccap=ৱাশ্বিংটন, ডি.চি.ৰ National Bonsai and Penjing Museum ত প্ৰদৰ্শিত শিলাৰ ওপৰত শিপা বিস্তাৰ কৰা শৈলীৰ পেনজিং |c=盆景 |l=ট্ৰে-দৃশ্য |p=pénjǐng |bpmf=ㄆㄣˊ ㄐㄧㄥˇ |w=p'ên² ching³ |j=pun⁴ging² |poj=phûn-kéng |tl=phûn-kíng |c2=盆栽 |l2=ট্ৰেত খেতি |p2=pénzāi |bpmf2=ㄆㄣˊ ㄗㄞ |j2=pun⁴zoi¹ |poj2=phûn-chai |tl2=phûn-tsai |w2=p'ên² tsai }} '''''পেনজিং''''' , যাক '''''পেনজাই''''' বুলিও কোৱা হয়। এই শিল্প হৈছে চীনৰ প্ৰাচীন শিল্প, য'ত কলাত্মকভাৱে আকৃতি দিয়া [[গছ]], অন্যান্য [[উদ্ভিদ]] আৰু প্ৰাকৃতিক দৃশ্য ক্ষুদ্ৰাকৃতিত উপস্থাপন কৰা হয়। পেনজিং সাধাৰণতে তিনিটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হয়:<ref name="Penjing: The Chinese Art of Bonsai">{{cite book | author = Zhao Qingquan | title= Penjing: The Chinese Art of Bonsai | publisher = Shanghai Press and Publishing Development Company | year = 2012 | page = 11 }}</ref> * '''শ্বু-মু পেনজিং''': বৃক্ষ পেনজিং ইয়াত এটা বা ততোধিক গছ আৰু ঐচ্ছিকভাৱে অন্যান্য উদ্ভিদক পাত্ৰত উপস্থাপন কৰা হয়। গঠনটোৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ সৃষ্টিকৰ্তাই ডাল কটা, ছাঁটনি আৰু তাঁৰেৰে বান্ধি আকৃতি দিয়ে। * '''ছানছুই পেনজিং''' : প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ পেনজিং বাছনি আৰু আকৃতি দিয়া শিলৰ সহায়ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য সৃষ্টি কৰা হয়। শিলবোৰ সাধাৰণতে পানীৰ সংস্পৰ্শত পাত্ৰত স্থাপন কৰা হয় আৰু দৃশ্যটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সৰু জীৱন্ত উদ্ভিদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। * '''ছুইহান পেনজিং ''': জল-স্থল পেনজিং প্ৰথম দুটা শৈলীৰ সমন্বিত ৰূপ। ইয়াত ক্ষুদ্ৰ গছৰ লগতে ঐচ্ছিকভাৱে ক্ষুদ্ৰ মানুহৰ মূৰ্তি আৰু স্থাপত্য-গঠন ব্যৱহাৰ কৰি এখন প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ বিশদ ৰূপ দিয়া হয়। চীনা সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই শিল্পই আন সংস্কৃতিতো প্ৰভাৱ পেলায় আৰু [[জাপান]]ত [[বনছাই]] আৰু ছাইকে, তথা ভিয়েটনামত হন নন বো নামৰ ক্ষুদ্ৰ জীৱন্ত প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ বিকাশত অৰিহণা যোগায়। সাধাৰণভাৱে ক'বলৈ গ'লে, বৃক্ষ-ভিত্তিক পিনইন পেনজিংৰ গছৰ আকৃতিৰ ক্ষেত্ৰত বনছাইতকৈ তকৈ অধিক স্বাধীনতা থাকে আৰু উজ্জ্বল ৰঙৰ তথা সৃষ্টিশীল আকৃতিৰ পাত্ৰত ৰোপণ কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে বনছাই সাধাৰণতে অধিক সৰল আকৃতিৰ, তুলনামূলকভাৱে ডাঙৰ কাণ্ডযুক্ত আৰু কম উচ্চতাৰ, সৰল ৰেখাৰ, মৃদু ৰঙৰ পাত্ৰত ৰোপণ কৰা হয়। ছাইকেতো পিনইন পেনজিঙৰ জল-স্থল শৈলীৰ দৰে পাত্ৰত জীৱন্ত প্ৰাকৃতিক দৃশ্য সৃষ্টি কৰা হয়, কিন্তু জীৱন্ত দৃশ্য সজাবলৈ ক্ষুদ্ৰ মূৰ্তি ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ভিয়েটনামৰ হন নন বোতত সাধাৰণতে পানীৰ সংস্পৰ্শত দ্বীপ আৰু পৰ্বতৰ দৃশ্য উপস্থাপন কৰা হয় আৰু জীৱন্ত গছ তথা অন্যান্য উদ্ভিদেৰে সজোৱা হয়। জল-স্থল পিনইন পেনজিংৰ দৰে হন নন বোতো ক্ষুদ্ৰ মানুহৰ মূৰ্তি, যান-বাহন আৰু স্থাপত্য-গঠন থাকিব পাৰে। এছিয়াৰ বাহিৰৰ কিছুমান শিল্পীয়ে পৰম্পৰাগত শৈলী আৰু প্ৰদৰ্শন-পদ্ধতি কঠোৰভাৱে অনুসৰণ নকৰি স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু পাত্ৰৰ সামগ্ৰীৰ সম্ভাৱনা অন্বেষণ কৰাৰ ফলত এই পৰম্পৰাগত ৰূপসমূহৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কিছুমান ক্ষেত্ৰত অস্পষ্ট হৈ পৰিছে। == ইতিহাস == [[File:WuhanPenjing1.jpg|thumb|220px|চীনৰ উহানৰ ৰক এণ্ড পেনজিং মিউজিয়ামত পেনজিং]] ধ্ৰুপদী চীনা উদ্যান সমূহত প্ৰায়ে পেনজিং নামেৰে জনাজাত ক্ষুদ্ৰ গছ আৰু শিলৰ সমন্বয় দেখা যায়। সাৱধানে ছাঁটনি কৰা গছ আৰু শিলৰ এই সৃষ্টিসমূহ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ ক্ষুদ্ৰ ৰূপ। এইবোৰক কেতিয়াবা জীৱন্ত ভাস্কৰ্য বা ত্ৰিমাত্ৰিক কবিতা বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ কলাত্মক বিন্যাসে প্ৰকৃতিৰ সাৰাংশ ধৰি ৰাখে আৰু সাধাৰণ টাবত ৰোৱা উদ্ভিদৰপৰা ইয়াক পৃথক কৰে। === উপাদানসমূহৰ উৎপত্তি === ''পেন'' নামেৰে জনাজাত-পাত্ৰটোৰ উৎপত্তি নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ চীনত ইয়াংছাও সংস্কৃতিৰ সময়ত হৈছিল। তেতিয়া ই ভৰিযুক্ত অগভীৰ মাটিৰ পাত্ৰ আছিল। পিছলৈ শাং আৰু ঝৌ ৰাজবংশৰ সময়ত ৰাজদৰবাৰৰ অনুষ্ঠান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত ব্যৱহাৰৰ বাবে ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ হিচাপেও ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/BigPicture/Pen.html |title=pen, the origins of the shallow tray |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাত বিদেশী বাণিজ্যৰ জৰিয়তে নতুন সুগন্ধি উদ্ভিদ চীনলৈ অহাৰ পাছত এক বিশেষ ধূপদানী নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="Chinese Pottery of the Han Dynasty">{{cite book | author= Laufer, Berthold | title= Chinese Pottery of the Han Dynasty | publisher= E.J. Brill, Ltd. | year=1909 }}</ref> ''ব’শানলু'' (''boshanlu'') নামৰ এই পাত্ৰটোৰ ওপৰৰ ঢাকনিখন পৱিত্ৰ পৰ্বত বা দ্বীপৰ আকৃতিৰ আছিল, যেনে পেংলাই পৰ্বত। সেই সময়ত এই স্থানসমূহক লৈ প্ৰচলিত ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ প্ৰতিফলন হিচাপে পাহাৰৰ ঢালত পৌৰাণিক ব্যক্তি আৰু জীৱ-জন্তুৰ ছবি থাকিছিল। ''পেন'' পাত্ৰৰ সৰু ৰূপ কেতিয়াবা তলত ৰাখি গৰম অঙঠা সংগ্ৰহ কৰা বা পানীৰে ভৰাই পৱিত্ৰ পৰ্বত বা দ্বীপসমূহ যি সাগৰৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, তাৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমে ব্ৰঞ্জ, মৃৎশিল্প বা টেল্ক শিলাৰে নিৰ্মিত এই সামগ্ৰীসমূহৰ পিছৰ কিছুমান ৰূপত এনে শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যিবোৰ কেতিয়াবা শেলাই আৰু লাইকেনেৰে আংশিকভাৱে আবৃত থাকি ক্ষুদ্ৰ দৃশ্যটোক অধিক বাস্তৱসন্মত কৰি তুলিছিল।<ref name="The World in Miniature">{{cite book | author= Stein, Rolf A. | title= The World in Miniature | url= https://archive.org/details/worldinminiature00stei | url-access= registration | publisher= Stanford University Press | year=1990 | page=[https://archive.org/details/worldinminiature00stei/page/41 41] | isbn= 978-0-8047-1674-1 }}</ref> কমেও খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰপৰাই (Daoist)দাওবাদী ৰহস্যবাদত যাদুকৰী স্থানসমূহৰ ক্ষুদ্ৰ ৰূপ পুনৰ সৃষ্টি কৰি সেই স্থানৰ গুণ বৃদ্ধি কৰাৰ ধাৰণা আছিল। খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ মাজভাগৰ পিছত ভাৰতৰপৰা চীনলৈ অহা [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ বিভিন্ন শাখাত ধ্যান-চৰ্চাৰ ''ধ্যান'' পদ্ধতি আছিল। সংস্কৃত গ্ৰন্থৰ অনুবাদত কেতিয়াবা দাওবাদী পৰিভাষা ব্যৱহাৰ কৰি অশাৰীৰিক ধাৰণাসমূহ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। একে সময়তে ফুলেৰে বেদী সজোৱাৰ প্ৰথা প্ৰৱৰ্তিত হয় আৰু ফুলৰ নক্সা চীনা শিল্পৰ এক প্ৰধান উপাদান হৈ পৰে। প্ৰায় পাঁচ শতিকাৰ পিছত ছান বৌদ্ধধৰ্মৰ বিকাশ ঘটে, য'ত ভাৰতীয় ''ধ্যান'' বৌদ্ধ শিক্ষাৰ সৈতে স্থানীয় চীনা দাওবাদৰ সমন্বয় ঘটিছিল। অন্য বৌদ্ধ শাখাসমূহ অধিক কঠোৰ আনুষ্ঠানিকতাৰ দিশে যোৱাৰ সময়তো ছান বৌদ্ধধৰ্মে অধিক সক্ৰিয় আৰু জীৱন্ত মনোভাব বজাই ৰাখিছিল।<ref name="China, A Short Cultural History">{{cite book | author= Fitzgerald, C.P. | title= China, A Short Cultural History | publisher= Westview Press | year=1985 | page=283 }}</ref> === প্ৰাৰম্ভিক ৰূপ === কমেও তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা চলি অহা কিছুমান কিংবদন্তিত দাওবাদী ব্যক্তিয়ে সমগ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যক সৰু পাত্ৰৰ আকাৰলৈ সংকুচিত কৰিব পৰা ক্ষমতা লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/BigPicture/FeiJiangfang.html |title=Fei Jiang-Fang |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> কিন্তু টাং ৰাজবংশৰ সময়লৈকে ক্ষুদ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ লিখিত বিৱৰণ পোৱা নাযায়। সেই সময়ৰ তথ্যই এই কলাৰ যথেষ্ট বিকশিত ৰূপৰ কথা প্ৰকাশ কৰে; তেতিয়া ইয়াক "পুনছাই" নামেৰে জনা গৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.bonsaiempire.com#Courtiers |title=Penjing and its predecessor Punsai history |publisher=Bonsaiempire.com |access-date=2009-11-21}}</ref> সেয়ে ক্ষুদ্ৰাকৃতিৰ গছৰ দৃশ্য সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰথা ইয়াৰ আগতেই চীনত অথবা বাহিৰৰ কোনো ৰূপৰপৰা চীনলৈ অহা পদ্ধতি হিচাপে চলি আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref name="The World in Miniature"/> [[File:Tang dynasty penzai.JPG|thumb|right|ঝাংহুৱাই ৰাজকুমাৰৰ সমাধিৰ (খ্ৰীষ্টীয় ৭০৬) দেৱালচিত্ৰ; ট্ৰেত শিলগুটি আৰু ক্ষুদ্ৰ ফলৰ গছ লৈ যোৱা এজন ব্যক্তিৰ ছবি]] আটাইতকৈ পুৰণি বুলি জনাজাত চিত্ৰটো ৭০৬ চনৰ আৰু ছিয়ানলিং সমাধিক্ষেত্ৰৰ ঝাংহুৱাই ৰাজকুমাৰৰ সমাধিৰ এটা কৰিডৰৰ দেৱালত অংকিত।<ref>{{cite book | last=Hu | first=Yunhua | title=Chinese penjing: Miniature trees and landscapes | year=1987 | publisher=Timber Press | location=Portland | isbn=978-0-88192-083-3 | page=128}}</ref><ref name=phbon/> ১৯৭২ চনত উদ্ধাৰ কৰা এই দেৱালচিত্ৰত দুগৰাকী পৰিচাৰিকাই ক্ষুদ্ৰ শিলৰ দৃশ্য আৰু ফলৰ গছ থকা পেনজিং কঢ়িয়াই নিয়া দেখা যায়।<ref name=phbon>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/Paintings/Chinato960.html#Courtiers |title=Dwarf Potted Trees in Paintings, Scrolls and Woodblock Prints |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> আটাইতকৈ মূল্যৱান প্ৰাৰম্ভিক গছসমূহ বনৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই গছবোৰত পাক, গাঁঠি আৰু বিভিন্ন বিকৃতি আছিল। কাঠ বা আন সাধাৰণ কামত ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযোগী নোহোৱাৰ বাবে এইবোৰক পৱিত্ৰ আৰু বিশেষ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এনে স্বাভাৱিকভাৱে বামন গছক মানুহৰ প্ৰভাৱৰপৰা আঁতৰত থকা পুৰণি উৎসৰ বাবে বিশেষ শক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ বুলি ধৰা হৈছিল। ক্ষুদ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য সৃষ্টিৰ ওপৰত ছান বৌদ্ধধৰ্মৰ দৃষ্টিভংগীৰো প্ৰভাৱ পৰিছিল। সভ্যতাৰ ওচৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰিব পৰা সৰু আৰু কম বয়সীয়া উদ্ভিদো বাছনি কৰা হৈছিল, যদিহে সেইবোৰ পাহাৰৰ পুৰণি গছৰ দৰে ৰুক্ষ ৰূপৰ আছিল। এই গছসমূহৰ কাণ্ড, শিপা আৰু ডালৰ আকাৰ, গঠন আৰু আকৃতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি বয়সৰ ভাব সৃষ্টি কৰা উদ্যানবিদ্যাৰ কৌশল ক্ৰমে বিকশিত হয়।<ref name="The World in Miniature2">Stein, p. 104</ref> টাং যুগৰপৰা বিভিন্ন কবি আৰু প্ৰবন্ধকাৰে টাবত ৰোৱা বামন গছৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। প্ৰায় ১২৭৬ চনৰ এটা সজ্জাগত বৃক্ষ-ব্যৱসায়ী গোষ্ঠীয়ে ছুজৌৰ ৰেস্তোৰাঁসমূহৰ বাবে বামন গছ যোগান ধৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref name="Daily Life in China on the Eve of the Mongol Invasion 1250-1276">{{cite book | author= Gernet, Jacques | title= Daily Life in China on the Eve of the Mongol Invasion 1250-1276 | url= https://archive.org/details/dailylifeinchina0000gern | publisher= The Macmillan Company | year=1962 | page=[https://archive.org/details/dailylifeinchina0000gern/page/193 193]}}</ref> === জাপানত === ষষ্ঠ শতিকাৰপৰাই চীনৰ মূল ভূ-খণ্ডৰপৰা উভতি অহা জাপানী ৰাজদূত আৰু বৌদ্ধ শিক্ষাৰ্থীসকলে ক্ষুদ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ স্মাৰক লৈ আহিছিল। কিন্তু জাপানত বামন ট্ৰে-দৃশ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি জনাজাত চিত্ৰ ১৩০৯ চনৰ। বিশখন পুথিৰ ''Kasuga-gongen-genki''ৰ পঞ্চম পুথিত এজন ধনী জাপানী ব্যক্তিৰ ঘৰৰ দৃশ্য দেখা যায়, য'ত বাহিৰত কাঠৰ পাতল কামেৰে নিৰ্মিত এখন টেবুলৰ ওপৰত চীনা উৎসৰ অগভীৰ কাঠৰ ট্ৰে আৰু মাটিৰ পাত্ৰত বামন গছ, ঘাঁহ আৰু শিল আছে।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/Paintings/Japanto1600.html#Kasuga |title=Dwarf Potted Trees in Paintings, Scrolls and Woodblock Prints |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> এই সময়লৈ জাপানত ছান বৌদ্ধধৰ্মৰ বিকাশ হৈ জেন নামেৰে পৰিচিত হৈছিল। ইয়াৰ "কঠোৰ সৰলতাত সৌন্দৰ্য"ৰ প্ৰভাৱে জাপানী ক্ষুদ্ৰ টাব-দৃশ্যক একক, আদৰ্শ গছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সহায় কৰিছিল, যি গছক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। [[বনছাই]] পৰম্পৰা চীনা প্ৰথাৰপৰাই উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Taylor|first=Patrick|title=The Oxford companion to the garden|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_e0u1|year=2008|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-955197-2|page=[https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_e0u1/page/53 53]|edition=2nd}}</ref><ref>{{cite book | last=Keswick | first=Maggie | title=In a Chinese Garden: The Art and Architecture of the Dr. Sun Yat-Sen Classical Chinese Garden | url=https://archive.org/details/inchinesegardena0000kesw | year=1991 | publisher= Raincoast Book Dist Ltd. | location=Vancouver | isbn=978-0-9694573-0-5 | page=[https://archive.org/details/inchinesegardena0000kesw/page/59 59] |author2=Oberlander, Judy |author3=Wai, Joe }}</ref> === মধ্যযুগীয় সময় === [[File:Ming-Imperial-Court.jpg|thumb|[[Ming dynasty|মিং]] ৰাজদৰবাৰত মহিলাসকলে পেনজিংৰ যত্ন লোৱা বা তাৰ কাষত থিয় হৈ থকা দৃশ্য]] কমেও ষোড়শ শতিকাৰপৰা ছাংহাইৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত থকা " ড্ৰেগন ফুলৰ বাগিচা " লংহুৱা মন্দিৰৰ দোকানসমূহত পাত্ৰত ক্ষুদ্ৰ গছৰ খেতি কৰা হৈছিল। শতিকাটোৰ শেষলৈকে ছুজৌক পেনজিং কলাৰ শ্ৰেষ্ঠ শিল্পীসকলৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal | author=Hrdlickovi, V.aZ. | title= The Garden of the Dragon Flowers | journal=Bonsai Magazine | year=1989 | volume=28 | page=20 | issue=3}}</ref><ref name="Fruitful Sites, Garden Culture in Ming Dynasty China">{{cite book | author= Clunas, Craig| title= Fruitful Sites, Garden Culture in Ming Dynasty China | url= https://archive.org/details/fruitfulsitesgar0000clun| publisher= Duke University Press | year=1996 | page=[https://archive.org/details/fruitfulsitesgar0000clun/page/100 100] }}</ref> চীন বা মাকাউত পেনজিং সম্পৰ্কে ইংৰাজী ভাষাত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্যবেক্ষণ ১৬৩৭ চনৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/pre1800Refs/Mundy.html|author=Peter Mundy|author-link=Peter Mundy|title=Peter Mundy's 'Smalle Trees' observation |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে মধ্য জিয়াংছু প্ৰদেশৰ য়াংঝৌত পানী আৰু মাটিৰ সমন্বয় থকা দৃশ্য-ভিত্তিক পেনজিং প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Penjing: Worlds of Wonderment">{{cite book | author= Zhao, Qingquan |title= Penjing: Worlds of Wonderment | url= https://archive.org/details/penjingworldsofw0000chao | publisher= Venus Communications, LLC | year=1997 | page=[https://archive.org/details/penjingworldsofw0000chao/page/41 41] }}</ref> === ১৯শ শতিকাৰ === ১৮০৬ চনত কেণ্টনৰ (বৰ্তমান গুৱাংঝৌ ) এটা অতি পুৰণি বামন গছ ছাৰ জোচেফ বেংকছক উপহাৰ দিয়া হয় আৰু পিছত ৰাণী চাৰ্লটৰ পৰিদৰ্শনৰ বাবে উপস্থাপন কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/BigPicture/InEngland.html|title=A Chronology of Dwarf Potted Trees in England |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> এই গছ আৰু দক্ষিণ-পূব চীনত পশ্চিমীয়া লোকসকলে দেখা অধিকাংশ গছ সম্ভৱতঃ কেণ্টনৰ বিখ্যাত ফা-টি উদ্যানৰপৰা আহিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/1800Refs/Abel.html |title='Dwarf Trees' from Dr. Clarke Abel's Book |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> ১৯শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত বিভিন্ন পশ্চিমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি পেনজিংৰ বংশবৃদ্ধিৰ প্ৰধান পদ্ধতি আছিল বায়ু-স্তৰীকৰণ । ইয়াৰ পিছত সাধাৰণতে দুই ফুটৰ ভিতৰত উচ্চতাৰ গছ দুইৰপৰা বিছ বছৰলৈকে লালন-পালন কৰা হৈছিল। এলম আছিল প্ৰধান গছ; ইয়াৰ উপৰি পাইন, জুনিপাৰ, চাইপ্ৰেছ আৰু বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ফল-মূলৰ গছৰ ভিতৰত প্লাম, লগতে পীচ আৰু কমলা, অধিক পছন্দৰ আছিল। ডালবোৰ বাঁহৰ কাঠামো, পেচোৱা সীহৰ ফিতা আৰু লোহা বা পিতলৰ তাঁৰেৰে বেঁকা আৰু আকৃতি দিয়া হৈছিল। কেতিয়াবা ডাল কাটি, পুৰি বা কলমো কৰা হৈছিল। বাকলিৰ কিছুমান অংশত কাটি দিয়া বা মিঠা পদাৰ্থ লগাই উইপোকা আকৰ্ষণ কৰা হৈছিল, যাতে সিহঁতে কাঠৰ পৃষ্ঠভাগ খহটা কৰি তোলে বা মিঠা কৰা ভিতৰৰ কাঠ খাই পেলায়। শেলাই বা লাইকেৰে আবৃত শিলো এই ৰচনাসমূহৰ সাধাৰণ উপাদান আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/1800Refs/Livingstone.html|title='Dwarf Trees' from John Livingstone's Letters to the Horticultural Society |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-09}}</ref> চীনৰ পেনজিং থকা আটাইতকৈ পুৰণি বুলি জনাজাত আলোকচিত্ৰ প্ৰায় ১৮৬৮ চনত ফটোগ্ৰাফাৰ জন থমছনে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/1800Refs/Thomson.html|title=Earliest Known Photograph of Dwarfed Potted Trees in China |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-06}}</ref> গুৱাংঝৌৰ ওচৰৰ হেনান দ্বীপৰ হৈ টং মঠৰ বাগিছাত থকা সংগ্ৰহটোৱে তেওঁক বিশেষভাৱে মুগ্ধ কৰিছিল।<ref>{{citation |last=Thomson |first=John |title=Illustrations of China and Its People: A Series of Two Hundred Photographs with Letterpress Descriptive of the Places and People Represented, ''Vol. I'' |date=1874 |publisher=Sampson Low, Marston, Low, & Searle |url=http://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3440998?image_id=1128672 |location=London |at=Honam Temple, Canton }}.</ref> সেই বছৰতে চীনৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বামন গছ আৰু উদ্ভিদৰ এটা সংগ্ৰহ ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্কতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.magiminiland.org/1800Refs/BDE1868.html|title=Dwarf Plants from Brooklyn Daily Eagle |publisher=Pyramid Dancer |access-date=2009-10-06}}</ref> আমেৰিকাত চীনা বৰ্হিষ্কাৰ আইনৰ দৰে নীতিয়ে জাপানী বনছাইক আমেৰিকানসকলৰ মাজত অধিক পৰিচিত কৰি তুলিছিল। ফলত পৰৱৰ্তী কেইবাদশকলৈ চীনা ক্ষুদ্ৰ গছৰ ৰূপতকৈ জাপানী ৰূপৰ বিষয়ে জ্ঞান অধিক প্ৰচলিত হৈ পৰে।<ref name="Mutual Images, Essays in American-Japanese Relations">{{cite book | editor= Iriye, Akira| title= Mutual Images, Essays in American-Japanese Relations | publisher= Harvard University Press | year=1975 }}</ref> ১৯শ শতিকাৰ শেষৰফালে দক্ষিণ-পূব চীনত লিংনান বা কেণ্টনিজ "কাটি-ছাটি বৃদ্ধি কৰা " শৈলীৰ বিকাশ ঘটে। দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় গছ আৰু জোপোহা উদ্ভিদক এই কৌশলৰ সহায়ত তুলনামূলকভাৱে সহজে আৰু দ্ৰুতভাৱে আকৃতি দিব পৰা গৈছিল।<ref name="Man Lung Garden Artistic Pot Plants">{{cite book | author= Wu, Yee-Sun| title= Man Lung Garden Artistic Pot Plants | publisher=Wing-Lung Bank Ltd. | year=1969 | page=63 }}</ref> === ২০-২১শ শতিকা === ১৯৫৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত ছাংহাইৰ লংহুৱা নাৰ্চাৰীত পেনজিংৰ ধ্ৰুপদী তত্ত্ব আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন ব্যাৱহাৰিক দিশ শিকোৱা হৈছিল। এজন শিক্ষাৰ্থী-মালীয়ে সম্পূৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিবলৈ দহ বছৰ পৰ্যন্ত সময় লাগিব পাৰিছিল।<ref name="Forestry in Communist China">{{cite book | author= Richardson, S.D. | title= Forestry in Communist China | publisher=The Johns Hopkins Press | year=1966 | page=75 }}</ref> ১৯৬০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে বিশেষজ্ঞসকলে পেনজিংৰ প্ৰায় ৬০টা আঞ্চলিক ৰূপ পৃথক কৰিব পাৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="Forestry in Communist China2">{{cite book | author= Richardson, S.D. | title= Forestry in Communist China | publisher=The Johns Hopkins Press | year=1966 | page=155 }}</ref> ইয়াৰে কিছুমান ৰূপ অন্ততঃ ১৬শ শতিকাৰপৰাই চলি আহিছিল।<ref>{{cite journal | author= Albert, Karen | title= Chinese Penjing Artist Visits America | journal=Bonsai Magazine| year=1992| volume=31 | page=13 | issue=4}}</ref> সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ (মে' ১৯৬৬–এপ্ৰিল ১৯৬৯) সময়ত তুলনামূলকভাৱে সৰু এটা প্ৰভাৱ আছিল যে চীনৰ মূল ভূ-খণ্ডত, বিশেষকৈ বেইজিঙৰ ওচৰত, বহু পেনজিং সংগ্ৰহ ক্ষতিগ্ৰস্ত বা অৱহেলিত হৈছিল। ইয়াক বুৰ্জোৱা আমোদ-প্ৰমোদ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। বহু পেনজিং শিল্পীয়ে, যিসকলৰ বয়স ষাঠি বা সত্তৰৰ ঘৰত আছিল, সামাজিকভাৱে গ্ৰহণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা কাম কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল; তেওঁলোকৰ কিছুমানক ধান খেতিৰ বাবে পথাৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল। অৱশ্যে চীনৰ পূব আৰু দক্ষিণৰ আন অঞ্চলত পেনজিংসমূহ সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহ কৰি ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite journal | author=Davis, Rosalie H. | title= A Gift From the East| journal=Horticulture|date=August 1987 | page=51}}</ref><ref name="Fukumoto, David W. 1981 70">{{cite journal | author=Fukumoto, David W. | title= China: Stepping Back Into Bonsai's Past | journal=ABS Bonsai Journal| year=1981 | volume=15 | page=70 | issue=3}}</ref><ref name="Fukumoto, David W. 2002 33">{{cite journal | author=Fukumoto, David W. | title= Yee-Sun Wu: The Spirit of Man Lung Penjing! | journal=Bonsai Magazine| year=2002 | volume=41 | page=33 | issue=4}}</ref> উ ইয়ি-ছুন (১৯০৫–২০০৫), তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পেনজিং শিল্পী আৰু লিংনান শৈলীৰ প্ৰতিষ্ঠাতাৰ নাতি, ১৯৬৮ চনত হংকঙত লিউ ফেই ইয়াটৰ সৈতে মিলি শৈল্পিক টাবত ৰোপণ কৰা গছৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰে। এই প্ৰদৰ্শনীত ১৯৪৯ চনৰ চীনা কমিউনিষ্ট বিপ্লৱৰ পিছত মূল ভূ-খণ্ড চীনৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা বা সংৰক্ষিত হৈ থকা পৰম্পৰাগত অভিজাত পেনজিং প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। উৰ '' মেন লুং গাৰ্ডেন আৰ্টিষ্টিক পট প্লাণ্টছ'' নামৰ চীনা-ইংৰাজী গ্ৰন্থৰ দুটা সংস্কৰণে পশ্চিমীয়া বিশ্বত তেতিয়ালৈকে মূলতঃ পৰিচিত জাপানী বনছাইৰ পুৰণি চীনা ৰূপটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Fukumoto, David W. 2002 33"/> ১৯৭৮ চনত কেণ্টনত ইউক ছুই য়ুৱেন পেনজাই প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হয়। দহ বছৰৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এইখনেই প্ৰথমখন ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শনী আছিল আৰু এখন ৰাজহুৱা উদ্যানত ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ প্ৰায় ২৫০টা পেনজিং প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। পুৰণি পাত্ৰো প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name="Bonsai: Its Art, Science, History and Philosophy">{{cite book | author= Koreshoff, Deborah R. | title=Bonsai: Its Art, Science, History and Philosophy | url= https://archive.org/details/bonsaiitsartscie0000kore | publisher=Timber Press, Inc. | year=1984 | page=[https://archive.org/details/bonsaiitsartscie0000kore/page/6 6] | isbn=0-88192-389-3 }}</ref> সেই বছৰতে [[Shanghai Botanical Garden|ছাংহাই উদ্ভিদ উদ্যান]] মুকলি হয় আৰু তাত স্থায়ীভাৱে ৩,০০০টা পেনজিং প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name="bonsai-wbff.org">{{cite web|url=http://www.bonsai-wbff.org/rchina.shtml|last=Su|first=Prof. Xuehen|title=The Organization and Activity of Penjing in China|work=World Bonsai Friendship Federation|access-date=2004-05-31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040605044837/http://www.bonsai-wbff.org/rchina.shtml|archive-date=2004-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040605044837/http://www.bonsai-wbff.org/rchina.shtml|archivedate=2004-06-05|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী বছৰ বেইজিঙত প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় পেনজিং প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হয়, য'ত ১৩খন প্ৰদেশ, নগৰ আৰু স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰপৰা ১,১০০ৰো অধিক নমুনা প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Hu |first= Yun-hua |editor=Ted T. Tsukiyama |editor-link=Ted T. Tsukiyama |chapter=Bonsai in China |title=Bonsai of the World, Book I |publisher= World Bonsai Friendship Federation |location=Japan | year=1993 | pages=82, 83}}</ref> [[File:Penjing garden - Wuhou Shrine - Chengdu, China - DSC05427.jpg|thumb|ছেংদুৰ উহৌ মন্দিৰত পেনজিং উদ্যান, ২০১৫]] ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত হাংঝৌ ফুল নাৰ্চাৰীৰ এটা বিভাগ পেনজিংৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট আছিল। তাত পূৰ্বে অৱহেলিত ১,৫০০ৰো অধিক পুৰণি নমুনা সংৰক্ষণ আৰু পুনৰ আকৃতি দিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক কাম চলি আছিল। চীনত স্থিৰতা আৰু মানুহৰ জীৱন-যাপনৰ উন্নতিৰ লগে লগে পেনজিং শিল্প পুনৰ ব্যাপক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ইয়াৰ বিকাশ বিশেষকৈ জিয়াংছু, ঝেজিয়াং, ফুজিয়ান, গুৱাংডং আৰু ছাংহাইৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহত অধিক দেখা যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত ভালসংখ্যক ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত সংগ্ৰহ গঢ় লৈ উঠে; ব্যক্তিগত সংগ্ৰহত কেতিয়াবা কেইশৰপৰা কেইহাজাৰলৈকে নমুনা থাকিছিল।{{citation needed|date=March 2023}} ১৯৮১ চনৰ শেষৰফালে চীন ফুল আৰু পেনজিং সংস্থ গঠন কৰা হয় আৰু সাত বছৰৰ পাছত চীন পেনজিং শিল্পী সংস্থা গঠন কৰা হয়।<ref name="bonsai-wbff.org"/> হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ে ২০০০ চনত চীনা ঐতিহ্যৰ পেনজিংৰ প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে মেন লাং বাগিছা মুকলি কৰে। প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ব' কেম্পাছত অস্থায়ীভাৱে স্থাপন কৰা এই উদ্যানখন ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত হো চিন হাং কেম্পাছৰ কাম শ্বিং পথৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত স্থায়ী স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.hkbu.edu.hk/~cpro/enews2005/20050224a.htm |title=HKBU's unique Penjing garden opens to public |publisher=Hong Kong Baptist University |access-date=2009-10-09 |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220140906/http://www.hkbu.edu.hk/~cpro/enews2005/20050224a.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120220140906/http://www.hkbu.edu.hk/~cpro/enews2005/20050224a.htm |archivedate=2012-02-20 |deadurl=yes }}</ref> == নান্দনিকতা == [[File:Vorticella nebulifera penjing JB.jpg|thumb|left|150px|শিলাময় প্ৰাকৃতিক দৃশ্যত গছৰ বৈপৰীত্য উপস্থাপন কৰা পেনজিং শৈলী]] কৃত্ৰিমভাৱে বামন কৰা গছ আৰু জোপোহা উদ্ভিদ বিশেষ ট্ৰে বা পাত্ৰত ৰোপণ কৰি এই দৃশ্যসমূহ সৃষ্টি কৰা হয়। পাত্ৰসমূহ প্ৰায়ে অলংকৃত খোদিত কাঠৰ ষ্টেণ্ডৰ ওপৰত ৰখা হয়। দৃশ্যটোক উপযুক্ত মাত্ৰা প্ৰদান কৰিবলৈ শিল, ক্ষুদ্ৰ মাটিৰ স্থাপত্য-গঠন (যেনে ঘৰ আৰু দলং) আৰু মানুহৰ মূৰ্তিও যোগ কৰা হয়। এই ক্ষুদ্ৰ উপাদানসমূহে পেনজিংৰ প্ৰতীকী অৰ্থ বৃদ্ধি কৰে আৰু সামগ্ৰিক নক্সাটোৰ সামাজিক বা ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপট নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="Fukumoto, David W. 1981 70"/> এই ক্ষুদ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যসমূহৰ গছ কেতিয়াবা এশ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি হয়। চীনা উদ্যানৰ গছৰ দৰে এইবোৰো সাৱধানে বাছনি আৰু লালন-পালন কৰা হয়, যাতে প্ৰকৃতিত থকা পূৰ্ণাকৃতিৰ গছৰ দৰে পেচোৱা আৰু গাঁঠিযুক্ত ৰূপ লাভ কৰে। চীনা উদ্যানৰ দৰে এই ক্ষুদ্ৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যসমূহো বিভিন্ন দৃষ্টিকোণৰপৰা অনুভৱ কৰিব পৰাকৈ নক্সা কৰা হয়—নিকট দৃশ্য, মধ্যম দূৰত্বৰ দৃশ্য অথবা বিস্তৃত দৃশ্য। পেনজিং এক কলাৰূপ হিচাপে উদ্যানৰ এক বিস্তাৰ, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে শিল্পীয়ে প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ কোনো অংশ ক্ষুদ্ৰাকৃতিত পুনৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। উদ্যানৰ বাহিৰৰ দৃশ্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ পুনৰ প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে পেনজিং প্ৰায়ে উদ্যানৰ সামগ্ৰিক নক্সাৰ অংশ হিচাপে ঘৰৰ ভিতৰতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পেনজিংৰ পাত্ৰ পেভিলিয়ন, ব্যক্তিগত অধ্যয়ন-কক্ষ, বসবাসৰ কোঠা আৰু ৰাজহুৱা ভৱনত সজোৱা হয়। এইবোৰ উদ্যানৰ ভিতৰত স্বতন্ত্ৰ উপাদান হিচাপে বা টেবুল আৰু কিতাপৰ আলমাৰীৰ দৰে আচ-বাবৰ ওপৰতো ৰখা হয়। কেতিয়াবা পেনজিংক বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ জালি-যুক্ত প্ৰদৰ্শনী ষ্টেণ্ড নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিয়ে স্থাপত্য আৰু প্ৰকৃতিৰ আন্তঃসম্পৰ্কক অধিক প্ৰকাশ কৰে। [[File:Penjing img 2257.jpg|thumb|প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ পেনজিং শৈলীৰ এটা নমুনা]] পেনজিংৰ লক্ষ্য হৈছে বৈপৰীত্যৰ জৰিয়তে প্ৰকৃতিৰ সাৰ আৰু আত্মা ধৰি ৰখা। দাৰ্শনিকভাৱে ইয়াৰ ওপৰত টাওবাদৰ নীতি, বিশেষকৈ য়িন-য়াং ধাৰণাৰ প্ৰভাৱ আছে। এই ধাৰণাত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড দুটা পৰস্পৰবিৰোধী কিন্তু পৰিপূৰক মৌলিক শক্তিৰদ্বাৰা পৰিচালিত বুলি ধৰা হয়। পেনজিংত ব্যৱহৃত বৈপৰীত্যসমূহৰ ভিতৰত আছে—"প্ৰাধান্য আৰু অধীনতা, শূন্যতা আৰু পূৰ্ণতা, ঘনত্ব আৰু পাতলতা, উচ্চতা আৰু নিম্নতা, ডাঙৰ আৰু সৰু, জীৱন আৰু মৃত্যু, গতি আৰু স্থিৰতা, ৰুক্ষতা আৰু সূক্ষ্মতা, দৃঢ়তা আৰু কোমলতা, পোহৰ আৰু আন্ধাৰ, পোন আৰু বেঁকা, উলম্ব আৰু অনুভূমিক, লগতে পাতল আৰু গধুৰতা।" <ref name="Penjing: The Chinese Art of Bonsai" /> নক্সাৰ অনুপ্ৰেৰণা কেৱল প্ৰকৃতিৰ পৰ্যবেক্ষণ বা প্ৰতিনিধিত্বৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়; চীনা কবিতা, কেলিগ্ৰাফী আৰু অন্যান্য দৃশ্যকলা থেকেও ইয়াৰ প্ৰেৰণা আহে। সাধাৰণ পেনজিং নক্সাত চীনা ড্ৰেগন আৰু শুভ অৰ্থবাহী চীনা আখৰৰ আঁচনিৰ অনুৰণন দেখা যায়। সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ত পেনজিংৰ কলামূল্য কবিতা, কেলিগ্ৰাফী, তুলিকাচিত্ৰ আৰু উদ্যান-কলাৰ সমপৰ্যায়ৰ বুলি বিবেচনা কৰা হয়।<ref name="Penjing">Hu Yunhua, ''Penjing: The Chinese Art of Miniature Gardens''. (Beaverton, Oregon: Timber Press in cooperation with the American Horticultural Society, 1982) p.7.</ref> == শৈলী == [[File:Bamboo bonsai Chengdu.jpg|thumb|220px|right|চীনৰ ছেংদুত বাঁহৰ পেনজিং]] [[File:Penjing img 2257.jpg|thumb|220px|আমেৰিকাৰ National [[Bonsai]] and Penjing Museum-ৰ পেনজিং]] [[File:Ginkgo-penjing-montreal-botanical-gardens.jpg|thumb|right|220px|জিংকো পেনজিং]] চীনৰ পৰম্পৰাগত পেনজিংৰ শৈলীসমূহ মূলতঃ সেই শৈলীত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ উৎপত্তিস্থল অঞ্চলৰ নামেৰে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। বিভিন্ন উদ্ভিদৰ বাবে বিভিন্ন কৌশলৰ প্ৰয়োজন হোৱা বাবে অঞ্চলভেদে পৃথক শৈলীৰ বিকাশ ঘটিছে। পৰম্পৰাগত '''পেনজিং'''ৰ এক ডজনতকৈও অধিক শৈলী আছে। ; আনহুই শৈলী :'''আনহুই পেনজিং''' উমে ব্যৱহাৰৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ; বেইজিং শৈলী :'''বেইজিং পেনজিং''' প্ৰাচীন পৰম্পৰাগত [[চীনা]] স্থাপত্যৰ পৰা কলাত্মক প্ৰেৰণা লাভ কৰিছে। ডালবোৰ প্ৰায়ে অনুভূমিক আৰু গছৰ মূৰ সাধাৰণতে অৰ্ধগোলাকাৰ অথবা পৰম্পৰাগত ভাঁজ কৰা হাতপাংখাৰ আকৃতিৰ হয়। ; গুৱাংডং বা লিংনান শৈলী :'''কেণ্টনিজ পেনজিং''' ক লিংনান ("নানলিং পৰ্বতমালাৰ দক্ষিণ") পেনজিং বুলিও কোৱা হয়, কাৰণ গুৱাংডং নানলিং পৰ্বতমালাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। এই শৈলীৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হৈছে প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু সহজ-সাৱলীল ৰূপ। ; গুৱাংছি শৈলী :'''[[Guangxi|গুৱাংছি]] পেনজিং''' ত গুইলিনৰ দৰে সুন্দৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। এই শৈলীত অন্যান্য শৈলীৰ তুলনাত বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ শিল অধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn|date=September 2024}} ; ফুজিয়ান শৈলী :'''ফুজিয়ান পেনজিং''' বটগছ ব্যৱহাৰৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ; হুবেই শৈলী :'''হুবেই পেনজিং''' স্থিৰ গছ আৰু শিলৰ জৰিয়তে গতিশীলতাৰ অনুভূতি সৃষ্টি কৰাত গুৰুত্ব দিয়ে। সেয়ে ইয়াক গতিশীল পেনজিং বুলিও কোৱা হয় ; জিয়াংছু শৈলী :'''জিয়াংছু ৰন্ধনশৈলীৰ দৰে''' '''জিয়াংছু পেনজিং''' ৰ নক্সাও জটিল। গছৰ মূৰ প্ৰায়ে মেঘৰ আকৃতিৰ হয়। ; ছিচুৱান শৈলী :'''ছিচুৱান পেনজিং''' সাধাৰণতে ঘন, সৰল আৰু অলংকাৰহীন ৰূপৰ হয়।{{cn|date=September 2024}} ; ছাংহাই শৈলী :'''ছাংহাই পেনজিং'' এ জাপানী [[বনছাই]]ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছে, কিন্তু একে সময়তে পৰম্পৰাগত চীনা চিত্ৰকলাৰ পৰা অহা ইয়াৰ নিজা কলাত্মক পৰম্পৰাও বজাই ৰাখিছে। ; টাইৱান শৈলী :'''টাইৱান পেনজিং''' হৈছে জাপানী বনছাই আৰু পৰম্পৰাগত '''[[চীনা]] পেনজিং'''ৰ সংমিশ্ৰণ। ; ছুজৌ শৈলী :'''ছুজৌ পেনজিং''' '''জিয়াংছু শৈলী'''ৰ এটা শাখা, কিন্তু ই কেইবাশ বছৰ ধৰি ফল-মূলৰ গছ ব্যৱহাৰৰ বাবে পৃথক পৰিচয় লাভ কৰিছে। ; য়াংঝৌ শৈলী :'''য়াংঝৌ পেনজিং''' ক উত্তৰ জিয়াংছু শৈলী বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.penjingyashe.com |script-title=zh:盆景雅舍 PenjingYashe |publisher=盆景雅舍 |access-date=2010-09-08}}</ref> ই '''জিয়াংছু শৈলী'''ৰপৰা পৃথক। গছৰ কাণ্ডত তিনিটা পাক থকাটো এই শৈলীৰ আটাইতকৈ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য।{{cn|date=September 2024}} ; ইউনান শৈলী :'''ইউনান পেনজিং''' হিমালয় আৰু গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ মাজত অৱস্থিত ইউনানৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ জলবায়ু আৰু জীৱবৈচিত্ৰ্যৰপৰা সুবিধা লাভ কৰে। [[Daguan Park|দাগুৱান পাৰ্ক]], কুনমিংত ইউনান শৈলীৰ পেনজিংৰ স্থায়ী প্ৰদৰ্শনী আছে।{{cn|date=September 2024}} ; ঝেজিয়াং শৈলী :'''ঝেজিয়াং পেনজিং''' পাইন আৰু চাইপ্ৰেছ ব্যৱহাৰৰ বাবে পৰিচিত আৰু এটা ট্ৰেত প্ৰায়ে তিনিটাৰপৰা পাঁচটা গছ থাকে। ; ঝংঝৌ শৈলী :'''ঝংঝৌ পেনজিং''' টেমাৰিক্স ব্যৱহাৰৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। == ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু যত্ন == পেনজিং গছৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু যত্নৰ পদ্ধতি [[বনছাই]]ৰ সৈতে যথেষ্ট একে। == তথ্যৰ উৎস == {{Reflist|colwidth=30em}} == টোকা == * Zhao, Qingquan. ''Penjing: Worlds of Wonderment''. Venus Communications, LLC. * Chen Lifang and Yu Sianglin, ''The Garden Art of China''. (Portland, Oregon: Timber Press, 1986) p. 149. == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category-inline|Penjing}} * [http://www.artofbonsai.org The Art of Bonsai Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423143113/http://www.artofbonsai.org/ |date=2019-04-23 }} * [http://bonsaiart.co.uk Bonsai Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626095043/http://bonsaiart.co.uk/ |date=2007-06-26 }} * [http://www.magiminiland.org/BonsaiHistory.html Magical Miniature Landscapes - comprehensive history of bonsai and related arts] * [http://www.penjingyashe.com {{lang|zh|盆景雅舍}} PenjingYashe] * [http://www.bonsai-nbf.org/ National Bonsai Foundation / National Bonsai & Penjing Museum, Washington, DC] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] evsnmtdsua86fat9srdvq7wx4zyh96e 0 139818 647765 639412 2026-10-25T23:43:07Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647765 wikitext text/x-wiki ভাৰতীয় [[সৌৰ পঞ্জিকা]]ত '''কুম্ভ''' এটা মাহ।<ref name="Lochtefeld2002p430"/><ref name=sewell5>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/5 5]–11, 23–29}}</ref> ইয়াৰ কুম্ভ ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু [[গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী|গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ]]ত ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ প্ৰায় দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু মাৰ্চ মাহৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধ পৰে।<ref name="Lochtefeld2002p430"/><ref>{{cite book|author=Vasudeva Rao|title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udupi|url=https://books.google.com/books?id=-utNEpTZWUkC |year=2002|publisher=[[Orient Blackswan]]|isbn=978-81-250-2297-8|pages=48–53}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থত কুম্ভ মাহক '''তাপস''' (IAST: Tapas) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।<ref name="Dershowitz2008p123">{{cite book|author1=Nachum Dershowitz|author2=Edward M. Reingold|title=Calendrical Calculations|title-link= Calendrical Calculations |year= 2008|publisher= [[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-88540-9|pages=[https://archive.org/details/calendricalcalcu0000ders/page/123 123]–128}}</ref> কুম্ভ সৌৰ মাহটো হিন্দু লুনিসৌৰ কেলেণ্ডাৰ মতে ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ ফাল্গুনৰ সৈতে একেলগে থাকে।<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-69112-04-85|pages=291–293}}</ref><ref name=sewell10/> ভাৰত উপমহাদেশত কুম্ভ মাহ শীতকালত অন্ত পৰে। ইয়াৰ আগতে মকৰ সৌৰ মাহ, আৰু পিছত সৌৰ মাহ মীন।[2] এই সৌৰ মাহটো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ কাৰণ ই ১২ বৰ্ষ চক্ৰীয় কুম্ভ মেলাক অনুপ্ৰাণিত কৰে, য'ত ই আৰম্ভ হোৱাৰ আগৰ সপ্তাহকেইটাত হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰীসকলে চাৰিটা তীৰ্থস্থানৰ ভিতৰত এটাত লাখ লাখ লোকে গোট খায়।<ref>{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=[[The Rosen Publishing Group]]|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/379 379–381]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/379}}</ref> তামিল হিন্দু পঞ্জিকাত কুম্ভ মাহক '''মাছি''' বুলি কোৱা হয়।<ref name="Lochtefeld2002p430">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M, N-Z (Vol 1 & 2)|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/430 430]|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/430}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহৰ হিচাপত কুম্ভৰ সময়সীমাৰ বিষয়ে বেলেগ বেলেগ, ঠিক আন মাহৰ ক্ষেত্ৰতো ভিন্নতা আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, সূৰ্য সিদ্ধান্তত কুম্ভৰ সময়সীমা ২৯ দিন, ১৯ ঘণ্টা, ৪১ মিনিট আৰু ১২ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10/> ইয়াৰ বিপৰীতে আৰ্য সিদ্ধান্তত কুম্ভ মাহৰ সময়সীমা ২৯ দিন, ১৯ ঘণ্টা, ২৪ মিনিট আৰু ০ ছেকেণ্ড বুলি গণনা কৰা হৈছে।<ref name=sewell10>{{cite book|author1=Robert Sewell|author2=Śaṅkara Bālakr̥shṇa Dīkshita|title=The Indian Calendar |url=https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich |year=1896|publisher=S. Sonnenschein & Company|pages=[https://archive.org/details/indiancalendarwi00sewerich/page/10 10]–11}}</ref> ভাৰতীয় ৰাশিফল ​​ব্যৱস্থাত কুম্ভ জ্যোতিষৰ ৰাশিও, যিটো কুম্ভ ৰাশি (জ্যোতিষ)ৰ সৈতে মিল আছে।<ref>{{cite book|author=Bangalore V. Raman|title=Studies in Jaimini Astrology|url=https://books.google.com/books?id=gW2DIFHrxfgC |year=2003|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-1397-7|pages=10–19}}</ref> মংগল গ্ৰহৰ বাবেও কুম্ভ হৈছে ডাৰিয়ান পঞ্জিকাৰ ষষ্ঠ মাহ, যেতিয়া [[সূৰ্য]]ই [[মংগল গ্ৰহ]]ৰপৰা দেখা পোৱাৰ দৰে কুম্ভ নক্ষত্ৰৰ পূব খণ্ড অতিক্ৰম কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ]] j9nryt1k9crowpsg8uq2ihfriqp6mkl 0 139821 647822 643031 2026-10-26T00:56:06Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647822 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%; background:#eaecf0;" | চিঠি |- ! প্ৰকাৰ | লিখিত যোগাযোগৰ পদ্ধতি |- ! উদ্দেশ্য | বাৰ্তা, তথ্য, সংবাদ, মতামত আৰু অনুভূতিৰ আদান-প্ৰদান |- ! প্ৰধান মাধ্যম | কাগজ, পেপিৰাছ আদি |- ! ব্যৱহাৰ | ব্যক্তিগত, সামাজিক, প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, ৰাজনৈতিক আৰু সাহিত্যিক ক্ষেত্ৰসমূহত |- ! সাহিত্যিক ৰূপ | পত্ৰসাহিত্য, পত্ৰোপন্যাস পত্ৰগল্প, পত্ৰ কবিতা |- ! আধুনিক ৰূপ | ই-মেইল আৰু অন্যান্য ডিজিটেল যোগাযোগ |- ! সম্পৰ্কিত বিষয় | ডাক, ডাকটিকট, সাহিত্য, ই-মেইল |} '''চিঠি''' ({{lang-en|Letter}}) হৈছে কোনো ব্যক্তি, গোট বা প্ৰতিষ্ঠানলৈ লিখিতভাৱে বাৰ্তা, তথ্য, অনুভূতি, মতামত বা কোনো নিৰ্দিষ্ট বক্তব্য প্ৰেৰণ কৰাৰ এক মাধ্যম।<ref>{{cite web | url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/letter | title=dictionary.cambridge.org | accessdate=29 September 2026}}</ref> চিঠি বা পত্ৰ সমাৰ্থক শব্দ৷ ‘পত্ৰ’ শব্দটোৰ মূল সংস্কৃত ভাষাৰ ‘পত্ৰং’ শব্দৰপৰা আহিছে৷ পত্‌ ধাতুত ‘ষ্ট্ৰণ্‌’ (পত্ৰং [ক্লী.] পততি বৃক্ষাৎ পৎ গতৌ ষ্ট্ৰণ্‌) প্ৰত্যয় সংযোগ হৈ ‘পত্ৰ’ৰ উৎপত্তি হৈছে৷<ref name="নেওগ">{{cite book | title=মহেশ্বৰ নেওগ (সম্পা.): সঞ্চয়ন | author=মহেশ্বৰ নেওগ | pages=পৃ.১৯৭}}</ref> ব্যক্তিৰ সৈতে ব্যক্তি বা জনসাধাৰণৰ মাজত যোগাযোগ ৰক্ষা কৰা, মনৰ ভাৱ আদান-প্ৰদান কৰা আৰু বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰাই হৈছে চিঠি-পত্ৰ আদান-প্ৰদানৰ মূল উদ্দেশ্য৷<ref name=":0">{{cite book |last1=Blake |first1=Gary |author-link1=Gary Blake |last2=Bly |first2=Robert W. |author-link2=Robert W. Bly |title=The Elements of Technical Writing |url=https://archive.org/details/elementsoftechni0000blak |publisher=[[Macmillan Publishers (United States)|Macmillan Publishers]] |date=1993 |isbn=0020130856 |page=[https://archive.org/details/elementsoftechni0000blak/page/125 125]}}</ref> চিঠি ব্যক্তিগত যোগাযোগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰশাসনিক, ৰাজনৈতিক, বাণিজ্যিক, কূটনৈতিক আৰু সাহিত্যিক কামতো ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। লিখিত যোগাযোগৰ ইতিহাসত চিঠিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=The Amarna Letters |url=https://www.metmuseum.org/zh/essays/the-amarna-letters |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=29 September 2026}}</ref> ==ইতিহাস== লিখিত আকাৰে এটি সংবাদ (News) বা বাৰ্তা (Massage) এজন ব্যক্তি বা জনসাধাৰণৰপৰা আন এজন ব্যক্তি বা জনসাধাৰণলৈ পঠাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যোগাযোগৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মাধ্যম হৈছে চিঠি-পত্ৰ (Letter)।<ref>{{cite web | title=সেই চিঠিবোৰ গ্ৰন্থ | accessdate=29 September 2026 | author=ক্ষীৰোদ কুমাৰ গোস্বামী, প্ৰশান্ত ডেকা (সম্পা.) | pages=পৃ.২}}</ref> জৰ্জ বুলাৰ (George Buhler)ৰ মতে সিন্ধু সভ্যতা (Indus Valley civilisation)ৰ দিনৰপৰা আধুনিক লিখন কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় যদিও তাৰো পাঁচ শতিকাৰ আগতে যোগাযোগৰ বাবে বাৰ্তা প্ৰেৰণৰ তথ্য পোৱা যায়। [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ কোনো এটা পূৰ্ণজন্মৰ জীৱন-কাহিনীৰ আধাৰত ৰচিত বৌদ্ধধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ‘জাতক’ৰ বিভিন্ন খণ্ডবোৰত চিঠি-পত্ৰ, সংবাদ প্ৰেৰণৰ তথ্য আছে।<ref>{{cite web | title=গুণ বৰুৱা (অনু.): ভাৰতীয় ডাক | accessdate=29 September 2026 | pages=পৃ.১০}}</ref> কৌটিল্যৰ ‘অৰ্থশাস্ত্ৰ’, সম্ৰাট [[অশোক]]ৰ শিলালিপি, ভৰতমুনিৰ ‘নাট্যশাস্ত্ৰ’, বাৎসায়নৰ ‘কামসূত্ৰ’ত চিঠি-পত্ৰ প্ৰেৰণ বা পত্ৰচৰ্চাই স্থান লাভ কৰিছে। ‘অৰ্থশাস্ত্ৰ’ৰ ‘ৰাজপ্ৰবিধি’ শীৰ্ষক প্ৰকৰণত ৰজা আৰু পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে চিঠি-পত্ৰৰ জৰিয়তে মন্ত্ৰণা তথা ৰাজকাৰ্য বিষয়ক আলোচনা কৰাৰ কথা আছে। [[মহাভাৰত]]ৰ ‘নল-দময়ন্তীৰ উপাখ্যান’ত দময়ন্তীয়ে হাঁহৰ ঠেঙত ৰজা নললৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছে। [[ৰামায়ণ]]ত অশোক বনত বন্দী হৈ থকা [[সীতা]]ৰ কাষলৈ ৰজা ৰামে হনুমানক দূত হিচাপে নিয়োগ কৰি বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছে। ‘শ্ৰীমদ্ভাগৱত’ৰ দশম স্কন্ধত ৰুক্মিণীয়ে দ্বাৰকাৰ কৃষ্ণলৈ বেদনিধিৰ হাতত ‘পত্ৰ’ পঠিয়াইছে। ‘শ্ৰীমদ্ভাগৱত’আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ [[শঙ্কৰদেৱ]] বিৰচিত ‘কীৰ্তনঘোষা’ত উল্লেখ থকা মতে– [[কৃষ্ণ]]ই উদ্ধৱক ব্ৰজধামলৈ গোপিনীৰ খবৰ ল’বলৈ দূত হিচাপে নিয়োগ কৰিছিল। [[কালিদাস]]ৰ ‘অভিজ্ঞানম্‌-শকুন্তলম্‌’ নাটকত শকুন্তলাই দূষ্যন্ত ৰজালৈ পদুম পাতত চিঠি লিখিছিল। সেইদৰে [[শকুন্তলা]] গৰ্ভৱতী অৱস্থাত [[দুষ্যন্ত]]ৰ ৰাজসভালৈ গৈ [[দূত]]ৰ জৰিয়তে ৰজা দূষ্যন্তলৈ বাৰ্তা পঠিয়াইছিল। ==চিঠিৰ প্ৰকাৰ== চিঠিৰ উদ্দেশ্য আৰু বিষয় অনুসৰি ইয়াৰ বিভিন্ন ৰূপ দেখা যায়। ব্যক্তিগত চিঠিত সাধাৰণতে পৰিয়াল, বন্ধু-বান্ধৱ বা পৰিচিত ব্যক্তিৰ সৈতে ব্যক্তিগত কথা-বতৰা, অনুভূতি আৰু অভিজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰা হয়। আনহাতে চৰকাৰী বা প্ৰশাসনিক চিঠিত কোনো কাম, নিৰ্দেশ, আবেদন, তথ্য বা সিদ্ধান্ত আনুষ্ঠানিকভাৱে জনোৱা হয়। বাণিজ্যিক চিঠি ব্যৱসায়িক যোগাযোগৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কূটনৈতিক চিঠি বা ৰাজনৈতিক পত্ৰৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰ, শাসক বা ৰাজনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত যোগাযোগ স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=The Amarna Letters |url=https://www.metmuseum.org/zh/essays/the-amarna-letters |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=29 September 2026}}</ref> == চিঠিৰ গঠন == এখন সাধাৰণ চিঠিত প্ৰেৰক আৰু প্ৰাপকৰ পৰিচয়, সম্ভাষণ, মূল বক্তব্য আৰু সামৰণি অংশ থাকে। চিঠিৰ উদ্দেশ্য অনুসৰি ইয়াৰ ভাষা আৰু গঠন সলনি হয়। ব্যক্তিগত চিঠিৰ ভাষা সাধাৰণতে আন্তৰিক আৰু কথোপকথনমূলক হ'ব পাৰে, আনহাতে চৰকাৰী বা ব্যৱসায়িক চিঠিৰ ভাষা অধিক আনুষ্ঠানিক হয়। প্ৰাচীন চিঠিসমূহতো কিছুমান নিৰ্দিষ্ট লিখন-পদ্ধতি আৰু সম্ভাষণৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। আমৰ্ণা চিঠিসমূহৰ আৰম্ভণিতে ৰজাৰ উপাধি, প্ৰেৰক-প্ৰাপকৰ সম্পৰ্ক আৰু শুভেচ্ছা প্ৰকাশৰ নিৰ্দিষ্ট ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The Amarna Letters |url=https://www.metmuseum.org/zh/essays/the-amarna-letters |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=29 September 2026}}</ref> == চাওক == *[[পত্ৰসাহিত্য]] *[[পত্ৰোপন্যাস]] *[[ডাক]] *[[ডাকটিকট]] *[[ই-মেইল]] *[[সাহিত্য]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চিঠি]] 85l4l8k3osyr2vrh7l51vl3f1qdwg9t 0 139829 647778 641083 2026-10-25T23:56:46Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647778 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনা কাগজ ভাঁজ কৰাৰ শিল্প}} {{Infobox Chinese |title = Zhezhi (ঝে-ঝি) | pic = Chinesepaperfoldteal.jpg |piccap= ''[[Sycee]]'' নামৰ চীনা সোণৰ মুদ্ৰাৰ আকৃতিত ভাঁজ কৰা কাগজ |picsize=350px | c = 摺紙 | l = | p = zhézhǐ | w = | mi = | y = jip jí | j = zip3 zi2 | ci = | poj = chih-chóa | h = chap chṳ́ }} '''চীনা কাগজ ভাঁজ শিল্প ({{lang-en|Chinese paper folding}}) ''', বা '''''ঝে-ঝি''''' ({{linktext|lang=zh|摺紙}}), হৈছে মধ্যযুগীয় চীনত উৎপত্তি হোৱা কাগজ ভাঁজ কৰাৰ এক শিল্পকলা। ২০শ শতিকাৰ জাপানী কাগজ শিল্পী আকিৰা য়োশিজাৱাৰ কৰ্মই জাপানী শব্দ ''অৰিগামি''ক ব্যাপক জনপ্ৰিয়তা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে চীন আৰু অন্যান্য চীনা ভাষী অঞ্চলত এই শিল্পক চীনা নাম ''ঝে-ঝি'' নামেৰে জনা যায়। পৰম্পৰাগত চীনা কাগজ ভাঁজ শিল্পত জাপানী অৰিগামিৰ দৰে জীৱ-জন্তু আৰু ফুলৰ আকৃতিৰ পৰিৱৰ্তে মূলতঃ নাও বা টুপীৰ দৰে জড় বস্তুৰ আকৃতি ভাঁজ কৰাত গুৰুত্ব দিয়া হয়। শেহতীয়া সময়ৰ এক নতুন সংযোজন হৈছে ''গল্ডেন ভেন্সাৰ ''ৰ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ সৈতে জড়িত বৃহৎ প্ৰতিনিধিত্বমূলক বস্তু, যিবোৰ মডিউলাৰ কাগজ ভাঁজ পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। ==ইতিহাস== কাগজ প্ৰথমে ছাই লুনে পূব হান বংশৰ সময়ত উদ্ভাৱন কৰিছিল। ষষ্ঠ শতিকাত বৌদ্ধ সন্ন্যাসীসকলে কাগজ জাপানলৈ লৈ যায়।<ref name="Bible">Robinson, Nick (2004). ''The Origami Bible'', p. 10.</ref> কাগজ ভাঁজ কৰাৰ প্ৰাচীনতম নথিভুক্ত প্ৰমাণ হিচাপে ১৪৯০ চনত জোহানেছ ডি চেক্ৰ'বসস্কৰ ''Tractatus de sphaera mundi'' গ্ৰন্থৰ এটা সংস্কৰণত সৰু কাগজৰ নাওৰ ছবি পোৱা যায়। অৱশ্যে ইয়াৰ বহু আগতেই [[চীন] আৰু [[জাপান]]ত ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক উদ্দেশ্যে কাগজ ভাঁজ কৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। চীনত পৰম্পৰাগত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত ভাঁজ কৰা কাগজ জ্বলাই দিয়াৰ প্ৰথা আছে। ইয়াত সাধাৰণতে সোণৰ টুকুৰা বা ইউয়ানবাওৰ প্ৰতীকী আকৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চীনত কাগজ ক্ৰমান্বয়ে জনপ্ৰিয় আৰু সুলভ হৈ অহাৰ লগে লগে এই প্ৰথাৰ আৰম্ভণি হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয় আৰু ছং বংশৰ সময়ত (৯০৫–১১২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) ই যথেষ্ট সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Laing |first=Ellen Johnston |title= Up In Flames |url=https://archive.org/details/upinflamesepheme0000lain |publisher=Stanford University Press |year=2004 |isbn=978-0-8047-3455-4}}</ref> [[জাপান]]ত শিণ্টো বিবাহ অনুষ্ঠানত কাগজৰ পখিলা ব্যৱহাৰ কৰি দৰা-কইনাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছিল। সেয়েহে জাপানৰ ইতিহাসৰ হেইয়ান যুগ (৭৯৪–১১৮৫)ৰ সময়লৈকে আনুষ্ঠানিক কাগজ ভাঁজ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰম্পৰাত পৰিণত হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=A brief history of origami |url=http://www.origami-cdo.it/articoli/storigen.htm |author=Raffaele Leonardi |year=1997 |publisher=Centro Diffusione Origami |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111021043007/http://www.origami-cdo.it/articoli/storigen.htm |archivedate=21 October 2011 }}</ref> ===প্ৰাৰম্ভিক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন=== মেয়িং ছুঙৰ ১৯৪৮ চনত প্ৰকাশিত '' দ্য আৰ্ট অৱ চাইনীজ পেপাৰ ফল্ডিং'' নামৰ গ্ৰন্থখনে ২০শ শতিকাত বিনোদনমূলক কাগজ ভাঁজ শিল্পক জনপ্ৰিয় কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখন সম্ভৱতঃ চীনা আৰু জাপানী কাগজ ভাঁজ শিল্পৰ মাজৰ পাৰ্থক্য স্পষ্টভাৱে দেখুওৱা প্ৰথম গ্ৰন্থসমূহৰ এখন। চীনাসকলে মূলতঃ নাও বা পেগোডাৰ দৰে জড় বস্তুৰ আকৃতি ভাঁজ কৰাত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে জাপানীসকলে বগলীৰ দৰে জীৱন্ত বস্তুৰ আকৃতি উপস্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Pang |first=Kevin |date=1 August 2023 |title=The History of origami and paper folding |url=https://zenfolds.com/origami/history/ |website=Zenfolds |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250803014917/https://zenfolds.com/origami/history/ |archivedate=3 August 2025 |access-date=29 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> গ্ৰন্থখনত কেইবাটাও সৰল পৰম্পৰাগত নক্সা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল, যাৰ কিছুমান আন দেশৰ কাগজ ভাঁজৰ পৰম্পৰাতো দেখা যায়। ইয়াৰ কেইবাটাও আৰ্হি ব্লিণ্টজ বেচ নামৰ এক ভাঁজ পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যি পৰম্পৰাগত ইউৰোপীয় আৰু জাপানী কাগজ ভাঁজ শিল্পতো সাধাৰণ। ''Old Scholar's Hat'' এই গ্ৰন্থত সন্নিৱিষ্ট প্ৰাচীন চীনা আৰ্হিসমূহৰ অন্যতম। ==ত্ৰিমাত্ৰিক অৰিগামি== [[File:Chineseblockunits.png|thumb|''[[Golden Venture]]''ৰ মডিউলাৰ এককসমূহ নিৰ্মাণৰ পদ্ধতি]] ১৯৯৩ চনত ''গল্ডেন ভেন্সাৰ'' নামৰ জাহাজখনত থকা এদল চীনা শৰণাৰ্থীক আটক কৰি আমেৰিকাৰ এখন কাৰাগাৰত ৰখা হৈছিল। তাত তেওঁলোকে আলোচনীৰ বেটুপাত আদি সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰি পৰম্পৰাগত চীনা মডিউলাৰ কাগজ ভাঁজ পদ্ধতিক পেপিয়ে-মাশেৰ এক পদ্ধতিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি জটিল আৰ্হি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই আৰ্হিসমূহ শৰণাৰ্থীসকলক সহায় কৰা লোকসকলক দিয়া হৈছিল আৰু দাতব্য পুঁজি সংগ্ৰহৰ বাবেও বিক্ৰী কৰা হৈছিল। শৰণাৰ্থীসকলৰ বিষয়ে সংবাদ মাধ্যমত প্ৰকাশিত বাতৰিয়ে পৰম্পৰাগত চীনা মডিউলাৰ কাগজ ভাঁজ শিল্পক বিশ্বজুৰি জনপ্ৰিয় কৰাত সহায় কৰে। এই পদ্ধতিটো পিছলৈ ''গল্ডেন ভেন্সাৰ ফল্ডিং '' নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref>Origami-rs. "[http://www.origami-resource-center.com/golden-venture-folding.html Origami-rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210801222934/http://www.origami-resource-center.com/golden-venture-folding.html |date=1 August 2021 }}." ''Golden Venture Folding''. Retrieved on 24 May 2007.</ref> এই ধৰণৰ মডিউলাৰ কাগজ ভাঁজ প্ৰায়ে চীনা কাগজৰ মুদ্ৰাৰ সহায়ত কৰা হয়। ১:২ অনুপাতৰ কাগজৰ একাধিক টুকুৰা ত্ৰিভুজাকাৰ কৰি ভাঁজ কৰা হয় আৰু এটা ত্ৰিভুজৰ ফ্লেপ পৰৱৰ্তী ত্ৰিভুজটোৰ এটা পকেটত সুমুৱাই সেইবোৰ সংযোগ কৰা হয়। জনপ্ৰিয় আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত আনাৰস, ৰাজহাঁহ আৰু জাহাজ উল্লেখযোগ্য। এই মডিউলাৰ কাগজ ভাঁজ পদ্ধতিক সাধাৰণতে "3D origami" বুলি কোৱা হয়। [[File:四色牌椅.JPG|thumb|চাৰিৰঙী কাৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা 3D origami]] ==টোকা আৰু তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== <!-- Please do not post links here without ensuring they conform to [[WP:LINKS]], [[WP:SPAM]] and [[WP:COI]]. Non-conforming links will be removed. -->* [https://web.archive.org/web/20250920001707/https://chine-culture.com/en/origami.php "Origami"] at chine-culture.com. Retrieved 9 October 2016. {{DEFAULTSORT:Chinese Paper Folding}} [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনৰ লোকশিল্প]] 9dv24gai1x1jz80bcyzbd58dy2yldix 0 139834 647784 647170 2026-10-26T00:07:07Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647784 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনা ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু নৃত্যৰ একপ্ৰকাৰ}} {{Infobox Chinese |pic=File:孔庙 祭孔大典 3.jpg |caption=২০১৭ চনত চীনৰ কুফু কনফুচীয় মন্দিৰত অনুষ্ঠিত কনফুচীয় আচাৰ। |t=雅樂 |s=雅乐 |p=yǎyuè |w=ya³-yüeh⁴ |mi={{IPAc-cmn|ya|3|.|yue|4}} |gr=য়ায়ুৱে |j=ngaa⁵-ngok⁶ |y=ngáah-ngohk |tl=ngá-ga̍k |mc=ngǽ-ngæ̀wk |oc-bs=*{{IPA|N-ɢˤraʔ [ŋ]ˤrawk}} |kanji=雅楽 |romaji=গগাকু |vie=ন্যা নাক্‌ |hn=雅樂 |hangul=아악 |hanja=雅樂 |rr=আক |mr=আক }} '''''ইয়ায়ুয়ে ({{lang-en|Yayue}}) ''''' প্ৰাচীন চীনত ৰাজদৰবাৰ আৰু মন্দিৰসমূহত পৰিৱেশন কৰা চীনা ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু নৃত্যৰ একপ্ৰকাৰ। ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ মৌলিক ৰীতি-নীতি ৱেষ্টাৰ্ন ঝৌ যুগত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। আইন আৰু কণফুচিয়াচজিম আচাৰৰ সৈতে মিলি ই অভিজাত শ্ৰেণীৰ ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰকাশৰ ৰূপ গঢ়ি তুলিছিল। ''য়া'' শব্দটো ঝৌ বংশৰ সময়ত ৰাজদৰবাৰত ব্যৱহৃত গীতৰ কথাৰ একপ্ৰকাৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিবোৰ ''শ্বিজিং ''ত সংকলিত হৈছিল।<ref name="fletcher">{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=i2vDlcIyVjUC&pg=PA345 |title=World Musics in Context: A Comprehensive Survey of the World's Major Musical Cultures |author= Peter Fletcher |publisher=Oxford University Press |year= 2004 |isbn=978-0195175073 |page=345 }}</ref> ''ইয়ায়ুয়ে'' শব্দটো নিজেই কনফুচিয়াছৰ ''এনালেক্টছ ''ত পোৱা যায়।<ref name=musicology/><ref>{{cite web |url=http://ctext.org/analects/yang-huo#n1554 |title=The Analects - Yang Huo |work=Chinese Text Project }}</ref> কনফুচিয়াছে ''ইয়ায়ুয়ে''ক এনে সংগীত হিচাপে গণ্য কৰিছিল যি ভাল আৰু উপকাৰী; ইয়াৰ বিপৰীতে ঝেং ৰাজ্যৰপৰা উৎপত্তি হোৱা জনপ্ৰিয় সংগীতক তেওঁ অৱক্ষয়ী আৰু কলুষিতকাৰী বুলি বিবেচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://ctext.org/analects/wei-ling-gong#n1492 |title=The Analects – Wei Ling Gong |work=Chinese Text Project }}</ref> সেয়েহে কনফুচীয়ান ব্যৱস্থাত ''ইয়ায়ুয়ে''ক পৰিশীলিত, উন্নতিশীল আৰু আত্মসংস্কাৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় উপযুক্ত সংগীত হিচাপে গণ্য কৰা হয়; লগতে ই সু-শাসন আৰু সুস্থিৰ শাসনৰ প্ৰতীক হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=6hxGDALSoOYC&pg=PA85 |title=International Handbook of Research in Arts Education|author= Liora Bresler |page=85 |publisher=Springer |year= 2007 |isbn=978-1402029981}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=8HZGBK3ENgQC&pg=PA97|title=Women and Confucian Cultures in Premodern China, Korea, and Japan|editor1=Dorothy Ko |editor2=JaHyun Kim Haboush |editor3=Joan R. Piggott|editor1-link=Dorothy Ko |editor2-link=JaHyun Kim Haboush |editor3-link=Joan R. Piggott |page=85 |publisher=University of California Press |year= 2003 |isbn=978-0520231382}}</ref> ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ৰাজদৰবাৰত ব্যৱহৃত গম্ভীৰ আনুষ্ঠানিক সংগীত, লগতে মন্দিৰত বিশেষকৈ কনফুচীয়ান আচাৰত ব্যৱহৃত আচাৰমূলক সংগীত। বহল অৰ্থত ''ইয়ায়ুয়ে'' বুলিলে জনপ্ৰিয় সংগীত ''ছুইউয়ে '' বা "অসংস্কৃত সংগীত"ৰপৰা পৃথক চীনা সংগীতৰ এক ৰূপকো বুজাব পাৰে; সেই অৰ্থত [[guqin|ছিন]] সংগীতৰ দৰে পণ্ডিতসকলৰ সংগীতও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_4G1JwZdl_MC&pg=PA2 |title=Sizhu Instrumental Music of South China: Ethos, Theory and Practice |author= Alan Robert Thrasher |page=2 |publisher=Brill Academic Publishers |year= 2008 |isbn=978-9004165007 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=eeEkqBVQqI0C&pg=PA37 |title=Comparative Musicology and Anthropology of Music: Essays on the History of Ethnomusicology |pages=37–38 |editor1=Bruno Nettl |editor2=Philip Bohlman |author=Isabel Wong | publisher=University of Chicago Press |edition=2nd |year= 1991 |isbn=978-0226574097 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Berge-Becker |first=Zach |date=2026 |title=The Musical Performance of Gentlemanly (shi 士) Identities in 10th–14th Century China |url=https://doi.org/10.1163/15685322-11203002 |journal=T'oung Pao |volume=112 |issue=3-4 |pages=393-398}}</ref> ছিং বংশৰ অন্ত পৰাৰ পাছত ৰাজদৰবাৰী ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পায় আৰু চীনত ই জনসাধাৰণৰ দৃষ্টিৰপৰা প্ৰায় অদৃশ্য হৈ পৰে। অৱশ্যে বিংশ শতিকাৰ শেষভাগত ইয়াৰ পুনৰ্গঠন আৰু পুনৰুজ্জীৱনৰ আধুনিক প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হয়। [[টাইৱান]]ত এতিয়াও কনফুচীয়ান আচাৰৰ অংশ হিচাপে ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশন কৰা হয়। [[চীন]]ত ইয়াৰ পুনৰুজ্জীৱিত ৰূপ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰ্যটকৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পূব এছিয়াৰ কিছু অংশত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ আন ৰূপ এতিয়াও পোৱা যায় [[জাপান]]ৰ ''গাকু'', কোৰিয়াৰ ''আআক'' আৰু ভিয়েটনামৰ ''ন্যা নাক''। এই দেশসমূহত একে চীনা শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হ'লেও উচ্চাৰণ পৃথক আৰু সংগীতৰ ৰূপ চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ সৈতে একে নহ'বও পাৰে। অৱশ্যে কোৰিয়াৰ ''আকক''-এ প্ৰাচীন চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ কিছু উপাদান সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে।<ref>{{cite journal |jstor=850057|title=The Treatise on Ceremonial Music (1430) in the Annals of the Korean King Sejong|url=https://archive.org/details/sim_ethnomusicology_1974-01_18_1/page/1|author=Robert C. Provine, Jr.|journal=Ethnomusicology|volume= 18|issue= 1 |date=January 1974|pages= 1–29 |doi=10.2307/850057}}</ref> ==ইতিহাস== পৰম্পৰাগতভাৱে কোৱা হয় যে ঝৌৰ ড্যুকে ঝৌৰ ৰজা উৰ নিৰ্দেশত শ্বাং বংশ জয় কৰাৰ কিছুদিন পাছতে ''ইয়ায়ুয়ে'' সৃষ্টি কৰিছিল। ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ ভিতৰত শ্বামাণিক বা ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, লগতে প্ৰাচীন চীনা লোকসংগীতৰ উপাদানো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। চীনা নৃত্যও ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীতৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আছিল আৰু প্ৰতিটো ''ইয়ায়ুয়ে'' ৰচনাৰ সৈতে কোনো এটা আনুষ্ঠানিক বা আচাৰমূলক নৃত্য জড়িত থাকিব পাৰিছিল। ঝৌ বংশৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ''ইয়ায়ুয়ে'' ৰচনাসমূহ আছিল ছয়টা মহান নৃত্য; প্ৰতিটো নৃত্য কোনো কিংবদন্তিমূলক বা ঐতিহাসিক ব্যক্তিৰ সৈতে জড়িত আছিল ''য়ুনমেন দাজুৱান। '', ''দাসিয়ান '', ''দাকিং'', বা ''দাশাও'', ''দাসিয়া'', ''দাহু'' আৰু ''দাৱু ''।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=P3PehWwi6UAC&pg=PA5 |title=中國音樂小史 |author= 許之衡 |year=1968|publisher=臺灣商務印書館 |isbn=9789570512731 }}</ref><ref>{{cite book |title=The History of Chinese Dance |url=https://archive.org/details/historyofchinese0000wang |author= Wang Kefen|publisher= China Books & Periodicals |pages=[https://archive.org/details/historyofchinese0000wang/page/12 12]–13 |year= 1985 |isbn=978-0835111867}}</ref><ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=d1eZuB2xwYc&pg=PA5 |title=The Chinese Aesthetic Tradition |author= Zehou Li |page=5 |publisher= University of Hawaii Press |others=translated by Maija Bell Samei |year= 2009 |isbn=978-0824833077 }}</ref> ''বুক অৱ ৰাইট''-ত কেইবাটাও পৰিস্থিতিৰ বৰ্ণনা আছে য'ত ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী, দেৱতা বা পূৰ্বপুৰুষৰ সন্মানত অনুষ্ঠিত অনুষ্ঠান আছিল। কূটনৈতিক সভাত ইয়াক কেনেদৰে পৰিৱেশন কৰিব লাগে তাৰো বিশদ নিয়ম আছিল। ''ইয়ায়ুয়ে'' বাহিৰত অনুষ্ঠিত কাৰ্যসূচীতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যেনে অভিজাতসকলৰ ধনুৰ্বিদ্যা প্ৰতিযোগিতা, চিকাৰ অভিযান আৰু সফল সামৰিক অভিযানৰ সমাপ্তিৰ পিছত। ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য আছিল ইয়াৰ কঠোৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপ। পৰিৱেশনৰ সময়ত ই গম্ভীৰ আৰু আনুষ্ঠানিক আছিল আৰু অভিজাত শ্ৰেণীসমূহক পৃথক কৰি দেখুৱাইছিল। কেতিয়াবা ইয়াৰ সৈতে গীতৰ কথাও থাকিছিল, যাৰ কিছু অংশ ''বুক অৱ চংছ''ত সংৰক্ষিত হৈ আছে। বসন্ত আৰু শৰৎ যুগত আন্তঃৰাজ্যিক সম্পৰ্কত আচাৰৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ গুৰুত্বও হ্ৰাস পায়। [[কনফুচিয়াছ]]য়ে ধ্ৰুপদী সংগীত আৰু আচাৰৰ অৱক্ষয়ক লৈ দুখ প্ৰকাশ কৰিছিল। ৱেইৰ মাৰ্কুইছ ৱেনে ৱেই আৰু ঝেঙৰ জনপ্ৰিয় সংগীত প্ৰাচীন ৰাজদৰবাৰী সংগীততকৈ বেছি পছন্দ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়; প্ৰাচীন ৰাজদৰবাৰী সংগীত শুনিলে তেওঁ টোপনিত পৰিব পাৰে বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=CiQegTh99-wC&pg=PA7 |title= Chinese Theories of Theater and Performance from Confucius to the Present |pages=7–9 |editor= Faye Chunfang Fei |publisher=University of Michigan Press |year=2002 |isbn= 978-0472089239 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=P3PehWwi6UAC&pg=PA15 |page=15 |title=中國音樂小史 |author= 許之衡 |year=1968|publisher=臺灣商務印書館 |isbn=9789570512731 }}</ref> ঝৌ বংশৰ বহু ''ইয়ায়ুয়ে'' ছিন বংশ লৈকে চলি থাকিল। কিন্তু কিছুমান ৰচনা হান বংশৰ সময়লৈকে হেৰাই গৈছিল বা আৰু পৰিৱেশন কৰা হোৱা নাছিল যেন লাগে। লগতে এই সময়ছোৱাত আৰু পৰৱৰ্তী বংশসমূহত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ বিষয়-বস্তু আৰু ৰূপ সলনি হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, হান বংশত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ মঞ্চ-সমষ্টি (''dengge'')ত তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ নাছিল আৰু কেৱল গায়ক আছিল; কিন্তু ছুই বংশত গায়ক আৰু তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোজন কৰা হৈছিল। টাং বংশত জনপ্ৰিয় সংগীতৰ উপাদানো ''ইয়ায়ুয়ে''ত যোগ কৰা হৈছিল।<ref name=musicology>{{cite web |url=http://musicology.cn/news/news_300.html |title=Change and Continuity of Chinese Yayue in Korea |author=Chi Fengzhi |date=2005-06-28 }}</ref> অৱশ্যে ছুই আৰু থাং ৰাজদৰবাৰৰ প্ৰধান সংগীতৰ ৰূপ আছিল ভোজৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা মনোৰঞ্জনমূলক সংগীত ''য়ানইউ''।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=_4G1JwZdl_MC&pg=PA61 |title=Sizhu Instrumental Music of South China: Ethos, Theory and Practice |author= Alan Robert Thrasher |page=61 |publisher=Brill Academic Publishers |year= 2008 |isbn=978-9004165007 }}</ref> সেয়েহে ''ইয়ায়ুয়ে'' শব্দটো সাম্ৰাজ্যিক পৰিয়াল আৰু অভিজাতসকলৰ মন্দিৰ তথা কনফুচীয়ান মন্দিৰত ব্যৱহৃত কনফুচীয়ান আচাৰৰ সংগীতৰ বাবে সংৰক্ষিত হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=i2vDlcIyVjUC&pg=PA346 |title=World Musics in Context: A Comprehensive Survey of the World's Major Musical Cultures |author= Peter Fletcher |publisher=Oxford University Press |year= 2004 |isbn=978-0195175073 |page=346 }}</ref> ছং বংশত নব্য-কনফুচীয়ানবাদ নতুন প্ৰধান মতবাদ হৈ উঠাৰ লগে লগে ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ পুনৰ উত্থান ঘটে আৰু ইয়াৰ ব্যাপক বিকাশ হয়। এই সময়ৰ এটা ''ইয়ায়ুয়ে'' বাদ্যদলত ২০০ৰো অধিক বাদ্যযন্ত্ৰবাদক আছিল আৰু বহু নতুন বাদ্যযন্ত্ৰ সংযোজন কৰা হৈছিল।<ref name="harvard">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=02rFSecPhEsC&pg=PA261 |title=The Harvard Dictionary of Music |editor= Don Michael Randel |pages=261–262 |publisher=Harvard University Press |edition=4th |year= 2003 |isbn=978-0674011632}}</ref> ছং বংশৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশনৰ বৰ্ণনা কৰা দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ হ'ল ঝু ছিৰ ''Complete Explanation of the Classic of Etiquette and Its Commentary'' ({{lang|zh|儀禮經傳通解}}) আৰু ছেন ইয়াঙৰ ''Collection of Music''।<ref name="howard">{{cite book |title=Music As Intangible Cultural Heritage: Policy Ideology and Practice in the Preservation of East Asian Traditions |author= Keith Howard |publisher=Ashgate |year= 2012 |url= https://books.google.com/books?id=JlWFbrJMy9sC&pg=PT223|isbn=978-1409439073}}</ref> ১১১৬ চনত ছং সম্ৰাট হুইজঙে গোৰিয়োৰ সম্ৰাট য়েজংৰ অনুৰোধত কোৰিয়ালৈ ৪২৮টা ''ইয়ায়ুয়ে'' বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু ৫৭২টা সাজ-পোছাক তথা নৃত্য-সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল।<ref>{{cite book |title=Music As Intangible Cultural Heritage: Policy Ideology and Practice in the Preservation of East Asian Traditions |author= Keith Howard |publisher=Ashgate |year= 2012 |url=https://books.google.com/books?id=JlWFbrJMy9sC&pg=PT180|isbn=978-1409439073}}</ref> ইয়াৰ ফলত পূৰ্বৰ চীনা বংশসমূহৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীতৰ কিছু উপাদান, যাৰ ভিতৰত দুটা সুৰো আছে, এতিয়াও কোৰিয়াত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{cite journal |jstor=850057|title=The Treatise on Ceremonial Music (1430) in the Annals of the Korean King Sejong|url=https://archive.org/details/sim_ethnomusicology_1974-01_18_1/page/1|author=Robert C. Provine, Jr.|journal=Ethnomusicology|volume= 18|issue= 1 |date=January 1974|pages= 1–29 |doi=10.2307/850057}}</ref> {{listen | filename = Confucian ritual yayue 1925.ogg | title = কনফুচীয়ান আচাৰত ''ইয়ায়ুয়ে'' | description = প্ৰায় ১৯২৫ চনৰ এক ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ডিঙৰ সংক্ষিপ্ত অংশ। মূল চীনত এই সংগীত বিলুপ্ত হোৱাৰ পূৰ্বে কনফুচীয়ান আচাৰত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। | format = [[Ogg]] }} ছিং বংশৰ পতন আৰু চীনৰ সাম্ৰাজ্যিক যুগৰ অন্ত পৰালৈকে সাম্ৰাজ্যিক অনুষ্ঠান আৰু আচাৰত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ কিছুমান ৰূপ জীয়াই আছিল। অৱশ্যে ১৯৪৯ চনত কমিউনিষ্টসকলৰ ক্ষমতা দখলৰ পিছলৈকে চীনত কনফুচীয়ান আচাৰৰ অংশ হিচাপে ''ইয়ায়ুয়ে'' পৰিৱেশন কৰা হৈছিল; তাৰ পিছত এই পৰম্পৰা বিলুপ্ত হয়। ১৯৬০ৰ দশকৰ শেষভাগত টাইৱানত আৰু ১৯৯০ৰ দশকৰপৰা মূল চীনত কনফুচীয়ান আচাৰত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰম্ভ হয়।<ref name="frederick lau">{{cite book |title=Music in China |author=Frederick Lau |pages= 118–121 |publisher= Oxford University Press |year= 2007 |isbn=978-0195301243 }}</ref> ১৯৯০ৰ দশকত টাইৱানত সাম্ৰাজ্যিক ৰাজদৰবাৰৰ ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ ওপৰত বৃহৎ গৱেষণা আৰু আধুনিক পুনৰ্গঠনৰ কাম আৰম্ভ হয়। মূল চীনত নানহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীত দলটোৱে ২০০৯ চনত [[Beijing|বেইজিং]]ত কৰা পৰিৱেশনে এই সংগীতৰ প্ৰতি নতুনকৈ আগ্ৰহ সৃষ্টি কৰে।<ref name="sui"/><ref>{{Cite news |last1=敖 |first1=蓉 |last2=李 |first2=华林 |date=13 July 2014 |title=为了德音雅乐的复活 |url=http://paper.ce.cn/jjrb/html/2014-07/13/content_207491.htm |access-date=28 March 2025 |work=经济日报}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2010/04/21/arts/21iht-music.html |title= Music Bridges the Political Divide Between China and Taiwan |author=Cindy Sui | work= The New York Times | date= April 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315070452/https://www.nytimes.com/2010/04/21/arts/21iht-music.html|archive-date=15 March 2018 }}</ref> অৱশ্যে পুনৰুজ্জীৱিত আৰু পুনৰ্গঠিত ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীত আৰু নৃত্যৰ প্ৰামাণিকতাক লৈ প্ৰশ্ন আছে। বিশেষকৈ আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰাচীন বাদ্যযন্ত্ৰৰ সলনি বিভিন্ন বিকল্প ব্যৱহাৰৰ বিষয়টো উল্লেখযোগ্য। তথাপি কিছুমানৰ মতে, বিভিন্ন ৰাজবংশৰ সময়ত এই সংগীত আৰু নৃত্য সদায় পৰিৱৰ্তিত হৈ আহিছে; সেয়েহে আধুনিক যুগত হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহকো এই ঐতিহাসিক ধাৰাবাহিকতাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত চাব লাগে।<ref name="sui">{{cite news |url=http://taiwantoday.tw/ct.asp?xItem=174112&ctNode=124&mp=9 |title=The Melodies of the Emperors |work=Taiwan Today |author=Cindy Sui |date=September 1, 2011 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=jMu6p0JPrvQC&pg=PA131 |title=Music and Ritual |editor= Keith Howard |page=131 |publisher=Semar Publishers |year=2007 |isbn=978-8877780867 }}</ref> ==পৰিৱেশন== [[File:六佾舞｜慈雲寺｜慈雲寺辦祭孔典禮 安樂國小學生跳六佾舞 2023.webm|thumb|২০২৩ চনত টাইৱানৰ টাইপেইত ছিয়ুন মন্দিৰত স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে পৰিৱেশন কৰা কনফুচীয়ান আচাৰৰ বাতৰি-চিত্ৰ। ]] ৰাজদৰবাৰৰ ''ইয়ায়ুয়ে'' বাদ্যদলক দুটা পৃথক দলত ভাগ কৰিব পাৰি। এই দুটা দল য়িন আৰু ইয়াংৰ প্ৰতিনিধিত্বকাৰী বুলি ধৰা হৈছিল। সৰু দলটো (''য়িন'') অট্টালিকাৰ মঞ্চত পৰিৱেশন কৰাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত আছিল আৰু ইয়াক ''দেংগে '' বুলি কোৱা হৈছিল। ডাঙৰ দলটো (''য়াং'') চোতালত পৰিৱেশন কৰিছিল আৰু ইয়াক ''গোংশিয়েন '' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="harvard"/><ref name="howard"/><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=1s89EAAAQBAJ&pg=PA40 |title=Senses of the City |editor=Christian De Pee |editor2=Joseph Sui Ching Lam |editor3=Martin Joseph Powers |editor4=Shuen-fu Lin |pages=39–40 |publisher=Chinese University Press |year= 2017 |isbn=9789629967864 }}</ref> সৰু দলটোত প্ৰধানকৈ তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ, যেনে ''ছিন'' আৰু ''ছে'' জিথাৰ, আৰু বায়ু বাদ্যযন্ত্ৰ, যেনে দিজি আৰু ছিয়াও বাঁহী আৰু পাইছিয়াও পেনপাইপৰ লগতে গায়ক আছিল। ডাঙৰ দলটো প্ৰধানকৈ বাদ্যযন্ত্ৰভিত্তিক আছিল আৰু সকলো শ্ৰেণীৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বাদ্যযন্ত্ৰবাদকসকলক চোতালত পাঁচটা দিশত চাৰিওটা দিশ আৰু মাজত সজোৱা হৈছিল। বায়ু বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ মাজত আৰু ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা আৰু শিলৰ ঘণ্টা (সামূহিকভাৱে '' ইউয়েশুয়ান '') চাৰিওফালে স্থাপন কৰা হৈছিল; ঢোলসমূহ চাৰিটা কোণত ৰখা হৈছিল।<ref name="frederick lau"/> সন্মুখত দুটা কাঠৰ বাদ্যযন্ত্ৰ আছিল, যিবোৰে ৰচনা আৰম্ভ আৰু শেষ হোৱাৰ সংকেত দিছিল। চোতালত পৰিৱেশন কৰা "বাহিৰৰ" সংগীত স্বৰ্গৰ প্ৰশংসাৰ বাবে আছিল আৰু অনুষ্ঠানৰ গুৰুত্ব অনুসৰি বাদ্যদলৰ আকাৰ আৰু বিন্যাস সলনি হৈছিল। "ভিতৰৰ" সংগীত সম্ৰাট আৰু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ গুণ-গৰিমা প্ৰকাশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="fletcher"/> [[File:Jongmyo Royal Shrine (종묘) - Dancing.jpg|thumb|কোৰিয়াৰ [[Jongmyo jerye]]ত [[Jongmyo (Seoul)|জংম্যো]] কনফুচীয়ান মন্দিৰত পৰিৱেশন কৰা নৃত্য]] সংগীত সাধাৰণতে ধীৰ আৰু গম্ভীৰ আৰু একসুৰীয়া আছিল; ইয়াত ছন্দৰ বৈচিত্ৰ্য কম আছিল। গীত গোৱাৰ সময়ত কথাৰ শব্দসংখ্যা অনুসৰি প্ৰতিটো বাক্যাংশত চাৰিৰপৰা আঠটা তাল থাকিব পাৰিছিল।<ref name="frederick lau"/> চোতালত পৰিৱেশন কৰা সংগীতৰ সৈতে নৃত্যও থাকিছিল আৰু নৃত্যশিল্পীৰ সংখ্যা পৃষ্ঠপোষকৰ সামাজিক মৰ্যাদা আৰু পদমৰ্যাদাৰ সৈতে কঠোৰভাৱে নিৰ্ধাৰিত আছিল। সম্ৰাটৰ বাবে সৰ্বাধিকসংখ্যক সংগীতজ্ঞ আৰু নৃত্যশিল্পী থাকিব পাৰিছিল ৮টা শাৰীত ৮জনকৈ মুঠ ৬৪জন নৃত্যশিল্পী। কোনো অভিজাত বা প্ৰধান মন্ত্ৰীৰ বাবে ৬টা শাৰীত ৬জনকৈ ৩৬জন আৰু নিম্ন পদৰ বিষয়াৰ বাবে তাতকৈ কম ৪×৪ বা ২×২ নৃত্যশিল্পী থাকিছিল। কনফুচীয়ান আচাৰত ছয় শাৰীৰ নৃত্য প্ৰথমে কনফুচিয়াছৰ মৰ্যাদাৰ উপযোগী হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পিছলৈ কনফুচিয়াছক বিভিন্ন মৰণোত্তৰ ৰাজকীয় উপাধি প্ৰদান কৰাৰ পাছত আঠ শাৰীৰ নৃত্য ও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল; উদাহৰণস্বৰূপে, টাং বংশৰ সম্ৰাট ছুয়ানজঙে তেওঁক ৱেনশুৱান ৰজা উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Ln2_BtBjVGYC&pg=PA35 |title=State Sacrifices and Music in Ming China: Orthodoxy, Creativity and Expressiveness |author= Joseph Sui Ching Lam |pages=35–36 |publisher=State University of New York Press |year= 1998 |isbn=978-0791437063}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vL42xGE3VB8C&pg=PA130 |title=Rituals Of Recruitment In Tang China: Reading An Annual Programme In The Collected Statements By Wang Dingbao |author= Oliver J. Moore |pages= 130–131 |publisher=Brill Academic Pub |year= 2004 |isbn=978-9004139374}}</ref> নৃত্য দুটা প্ৰকাৰত বিভক্ত আছিল। সেয়া হ'ল নাগৰিক নৃত্য আৰু সামৰিক নৃত্য। নাগৰিক নৃত্যত নৃত্যশিল্পীসকলে বাঁওহাতত ''ইউয়ে '' বাঁহী আৰু সোঁহাতত পাখিৰ গুচ্ছ ধৰি নাচিছিল। সামৰিক নৃত্যত বাঁওহাতত ঢাল আৰু সোঁহাতত যুদ্ধ-কুঠাৰ ধৰি নাচিছিল।<ref name=musicology/> ==ব্যৱহৃত বাদ্যযন্ত্ৰ== [[File:Bianzhong.jpg|right|thumb|300px|জেঙৰ মাৰ্কুইছ ইয়িৰ সমাধিৰপৰা উদ্ধাৰ হোৱা ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টাৰ বিয়ানঝং সমষ্টি, ৪৩৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ। ]] ''ইয়ায়ুয়ে'' সংগীতত সকলো ধৰণৰ পৰম্পৰাগত চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়; ইয়াত কেৱল নিৰ্মাণত ব্যৱহৃত আঠটা শ্ৰেণীৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আটাইতকৈ প্ৰাচীন বাদ্যযন্ত্ৰসমূহৰপৰা নিৰ্বাচিত সীমিতসংখ্যক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>François Picard. [https://hal.archives-ouvertes.fr/IREMUS/halshs-01119234v1 La classification en huit matériaux des instruments en Chine]. [[Études chinoises]], XV N° 1–2, 1996, pp. 159–180</ref> ===ৰেচম === *'''গুছিন''', সাতডাল তাঁৰযুক্ত, ফ্ৰেটবিহীন জিথাৰ। *'''ছে''', স্থানান্তৰযোগ্য ব্ৰীজযুক্ত ২৫-তাঁৰীয়া জিথাৰ; প্ৰাচীন উৎসত ১৩, ২৫ বা ৫০টা তাঁৰৰ উল্লেখ আছে। ===বাঁহ === *'''দিজি''' হৈছে পথালিকৈ বজোৱা বাঁহী। *'''ছিয়াও বাঁহী''' হ'ল মূৰৰপৰা বতাহ সুমুৱাই বজোৱা বাঁহী। *'''পাইছিয়াও''' পেনপাইপ। *'''ছি''' হ'ল প্ৰাচীন চীনা বাঁহী। ===কাঠ === *'''ঝু''' হ'ল তলৰফালে সংকুচিত হোৱা কাঠৰ বাকচ; ভিতৰত এডাল লাঠিৰে আঘাত কৰি তাল বা অংশৰ সংকেত দিয়া হয়। *'''য়ু''' হ'ল বাঘৰ আকৃতিৰ খোদিত কাঠৰ বাদ্যযন্ত্ৰ; ইয়াৰ দাঁতযুক্ত পিঠিত লাঠি ঘঁহি অংশৰ সমাপ্তিৰ সংকেত দিয়া হয়। ===শিল === *'''বিয়ানছিং''' সাধাৰণতে নেফ্ৰাইটেৰে নিৰ্মিত ১৬টা ওলোমাই ৰখা শিলৰ ফলকৰ সমষ্টি, মুগুৰিৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়। ===ধাতু === *'''বিয়ানঝং '''হৈছে এটা ফ্ৰেমত ওলোমাই ৰখা ১৬টা সোণালী আৱৰণযুক্ত ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা, মুগুৰিৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়। *'''ফাংছিয়াং'''হৈছে সুৰ মিলোৱা ধাতুৰ পাতৰ সমষ্টি (মেটালফোন)। ===মাটি=== *'''শুন বাদ্য''' হৈছে পোৰা মাটিৰে নিৰ্মিত অকাৰিনা। ===লাও === *'''শেং''' হৈছে আঙুলিৰে বন্ধ কৰিব পৰা ছিদ্ৰ থকা, লাওৰ পাত্ৰত সুমুৱাই দিয়া বিভিন্নসংখ্যক বাঁহৰ নলীৰে গঠিত মুক্ত-ৰীডযুক্ত মুখেৰে বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰ। *''' য়ু''' হৈছে শেঙৰ সৈতে একে ধৰণৰ প্ৰাচীন মুক্ত-ৰীডযুক্ত মুখেৰে বজোৱা বাদ্যযন্ত্ৰ; সাধাৰণতে শেঙতকৈ ডাঙৰ। ===চামৰা === *'''গু''' হৈছে ঢোল। ==পূব এছিয়াত ইয়ায়ুয়ে== [[File:BUIMG 6172.5.JPG|thumb|right|কোৰিয়াৰ ''aak'' বাদ্যযন্ত্ৰবাদকসকলে [[pyeongyeong]] (যিটো [[bianqing]]ৰপৰা উদ্ভৱ) আৰু [[Bu (instrument)|bu]] নামৰ মাটিৰ পাত্ৰ (যিটো [[Fou (instrument)|fou]]ৰপৰা উদ্ভৱ) বজাইছে; স্থান—[[Munmyo]] মন্দিৰ, [[Sungkyunkwan]] [[seowon]], ছিউল]] চীনা, জাপানী, কোৰিয়ান আৰু ভিয়েটনামী ভাষাত ''ইয়ায়ুয়ে'' শব্দটো বিভিন্ন ধৰণে উচ্চাৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite book |title=International Workshop on Nhã Nhạc of Nguyễn Dynasty: Huế court music |publisher=Hué̂ Monuments Conservation Center |year= 2004 }}</ref> এই দেশসমূহত ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ ৰূপ আৰু বিষয়-বস্তুৰ মাজত যথেষ্ট পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। ===জাপান=== গাগাকু হৈছে জাপানী ধ্ৰুপদী সংগীতৰ একপ্ৰকাৰ, যি কেইবা শতিকা ধৰি সাম্ৰাজ্যিক ৰাজদৰবাৰত পৰিৱেশন কৰি অহা হৈছে। ইয়াৰ ৰূপ আৰু বিষয়-বস্তু চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰপৰা পৃথক। ইয়াত স্থানীয় শিন্তো ধৰ্মীয় সংগীত আৰু লোকসংগীত, ''কমাগাকু'' নামৰ গগুৰিয়েও আৰু মানচুৰীয় ধাৰাৰ সংগীত, আৰু ''টগাকু'' নামৰ চীনা আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ ধাৰাৰ সংগীত অন্তৰ্ভুক্ত। ===কোৰিয়া=== কোৰিয়ান ভাষাত ''ইয়ায়ুয়ে''ক আআক বুলি কোৱা হয়। দ্বাদশ শতিকাত ছং বংশৰ সময়ত ইয়াক কোৰিয়ালৈ অনা হৈছিল আৰু ইয়াত পূৰ্বৰ বংশসমূহৰ চীনা ''ইয়ায়ুয়ে''ৰ কিছুমান উপাদান এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। ===ভিয়েটনাম=== ভিয়েটনামী ভাষাত ''ইয়ায়ুয়ে''ক নিয়া ন্যক বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়। ছং বংশৰ সময়ৰ আশে-পাশে ইয়াক ভিয়েটনামলৈ অনা হৈছিল আৰু পিছলৈ চীনৰ [[Ming dynasty|মিং বংশ]]ৰ ৰাজদৰবাৰী সংগীতৰদ্বাৰা ইয়াৰ ওপৰত প্ৰধানকৈ প্ৰভাৱ পৰিছিল। লে বংশৰ পিছত নগুয়েন বংশলৈকে ইয়াৰ অধিক বিকাশ ঘটে; বিংশ শতিকাত নগুয়েন বংশৰ অন্ত পৰে। এতিয়াও ইয়াক হুয়ে চহৰত পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.gold.ac.uk/asmu/vietnamese-court-music-/ |title=Vietnamese Court Music |work=Goldsmith, University of London |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328190120/https://www.gold.ac.uk/asmu/vietnamese-court-music-/ |archivedate=2022-03-28 |access-date=2026-09-29 |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|2}} [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 45qe1bgpmg1lxotubjkh5jsa8d4zcet 0 139847 647762 645333 2026-10-25T22:56:08Z InternetArchiveBot 29706 Add 5 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647762 wikitext text/x-wiki {{Short description|বৃহত্তৰ তিব্বত অঞ্চলৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি}} [[File:Illustrations of Tibetan materia medica Wellcome L0038345.jpg|thumb|তিব্বতীয় ঔষধিয় দ্ৰব্যৰ চিত্ৰ|280px]] '''পৰম্পৰাগত তিব্বতীয় চিকিৎসা''' বা '''চোৱা ৰিগ্পা''' (তিব্বতীয়: གསོ་བ་རིག་པ། ''(bod lugs) Gso ba rig pa''<ref>{{cite journal|last1=Dhondrup|first1=W.|last2=Tidwell|first2=T.|title=Dataset of illness classifications in Sowa Rigpa|journal=Data in Brief|date=2020|pmid=32181292}}</ref>) তিব্বতীয় চিকিৎসা পদ্ধতি। অষ্টম শতিকাত ৰজা ত্ৰিছং দেত্সেনৰ শাসনকালত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। সেই সময়ৰ বিভিন্ন দেশৰ উন্নত চিকিৎসা পদ্ধতিসমূহ এই চিকিৎসা পদ্ধতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name=Arpi>Claude Arpi, ''Glimpses on the Tibet History'', "Sowa Rigpa" (Art of Healing). Dharamsala: The Tibet Museum, 2016, Chapter 9</ref> ''গিউদ শ্বি'' বা ''চাৰি তন্ত্ৰ'' নামৰ চিকিৎসা গ্ৰন্থখন প্ৰথমে ৰচনা কৰা হৈছিল আৰু পিছত দ্বাদশ শতিকাত ইয়াক সম্পাদনা কৰা হৈছিল। তিব্বতীয় চিকিৎসাত ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে বিভিন্ন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ৰক্তক্ষৰণ চিকিৎসা, তাপ চিকিৎসা, চাপ প্ৰয়োগ চিকিৎসা, ঔষধিয় স্নান আৰু মালিচ আদি আছে।<ref>{{Cite web |date=2021 |title=National Institute of Showa Rigpa |url=https://www.sowarigpainstitute.in/therapy.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929191502/https://www.sowarigpainstitute.in/therapy.php |archivedate=2023-09-29 |access-date=2026-09-30 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kloos |first1=Stephan |last2=Madhavan |first2=Harilal |last3=Tidwell |first3=Tawni |last4=Blaikie |first4=Calum |last5=Cuomu |first5=Mingji |date=2020 |title=The transnational Sowa Rigpa industry in Asia: New perspectives on an emerging economy |journal=Social Science & Medicine |volume=245 |article-number=112617 |doi= 10.1016/j.socscimed.2019.112617|issn= |pmc=6983943 |pmid=31739144}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saxer |first=Martin |title=Manufacturing Tibetan medicine: the creation of an industry and the moral economy of Tibetanness |url=https://archive.org/details/manufacturingtib0000saxe |date=2013 |publisher=Berghahn books |isbn=978-0-85745-772-1 |series=Epistemologies of healing |location=New York}}</ref> ইয়াৰ ঔষধ প্ৰস্তুতিত বহু উপাদানযুক্ত জটিল সূত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত উদ্ভিদ, খনিজ পদাৰ্থ, ধাতু আৰু প্ৰাণীজাত সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তিব্বতীয় চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ''চাৰি তন্ত্ৰ'' তিব্বতৰ স্থানীয় স্বাস্থ্যচৰ্যাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref name=Arpi/> অষ্টম শতিকাত গ্ৰীচ, পাৰস্য, ভাৰত, চীন আৰু মধ্য এছিয়াৰপৰা অহা চিকিৎসা বিশেষজ্ঞসকলক তিব্বতলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে সামিয়ে মঠত অনুষ্ঠিত এখন সভাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই সভাৰপৰা ত্ৰিছং দেত্সেনৰ চিকিৎসা পৰিষদ গঠন হৈছিল। বিভিন্ন দেশৰ অভিজ্ঞ চিকিৎসকসকলে একেলগে কাম কৰি ''চোৱা ৰিগ্পা'' বিকশিত কৰিছিল।<ref name=Arpi/> বৰ্তমানৰ চোৱা ৰিগ্পা বা তিব্বতীয় চিকিৎসা মূলতঃ দ্বাদশ শতিকাত সৰু যুথক য়োন্তেন গম্পোৱে মূল ''চাৰি তন্ত্ৰ'' চিকিৎসা গ্ৰন্থত কৰা সম্পাদনাৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name=Arpi/> পিছলৈ তিব্বতীয় চিকিৎসা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ [[লাদাখ]] আৰু [[ছিকিম]] অঞ্চললৈ, [[নেপাল]]ৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰ অংশলৈ আৰু সমগ্ৰ [[ভূটান]]লৈ বিস্তাৰিত হয়। ঐতিহাসিকভাৱে মংগোলিয়া আৰু তুৰ্কিস্তানৰ অঞ্চলসমূহ, বৰ্তমানৰ অভ্যন্তৰীণ [[মংগোলিয়া]] আৰু [[ছিনচিয়াং]] অঞ্চল, আৰু উত্তৰ-পূবৰ মংগোলীয় জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহ তিব্বতীয় চিকিৎসাৰদ্বাৰা যথেষ্ট প্ৰভাবিত হৈছিল। ৰাছিয়ান যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বুৰিয়াতিয়া আৰু তুভা অঞ্চল, লগতে কালমিকিয়া গণৰাজ্যতো তিব্বতীয় চিকিৎসা বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কালমিকিয়া অঞ্চল [[ভল্গা নদী]]ৰ অৱবাহিকাত অৱস্থিত। তিব্বতীয় চিকিৎসাই পৰম্পৰাগত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ এই বিশ্বাস গ্ৰহণ কৰে যে সকলো ৰোগৰ মূল কাৰণ হৈছে তিনিটা বিষ—মোহ, লোভ আৰু বিদ্বেষ। তিব্বতীয় চিকিৎসাই বুদ্ধৰ চাৰি চৰম সত্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দুখ আৰু ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ যুক্তি প্ৰয়োগ কৰে।<ref name=Cards>{{cite book|last=Gyamtso|first=Sangye|title=Tibetan Medicine Cards: Illustrations and Text from the Blue Beryl Treatise of Sangye Gyamtso (1653-1705)|publisher=Pomegranate Communications|isbn=978-0-7649-1761-5|pages=32|chapter=Intro card|date=April 2005 }}</ref><ref>Kala, C.P. (2005) Health traditions of Buddhist community and role of ''amchis'' in trans-Himalayan region of India. Current Science, 89 (8): 1331-1338.</ref> ==ইতিহাস== তিব্বতীয় সাম্ৰাজ্য গঠনৰ পূৰ্বৰ সময়ত তিব্বতীয় লোকসকলে স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে সেইবোৰৰ বিভিন্ন ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে যি জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰিছিল, সেই জ্ঞান টনপা শেনৰাব মিৱোচে (སྟོན་པོ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ།)-এ সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ এজন পুত্ৰলৈ প্ৰদান কৰিছিল। পিছত বয়োজ্যেষ্ঠ যুথক য়োন্তেন গম্পোৱে এই চিকিৎসা পদ্ধতিসমূহ সংকলন কৰি ''গিউদ শ্বি'' বা ''চাৰি তন্ত্ৰ'' ৰচনা কৰে।<ref>{{cite web |last1=Phuntsok |first1=Thubten |title=བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་པདྨ་རཱ་གའི་ལྡེ་མིག "A General History of Tibet" |url=https://www.himalayabon.com/ebooks/pdf/2013-04-22/7.html |website=HimalayaBon}}</ref><ref name=Arpi/> পিছত ''চাৰি তন্ত্ৰ'' অষ্টম শতিকাত তিব্বতীয় ৰজা ত্ৰিছং দেত্সেনৰদ্বাৰা সামিয়ে মঠত আহ্বান কৰা চিকিৎসা পৰিষদৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চিকিৎসা উৎস হৈ পৰে। পৰিষদখনে গ্ৰীচ, তুৰ্কিস্তান, ভাৰত, চীন, পাৰস্য আৰু মধ্য এছিয়াৰপৰা অহা চিকিৎসা জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰি চোৱা ৰিগ্পা বা তিব্বতীয় চিকিৎসা পদ্ধতি বিকশিত কৰে।<ref name = Arpi/> একাদশ আৰু দ্বাদশ শতিকাত ভাৰতীয় চিকিৎসাৰ কেইবাখনো অতিৰিক্ত গ্ৰন্থ তিব্বতলৈ আহে।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|url=https://archive.org/details/religionmedicine0000garr|year=2008|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/religionmedicine0000garr/page/23 23]}}</ref> [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ ''অষ্টাঙ্গহৃদয়সংহিতা'' বা ''চিকিৎসাৰ সংকলন'' নামৰ গ্ৰন্থখন বাগভটৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ৰিনচেন জাংপো (རིན་ཆེན་བཟང་པོ།) (৯৫৭–১০৫৫)-এ এই গ্ৰন্থখন তিব্বতীয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|url=https://archive.org/details/religionmedicine0000garr|year=2008|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/religionmedicine0000garr/page/24 24]}}</ref> অৱশ্যে অষ্টম শতিকাতেই তিব্বতীয় চিকিৎসা পৰিষদে আয়ুৰ্বেদীয় চিকিৎসা পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছিল। তিব্বতে প্ৰাচীন ভাৰতীয় অভিধৰ্ম সাহিত্যও গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পঞ্চম শতিকাৰ ''অভিধৰ্মকোষভাষ্য'' অন্যতম। বসুবন্ধুৰদ্বাৰা ৰচিত এই গ্ৰন্থখনত ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ দৰে চিকিৎসা বিষয়ৰ আলোচনা আছে।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|url=https://archive.org/details/religionmedicine0000garr|year=2008|publisher=Routledge|pages=[https://archive.org/details/religionmedicine0000garr/page/26 26]–27}}</ref> চিকিৎসা শৰীৰতত্ত্বৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় বজ্ৰযানৰ বিভিন্ন তন্ত্ৰও তিব্বতে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|url=https://archive.org/details/religionmedicine0000garr|year=2008|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/religionmedicine0000garr/page/31 31]}}</ref><ref>Kala, C.P. (2002) Medicinal Plants of Indian Trans-Himalaya: Focus on Tibetan Use of Medicinal Resources. Bishen Singh Mahendra Pal Singh, Dehradun, India. 200 pp.</ref> [[File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-08-17, Tibetexpedition, Blick auf Medizinberg.jpg|thumb|১৯৩৮ চনত চাগপৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] দ্বাদশ শতিকাত কনিষ্ঠ যুথক য়োন্তেন গম্পোৱে (གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།) ভাৰতলৈ ছয়বাৰ ভ্ৰমণ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ''গিউদ শ্বি'' বা ''চাৰি তন্ত্ৰ'' সম্পাদনা কৰে আৰু ইয়াক ১৫৬টা অধ্যায়ৰ ৰূপ দিয়ে। এই ৰূপটো বৰ্তমানো ব্যৱহৃত হৈ আছে।<ref name=Arpi/> চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত চিকিৎসকসকলৰ দ্ৰাংতি পৰিয়ালে শাক্য মঠত ''চাৰি তন্ত্ৰ'' আৰু যুথক পৰম্পৰাৰ অতিৰিক্ত গ্ৰন্থৰ ওপৰত আধাৰিত এক পাঠ্যক্ৰম প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://search.lib.virginia.edu/catalog/td96k261g|title=Buddhism and Medicine in Tibet: Origins, Ethics, and Tradition|last=William|first=McGrath|date=2017|website=UVA Library {{!}} Virgo|language=en|access-date=2017-08-06}}</ref> পঞ্চম দালাই লামা (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ།)-এ কালোন ছাংগ্যে গ্যাত্ছো (སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།)-ক ১৬৯৬ চনত চাগপৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় স্থাপনৰ দায়িত্ব দিয়ে। চাগপৰিত গ্যাত্ছোৰ ''ব্লু বেৰিল'' আৰু ''চাৰি তন্ত্ৰ'' পঢ়োৱা হৈছিল। এই শিক্ষা পদ্ধতি মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে সমগ্ৰ তিব্বতলৈ বিস্তাৰিত হয়।<ref name=Cards /> ১৮শ শতিকাত তিব্বতীয় চিকিৎসাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তিব্বতলৈ অহা ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকলে তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণীত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ বিষয়ে লিখিছিল। ১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ ৰবাৰ্ট ছাণ্ডাৰে তিব্বতীয় ঔষধ প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে এখন প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite book |last1=Saunders |first1=Robert |title=Some Account of the Vegetable and Mineral Productions of Boutan and Thibet |date=1789 |publisher=Royal Society of London |url=https://books.google.com/books?id=_64XAAAAYAAJ&dq=Some+Account+of+the+Vegetable+and+Mineral++Productions+of+Boutan+and+Thibet.+By+Mr.+Robert+Saunders%2C+Surgeon++at+Boglepoor+in+Bengal&pg=PA79 |access-date=14 March 2024 |language=en}}</ref> ১৮৫০-ৰ দশকত ৰাছিয়াৰ ৰাজধানী ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ এখন চিকিৎসালয় আৰু এখন বিশেষ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref name="Norris Sunderland 2012 p. 204">{{cite book | last1=Norris | first1=S.M. | last2=Sunderland | first2=W. | title=Russia's People of Empire: Life Stories from Eurasia, 1500 to the Present | publisher=Indiana University Press | year=2012 | isbn=978-0-253-00184-9 | url=https://books.google.com/books?id=R5dOEpS5HCYC&pg=PA204 | access-date=2024-03-14 | page=204}}</ref><ref name="Frolova-Walker 2018 p. 166">{{cite book | last=Frolova-Walker | first=M. | title=Rimsky-Korsakov and His World | publisher=Princeton University Press | series=The Bard Music Festival | year=2018 | isbn=978-0-691-18271-1 | url=https://books.google.com/books?id=8XOYDwAAQBAJ&pg=PA166 | access-date=2024-03-14 | page=166}}</ref> ১৮৯৮ চনৰ ভিতৰত ''চাৰি তন্ত্ৰ''ৰ এটা অংশ ৰাছিয়ান ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।<ref name="Wang 1994 p. ">{{cite book | last=Wang | first=L. | title=The Medical History of Tibet | publisher=Shanghai Foreign Language Education Press | year=1994 | isbn=978-7-81009-825-0 | url=https://books.google.com/books?id=tju5AAAAIAAJ | access-date=2024-03-14 | page=}}</ref> পোলেণ্ডত ১৯২০-ৰ দশকত তিব্বতীয় চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰপতি ষ্টানিস্লাভ ভইচেখভস্কি আৰু ইগ্নাচি মোচিৎস্কি দুয়োজনে তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ জৰিয়তে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Hofer 2018 p. 253">{{cite book | last=Hofer | first=T. | title=Bodies in Balance: The Art of Tibetan Medicine | publisher=University of Washington Press | year=2018 | isbn=978-0-295-80708-9 | url=https://books.google.com/books?id=xK_pDAAAQBAJ&pg=PA253 | access-date=2024-03-14 | page=253}}</ref> ১৯৬৯ চনত ছুইজাৰলেণ্ডৰ জুৰিখত থকা পাডমা এজি তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ উৎপাদন আৰু বিক্ৰীত বিশেষজ্ঞতা থকা প্ৰথম পশ্চিমীয়া ঔষধ কোম্পানী হয়।<ref name="McGrath 2019 p. 140">{{cite book | last=McGrath | first=W.A. | title=Knowledge and Context in Tibetan Medicine | publisher=Brill | series=Brill's Tibetan Studies Library | year=2019 | isbn=978-90-04-40444-1 | url=https://books.google.com/books?id=uMuiDwAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-14 | page=140}}</ref> ১৯৫৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তিব্বতীয় জনসাধাৰণৰ চৰকাৰে ''মেন-ত্সে-খাং'' (སྨན་རྩིས་ཁང་) আৰু চাগপৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ক একত্ৰিত কৰি লাছা তিব্বতীয় চিকিৎসালয় স্থাপন কৰে। ১৯৬১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত লাছা অঞ্চলৰ তিব্বতীয় চিকিৎসকসকলৰ এখন সভাত ছিংপো লোবুক লাছা তিব্বতীয় চিকিৎসালয়ৰ সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ১৯৮০ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ চৰকাৰে লাছা তিব্বতীয় চিকিৎসালয়খন সম্প্ৰসাৰণ কৰি তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ তিব্বতীয় চিকিৎসালয়ত পৰিণত কৰে। ইয়াৰ ফলত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ বিকাশৰ বাবে এক শক্তিশালী ভিত্তি গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{cite news |title=《四部医典》：流传千年的藏医药经典著作 |url=http://www.zgdazxw.com.cn/news/2023-07/03/content_341372.htm |access-date=14 March 2024 |work=www.zgdazxw.com.cn}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৯৯ চনত তিব্বত নৰ্ডিকাম ঔষধ কোম্পানী তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ প্ৰথম উচ্চ প্ৰযুক্তিৰ ঔষধ কোম্পানী হিচাপে তালিকাভুক্ত হয়।<ref name="[[সমাজ বিজ্ঞান সাহিত্য প্ৰকাশন]] 2015 p. 149">{{cite book | title=西藏文化产业发展探析 | publisher=[[সমাজ বিজ্ঞান সাহিত্য প্ৰকাশন]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-5473-3 | url=https://books.google.com/books?id=9bd4EAAAQBAJ&pg=PA149 | language=zh | access-date=2024-03-14 | page=149}}</ref> ২০০৬ চনত লাছাত তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ এখন চিকিৎসা গোট স্থাপন কৰা হয়। ২০২৩ চনৰ ভিতৰত তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ তিব্বতীয় চিকিৎসালয়ৰ নাম সলনি কৰি পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ কৰা হয়। ইয়াত স্থানীয় চিকিৎসা পদ্ধতিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=西藏自治区藏医院挂牌成为国家中医医学中心(藏医)筹建单位-中新网 |url=https://www.chinanews.com.cn/gn/2023/04-13/9989187.shtml |access-date=14 March 2024 |work=www.chinanews.com.cn}}</ref> ==চাৰি তন্ত্ৰ== [[File:Illustration (Conception to Birth) from Ornament to the Mind of Medicine Buddha- Blue Beryl Lamp Illuminating Four Tantras written around the year 1720 by Desi Sangye Gyatso (1653–1705), the regent (Desi) of the 5th Dalai Lama.png|thumb|প্ৰায় ১৭২০ চনত পঞ্চম দালাই লামাৰ প্ৰতিনিধি [[ছাংগ্যে গ্যাত্ছো]]ই লিখা ''ব্লু বেৰিল''ৰপৰা লোৱা গৰ্ভধাৰণৰপৰা জন্মলৈকে বিকাশৰ চিত্ৰ]] ''চাৰি তন্ত্ৰ'' বা ''গিউ শ্বি'' (རྒྱུད་བཞི།) হৈছে অষ্টম শতিকাৰ এখন তিব্বতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ। ইয়াত [[তিব্বত]], [[ভাৰত]], [[গ্ৰীচ]], [[পাৰস্য]], [[মধ্য এছিয়া]] আৰু [[চীন]]ৰ চিকিৎসা পদ্ধতি আৰু চিকিৎসা প্ৰয়োগ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|last=Bynum|first=W.F|title=Dictionary of Medical Biography|publisher=Greenwood Press|location=London|page=1343}}</ref> ''চাৰি তন্ত্ৰ'' গ্ৰন্থখন অষ্টম শতিকাৰ। দ্বাদশ শতিকাত সম্পাদনা কৰা ইয়াৰ ৰূপটো এতিয়াও তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ মূল ভিত্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=Arpi/><ref>{{cite book|last=Alphen|first=Jon Van|title=Oriental Medicine- An illustrated Guide to the Asian Arts of Healing|publisher=Serindia Publications|location=London|page=114}}</ref> ''চাৰি তন্ত্ৰ'' হৈছে আঠটা শাখাৰ গুপ্ত তন্ত্ৰৰ নিৰ্দেশনা আৰু অমৰত্বৰ ঔষধৰ সাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এখন গ্ৰন্থৰ সাধাৰণ নাম। ইয়াত একেটা চিকিৎসা মতবাদক চাৰিটা দৃষ্টিকোণৰপৰা আলোচনা কৰা হৈছে। বিদ্যাজ্ঞান নামৰ ঋষিয়ে ইয়াৰ প্ৰকাশ ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref name=Cards /> তিব্বতীয় ''চাৰি তন্ত্ৰ'' পদ্ধতিৰ মূল ভিত্তি হৈছে শৰীৰৰ তিনিটা দোষৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। সেই তিনিটা হৈছে বায়ু ''লুং'', পিত্ত ''খ্ৰিছ পা'' আৰু কফ ''বেকান''।<ref name="Lama Hopkins 2016 p. ">{{cite book | last1=Lama | first1=T.D. | last2=Hopkins | first2=J. | title=The Great Exposition of Secret Mantra, Volume One: Tantra in Tibet | publisher=Shambhala | year=2016 | isbn=978-1-61180-359-4 | url=https://books.google.com/books?id=hQ2YDQAAQBAJ | access-date=2024-03-14 | page=| edition=Revised }}</ref><ref name="McGrath 2019 p. ">{{cite book | last=W.A. | first=McGrath | title=Knowledge and Context in Tibetan Medicine | publisher=Brill | series=Brill's Tibetan Studies Library | year=2019 | isbn=978-90-04-40444-1 | url=https://books.google.com/books?id=uMuiDwAAQBAJ | access-date=2024-03-14 | page=}}</ref> এই তিনটা মূল তিব্বতীয় চিকিৎসাক চীনা চিকিৎসাৰ দুইটা মূল নীতি—ইন আৰু ইয়াং—ৰপৰা পৃথক কৰে। চাৰি তন্ত্ৰক তলত দিয়া ধৰণে বৰ্ণনা কৰিব পাৰি: * '''মূল তন্ত্ৰ''' — এই অংশত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ মূল নীতিসমূহৰ সাধাৰণ বিৱৰণ দিয়া হৈছে। ইয়াত শৰীৰৰ দোষ, সেইবোৰৰ ভৰসাম্যহীনতা আৰু ৰোগৰ সৈতে সেইবোৰৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ''চাৰি তন্ত্ৰ''ত ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে দৃশ্য পৰ্যবেক্ষণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিশেষকৈ নাড়ী, জিভা আৰু প্ৰস্ৰাৱ পৰীক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। আধুনিক চিকিৎসাত প্ৰস্ৰাৱ পৰীক্ষাক প্ৰস্ৰাৱ বিশ্লেষণ বুলি কোৱা হয়।<ref name="Gonpo 2011 p. ">{{cite book | last=Gonpo | first=Y.Y. | title=The Root Tantra and The Explanatory Tantra from the Secret Quintessential Instructions on the Eight Branches of the Ambrosia Essence Tantra [Men-Tsee-Khang - སྨན་རྩིས་ཁང་།] | publisher=Men-Tsee-Khang | year=2011 | isbn=978-81-86419-62-5 | url=https://books.google.com/books?id=9Ae4EAAAQBAJ | language=la | access-date=2024-03-14 | page=}}</ref> * '''ব্যাখ্যামূলক তন্ত্ৰ''' — এই অংশত ''চাৰি তন্ত্ৰ''ৰ অন্তৰ্নিহিত তত্ত্ব অধিক বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত শৰীৰতত্ত্ব, শাৰীৰবৃত্ত, মানসিক ৰোগতত্ত্ব, ভ্ৰূণবিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ দৰে বিষয়ৰ সাধাৰণ তত্ত্ব দিয়া হৈছে।<ref name="Motilal Banarsidass Publishers 1998 p. 9">{{cite book | title=བོད་ཀྱི་སྨན་རྫས་རིག་པའི་ཚིག་མཛོད་གཡུ་ཐོག་སྔོ་འབུམ་དགོངས་རྒྱན། | publisher=Motilal Banarsidass Publishers | series=Reference Works | year=1998 | isbn=978-81-208-1567-4 | url=https://books.google.com/books?id=yp4yAWYb35QC&pg=PR9 | language=dz | access-date=2024-03-14 | page=9}}</ref> * '''মৌখিক নিৰ্দেশনাৰ তন্ত্ৰ''' — এইটো চাৰিটা তন্ত্ৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল। ইয়াত মূলতঃ চিকিৎসাৰ ব্যাৱহাৰিক প্ৰয়োগ আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত বিভিন্ন ৰোগ আৰু কোনটো দোষৰ ভৰসাম্যহীনতাৰ ফলত কোনটো ৰোগ হয়, সেই বিষয়ে বিতংভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই অংশত বিভিন্ন ৰোগৰ নিৰ্দিষ্ট চিকিৎসাৰ বিষয়েও উল্লেখ কৰা হৈছে। * '''পৰৱৰ্তী তন্ত্ৰ''' — এই অংশত ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত তিব্বতীয় ঔষধ প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতি আৰু তাপ চিকিৎসা, মালিচ আৰু সৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ দৰে পদ্ধতিৰে শৰীৰৰ ভিতৰ আৰু বাহিৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Hofer 2018 p. 279">{{cite book | last=Hofer | first=T. | title=Bodies in Balance: The Art of Tibetan Medicine | publisher=University of Washington Press | year=2018 | isbn=978-0-295-80708-9 | url=https://books.google.com/books?id=xK_pDAAAQBAJ&pg=PA279 | access-date=2024-03-14 | page=279}}</ref> ==কাৰ্যৰ তিনিটা নীতি== এছিয়াৰ আন পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতিৰ দৰে তিব্বতীয় চিকিৎসায়ো আধুনিক জৈৱ-চিকিৎসাৰপৰা পৃথকভাৱে প্ৰথমে স্বাস্থ্যৰ এক নিৰ্দিষ্ট সংজ্ঞা আগবঢ়ায়। তিব্বতীয় চিকিৎসা তত্ত্ব অনুসৰি সুস্বাস্থ্যৰ বাবে শৰীৰৰ কাৰ্যৰ তিনিটা নীতিৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰা প্ৰয়োজন। সেইবোৰক সাধাৰণতে দোষ বুলি কোৱা হয়। এই তিনিটা হৈছে ''লুং'', ''ত্ৰি-পা'' আৰু ''বে-কান''।<ref name="The Basic Tantra">''The Basic Tantra and the Explanatory Tantra from the Secret Quintessential Instructions on the Eight Branches of the Ambrosia Essence Tantra'' মেন-ত্সে-খাং: India 2008 {{ISBN|81-86419-62-4}}</ref> • ''লুং''<ref name="The Basic Tantra" /> হৈছে শৰীৰত ভৌতিক পদাৰ্থ, যেনে তেজ; শক্তি, যেনে স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সংকেত; আৰু অভৌতিক বস্তু, যেনে চিন্তা, চলাচল কৰাৰ ক্ষমতাৰ উৎস। ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত মনৰ বস্তুবাদী প্ৰকাশ ''লুং'' পদ্ধতিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। ''লুং''ৰ পাঁচটা পৃথক উপশ্ৰেণী আছে। প্ৰতিটোৰ নিৰ্দিষ্ট স্থান আৰু কাৰ্য আছে। সেইবোৰ হৈছে ''স্ৰোগ-দ্জিন লুং'', ''গ্যেন-ৰগ্যু লুং'', ''খ্যাব-বয়েদ লুং'', ''মে-মন্যাম লুং'' আৰু ''থুৰ-ছেল লুং''। • ''ত্ৰি-পা''<ref name="The Basic Tantra" /> তাপৰ পৰিমাণগত আৰু গুণগত বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত। ই শৰীৰৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ, বিপাক, যকৃতৰ কাৰ্য আৰু বিচাৰক্ষম বুদ্ধিৰ দৰে বহু কাৰ্যৰ উৎস। ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত মনৰ আক্ৰমণাত্মক প্ৰকাশ ''ত্ৰি-পা'' পদ্ধতিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। ''ত্ৰি-পা''ৰ পাঁচটা পৃথক উপশ্ৰেণী আছে। সেইবোৰ হৈছে ''জু-বয়েদ ত্ৰি-পা'', ''সগ্ৰুব-বয়েদ ত্ৰি-পা'', ''মদাংস-সগ্যুৰ ত্ৰি-পা'', ''মথং-বয়েদ ত্ৰি-পা'' আৰু ''মদোগ-ছেল ত্ৰি-পা''। • ''বে-কান''<ref name="The Basic Tantra" /> শীতলতাৰ পৰিমাণগত আৰু গুণগত বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত। ই পাচনৰ বিভিন্ন দিশ, শৰীৰৰ গঠন অটুট ৰখা, সন্ধিৰ স্বাস্থ্য আৰু মানসিক স্থিৰতাৰ দৰে বহু কাৰ্যৰ উৎস। ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত মনৰ অজ্ঞতাৰ প্ৰকাশ ''বে-কান'' পদ্ধতিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। ''বে-কান''ৰ পাঁচটা পৃথক উপশ্ৰেণী আছে। সেইবোৰ হৈছে ''ৰ্তেন-বয়েদ বে-কান'', ''ম্যাগ-বয়েদ বে-কান'', ''ম্যোং-বয়েদ বে-কান'', ''ত্সিম-বয়েদ বে-কান'' আৰু ''বয়োৰ-বয়েদ বে-কান''। ==ব্যৱহাৰ== [[File:Center for Oriental Medicine. Ulan-Ude, Buryatia, Russia.jpg|thumb|ৰাছিয়াৰ বুৰিয়াতিয়াৰ উলান-উদেত অৱস্থিত প্ৰাচ্য চিকিৎসা কেন্দ্ৰ]] তিব্বতীয় চিকিৎসা আৰু তিব্বতৰ বাহিৰত ইয়াৰ চিকিৎসা পদ্ধতিসমূহ হিমালয় অঞ্চলত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। [[ভাৰত]]ত তিব্বতীয় চিকিৎসা পৰিষদে তিব্বতীয় চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়সমূহক আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি দিয়ে। তিব্বতীয় চিকিৎসা আৰু জ্যোতিষ প্ৰতিষ্ঠান আৰু ইয়াৰ মেন-ত্সে-খাং দালাই লামাৰ কাৰ্যালয়ৰ অধীনত কাম কৰে। ২০১০ চনত ভাৰত চৰকাৰে চোৱা ৰিগ্পাক আনুষ্ঠানিকভাৱে "চিকিৎসাৰ বিজ্ঞান" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name=HT/> ইয়াৰ পিছত চৰকাৰে [[লেহ]], [[লাদাখ]]ত "ৰাষ্ট্ৰীয় চোৱা ৰিগ্পা প্ৰতিষ্ঠান" স্থাপনৰ অনুমোদন দিয়ে। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য হৈছে চোৱা ৰিগ্পাৰ গৱেষণা আৰু বিকাশৰ বাবে সুযোগ সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web|url=http://www.newsonair.com/Main-News-Details.aspx?title=Cabinet-approves-establishment-of-National-Institute-for-Sowa-Rigpa-in-Leh&id=374846|title=Cabinet approves establishment of National Institute for Sowa-Rigpa in Leh|website=www.newsonair.com|access-date=2019-11-21}}</ref> তিব্বতৰ তিব্বতবিদসকলেও স্পেইনৰ দৰে ইউৰোপীয় দেশলৈ গৈ এই বিষয়ত বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছে। [[নেপাল]]ত তিব্বতীয় চোৱা ৰিগ্পা চিকিৎসক, মেন-ত্সে-খাং আৰু তেওঁলোকৰ চিকিৎসালয়সমূহে ঐতিহাসিকভাৱে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ লোকসকলৰ মাজত কাম কৰি আহিছে। পিছলৈ এই চিকিৎসা পদ্ধতি সমগ্ৰ দেশৰ নগৰ অঞ্চললৈও বিস্তাৰিত হয়।<ref>Tsering Ngodup Lama & Pasang Dorjee, "''Sowa Rigpa'': An alternative medicine's expansion beyond the Himalayas", ''Kathmandu Post'', 27 November 2021</ref><ref name=HT>Vinod C Dixit, "Tibetan medicine: Healing the ancient way", ''The Himalayan'', 24 May 2022</ref> ইয়াত বিদেশী পৰ্যটকসহ সকলো লোকৰ চিকিৎসা কৰা হয়। ২০১৬ চনত চোৱা ৰিগ্পা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাবিদ্যালয় নামৰ এখন স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শিক্ষাৰ্থীসকল নেপালৰ স্থানীয় শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে [[ভাৰত]], [[ভূটান]], [[ফিনলেণ্ড]], [[ইংলেণ্ড]] আৰু [[স্পেইন]]ৰপৰাও আহে। চীনৰ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]]ৰ চৰকাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য হৈছে চীনৰ আন জাতিগোষ্ঠীৰ মাজত পৰম্পৰাগত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ প্ৰচাৰ কৰা। তিব্বত পৰম্পৰাগত তিব্বতীয় চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ছিংহাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চিকিৎসা বিদ্যালয়ে এই চিকিৎসা পদ্ধতিৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ২০০০ চনত লাছাত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক সন্মিলন অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত তিব্বতীয় চিকিৎসা উদ্যোগৰ বৰ্তমান অৱস্থা আৰু বিকাশৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।<ref>{{cite book | title=西藏文化产业发展探析 | publisher=সমাজ বিজ্ঞান সাহিত্য প্ৰকাশন| year=2015 | isbn=978-7-5097-5473-3 | url=https://books.google.com/books?id=9bd4EAAAQBAJ&pg=PA148 | language=zh | access-date=2024-03-14 | page=148}}</ref> ২০০৩ চনৰ ডিচেম্বৰত চীন বিজ্ঞান একাডেমীৰ অধীনৰ নটা কাৰ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞ, যেনে উত্তৰ-পশ্চিম মালভূমি প্ৰতিষ্ঠান, কুনমিং প্ৰাণীবিজ্ঞান আৰু প্ৰাণী বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান আৰু ছাংহাই ঔষধ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, আৰু তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সংশ্লিষ্ট বিভাগৰ বিশেষজ্ঞসকল চেংডুত একত্ৰিত হয়। তেওঁলোকে তিব্বতীয় ঔষধৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে একাডেমী আৰু অঞ্চলটোৰ মাজত সহযোগিতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। ২০০৪ চনৰ মে' মাহত বেইজিঙত তিব্বতীয় ঔষধৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে ছটা ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকল্প অনুমোদিত হয়।<ref>{{cite news |title=藏医藏药：从传统走向现代化 |url=https://news.sina.com.cn/2004-06-03/11463382617.shtml |access-date=14 March 2024 |work=news.sina.com.cn}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য চিকিৎসক== {{div col}} * আকং ৰিনপোছে * তেনজিন চোয়েদ্ৰাক * য়েছি ধোন্দেন * যুথক য়োন্তেন গম্পো * দেচি ছাংগ্যে গ্যাত্ছো * লোবছাং দোলমা খাংকাৰ * ছেৱাং দোলকাৰ খাংকাৰ * থাং টং গ্যালপো * এলিয়ট টোকাৰ * কনিষ্ঠ যুথক য়োন্তেন গম্পো {{div col end}} ==লগতে চাওক== * [[আয়ুৰ্বেদ]] * [[নাগাৰ্জুন]] * [[যোগ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==অতিৰিক্ত পঠন== *{{cite news | first = John F. | last = Avedon | title = Exploring the Mysteries of Tibetan Medicine | work = The New York Times | date = 1981-01-11 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9C05E3D8173BF932A25752C0A967948260}} *Analysis of Five Pharmacologically Active Compounds from the Tibetan Medicine Elsholtzia with Micellar Electrokinetic Capillary Chromatography. Chenxu Ding; Lingyun Wang; Xianen Zhao; Yulin Li; Honglun Wang; Jinmao You; Yourui Suo | Journal of Liquid Chromatography & Related Technologies | 200730:20, | 3069(15) | {{ISSN|1082-6076}} *HPLC‐APCI‐MS Determination of Free Fatty Acids in Tibet Folk Medicine Lomatogonium rotatum with Fluorescence Detection and Mass Spectrometric Identification. Yulin Li; Xian'en Zhao; Chenxu Ding; Honglun Wang; Yourui Suo; Guichen Chen; Jinmao You | Journal of Liquid Chromatography & Related Technologies | 200629:18, | 2741(11) | {{ISSN|1082-6076}} *Stack, Peter. "The Spiritual Logic Of Tibetan Healing.(Review)." San Francisco Chronicle. (Feb 20, 1998) *Dunkenberger, Thomas / "Tibetan Healing Handbook" / Lotus Press - Shangri-La, Twin Lakes, WI / 2000 / {{ISBN|0-914955-66-7}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://tibetanmedicineschool.org/ The first Tibetan medicine school established in the West.] *[http://www.men-tsee-khang.org/ Tibetan Medical & Astro-science Institute] *[http://www.tibetanmedicine.com/ Tibetanmedicine.com] *[https://web.archive.org/web/20120302124655/http://www.tibmedcouncil.org/ Central Council of Tibetan Medicine] *[http://tibetcenter.at Tibet Center Institute - official Cooperation partner of Men-Tsee-Khang for the Education in Traditional Tibetan Medicine] *[http://www.iattm.net/ Academy for Traditional Tibetan Medicine] *[http://www.mentsee.org Tibetan medicine and astrology ] * [https://sorigcollege.org/ Sowa Rigpa International College] [[শ্ৰেণী:বিকল্প চিকিৎসা]] 9ejc2brjy0zcteribiw2o8nckdztq3v 0 139849 647766 646262 2026-10-25T23:43:58Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647766 wikitext text/x-wiki {{Short description|দক্ষিণ-পশ্চিম চীনৰ উৎসৱ}} [[File:Torch Festival in Eshan 02.jpg|thumb|২০১২ চনত ইশান ই জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত জিলা, ইউনানত অগ্নিশিখা উৎসৱৰ উদ্‌যাপন]] '''অগ্নিশিখা উৎসৱ বা জুই উৎসৱ ({{lang-en|Torch Festival}}) ''', '''''শিংহুই উৎসৱ''''' ({{zh|c=星回节|hp=Xīnghuí Jié|l=তৰাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন}}) নামেৰেও পৰিচিত।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival">{{cite book |last1=Wei |first1=Liming |title=Chinese Festivals: Traditions, Customs and Rituals |url=https://archive.org/details/chinesefestivals0000weil |date=2010 |location=Beijing |isbn=9787508516936 |pages=[https://archive.org/details/chinesefestivals0000weil/page/n113 106]–109 |edition=Second}}</ref> এই উৎসৱ দক্ষিণ-পশ্চিম [[চীন]]ৰ ই জাতিৰ অন্যতম প্ৰধান উৎসৱ। অঞ্চলটোৰ আন কেইবাটাও জনগোষ্ঠীয়েও, যেনে বাই লোকসকল, হানি লোকসকল, লাহু,নাছি আৰু পুমি লোকসকল, এই উৎসৱ পালন কৰে।<ref>{{harvnb|Harrell|2001|p=184}}</ref> ই ই কেলেণ্ডাৰৰ ষষ্ঠ মাহৰ ২৪ বা ২৫ তাৰিখে পালন কৰা হয়, যিটো গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰৰ আগষ্ট মাহৰ সৈতে মিল খায়।<ref>{{harvnb|Miller|Guo|Xu|1994|p=115}}</ref><ref>{{harvnb|Harrell|2001|p=185}}</ref> এই উৎসৱত পাইন গছৰপৰা তৈয়াৰ কৰা মশাল ব্যৱহাৰ কৰি পঙ্গপালৰ উপদ্ৰৱ দূৰ কৰা কিংবদন্তিৰ মল্লযোদ্ধা আতিলাবিয়াক স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvnb|Miller|Guo|Xu|1994|p=115}}</ref> ১৯৯৩ চনৰপৰা ছিচুয়ানৰ লিয়াংশান ই জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত প্ৰিফেকচাৰৰ চৰকাৰে মল্লযুদ্ধ, ঘোঁৰা দৌৰ, নৃত্য প্ৰদৰ্শন আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাকে ধৰি আধুনিক ৰূপ দিয়া উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰি আহিছে।<ref>{{harvnb|Harrell|2001|p=185}}</ref> == উৎপত্তি == কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে, মূল অগ্নিশিখা উৎসৱৰ ভিত্তি আছিল প্ৰাচীন কালত বাই আৰু ই লোকসকলে ব্যৱহাৰ কৰা এটা কেলেণ্ডাৰ। এই কেলেণ্ডাৰত ১০টা মাহ আছিল আৰু প্ৰতিটো মাহত ৩৬ দিন আছিল। ইয়াত শীত আৰু গ্ৰীষ্মকালত দুটা ''তৰাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন উৎসৱ'' পালন কৰা হৈছিল। দুয়োটা উৎসৱকে নৱবৰ্ষ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু গ্ৰীষ্মকালৰ উৎসৱটোক অগ্নিশিখা উৎসৱ বুলি কোৱা হৈছিল, কাৰণ সেই দিনা মানুহে প্ৰায়ে মশাল জ্বলাইছিল। অগ্নিশিখা উৎসৱৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে আন বহুতো কিংবদন্তিও আছে। অৱশ্যে সেই সকলোবোৰৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল দেৱতাসকলক নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱা, ভূত-প্ৰেত দূৰ কৰা আৰু ভাল শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা। == উদ্‌যাপন == অগ্নিশিখা উৎসৱৰ সময়ত প্ৰতিটো পৰিয়ালে একোখন মশাল জ্বলাই ঘৰৰ চুক-কোণ পোহৰাই তোলাৰ লগতে পথাৰতো মশাল লৈ ঘূৰে।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> কিছুমান গাঁৱৰ লোকে মশালৰ শোভাযাত্ৰাও উলিয়ায়, যাতে সকলো অমংগল দূৰ হয় আৰু ভাল শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিব পাৰি।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> উৎসৱৰ প্ৰস্তুতি এমাহ আগৰপৰাই আৰম্ভ হ’ব পাৰে। মানুহে মশাল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ৱৰ্মউড বা এবিধ সুগন্ধি বনৌষধি সংগ্ৰহ কৰে।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> লিয়াংশান ই জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত প্ৰিফেকচাৰ অঞ্চলত ৱৰ্মউড বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়; ইয়াক অশুভ শক্তি দূৰ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> সাধাৰণতে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তিনিখনকৈ মশাল তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> গছ আৰু পথাৰ পোহৰাবলৈ মশাল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰথা দক্ষিণ ছং ৰাজবংশৰ সময়ত হান লোকসকলৰ মাজতো দেখা গৈছিল। মিং ৰাজবংশ আৰু ছিং ৰাজবংশ ৰাজবংশৰ সময়তো ঝেজিয়াং আৰু জিয়াংছু প্ৰদেশৰ লোকসকলৰ মাজত এই প্ৰথা আছিল। সাধাৰণতে সম্ৰাটে প্ৰথমে অগ্নিকুণ্ডত জুই জ্বলোৱাৰ পাছত সেই জুই তেওঁৰ নপুংসক কৰ্মচাৰী আৰু বিষয়াসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ আন লোকসকলৰ মাজলৈ সেই জুই কঢ়িয়াই নিছিল। মশালৰ শোভাযাত্ৰাৰ পিছত অগ্নিকুণ্ডকেন্দ্ৰিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> মানুহে ইউয়েচিন আৰু ছানশিয়েন (তিনি তাঁৰযুক্ত তাঁৰ বাদ্যযন্ত্ৰ) আদি বাদ্যযন্ত্ৰ বজাই গোটেই নিশা গান গায় আৰু নৃত্য কৰে।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> এই উৎসৱত খাদ্য আৰু গৰু-ম’হ আদি পশু নৈৱেদ্য দিয়াৰ প্ৰথাও আছে।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> অগ্নিশিখা উৎসৱত সৌভাগ্যৰ বাবে গৰুৰ মাংস খোৱাটো পৰম্পৰাগত।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত নুডলছ আৰু ফল-মূল উল্লেখযোগ্য।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> ঘৰ-দুৱাৰ পৰিষ্কাৰ কৰা, সুন্দৰ পোছাক পিন্ধা আৰু মল্লযুদ্ধ, ঘোঁৰা দৌৰ আৰু ম'হৰ যুঁজ আদি ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰাও এই উৎসৱৰ পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> == আধুনিক উদ্‌যাপন == বৰ্তমান সময়ত এই উৎসৱ পৰ্যটকৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় অনুষ্ঠানত পৰিণত হৈছে।<ref name="Wei Chinese Festivals Torch Festival"/> লিয়াংশান ই জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত প্ৰিফেকচাৰত ই কেইবাদিনো ধৰি চলা স্থানীয় চৰকাৰী বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=@凉山人，2023年放假安排来了！最长连休9天_澎湃号·媒体_澎湃新闻-The Paper |url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_21167758 |access-date=12 June 2023 |work=www.thepaper.cn}}</ref> == টোকা == {{reflist}} == তথ্যসূত্ৰ == *{{citation|chapter=Torch Festival|pages=[https://archive.org/details/southofcloudstal00guox_0/page/114 114–116]|first1=Lucien|last1=Miller|first2=Xu|last2=Guo|first3=Kun|last3=Xu|title=South of the clouds: tales from Yunnan|publisher=University of Washington Press|year=1994|isbn=978-0-295-97348-7|chapter-url-access=registration|chapter-url=https://archive.org/details/southofcloudstal00guox_0/page/114}} *{{citation|title=Ways of being ethnic in Southwest China|series=Studies on ethnic groups in China|first=Stevan|last=Harrell|publisher=University of Washington Press|year=2001|isbn=978-0-295-98123-9}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] gscc02q1shysjmfukwv1htlbcnuk32z 0 139857 647829 641632 2026-10-26T01:01:35Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647829 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Xia Bronze Ling.jpg|thumb|এটা এৰলিটৌ সংস্কৃতি ব্ৰঞ্জৰ লিং]] '''লিং''' ([[চীনা ভাষা]]ত: 鈴), যাক ক্লেপাৰ-বেল বুলিও কোৱা হয়, [[চীন]]ৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগ আৰু ব্ৰঞ্জ যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত পোৱা একপ্ৰকাৰৰ ঘণ্টা। ইহঁত এটা ফুটা ঘণ্টাৰ দেহ আৰু ভিতৰত ওলমি থকা এটা ক্লাপাৰ থাকে, যিয়ে ঘণ্টাটোৰ ভিতৰৰ ৰিমত খুন্দা মাৰিলে শব্দ উৎপন্ন কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত ইয়াংছাও সংস্কৃতি (প্ৰায় ৫০০০ – প্ৰায় ৩০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আৰু উত্তৰ চীনৰ চুবুৰীয়া সংস্কৃতিৰদ্বাৰা চিৰামিকৰপৰা তৈয়াৰ কৰা লংশ্বান সংস্কৃতিৰ শেষৰফালে তামৰ লিং উৎপাদন কৰা হৈছিল, যাৰ এটা উদাহৰণ শ্বানচিৰ তাওছিৰ স্থানৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ব্ৰঞ্জ যুগৰ স্থান এৰলিট’ত চিৰামিক আৰু ব্ৰঞ্জৰ লিং দুয়োটা পোৱা গৈছে, য’ত ইহঁতক কবৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। যদিও খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১৫০০ চনৰপৰা ১২০০ চনলৈকে তুলনামূলকভাৱে দুৰ্লভ আছিল, তথাপি লেট শ্বাং (১২৫০–১০৪৬) সময়ত ইহঁতৰ পুনৰ উত্থান ঘটে। মৃত্যুৰ পৰিচাৰক হিচাপে পুতি থোৱা জীৱ-জন্তু বিশেষকৈ কুকুৰৰ ডিঙিত সাধাৰণতে শ্বাংৰ শেষৰফালে ব্ৰঞ্জৰ লিং পোৱা যায় যদিও হাতী, গৰু আৰু বান্দৰৰ লগত সংলগ্ন হোৱা কিছুমান উদাহৰণ পোৱা গৈছে। শ্বাঙৰ শেষৰফালে আৰু পশ্চিম ঝৌৰ আৰম্ভণিতে ইহঁতক সাধাৰণতে ব্ৰঞ্জৰ পাৰম্পাৰিক পাত্ৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। == বিৱৰণ == লিং (চীনা: বেল), চীনা ভাষাত xuanling ( hang bell; 'hanging bells') বা sheling ( tongue bell; 'tongue-bells') বা ইংৰাজীত clapper-bells বুলিও জনা যায়, নৱপ্ৰস্তৰ যুগ আৰু ব্ৰঞ্জ যুগৰ স্থানত পোৱা প্ৰাচীন চীনা বেলৰ এটা প্ৰকাৰ। লিং এটা ফুটা ঘণ্টাৰ দেহ আৰু এটা ক্লাপাৰ থাকে যিটো ভিতৰত ওলোমাই থোৱা থাকে। ক্লাপাৰে ঘণ্টাটোৰ ভিতৰৰ ৰিমত খুন্দা মাৰিলে ই শব্দ উৎপন্ন কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত চিৰামিকৰপৰা নিৰ্মিত এইবোৰ পিছলৈ তাম আৰু (বেছিভাগেই) ব্ৰঞ্জত ঢালি দিয়া হৈছিল।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=14, 22}}{{Sfn|Deng|2021|p=1}} ধাতুৰ লিঙক আকৃতি অনুসৰি তিনি প্ৰকাৰত ভাগ কৰা হৈছে। আটাইতকৈ পুৰণি ৰূপ এপ্ৰকাৰৰ ঘণ্টাবোৰৰ ওপৰত ওলমি থকা ফুটা ঢালি দিয়া হয়। টাইপ বি বেলত ক্লেপাৰটো বেলবোৰ ওলমিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা চাপৰ লগত পোনে পোনে বান্ধি থোৱা থাকে, আনহাতে টাইপ চিত ক্লেপাৰবোৰ বেলটোৰ ভিতৰত ঢালি দিয়া লুপৰপৰা ওলমি থাকে। ক্লেপাৰ কাঠ, খোলা বা হাড়ৰ দৰে জৈৱিক পদাৰ্থ, ব্ৰঞ্জ আৰু সীহৰ দৰে ধাতু বা কোৱাৰ্টছ, জেড আৰু নেফ্ৰাইটৰ দৰে খনিজ পদাৰ্থৰপৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি।{{Sfn|Deng|2021|pp=2–3}} == ইতিহাস == আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত লিং হৈছে ইয়াংছাও সংস্কৃতিৰ (প্ৰায় ৫০০০ – প্ৰায় ৩০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) সৰু সৰু চিৰামিক ঘণ্টা। এইবোৰৰ ওপৰত সাধাৰণতে সমতল, ভিতৰত ক্লেপাৰ ওলোমাই থ'বলৈ এটা, দুটা বা চাৰিটা ফুটা থাকে।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=16–17}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৫০০ চনৰ আশে-পাশে উত্থান হোৱা এই প্ৰাৰম্ভিক ঘণ্টাবোৰ উত্তৰ চীনৰ সমভূমিত ব্যাপকভাৱে বিয়পি পৰে। লংশ্বান সংস্কৃতিৰ সময়লৈকে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–১৯০০) ইহঁত পূব চীনত বিয়পি পৰিছিল আৰু মধ্য ইয়াংচেৰ শ্বিজিয়াহে সংস্কৃতি আৰু ভিতৰৰ মংগোলিয়াৰ লাওহুছান সংস্কৃতিয়ে ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৫৬ চনত মধ্য হুবেইৰ শ্বিজিয়াহে স্থানৰপৰা (২৫০০–২০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) দাঁতৰ মুখৰ মটিফ থকা এটা চিৰামিক লিং উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল; ইয়াৰ আকৃতি পিছৰ এৰলিটৌ সংস্কৃতিৰ ব্ৰঞ্জৰ লিঙৰ সৈতে একে, কিন্তু ইয়াত আঞ্চলিক প্ৰতীকবাদ দেখা যায় যাৰ ধৰ্মীয় অৰ্থ সম্ভৱতঃ আছে।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=19–20}} দক্ষিণ ছানচিৰ টাওছিৰ লংশ্বান স্থানত সাত-আঠটা চিৰামিক লিং আৰু তামৰ ঢালাই এটা লিং উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। আৰ্চেনিক তামৰপৰা তৈয়াৰী তামৰ ঘণ্টাটোৰ উচ্চতা মাত্ৰ ২.১৫ চেণ্টিমিটাৰ (০.৮৫ ইঞ্চি)। অন্যথা অসজ্জিত কবৰ এটাত ইয়াক কবৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে পোৱা গৈছিল। এই অস্বাভাৱিক সমাধিৰ বাবে পুৰাতত্ত্ববিদসকলে তত্ত্ব আগবঢ়াইছে যে সমাধিস্থলত থকা ব্যক্তিজন হয় এজন ধৰ্মীয় অনুশীলনকাৰী আছিল যিয়ে অনুষ্ঠানত ঘণ্টাটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল (কিন্তু উত্তৰাধিকাৰীয়ে প্ৰসাদ দিব নোৱাৰাকৈয়ে মৃত্যুবৰণ কৰিছিল), নহয় তেওঁ ঘণ্টা নিৰ্মাণৰ কামত জড়িত আছিল।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=14–15, 18, 22}}{{Sfn|Deng|2021|p=3}} ঠাইখনৰপৰা অহা চিৰামিক ঘণ্টাবোৰৰ আকাৰ আৰু আকৃতি একে, সকলোবোৰৰ ওপৰত দুটা ফুটা সমতল; হেনানৰ জিনমিত পোৱা আন এটা লংশ্বান লিঙৰ সৈতে ইহঁতৰ আকৃতি একে, যিয়ে সমগ্ৰ অঞ্চলটোত চিৰামিক বেলৰ এক ভাগ-বতৰা পৰম্পৰাৰ কথা সূচায়। ক্লেপাৰবোৰ সম্ভৱতঃ জৈৱিক পদাৰ্থৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো টাওচিৰপৰা অহা চিৰামিক ঘণ্টাবোৰত কোনোটোৱেই জীয়াই থকা নাই।{{Sfn|Allan|Han|2023|p=18}} ব্ৰঞ্জৰ ঢালাই কৰা ছটা লিং এৰলিটৌ সংস্কৃতিৰ টাইপ ছাইট এৰলিটৌৰ সমাধিস্থলত পোৱা গৈছে (১৯০০–১৫০০)। এইবোৰ টিনৰ ব্ৰঞ্জত টুকুৰা-চাঁচ কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি ঢালি দিয়া হয়, য’ত সামান্য পৰিমাণৰ সীহ যোগ কৰা হয়। তাওছিৰ ঘণ্টাতকৈ বহু ডাঙৰ, উচ্চতা ৭–৯.৩ চে.মি. (২.৮–৩.৭ ইঞ্চি)ৰ ভিতৰত। ঘণ্টাবোৰৰ ওপৰ অংশ সমতল, এটা বা দুটা ফুটা থাকে। ফুটাবোৰৰ ওপৰেৰে এখন দলং ডিজাইনটোত যোগ কৰা হৈছিল, যাতে ক্লেপাৰটো ওলোমাই থ’বলৈ আৰু ঘণ্টাটো নিজেই ওলোমাই ৰাখিবলৈ পৃথক পৃথক ডোঙা ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়। ঘণ্টাবোৰৰ এফালে ফ্লেংগ লগোৱা থাকে, ঘণ্টাবোৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ছাঁচ দুটা ক’ত সংযোগ কৰা হৈছিল চিহ্নিত কৰা হয়; এইটো একেধৰণৰ ফ্লেংগৰ পূৰ্বসূৰী যিবোৰ আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ ব্ৰঞ্জত যোগ কৰা হৈছিল। এৰলিটৌৰপৰা দুটা চিৰামিক লিংও উদ্ধাৰ কৰা হৈছে; এইবোৰ ঠাইৰপৰা ব্ৰঞ্জৰ উদাহৰণৰ পিছৰ, আৰু সেয়েহে সম্ভৱতঃ পিছৰ ব্যুৎপত্তি।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=21–25}} এৰলিটৌ স্থানৰ বাহিৰত এৰলিটৌ সংস্কৃতিৰপৰা মাত্ৰ কেইটামান লিংহে পোৱা গৈছে। আনহুইৰ ফেইক্সি কাউণ্টিৰ ফেইক্সিছিয়ান ডাডুনজি (肥西縣大敦孜) আৰু ছাংগুয়ানমিয়াও (三官廟) স্থানৰপৰা দুটা উদ্ধাৰ কৰা হয়।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=22–23}} অতি কমসংখ্যক লিঙৰ তাৰিখ প্ৰায় ১৫০০ৰপৰা ১২০০ চনৰ ভিতৰত, যিটো এৰলিটৌ সংস্কৃতি আৰু লেট শ্বাঙৰ উত্থানৰ মাজৰ সময়ছোৱা।{{Sfn|Deng|2021|p=4}}{{Sfn|Allan|Han|2023|p=29}}এৰলিগাং সংস্কৃতিৰ (১৬০০–১৪০০) স্থানৰপৰা মাত্ৰ এটা লিং পোৱা গৈছে, অৰ্থাৎ য়ানছি শ্বাং চহৰৰ চতুৰ্দশ শতিকাৰ সমাধিৰপৰা কবৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে। যদিও ঝেংঝৌ শ্বাং চহৰৰপৰা কোনো লিং উদ্ধাৰ কৰা হোৱা নাই, তথাপি সেই স্থানত থকা ব্ৰঞ্জৰ ফাউণ্ড্ৰিৰ ধ্বংসাৱশেষৰপৰা ঘণ্টা নিক্ষেপ কৰাৰ বাবে দুটা ছাঁচৰ টুকুৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। হেবেইৰ গাওচেঙৰ টাইচি [দে] স্থানত এটা সমাধিস্থলত থকা দুজন লোকৰ মাজত আৰু দুটা ব্ৰঞ্জৰ লিং পৰি থকা দেখা গ'ল।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=29–30}} শ্বাঙৰ শেষৰফালে (১২৫০–১০৪৬) প্ৰত্নতাত্ত্বিক অভিলেখত লিং আকৌ এবাৰ সাধাৰণ হৈ পৰে, য়িংছু স্থানৰপৰা ৩৫০টা উদাহৰণ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। কবৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে নিজে আৰু বিচাৰি পোৱা নাছিল। বৰঞ্চ বিপুলসংখ্যক (প্ৰায় ৯০%) মৃত্যু পৰিচাৰক হিচাপে সমাধিস্থলত সমাধিস্থ কৰা কুকুৰৰ ডিঙিত পোৱা যায়। লিঙে প্ৰায়ে ওলোটাকৈ টাঅ'টি মটিফ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, যিয়ে সম্ভৱতঃ পাতালৰ মাজেৰে আত্মাক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বাবে এক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ ভূমিকাক সূচায়। হাতী, গৰু, এটা বান্দৰৰ কাষত পুতি থোৱা ঘণ্টাবোৰো উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। য়িংছুৰপৰা অহা এটা মানুহৰ সমাধিস্থলত তাত থকা লোকজনৰ হাতৰ কব্জিৰ ওচৰত এটা লিং পোৱা গৈছিল। বলিদানৰ গাঁততো লিং পোৱা যায়, যিবোৰ প্ৰায়ে সমাধিস্থ কৰাৰ লগত সংগতি ৰাখি কৰা হৈছিল।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=30–32}} পশ্চিম ঝৌ (১০৪৬–৭৭১) যুগত লিঙৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত আছিল। উত্তৰ চীনৰপৰা আৰম্ভ হৈ শ্বাঙৰ শেষৰফালে ব্ৰঞ্জৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ পাত্ৰৰ গুৰিৰপৰা কিছুমান লিং ওলমি আছিল, যেনে গু গবলেট, জুন ৱাইন-পাত্ৰ আৰু ডু [ঝ্হ] খাদ্য পৰিৱেশন কৰা পাত্ৰ। এটা শ্বাং বা পশ্চিমীয়া ঝৌ জু [ৱিকিডাটা], ব্ৰঞ্জৰ বলিদান বেদী, ষ্টেণ্ডৰ প্ৰতিটো মূৰৰপৰা দুটা লিং ওলমি আছিল। পাত্ৰবোৰত ঘণ্টাবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে ইংগিত দিব পাৰে যে ইয়াক পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগৰ মাধ্যম হিচাপে লোৱা হৈছিল, সম্ভৱতঃ তেওঁলোকক প্ৰসাদৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰিবলৈ।{{Sfn|Allan|Han|2023|pp=32–33}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> == গ্ৰন্থতালিকা == {{Refbegin}} * {{Cite journal |last1=Allan |first1=Sarah |last2=Han |first2=Ding |date=September 2023 |title=Luminosity, Spirit, and the Role of Clapper-Bells in the Formation of Ancient China |doi=10.1017/eac.2023.8 |journal=Early China |volume=46 |pages=1–34}} * {{Cite journal |last=Deng |first=Lingling |date=September 2021 |title=New Perspectives on the Functions of 'Clapper-Bells': Metal ''Lings'' in the Early Bronze Age of China |doi=10.1016/j.ara.2021.100303 |volume=27 |journal=Archaeological Research in Asia |pages=1–18}} * {{Cite journal |last=Tong |first=Kin-Woon |date=1983 |title=Shang Musical Instruments: Part Two |journal=Asian Music |volume=15 |issue=1 |jstor=833918 |doi=10.2307/833918 |pages=102–184}} * {{Cite book |last=von Falkenhausen |first=Lothar |author-link=Lothar von Falkenhausen |date=1993 |title=Suspended Music: Chime-Bells in the Culture of Bronze Age China |url=https://archive.org/details/suspendedmusicch0000falk |publisher=University of California Press |isbn=9780520073784}} {{Refend}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ স্থাপত্য]] liuqt5cy03fg0vpadd7c4e3snk64bgb 0 139866 647824 640648 2026-10-26T00:57:30Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647824 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = Ruan Ji | image = Ruan Ji.png | birth_date = 210 | birth_place = Chenliu, Henan<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/biography/Ruan-Ji | title=Ruan Ji &#124; Tang Dynasty, Music, Poetry &#124; Britannica }}</ref> | death_date = 263 (aged 53) | occupation = Poet, musician }} {{Infobox Chinese | c = 阮籍 | p = Ruǎn Jí | w = {{tonesup|Juan3 Chi2}} | mi = {{IPAc-cmn|r|uan|3|-|j|i|2}} | gr = Roan Jyi | j = Jyun5 Zik6 | y = Yúhn Jihk | ci = {{IPAc-yue|j|yun|5|-|z|ik|6}} | tl = {{Zhwb|Ńg Tsi̍k|Guán Tsi̍k}} | altname = Courtesy name | c2 = 嗣宗 | p2 = Sìzōng }} '''ৰুয়ান জি''' ({{lang-en|Ruan Ji}}, খ্ৰীষ্টাব্দ ২১০–২৬৩) আছিল প্ৰাচীন চীনৰ ৱেই-চিন (Wei-Jin) যুগৰ এগৰাকী অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কবি, দাৰ্শনিক আৰু সংগীতজ্ঞ <ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/biography/Ruan-Ji | title=Ruan Ji &#124; Tang Dynasty, Music, Poetry &#124; Britannica }}</ref>। তেওঁক সেই সময়ৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বিৰুদ্ধে এক বৌদ্ধিক প্ৰতিবাদৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ বিখ্যাত 'বাঁহৰ হাবিত থকা সাতজন ঋষি' (Seven Sages of the Bamboo Grove)-ৰ এজন অগ্ৰণী সদস্য আছিল।<ref>Ch'en and Bullock, 9</ref><ref>Ch'en and Bullock, 9–10</ref><ref>Hinsch, 70</ref> ==ৰাজনৈতিক পটভূমি আৰু প্ৰাণৰক্ষাৰ কৌশল== ৰুয়ান জিৰ জীৱনকালত চীনৰ কাও ৱেই (Cao Wei) ৰাজবংশৰ শক্তি হ্ৰাস পাইছিল আৰু চিমা (Sima) পৰিয়ালে কুটিল ৰাজনীতিৰে ক্ষমতা দখল কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল। এই ৰক্তাক্ত ৰাজনৈতিক পৰিৱেশৰপৰা নিজৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ ৰুয়ান জিয়ে এক অগতানুগতিক পথ বাছি লৈছিল: * মদ্যপানৰ অভিনয়: যেতিয়া শক্তিশালী ৰাজপ্ৰতিনিধি চিমা ঝাওৱে (Sima Zhao) ৰুয়ান জিৰ পৰিয়ালৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিব বিচাৰিছিল, তেতিয়া ৰুয়ান জিয়ে একেৰাহে ৬০ দিন ধৰি মদ্যপান কৰি মাতাল হৈ আছিল যাতে তেওঁ এই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite encyclopedia |date=1 January 2021 |title=Ruan Ji &#124; Chinese poet |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |location=Chicago |access-date=29 November 2021 |url=https://www.britannica.com/biography/Ruan-Ji#ref846148 }}</ref> * উদাসীনতা আৰু বলিয়ালি: তেওঁ প্ৰায়ে সমাজৰ কঠোৰ নিয়মসমূহ উলংঘা কৰিছিল। তেওঁৰ বাবে ৰাজহুৱা শিষ্টাচাৰতকৈ ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু মনৰ পৱিত্ৰতাহে বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ==সাহিত্যিক অৱদান== ==='য়ুয়াহুৱাই চি' (Poems of My Heart)=== ৰুয়ান জিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সাহিত্যিক কৃতি হ’ল তেওঁৰ ৮২টা কবিতাৰ সংকলন, যাক 'য়ুয়াহুৱাই চি' (詠懷詩 - Yonghuai shi, অৰ্থাৎ 'মোৰ অন্তৰৰ অনুভূতি প্ৰকাশক কবিতা') বুলি জনা যায়।<ref>{{cite journal |last=Dai |first=Fang |date=1994 |title=Drinking, thinking, and writing: Ruan Ji and the culture of his era |journal= |volume= |issue= |pages= |url=http://gateway.proquest.com/openurl?url_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info:ofi/fmt:kev:mtx:dissertation&res_dat=xri:pqm&rft_dat=xri:pqdiss:9423170 }}</ref> * এই কবিতাসমূহ অত্যন্ত ৰহস্যমজ় আৰু ৰূপকধৰ্মী।<ref>{{cite book |title=The Poetry of Ruan Ji translated by Stephen Owen |year=2017 |publisher=[[Harvard University]] |url=https://scholar.harvard.edu/xtian/publications/poetry-ruan-ji-translated-stephen-owen }}</ref> * পোনপটীয়াকৈ ক’লে চৰকাৰী ৰোষত পৰাৰ ভয় থকা বাবে তেওঁ চৰাই, ফুল, আৰু প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান ব্যৱহাৰ কৰি সমসাময়িক কুটিল ৰাজনীতি আৰু মানুহৰ ভণ্ডামিক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছিল। ==তাওবাদী দৰ্শন আৰু সংগীত== জী কাঙৰ দৰেই ৰুয়ান জিও কনফুচিয়াছবাদৰ সামাজিক শৃংখলতকৈ তাওবাদৰ (Taoism) প্ৰাকৃতিক নিয়ম আৰু ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ প্ৰতিহে বেছি আকৰ্ষিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Holzman |first=Donald |title=Poetry and Politics: The Life and Works of Juan Chi, A.D. 210–263 |url=https://archive.org/details/poetrypoliticsli0000holz |date=1976 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-052-120-855-0 }}</ref> * গুচিন আৰু সুহুৰি: তেওঁ চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ গুচিন (guqin) বজোৱাত পাকৈত আছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ প্ৰকৃতিৰ মাজত বহি এক বিশেষ ধৰণৰ আধ্যাত্মিক সুহুৰি (transcendental whistling বা xiao) বজাইছিল, যাক তেওঁ মনৰ ক্ষোভ আৰু আধ্যাত্মিক মুক্তিৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। * তেওঁৰ বিখ্যাত প্ৰবন্ধ 'দা পু চিয়েনচেং চ্যুয়ান' (Biography of Master Great Man)-ত তেওঁ সমাজৰ ভণ্ড শাসকসকলক কাপোৰৰ চুকত থকা ওকণিৰ সৈতে তুলনা কৰি এক মুক্ত আৰু মহান জীৱন-যাপন কৰাৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Laing |first=Ellen Johnston |date=1974 |title=Neo-Taoism and the "Seven Sages of the Bamboo Grove" in Chinese Painting |journal=[[Artibus Asiae]] |volume=36 |issue=1/2 |pages=5–54 |jstor=3249709 |doi=10.2307/3249709 }}</ref> ==মৃত্যু আৰু উত্তৰাধিকাৰ== ২৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ পৰম মিত্ৰ জী কাঙক চিমা ঝাওৱে মৃত্যুদণ্ড বিহাৰ কিছু মাহৰ পিছতেই গভীৰ মানসিক আঘাত আৰু শাৰীৰিক অসুস্থতাৰ বাবে ৰুয়ান জিৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে চীনা সাহিত্যৰ এক সোণালী অধ্যায়ৰ অন্ত পৰে, কিন্তু তেওঁৰ স্বতন্ত্ৰ মনোভাব আৰু কবিতাৰ শৈলীয়ে পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহৰ চীনা কবিসকলক (বিশেষকৈ টাং বংশৰ কবিসকলক) গভীৰভাৱে অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Minford |editor-first1=John |author-link=John Minford |editor-last2=Lau |editor-first2=Joseph S. M. |year=2000 |title=Classical Chinese Literature: An Anthology of Translations |volume=1: From Antiquity to the Tang Dynasty |publisher=[[Columbia University Press]] |location=New York |isbn=978-962-996-048-3 }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:৩য় শতিকাৰ চীনা কবি]][[শ্ৰেণী:বাঁহৰ হাবিত থকা সাতজন ঋষি]][[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 7awb6kc93nvvdhdpwo42g2o8j4en5r9 0 139867 647747 640647 2026-10-25T22:35:46Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647747 wikitext text/x-wiki '''বাঁহৰ হাবিত থকা সাতজন ঋষি'''({{lang-en|Seven Sages of the Bamboo Grove}}, খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকা) <ref>{{lang-zh|t={{linktext|竹林七賢}}|s=竹林七贤|poj=Tiok-lîm Chhit Hiân|p=Zhúlín Qī Xián|first=t}}</ref>আছিল প্ৰাচীন চীনৰ তিনিখন ৰাজ্যৰ যুগ (Three Kingdoms period)-ৰ শেষৰ ফালে আৰু জিন বংশৰ আৰম্ভণিত (খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকা) সমবেত হৈছিল। তেওঁলোক সাতগৰাকী চীনা কবি, দাৰ্শনিক, সংগীতজ্ঞ আৰু লেখকৰ এটা প্ৰখ্যাত ঐতিহাসিক গোট আছিল। এই গোটটোৱে তদানীন্তন শাসকীয় কাও ৱেই আৰু চিমা পৰিয়ালৰ কুটিল, ৰক্তাক্ত ৰাজনীতিৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ বৰ্তমানৰ হেনান প্ৰদেশৰ শানয়াঙত থকা এখন বাঁহৰ হাবিত (Bamboo Grove) সমবেত হৈছিল। তেওঁলোকে কলা, সাহিত্য, তাওবাদ আৰু সুৰাপানৰ এক মুক্ত জীৱনধাৰা চৰ্চা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Balazs |first=Etienne |author-link=Etienne Balazs |title=Chinese Civilization and Bureaucracy |year=1964 |url=https://archive.org/details/chinesecivilizat00bala |publisher= |location= |isbn= }}</ref> ==নামৰ তালিকা আৰু চমু পৰিচয়== এই গোটটোত অন্তৰ্ভুক্ত থকা সাতজন ঋষি আছিল:<ref>{{cite encyclopedia |date=5 June 2018 |title=Seven Sages of the Bamboo Grove &#124; Chinese literary group |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]] |location=Chicago |access-date=29 November 2021 |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/536514/Seven-Sages-of-the-Bamboo-Grove }}</ref> <ref>Hinsh, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. pp. 68- 69</ref> ১. জি কাং (Ji Kang / Xi Kang): গোটটোৰ আটাইতকে প্ৰভাৱশালী নেতা, কবি, দাৰ্শনিক আৰু পাকৈত গুচিন (guqin) বাদ্যযন্ত্ৰ বাদক। তেওঁক চিমা ঝাওৰ নিৰ্দেশত মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। ২. ৰুয়ান জি (Ruan Ji): এজন অত্যন্ত প্ৰখ্যাত কবি আৰু ভাবুক। চৰকাৰী হেঁচাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ তেওঁ প্ৰায়ে ৬০ দিন পৰ্যন্ত মদ্যপান কৰাৰ অভিনয় কৰিছিল। ৩. শান তাও (Shan Tao): গোটটোৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ সদস্য। তেওঁ পৰৱৰ্তী সময়ত উচ্চ চৰকাৰী পদ গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু গোটটোৰ সৈতে প্ৰশাসনৰ এক সংযোগ সেতু আছিল। ৪. শ্বিয়াং শ্যিউ (Xiang Xiu): জি কাঙৰ পৰম মিত্ৰ আৰু সহ-কৰ্মী কামাৰ (Blacksmith)। জি কাঙৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ তাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ টোকা লিখিছিল। ৫. ৰুয়ান চিয়ান (Ruan Xian): ৰুয়ান জিৰ ভতিজাক। তেওঁ এজন অতি অসাধাৰণ সংগীতজ্ঞ আছিল। চীনৰ তন্ত্ৰীবাদ্য 'ৰুয়ান' (Ruan instrument) তেওঁৰ নামেৰেই নামকৰণ কৰা হৈছে। ৬ . লিউ লিং (Liu Ling): গোটটোৰ আটাইতকৈ অদ্ভুত আৰু মদ্যপায়ী ব্যক্তিত্ব। তেওঁ 'সুৰাৰ গুণগান' (Ode to the Virtue of Wine) নামৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে আজিও জনাজাত। ৭. ৱাং ৰং (Wang Rong): গোটটোৰ আটাইতকৈ কম বয়সীয়া সদস্য। তেওঁ এজন সামৰিক জেনেৰেল আৰু উচ্চ পদস্থ বিষয়া হৈ পৰিছিল।<ref>{{lang-zh|t=世說新語|p=Shìshuō Xīnyǔ}}</ref> ==দৰ্শন আৰু সাহিত্যিক শৈলী== সাতজন ঋষিয়ে মূলতঃ ক্সিয়ানক্সুয়ে (Xuanxue, অৰ্থাৎ গাঢ় বা ৰহস্যময় দৰ্শন)-ৰ ভেটি তৈয়াৰ কৰিছিল, য’ত তাওবাদ আৰু কনফুচিয়াছবাদৰ এক মিশ্ৰণ দেখা গৈছিল। * অগতানুগতিকতা (Eccentricity): তেওঁলোকে সমাজৰ কৃত্ৰিম নিয়ম, ভণ্ড ৰাজহুৱা শিষ্টাচাৰ আৰু ৰাজনৈতিক দুৰ্নীতিক তীব্ৰ উপহাস কৰিছিল। * কিংটান (Qingtan / Pure Conversation): বাঁহৰ হাবিত বহি তেওঁলোকে সমসাময়িক বিষয়ৰ পৰা আঁতৰি ব্ৰহ্মাণ্ড, প্ৰকৃতি, সুকুমাৰ কলা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ ওপৰত 'পবিত্ৰ বা বিশুদ্ধ আলোচনা' (Pure Conversation) কৰিছিল। * আধ্যাত্মিক সুহুৰি: জি কাং আৰু ৰুয়ান জিয়ে প্ৰকৃতিৰ বুকুত এক বিশেষ ধৰণৰ আধ্যাত্মিক সুহুৰি (Transcendental whistling) বজাইছিল, যাৰ সহায়ত তেওঁলোকে মনৰ ক্ষোভ আৰু আধ্যাত্মিক মুক্তি প্ৰকাশ কৰিছিল। ==সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ== সাতজন ঋষিৰ এই মুক্ত-মনোভাৱ আৰু অগতানুগতিক জীৱনশৈলী চীনা সংস্কৃতিৰ বাবে এক চিৰন্তন প্ৰেৰণা হৈ পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ৰ বিখ্যাত কবি যেনে টাও য়ুয়ানমিং (Tao Yuanming) আৰু টাং বংশৰ কবিসকলে তেওঁলোকৰ সাহিত্যৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল। চীনা চিত্ৰকলা, মৃৎশিল্প (Porcelain) আৰু নাটকত 'বাঁহৰ হাবিত থকা সাতজন ঋষি' আজিও এক অত্যন্ত জনপ্ৰিয় বিষয়বস্তু।<ref>{{cite book |last=Crompton |first=Louis |author-link=Louis Crompton |year=2009 |title=Homosexuality and Civilization |publisher=[[Belknap Press of Harvard University Press]] |location=Cambridge |isbn=978-0-674-03006-0 |url={{google books|plainurl=y|id=TfBYd9xVaXcC}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বাঁহৰ হাবিত থকা সাতজন ঋষি]][[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]][[শ্ৰেণী:চীনা তাওবাদী]] 2ra5r33q01ugkwfxokwvpd38y98k936 0 139904 647737 644414 2026-10-25T22:19:03Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647737 wikitext text/x-wiki {{Short description|আইন অমান্য কৰি অহিংসভাৱে প্ৰতিবাদ কৰা}} [[File:Gandhi at Dandi, 5 April 1930.jpg|thumb|[[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে [[দাণ্ডী যাত্ৰা|লৱণ প্ৰস্তুত]] কৰি [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ]] লৱণ আইন অমান্য কৰি প্ৰতিবাদ কৰিছিল]] '''আইন অমান্য''' হৈছে কোনো নাগৰিকে কোনো [[নাগৰিকত্ব|নাগৰিক]] হিচাপে [[আইন]], দাবী, আদেশ বা কোনো [[চৰকাৰ]]ৰ বা আন কৰ্তৃপক্ষৰ নিৰ্দিষ্ট নিৰ্দেশ মানিবলৈ সক্ৰিয়ভাৱে আৰু প্ৰকাশ্যভাৱে অস্বীকাৰ কৰা। কিছুমান সংজ্ঞা অনুসৰি আইন অমান্যক "নাগৰিক" বুলি ক'বলৈ ই [[অহিংসা|অহিংস]] হ'ব লাগিব। সেইবাবে আইন অমান্যক কেতিয়াবা [[অহিংস প্ৰতিৰোধ]]ৰ সৈতে একে বুলি ধৰা হয়।<ref>{{citation|title=Violent Civil Disobedience and Willingness to Accept Punishment|volume=8|issue=2|date=June 2007|publisher=Essays in Philosophy|url=http://commons.pacificu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1277&context=eip|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613080534/http://commons.pacificu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1277&context=eip|archive-date=13 June 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{citation|title=The justifiability of violent civil disobedience|author=John Morreall|pages=35–47|year=1976|issue=1|volume=6|journal=Canadian Journal of Philosophy|jstor=40230600|doi=10.1080/00455091.1976.10716975|s2cid=152691269}}</ref> হেনৰি ডেভিড থ'ৰ'ৰ ''Resistance to Civil Government'' নামৰ ৰচনাখন প্ৰথমে ১৮৪৯ চনত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু পিছত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৮৬৬ চনত ''Civil Disobedience'' নামেৰে প্ৰকাশ পায়। এই ৰচনাৰ জৰিয়তে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত এই শব্দটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। অৱশ্যে এই ধাৰণাটো এই ৰচনাখন প্ৰকাশৰ বহু আগৰেপৰাই ব্যৱহৃত হৈ আহিছিল। বিভিন্ন সময়ত আমেৰিকাৰ মহিলা ভোটাধিকাৰ আন্দোলনৰ নেত্ৰী ছুজান বি. এন্থনী, ১৯১০-ৰ দশকৰ ইজিপ্তীয় জাতীয়তাবাদী ছাদ জাগলুল আৰু ১৯২০-ৰ দশকৰ [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ত [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ দৰে বিশিষ্ট আন্দোলনকাৰীয়ে আইন অমান্যৰ বিভিন্ন ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। [[মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰ]] আৰু জেমছ বেভেলৰ ১৯৬০-ৰ দশকৰ আমেৰিকাৰ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ সময়ৰ শান্তিপূৰ্ণ [[অহিংসা|অহিংস]] প্ৰতিবাদতো আইন অমান্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ আছিল। আদালতত আইন অমান্যক খুব কমেই ন্যায্য বুলি স্বীকাৰ কৰা হয়।<ref>{{citation|title=Criminal Law|publisher=Aspen|url=https://books.google.com/books?id=PTH_8p6kriIC&pg=PA116|author=Steven L. Emanuel|author-link=Steven L. Emanuel|date=January 2007|isbn=9780735558182}}</ref> কিংয়ে আইন অমান্যক আইনৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন আৰু অনুশীলনৰ এক ৰূপ বুলি গণ্য কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল, "যদি কোনো ব্যক্তিৰ বিবেকে কোনো আইনক অন্যায় বুলি কয় আৰু তেওঁ সেই আইন অমান্য কৰি শাস্তি গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাজু থাকে, তেন্তে সেই সময়ত তেওঁ আইনখনৰ প্ৰতি সৰ্বোচ্চ সন্মান প্ৰকাশ কৰে।" <ref>{{cite web|last1=Brooks|first1=Ned|title=Meet The Press: Martin Luther King, Jr. on the Selma March|url=https://archives.nbclearn.com/portal/site/k-12/flatview?cuecard=48756|website=NBC Learn|publisher=NBCUniversal Media|access-date=22 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705062859/https://archives.nbclearn.com/portal/site/k-12/flatview?cuecard=48756|archive-date=5 July 2018|url-status=dead}}</ref> ==ইতিহাস== আইন অমান্যৰ প্ৰাচীনতম সাহিত্যিক বৰ্ণনাসমূহৰ এটা [[সোফোক্লেচ]]ৰ ''এণ্টিগনি'' নাটকত পোৱা যায়। নাটকখনত থিব্‌ছৰ প্ৰাক্তন ৰজা [[ইডিপাছ]]ৰ কন্যা এণ্টিগনিয়ে থিব্‌ছৰ বৰ্তমানৰ ৰজা ক্ৰিয়নৰ আদেশ অমান্য কৰে। ক্ৰিয়নে তাইৰ ভায়েক পলিনাইচিছক যথাযথভাৱে সমাধিস্থ কৰিবলৈ বাধা দিব বিচাৰিছিল। এণ্টিগনিয়ে এক আৱেগপূৰ্ণ বক্তব্যত কয় যে তাই মানৱ-নিৰ্মিত আইনৰ সলনি নিজৰ বিবেকৰ কথা মানিব লাগিব। ক্ৰিয়নে দিয়া মৃত্যুদণ্ডৰ ভাবুকিৰ প্ৰতিও তাই ভয় কৰা নাছিল। অৱশ্যে তাই নিজৰ বিবেকৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰিলে বিবেকে তাইক দংশন কৰিব বুলি ভয় কৰিছিল।<ref>[http://www.mayalotteries.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511074212/http://www.gutenberg.org/files/31/31-h/31-h.htm#antigone |date=11 May 2011 }}, Project Gutenberg, F. Storr translation, 1912, Harvard University Press</ref> কন্ৰাড গ্ৰেবেল আৰু এনাবেপ্টিষ্টসকলে অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে আইন অমান্যৰ সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name="Adolf 2013 p. 117">{{cite book | last=Adolf | first=A. | title=Peace: A World History | publisher=Polity Press | year=2013 | isbn=978-0-7456-5459-1 | url=https://books.google.com/books?id=J1kh_7BmkoMC&pg=PT117 | access-date=2023-01-24 | page=117}}</ref> এতিয়েন দ্য লা বোৱেটিৰ ''স্বেচ্ছাসেৱী দাসত্বৰ ওপৰত বক্তৃতা'' নামৰ ১৫৫২ চনৰ ৰচনাত বিকশিত হোৱা চিন্তাধাৰাকো পৰৱৰ্তী বহু আইন অমান্য আন্দোলনে গ্ৰহণ কৰিছিল। এই আন্দোলনসমূহে স্বেচ্ছাসেৱী দাসত্বৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ ধাৰণাক নিজৰ সংগ্ৰামৰ ভিত্তি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। লা বোৱেটিয়ে অসহযোগ আৰু অহিংস অমান্যক এক কাৰ্যকৰী সংগ্ৰামী অস্ত্ৰ হিচাপে তাত্ত্বিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা প্ৰথম চিন্তাবিদসকলৰ ভিতৰত এজন আছিল। ব্ৰিটেইনত [[গৌৰৱময় বিপ্লৱ]]ৰ পূৰ্বৰ সময়ছোৱাত—যেতিয়া ১৬৮৯ চনৰ অধিকাৰ বিল প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, শেষজন কেথলিক ৰজাক ক্ষমতাচ্যুত কৰা হৈছিল আৰু এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাক যৌথভাৱে ৰজা-ৰাণী হিচাপে অধিষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ইংৰাজ মিডলেণ্ডছৰ আলোকপ্ৰাপ্তি আন্দোলনে কোনো আইনক অবৈধ বুলি গণ্য কৰি তাৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি প্ৰকাশ কৰাৰ আৰু তাৰ পৰিণাম গ্ৰহণ কৰাৰ এক পদ্ধতি বিকশিত কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনোবাই ৰজাৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ শপত ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰিব পাৰিছিল আৰু তাৰ ফলত এনে শপত ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰা লোকৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত কাৰাবাস গ্ৰহণ কৰিব পাৰিছিল। এই চিন্তাধাৰাত "ঈশ্বৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা" বুলি দাবী কৰা আইনসমূহৰ বৈধতাক প্ৰশ্ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল "ৰজাৰ ঐশ্বৰিক অধিকাৰ" আৰু "মানুহৰ ঐশ্বৰিক অধিকাৰ"ৰ ধাৰণা। একে সময়তে মানুহে প্ৰণয় কৰা বুলি স্বীকাৰ কৰা আইনসমূহৰ বৈধতাও আলোচনা কৰা হৈছিল।<ref>Douglas R. Burgess, Jr., ''The Politics of Piracy: Crime and Civil Disobedience in Colonial America'' (University Press of New England, 2014). {{ISBN|9781611685275}}</ref><ref>Jack Greene, "Empire and Identity from the Glorious Revolution to the American Revolution", in P.J. Marshal, ed., ''Oxford History of the British Empire'', vol. 2 (Oxford University Press, 2001), 208–30</ref><ref>Greene, Jack. ''Negotiated Authorities: Essays in Colonial Political and Constitutional History'' (Charlottesville: Univ. Press of VA, 1994).</ref> ১৮১৯ চনৰ পিটাৰলু হত্যাকাণ্ডৰ পিছত কবি [[পি. বি. শ্বেলী]]য়ে সেই বছৰৰ শেষৰফালে ''অৰাজকতাৰ মুখা'' নামৰ ৰাজনৈতিক কবিতা ৰচনা কৰে। কবিতাটোৰ আৰম্ভণিতে সেই সময়ৰ অন্যায় বুলি তেওঁ ভবা কৰ্তৃত্বৰ ৰূপসমূহৰ ছবি দাঙি ধৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ এক নতুন ধৰণৰ সামাজিক কাৰ্যকলাপৰ উন্মেষৰ কল্পনা কৰে। এষ্টন নিকলছৰ মতে, এই কবিতাটো হয়তো অহিংস প্ৰতিবাদৰ নীতিৰ আধুনিক যুগৰ প্ৰথম প্ৰকাশ।<ref name="AFP">[http://www.morrissociety.org/JWMS/SP94.10.4.Nichols.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110105232938/http://www.morrissociety.org/JWMS/SP94.10.4.Nichols.pdf|date=5 January 2011}}</ref> পিছত লেখক হেনৰি ডেভিড থ'ৰ'য়ে তেওঁৰ ''আইন অমান্য'' ৰচনাত এই ধাৰণাৰ এটা ৰূপ গ্ৰহণ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত গান্ধীয়ে নিজৰ ''[[সত্যাগ্ৰহ]]'' মতবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name=AFP/> গান্ধীৰ সত্যাগ্ৰহ শ্বেলীৰ অহিংস প্ৰতিবাদ আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰদ্বাৰা আংশিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল।<ref>Thomas Weber, ''Gandhi as Disciple and Mentor'', Cambridge University Press, 2004, pp. 28–29.</ref> বিশেষকৈ মুক্ত ভাৰতৰ আন্দোলনৰ সময়ত গান্ধীয়ে বৃহৎ জনসমাৱেশত শ্বেলীৰ ''অৰাজকতাৰ মুখা''ৰ উদ্ধৃতি প্ৰায়ে দিছিল বুলি জনা যায়।<ref name=AFP /><ref>Weber, p. 28.</ref> [[File:Thoreau - civil disobedience.jpg|thumb|right|200px|কনকৰ্ড, মেছাচুছেটছত থ'ৰ'ক কাৰাগাৰত ৰখা স্থানৰ স্মাৰকফলক]] থ'ৰ'ৰ ১৮৪৯ চনৰ ৰচনা ''আইন অমান্য'', যাৰ মূল নাম আছিল "Resistance to Civil Government", পিছৰ বহু আইন অমান্যকাৰীৰ ওপৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ পেলায়। এই ৰচনাৰ মূল ধাৰণা আছিল যে আক্ৰমণকাৰীক সমৰ্থন কৰাটো আইনগতভাৱে বাধ্যতামূলক হ'লেও নাগৰিকসকলে নৈতিকভাৱে তাৰ বাবে দায়ী। ৰচনাখনত থ'ৰ'য়ে কৰ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰিছিল। তেওঁ [[দাসত্ব]] আৰু [[মেক্সিকো–আমেৰিকা যুদ্ধ]]ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ হিচাপে কৰ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁ লিখিছিল— <blockquote>যদি মই আন কাম আৰু চিন্তাত নিজকে নিয়োজিত কৰিব বিচাৰোঁ, তেন্তে প্ৰথমে অন্ততঃ এইটো নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে মই আন এজন মানুহৰ কান্ধত বহি সেই কাম নকৰোঁ। প্ৰথমে মই তেওঁৰ কান্ধৰপৰা নামিব লাগিব, যাতে তেওঁ নিজেও নিজৰ চিন্তাত মন দিব পাৰে। চাওক, কিমান ডাঙৰ অসংগতি সহ্য কৰা হয়। মই মোৰ নগৰৰ কিছুমান মানুহক কোৱা শুনিছোঁ, "যদি মোক দাসসকলৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ বা মেক্সিকোলৈ যাবলৈ আদেশ দিয়ে, তেন্তে চাওঁ মই যাওঁ নে নাযাওঁ"; অথচ এই একেজন মানুহেই প্ৰত্যক্ষভাৱে নিজৰ আনুগত্যৰ জৰিয়তে আৰু পৰোক্ষভাৱে অন্ততঃ নিজৰ ধনৰ জৰিয়তে এজন বিকল্প লোক যোগান ধৰিছে।</blockquote> ১৮৫০-ৰ দশকৰ ভিতৰত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বিভিন্ন সংখ্যালঘু গোটে—আফ্ৰিকান-আমেৰিকান, ইহুদী, সপ্তম দিনৰ বেপ্টিষ্ট, কেথলিক, নিষেধাজ্ঞা-বিৰোধী লোক, বৰ্ণসমতাৰ সমৰ্থক আৰু আনসকলে—তেওঁলোকৰ মতে জাতিগত, ধৰ্মীয় আৰু [[বৰ্ণ বৈষম্য]] বৃদ্ধি কৰা বিভিন্ন আইন আৰু ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰৰ বিৰুদ্ধে আইন অমান্য ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰকাশ্য আৰু সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিৰোধ আধুনিক আমেৰিকাৰ [[সংখ্যালঘু অধিকাৰ]]ৰ ৰাজনীতিত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কৌশল হৈ থাকিল।<ref>Volk, Kyle G. (2014). ''Moral Minorities and the Making of American Democracy''. New York: Oxford University Press.{{page needed|date=June 2020}}</ref> আয়াৰলেণ্ডত ১৮৭৯ চনৰপৰা [[আয়াৰলেণ্ড|আইৰিছ]] "ভূমি যুদ্ধ" তীব্ৰতৰ হৈ পৰে। আইৰিছ জাতীয়তাবাদী নেতা চাৰ্লছ ষ্টুৱাৰ্ট পাৰ্নেলে এনিছত দিয়া এটা ভাষণত প্ৰস্তাৱ কৰে যে কোনো কৃষকক উচ্ছেদ কৰাৰ পাছত সেই কৃষিভূমি আন এজন ভাড়াতীয়াই গ্ৰহণ কৰিলে হিংসাৰ সলনি সেই নতুন ভাড়াতীয়াক সমগ্ৰ অঞ্চলৰ লোকে সামাজিকভাৱে বৰ্জন কৰা উচিত। ইয়াৰ পিছত চাৰ্লছ বয়কট নামৰ মায়ো কাউণ্টি, [[আয়াৰলেণ্ড]]ৰ এজন অনুপস্থিত ভূমিমালিকৰ ভূমি-প্ৰতিনিধি ১৮৮০ চনত আইৰিছ ভূমি লীগৰদ্বাৰা সংগঠিত সামাজিক বহিষ্কাৰৰ সন্মুখীন হয়। বয়কটে নিজৰ ভূমিৰপৰা এঘাৰজন ভাড়াতীয়াক উচ্ছেদ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। পাৰ্নেলৰ ভাষণত ভূমি-প্ৰতিনিধি বা ভূমিমালিকৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল। কিন্তু উচ্ছেদৰ খবৰ বিয়পি পৰাৰ পাছত এই কৌশল বয়কটৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ কৰা লোকসকলৰ বাবে স্বল্পকালীন অৰ্থনৈতিক অসুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। কিন্তু বয়কট অতি সোনকালেই সামাজিকভাৱে একাকী হৈ পৰে। তেওঁৰ শ্ৰমিকসকলে পথাৰ আৰু আস্তাবলত কাম কৰা বন্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ ঘৰত কাম কৰাও বন্ধ কৰে। স্থানীয় ব্যৱসায়ীসকলে তেওঁৰ সৈতে ব্যৱসায় কৰা বন্ধ কৰে আৰু স্থানীয় ডাককৰ্মীয়ে তেওঁৰ ডাক বিতৰণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। এই আন্দোলন সমগ্ৰ আয়াৰলেণ্ডত বিয়পি পৰে আৰু "বয়কট" শব্দটোৰ জন্ম দিয়ে। পিছত ই আইনগত সংস্কাৰ আৰু আইৰিছ স্বাধীনতাৰ সমৰ্থনত ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite book|last=Marlow|first=Joyce|title=Captain Boycott and the Irish|year=1973|publisher=[[André Deutsch]]|isbn=978-0-233-96430-0|url=https://books.google.com/books?id=wW4uAAAAMAAJ&q=Captain+Boycott|pages=133–142}}</ref> ইজিপ্তত ১৯১৪ চনৰপৰা দেশজুৰি আইন অমান্যৰ এক বৃহৎ আন্দোলন আৰম্ভ হয় আৰু ১৯১৯ চনত ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ত উপনীত হয়। এই আন্দোলনটোৱেই ইজিপ্তৰ ১৯১৯ চনৰ বিপ্লৱ নামেৰে পৰিচিত হয়। ১৯২০ চনৰপৰা ইউৰোপীয় ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰা আন জনগোষ্ঠীয়েও এই পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Egypt">{{Citation|author=Zunes, Stephen|date=1999|page=42|title=Nonviolent Social Movements: A Geographical Perspective|publisher=Blackwell Publishing}}</ref> জাগলুল পাশাক এই বৃহৎ আইন অমান্য আন্দোলনৰ মূল পৰিকল্পনাকাৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ মধ্যবিত্ত পৰিয়ালৰ লোক আৰু আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক আছিল। তেওঁ ৰাজনৈতিক কৰ্মী, ন্যায়াধীশ, সংসদ সদস্য আৰু প্ৰাক্তন মন্ত্ৰীও আছিল। তেওঁৰ নেতৃত্বত খ্ৰীষ্টান আৰু মুছলমান সমাজৰ লোক আৰু মহিলাসকলেও বৃহৎ প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ৱাফদ পাৰ্টিৰ তেওঁৰ সহযোগীসকলৰ সৈতে তেওঁ ইজিপ্তৰ স্বাধীনতা আৰু ১৯২৩ চনত দেশখনৰ প্ৰথম সংবিধান লাভ কৰাত ভূমিকা পালন কৰে। আইন অমান্য অন্যায় বুলি গণ্য কৰা আইনৰ বিৰুদ্ধে মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা বহু প্ৰতিৰোধৰ এটা পদ্ধতি। অহিংস প্ৰতিৰোধৰ বহু আন্দোলনত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰতত]] [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন|ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰপৰা স্বাধীনতাৰ অভিযান]], চেক'শ্লোভাকিয়াৰ মখমল বিপ্লৱ, পাকিস্তানী ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায় আৰু পূব জাৰ্মানীত ষ্টেলিনবাদী চৰকাৰ উৎখাতৰ আন্দোলন উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Citation|author=Michael Lerner|title=Tikkun reader}}</ref> [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত বৰ্ণবাদী শাসনৰ বিৰুদ্ধে বাঁওপন্থী আন্দোলন, আমেৰিকাৰ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনত জিম ক্ৰ' আইনৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন, গীত বিপ্লৱৰ জৰিয়তে বাল্টিক দেশসমূহৰ [[ছোভিয়েট সংঘ]]ৰপৰা স্বাধীনতাৰ আন্দোলন, আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত জৰ্জিয়াৰ ২০০৩ চনৰ গোলাপ বিপ্লৱ, ২০০৪ চনৰ কমলা বিপ্লৱ<ref name="The Orange Revolution">{{cite magazine|date=12 December 2004|title=The Orange Revolution|url=http://www.time.com/time/europe/html/041206/story.html|url-status=dead|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100410051430/http://www.time.com/time/europe/html/041206/story.html|archive-date=10 April 2010|access-date=30 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100410051430/http://www.time.com/time/europe/html/041206/story.html|archivedate=10 April 2010|deadurl=yes}}</ref>, ইউক্ৰেইনৰ ২০১৩–২০১৪ চনৰ ইউৰোমেইডান বিপ্লৱ, দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ২০১৬–২০১৭ চনৰ মমবাতি বিপ্লৱ আৰু ২০২০–২০২১ চনৰ বেলাৰুছৰ প্ৰতিবাদ আদি বিশ্বৰ বিভিন্ন আন্দোলনতো আইন অমান্য ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Benjamin D. Maxham - Henry David Thoreau - Restored - greyscale - straightened.jpg|thumb|হেনৰি ডেভিড থ'ৰ'ৰ বিখ্যাত ৰচনা ''আইন অমান্য''ই [[মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰ]] আৰু আন বহু সক্ৰিয়তাবাদীক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ]] হেনৰি ডেভিড থ'ৰ'ৰ ১৮৪৯ চনৰ ৰচনা "Resistance to Civil Government" পিছলৈ "Essay on Civil Disobedience" নামেৰে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়। ১৮৬৬ চনত তেওঁৰ বিখ্যাত বক্তৃতাসমূহ প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত দাসত্ব আৰু মেক্সিকোৰ যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত বহু ধৰ্মোপদেশ আৰু বক্তৃতাত এই শব্দটো ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে।<ref>"The Gospel Applied to the Fugitive Slave Law" (1851). a sermon, by Oliver Stearns</ref><ref>"The Higher Law", in Its Application to the Fugitive Slave Bill: ... by John Newell and John Chase Lord (1851)</ref><ref>The Limits of Civil Disobedience: A Sermon ..., by Nathaniel Hall (1851)</ref><ref>The Duty and Limitations of Civil Disobedience: A Discourse, by Samuel Colcord Bartlett (1853)</ref> সেয়ে ১৮৬৬ চনত থ'ৰ'ৰ বক্তৃতাসমূহ প্ৰথমবাৰৰ বাবে "Civil Disobedience" নামত প্ৰকাশ পোৱাৰ সময়লৈ এই শব্দটো যথেষ্ট জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। কিছুমান গৱেষকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে "civil disobedience" শব্দটো সদায়ে কিছু অস্পষ্ট আছিল আৰু আধুনিক সময়ত ইয়াৰ অৰ্থ বহুলভাৱে সলনি হৈছে। মাৰ্শ্বেল কোহেনে লক্ষ্য কৰিছিল যে এই শব্দটো ফেডাৰেল আদালতত পৰীক্ষামূলক গোচৰ চলোৱাৰপৰা আৰম্ভ কৰি কোনো ফেডাৰেল বিষয়াক লক্ষ্য কৰি আক্ৰমণ কৰালৈকে বিভিন্ন কাম বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{citation|title=Civil Disobedience in a Constitutional Democracy|author=Marshall Cohen|publisher=The Massachusetts Review|volume=10|issue=2|date=Spring 1969|pages=211–226}}</ref> লেগ্ৰাণ্ডে লিখিছিল— {{Blockquote|এই শব্দটোৰ সকলো অৰ্থ সামৰি লোৱা এটা একক সংজ্ঞা প্ৰস্তুত কৰাটো অতি কঠিন, আনকি অসম্ভৱো হ'ব পাৰে। এই বিষয়ৰ বিপুল সাহিত্য অধ্যয়ন কৰা কোনো ব্যক্তিয়ে অতি সোনকালেই বহু অৰ্থগত আৰু ব্যাকৰণগত সমস্যাৰে ভৰা এক জটিল পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হয়। ''এলিছ ইন ৱাণ্ডাৰলেণ্ড''ৰ দৰে তেওঁ প্ৰায়ে দেখিবলৈ পায় যে কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দৰ অৰ্থ বক্তাজনে যি অৰ্থ দিব বিচাৰে তাৰ বাহিৰে বেছি বা কম একো নহয়। }} তেওঁ আইনসন্মত প্ৰতিবাদী সমাৱেশ, অহিংস আইন অমান্য আৰু হিংসাত্মক আইন অমান্যৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰাৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{citation|publisher=Northwestern University|doi=10.2307/1141639|title=Nonviolent Civil Disobedience and Police Enforcement Policy|author=J. L. LeGrande|volume=58|issue=3|date=Sep 1967|journal=The Journal of Criminal Law, Criminology, and Police Science|pages=393–404|jstor=1141639|url=http://scholarlycommons.law.northwestern.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5472&context=jclc|access-date=20 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719121703/https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5472&context=jclc|archive-date=19 July 2018|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> ১৯৩৫ চনৰ ১০ ছেপ্টেম্বৰত পি. কে. ৰাওলৈ লিখা এখন চিঠিত গান্ধীয়ে অস্বীকাৰ কৰিছিল যে তেওঁৰ আইন অমান্যৰ ধাৰণা থ'ৰ'ৰ লেখাৰপৰা আহিছিল।<ref>Letter to P.K. Rao, Servants of India Society, 10 September 1935, Letter quoted in Louis Fischer's, ''The Life of Mahatma Gandhi'', Part I, Chapter 11, pp. 87–88.</ref> <blockquote>মোৰ আইন অমান্যৰ ধাৰণা থ'ৰ'ৰ লেখাৰপৰা আহিছিল বুলি কোৱা কথাটো ভুল। দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কৰ্তৃপক্ষৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধৰ আন্দোলন মই সেই ৰচনাখন পোৱাৰ বহু আগতেই আগবঢ়াইছিলোঁ। ... যেতিয়া মই থ'ৰ'ৰ বিখ্যাত ৰচনাখনৰ নাম দেখিলোঁ, তেতিয়া ইংৰাজ পাঠকৰ আগত আমাৰ সংগ্ৰাম ব্যাখ্যা কৰিবলৈ তেওঁৰ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলোঁ। কিন্তু "Civil Disobedience" শব্দটোৱেও আমাৰ সংগ্ৰামৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰিলে। সেয়ে মই "Civil Resistance" শব্দটো গ্ৰহণ কৰিলোঁ।</blockquote> ==তত্ত্ব== সক্ৰিয় আইন অমান্যৰ পথ বাছি লোৱা ব্যক্তিয়ে কিছুমান আইন ইচ্ছাকৃতভাৱে অমান্য কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, শান্তিপূৰ্ণভাৱে পথ অৱৰোধ কৰা বা কোনো স্থান অবৈধভাৱে দখল কৰা।<ref name="Right to Protest">{{Citation|title=Your Right To Protest|author=ACLU of Oregon|date=October 2017}}</ref> কেতিয়াবা কৰ্তৃপক্ষৰদ্বাৰা আক্ৰমণ বা প্ৰহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাও থাকে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে গ্ৰেপ্তাৰ বা আক্ৰমণৰ সময়ত কেনেদৰে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিব লাগে তাৰ প্ৰশিক্ষণ আগতীয়াকৈ গ্ৰহণ কৰে। আইন অমান্য সাধাৰণতে নাগৰিক আৰু ৰাষ্ট্ৰ তথা ৰাষ্ট্ৰৰ আইনৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ইয়াক সাংবিধানিক অচলাৱস্থাৰপৰা পৃথক কৰা হয়। সাংবিধানিক অচলাৱস্থাত দুটা ৰাজহুৱা সংস্থা, বিশেষকৈ সমান [[সাৰ্বভৌমত্ব|সাৰ্বভৌম]] চৰকাৰৰ শাখাৰ মাজত সংঘাত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো দেশৰ চৰকাৰৰ মুৰব্বীয়ে দেশখনৰ সৰ্বোচ্চ আদালতৰ সিদ্ধান্ত কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে সেয়া আইন অমান্য নহয়। কাৰণ তেওঁ ব্যক্তিগত নাগৰিক হিচাপে নহয়, ৰাজহুৱা বিষয়া হিচাপে কাম কৰিছে।<ref name=Rex>{{citation|title=Civil Disobedience|author=Rex Martin|publisher=Ethics|volume=80|issue=2|date=Jan 1970|pages=123–139}}</ref> এই সংজ্ঞা থ'ৰ'ৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শনৰ সৈতে কিছু পৰিমাণে পৃথক। থ'ৰ'ৰ মতে বিবেক আৰু সামূহিক ইচ্ছাৰ মাজত ব্যক্তিয়েই সঠিক আৰু ভুলৰ শেষ বিচাৰক। কেৱল মানুহেই কাম কৰে, সেয়ে অন্যায় কামো মানুহেই কৰিব পাৰে। চৰকাৰে যেতিয়া দুৱাৰত টোকৰ মাৰে, তেতিয়া সেই কাম কৰা ব্যক্তিজন ডাকোৱাল বা কৰ সংগ্ৰাহকৰ ৰূপত থকা এজন মানুহ। থ'ৰ' কাৰাগাৰত যোৱাৰ আগতে এজন বিভ্ৰান্ত কৰ সংগ্ৰাহকে তেওঁৰ কৰ নিদিয়াৰ বিষয়ত কি কৰিব লাগে বুলি ভাবি থকা শুনি তেওঁক "পদত্যাগ কৰক" বুলি পৰামৰ্শ দিছিল। কোনোবাই যদি অন্যায়ৰ এজেণ্ট হ'বলৈ বাছি লয়, তেন্তে থ'ৰ'ৰ মতে সেই ব্যক্তিজনক তেওঁৰ নিজৰ সিদ্ধান্তৰ কথা সোঁৱৰাই দিব লাগে। তেওঁ স্বীকাৰ কৰিছিল যে চৰকাৰে সংখ্যাগৰিষ্ঠ লোকৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিব পাৰে, কিন্তু ই কেৱল ক্ষমতাশালী ৰাজনীতিবিদসকলৰ ইচ্ছাও প্ৰকাশ কৰিব পাৰে। চৰকাৰৰ ভাল ৰূপ এটাও "জনসাধাৰণে তাৰ জৰিয়তে কাম কৰাৰ আগতেই অপব্যৱহাৰ আৰু বিকৃত হ'ব পাৰে।" চৰকাৰে অধিকাংশ লোকৰ মত প্ৰকাশ কৰিলেও সেই মতৰ সৈতে একমত নোহোৱা লোকক বাধ্যতামূলকভাৱে আনুগত্য কৰিবলৈ বাধ্য নকৰে। সংখ্যাগৰিষ্ঠতা শক্তিশালী হ'ব পাৰে, কিন্তু ই সদায় সঠিক নহয়।<ref>{{cite web|last1=McElroy|first1=Wendy|title=Henry Thoreau and 'Civil Disobedience'|url=http://thoreau.eserver.org/wendy.html|website=thoreau.eserver.org|publisher=Future of Freedom Foundation|access-date=5 September 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150918080939/http://thoreau.eserver.org/wendy.html|archive-date=18 September 2015}}</ref> ১৯৭১ চনৰ ''ন্যায়ৰ এক তত্ত্ব'' নামৰ গ্ৰন্থত জন ৰ'লছে আইন অমান্যক "আইনৰ বিৰুদ্ধে কৰা এক ৰাজহুৱা, অহিংস, বিবেকভিত্তিক কিন্তু ৰাজনৈতিক কাৰ্য, যাৰ সাধাৰণ উদ্দেশ্য হৈছে আইন বা চৰকাৰৰ নীতিত পৰিৱৰ্তন আনা" বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।<ref>Hayley Bennett, Alexandra Macmillan, Rhys Jones, Alison Blaiklock and John McMillan, "Should health professionals participate in civil disobedience in response to the climate change health emergency?", ''The Lancet'', volume 395, issue 10220, pages 304-308, 25 January 2020 (and references cited).</ref> ৰ'নাল্ড ডৱৰ্কিনে আইন অমান্যৰ তিনিটা প্ৰকাৰ উল্লেখ কৰিছিল— * "সততাৰ ভিত্তিত" আইন অমান্য তেতিয়া হয় যেতিয়া কোনো নাগৰিকে কোনো আইন অনৈতিক বুলি অনুভৱ কৰি সেই আইন অমান্য কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, দাসত্ব বিলোপবাদীসকলে পলাতক দাস আইন অমান্য কৰি পলায়ন কৰা দাসক কৰ্তৃপক্ষৰ হাতত গতাই নিদিয়া। * "ন্যায়ৰ ভিত্তিত" আইন অমান্য তেতিয়া হয় যেতিয়া কোনো নাগৰিকে তেওঁলোকৰপৰা বঞ্চিত কৰা কোনো অধিকাৰ দাবী কৰিবলৈ আইন অমান্য কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ সময়ত কৃষ্ণাংগ লোকসকলে অবৈধভাৱে প্ৰতিবাদ কৰা। * "নীতিৰ ভিত্তিত" আইন অমান্য তেতিয়া হয় যেতিয়া কোনো ব্যক্তিয়ে বিপজ্জনকভাৱে ভুল বুলি ভবা কোনো নীতি সলনি কৰিবলৈ আইন অমান্য কৰে।<ref>{{citation|title=Dworkin in Transition|author=Ken Kress and Scott W. Anderson|publisher=The American Journal of Comparative Law|volume=37|issue=2|date=Spring 1989|pages=337–351}}</ref> কিছুমান তত্ত্ব অনুসৰি আইন অমান্য কেৱল চৰকাৰী সংস্থাৰ বিৰুদ্ধেহে ন্যায্য হ'ব পাৰে। ব্ৰাউনলীয়ে যুক্তি দিছে যে বাণিজ্যিক সংঘ, বেংক আৰু ব্যক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৰে চৰকাৰী নোহোৱা সংস্থাৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে আইন অমান্যও ন্যায্য হ'ব পাৰে, যদিহে সেয়া "সেই সিদ্ধান্তসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া আইনী ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান"ৰ অংশ হয়।<ref name=Brownlee/> সাধাৰণতে স্বীকাৰ কৰা হয় যে আইন অমান্য যদি ৰাজহুৱাভাৱে কৰা নহয়, অন্ততঃ ৰাজহুৱাভাৱে ঘোষণা কৰা উচিত। কিন্তু ষ্টিফেন এলমেনে যুক্তি দিছে যে নৈতিকতাৰ সৈতে সংঘাত হোৱা নিয়ম অমান্য কৰাটো প্ৰয়োজনীয় হ'লে, কিয় সেই অমান্যতা প্ৰকাশ্য আইন অমান্যৰ ৰূপত হ'ব লাগিব আৰু গোপনে আইন ভংগ কৰিব নোৱাৰি, সেই প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো অধিবক্তাই যদি এজন গ্ৰাহকক তেওঁৰ প্ৰাকৃতিক অধিকাৰ লাভৰ ক্ষেত্ৰত আইনী বাধা অতিক্ৰম কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁ প্ৰকাশ্য আইন অমান্যৰ তুলনাত প্ৰমাণ জাল কৰা বা মিছা সাক্ষ্য দিয়াত সহায় কৰাটো অধিক ফলপ্ৰসূ বুলি ভাবিব পাৰে। ইয়াৰ বাবে ধৰা হয় যে এনে পৰিস্থিতিত সাধাৰণ নৈতিকতাই প্ৰতাৰণাক নিষিদ্ধ নকৰে।<ref>{{citation|doi=10.2307/1122838|title=Lawyering for Justice in a Flawed Democracy|first2=David|last2=Luban|author=Stephen Ellmann|volume=90|issue=1|journal=Columbia Law Review|date=Jan 1990|pages=116–190|jstor=1122838}}</ref> Fully Informed Jury Associationৰ "A Primer for Prospective Jurors" নামৰ প্ৰকাশনখনে [[হিটলাৰ]]ৰ গোপন আৰক্ষীয়ে কোনো জাৰ্মান নাগৰিকক তেওঁৰ ঘৰত ইহুদী লুকাই আছে নেকি বুলি সোধাৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা সমস্যাৰ উদাহৰণ দিছে।<ref>{{citation|url=http://fija.org/docs/BR_2010_QandA_primer.pdf|title=A Primer for Prospective Jurors|publisher=Fully Informed Jury Association|access-date=28 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130825163303/http://fija.org/docs/BR_2010_QandA_primer.pdf|archive-date=25 August 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130825163303/http://fija.org/docs/BR_2010_QandA_primer.pdf|archivedate=25 August 2013}}</ref> এই সংজ্ঞা অনুসৰি আইন অমান্যৰ ইতিহাস বহিৰ্গমন পুথিলৈকে পিছুৱাব পাৰি। তাত শিফ্ৰা আৰু পুৱাই ফেৰাউনৰ প্ৰত্যক্ষ আদেশ অমান্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে সেই কাম কেনেদৰে কৰিছিল সেই বিষয়ে ভুল তথ্য দিছিল। (বহিৰ্গমন ১:১৫–১৯)<ref>Magonet, Jonathan (1992) Bible Lives (London: SCM), 8</ref> ===হিংসাত্মক আৰু অহিংস=== আইন অমান্য অৱশ্যেই অহিংস হ'ব লাগিব নে নাই, সেই বিষয়ত বিতৰ্ক আছে। ''ব্লেকছ ল ডিকচনেৰী''ত আইন অমান্যৰ সংজ্ঞাত অহিংসাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টিয়ান বেইৰ বিশ্বকোষীয় প্ৰবন্ধত কোৱা হৈছে যে আইন অমান্যৰ বাবে "সাৱধানে নিৰ্বাচিত আৰু বৈধ উপায়"ৰ প্ৰয়োজন, কিন্তু সেই উপায় অহিংস হ'বই লাগিব বুলি তেওঁ কোৱা নাই।<ref>{{citation|author=Bay, Christian|title=Civil Disobedience|publisher=International Encyclopedia of the Social Sciences|volume=II|pages=473–486}}</ref> যুক্তি দিয়া হৈছে যে আইন অমান্য আৰু নাগৰিক বিদ্ৰোহ দুয়োটাই সাংবিধানিক ত্ৰুটিৰ ভিত্তিত ন্যায্যতা বিচাৰে যদিও বিদ্ৰোহ অধিক ধ্বংসাত্মক। সেয়ে বিদ্ৰোহক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা ত্ৰুটি আইন অমান্যক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা ত্ৰুটিতকৈ অধিক গুৰুতৰ হ'ব লাগিব। যদি কোনোবাই নাগৰিক বিদ্ৰোহ ন্যায্য বুলি প্ৰমাণ কৰিব নোৱাৰে, তেন্তে আইন অমান্যকাৰীয়ে বল আৰু হিংসা ব্যৱহাৰ কৰি গ্ৰেপ্তাৰৰপৰা অস্বীকাৰ কৰাটোও ন্যায্য বুলি ক'ব নোৱাৰে। আইন অমান্যকাৰীয়ে হিংসাৰপৰা বিৰত থকাটোৱে সমাজৰ আইন অমান্য সহ্য কৰাৰ ক্ষমতা বজাই ৰখাত সহায় কৰে বুলি কোৱা হয়।<ref>{{citation|title=Civil Disobedience|author=Stuart M. Brown Jr.|publisher=The Journal of Philosophy|volume=58|issue=22}}</ref> দাৰ্শনিক হেনৰি জন মেকক্লস্কিয়ে যুক্তি দিছিল যে "যদি হিংসাত্মক, ভয় দেখুওৱা আৰু জোৰপূৰ্বক আইন অমান্য অধিক ফলপ্ৰসূ হয়, তেন্তে আন সকলো কথা একে থাকিলে, কম ফলপ্ৰসূ অহিংস আইন অমান্যতকৈ সেয়া অধিক ন্যায্য।" <ref>{{citation|doi=10.2307/2106847|title=Conscientious Disobedience of the Law: Its Necessity, Justification, and Problems to Which it Gives Rise|author=H. J. McCloskey|volume=40|issue=4|journal=Philosophy and Phenomenological Research|date=Jun 1980|pages=536–557|jstor=2106847}}</ref> তেওঁৰ ''Disobedience and Democracy: Nine Fallacies on Law and Order'' গ্ৰন্থত হাৱাৰ্ড জিনেও একেধৰণৰ মত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>Davis D. Joyce, ''Howard Zinn: A Radical American Vision'' (Prometheus, 2003), 102–103. Joyce notes that ''Disobedience and Democracy'' sold 75,000 copies in the late 1960s and was Zinn's best-selling book prior to ''A People's History of the United States''</ref> জিনে কৈছিল যে আইন অমান্যৰ লক্ষ্য সাধাৰণতে অহিংস হ'লেও— {{Blockquote|হিংসাত্মক এখন পৃথিৱীৰপৰা অহিংস এখন পৃথিৱীলৈ পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা অনিবাৰ্য উত্তেজনাৰ মাজত উপায়ৰ বাছনি প্ৰায় কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ বিশুদ্ধ নহয়। ইয়াত এনে বহু জটিলতা থাকে যে হিংসা আৰু অহিংসাৰ সৰল পাৰ্থক্যই পথ প্ৰদৰ্শনৰ বাবে যথেষ্ট নহয়। আমি ভাল কাম কৰিবলৈ কৰা কাৰ্যও আমি সলনি কৰিব বিচৰা পৃথিৱীৰ অসম্পূৰ্ণতাৰপৰা সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত হ'ব নোৱাৰে।<ref>Howard Zinn, ''Disobedience and Democracy: Nine Fallacies on Law and Order'' (South End Press edition, 2002), 39–41</ref>}} জিনে হিংসাক সহজভাৱে ন্যায্য বা অন্যায় বুলি বাদ দিয়াৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে থ'ৰ'ই আইন অমান্য শব্দটো জনপ্ৰিয় কৰিলেও জন ব্ৰাউনৰ সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহক সমৰ্থন কৰিছিল। জিনে এইটোও উল্লেখ কৰিছিল যে অহিংস বুলি পৰিচিত কিছুমান বৃহৎ আইন অমান্য আন্দোলন, যেনে বাৰ্মিংহাম অভিযান, প্ৰকৃততে হিংসাৰ কিছুমান উপাদান অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>Zinn, ''Disobedience'', 47</ref><ref name="press.princeton.edu">{{Cite web|url=http://press.princeton.edu/chapters/i7719.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150401051906/http://press.princeton.edu/chapters/i7719.html|url-status=dead|title=Howard Zinn, "Introduction" for ''The Higher Law: Thoreau on Civil Disobedience and Reform'', Wendell Glick, ed., (Princeton University Press, 2004)|archive-date=1 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150401051906/http://press.princeton.edu/chapters/i7719.html|archivedate=1 April 2015|access-date=2 October 2026|deadurl=yes}}</ref> ===বিপ্লৱী আৰু অবিপ্লৱী=== অবিপ্লৱী আইন অমান্য হৈছে কোনো আইনক ব্যক্তিৰ বিবেকৰ মতে "ভুল" বুলি গণ্য কৰি সৰলভাৱে অমান্য কৰা, অথবা কোনো আইন অকাৰ্যকৰী কৰা, বাতিল কৰোৱা বা আন কোনো বিষয়ত ৰাজনৈতিক দাবী পূৰণ কৰিবলৈ চাপ সৃষ্টি কৰা। বিপ্লৱী আইন অমান্য হৈছে কোনো চৰকাৰ উৎখাত কৰা বা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা, সামাজিক ৰীতি-নীতি অথবা ধৰ্মীয় বিশ্বাসত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন অনাৰ অধিক সক্ৰিয় চেষ্টা। বিপ্লৱ সদায় ৰাজনৈতিক হ'ব লাগিব বুলি নহয়। ই "সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ"ও হ'ব পাৰে। ইয়াৰ অৰ্থ সমাজৰ কোনো এটা অংশত ব্যাপক আৰু গভীৰ পৰিৱৰ্তন।<ref>{{citation|title=Toward an Ethics of Civil Disobedience|author=Harry Prosch|publisher=Ethics|volume=77|issue=3|date=Apr 1967|pages=176–192}}</ref> গান্ধীৰ কাৰ্যকলাপক বিপ্লৱী আইন অমান্য বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=Rex/> ফেৰেঞ্চ ড্যাকেৰ নেতৃত্বত হাংগেৰীয়সকলে অষ্ট্ৰিয় সাম্ৰাজ্যৰ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিপ্লৱী আইন অমান্য কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name=Bedau>{{citation|doi=10.2307/2023542|volume=58|issue=21|journal=The Journal of Philosophy|date=12 October 1961|pages=653–665|title=On Civil Disobedience|author=Hugo A. Bedau|jstor=2023542}}</ref> থ'ৰ'য়েও আইন অমান্যৰ জৰিয়তে "শান্তিপূৰ্ণ বিপ্লৱ" সম্ভৱ বুলি লিখিছিল।<ref name=Thoreau/> হাৱাৰ্ড জিন, হাৰ্ভি হুইলাৰ আৰু আনসকলে আমেৰিকাৰ স্বাধীনতাৰ ঘোষণাত থকা অন্যায় চৰকাৰ "সলনি বা বিলোপ" কৰাৰ অধিকাৰক আইন অমান্যৰ এক নীতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="press.princeton.edu"/><ref>{{cite web|url=http://www.constitution.org/hwheeler/constcivdisobed.htm#N_1_|title=Harvey Wheeler: The Constitutionality of Civil Disobedience|access-date=6 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327031342/http://www.constitution.org/hwheeler/constcivdisobed.htm#N_1_|archive-date=27 March 2015|url-status=live}}</ref> ===সামূহিক আৰু একক=== সামূহিক আইন অমান্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি নথিভুক্ত ঘটনাসমূহ [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ সময়ৰ।<ref>{{Cite web |title=Civil Disobedience {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/sociology-and-social-reform/social-reform/civil-disobedience |access-date=2022-07-10 |website=[www.encyclopedia.com](http://www.encyclopedia.com)}}</ref> নিৰস্ত্ৰ ইহুদীসকলে জেৰুজালেমৰ মন্দিৰত পৌত্তলিক প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপন কৰাত বাধা দিবলৈ ৰাজপথত সমবেত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Civil Disobedience |url=https://lawjournal.mcgill.ca/article/civil-disobedience/ |access-date=2022-07-10 |website=McGill Law Journal |language=en-US}}</ref> আধুনিক সময়ত কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে কিছুমান দাবী পূৰণ নোহোৱালৈকে দলগতভাৱে জামিনত স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত অনুকূল জামিনৰ চৰ্ত বা সকলো আন্দোলনকাৰীক মুক্তি দিয়াৰ দাবী থাকিব পাৰে। ইয়াক কাৰাগাৰ সংহতিৰ এক ৰূপ বুলি কোৱা হয়।<ref>{{citation|title=Path of Resistance|url=http://taghier.org/books/english/path_e.pdf|author=P Herngren|publisher=The Practice of Civil Disobedience|year=1993|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728081255/http://taghier.org/books/english/path_e.pdf|archive-date=28 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728081255/http://taghier.org/books/english/path_e.pdf|archivedate=28 July 2011|access-date=2 October 2026}}</ref> একক আইন অমান্যৰো বহু উদাহৰণ আছে। থ'ৰ'ৰ আইন অমান্য ইয়াৰ এটা উদাহৰণ। অৱশ্যে এনে কাৰ্য কেতিয়াবা লক্ষ্য নকৰাকৈয়ে থাকি যায়। থ'ৰ' গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ সময়ত এতিয়াও সুপৰিচিত লেখক হোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ কথা তাৰ পিছৰ দিন, সপ্তাহ বা মাহবোৰত কোনো বাতৰিকাকতত প্ৰকাশ পোৱা নাছিল। তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা কৰ সংগ্ৰাহকজন পিছত উচ্চ ৰাজনৈতিক পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। থ'ৰ'ৰ ৰচনা মেক্সিকো যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পিছতহে প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{citation|author=Gross, Robert A.|title=Quiet War With The State; Henry David Thoreau and Civil Disobedience.|publisher=The Yale Review|date=October 2005|pages=1–17}}</ref> ==পদ্ধতি== ===কাৰ্য=== আইন অমান্যকাৰীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ অবৈধ কাৰ্য বাছি লৈছে। হিউগ' এ. বেডাউৱে লিখিছিল— {{Blockquote|আইন অমান্যৰ নামত কৰা এনে এক শ্ৰেণীৰ কাৰ্য আছে, যিবোৰ ব্যাপকভাৱে কৰা হ'লেও নিজে বেছি গুৰুতৰ সমস্যাতকৈ উপদ্ৰবৰ দৰে হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, পাৰমাণৱিক ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ স্থাপনাস্থলীত অবৈধভাৱে প্ৰৱেশ কৰা। এনে কাৰ্য প্ৰায়ে কেৱল অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰে আৰু ঘটনাটো প্ৰত্যক্ষ কৰা লোকৰ বাবে কেতিয়াবা অৰ্থহীন যেন লাগে। আইন অমান্যকাৰী কাৰ্য আৰু আপত্তিকৰ আইনখনৰ মাজৰ সম্পৰ্ক দূৰৈৰ হোৱাৰ বাবে এনে কাৰ্যক অকাৰ্যকৰী আৰু অৰ্থহীন বুলি কোৱা হ'ব পাৰে। }} অৱশ্যে বেডাউৱে এইটোও উল্লেখ কৰিছিল যে ৰাজহুৱা নীতিৰ লক্ষ্যৰ প্ৰতি এনে সম্পূৰ্ণ প্ৰতীকী আৰু নিৰাপদ অবৈধ প্ৰতিবাদৰ নিৰাপদ স্বভাৱেই প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্য পূৰণ কৰিব পাৰে।<ref name="Bedau"/> কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে অবৈধ চিকিৎসাৰ বাবে গাঞ্জা বিতৰণ কেন্দ্ৰ চলোৱা বা আমেৰিকা চৰকাৰৰ অনুমতি অবিহনে ইৰাকলৈ ঔষধ লৈ যোৱা সংগঠনৰ দৰে কাৰ্যৰ জৰিয়তে আইন অমান্য কৰাৰ লগতে কোনো সামাজিক লক্ষ্যও প্ৰত্যক্ষভাৱে পূৰণ কৰে। জুলিয়া বাটাৰফ্লাই হিল নামৰ এগৰাকী কৰ্মীয়ে ৬০০ বছৰ পুৰণি আৰু ১৮০ ফুট ওখ কেলিফৰ্ণিয়াৰ ৰেডউড গছ এজোপাত ৭৩৮ দিন বাস কৰি গছজোপা কাটি পেলোৱাত বাধা দিছিল। যদি অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰা আচৰণটো কেৱল বক্তব্য হয়, তেন্তে আইন অমান্য নিষিদ্ধ বক্তব্য প্ৰকাশ কৰাৰ জৰিয়তেও হ'ব পাৰে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ডব্লিউ বি এ আইয়ে জৰ্জ কাৰ্লিনৰ কৌতুক এলবামৰ "অশ্লীল শব্দ" অংশ সম্প্ৰচাৰ কৰা। এই ঘটনাই অৱশেষত ১৯৭৮ চনৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ ''এফ চি চি বনাম পেচিফিকা ফাউণ্ডেচন''লৈ লৈ যায়। চৰকাৰী বিষয়াক ভাবুকি দিয়াও চৰকাৰৰ প্ৰতি প্ৰত্যাহ্বান আৰু চৰকাৰৰ নীতি মানিবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশৰ এক উপায়। উদাহৰণস্বৰূপে, কৰ অস্বীকাৰকাৰীৰ সমৰ্থক এডৱাৰ্ড আৰু এলেইন ব্ৰাউনক স্থানীয় নগৰ পৰিষদৰ সদস্যসকলক "সজাগ হওক নহ'লে মৃত্যুবৰণ কৰক" বুলি কোৱাৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{citation |title=Brown case e-mails investigated |date=21 June 2007 |url=http://www.unionleader.com/article.aspx?headline=Brown+case+e-mails+investigated&articleId=083dd586-0d54-4650-a9ca-07f99d4d3914 |access-date=19 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019220544/http://www.unionleader.com/article.aspx?headline=Brown+case+e-mails+investigated&articleId=083dd586-0d54-4650-a9ca-07f99d4d3914 |archive-date=19 October 2007 |url-status=dead |publisher=Union-Leader |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720232305/http://www.unionleader.com/article.aspx?headline=Brown+case+e-mails+investigated&articleId=083dd586-0d54-4650-a9ca-07f99d4d3914 |archivedate=20 July 2011}}</ref> একেদৰে ভুক্তভোগী নথকা নিৰ্দিষ্ট অপৰাধৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদকাৰীসকলে সেই অপৰাধটো প্ৰকাশ্যভাৱে কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি ভাবিব পাৰে। জনসন্মুখত উলংগ হোৱা নিষিদ্ধ কৰা আইনসমূহৰ বিৰুদ্ধে ৰাজহুৱাভাৱে উলংগ হৈ প্ৰতিবাদ কৰা হৈছে। গাঞ্জা সেৱনৰ বিৰুদ্ধে থকা আইনসমূহৰ বিৰুদ্ধে গাঞ্জা সমাৱেশত প্ৰকাশ্যভাৱে গাঞ্জা নিজৰ লগত ৰখা আৰু সেৱন কৰাৰ জৰিয়তে প্ৰতিবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{citation|url=http://archive.lewrockwell.com/orig8/clark-d5.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320185626/https://archive.lewrockwell.com/orig8/clark-d5.html/ |url-status=dead |archive-date=20 March 2022 |title=Civil Disobedience and the Libertarian Division of Labor |author=Clark, Dick |date=22 April 2008 |publisher=LewRockwell.com }}</ref> আইন অমান্যৰ কিছুমান ৰূপ, যেনে অবৈধ বৰ্জন, কৰ দিবলৈ অস্বীকাৰ, সামৰিক নিযুক্তিৰপৰা পলাই থকা, বিতৰিত সেৱা-অস্বীকাৰ আক্ৰমণ আৰু [[ধৰ্ণা]], কোনো ব্যৱস্থাৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যকলাপ চলোৱা কঠিন কৰি তোলে। এই অৰ্থত এইবোৰক জোৰপূৰ্বক আইন অমান্য বুলি গণ্য কৰিব পাৰি। জোৰপূৰ্বক আইন অমান্যই আইন আৰু নীতিৰ প্ৰয়োগৰ সমস্যা প্ৰকাশ কৰে আৰু আধুনিক শিল্পচৰ্চাতো নান্দনিক কৌশল হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে।<ref>{{Cite journal|last=Steinberg|first=Monica|date=2021-07-03|title=Coercive Disobedience: Art and Simulated Transgression|url=https://doi.org/10.1080/00043249.2021.1920288|journal=Art Journal|volume=80|issue=3|pages=78–99|doi=10.1080/00043249.2021.1920288|s2cid=237576098|issn=0004-3249|url-access=subscription}}</ref> ব্ৰাউনলীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে আইন অমান্যকাৰীসকলে নৈতিক আলোচনাত অংশগ্ৰহণৰ লক্ষ্যৰ বাবে জোৰপূৰ্বক ব্যৱহাৰত সীমাবদ্ধতা ৰাখিলেও কোনো বিষয় ৰাজহুৱা আলোচনাৰ কেন্দ্ৰলৈ আনিবলৈ সীমিত জোৰ প্ৰয়োগ কৰিবলগীয়া হ'ব পাৰে।<ref name=Brownlee>{{citation|title=The communicative aspects of civil disobedience and lawful punishment|author=Kimberley Brownlee|date=9 November 2006|journal=Criminal Law and Philosophy|volume=1|doi=10.1007/s11572-006-9015-9|issue=2|page=179|s2cid=145019882|author-link=Kimberley Brownlee}}</ref> প্লাউশ্বেয়াৰ্ছ সংগঠনে জিচিএছবি ৱাইহ'পাইৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ তলা মাৰি সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰিছিল আৰু কাঁচি ব্যৱহাৰ কৰি দুটা উপগ্ৰহ থাল ঢাকি ৰখা বৃহৎ গম্বুজৰ এটাৰ বায়ু উলিয়াই দিছিল। ইলেকট্ৰনিক আইন অমান্যৰ ভিতৰত ৱেবছাইট বিকৃতকৰণ, ইউআৰএল পুনঃনিৰ্দেশ, সেৱা অস্বীকাৰ আক্ৰমণ, তথ্য চুৰি, তথ্য ফাদ, অবৈধ ৱেবছাইট পেৰদি, ভাৰ্চুৱেল ধৰ্ণা আৰু ভাৰ্চুৱেলনাশকতা আদি অন্তৰ্ভূক্ত। এইবোৰ অন্যপ্ৰকাৰৰ হেকটিভিজমৰপৰা পৃথক, কাৰণ ইয়াত কাৰ্যকৰ্তাই নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ্যে জনায়। ভাৰ্চুৱেল কাৰ্যকলাপে লক্ষ্যস্থান সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাত খুব কমেই সফল হয়, কিন্তু ই প্ৰায়ে সংবাদ মাধ্যমৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{citation|doi=10.1177/0002716204270338|title=The New Digital Media and Activist Networking within Anti-Corporate Globalization Movements|author=Jeffrey S. Juris|volume=597|pages=189–208|journal=Annals of the American Academy of Political and Social Science|issue=Cultural Production in a Digital Age|jstor=25046069|year=2005|s2cid=145327747}}</ref> দ্বিধাজনক কাৰ্যৰ উদ্দেশ্য হৈছে ৰাজহুৱা কৰ্তৃপক্ষৰ সন্মুখত এনে এক "প্ৰতিক্ৰিয়াৰ দ্বিধা" সৃষ্টি কৰা, য'ত তেওঁলোকে প্ৰতিবাদকাৰীক কিছু ৰাজহুৱা স্থান এৰি দিব লাগিব অথবা প্ৰতিবাদৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা লৈ নিজকে হাস্যকৰ বা অতিমাত্ৰা কঠোৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰিব লাগিব।<ref name=Moth>Laura Moth, Today's Zaman, 19 June 2013, {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130620053234/http://www.todayszaman.com/blogNewsDetail_getNewsById.action?newsId=318666|title=A standing dilemma in Taksim}}</ref> ===শাস্তিৰ প্ৰতি সঁহাৰি=== আইন অমান্য ইচ্ছাকৃতভাৱে আইন ভংগ কৰা কাৰ্য হোৱাৰ বাবে আইন অমান্যত অংশগ্ৰহণ কৰা লোকসকলে গ্ৰেপ্তাৰ, অপৰাধমূলক অভিযোগ, বিচাৰ আৰু আইন অনুসৰি শাস্তিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে এই প্ৰতিটো পৰিণামৰ প্ৰতি কেনেদৰে সঁহাৰি জনাব সেই বিষয়ে সিদ্ধান্ত ল'বলগীয়া হয়। আল শ্বাৰ্পটন নামৰ নাগৰিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ কৰ্মীয়ে কৈছিল যে আইন অমান্যকাৰীসকলে "মোৰ স্বাধীনতাতকৈ কাৰণটো অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ" বুলি ক'বলৈ সাজু থাকিব লাগিব। তেওঁলোকে আইন অমান্য কৰাৰ বাবে সাধাৰণ আইনী শাস্তিৰপৰা আইনী সুৰক্ষা আছে বুলি ভুলকৈ বিশ্বাস কৰা উচিত নহয়।<ref>{{Cite news |last=Peters |first=Jeremy W. |date=2024-06-04 |title=Students Want Charges Dropped. What Is the Right Price for Protests? |url=https://www.nytimes.com/2024/06/04/us/college-protests-charges-students.html |access-date=2024-07-29 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ====গ্ৰেপ্তাৰৰ কৌশল==== [[File:Police officer speaking to demonstrator during civil disobedience action.jpg|thumb|right|আইন অমান্যৰ কাৰ্যসূচীৰ সময়ত এজন আৰক্ষী বিষয়াই এজন প্ৰতিবাদকাৰীৰ সৈতে কথা পাতিছে আৰু তেওঁ পথৰপৰা আঁতৰি ন'গ'লে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হ'ব বুলি জনাইছে। কিছুসময়ৰ পাছতে প্ৰতিবাদকাৰীজনক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।]] আইন অমান্যৰ কিছুমান ধাৰাত প্ৰতিবাদকাৰীয়ে গ্ৰেপ্তাৰত সহযোগ কৰিব লাগে বুলি ধৰা হয়। আন কিছুমানে মাটিত পৰি থাকিবলৈ বা গ্ৰেপ্তাৰত প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ সমৰ্থন কৰে, বিশেষকৈ যেতিয়া এনে কাৰ্যই বৃহৎ প্ৰতিবাদৰ প্ৰতি আৰক্ষীৰ তাৎক্ষণিক সঁহাৰি কঠিন কৰি তোলে। আন অপৰাধমূলক তদন্ত আৰু গ্ৰেপ্তাৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য বহু সিদ্ধান্ত আৰু নীতি আইন অমান্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো সন্দেহযুক্ত ব্যক্তিয়ে নিজৰ সম্পত্তিৰ অনুমতিভিত্তিক তালাচী দিব নে নাই বা আৰক্ষীৰ সৈতে কথা পাতিব নে নাই সেই সিদ্ধান্ত ল'ব লাগিব পাৰে। সাধাৰণতে আইনী মহলত<ref>''[[Watts v. Indiana]]'', {{ussc|338|49|1949}}</ref> আৰু কৰ্মী মহলতো এই ধাৰণা আছে যে কোনো অপৰাধমূলক তদন্তকাৰীৰ সৈতে কথা পতাটোৱে সাধাৰণতে কোনো লাভ নকৰে আৰু ক্ষতিকাৰক হ'ব পাৰে। কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে আইনী পৰিণাম ভুলকৈ বুজি বা অভদ্ৰ যেন নেদেখাবলৈ ভয় কৰি তদন্তকাৰীৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{citation|journal=The Yale Law Journal|title=A Postscript to the Miranda Project: Interrogation of Draft Protestors|author=John Griffiths and Richard E. Ayres|volume=77|issue=2|date=Dec 1967|pages=300–319|doi=10.2307/795080|jstor=795080|url=https://digitalcommons.law.yale.edu/fss_papers/3995|access-date=27 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218011631/http://digitalcommons.law.yale.edu/fss_papers/3995/|archive-date=18 December 2015|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে গ্ৰেপ্তাৰক আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ সুযোগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈও বিচাৰে। থ'ৰ'য়ে লিখিছিল— {{Blockquote|মোৰ নাগৰিক জীৱনৰ কৰ সংগ্ৰাহকজনেই সেই মানুহজন, যাৰ সৈতে মোক মোকাবিলা কৰিব লাগিব—কাৰণ শেষত মই কাগজ-পত্ৰৰ সৈতে নহয়, মানুহৰ সৈতে বিবাদত আছোঁ। তেওঁ নিজেই চৰকাৰৰ এজন প্ৰতিনিধি হ'বলৈ বাছি লৈছে। তেওঁ কেতিয়ালৈকে ভালদৰে বুজিব যে তেওঁ চৰকাৰৰ এজন বিষয়া হিচাপে কাম কৰিছে নে এজন মানুহ হিচাপে, যেতিয়ালৈকে তেওঁ এইটো বিবেচনা কৰিবলৈ বাধ্য নহয় যে তেওঁ মোক, তেওঁৰ প্ৰতি সন্মান থকা এজন ওচৰ-চুবুৰীয়া আৰু সদিচ্ছাসম্পন্ন মানুহক, ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰিব নে উন্মাদ আৰু শান্তিভংগকাৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব।<ref name=Thoreau>Thoreau, Henry David. ''Civil Disobedience''.</ref>}} ====বিচাৰৰ কৌশল==== কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে সামাজিক চুক্তিৰ বৈধতা বিশ্বাস কৰাৰ বাবে শাস্তি গ্ৰহণ কৰাটো নিজৰ কৰ্তব্য বুলি ভাবে। সামাজিক চুক্তি অনুসৰি বৈধতাৰ নিৰ্দিষ্ট মানদণ্ড পূৰণ কৰা চৰকাৰে প্ৰণয়ন কৰা আইন সকলোৱে মানিব লাগে, অন্যথা আইনৰ নিৰ্ধাৰিত শাস্তি ভোগ কৰিব লাগে। আন কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে চৰকাৰৰ অস্তিত্বক সমৰ্থন কৰিলেও নিজৰ চৰকাৰৰ বৈধতা বা চৰকাৰে প্ৰণয়ন কৰা কোনো নিৰ্দিষ্ট আইন বৈধ বুলি বিশ্বাস নকৰে। নৈৰাজ্যবাদী আইন অমান্যকাৰীসকলে কোনো চৰকাৰৰ বৈধতাই স্বীকাৰ নকৰে আৰু সেয়ে অপৰাধমূলক আইন ভংগ কৰাৰ বাবে শাস্তি গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰয়োজনো অনুভৱ নকৰে। =====দোষ স্বীকাৰ===== আইন অমান্যকাৰীৰ বাবে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত হৈছে দোষ স্বীকাৰ কৰিব নে নাই। এই বিষয়ত বহু বিতৰ্ক আছে। কিছুমানে ভাবে যে আইন অমান্যকাৰীৰ কৰ্তব্য হৈছে আইনে নিৰ্ধাৰণ কৰা শাস্তি গ্ৰহণ কৰা। আন কিছুমানে ভাবে যে আদালতত নিজৰপক্ষ সমৰ্থন কৰিলে অন্যায় আইন সলনি কৰাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব।<ref>{{citation|url=http://freestateproject.org/news/issues/civil_disobedience.php|title=Rules for Engaging in Civil Disobedience|publisher=Free State Project|access-date=17 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613110110/http://freestateproject.org/news/issues/civil_disobedience.php|archive-date=13 June 2010|url-status=dead}}</ref> দুয়োটা পথেই আইন অমান্যৰ মূল ভাবধাৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলি যুক্তি দিয়া হৈছে। ACT UPৰ আইন অমান্য প্ৰশিক্ষণ হাতপুথিত কোৱা হৈছে যে দোষ স্বীকাৰ কৰা আইন অমান্যকাৰীয়ে মূলতঃ এইটো কৈছে—"হয়, আপুনি যি কাৰ্যৰ অভিযোগ কৰিছে, মই সেই কাৰ্য কৰিছোঁ। মই সেই কথা অস্বীকাৰ নকৰোঁ। বৰং এই বিশেষ আইনখন অমান্য কৰি মই সঠিক কাম কৰিছোঁ বুলি গৌৰৱ অনুভৱ কৰোঁ।" আনহাতে দোষ অস্বীকাৰ কৰিলে এই বাৰ্তা যায় যে "দোষ মানে ভুল কাম কৰা। মই কোনো ভুল কৰা নাই। মই কোনো নিৰ্দিষ্ট আইন ভংগ কৰিব পাৰোঁ, কিন্তু মই কোনো অন্যায় কৰা নাই। সেয়ে মই নিজকে দোষী বুলি স্বীকাৰ নকৰোঁ।" প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা নকৰাৰ আবেদন কেতিয়াবা এই দুয়োটাৰ মাজৰ সমাধান হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{citation|url=http://www.actupny.org/documents/CDdocuments/ACTUP_CivilDisobedience.pdf|title=Civil Disobedience Training|publisher=ACT UP|year=2003|access-date=17 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100622091604/http://www.actupny.org/documents/CDdocuments/ACTUP_CivilDisobedience.pdf|archive-date=22 June 2010|url-status=live}}</ref> ১৯৫৭ চনৰ আগষ্টত অহিংস কাৰ্য সমিতিয়ে নেভাডাৰ লাছ ভেগাছৰ ওচৰৰ কেম্প মাৰ্কিউৰী পাৰমাণৱিক পৰীক্ষাস্থলীত প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰিছিল। ১৩ জন প্ৰতিবাদকাৰীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ হ'ব বুলি জানিও পৰীক্ষাস্থলীত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ঘোষণা কৰা সময়ত তেওঁলোকে এজন এজনকৈ সীমা অতিক্ৰম কৰিছিল আৰু লগে লগে গ্ৰেপ্তাৰ হৈছিল। তেওঁলোকক বাছত উঠাই নেভাডাৰ নাই কাউণ্টিৰ কেন্দ্ৰ টোনোপালৈ লৈ যোৱা হয় আৰু সেইদিনাই স্থানীয় শান্তি ন্যায়াধীশৰ সন্মুখত বিচাৰৰ বাবে হাজিৰ কৰোৱা হয়। নাগৰিক অধিকাৰ অধিবক্তা ফ্ৰান্সিছ হেইছলাৰে অভিযুক্তসকলক বিনামূলীয়াকৈ ৰক্ষা কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে আৰু দোষী বা নিৰ্দোষী স্বীকাৰ কৰাৰ সলনি প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা নকৰাৰ আবেদন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। তেওঁলোক দোষী সাব্যস্ত হয় আৰু পুনৰ পৰীক্ষাস্থলীত প্ৰৱেশ নকৰাৰ চৰ্তত স্থগিত শাস্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Canada |first=Public Safety |date=2018-12-21 |title=The Social Reintegration of Offenders and Crime Prevention |url=https://www.publicsafety.gc.ca/cnt/rsrcs/pblctns/scl-rntgrtn/index-en.aspx |access-date=2022-07-10 |website=www.publicsafety.gc.ca}}</ref> হাৱাৰ্ড জিনে লিখিছিল— {{Blockquote|বহু সময়ত প্ৰতিবাদকাৰীয়ে নিজৰ প্ৰতিবাদ অব্যাহত ৰাখিবলৈ, দেশবাসীক অন্যায়ৰ কথা সোঁৱৰাই দিবলৈ কাৰাগাৰলৈ যাবলৈ ''বাছি ল'ব'' পাৰে। কিন্তু সেইটো আইন অমান্যৰ সৈতে জড়িত কোনো নিয়ম অনুসৰি ''অৱশ্যেই'' কাৰাগাৰলৈ যাব লাগিব বুলি কোৱাৰপৰা পৃথক। মূল কথা হৈছে প্ৰতিবাদৰ মনোভাবটো শেষলৈকে বজাই ৰখা, সেয়া কাৰাগাৰত থাকিয়েই হওক বা কাৰাগাৰ এৰাই চলিয়েই হওক। "নিয়ম" মানি ল'বলৈ অনুতাপ কৰি কাৰাগাৰ গ্ৰহণ কৰিলে হঠাতে অধীনতাৰ মনোভাবলৈ পৰিৱৰ্তন হয় আৰু প্ৰতিবাদৰ গুৰুত্ব কমি যায়।<ref>Howard Zinn, ''Disobedience and Disorder: Nine Fallacies on Law and Order'', cited in {{citation|title=On Civil Disobedience in Recent American Democratic Thought|author=Paul F. Power|publisher=The American Political Science Review|volume=64|issue=1|date=Mar 1970|pages=40}}</ref>}} কেতিয়াবা অভিযোজনে আইন অমান্যকাৰীক আবেদন চুক্তিৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। যেনে কেমডেন ২৮ৰ ক্ষেত্ৰত অভিযুক্তসকলক এটা সৰু অপৰাধ স্বীকাৰ কৰি কাৰাদণ্ড নোপোৱাৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল।<ref>{{citation|author=Mirelle Cohen|title=The Camden 28 (review)|journal=Teaching Sociology|volume=35|issue=4|date=Oct 2007|pages=391–392|doi=10.1177/0092055x0703500423|s2cid=144154349}}</ref> কিছুমান গণগ্ৰেপ্তাৰৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মীসকলে সংহতিৰ কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি সকলোৰে বাবে একে আবেদন চুক্তি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name=NLG>{{citation|url=http://www.nlg-la.org/index_files/cd_questions.pdf|title=Questions and Answers about Civil Disobedience and the Legal Process|author=National Lawyers Guild, LA Chapter|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727003254/http://www.nlg-la.org/index_files/cd_questions.pdf|archive-date=27 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727003254/http://www.nlg-la.org/index_files/cd_questions.pdf|archivedate=27 July 2011|access-date=2 October 2026}}</ref> কিছুমান কৰ্মীয়ে কোনো আবেদন চুক্তি নথকাৰ অৱস্থাতেই দোষী বুলি স্বীকাৰ কৰে। মহাত্মা গান্ধীয়ে দোষ স্বীকাৰ কৰি আদালতত কৈছিল, "মই ইয়ালৈ আহিছোঁ... আইনৰ দৃষ্টিত ইচ্ছাকৃত অপৰাধ আৰু মোৰ দৃষ্টিত নাগৰিকৰ সৰ্বোচ্চ কৰ্তব্য বুলি বিবেচিত কামৰ বাবে মোৰ ওপৰত আৰোপ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ শাস্তি আনন্দেৰে গ্ৰহণ কৰিবলৈ।" <ref>{{citation|title=Three Principles of Civil Disobedience: Thoreau, Gandhi, and King|publisher=Lewiston Morning Tribune|date=15 January 2006|author=Nick Gier}}</ref> =====আদালতত বক্তব্য===== কিছুমান আইন অমান্যৰ অভিযুক্তই আদালতত নিজৰ কাৰ্যৰ ব্যাখ্যা বা প্ৰতিবাদী বক্তব্য আগবঢ়াবলৈ বাছি লয়।<ref>{{Cite web |last=Pestorius |first=Margaret |date=2020-02-18 |title=Your Activist Speech in Court |url=https://commonslibrary.org/your-activist-speech-in-court/ |access-date=2024-08-12 |website=The Commons Social Change Library |language=en-AU}}</ref> ''U.S. v. Burgos-Andujar'' গোচৰত আমেৰিকাৰ নৌসেনাৰ সম্পত্তিত অবৈধভাৱে প্ৰৱেশ কৰি সামৰিক অনুশীলন বন্ধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা এজন অভিযুক্তই আদালতত যুক্তি দিছিল যে "বৃহত্তৰ আইন ভংগ কৰা লোক হৈছে নৌসেনাৰ সদস্যসকল।" ইয়াৰ ফলত ন্যায়াধীশে তেওঁৰ শাস্তি ৪০ দিনৰপৰা ৬০ দিনলৈ বৃদ্ধি কৰে। আমেৰিকাৰ প্ৰথম চাৰ্কিট আপীল আদালতে এই সিদ্ধান্ত বাহাল ৰাখিছিল।<ref>{{cite court|url=http://openjurist.org/275/f3d/23/united-states-of-america-v-norma-burgos-andjar|vol=275|reporter=F.3d|opinion=23|litigants=United States of America v. Norma Burgos-Andjar}}</ref> কিছুমান আন প্ৰতিবাদী বক্তব্যত চৰকাৰী বিষয়াসকলৰদ্বাৰা কৰা দুৰ্ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://prosario-2000.0catch.com/Politics/allocution.htm|title=Allocution|website=prosario-2000.0catch.com|access-date=12 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116083104/http://prosario-2000.0catch.com/Politics/allocution.htm|archive-date=16 November 2018|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181116083104/http://prosario-2000.0catch.com/Politics/allocution.htm|archivedate=16 November 2018|deadurl=yes}}</ref> টিম ডিক্ৰিষ্টোফাৰে আদালতত দিয়া বক্তব্যত আমেৰিকাক "আইনৰ শাসন আইন অমান্যৰ কাৰ্যৰ জৰিয়তে সৃষ্টি হোৱা এখন দেশ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু যুক্তি দিছিল যে প্ৰতিষ্ঠাপকসকলৰ আইন অমান্যৰ পিছৰেপৰা আইন অমান্যৰ জৰিয়তে অন্যায়ৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰি দেশখনৰ আইনশাসন অধিক উচ্চ নৈতিক আদৰ্শৰ ওচৰ চাপি আহিছে।<ref>{{cite web|url=http://grist.org/climate-energy/2011-07-27-tim-dechristophers-statement-to-the-court/|title=Tim DeChristopher's statement to the court|date=28 July 2011|access-date=2 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151013163122/http://grist.org/climate-energy/2011-07-27-tim-dechristophers-statement-to-the-court/|archive-date=13 October 2015|url-status=live}}</ref> =====বিচাৰৰ কৌশল===== ষ্টিভেন বাৰ্কানে লিখিছে যে যদি অভিযুক্তই দোষী নহয় বুলি আবেদন কৰে, তেন্তে তেওঁলোকে সিদ্ধান্ত ল'বলগীয়া হয় যে তেওঁলোকৰ মুখ্য লক্ষ্য আদালতৰপৰা মুক্তি লাভ কৰি কাৰাদণ্ড বা জৰিমনা এৰাই চলা হ'ব নে গোচৰটোক জুৰী আৰু জনসাধাৰণৰ আগত আইন অমান্যৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু আইন ভংগ কৰাৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰাৰ মঞ্চ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব। কাৰিকৰী আইনী প্ৰতিৰক্ষাই মুক্তি লাভৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, কিন্তু অতিৰিক্ত বিচাৰৰ সম্ভাৱনা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ আগ্ৰহ কমি যোৱাৰ সম্ভাৱনাও বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। [[ভিয়েটনাম যুদ্ধ]]ৰ সময়ত চিকাগো এইটে ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে বেনজামিন স্পক বিচাৰত স্পকে কাৰিকৰী প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{citation|title=Strategic, Tactical and Organizational Dilemmas of the Protest Movement against Nuclear Power|author=Steven E. Barkan|author-link=Steven Barkan|publisher=Social Problems|volume=27|issue=1|date=Oct 1979|pages=19–37}}</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ দৰে দেশত, য'ত আইন অনুসৰি জুৰীৰ বিচাৰৰ অধিকাৰ আছে কিন্তু ৰাজনৈতিক কাৰণত আইন ভংগ কৰাৰ ৰেহাই নাই, কিছুমান আইন অমান্যকাৰীয়ে জুৰীৰ আইন বাতিলৰ ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। সময়ৰ লগে লগে আদালতৰ কিছুমান সিদ্ধান্তই এই প্ৰক্ৰিয়া অধিক কঠিন কৰি তুলিছে। ====আইনী ব্যৱস্থাই গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্ত==== ব্ৰিটিছ ন্যায়াধীশ লৰ্ড হফমেনে লিখিছিল যে শাস্তি আৰোপ কৰিব নে নকৰিব সেই সিদ্ধান্তত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ'ল শাস্তিৰ ফলত লাভতকৈ ক্ষতি বেছি হ'ব নে নাই। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে আপত্তিকাৰীৰ শাস্তি নোপোৱাৰ অধিকাৰ নাই। শাস্তি প্ৰদান কৰিব নে নকৰিব সেয়া ৰাষ্ট্ৰ আৰু আদালতে উপযোগবাদী ভিত্তিত সিদ্ধান্ত ল'ব পাৰে।<ref>{{citation |title=Judgments – Sepet (FC) and Another (FC) (Appellants) v. Secretary of State for the Home Department (Respondent) |date=20 March 2003 |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldjudgmt/jd030320/sepet-2.htm |access-date=30 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009181022/https://publications.parliament.uk/pa/ld200203/ldjudgmt/jd030320/sepet-2.htm |archive-date=9 October 2017 |url-status=live}}</ref> হফমেনে এইটোও কৈছিল যে আইন অমান্যকাৰীৰ নিয়ম হ'ল আইন ভংগ কৰিলেও অহিংস হৈ থকা। একে সময়তে কৰ্তৃপক্ষই স্বীকাৰ কৰিব লাগে যে প্ৰতিবাদকাৰীসকলে গণতন্ত্ৰৰ বাবে নিজৰ বিবেক অনুসৰি কাম কৰিছে। শাস্তি নিৰ্ধাৰণৰ সময়ত আদালতে তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত বিশ্বাস বিবেচনা কৰিব লাগে বুলি তেওঁ কৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Ho |first=Joyce |date=4 December 2014 |title=Punish surrendering Occupy protesters leniently, Hong Kong top court judge urges |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1655502/punish-surrendering-occupy-protesters-leniently-urges-hong-kong-top |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508173115/https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1655502/punish-surrendering-occupy-protesters-leniently-urges-hong-kong-top |archive-date=8 May 2019 |access-date=30 May 2020 |work=[[South China Morning Post]]}}</ref> ===সমাজে গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্ত=== আইনী ব্যৱস্থাৰ উপৰি আইন অমান্যকাৰীসকলে সামাজিক পৰিণামৰো সন্মুখীন হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ছাত্ৰ প্ৰতিবাদকাৰীক নিলম্বিত বা শিক্ষানুষ্ঠানৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হ'ব পাৰে।<ref name=":0">{{Cite news |last=Paul |first=Pamela |date=2024-05-30 |title=And Now, a Real-World Lesson for Student Activists |url=https://www.nytimes.com/2024/05/30/opinion/college-activism-israel-gaza.html |access-date=2024-07-29 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gecker |first=Jocelyn |date=2024-04-28 |title=College protesters want 'amnesty.' At stake: Tuition, legal charges, grades and graduation |url=https://apnews.com/article/student-protest-gaza-war-arrest-amnesty-ae235703d6a9b99114078fca13a530a0 |access-date=2024-07-29 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Hall |first=Mitchell K. |url=https://books.google.com/books?id=DhXHEAAAQBAJ&dq=%22civil+disobedience%22+disowned&pg=PA190 |title=Vietnam War Era: People and Perspectives |date=2009-05-20 |publisher=Bloomsbury Publishing USA |isbn=978-1-59884-130-5 |pages=190 |language=en |quote=activists who participated in nonviolent civil disobedience faced...university administrators who expelled them, parents who disowned them, and other students who shunned them.}}</ref> আইন অমান্যকাৰীক পৰিয়ালৰ লোকে ত্যাগ কৰিব পাৰে বা তেওঁলোকৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হ'ব পাৰে।<ref name=":1" /> কিছুমান নিয়োগকৰ্তাই আইন অমান্যত অংশ নোলোৱা লোকক নিযুক্তি দিবলৈ অধিক আগ্ৰহী হ'ব পাৰে বা আইন অমান্যত অংশ লোৱা কৰ্মচাৰীক চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰিব পাৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Schwartz |first=Rafi |date=2024-05-15|title=Are campus protesters jeopardizing their employment futures? |url=https://theweek.com/politics/gaza-war-campus-protests-employment-graduation-job |access-date=2024-07-29 |website=theweek}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tenbarge |first=Kat |date=2023-10-17 |title=Law firm rescinds job offers to Harvard students over Israel letters |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/harvard-letter-israel-columbia-ivy-davis-polk-law-firm-student-rcna120881 |access-date=2024-07-29 |website=NBC News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Grant |first=Nico |date=2024-04-18 |title=Google Fires 28 Employees Involved in Protest of Israeli Cloud Contract |url=https://www.nytimes.com/2024/04/18/technology/google-firing-israeli-cloud-contract.html |access-date=2024-07-29 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==আইনী তত্ত্ব== চৰকাৰসমূহে সাধাৰণতে আইন অমান্যৰ বৈধতা স্বীকাৰ কৰা নাই বা ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যক আইন ভংগ কৰাৰ অজুহাত হিচাপে গণ্য কৰা নাই। বিশেষকৈ আইনে সাধাৰণতে অপৰাধমূলক প্ৰেৰণা আৰু অপৰাধমূলক অভিপ্ৰায়ৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে। অপৰাধীৰ উদ্দেশ্য বা প্ৰেৰণা প্ৰশংসনীয় হ'ব পাৰে, কিন্তু তেওঁৰ অভিপ্ৰায় তথাপি অপৰাধমূলক হ'ব পাৰে।<ref>{{citation|title=Reconstructing the Criminal Defenses: The Significance of Justification|author=Thomas Morawetz|publisher=The Journal of Criminal Law and Criminology|volume=77|issue=2|date=Summer 1986|pages=277–307}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো প্ৰতিবাদকাৰী অন্যায়ৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাৰ ইচ্ছাৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হ'ব পাৰে আৰু একে সময়তে ৰাজপথত যান-বাহন বন্ধ কৰাৰ উদ্দেশ্য ৰাখিব পাৰে। এই ক্ষেত্ৰত অপৰাধমূলকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়টো হৈছে উদ্দেশ্য, প্ৰেৰণা নহয়। সেয়ে কোৱা হয় যে "আইন অমান্যৰ কোনো ন্যায্যতা থাকিলে সেয়া আইনী ব্যৱস্থাৰ বাহিৰৰপৰা আহিব লাগিব।" <ref>{{citation|author=Arthur W. Munk|title=Civil Disobedience: Conscience, Tactics, and the Law|publisher=Annals of the American Academy of Political and Social Science|volume=397|date=Sep 1971|pages=211–212}}</ref> এটা তত্ত্ব অনুসৰি আইন অমান্য উপকাৰী হ'লেও ইয়াৰ পৰিমাণ অত্যধিক হ'লে সাধাৰণ আইন অমান্যক উৎসাহিত কৰি আইনৰ প্ৰতি সন্মান কমাই দিব পাৰে। সেয়ে বিবেকৰ ভিত্তিত আইন ভংগ কৰা লোকক শাস্তি দিব লাগে।<ref>{{citation|title=Legal Toleration of Civil Disobedience|author=Robert T. Hall|publisher=Ethics|volume=81|issue=2|date=Jan 1971|pages=128–142}}</ref> আদালতে আইন অমান্যৰ দুটাপ্ৰকাৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰিছে। "পৰোক্ষ আইন অমান্যত প্ৰতিবাদৰ লক্ষ্য নোহোৱা কোনো আইন ভংগ কৰা হয়, আনহাতে প্ৰত্যক্ষ আইন অমান্যত কোনো নিৰ্দিষ্ট আইন ভংগ কৰি সেই আইনখনৰ অস্তিত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা হয়।" <ref>{{cite court|litigants=U.S. v. Schoon|vol=939|reporter=F2d|opinion=826|date=29 July 1991|url=http://openjurist.org/939/f2d/826/united-states-v-d-schoon}}</ref> [[ভিয়েটনাম যুদ্ধ]]ৰ সময়ত আদালতে সাধাৰণতে অবৈধ প্ৰতিবাদৰ বাবে অভিযুক্তসকলক শাস্তিৰপৰা ৰেহাই দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, যদিও তেওঁলোকে ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। আদালতৰ মতে সেয়া আছিল এক ৰাজনৈতিক প্ৰশ্ন।<ref>{{citation |author=Hughes, Graham |title=Civil Disobedience and the Political Question Doctrine |volume=43 |page=1 |year=1968 |url=http://heinonlinebackup.com/hol-cgi-bin/get_pdf.cgi?handle=hein.journals/nylr43&section=11 |access-date=30 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705063043/https://heinonlinebackup.com/hol-cgi-bin/get_pdf.cgi?handle=hein.journals%2Fnylr43&section=11 |archive-date=5 July 2018 |url-status=dead |publisher=N.Y.U. L. Rev.}}</ref> অপ্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতিৰক্ষা কেতিয়াবা আইন অমান্যকাৰীয়ে নিজৰ ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত কাৰ্য অস্বীকাৰ নকৰাকৈ দোষ অস্বীকাৰ কৰাৰ এক পৰোক্ষ প্ৰতিৰক্ষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে আদালতত নিজৰ ৰাজনৈতিক বিশ্বাস প্ৰকাশ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{citation |author=Steven M. Bauer and Peter J. Eckerstrom |title=The State Made Me Do It: The Applicability of the Necessity Defense to Civil Disobedience |date=May 1987 |volume=39 |issue=5 |pages=1173–1200 |publisher=Stanford Law Review}}</ref> ''United States v. Schoon''ৰ দৰে গোচৰে ৰাজনৈতিক প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট সীমিত কৰিছে।<ref>{{citation |author=James L. Cavallaro Jr. |title=The Demise of the Political Necessity Defense: Indirect Civil Disobedience and United States v. Schoon |date=Jan 1993 |volume=81 |issue=1 |pages=351–385 |publisher=California Law Review}}</ref> একেদৰে ১৯৭৭ চনত ক্লেমশ্বেল এলায়েন্সৰ ছিব্ৰুক পাৰমাণৱিক শক্তি কেন্দ্ৰ অবৈধভাৱে দখল কৰাৰ বাবে কাৰ্টাৰ ৱেণ্টৱৰ্থৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ অনা হৈছিল। ন্যায়াধীশে জুৰীক তেওঁৰ বিৰোধী ক্ষতিৰ প্ৰতিৰক্ষা উপেক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল আৰু তেওঁ দোষী সাব্যস্ত হৈছিল।<ref>{{Citation |author=Robert Surbrug |title=Beyond Vietnam: The Politics of Protest in Massachusetts, 1974–1990}}</ref> Fully Informed Jury Associationৰ কৰ্মীসকলে কেতিয়াবা আদালতৰ ভিতৰতে জুৰীসকলক শিক্ষামূলক পুস্তিকা বিতৰণ কৰিছিল। সংস্থাটোৰ মতে, তেওঁলোকৰ বহুজনৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ চলোৱা নহ'ল, কাৰণ যদি তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়, তেন্তে সেই পুস্তিকাসমূহ তেওঁলোকৰ নিজৰ জুৰীৰ সন্মুখত প্ৰমাণ হিচাপে উপস্থাপন কৰিব লাগিব।<ref>{{Cite web |title=If You are Facing Charges |url=http://www.fija.org/docs/JG_If_You_are_Facing_Charges.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820202006/http://www.fija.org/docs/JG_If_You_are_Facing_Charges.pdf |archive-date=20 August 2010 |access-date=19 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820202006/http://www.fija.org/docs/JG_If_You_are_Facing_Charges.pdf |archivedate=20 August 2010 |deadurl=yes}}</ref> অপৰাধীৰ উপযুক্ত শাস্তি দিয়াৰ লগতে অপৰাধ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে অক্ষমকৰণ আৰু নিৰোধ অপৰাধমূলক শাস্তিৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য।<ref>{{usc|18|3553}}</ref><ref>{{citation |title=3. The Basic Approach (Policy Statement) |url=http://www.ussc.gov/2009guid/1a1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619095931/http://www.ussc.gov/2009guid/1a1.htm |archive-date=19 June 2010 |url-status=dead |publisher=2009 Federal Sentencing Guidelines Manual |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100619095931/http://www.ussc.gov/2009guid/1a1.htm |archivedate=19 June 2010 |access-date=2 October 2026}}</ref> ব্ৰাউনলীয়ে কৈছে যে শাস্তিৰ ভয়ক ন্যায্যতাৰ মূল কাৰণ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে আইন আৰু অপৰাধীৰ মাজৰ নৈতিক আলোচনাৰ গুৰুত্ব কমে, কাৰণ তেতিয়া শাস্তিৰ ভাবুকিৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু আইন মানিবলৈ থকা নৈতিক কাৰণৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিয়া হয়।<ref name="Brownlee" /> ==আইন অমান্যৰ অন্তৰ্গত নোহোৱা কাৰ্য== মাইকেল বেইলছে যুক্তি দিছে যে কোনো ব্যক্তিয়ে কোনো আইনৰ সাংবিধানিকতা পৰীক্ষা কৰিবলৈ ইচ্ছাকৃতভাৱে আইন ভংগ কৰি পিছত গোচৰটোত জয়ী হ'লে সেই কাৰ্য আইন অমান্য বুলি গণ্য নহয়।<ref>{{citation|title=The Justifiability of Civil Disobedience|author=Michael Bayles|publisher=The Review of Metaphysics|volume=24|issue=1|date=Sep 1970|pages=3–20}}</ref> নিজৰ আনন্দ বা ব্যক্তিগত লাভৰ বাবে আইন ভংগ কৰা, যেনে গাঞ্জা সেৱনকাৰীয়ে আইন সলনি বা বাতিল কৰাৰ উদ্দেশ্য নোহোৱাকৈ গাঞ্জা সেৱন কৰা, আইন অমান্য নহয়।<ref>{{citation|title=Justifying Political Disobedience|author=Leslie J. Macfarlane|publisher=Ethics|volume=79|issue=1|date=Oct 1968|pages=24–55}}</ref> একেদৰে শাস্তিৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ গোপনে অপৰাধ কৰা, নিজৰ পৰিচয় লুকুৱাই ৰখা, অপৰাধ কৰা অস্বীকাৰ কৰা বা আইনী অধিকাৰক্ষেত্ৰৰপৰা পলাই যোৱা প্ৰতিবাদকাৰীক সাধাৰণতে আইন অমান্যকাৰী বুলি কোৱা নহয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== {{Library resources box}}{{Refbegin}} * {{cite encyclopedia |last=Brownlee |first=Kimberley |year=2013 |title=Civil Disobedience |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |editor-link=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[ষ্টেনফৰ্ড বিশ্বকোষ দৰ্শন]] |location=Stanford, California |publisher=Stanford University |issn=1095-5054 }} * Dodd, Lynda G. "Parades, Pickets, and Prison: Alice Paul and the Virtues of Unruly Constitutional Citizenship." ''Journal of Law and Politics'' 24 (2008): 339–433. [http://www.lyndagdodd.com/2_Research/Research_4_Dodd_FINAL_Alice%20Paul%20Paper.pdf online], woman suffrage in the United States in 1917. * {{cite book |last=King |first=Martin Luther Jr. |author-link=Martin Luther King Jr. |year=1964 |title=Why We Can't Wait |url=https://archive.org/details/whywecantwaitmen00mart |location=New York |publisher=Signet Classic |publication-date=2000 |isbn=978-0-451-52753-0 }} * {{cite book |last=Perry |first=Lewis |year=2013 |title=Civil Disobedience: An American Tradition |url=https://archive.org/details/civildisobendien00lewi |location=New Haven, Connecticut |publisher=Yale University Press }} * {{cite encyclopedia |last=Suber |first=Peter |author-link=Peter Suber |year=1999 |title=Civil Disobedience |url=https://dash.harvard.edu/handle/1/4725008 |editor-last=Gray |editor-first=Christopher B. |encyclopedia=Philosophy of Law: An Encyclopedia |volume=2 |location=New York |publisher=Garland Publishing |pages=110–113 |isbn=978-0-8153-1344-1 |access-date=5 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705033142/https://dash.harvard.edu/handle/1/4725008 |archive-date=5 July 2018 |url-status=live }} {{Refend}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:আইন]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] akdh0jgtyo7m1efcnreif1ym3skm0e4 0 139933 647785 644349 2026-10-26T00:08:12Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647785 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ধৰ্ম-ৰাজনৈতিক ধাৰণা}} [[Image:Badshah Khan.jpg|thumb|300px|[[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান]]ৰ খুদাই খিদমতগাৰ আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] দুয়োৱেই হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ দৃঢ় সমৰ্থক আছিল। ]] '''হিন্দু-মুছলমান ঐক্য''' [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ এটা ধৰ্ম-ৰাজনৈতিক ধাৰণা, যিয়ে অঞ্চলটোৰ দুটা বৃহৎ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় [[হিন্দু]] আৰু [[মুছলমান]]সকলক সাধাৰণ কল্যাণৰ বাবে একেলগে কাম কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। এই ধাৰণাক [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ বিভিন্ন নেতাই সমৰ্থন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু [[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান]] অন্যতম আছিল।<ref name="Bhave1997">{{cite book |last1=Bhave |first1=Y. G. |title=The Mahatma and the Muslims |date=1997 |publisher=Northern Book Centre |isbn=9788172110819 |page=39 |language=en}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দল আৰু আন্দোলনেও এই ধাৰণাক সমৰ্থন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]], খুদাই খিদমতগাৰ আৰু সৰ্বভাৰতীয় আজাদ মুছলিম সন্মিলন উল্লেখযোগ্য।<ref name="Veeravalli2016">{{cite book |last1=Veeravalli |first1=Anuradha |title=Gandhi in Political Theory: Truth, Law and Experiment |date=2016 |publisher=Routledge |isbn=9781317130994 |page=84 |language=en}}</ref> ভাৰত বিভাজনৰ বিৰোধিতা কৰা লোকসকলে প্ৰায়ে যৌগিক জাতীয়তাবাদৰ মতবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Na |first1=Abdullahi Ahmed An-Na'im |last2=Naʻīm |first2=ʻAbd Allāh Aḥmad |title=Islam and the Secular State |date=2009 |publisher=হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন |isbn=978-0-674-03376-4 |page=156 |language=en |quote=The Jamiya-i-ulama-Hind founded in 1919, strongly opposed partition in the 1940s and was committed to composite nationalism.}}</ref> ==ইতিহাস== মোগল ভাৰতত সম্ৰাট [[আকবৰ|আকবৰে]] হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ পোষকতা কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ ৰাজদৰবাৰত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োকে বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল।<ref name="Bahadur1990">{{cite book |last1=Bahadur |first1=K. P. |title=Rasikapriya of Keshavadasa |date=1990 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120807341 |page=i |language=en}}</ref> আকবৰে হিন্দু ধৰ্ম আৰু ইছলাম ধৰ্মৰ দুয়োটা ধৰ্মীয় উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু সেইবোৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="Bahadur1976">{{cite book |last1=Bahadur |first1=K.P. |title=Selections from Rāmacandrikā of Keśavadāsa |date=1976 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |isbn=9788120827899 |page=1 |language=en}}</ref> তেওঁ সকলো ধৰ্মৰ লোকে অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰা ফুল ৱালোঁ কি ছেৰৰ দৰে উৎসৱৰো আয়োজন কৰিছিল। অৱশ্যে এই উৎসৱ ১৯শ শতিকাৰ বহু পিছত আকবৰ দ্বিতীয়ৰ সময়ত আৰম্ভ হৈছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book |title=Indian and Foreign Review, Volume 23 |date=1985 |publisher=Publications Division of the Ministry of Information and Broadcasting, Government of India |page=82 |language=en}}</ref> মোগল যুগত ভাৰতীয় কলা আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশ হৈছিল। এই সময়ত [[তাজমহল]] আৰু [[লালকিল্লা]]ৰ দৰে বৃহৎ স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মোগলসকলে ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতি আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশক উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে হিন্দু পণ্ডিত, কবি আৰু শিল্পীসকলক পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ইছলাম আৰু হিন্দু পৰম্পৰাৰ মাজত সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদান বৃদ্ধি পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Mehrotra|first=Abhishek|date=9 December 2017|title=The Real History of Hindu-Muslim Relations Under Akbar|url=https://thediplomat.com/2017/12/the-real-history-of-hindu-muslim-relations-under-akbar/|website=The Diplomat|access-date=19 April 2023}}</ref> ছত্ৰপতি শিৱাজীয়েও হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ পোষকতা কৰিছিল। মাৰাঠা হিন্দৱী স্বৰাজ্যত বহু মুছলমানে উচ্চ পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। শিৱাজীৰ ব্যক্তিগত নিৰাপত্তাৰক্ষী আৰু তেওঁৰ আটাইতকৈ বিশ্বাসযোগ্য সভাসদসকলৰ মাজতো মুছলমান আছিল। পানীপথৰ তৃতীয় যুদ্ধত এজন মুছলমান সেনাপতিয়ে মাৰাঠা সৈন্যবাহিনীৰ নেতৃত্ব দিছিল আৰু এই যুদ্ধত তেওঁ নিজৰ জীৱন ত্যাগ কৰিছিল। ছৈয়দ জামালুদ্দিন আল-আফগানী আছাদাবাদীয়ে হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ পোষকতা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এই ঐক্যই ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনক স্বাধীন ভাৰত প্ৰতিষ্ঠাৰ লক্ষ্যত সহায় কৰিব।<ref name="EI2011">{{cite web |title=AFḠĀNĪ, JAMĀL-AL-DĪN |url=http://www.iranicaonline.org/articles/afgani-jamal-al-din |publisher=Encyclopaedia Iranica |language=en |date=22 July 2011|quote=In Hyderabad 1880-81 Afḡānī published six Persian articles in the journal Moʿallem-e šafīq, which were reprinted in Urdu and Persian in various editions of Maqālāt-e Jamālīya. The three major themes of these articles are: 1. advocacy of linguistic or territorial nationalism, with an emphasis upon the unity of Indian Muslims and Hindus, not of Indian Muslims and foreign Muslims; 2. the benefits of philosophy and modern science; and 3. attacks on Sayyed Aḥmad Khan for being pro-British. On nationalism, he writes in “The Philosophy of National Unity and the Truth about Unity of Language” that linguistic ties are stronger and more durable than religious ones (he was to make exactly the opposite point in the pan-Islamic al-ʿOrwat al-woṯqā a few years later). In India he felt the best anti-imperialist policy was Hindu-Muslim unity, while in Europe he felt it was pan-Islam.}}</ref><ref name="Aslam2011">{{cite web |last1=Aslam |first1=Arshad |title=The Politics Of Deoband |url=https://www.outlookindia.com/national/the-politics-of-deoband-news-277847 |publisher=Outlook (Indian magazine)|language=en |date=28 July 2011|quote=Much before Madani, Jamaluddin Afghani argued that Hindus and Muslims must come together to overthrow the British. Husain Ahmad would argue the same thing after five decades.}}</ref> ১৭শৰপৰা ১৯শ শতিকালৈ ভাৰত [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]]ৰ অধীনত আছিল। ব্ৰিটিছসকলে দেশখনৰ ওপৰত নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰাখিবলৈ ভাগ কৰা আৰু শাসন কৰা নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite journal|last=Rehman|first=Aziz|date=11 May 2018|title=The British Art of Colonialism in India: Subjugation and Division|url=https://nsuworks.nova.edu/pcs/vol25/iss1/5/|journal=Peace and Conflict Studies|volume=25 |issue=1 |doi=10.46743/1082-7307/2018.1439 |access-date=19 April 2023|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|last=Smith|first=Randall|date=10 August 2017|title=The Partition: The British game of 'divide and rule'|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2017/8/10/the-partition-the-british-game-of-divide-and-rule|website=Al-Jazeera|access-date=19 April 2023}}</ref> ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহত ভাৰতৰ বহু হিন্দু আৰু মুছলমানে [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ বিৰুদ্ধে একেলগে যুঁজিবলৈ সংগঠিত হৈছিল।<ref name="Singh2007" /> ২০০৭ চনত এই ঘটনাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি [[মনমোহন সিং]]য়ে কৈছিল যে এই ঘটনাই "হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ পৰম্পৰাৰ এক মহান নিদৰ্শন হিচাপে থিয় দিছিল আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাবে উদাহৰণ হৈ ৰৈছিল।" <ref name="Singh2007" /> [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ছোৱাত ১৯১৬ চনৰ [[লক্ষ্ণৌ চুক্তি]]ক হিন্দু–মুছলমান ঐক্য স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত "এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতি" হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Pearson2011">{{cite book |title=The Pearson CSAT Manual 2011 |date=2011 |publisher=Pearson Education India |isbn=9788131758304 |language=en|quote=An important step forward in achieving Hindu–Muslim unity was the Lucknow Pact, 1916.}}</ref> মহম্মদ আলী জিন্নাহই তেওঁৰ ৰাজনৈতিক জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=WELL |first1=IAN BRYANT |title=AMBASSADOR OF HINDU–MUSLIM UNITY JINNAH'S EARLY POLITICS |year=2005 |publisher=Vanguard Books |isbn=8178241447 |url=http://www.vanguardbooks.com/browsetitle.php?isbn=8178241447&title=AMBASSADOR-OF-HINDU%E2%80%93MUSLIM-UNITY |access-date=22 February 2019 |archive-date=26 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126105615/http://www.vanguardbooks.com/browsetitle.php?isbn=8178241447&title=AMBASSADOR-OF-HINDU%E2%80%93MUSLIM-UNITY |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126105615/http://www.vanguardbooks.com/browsetitle.php?isbn=8178241447&title=AMBASSADOR-OF-HINDU%E2%80%93MUSLIM-UNITY |archivedate=26 January 2020 }}</ref> [[গোপাল কৃষ্ণ গোখলে]]য়ে জিন্নাহৰ বিষয়ে কৈছিল যে তেওঁৰ "প্ৰকৃত প্ৰতিভা আছে আৰু সকলো সাম্প্ৰদায়িক পক্ষপাতিত্বৰপৰা তেওঁ মুক্ত; এই গুণে তেওঁক হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ এজন উৎকৃষ্ট দূত কৰি তুলিব।" <ref>{{cite book |last=Wolpert |first=Stanley |author-link=Stanley Wolpert |year=1984 |title=Jinnah of Pakistan |url=https://archive.org/details/jinnahofpakistan0000wolp |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-503412-7 |pages=[https://archive.org/details/jinnahofpakistan0000wolp/page/33 33]–35}}</ref> ৰাম প্ৰসাদ বিছমিল আৰু আশফাকুল্লা খানে ভাৰতৰ উন্নতি আৰু স্বাধীনতাৰ বাবে হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত জোৰ দিছিল। বিছমিলে ভাৰতীয়সকলক ধৰ্মীয় আৰু সাম্প্ৰদায়িক বিভাজনৰ ঊৰ্ধ্বলৈ উঠিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ ঐক্যক এখন শক্তিশালী আৰু স্বাধীন দেশ গঢ়াৰ ভিত্তি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগীত সকলো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে স্বাধীনতা আৰু সমৃদ্ধিৰ সাধাৰণ লক্ষ্য লাভ কৰিবলৈ সামূহিক সম্প্ৰীতিৰ প্ৰয়োজন আছিল। হিন্দু–মুছলমান ঐক্য আৰু বন্ধুত্ব কাকোৰি ষড়যন্ত্ৰৰ শ্বহীদসকলৰ শেষ ইচ্ছা আছিল।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Ram Prasad Bismil's last wish in his last letter: Our people must establish Hindu-Muslim unity |url=https://www.nationalheraldindia.com/archives/freedom-fighter-ram-prasad-bismils-last-wish-in-his-last-letter-our-people-must-establish-hindu-muslim-unity |website=National Herald |date=19 December 2019 |access-date=9 January 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Hindu-Muslim unity, amity were last wish of Kakori martyrs |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/hindu-muslim-unity-amity-were-last-wish-of-kakori-martyrs/articleshow/112436664.cms |website=The Times of India |date=11 August 2024 |access-date=9 January 2025}}</ref> দেওবন্দৰ চিন্তাধাৰাৰ মুছলমান পণ্ডিত কাৰী মহম্মদ তাইয়ব আৰু কিফায়াতুল্লাহ দিহলৱীয়ে হিন্দু–মুছলমান ঐক্য, যৌগিক জাতীয়তাবাদ আৰু ঐক্যবদ্ধ ভাৰতৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref name="MacLean2013">{{cite book |last1=MacLean |first1=Derryl N. |title=Cosmopolitanisms in Muslim Contexts |date=2013 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=9780748656097 |language=en}}</ref> মৌলানা ছৈয়দ হুছেইন আহমদ মাদানী, জমিয়ত উলেমা-ই-হিন্দৰ নেতা,য়ে কৈছিল:<ref name="McDermottGordonEmbreeDalton2014" /> {{quotation|ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ বাবে হিন্দু-মুছলমান ঐক্য এক পূৰ্বচৰ্ত। মুছলমানসকলৰ ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তব্য হৈছে ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ বাবে কাম কৰা আৰু চৰকাৰে তেওঁলোকৰ দাবী মানি নোলোৱালৈকে এই সংগ্ৰাম অব্যাহত ৰখা। সংগী থাকক বা নাথাকক, তেওঁলোকে এই কৰ্তব্য পালন কৰিবই লাগিব। এইটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আৰু সৰ্বশক্তিমানৰ নিৰ্দেশ। অমুছলমানসকলে যদি আপোনালৈ বন্ধুত্বৰ হাত আগবঢ়ায়, তেন্তে আপুনিও তেওঁলোকলৈ আপোনাৰ হাত আগবঢ়াব লাগে। ন্যায়সংগত উদ্দেশ্যৰ বাবে আপোচ কৰিলে আপুনি আল্লাহৰ প্ৰতি প্ৰকৃত বিশ্বাসী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হ'ব।<ref name="McDermottGordonEmbreeDalton2014" />}} মালিক খিজৰ হায়াত তিৱানা, ঔপনিৱেশিক ভাৰতৰ পঞ্জাৱৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে অবিভক্ত ভাৰতৰ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ পোষকতা কৰিছিল। তেওঁ ১ মাৰ্চক সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি দিৱস হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল আৰু লাহোৰত সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি সমিতি গঠনত সহায় কৰিছিল। এই সমিতিৰ সভাপতি আছিল ৰাজা নৰেন্দ্ৰ নাথ আৰু সম্পাদক আছিল মৌলৱী মহম্মদ ইলিয়াছ।<ref name="Talbot1996">{{cite book |last1=Talbot |first1=Ian |title=Khizr Tiwana, The Punjab Unionist Party and the Partition of India |date=1996 |publisher=Curzon Press |pages=77, 303|language=en}}</ref> ১৯৪০ চনত মঘফুৰ আহমদ আজাজীয়ে ঐক্যবদ্ধ ভাৰতৰ সমৰ্থনত আৰু দুই ৰাষ্ট্ৰ তত্ত্বৰ বিৰুদ্ধে সৰ্বভাৰতীয় জমহুৰ মুছলিম লীগ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় জমহুৰ মুছলিম লীগৰ প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Azadi ka Amrit Mahotsav">{{cite web|last1=Ministry of Culture|first1=Government of India|title=Maghfoor Ahmad Ajazi|url=https://amritmahotsav.nic.in/unsung-heroes-detail.htm?138|website=amritmahotsav.nic.in}}</ref> পাকিস্তানী-আমেৰিকান ইতিহাসবিদ আয়েশা জালাল আৰু ভাৰতীয় সেনা বিষয়া তথা ৰাজনীতিবিদ [[যশৱন্ত সিং]] দুয়োৱে উল্লেখ কৰিছে যে মহম্মদ আলী জিন্নাহই ভাৰত বিভাজন বিচৰা নাছিল আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে ঐক্যবদ্ধ ভাৰতৰ পক্ষপাতী আছিল। অৱশ্যে [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]ৰ কৌশলকে ধৰি কিছুমান ৰাজনৈতিক কাৰকে তেওঁক বিভাজন গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। জিন্নাহে পাকিস্তানৰ দাবীক "দৰ-দামৰ অস্ত্ৰ" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি জালালে কৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠ ব্ৰিটিছ-শাসিত ভাৰতত মুছলমানসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা। সেই সময়ত মুছলমানসকলে নিপীড়নৰ আশংকা আৰু প্ৰান্তীয়কৰণৰ অনুভূতি অনুভৱ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ১৮৬৭ চনত সংঘটিত হিন্দী-উৰ্দু বিতৰ্কৰ দৰে সংঘাতো আছিল। এই সংঘাত ১৮৫৭ চনৰ স্বাধীনতা যুদ্ধৰ মাত্ৰ এটা দশকৰ পিছত হৈছিল। সেই যুদ্ধত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োৱে ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে একেলগে যুঁজিছিল। জালালৰ মতে, পিছলৈ "পাকিস্তান প্ৰস্তাৱ" নামেৰে পৰিচিত হোৱা লাহোৰ প্ৰস্তাৱত পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ দাবী স্পষ্টভাৱে কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite book|title=The Sole Spokesman: Jinnah, the Muslim League and the Demand for Pakistan|ISBN=978-0521458504|author=Ayesha Jalal}}</ref><ref>{{cite book|title=জিন্নাহ: ভাৰত, বিভাজন, স্বাধীনতা|ISBN=978-81-291-1653-6|author=Jaswant Singh}}</ref> পাকিস্তানৰ অধ্যয়নৰ পাঠ্যপুথিত লাহোৰ প্ৰস্তাৱক সাধাৰণতে "পাকিস্তান প্ৰস্তাৱ" বুলি কোৱা হয়। এই পাঠ্যপুথিসমূহত কোৱা হয় যে এই প্ৰস্তাৱৰ জৰিয়তে পৃথক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে পাকিস্তানৰ দাবী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে এই ব্যাখ্যা সম্পূৰ্ণৰূপে সঠিক নহয়। ==হিন্দু–মুছলমান ঐক্যৰ প্ৰতি ভাবুকি== ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহত ভাৰতৰ বহু হিন্দু আৰু মুছলমানে [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় হিচাপে একেলগে যুঁজিছিল।<ref name="Syeda2014" /> ব্ৰিটিছসকলে পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলীৰ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত হিন্দু আৰু মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজৰ বিভাজন অধিক বৃদ্ধি পাইছিল।<ref>{{cite book |last=Tharoor |first=Shashi |url=https://books.google.com/books?id=atcqMQAACAAJ |title=Inglorious Empire: What the British Did to India |date=2017 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-808-8 |pages=101 |language=en}}</ref><ref name="Katju2013" /> ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উত্থানক লৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰ উদ্বিগ্ন হৈ পৰিছিল। সেয়ে কিছুমান লেখকৰ মতে, তেওঁলোকে হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত সাম্প্ৰদায়িক অনুভূতি বৃদ্ধি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, যাতে তেওঁলোকে পুনৰ একত্ৰিত হৈ ব্ৰিটিছ শাসন উৎখাত কৰাৰ চেষ্টা নকৰে।<ref name="Syeda2014" /> উদাহৰণস্বৰূপে, থিয়ড'ৰ বেক, মহম্মদন এংলো-অৰিয়েণ্টেল কলেজৰ অধ্যক্ষ,য়ে ছৈয়দ আহমদ খানক কৈছিল যে মুছলমানসকলৰ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ উদ্দেশ্যৰ প্ৰতি কোনো সহানুভূতি থকা উচিত নহয় আৰু "এংলো-মুছলমান ঐক্য সম্ভৱ, কিন্তু হিন্দু–মুছলমান ঐক্য অসম্ভৱ।" <ref name="Syeda2014" /> ''যৌগিক জাতীয়তাবাদ আৰু ইছলাম'' গ্ৰন্থৰ লেখক হুছেইন আহমদ মাদানী, এজন দেওবন্দী মুছলমান পণ্ডিত আৰু ঐক্যবদ্ধ ভাৰতৰ সমৰ্থক,য়ে যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে "মুছলমানসকলক এই কথা কল্পনা কৰিবলৈ ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যে এখন স্বাধীন ভাৰতত মুছলমানসকলে নিজৰ পৃথক পৰিচয় হেৰুৱাব আৰু হিন্দু সমাজৰ সৈতে মিলি যাব।" তেওঁৰ মতে, এই ভাবুকিৰ উদ্দেশ্য আছিল "মুছলমানসকলক ৰাজনীতিবিমুখ কৰা আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰপৰা আঁতৰাই নিয়া।" <ref name="Syeda2014" /> মাদানীৰ মতে, [[দুই ৰাষ্ট্ৰ তত্ত্ব]]ৰ সমৰ্থনে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যবাদক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল।<ref name="Syeda2014" /> একেদৰে কাশ্মীৰী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ মাৰ্কণ্ডেয় কাটজুয়ে ''দ্য নেচন''ত লিখিছিল:<ref name="Katju2013" /> {{quotation|১৮৫৭ চনলৈকে ভাৰতত কোনো সাম্প্ৰদায়িক সমস্যা নাছিল। সকলো সাম্প্ৰদায়িক সংঘাত আৰু শত্ৰুতা ১৮৫৭ চনৰ পিছত আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে ১৮৫৭ চনৰ আগতেও হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত পাৰ্থক্য আছিল। হিন্দুসকলে মন্দিৰলৈ গৈছিল আৰু মুছলমানসকলে মছজিদলৈ গৈছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ মাজত শত্ৰুতা নাছিল। আচলতে হিন্দু আৰু মুছলমানে ইজনে সিজনক সহায় কৰিছিল। হিন্দুসকলে ঈদৰ উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু মুছলমানসকলে হোলী আৰু দীপাৱলীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। মোগল, আৱধ আৰু মুৰ্ছিদাবাদৰ নবাব, টিপু চুলতান আদি মুছলমান শাসকসকল সম্পূৰ্ণৰূপে ধৰ্মনিৰপেক্ষ আছিল। তেওঁলোকে ৰামলীলা আয়োজন কৰিছিল আৰু হোলী, দীপাৱলী আদি উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। গালিবে তেওঁৰ হিন্দু বন্ধু মুন্সী শিৱ নাৰায়ণ আৰাম, হৰ গোপাল তুফতা আদিলৈ লিখা মৰমভৰা চিঠিবোৰে সেই সময়ৰ হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজৰ আন্তৰিকতাৰ প্ৰমাণ দিয়ে। ১৮৫৭ চনত "মহাবিদ্ৰোহ" সংঘটিত হয়, য'ত হিন্দু আৰু মুছলমানে একেলগে ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিছিল। এই ঘটনাই ব্ৰিটিছ চৰকাৰক ইমানেই উদ্বিগ্ন কৰিছিল যে বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে "ভাগ কৰা আৰু শাসন কৰা" নীতি গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। (বি. এন. পাণ্ডেৰ "History in the Service of Imperialism" নামৰ অনলাইন লেখাটো চাব পাৰি। ) ভাৰতৰ সকলো সাম্প্ৰদায়িক সংঘাত ১৮৫৭ চনৰ পিছত আৰম্ভ হৈছিল আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই কৃত্ৰিমভাৱে সেইবোৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ব্ৰিটিছ উপায়ুক্তজনে গোপনে হিন্দু পণ্ডিতক মাতি টকা দি মুছলমানৰ বিৰুদ্ধে কথা ক'বলৈ কৈছিল। একেদৰে তেওঁ গোপনে মৌলৱীক মাতি টকা দি হিন্দূৰ বিৰুদ্ধে কথা ক'বলৈ কৈছিল। বছৰৰ পাছত বছৰ আৰু দশকৰ পিছত দশক ধৰি এই সাম্প্ৰদায়িক বিষ আমাৰ ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত সুমুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name="Katju2013" />}} আনহাতে, অজয় ভাৰ্গীজে কয় যে ব্ৰিটিছসকল ভাৰতীয় উপমহাদেশলৈ অহাৰ বহু আগতেই হিন্দু-মুছলমান জনসংখ্যাৰ মাজত সংঘাত আছিল। তেওঁৰ মতে, যিবোৰ অঞ্চলত ব্ৰিটিছৰ প্ৰভাৱ কম আছিল, যেনে [[দেশীয় ৰাজ্য]]সমূহত, তাত সাম্প্ৰদায়িক সংঘাতৰ সংখ্যা ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত পোনপটীয়াকৈ থকা অঞ্চল, যেনে ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় প্ৰদেশতকৈ অধিক আছিল।<ref name='Ajay2018'>{{cite web |last1=Verghese |first1=Ajay |title=British Rule and Hindu-Muslim Riots in India: A Reassessment |url=https://berkleycenter.georgetown.edu/responses/british-rule-and-hindu-muslim-riots-in-india-a-reassessment |website=Georgetown University |access-date=7 August 2020}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, হিন্দু জাতীয়তাবাদীসকলে মুছলমান শাসকসকলৰদ্বাৰা সংঘটিত হিন্দুসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহক নিজৰ পাল্টা প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ভিত্তি হিচাপে উল্লেখ কৰে।<ref name="N1992">{{cite news |last=Gargan |first=Edward A. |date=1992-12-11 |title=The Hatreds of India; Hindu Memory Scarred by Centuries Of Sometimes Despotic Islamic Rule |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1992/12/11/world/hatreds-india-hindu-memory-scarred-centuries-sometimes-despotic-islamic-rule.html |issn=0362-4331 |access-date=2023-07-20}}</ref> [[বাবৰি মছজিদ]] ধ্বংস হোৱা একে বছৰতে ভাৰতীয় আইনবিদ তাহিৰ মাহমুদয়ে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ক কৈছিল:<ref name="N1992" /> {{quotation|হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত এক অতি মৌলিক পাৰ্থক্য আছে। যদি আমি ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ দিশৰপৰা চাওঁ, তেন্তে ইছলামত মূৰ্তিপূজা আটাইতকৈ ঘৃণনীয় বিষয়। আমাৰ-ধৰ্মৰ বাবে ই অতি ঘৃণনীয়। আনহাতে আন ধৰ্মৰ লোকৰ বাবে ই স্বাভাৱিক আচাৰ। ইছলামৰ অনুসৰণকাৰীসকলে এই বিষয়ত আপোচ কৰিব নোৱাৰে। এইটোৱেই যেন এই দুটা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত মিলন নোহোৱাৰ প্ৰধান কাৰণ।<ref name="N1992" />}} ==লগতে চাওক== *[[গান্ধীবাদ]] *[[হিন্দুস্তানী ভাষা]] *[[স্বৰাজ]] ==তথ্যসূত্ৰ== <references> <ref name="Katju2013">{{cite web |author1=Justice Markandey Katju |url=https://www.nation.com.pk/02-Mar-2013/the-truth-about-pakistan |publisher=[[The Nation (Pakistan)|The Nation]] |title=The truth about Pakistan|date=2 March 2013 |access-date=29 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110103720/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/columns/02-Mar-2013/the-truth-about-pakistan |archive-date=10 November 2013 |language=en |url-status=live |author1-link=Markandey Katju}}</ref> <ref name="McDermottGordonEmbreeDalton2014">{{cite book |last1=McDermott |first1=Rachel Fell |last2=Gordon |first2=Leonard A. |last3=Embree |first3=Ainslie T. |last4=Pritchett |first4=Frances W. |last5=Dalton |first5=Dennis |title=Sources of Indian Traditions: Modern India, Pakistan, and Bangladesh |url=https://archive.org/details/sourcesofindiant0000unse_s1l5 |date=2014 |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=978-0-231-51092-9 |page=[https://archive.org/details/sourcesofindiant0000unse_s1l5/page/457 457] |language=en}}</ref> <ref name="Singh2007">{{cite web |title='1857 revolt tribute to Hindu–Muslim unity' |url=https://www.hindustantimes.com/india/1857-revolt-tribute-to-hindu-muslim-unity/story-O63aYNEyG7j1CyALJOFYYI.html |publisher=[[Hindustan Times]] |language=en |date=10 May 2007}}</ref> <ref name="Syeda2014">{{cite book |title=A study of Jamiat-Ulama-i-Hind with special reference to Maulana Hussain Ahmad Madani in freedom movement (A.D. 1919 – A.D.1947) |last=Syeda |first=Lubna Shireen |publisher=Dr. Babasaheb Ambedkar Marathwada University/Shodhganga |year=2014 |chapter=Madani and Composite Nationalism |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/54426/ |pages=207–211, 257–258 |hdl=10603/54426}}</ref> </references> [[শ্ৰেণী:গান্ধীবাদ]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] 8ocf86gpg5wwk75byv9zq0t3u7emsjp 0 139939 647781 642784 2026-10-26T00:01:37Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647781 wikitext text/x-wiki {{Short description|মহাত্মা গান্ধীৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা}} '''গান্ধীবাদী অৰ্থনীতি''' {{en| Gandhian economics}} [[অৰ্থনীতি|অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ]] এটা ধাৰা। এই ধাৰাটো [[ভাৰত]]ৰ নেতা [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে আগবঢ়োৱা আধ্যাত্মিক আৰু সামাজিক-অৰ্থনৈতিক নীতিৰ ওপৰত আধাৰিত। ইয়াৰ এটা মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে মানুহক সদায় নিজৰ বস্তুগত স্বাৰ্থ সৰ্বাধিক কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যুক্তিসংগত ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা ধাৰণাটো প্ৰত্যাখ্যান কৰা। পশ্চিমীয়া অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাসমূহ যিটোক গান্ধীয়ে "ইচ্ছাৰ বহুগুণন" বুলি অভিহিত কৰিছিল, তাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। গান্ধীৰ মতে এনে ব্যৱস্থা টেকসই নহয় আৰু ই মানুহৰ মানসিক আৰু আধ্যাত্মিক জীৱনৰ ক্ষতি কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে তেওঁৰ অৰ্থনৈতিক আৰ্হিৰ লক্ষ্য আছিল মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত অৰ্থপূৰ্ণ জীৱন আৰু সামাজিক সম্পৰ্কৰ প্ৰয়োজনীয়তাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ এটা ধাৰা হিচাপে ইয়াত সংৰক্ষণবাদ, [[জাতীয়তাবাদ]], অহিংসাৰ নীতি আৰু লক্ষ্যৰ প্ৰতি আনুগত্য আৰু শ্ৰেণীসংগ্ৰামৰ পৰিৱৰ্তে সামাজিক-অৰ্থনৈতিক সমন্বয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। গান্ধীবাদী অৰ্থনৈতিক চিন্তাই বস্তুবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰি আধ্যাত্মিক বিকাশ আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়ে। "গান্ধীবাদী অৰ্থনীতি" শব্দটো গান্ধীৰ ঘনিষ্ঠ সমৰ্থক জে. চি. কুমাৰাপ্পাই প্ৰচলন কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Kumarappa|first=Joseph Cornelius|title=Gandhian economic thought|publisher=Vora|location=Bombay, India|date=1951|edition=1st|series=Library of Indian economics|oclc=3529600}}</ref> ==গান্ধীৰ অৰ্থনৈতিক চিন্তা== গান্ধীয়ে সামাজিক আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ বিষয় বুলি গণ্য কৰা বিষয়সমূহৰ ওপৰত চিন্তা কৰোঁতে জন ৰাস্কিন আৰু আমেৰিকান লেখক হেনৰি ডেভিড থ'ৰোৰপৰা প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰিছিল। গান্ধীয়ে পৱিত্ৰ আৰু সামাজিক জীৱনৰ প্ৰকাশৰ মাজত বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা নাছিল। জীৱনজুৰি তেওঁ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে জড়িত হৈ ভাৰতৰ চৰম দৰিদ্ৰতা, পশ্চাদপদতা আৰু সামাজিক-অৰ্থনৈতিক সমস্যাৰ মোকাবিলা কৰাৰ উপায় বিচাৰিছিল। গান্ধীৰ স্বদেশী আৰু [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সমৰ্থন অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাৰ নীতিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল। তেওঁ ইউৰোপত নিৰ্মিত কাপোৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীক কেৱল [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ ঔপনিৱেশিকতাৰ প্ৰতীক হিচাপেই নহয়, ব্যাপক নিবনুৱা আৰু দৰিদ্ৰতাৰ কাৰণ হিচাপেও দেখিছিল। ইউৰোপীয় ঔদ্যোগিক সামগ্ৰীৰ ফলত ভাৰতৰ লাখ লাখ শ্ৰমিক, কাৰিকৰ আৰু মহিলাই জীৱিকাৰ পথ হেৰুৱাইছিল।<ref name="N. Ghosh, 2007 p. 17">B. N. Ghosh, ''Gandhian political economy: principles, practice and policy'' (2007) p. 17</ref> ঘৰত কটা [[খাদী]] কাপোৰ আৰু ভাৰতত নিৰ্মিত সামগ্ৰীৰ প্ৰচাৰৰ জৰিয়তে গান্ধীয়ে জাতীয় স্বাৱলম্বিতা বৃদ্ধিৰ বাবে শান্তিপূৰ্ণ নাগৰিক প্ৰতিৰোধক এটা উপায় হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। গান্ধীয়ে [[চম্পাৰণ সত্যাগ্ৰহ]] আৰু [[খেড়া সত্যাগ্ৰহ]]ৰ সময়ত কৃষকসকলক নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁলোকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সমৰ্থন লাভ কৰা কলৰ মালিক আৰু জমিদাৰৰ বিৰুদ্ধে [[সত্যাগ্ৰহ]] কৰিছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কৃষক আৰু শ্ৰমিকসকলক দৰিদ্ৰতাৰ মাজলৈ ঠেলি দিয়া অত্যাচাৰী কৰ আৰু অন্যান্য নীতিৰ অন্ত পেলোৱা আৰু তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অধিকাৰ ৰক্ষা কৰা। এই আন্দোলনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল কৃষকসকলৰ জাতিগত বৈষম্য আৰু মহিলাৰ ওপৰত চলা অত্যাচাৰী সামাজিক প্ৰথা বন্ধ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি। একে সময়তে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু নিজে কাপোৰ আৰু খাদ্য উৎপাদনৰ জৰিয়তে স্বাৱলম্বিতা বৃদ্ধিৰ বাবে সমবায়মূলক প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছিল।<ref name="N. Ghosh, 2007 p. 17"/> গান্ধী আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে ভাৰতত বহুতো আশ্ৰম স্থাপন কৰিছিল। গান্ধীয়ে ইয়াৰ আগতে [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত আশ্ৰমভিত্তিক বসতিৰ ধাৰণা বিকশিত কৰিছিল। আশ্ৰমৰ ধাৰণাক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত সামূহিক বসতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়। ইয়াৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ খাদ্য, কাপোৰ আৰু জীৱন-ধাৰণৰ অন্যান্য সামগ্ৰী নিজে উৎপাদন কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। একে সময়তে স্বাৱলম্বিতা, ব্যক্তিগত আৰু আধ্যাত্মিক বিকাশ আৰু বৃহত্তৰ সামাজিক উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। আশ্ৰমসমূহত সৰু খেতিপথাৰ আৰু বাসিন্দাসকলে নিজে নিৰ্মাণ কৰা ঘৰ আছিল। প্ৰয়োজনীয় সকলো কামতে সকলো বাসিন্দাই অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে সমতাৰ মূল্যবোধক উৎসাহিত কৰা হৈছিল। গান্ধীয়ে "ন্যাসীত্ব"ৰ ধাৰণাও আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ মূল কথা আছিল বস্তুগত আকাংক্ষা আৰু অত্যধিক সম্পদৰ লোভ পৰিহাৰ কৰা। এই ধাৰণা অনুসৰি অৰ্থনৈতিক সম্পদ আৰু সম্পত্তি পৰিচালনা কৰোঁতে ব্যক্তিসকলে নিজকে আন ব্যক্তি আৰু সমাজৰ কল্যাণৰ বাবে "ন্যাসৰক্ষী" হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে।<ref>Jagannath Swaroop Mathur, ''Industrial civilization & Gandhian economics'' (1971) p 165</ref> ভাৰতীয় বহু সমাজবাদী আৰু সাম্যবাদীৰ বিপৰীতে গান্ধীয়ে শ্ৰেণীসংগ্ৰাম আৰু শ্ৰেণীভিত্তিক বিপ্লৱৰ ধাৰণাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে এনে ধাৰণাই সামাজিক হিংসা আৰু অসামঞ্জস্যৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। গান্ধীৰ সমতাবাদী ধাৰণাৰ কেন্দ্ৰত বস্তুগত উন্নয়নৰ পৰিৱৰ্তে মানুহৰ মৰ্যাদা সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। গান্ধীৰ ঘনিষ্ঠ সমৰ্থক আৰু অনুৰাগীসকলৰ ভিতৰত ঘনশ্যামদাস বিৰলা, অম্বালাল সাৰাভাই, [[যমুনালাল বাজাজ]] আৰু [[জাহাংগীৰ ৰতনজী দাদাভাই টাটা|জে. আৰ. ডি. টাটা]]ৰ দৰে উদ্যোগপতিও আছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমিক সম্পৰ্ক পৰিচালনাত গান্ধীৰ কেইবাটাও প্ৰগতিশীল ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগতভাৱে গান্ধীৰ আশ্ৰম আৰু সামাজিক-ৰাজনৈতিক কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Romesh K. Diwan and Mark A. Lutz, ''Essays in Gandhian economics'' (1987) p. 25</ref> ==স্বৰাজ, স্বশাসন== {{Main|স্বৰাজ}} ৰুডলফৰ মতে, ইংৰাজসকলক অনুকৰণ কৰি নিজৰ ভীৰুতা দূৰ কৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা বিফল হোৱাৰ পিছত গান্ধীয়ে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত দেশবাসীক সহায় কৰাৰ জৰিয়তে বিচাৰি থকা অভ্যন্তৰীণ সাহস লাভ কৰিছিল। এই নতুন সাহসৰ ভিত্তি আছিল পৰম্পৰাগত বংগীয় "আত্মকষ্ট"ৰ পদ্ধতি পালন কৰা। নিজৰ সাহস বিচাৰি পোৱাৰ জৰিয়তে তেওঁ সমগ্ৰ ভাৰতক 'সত্যাগ্ৰহ' আৰু 'অহিংসা'ৰ পথ দেখুৱাবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite journal | last1 = Susanne Hoeber | first1 = Rudolph | year = 1963 | title = The New Courage: An Essay on Gandhi's Psychology | url = https://archive.org/details/sim_world-politics_1963-10_16_1/page/98 | journal = World Politics | volume = 16 | issue = 1| pages = 98–117 | jstor=2009253| doi = 10.2307/2009253 | s2cid = 145808002 }}</ref> গান্ধীৰ লেখাসমূহত স্বাধীনতাৰ চাৰিটা অৰ্থ প্ৰকাশ পাইছিল। সেইবোৰ আছিল ভাৰতৰ জাতীয় স্বাধীনতা, ব্যক্তিগত ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা, দৰিদ্ৰতাৰপৰা গোটৰ স্বাধীনতা আৰু ব্যক্তিগত স্বশাসনৰ সামৰ্থ্য।<ref>Anthony Parel, ed., ''Gandhi, Freedom, and Self-Rule'' (2000) p 166</ref> গান্ধীয়ে নিজকে দাৰ্শনিক নৈৰাজ্যবাদৰ সমৰ্থক বুলি কৈছিল।<ref>Snow, Edgar. ''The Message of Gandhi''. 27 September March 1948. "Like Marx, Gandhi hated the state and wished to eliminate it, and he told me he considered himself 'a philosophical anarchist.'"</ref> তেওঁৰ ভাৰতৰ ধাৰণাত কোনো কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নোহোৱা এখন ভাৰতৰ কথা আছিল।<ref>Jesudasan, Ignatius. A Gandhian theology of liberation. Gujarat Sahitya Prakash: Ananda India, 1987, pp. 236–237</ref> তেওঁ এবাৰ কৈছিল যে "আদৰ্শগতভাৱে অহিংস ৰাষ্ট্ৰ এখন সুসংগঠিত নৈৰাজ্য হ'ব।" <ref name="Chakrabarty">{{cite book|author=Bidyut Chakrabarty|title=Social and political thought of Mahatma Gandhi|url=https://books.google.com/books?id=4x34We-mY40C&pg=PA138|access-date=25 January 2012|year=2006|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-36096-8|page=138}}</ref> ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাসমূহ সাধাৰণতে স্তৰভিত্তিক। প্ৰতিটো স্তৰৰ কৰ্তৃত্ব ব্যক্তিৰপৰা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰলৈ ক্ৰমে বৃদ্ধি পায়। কিন্তু গান্ধীৰ মতে সমাজৰ ব্যৱস্থা ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত হোৱা উচিত। ব্যক্তিৰ সন্মতি অবিহনে কোনো কাম কৰা উচিত নহয়। তেওঁৰ মতে এখন দেশত প্ৰকৃত [[স্বৰাজ|স্বশাসন]]ৰ অৰ্থ হ'ল প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে নিজকে শাসন কৰিব আৰু মানুহৰ ওপৰত আইন বলবৎ কৰিবলৈ কোনো ৰাষ্ট্ৰ নাথাকিব।<ref name="GandhiTolstoy1987">{{cite book|last1=Gandhi|first1=Mohandas Karamchand|last2=Tolstoy|first2=Leo|editor=B. Srinivasa Murthy|title=Mahatma Gandhi and Leo Tolstoy letters|url=https://archive.org/details/mahatmagandhileo0000gand|date=September 1987|publisher=Long Beach Publications}}</ref> অহিংস পদ্ধতিৰে সংঘাতৰ সমাধানৰ জৰিয়তে সময়ৰ লগে লগে এই ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিব বুলি গান্ধীয়ে ভাবিছিল। ইয়াত ক্ষমতা স্তৰভিত্তিক কৰ্তৃপক্ষৰপৰা ক্ৰমে ব্যক্তিৰ হাতলৈ আহিব আৰু ব্যক্তি অহিংসাৰ নীতিক নিজৰ জীৱনত প্ৰকাশ কৰিব। এনে ব্যৱস্থাত অধিকাৰ কোনো উচ্চ কৰ্তৃপক্ষই বলবৎ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে মানুহে পাৰস্পৰিক দায়িত্বৰ জৰিয়তে নিজকে শাসন কৰিব। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰপৰা উভতি অহাৰ পাছত গান্ধীয়ে বিশ্ব মানৱ অধিকাৰৰ এখন চনদ প্ৰস্তুত কৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা এখন চিঠি লাভ কৰিছিল। তাৰ উত্তৰত তেওঁ কৈছিল যে তেওঁৰ অভিজ্ঞতাত মানৱ অধিকাৰৰ চনতকৈ মানৱ কৰ্তব্যৰ এখন চনদ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>একনাথ ঈশ্বৰন. ''গান্ধী দ্য মেন''. Nilgiri Press, 2011. p. 49.</ref> স্বাধীন ভাৰতৰ অৰ্থ কেৱল ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাটো ভাৰতীয়সকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা নাছিল। তেওঁ সতৰ্ক কৰি কৈছিল যে তেনে কৰিলে ভাৰত ইংৰাজসদৃশ হৈ পৰিব আৰু তেতিয়া ইয়াক হিন্দুস্তানৰ পৰিৱৰ্তে ইংলিস্তান বুলি কোৱা উচিত হ'ব। তেওঁ বিচৰা স্বৰাজ এইটো নাছিল।<ref>{{cite book|author1=Paul Gillen|author2=Devleena Ghosh|title=Colonialism and Modernity|url=https://books.google.com/books?id=bnQk28Du5poC&pg=PA130|year=2007|publisher=UNSW Press|page=130|isbn=9780868407357}}</ref> তেৱাৰীৰ মতে, গান্ধীৰ বাবে গণতন্ত্ৰ কেৱল চৰকাৰৰ এটা ব্যৱস্থা নাছিল। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল ব্যক্তিত্ব আৰু সমাজৰ আত্মনিয়ন্ত্ৰণ দুয়োটাৰে বিকাশ সাধন কৰা। গণতন্ত্ৰ আছিল ক্ষমতা বিতৰণ কৰা আৰু সমাজৰ প্ৰতিটো শ্ৰেণী, বিশেষকৈ আটাইতকৈ পিছপৰা শ্ৰেণীৰ বিকাশত সহায় কৰা এটা নৈতিক ব্যৱস্থা। ইয়াত বিবাদ অহিংস পদ্ধতিৰে সমাধান কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াত চিন্তা আৰু মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতাৰ প্ৰয়োজন আছিল। গান্ধীৰ বাবে গণতন্ত্ৰ আছিল এক জীৱন-পদ্ধতি।<ref>{{cite journal | last1 = Tewari | first1 = S. M. | year = 1971 | title = The Concept of Democracy in the Political Thought of Mahatma Gandhi | journal = Indian Political Science Review | volume = 6 | issue = 2| pages = 225–251 }}</ref> ==গান্ধীবাদী অৰ্থনীতি আৰু নৈতিকতা== গান্ধীবাদী অৰ্থনীতিয়ে অৰ্থনীতি আৰু নৈতিকতাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য নকৰে। কোনো ব্যক্তি বা ৰাষ্ট্ৰৰ নৈতিক কল্যাণৰ ক্ষতি কৰা অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা অনৈতিক আৰু সেয়েহে পাপমূলক। কোনো উদ্যোগৰ মূল্য ইয়াৰ অংশীদাৰসকলক দিয়া লাভাংশৰদ্বাৰা কম আৰু সেই উদ্যোগত কাম কৰা লোকসকলৰ দেহ, মন আৰু আত্মাৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰদ্বাৰা অধিক নিৰ্ধাৰণ কৰা উচিত। মূলতঃ ধনতকৈ মানুহক অধিক গুৰুত্ব দিয়া উচিত। গান্ধীৰ অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ প্ৰথম মৌলিক নীতি হৈছে "সৰল জীৱন"ৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া। ইয়াৰ ফলত মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজন কমাব পাৰে আৰু স্বাৱলম্বী হ'ব পাৰে। এই অনুসৰি ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পোৱা ভোগৰ আকাংক্ষাক জীৱ-জন্তুৰ খাদ্যৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়। সেয়েহে 'জীৱন-ধাৰণৰ মান' আৰু 'জীৱনৰ গুণগত মান'ৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা উচিত। প্ৰথমটোৱে খাদ্য, কাপোৰ আৰু বাসস্থানৰ বস্তুগত আৰু দৈহিক মানক বুজায়। আনহাতে, জীৱনৰ উচ্চ মান কেৱল বস্তুগত উন্নতিৰদ্বাৰা লাভ কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ বাবে সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক মূল্যবোধ আৰু গুণ বিকাশৰ প্ৰচেষ্টাও প্ৰয়োজন। গান্ধীবাদী অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ দ্বিতীয় নীতি হৈছে সৰু পৰিসৰৰ আৰু স্থানীয়ভাৱে কেন্দ্ৰিত উৎপাদন। ইয়াত স্থানীয় সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয় প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত সকলো ঠাইতে কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ সৃষ্টি হয় আৰু সৰ্বোদয়ৰ আদৰ্শক আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{cite journal|last1=Nadkarni|first1=M.V.|title=Gandhi's civilizational alternative and dealing with climate change|journal=Journal of Social & Economic Development|volume=17|date=June 2015|pages=90–103|doi=10.1007/s40847-015-0006-3|s2cid=155065384|url=http://mvnadkarni.com/files/Gandhi%E2%80%99s%20civilizational%20alternative%20and%20dealing%20with%20climate%20change.pdf}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite book|title=Ethics for our times : essays in gandhian perspective.|date=2014|publisher=Oup India|location=[S.l.]|isbn=978-0-19-945053-4|pages=45–54|edition=2|url=http://mvnadkarni.com/ethics-for-our-times-essays-in-gandhian-perspective.html|access-date=2015-07-20|archive-date=2021-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507064114/https://www.mvnadkarni.com/ethics-for-our-times-essays-in-gandhian-perspective.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507064114/https://www.mvnadkarni.com/ethics-for-our-times-essays-in-gandhian-perspective.html|archivedate=2021-05-07}}</ref> এই ব্যৱস্থাত শ্ৰম বচোৱা প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তে অধিক শ্ৰমিকৰ প্ৰয়োজন হোৱা প্ৰযুক্তিক গুৰুত্ব দিয়া হয়। গান্ধীবাদী অৰ্থনীতিয়ে কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰিব বিচাৰে আৰু শ্ৰমিকক কামৰপৰা আঁতৰাই দিব নোৱাৰে। গান্ধীয়ে যন্ত্ৰৰ সম্পূৰ্ণ বিৰোধিতা কৰা নাছিল। য'ত যন্ত্ৰই কষ্টকৰ কাম কমায় আৰু একঘেয়েমি হ্ৰাস কৰে, তাত তেওঁ ইয়াক সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁ চিলাই মেচিনৰ উদাহৰণ এটা উপযোগী প্ৰযুক্তি হিচাপে উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ শ্ৰমৰ মৰ্যাদাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিছিল আৰু হাতেৰে কৰা শ্ৰমৰ প্ৰতি সমাজৰ অৱজ্ঞাৰ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁ সকলো ব্যক্তিয়ে কিছু পৰিমাণে "ৰুটিৰ বাবে শ্ৰম" কৰা উচিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল।{{fact|date=August 2024}} গান্ধীবাদী অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ তৃতীয় নীতিটোক ন্যাসীত্বৰ নীতি বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ মতে কোনো ব্যক্তি বা ব্যক্তিৰ গোটে অৰ্থনৈতিক কামৰ জৰিয়তে সন্মানজনক জীৱিকা অৰ্জন কৰাৰ লগতে সম্পদ সঞ্চয় কৰিব পাৰে। কিন্তু মৌলিক প্ৰয়োজন আৰু বিনিয়োগৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সম্পদৰ অতিৰিক্ত সম্পদ সকলোৰে কল্যাণৰ বাবে, বিশেষকৈ আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ আৰু বঞ্চিত লোকসকলৰ কল্যাণৰ বাবে ন্যাস হিচাপে ৰখা উচিত। ওপৰত উল্লেখ কৰা তিনিটা নীতি পালন কৰিলে অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক অসমতা কমিব আৰু সৰ্বোদয়ৰ লক্ষ্য লাভ কৰাত সহায় হ'ব বুলি ধাৰণা কৰা হয়।{{fact|date=August 2024}} ==পৰিৱেশবাদ== গান্ধীৰ কেইবাজনো অনুগামীয়ে পৰিৱেশবাদৰ এটা ধাৰণা বিকশিত কৰিছিল। জে. চি. কুমাৰাপ্পাই প্ৰথমে এই বিষয়ত কাম কৰিছিল। তেওঁ ১৯৩০ আৰু ১৯৪০ৰ দশকত এই বিষয়ৰ কেইবাখনো গ্ৰন্থ লিখিছিল। তেওঁ আৰু মীৰা বেহনে বৃহৎ পৰিসৰৰ বান্ধ আৰু জলসিঞ্চন প্ৰকল্পৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে সৰু প্ৰকল্প অধিক ফলপ্ৰসূ আছিল। জৈৱিক সাৰ কৃত্ৰিম ৰাসায়নিক সাৰৰ তুলনাত অধিক ভাল আৰু কম বিপজ্জনক বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকে অৰণ্যৰ পৰিচালনাৰ লক্ষ্য ৰাজহ সৰ্বাধিক কৰা নহয়, পানী সংৰক্ষণ কৰা হোৱা উচিত বুলি কৈছিল। ব্ৰিটিছ শাসন আৰু নেহৰু চৰকাৰে তেওঁলোকৰ মতামতক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। গুহাই কুমাৰাপ্পাক "সেউজ গান্ধীবাদী" বুলি অভিহিত কৰি তেওঁক ভাৰতৰ আধুনিক পৰিৱেশবাদৰ প্ৰতিষ্ঠাতা হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে।<ref>{{cite book|author=Ramachndra Guha|title=Anthropologist Among the Marxists: And Other Essays|url=https://books.google.com/books?id=hslnO7LGdRMC&pg=PA81|year=2004|publisher=Orient Blackswan|pages=81–6|isbn=9788178240015}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য গান্ধীবাদী অৰ্থনীতিবিদ== *জে. কে. মেহতা *জে. চি. কুমাৰাপ্পা ==লগতে চাওক== * [[গান্ধীবাদী সমাজবাদ]] ==টোকা== {{reflist|30em}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Refbegin|2}} * {{cite book | last = Gonsalves | first = Peter | title = Khadi: Gandhi's Mega Symbol of Subversion | publisher = SAGE Publications | year = 2012 | isbn = 978-81-321-0735-4 }} * {{cite book | last = Narayan | first = Shriman | title = Relevance of Gandhian economics | publisher = Navajivan Publishing House | year = 1970 | id = ASIN B0006CDLA8 }} * {{cite book | last = Narayan | first = Shriman | title = Towards the Gandhian Plan | publisher = S. Chand and Company Limited | year = 1978 }} * {{cite book | last = Pani | first = Narendar | title = Inclusive Economics: Gandhian Method and Contemporary Policy | url = https://archive.org/details/inclusiveeconomi0000pani | publisher = Sage Publications Pvt. Ltd | year = 2002 | isbn = 978-0-7619-9580-7 }} * {{cite book | last = Schroyer | first = Trent | title = Beyond Western Economics: Remembering Other Economic Culture | url = https://archive.org/details/beyondwesterneco0000schr | publisher = Routledge | year = 2009 }} * {{cite book | last = Sharma | first = Rashmi | title = Gandhian economics: a humane approach | publisher = Deep and Deep Publications Pvt. Ltd | year = 1997 | isbn = 978-81-7100-986-2 }} {{Refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Refbegin}} * [http://www.mkgandhi.org/articles/trusteeship.htm Gandhian Trusteeship as an "Instrument of Human Dignity"] * [http://www.peacemagazine.org/archive/v14n2p28.htm Review of "Gandhian economics"] * [https://web.archive.org/web/20121014055753/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-10-02/edit-page/27850909_1_gandhiji-economics-formulations Gandhian economics is relevant] * [https://www.housepink.org/ Abhay Ghiara's "Pink House" Gandhian Economics in action blog] {{Refend}} [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:গান্ধীবাদ]] [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতি]] e1ff5dfg9ihwaz4i51c2prwo0zg34m4 0 139943 647707 641325 2026-10-25T21:03:36Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647707 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আম্বালাল চাৰাভাই | image = Gita and Ambalal, Ahmedabad, 1952.jpg | caption = আম্বালাল চাৰাভাই তেওঁৰ কন্যা লেখিকা, [[ভাৰতী চাৰাভাই]]ৰ সৈতে ১৯৫২ চনত | birth_date = {{birth date|df=y|1890|02|23}} | death_date = {{death date and age|df=y|1967|07|13|1890|02|23}} | relatives = [[চাৰাভাই পৰিয়াল]] }} '''আম্বালাল চাৰাভাই''' (২৩ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৯০ – ১৩ জুলাই ১৯৬৭) এজন ভাৰতীয় উদ্যোগপতি, দানশীল ব্যক্তি, প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাতা, আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল [[শ্বেতাম্বৰ জৈন]] আৰু [[শ্ৰীমালি]] পৰিয়ালত।<ref>{{Cite book |last=AMRITA SHAH |url=https://archive.org/details/VikramSarabhai-ALife/page/n8/mode/1up |title=VIKRAM SARABHAI – A LIFE |language=Sanskrit}}</ref> তেওঁ [[কেলিকো মিলছ]]ৰ অধ্যক্ষ আৰু প্ৰমোটাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি ছাৰাভাই গ্ৰুপ অৱ কোম্পানী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]তো তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। আম্বালাল আহেমদাবাদৰ অন্যতম ধনী জৈন বিত্তীয় ব্যক্তি মগনভাই কৰমচান্দ (১৮২৩–৬৪)ৰ প্ৰপৌত্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Spodek |first1=Howard |title=Ahmedabad: Shock city of twentieth century India |publisher=Orient Blackswan |isbn=9788125046615}}</ref> গান্ধীয়ে নিজৰ [[কোছৰাব আশ্ৰম]]ত এটা [[দলিত]] পৰিয়ালক ভৰ্তি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পাছত মংগলদাস গিৰ্ধৰ্দাছে নিজৰ আশ্ৰমলৈ ধন দিয়া বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই সময়ত চাৰাভায়ে আশ্ৰমৰ বাবে ধন আগবঢ়াইছিল আৰু গান্ধীক ১৩০০০ টকা দিছিল, যাৰ দ্বাৰা দুবছৰৰ খৰচৰ জোৰা মৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Guha |first=Ramchandra |title=Gandhi: The Years That Changed the World |url=https://archive.org/details/gandhiyearsthatc0000guha_y5d3 |publisher=Penguin Allen Lane |year=2018 |isbn=978-0670083886}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯১০ চনত আম্বালালক একৈশ বছৰ বয়সত চৰকাৰে আহমেদাবাদ পৌৰসভাত নিযুক্তি দিয়ে। সেই বছৰতে তেওঁ ৰাজকোটত কাম কৰা এজন উকীলৰ শিক্ষিত কন্যা সৰলাদেৱীক বিয়া কৰাইছিল। বস্ত্ৰ ব্যৱসায় আৰু দেশৰ কিছু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে জানিবলৈ কিছু লক্ষ্য লৈ ১৯১২ চনত আম্বালালে দহ মাহৰ বাবে ইংলেণ্ডলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। আম্বালালে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ব্যৱসায় আহমেদাবাদ মেনুফেকচাৰিং এণ্ড কেলিকো প্ৰিণ্টিং কোম্পানী লিমিটেডক মহানগৰখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ, আটাইতকৈ উন্নত বস্ত্ৰ কললৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। তেওঁৰ পত্নী, তেওঁলোকৰ কেঁচুৱা কন্যা মৃদুলা আৰু কেইবাজনো বন্ধু-বান্ধৱী আৰু আত্মীয়ই তেওঁৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Spodek |first1=Howard |title=Ahmedabad Shock City of 20th century India |publisher=Orient Black Swan |isbn=9788125046615}}</ref> আম্বালাল আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ৰিচমণ্ডৰ ভাড়াঘৰত ইংৰাজ বাটলাৰ, চালক, ভেলেট আৰু দাসীৰ সৈতে উচ্চ শ্ৰেণীৰ ইংৰাজ অভিজাত শ্ৰেণীৰ জীৱন কটায়। চহৰৰ সংস্কৃতি আৰু ৰাজনীতিৰ ওপৰত প্ৰগতিশীল দৃষ্টিভংগীৰে চহৰ উন্নয়নত লোৱা ভূমিকাৰ বাবে আম্বালাল চাৰাভাইৰ পৰিয়ালে অনানুষ্ঠানিক উপাধি লাভ কৰে 'আহমেদাবাদৰ মেডিচি'।<ref>{{cite book |last1=Spodek |first1=Howard |title=Ahmedabad Shock City of 20th century India |publisher=Orient Black Swan |isbn=9788125046615}}</ref> ==কৃতি== ১৯২২ চনত আম্বালালে কেলিকো মিলছত এটা সম্পূৰ্ণ ফাইন-কাউণ্ট স্পিনিং, বয়ন আৰু প্ৰচেছিং মিল স্থাপন কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:উদ্যোগপতি]] lv5zi4c4s64ku9ph2r1x2078fk9hhc5 0 139955 647753 642755 2026-10-25T22:41:44Z InternetArchiveBot 29706 Add 4 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647753 wikitext text/x-wiki {{Short description|কোনো ব্যক্তি বা বস্তুৰ ওপৰত অধিকাৰ নৰখাৰ দৰ্শন}} '''অপৰিগ্ৰহ''' ({{langx|sa|अपरिग्रह}}) দক্ষিণ এছিয়াৰ বৌদ্ধ, হিন্দু আৰু জৈন ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত অনুসৰণ কৰা এক ধৰ্মীয় নীতি। [[জৈন ধৰ্ম|জৈন দৰ্শন]] অনুসৰি অপৰিগ্ৰহ অধিকাৰবোধ নথকা, আসক্তিহীনতা আৰু লোভহীনতাৰ গুণ।<ref name=artidhand>{{cite journal|first=Arti|last=Dhand|year=2002|title=The dharma of ethics, the ethics of dharma: Quizzing the ideals of Hinduism|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-religious-ethics_fall-2002_30_3/page/347|journal=Journal of Religious Ethics|volume=30|number=3|pages=347–372|doi=10.1111/1467-9795.00113 }}</ref> অপৰিগ্ৰহ পৰিগ্ৰহৰ বিপৰীত। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে জীৱনৰ পৰ্যায় আৰু পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰয়োজনীয় বা গুৰুত্বপূৰ্ণ বস্তুৰ মাজতে নিজৰ অধিকাৰৰ ইচ্ছা সীমিত কৰি ৰখা। অপৰিগ্ৰহৰ নীতি হৈছে এক আত্ম-সংযম। ইয়াত এনে লোভ আৰু কৃপণতাৰপৰা আঁতৰি থাকিবলৈ কোৱা হয়, যাৰ ফলত নিজৰ বস্তুগত লাভ বা সুখৰ বাবে আন মানুহ, জীৱ বা প্ৰকৃতিক আঘাত কৰা, হত্যা কৰা বা ধ্বংস কৰা হয়।<ref>{{cite journal|first=Sharon|last=Lauricella|year=2013|title=Judging by the way animals are treated: Gandhi as a manifestation of Patanjali's Yoga Sutras|journal=Gandhi Marg Quarterly|volume=35|number=4|pages=655–674}}</ref> অপৰিগ্ৰহ দানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু আংশিকভাৱে দানৰ প্ৰেৰণা হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াত দান কৰোঁতা আৰু গ্ৰহণ কৰোঁতা দুয়োৰে দৃষ্টিভংগী জড়িত।<ref>{{multiref2 |1={{cite journal|first=S.C.|last=Jain|year=2012|title=Spiritual Guidance in Achieving and Sustaining Organizational Excellence|journal=Purushartha: A Journal of Management Ethics and Spirituality|volume=4|number=2|pages=1–16}} |2={{cite book|first=N.|last=Kazanas|year=2013|title=Vedic Tradition and Civilization, in On India: Self-Image and Counter-image|url=https://archive.org/details/isbn_9788132110927|editor-first=A.N.|editor-last=Balslev|publisher=SAGE Publications|isbn=978-8132110927|pages=[https://archive.org/details/isbn_9788132110927/page/27 27]–41}} }}</ref> অপৰিগ্ৰহ সত্যাগ্ৰহৰ অন্যতম নীতি। সত্যাগ্ৰহ হৈছে ভাৰত আৰু এছিয়া মাইনৰৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠা এক দাৰ্শনিক ব্যৱস্থা। [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে অহিংস প্ৰতিৰোধৰ অংশ হিচাপে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অপৰিগ্ৰহৰ এই ৰূপটো গান্ধীৰ ভাৰতৰ সামাজিক সমস্যাৰ বিৰুদ্ধে সক্ৰিয় অহিংস প্ৰতিৰোধৰ সৈতে জড়িত। সেইবাবে ইয়াৰ ধাৰণাত পশ্চিমীয়া আইনেও প্ৰভাৱ পেলাইছিল। অপৰিগ্ৰহৰ মূল বিষয় হৈছে অধিকাৰৰ ধাৰণাটো নিৰ্ধাৰণ কৰা। গান্ধীয়ে অপৰিগ্ৰহক স্বেচ্ছামূলক দৰিদ্ৰতাৰ সৈতে জড়িত কৰিছিল। কিন্তু অপৰিগ্ৰহৰ নীতি অনুসৰি জীৱন-যাপন কৰাটো দৰিদ্ৰ জীৱন-যাপনৰ সৈতে একে নহয়। প্ৰয়োজনতকৈ কম বা বেছি নলৈ, যিমান প্ৰয়োজন সিমান লোৱাটোৱেই অপৰিগ্ৰহৰ ব্যাৱহাৰিক ৰূপৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। ==নামৰ উৎপত্তি আৰু অৰ্থ== অপৰিগ্ৰহ সংস্কৃত ভাষাৰ এটা যৌগিক শব্দ। ই "অ-" আৰু "পৰিগ্ৰহ" শব্দৰ সংযোগত গঠিত। "অ-" উপসৰ্গৰ অৰ্থ হৈছে "নথকা" বা "নকৰা।" সেয়ে "অপৰিগ্ৰহ" হৈছে "পৰিগ্ৰহ"ৰ বিপৰীত। ইয়াৰদ্বাৰা পৰিগ্ৰহৰ বিৰুদ্ধে থকা কথা আৰু কাৰ্য বুজোৱা হয়। পৰিগ্ৰহ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে বস্তু জমা কৰা, আকাংক্ষা কৰা, বিচৰা, জোৰ কৰি লোৱা আৰু আনৰপৰা বস্তু বা উপহাৰ গ্ৰহণ কৰা।<ref name=kjain>{{cite journal|first=Kamila|last=Jain|title=Relevance of Jaina Economic Philosophy in Modern Times|journal=Indologica Taurinensia|volume=30|number=11|pages=139–146}}</ref> এই শব্দৰ সৈতে ভাল কাম কৰাৰ বিনিময়ত লাভ বা পুৰস্কাৰ আশা কৰাৰ ধাৰণাও জড়িত। পৰিগ্ৰহত কেৱল ফলাফলেই নহয়, উদ্দেশ্যও অন্তৰ্ভুক্ত। অৰ্থাৎ ইয়াৰ ভিতৰত আকাংক্ষা, অধিকাৰবোধ আৰু জমা কৰাৰ মানসিকতাৰ লগতে সেই মানসিকতাৰ ফলত আহৰণ কৰা বস্তুসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=kjain/> অপৰিগ্ৰহে আত্মাক জন্ম আৰু মৃত্যুৰ চক্ৰৰপৰা মুক্ত কৰাত সহায় কৰে বুলি জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱে প্ৰথমে কৈছিল।<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=-YnWAAAAMAAJ&q=aparigraha+Rishabhdev |title = Understanding Religion|isbn = 9780789315304|last1 = Gabriel |first1 = Theodore P. C.|last2 = Geaves|first2 = Ron|year = 2007| publisher=Universe }}</ref> মণিয়েৰ-উইলিয়ামছৰ মতে পৰিগ্ৰহ শব্দৰ মূল বৈদিক গ্ৰন্থতো পোৱা যায়। তাত ইয়াৰদ্বাৰা বেদী ঘেৰি দিয়া, কোনো বস্তু আবদ্ধ কৰা, কাপোৰ পিন্ধা বা কোনো বস্তু গ্ৰহণ কৰা আদি বুজোৱা হৈছিল।<ref name=mmwparigraha>{{cite book | last1=Monier-Williams | first1=Sir Monier | last2=Leumann | first2=Ernst | last3=Cappeller | first3=Carl | title=A Sanskrit-English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages | chapter=Parigraha | publisher=Motilal Banarsidass Publishing House | date=1899 | isbn=978-81-208-3105-6 | page=593}}</ref> ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থ আৰু পিছৰ গ্ৰন্থসমূহত এই শব্দটো প্ৰসংগ অনুসৰি উপহাৰ গ্ৰহণ কৰা, কোনো বস্তু আহৰণ কৰা, অধিকাৰত ৰখা, নিজৰ বুলি দাবী কৰা, নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, সহায় কৰা বা আনৰ ওপৰত বাধা প্ৰয়োগ কৰা আদি অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name=mmwparigraha/> কিছুমান গ্ৰন্থত ইয়াৰ মূল শব্দই বিবাহিত অৱস্থা বা পৰিয়াল থকাৰ কথাও বুজায়।<ref name=mmwparigraha/> অপৰিগ্ৰহৰ গুণৰ অৰ্থ হৈছে মানুহে প্ৰকৃততে যিমান প্ৰয়োজন সিমানেই লোৱা আৰু তাতকৈ বেছি নোলোৱা। হিন্দু ধৰ্মৰ যোগ পৰম্পৰাত এই গুণক "উপহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰপৰা বিৰত থকা", "কোনো ব্যক্তিৰপৰা অনুচিত উপহাৰৰ আশা, আবেদন বা গ্ৰহণ নকৰা" আৰু "গ্ৰহণ কৰিব নলগা উপহাৰৰ বাবে আবেদন নকৰা" বুলিও ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web | title=The Yoga Sutras of Patanjali | website=Internet Sacred Text Archive | url=https://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm | access-date=11 July 2023|at=2.30|translator=BonGiovanni}}</ref><ref name=jw>{{cite book|pages=[https://archive.org/stream/yogasystemofpata00wooduoft#page/178/mode/2up 178]–182|title=The Yoga-System of Patañjali|translator-first=James Haughton|translator-last=Wood|year=1914|publisher=Harvard University Press|series=The Harvard Oriental Series|volume=17}}</ref> এই ধাৰণাৰ ভিতৰত আনৰ বস্তুৰ প্ৰতি লোভ নকৰা আৰু অধিকাৰবোধ নৰখাও অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite book | last1=Mathur | first1=Pragya M.|first2=Krishna Mohan|last2=Mathur|first3=Shiv Shubhang|last3=Mathur | title=New Horizons in Indian Management | publisher=Gyan Publishing House | date=2009 | isbn=978-81-7835-711-9 | page=280}}</ref><ref>{{cite book | title = Guiding Yoga's Light: Yoga Lessons for Yoga Teachers | author = Nancy Gerstein | page = 140 | year = 2005 | publisher = Pendragon | isbn = 978-0-9722809-8-3}}</ref> অপৰিগ্ৰহৰ সৈতে এৰি দিব পৰা মানসিকতা, নিয়ন্ত্ৰণৰ ইচ্ছা ত্যাগ কৰা, ভয় আৰু ভুলৰপৰা মুক্ত হোৱা আৰু চিন্তামুক্ত সন্তুষ্ট জীৱন-যাপন কৰাৰ ধাৰণাও জড়িত।<ref>{{cite journal|first=Jennifer|last=Taylor|year=2008|title=End-of-Life Yoga Therapy: Exploring Life and Death|journal=International Journal of Yoga Therapy|volume=18 |number=18|pages=97–103|doi=10.17761/ijyt.18.1.f220h7377vtmn852 |doi-access=free}}</ref> ===অস্তেয়ৰ সৈতে পাৰ্থক্য=== [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ সন্ন্যাসীসকলে গ্ৰহণ কৰা পাঁচটা ব্ৰতৰ ভিতৰত অস্তেয়ো এটা।<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=abLZNdYxay8C&q=Jainism+asteya&pg=PA189 |title = Jainism and Ecology: Nonviolence in the Web of Life|isbn = 9788120820456|last1 = Chapple|first1 = Christopher Key|year = 2006| publisher=Motilal Banarsidass Publishers }}</ref> অস্তেয় হৈছে চুৰ নকৰা আৰু আনৰ মালিকানাধীন বস্তু জোৰ, প্ৰতাৰণা বা শোষণৰদ্বাৰা নিজৰ কৰি ল'বলৈ ইচ্ছা নকৰা। এই নীতি কাম, কথা আৰু চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।<ref>{{cite book|author-link=Donna Farhi|first=Donna|last=Farhi|year=2011|title=Yoga Mind, Body & Spirit: A Return to Wholeness|url=https://archive.org/details/yogamindbodyspir00farh|publisher=MacMillan|isbn=978-0805059700|pages=[https://archive.org/details/yogamindbodyspir00farh/page/10 10]–11}}</ref> আনহাতে অপৰিগ্ৰহ হৈছে নিজৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি অধিকাৰবোধ আৰু আসক্তি নৰখা, আনৰপৰা উপহাৰ বা বিশেষকৈ অনুচিত উপহাৰ গ্ৰহণ নকৰা আৰু কাম, কথা আৰু চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰত লোভ আৰু আকাংক্ষাৰপৰা আঁতৰি থকা।<ref name=jw/><ref>{{cite book|first=David|last=Frawley|title=Yoga and the Sacred Fire: Self-Realization and Planetary Transformation|url=https://archive.org/details/yogasacredfirese0000davi|date=6 August 2023 |publisher=Motilal Banarsidas|isbn=978-8120827462}}</ref> ==জৈন ধৰ্ম== অপৰিগ্ৰহ [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ অন্যতম গুণ। ই গৃহস্থ আৰু সন্ন্যাসী উভয়ে পালন কৰিবলগীয়া পাঁচটা ব্ৰতৰ অন্তৰ্গত। এই জৈন ব্ৰতৰ মূল নীতি হৈছে নিজৰ সম্পত্তি সীমিত কৰা আৰু নিজৰ ইচ্ছা সীমিত কৰা।<ref name=kjain/> জৈন ধৰ্মত পাৰ্থিৱ সম্পদ জমা কৰাটো লোভ, ঈৰ্ষা, স্বাৰ্থপৰতা আৰু অধিক ইচ্ছাৰ সম্ভাৱ্য উৎস বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name=valueeduc/><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/jainism/living/aparigraha.shtml|title=Aparigraha—non-acquisition|website=BBC Religions|date=2009-09-11}}</ref> আৱেগিক আসক্তি, ইন্দ্ৰিয়সুখ আৰু বস্তুগত সম্পত্তি ত্যাগ কৰাটো জৈন দৰ্শনত মুক্তিৰ এক উপায়।<ref name=mjwcr>{{cite book | first=Anne|last=Vallely|editor-last=Juergensmeyer | editor-first=Mark | editor-last2=Roof | editor-first2=Wade Clark | chapter=Jainism: Aparigraha|title=Encyclopedia of Global Religion | publisher=SAGE | date=2012 | isbn=978-0-7619-2729-7 | page=609}}</ref> জীয়াই থাকিবলৈ যিমান খাদ্য প্ৰয়োজন সিমান খোৱাটো কেৱল ভোগৰ বাবে খাদ্য খোৱাতকৈ অধিক উত্তম বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name=valueeduc/> একেদৰে জীৱন-ধাৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় হ'লে যিকোনো বস্তু ব্যৱহাৰ কৰাটো উপযুক্ত। কিন্তু জমা কৰা, দেখুৱাবলৈ বা অহংকাৰৰ বাবে কৰা ব্যৱহাৰ অনুচিত। অপৰিগ্ৰহ আৰু অনাসক্তি গুণৰ ৰূপ আৰু বিশেষকৈ জীৱনৰ পিছৰ পৰ্যায়ত ইয়াক অনুসৰণ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।<ref name=valueeduc>{{cite book|first=M.R.|last=Mehta|editor-first=T.B. Kapur Promila|editor-last=Kapur|title=Value Education: Based on All the Religions of the World|date=6 August 2023 |volume=1|isbn=978-81-7835-566-5|pages=329–330|publisher=Kalpaz Publications }}</ref> জৈন ধৰ্মত [[অহিংসা]]ৰ পিছত অপৰিগ্ৰহক জৈন ধৰ্মৰ দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ গুণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=mjwcr/> জৈন ধৰ্মত বস্তুগত বা আৱেগিক সম্পত্তিৰ প্ৰতি আসক্তিয়েই মানুহক বিভিন্ন আৱেগৰ দিশে লৈ যায় আৰু সেই আৱেগে হিংসাৰ সৃষ্টি কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।{{sfn|Dundas|2002|p=160}} জৈন গ্ৰন্থসমূহত "সম্পত্তিৰ প্ৰতি আসক্তি" দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে। সেইবোৰ হৈছে অভ্যন্তৰীণ সম্পত্তিৰ প্ৰতি আসক্তি আৰু বাহ্যিক সম্পত্তিৰ প্ৰতি আসক্তি।{{sfn|Vijay K. Jain|2012|p=76}} অভ্যন্তৰীণ সম্পত্তিৰ চৈধ্যটা ৰূপ হৈছে:{{sfn|Vijay K. Jain|2012|p=77}}{{sfn|Jaini|1998|pp=118–119}} {| !ভুল বিশ্বাস |- !তিনি প্ৰকাৰৰ যৌন-কামনা |পুৰুষ যৌন-কামনা, স্ত্ৰী যৌন-কামনা, নপুংসক যৌন-কামনা |- !ছয় প্ৰকাৰৰ দোষ | হাঁহি, পচন্দ, অপচন্দ, শোক, ভয়, ঘৃণা |- !চাৰি প্ৰকাৰৰ কষায় | খং, অহংকাৰ, প্ৰতাৰণা, লোভ |} বাহ্যিক সম্পত্তি দুটা ভাগত বিভক্ত। সেইবোৰ হৈছে জড় আৰু জীৱিত সম্পত্তি। জৈন গ্ৰন্থ অনুসৰি অভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক দুয়ো ধৰণৰ সম্পত্তিৰ প্ৰতি আসক্তি হিংসাৰ সৈতে জড়িত।{{sfn|Jain|2012|p=77}} ==অৰ্থনৈতিক আৰু নৈতিক প্ৰয়োগ== জৈন পৰম্পৰাত অপৰিগ্ৰহৰ নীতিয়ে এক বিশেষ ব্যাৱসায়িক নীতি আৰু দানশীলতাৰ ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি গঠন কৰে। সন্ন্যাসীৰ ব্ৰতত সম্পত্তিৰ সম্পূৰ্ণ ত্যাগৰ কথা কোৱা হয়। আনহাতে গৃহস্থৰ ব্ৰতত অপৰিগ্ৰহক "ইচ্ছাৰ স্বেচ্ছামূলক সীমাবদ্ধতা" হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।{{sfn|Dundas|2002|pp=187–192}} ===ব্যৱসায়ীৰ নীতি=== ঐতিহাসিকভাৱে কৃষিকাৰ্যত জীৱিত প্ৰাণীৰ ক্ষতি হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ বাবে জৈন সমাজে বাণিজ্য, বেংকিং আৰু আইন সম্পৰ্কীয় কামত অধিক গুৰুত্ব দিছিল। এই অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত অপৰিগ্ৰহৰ নীতিয়ে স্থিৰতা আনিছিল। ব্যক্তিগত ভোগ সীমিত কৰাৰ ফলত জৈন ব্যৱসায়ীসকলে অতিৰিক্ত মূলধন জমা কৰিছিল আৰু সেই ধন বিলাসী জীৱনত ব্যয় নকৰি সমাজৰ উন্নয়নত পুনৰ বিনিয়োগ কৰিছিল।{{sfn|Natubhai Shah|1998|p=210}} নৈতিক সংযম আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ বাবে জৈন ব্যৱসায়ী সংঘসমূহ মধ্যযুগীয় আৰু ঔপনিৱেশিক ভাৰতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানলৈ পৰিণত হৈছিল।{{sfn|Laidlaw|1995|pp=128–130}} ===দানশীলতা আৰু সম্পদৰ দায়িত্বশীল ব্যৱহাৰ=== অপৰিগ্ৰহৰ নীতিয়ে দানৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। ব্যক্তিৰ ইচ্ছা-সীমাৰ ব্ৰতে নিৰ্ধাৰণ কৰা সীমাতকৈ অধিক সম্পদক ব্যক্তিগত সম্পত্তি হিচাপে নহয়, বৰং বৃহত্তৰ সমাজৰ কল্যাণৰ বাবে সংৰক্ষিত সম্পদ হিচাপে দেখা হয়। ইয়াৰ ফলত জৈন সমাজৰদ্বাৰা পৰিচালিত গ্ৰন্থাগাৰ, পশু চিকিৎসালয় আৰু শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে সম্পদ নৈতিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ধাৰণাটো প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।{{sfn|Cort|2001a|pp=192–196}} ==হিন্দু ধৰ্ম== পতঞ্জলিৰ যোগ-সূত্ৰৰ দ্বিতীয় অধ্যায়ৰ ত্ৰিছ নম্বৰ সূত্ৰত অপৰিগ্ৰহক পাঁচটা [[যম]]ৰ ভিতৰত পঞ্চম হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ আগত অহিংসা, সত্য, অস্তেয় আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য আছে।<ref name=jw/><ref>{{cite book | last=Feuerstein | first=Georg |editor-last=Feuerstein | editor-first=Georg| editor-last2=Miller | editor-first2=Jeanine | title=The Essence of Yoga | url=https://archive.org/details/essenceofyogaess00feue |publisher=Inner Traditions | date=1997 | isbn=978-0-89281-738-2}}</ref> {{blockquote| {{lang|sa|अहिंसासत्यास्तेय ब्रह्मचर्यापरिग्रहाः यमाः॥३०॥}} অহিংসা, অসত্যৰপৰা বিৰত থকা, চুৰি নকৰা, অসৎ আচৰণৰপৰা বিৰত থকা আৰু অধিকাৰবোধ নৰখা—এই পাঁচটা যম। (৩০) |পতঞ্জলি|যোগ-সূত্ৰ ২.৩০<ref>[http://www.ashtangayoga.info/source-texts/yoga-sutra-patanjali/chapter-2/ Yoga Sutra], Sadhana Pada, [[সূত্ৰ]] 30</ref>}} এইদৰে অপৰিগ্ৰহ হিন্দু ধৰ্মৰ পাঁচটা মৌলিক আত্ম-সংযমৰ এটা। এই পাঁচটা যমক "নকৰিবলগীয়া কাম" বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ সৈতে পাঁচটা মৌলিক অনুশীলন বা নিয়ম আছে। এইবোৰক "কৰিবলগীয়া কাম" বুলি কোৱা হয়। সঠিক, নৈতিক আৰু আধ্যাত্মিক জীৱন-যাপনৰ বাবে এই নীতিসমূহ পালন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। যোগ-সূত্ৰত দহটা যম আৰু নিয়মৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ দিয়া হৈছে। কিন্তু এই গুণসমূহ বৈদিক গ্ৰন্থসমূহৰ বিভিন্ন আলোচনাতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book | last=Clarke | first=Matthew | title=Handbook of Research on Development and Religion | publisher=Edward Elgar Publishing | date=1 January 2013 | isbn=978-0-85793-357-7 | page=83}}</ref> ই হিন্দু ধৰ্মৰ নৈতিক তত্ত্বৰো এটা অংশ।<ref>{{cite book |first=Andrea| last=Hornett| editor-last=Prastacos | editor-first=Gregory P | editor-last2=Wang | editor-first2=Fuming | editor-last3=Soderquist | editor-first3=Klas Eric | title=Leadership through the Classics | chapter=Ancient Ethics and Contemporary Systems: The Yamas, the Niyamas and the forms of Organization| publisher=Springer | date=2013 | isbn=978-3-642-32444-4 | pages=63–69}}</ref> জেমছ উডৰ মতে অপৰিগ্ৰহ হৈছে কোনো বস্তু নিজৰ কৰি লোৱাৰপৰা বিৰত থকা। কাৰণ সেই বস্তু আহৰণ কৰা, সংৰক্ষণ কৰা, হেৰুৱোৱা, তাৰ প্ৰতি আসক্ত হোৱা বা সেই বস্তুৰ ক্ষতি কৰাৰ অসুবিধাবোৰ মানুহে বুজি পায়।<ref name=jw/> পতঞ্জলিৰ মতে বস্তুগত সম্পদৰ প্ৰতি লোভ আৰু আকাংক্ষা বৃদ্ধি পালে লোভ আৰু অধিকাৰবোধৰ চক্ৰ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত মানুহে নিজৰ কামৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্যৰপৰা আঁতৰি যায়। ইচ্ছা পূৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে নতুন নতুন লোভ আৰু আসক্তিৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। অস্তেয়ৰ সৈতে পৰিগ্ৰহ বা বস্তু জমা কৰাৰ ইচ্ছা জড়িত হ'লে মানুহে বিচৰা বস্তু লাভ কৰিবলৈ মিছা কোৱা, চুৰ কৰা, প্ৰতাৰণা কৰা বা আনকি হত্যা কৰালৈও আগবাঢ়িব পাৰে। লোভ অপৰিগ্ৰহ পালন নকৰাৰ অন্যতম প্ৰধান ৰূপ। কাৰণ লোভে মানুহক নিজৰ তাৎক্ষণিক বা ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনতকৈ বহু বেছি বস্তু জমা কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{cite web |title=About Yoga series: Understanding the Yama's |url=http://www.sanctuaryforyoga.com/transform-blog-1/about_yoga_series_understanding_the_yamas |access-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228191922/http://www.sanctuaryforyoga.com/transform-blog-1/about_yoga_series_understanding_the_yamas |archive-date=28 February 2019 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190228191922/http://www.sanctuaryforyoga.com/transform-blog-1/about_yoga_series_understanding_the_yamas |archivedate=28 February 2019 |deadurl=yes }}</ref> অধিকাৰবোধ আৰু লোভৰপৰা সংযম বা অপৰিগ্ৰহে মানুহক ক্ষতিকাৰক লোভৰপৰা আঁতৰাই নিয়ে। ইয়াৰ ফলত আনক ক্ষতি নকৰাৰ মনোভাব গঢ়ি উঠে আৰু ভাল কামৰ লগতে নিজৰ উদ্দেশ্য আৰু তাৰ উৎস বুজি পোৱাৰ আধ্যাত্মিক অৱস্থালৈ আগবাঢ়িব পাৰি।<ref name=jw/><ref name=jw2/> বস্তুৰ প্ৰতি লোভ আৰু অধিকাৰবোধ নথকা আধ্যাত্মিক জীৱনৰ এক পথ।<ref name=jw2/> বাহ্যিক জীৱনত অপৰিগ্ৰহ সৰল জীৱন-যাপনৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। মানসিক ক্ষেত্ৰত ই অনাসক্তি, আকাংক্ষাহীনতা আৰু সন্তুষ্টিৰ অৱস্থা।<ref>{{cite journal|first=K.M.|last=George|year=2014|title=Toward a Eucharistic Missiology|journal=International Review of Mission|volume=103|number=2|pages=309–318|doi=10.1111/irom.12065 }}</ref> {{blockquote| {{lang|sa|अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथंतासंबोधः॥३९॥}} অপৰিগ্ৰহত দৃঢ়তা লাভ কৰিলে উদ্দেশ্য আৰু জন্মৰ কাৰণ সম্পৰ্কে আধ্যাত্মিক জ্ঞান লাভ হয়। |পতঞ্জলি|যোগ-সূত্ৰ ২.৩৯<ref name=jw2>{{cite book|pages=[https://archive.org/stream/yogasystemofpata00wooduoft#page/186/mode/2up 187]–188|title=The Yoga-System of Patañjali|translator-first=James|translator-last=Wood|publisher=Harvard University Press|year=1914|series=The Harvard Oriental Series|volume=17}}</ref>}} ==সত্যাগ্ৰহ== গান্ধীৰ মতে কোনো বস্তুৰ অধিকাৰ ৰখাটো লাভতকৈ অধিক সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে। <blockquote>কোনো বস্তুৰ অধিকাৰ ৰখাটো মোৰ বাবে এক সমস্যাজনক আৰু বোজাস্বৰূপ হৈ পৰিছিল। সেই আনন্দৰ কাৰণ বিচাৰি মই বুজিলোঁ যে কোনো বস্তু নিজৰ বুলি ৰাখিলে সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ বিৰুদ্ধে তাক ৰক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। ... তেতিয়া মই নিজকে ক'লোঁ: যদি আন মানুহে সেই বস্তুটো বিচাৰে আৰু লৈ যায়, তেন্তে তেওঁলোকে কোনো বেয়া উদ্দেশ্যৰ বাবে নলয়; বৰং তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজন মোৰ প্ৰয়োজনতকৈ অধিক হোৱাৰ বাবেহে লয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.mkgandhi.org/philosophy/nonpossession.htm|title=The Gospel of Non-possess|website=The Eleven Vows as a Basis of the Ashram Life}}</ref></blockquote> ==দান আৰু সংৰক্ষণৰ সৈতে সম্পৰ্ক== কিছুমান গৱেষকে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে অপৰিগ্ৰহৰ সৈতে দান আৰু সংৰক্ষণৰ ধাৰণা জড়িত।<ref>{{cite journal|first=Shonil A.|last=Bhagwat|title=Yoga and Sustainability|journal=The Journal of Yoga|date=Fall–Winter 2008|volume=7|number=1|pages=1–14}}</ref> প্ৰকৃতি বা আনৰপৰা প্ৰয়োজনতকৈ অধিক সম্পদ লোৱা আৰু অপচয় কৰা অপৰিগ্ৰহৰ নীতিৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়।<ref>{{multiref2 |1={{cite journal|first=C.|last=Betal|year=2008|title=Conservation of Ecology and Environment through Yogic Lifestyle|journal=Journal of Environmental Research and Development|volume=2|number=4|pages=905–911}} |2={{cite journal|first=D.K.|last=Taneja|year=2014|title=Yoga and health|journal=Indian Journal of Community Medicine|volume=39|number=2|pages=68–73|doi=10.4103/0970-0218.132716 |pmid=24963220 |pmc=4067931 |doi-access=free }} }}</ref> গৱেষকসকলে অপৰিগ্ৰহক পৰিৱেশ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ স্থায়িত্বৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। অপৰিগ্ৰহে অপচয় হ্ৰাস কৰাৰ কথা কয় আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু প্ৰকৃতি ধ্বংস কৰা অত্যধিক ভোগ ৰোধ কৰাত এক আধ্যাত্মিক দিশ যোগ কৰে।<ref name=mjwcr/> ==সাহিত্যত উল্লেখ== প্ৰাচীন [[তামিল ভাষা|তামিল]] নৈতিক গ্ৰন্থ ''তিৰুক্কুৰল''ত অপৰিগ্ৰহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ধাৰণা ত্যাগ আৰু আকাংক্ষা নিৰ্মূলৰ অধ্যায়ত আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৩৫ আৰু ৩৭ নম্বৰ অধ্যায় উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite book | last = Pope | first = George Uglow | title = The Sacred Kurral of Tiruvalluva Nayanar | publisher = Asian Educational Services | edition = First | date = 1886 | location = New Delhi | url = http://www.projectmadurai.org/pm_etexts/pdf/pm0153.pdf | isbn = 8120600223 }}</ref> ==লগতে চাওক== *[[অহিংসা]] *[[সম্পত্তি]] *[[সমাজবাদ]] ==তথ্যসূত্ৰ== ===উদ্ধৃতি=== {{Reflist}} ===উৎস=== * {{citation |last=Cort |first=John E. | date=2001a |title=Jains in the World : Religious Values and Ideology in India |url={{Google books|PZk-4HOMzsoC|plainurl=yes}} |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-513234-2 }} * {{citation |last=Cort |first=John E |year=2001b |editor-last=White |editor-first=David Gordon |title=Tantra in Practice |url={{Google books|hayV4o50eUEC|plainurl=yes}} |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |isbn=978-81-208-1778-4 }} * {{citation |last=Dundas |first=Paul |author-link=Paul Dundas |title=The Jains |url={{Google books|X8iAAgAAQBAJ|plainurl=yes}} |edition=Second |date=2002 |orig-year=1992 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-26605-5 |location=London and New York }} * {{citation |last=Jain |first=Vijay K. |title=Acharya Amritchandra's Purushartha Siddhyupaya: Realization of the Pure Self, With Hindi and English Translation |url={{Google books|4iyUu4Fc2-YC|plainurl=yes}} |date=2012 |publisher=Vikalp Printers |isbn=978-81-903639-4-5 |quote={{PD-notice}} |ref={{sfnref|Vijay K. Jain|2012}} }} * {{citation |last=Jaini |first=Padmanabh S. |title=The Jaina Path of Purification |url={{Google books|wE6v6ahxHi8C|plainurl=yes}} |date=1998 |orig-year=1979 |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |location=Delhi |isbn=978-81-208-1578-0 }} * {{citation |last=Laidlaw |first=James |title=Riches and Renunciation: Religion, Economy, and Society among the Jains |publisher=Oxford University Press |year=1995 |isbn=978-0-19-828031-6 }} * {{citation |last=Sangave |first=Vilas Adinath |author-link=Vilas Adinath Sangave |title=Jain Community: A Social Survey |url={{Google books|FWdWrRGV_t8C|plainurl=yes}} |date=1980 |publisher=[[Popular Prakashan]] |location=Bombay |edition=2nd |isbn=978-0-317-12346-3 }} * {{citation |last=Shah |first=Natubhai |year=1998 |title=Jainism: The World of Conquerors |url={{Google books|g120RG8GkHAC|plainurl=yes}} |volume=2 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-898723-31-8 |ref={{sfnref|Natubhai Shah|1998}} }} [[শ্ৰেণী:গান্ধীবাদ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] r07hcd5bfop6vbwe4eeairrevql7zsi 0 139957 647808 641793 2026-10-26T00:36:54Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647808 wikitext text/x-wiki [[File:Population density map of British India according to 1911 Census.jpg|thumb|300px|সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ সমৰ্থকসকলে ভাৰত বিভাজনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।]] '''সন্মিলিত জাতীয়তাবাদ'''{{efn|[[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]]: ''mushtareka watanīyat'' বা ''muttahidāh qaumīyat''}} এনে এক ধাৰণা যাৰ মতে বিভিন্ন জাতি, সংস্কৃতি, জনজাতি, জাত, সম্প্ৰদায় আৰু ধৰ্মৰ লোকসকলে মিলি [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰতীয় জাতি]] গঠন কৰে।<ref name="Bahadur1988">{{cite book |last1=Bahadur |first1=Kalim |title=Democracy in Pakistan: Crises and Conflicts |date=1998 |publisher=Har-Anand Publications |isbn=978-81-241-0083-7 |page=33 |quote=One of the two was the dominant ideology of composite nationalism represented by the Indian National Congress. It was based on the belief that India with its vast diversities of religions, creeds, castes, sub-castes, communities and cultures represented a composite nation.}}</ref><ref name="Sajjad2014">{{cite book |last1=Sajjad |first1=Mohammad |title=Muslim Politics in Bihar: Changing Contours |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-55982-5 |quote=This chapter argues that, as far as Bihar is concerned and unlike the areas just mentioned, strong voices were raised by Muslim communities against the separatist policies of the Muslim League. The Muslims in Bihar displayed far more affinity for ''mushtareka wataniyat'', that is, common/composite nationalism--the expression used by one of the Muslim leaders of the Bihar Congress, Shah Mohammad Umair (1894–1978), in his Urdu autobiography (1967), ''Talaash-e-Manzil'' (In Search of Destination), as also for ''muttahidah qaumiyat'', that is, united/composite nationalism--the expression used by the ''Jamiat-ul-Ulema-e-Hind'', the organization representing the clerics of the Deobandi school.}}</ref> এই ধাৰণাৰ মতে, "[[জাতীয়তাবাদ]]ক ভাৰতত ধৰ্মৰ ভিত্তিত সংজ্ঞায়িত কৰিব নোৱাৰি।" <ref name="Hardiman2003">{{cite book |last1=Hardiman |first1=David |title=Gandhi in His Time and Ours: The Global Legacy of His Ideas |url=https://archive.org/details/gandhiinhistimeo0000hard |date=2003 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-13114-8 |page=[https://archive.org/details/gandhiinhistimeo0000hard/page/22 22]}}</ref> ভাৰতীয় নাগৰিকসকলে নিজৰ নিজৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিলেও তেওঁলোক এক ঐক্যবদ্ধ ভাৰতীয় জাতিৰ সদস্য।<ref name="Hardiman2003"/><ref name="BennemaBhakiaraj2011">{{cite book |last1=Bennema |first1=Cornelis |last2=Bhakiaraj |first2=Paul Joshua |title=Indian and Christian: Changing Identities in Modern India |date=2011 |publisher=SAIACS Press & Oxford House Research |isbn=978-81-87712-26-8 |page=157 |quote=Both these approaches are shown to be within the framework of 'composite nationalism', where Indian Christians maintained their communal distinctiveness while aspiring for national integration.}}</ref> সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ মতে, ভাৰতীয় উপমহাদেশলৈ ব্ৰিটিছসকল অহাৰ আগতে বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোকৰ মাজত কোনো গভীৰ শত্ৰুতা নাছিল। সেয়েহে ভাৰতীয় সমাজে পিছত সৃষ্টি হোৱা এই কৃত্ৰিম বিভাজনসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে।<ref name="Hardiman2003"/> ==ইতিহাস== {{Further|হিন্দু-মুছলমান ঐক্য}} [[বিপিন চন্দ্ৰ পাল| বিপিন চন্দ্ৰ পালে]] ১৯০৬ চনত ঔপনিৱেশিক ভাৰতত সন্মিলিত দেশপ্ৰেমৰ ধাৰণা আগবঢ়াইছিল। তেওঁ কৈছিল যে "হিন্দু, মুছলমান, খ্ৰীষ্টান আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুসকলে, যাৰ ভিতৰত 'প্ৰাণবাদী' জনজাতিসকলো অন্তৰ্ভুক্ত, নিজৰ নিজা ধৰ্মীয় সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি একেলগে স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজিব লাগে।" <ref name="Hardiman2003"/> আধুনিক ভাৰতৰ ইতিহাসবিদ ডেভিড হাৰ্ডিমেনে লিখিছে যে ব্ৰিটিছসকল ভাৰতলৈ অহাৰ আগতে "হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত গভীৰ শত্ৰুতা নাছিল; ব্ৰিটিছসকলে বিভাজন সৃষ্টি কৰিছিল।" <ref name="Hardiman2003"/> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে কৈছিল যে এই "কৃত্ৰিম বিভাজন" [[হিন্দু-মুছলমান ঐক্য|হিন্দু-মুছলমান ঐক্যৰ]] জৰিয়তে অতিক্ৰম কৰিব পাৰি, কাৰণ "ধৰ্মসমূহ একেটা লক্ষ্যলৈ যোৱা বিভিন্ন পথ।" <ref name="Hardiman2003"/> ইয়াৰ আগতে ছৈয়দ জামালুদ্দিন আফগানী আছাদাবাদীয়ে ভাৰতত হিন্দু-মুছলমান ঐক্যৰ পোষকতা কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় মুছলমান আৰু বিদেশী মুছলমানৰ মাজৰ ঐক্যৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয় হিন্দু আৰু মুছলমানৰ ঐক্যক গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁৰ মতে, হিন্দু-মুছলমান ঐক্যই ব্ৰিটিছবিৰোধী আন্দোলনক অধিক শক্তিশালী কৰিব আৰু ইয়াৰ ফলত এখন স্বাধীন ভাৰত গঢ়ি উঠিব।<ref name="EI2011">{{cite web |title=AFḠĀNĪ, JAMĀL-AL-DĪN |url=http://www.iranicaonline.org/articles/afgani-jamal-al-din |publisher=[[Encyclopaedia Iranica]] |date=22 July 2011|quote=In Hyderabad 1880-81 Afḡānī published six Persian articles in the journal Moʿallem-e šafīq, which were reprinted in Urdu and Persian in various editions of Maqālāt-e Jamālīya. The three major themes of these articles are: 1. advocacy of linguistic or territorial nationalism, with an emphasis upon the unity of Indian Muslims and Hindus, not of Indian Muslims and foreign Muslims; 2. the benefits of philosophy and modern science; and 3. attacks on Sayyed Aḥmad Khan for being pro-British. On nationalism, he writes in "The Philosophy of National Unity and the Truth about Unity of Language" that linguistic ties are stronger and more durable than religious ones (he was to make exactly the opposite point in the pan-Islamic al-ʿOrwat al-woṯqā a few years later). In India he felt the best anti-imperialist policy was Hindu-Muslim unity, while in Europe he felt it was pan-Islam.}}</ref><ref name="Aslam2011">{{cite web |last1=Aslam |first1=Arshad |title=The Politics Of Deoband |url=https://www.outlookindia.com/national/the-politics-of-deoband-news-277847 |publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] |date=28 July 2011|quote=Much before Madani, Jamaluddin Afghani argued that Hindus and Muslims must come together to overthrow the British. Husain Ahmad would argue the same thing after five decades.}}</ref> [[এনী বেছাণ্ট| এনী বেছাণ্টে]] ভাৰত আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ [[স্বৰাজ|স্বশাসনৰ]] সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁ ১৯১৭ চনত সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ পোষকতা কৰে। তেওঁৰ মতে, "ভাৰতীয় যুৱক-যুৱতীসকলক এনেদৰে শিক্ষা দিব লাগে যাতে এজন মুছলমান ল'ৰা ভাল মুছলমান আৰু এজন হিন্দু ল'ৰা ভাল হিন্দু হয়। কিন্তু তেওঁলোকক উদাৰ আৰু ব্যাপক সহিষ্ণুতা আৰু নিজৰ ধৰ্মৰ প্ৰতি জ্ঞানভিত্তিক ভালপোৱা শিকাব লাগে, যাতে তেওঁ হিন্দু বা মুছলমান হৈ থাকিব পাৰে, কিন্তু দুয়ো ভাৰতীয় হয়।" <ref name="Hardiman2003"/> সৰ্বভাৰতীয় আজাদ মুছলিম সন্মিলন ১৯২৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=The Indian Year Book |date=1942 |publisher=Bennett, Coleman & Company |page=866 |quote=The Azad Muslims' Federation was started in 1940 just as the All-India Muslim Conference was started in 1929 to distinguish the bulk of the Indian Muslims from the attenuated League of those days.}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল সিন্ধৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আল্লাহ বখ্‌ছ ছুমৰো। তেওঁ সিন্ধ ঐক্য দল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ভাৰত বিভাজনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref name="Grover1992">{{cite book |last1=Grover |first1=Verinder |title=Political Thinkers of Modern India: Abul Kalam Azad |date=1992 |publisher=Deep & Deep Publications |isbn=9788171004324 |page=503 |quote=Within five weeks of the passage of the Pak resolution, an assembly of nationalist Muslims under the name of the Azad Muslim Conference was convened in Delhi. The Conference met under the presidentship of Khan Bahadur Allah Bakhsh, the then Chief Minister of Sind.}}</ref><ref name="Ahmed2016">{{cite web |last1=Ahmed |first1=Ishtiaq |title=The dissenters |url=https://www.thefridaytimes.com/tft/the-dissenters/ |publisher=The Friday Times |date=27 May 2016|quote=However, the book is a tribute to the role of one Muslim leader who steadfastly opposed the Partition of India: the Sindhi leader Allah Bakhsh Soomro. Allah Bakhsh belonged to a landed family. He founded the Sindh People's Party in 1934, which later came to be known as 'Ittehad' or 'Unity Party'. ... Allah Bakhsh was totally opposed to the Muslim League's demand for the creation of Pakistan through a division of India on a religious basis. Consequently, he established the Azad Muslim Conference. In its Delhi session held during April 27–30, 1940 some 1400 delegates took part. They belonged mainly to the lower castes and working class. The famous scholar of Indian Islam, Wilfred Cantwell Smith, feels that the delegates represented a 'majority of India's Muslims'. Among those who attended the conference were representatives of many Islamic theologians and women also took part in the deliberations.}}</ref> আল্লাহ বখ্‌ছ ছুমৰো আৰু সৰ্বভাৰতীয় আজাদ মুছলিম সন্মিলনে সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Mayaram |first1=Shail |title=Resisting Regimes: Myth, Memory, and the Shaping of a Muslim Identity |url=https://archive.org/details/resistingregimes0000maya |date=1997 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-563955-1 |page=[https://archive.org/details/resistingregimes0000maya/page/128 128] |quote=To counter the Lahore Resolution, the Jamiat convened the Azad Muslim Conference that promulgated the Jamiyat formula in 1942 that supported United Indian Nationalism or muttahidah qawmiyat and the protection of Muslim communal rights.}}</ref> {{blockquote|আমি যি ধৰ্মৰেই হওঁ, আমাৰ দেশত সম্পূৰ্ণ বন্ধুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশত একেলগে বাস কৰিব লাগে। আমাৰ সম্পৰ্ক এটা যৌথ পৰিয়ালৰ বিভিন্ন ভাতৃ-ভগ্নীৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ দৰে হোৱা উচিত। এই পৰিয়ালৰ প্ৰতিজন সদস্যই কোনো বাধা নোহোৱাকৈ নিজৰ পছন্দৰ ধৰ্ম পালন কৰিব পাৰিব আৰু সকলোৱে যৌথ সম্পত্তিৰপৰা সমান সুবিধা লাভ কৰিব।<ref name="Ahmed2016"/>}} গান্ধী ঔপনিৱেশিক ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ ধাৰণাটো কেৱল ধৰ্মীয় গোটতে সীমাবদ্ধ নাৰাখি জাত আৰু অন্যান্য সম্প্ৰদায়কো ইয়াৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name="Hardiman2003"/> হাৰ্ডিমানে লিখিছে যে ইয়াৰ ফলত "ভাৰতৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ ব্যাপক সম্প্ৰসাৰণ" ঘটিছিল আৰু সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ লোক ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Hardiman2003"/> ইছলামীয় পণ্ডিত আৰু দাৰুল উলুম দেওবন্দৰ অধ্যক্ষ মৌলানা ছৈয়দ হুছেইন আহমদ মাদানীয়ে সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref name="PeersGooptu2017">{{cite book |last1=Peers |first1=Douglas M. |last2=Gooptu |first2=Nandini |title=India and the British Empire |date=2017 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780192513526 |quote=Madani, head for several decades of the Deoband training centre for theologians, strongly supported Congress nationalism and the ideal of a 'composite nationalism' within {{not a typo|an}} united India, which he thought would be more conducive to the spread and prosperity of his community over the entire subcontinent than any religious partition.}}</ref><ref name="Aslam2011"/> আছগৰ আলীয়ে ১৯৩৮ চনত মাদানীয়ে লিখা ''মুত্তাহিদা কওমিয়ত আৰু ইছলাম'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত এনেদৰে প্ৰকাশ কৰিছে। এই গ্ৰন্থখনত ঐক্যবদ্ধ ভাৰতত সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ পোষকতা কৰা হৈছিল।<ref name="Chitkara1988">{{cite book |last1=Chitkara |first1=M. G. |title=Converts Do Not Make a Nation |date=1998 |publisher=APH Publishing |isbn=9788170249825 |page=240}}</ref> {{blockquote|মৌলানা মাদানীয়ে ''মুত্তাহিদা কওমিয়ত আৰু ইছলাম'' নামৰ এখন গ্ৰন্থ লিখি সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াইছিল। তেওঁ কোৰানৰপৰা বহু উদাহৰণ দি দেখুৱাইছিল যে নবীসকলে অবিশ্বাসী লোকসকলৰ সৈতে একেটা অঞ্চলত বাস কৰিছিল। সেয়েহে তেওঁলোকৰ কওমো তেওঁলোকৰ বাণীত বিশ্বাস নকৰা লোকসকলৰপৰা পৃথক নাছিল। মৌলানা মাদানীৰ মতে, কোৰানৰ মূল ভাব হৈছে বহুসাংস্কৃতিক, বহুজাতিক আৰু বহু-ধৰ্মীয় পৃথিৱীত শান্তিপূৰ্ণ সহাৱস্থানক উৎসাহিত কৰা।<ref name="Chitkara1988"/>}} সহদেওবন্দী পণ্ডিত মহম্মদ ছাজ্জাদ আৰু ইছলামৰ ইতিহাসবিদ তুফাইল আহমদ মাংলোৰীয়ে সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ বাবে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু পাকিস্তান পৃথক্কৰণ আন্দোলনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। মাংলোৰীয়ে ''ৰূহ-এ-ৰৌশন মুস্তকবিল'' নামৰ গ্ৰন্থখন লিখি এই ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী মতামতসমূহ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="Ashraf2016">{{cite web |last1=Ashraf |first1=Ajaz |title=The forgotten story of two Maulanas who mocked Jinnah's idea of Pakistan |url=https://scroll.in/article/814820/the-forgotten-story-of-two-maulanas-who-mocked-jinnahs-idea-of-pakistan |publisher=[[Scroll.in]] |access-date=3 November 2020 |date=6 September 2016}}</ref> [[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান|আব্দুল গফুৰ খান]] নামৰ পশতুন ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ কৰ্মীজনে তেওঁৰ খুদাই খিদমতগাৰ সংগঠনৰ সৈতে সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ পোষকতা কৰিছিল। তেওঁ এই কথাত গুৰুত্ব দিছিল যে মুছলমানসকল তেওঁলোকৰ হিন্দু ভাতৃসকলৰ দৰেই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ স্থানীয় লোক।<ref>{{cite book |last1=McDermott |first1=Rachel Fell |last2=Gordon |first2=Leonard A. |last3=Embree |first3=Ainslie T. |last4=Pritchett |first4=Frances W. |last5=Dalton |first5=Dennis |title=Sources of Indian Traditions: Modern India, Pakistan, and Bangladesh |url=https://archive.org/details/sourcesofindiant0000unse_s1l5 |date=2014 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-51092-9 |page=[https://archive.org/details/sourcesofindiant0000unse_s1l5/page/457 457]}}</ref> ছৈফুদ্দিন কিচলু নামৰ কাশ্মীৰী ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ কৰ্মী আৰু পঞ্জাব প্ৰাদেশিক কংগ্ৰেছ সমিতিৰ সভাপতিয়ে ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে এক ঐক্যবদ্ধ ভাৰতীয় আন্দোলনৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল যে বিভক্ত ভাৰতে মুছলমানসকলক অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে দুৰ্বল কৰিব।<ref name="Sharma2019">{{cite web |last1=Sharma |first1=Unnati |title=Dr Saifuddin Kitchlew, the freedom fighter who is hailed as the hero of Jallianwala Bagh |url=https://theprint.in/theprint-profile/saifuddin-kitchlew-freedom-fighter-hero-jallianwala-bagh/302658/ |publisher=[[ThePrint]] |access-date=29 July 2020 |date=9 October 2019}}</ref> ==সমসাময়িক কাল== ২০১৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত জমিয়ত উলামা-ই-হিন্দে দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলত সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ সমৰ্থনত এখন সভা অনুষ্ঠিত কৰে।<ref name="Pandit2018"/> এই ইছলামীয় সংগঠনটোৱে সেই তাৰিখৰপৰা "স্বাধীনতা, জাতীয়তাবাদ আৰু ৰাষ্ট্ৰ গঠনত সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ে কেনেদৰে অৰিহণা যোগাব পাৰে" এই বিষয়ক এশখন সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে।<ref name="Pandit2018">{{cite news |last1=Pandit |first1=Ambika |title=Composite Nationalism key to counter divisive forces: Jamiat |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/composite-nationalism-key-to-counter-divisive-forces-jamiat/articleshow/67108409.cms |work=[[The Times of India]] |date=15 December 2018 |access-date=6 April 2020}}</ref> ==অন্য দেশৰ সৈতে সাদৃশ্য== গান্ধীয়ে আগবঢ়োৱা সন্মিলিত জাতীয়তাবাদৰ ধাৰণাটোৰ আন কিছুমান দেশত বিভিন্ন জাতি আৰু ধৰ্মীয় গোটৰ লোকসকলক লৈ এক ঐক্যবদ্ধ জাতীয় পৰিচয় গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টাৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত গণতন্ত্ৰ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সংবিধানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভিন্ন জাতি আৰু ধৰ্মৰ লোকক লৈ এক ঐক্যবদ্ধ আমেৰিকান জাতীয় পৰিচয় গঢ়ি তোলাৰ উদাহৰণ উল্লেখযোগ্য। আন এটা উদাহৰণ হৈছে [[ছোভিয়েট সংঘ]]ত ভ্লাদিমিৰ লেনিনৰ সমাজবাদী দেশপ্ৰেম সম্পৰ্কীয় ধাৰণাৰ ভিত্তিত এক ঐক্যবদ্ধ জাতীয় পৰিচয় গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টা। ইয়াত সৰ্বহাৰা আন্তৰ্জাতিকতাবাদ আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ জাতীয় প্ৰশ্নৰ ধাৰণাসমূহো জড়িত আছিল। ''মাৰ্ক্সবাদ আৰু জাতীয় প্ৰশ্ন''ৰ দৰে গ্ৰন্থত আলোচনা কৰা ধাৰণাসমূহে পিছলৈ ছোভিয়েট সংঘৰ জাতীয় সীমা নিৰ্ধাৰণত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। গান্ধী আৰু লেনিন দুয়োৱে বিভিন্ন জাতি আৰু সম্প্ৰদায়েৰে গঠিত এখন বৃহৎ ৰাষ্ট্ৰৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন গোটক একত্ৰিত কৰি তেওঁলোকে অত্যাচাৰী বুলি গণ্য কৰা শাসকক আঁতৰাব বিচাৰিছিল।<ref name="Hardiman2003"/> লগতে পূৰ্বৰ শাসন-ব্যৱস্থা আঁতৰোৱাৰ পিছতো এই বিভিন্ন গোটসমূহে কিয় একেলগে থাকিব লাগে, তাৰ বাবে দুয়োগৰাকীয়ে একোটা ধাৰণাও আগবঢ়াবলগীয়া হৈছিল। অন্যথা নতুন ৰাষ্ট্ৰৰ ঠাইত একাধিক জাতি-ৰাষ্ট্ৰ গঠন হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকিলহেঁতেন। সন্মিলিত জাতীয়তাবাদ লেনিনৰ ধাৰণাসমূহৰপৰা পৃথক। গান্ধীৰ মতে, ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰপৰা ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত প্ৰতিটো গোটে নিজৰ নিজৰ জীৱনধাৰা অনুসৰণ কৰিব পাৰিব লাগে।<ref name="Hardiman2003"/> আনহাতে লেনিনবাদে এনে বহু ৰাজনৈতিক নীতিৰ পোষকতা কৰে যিবোৰ সকলো নাগৰিকৰ বাবে বাধ্যতামূলক। ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:গান্ধীবাদ]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] 8epkumo2t21cozrhxjvbaxjzp4xfvp1 0 139964 647744 641599 2026-10-25T22:33:50Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647744 wikitext text/x-wiki [[File:Betty Grable, 20th Century Fox.jpg|thumb||১৯৪৩ চনৰ বেটি গ্ৰেবলৰ বিখ্যাত পিন-আপ আলোকচিত্ৰ]] '''পিন-আপ মডেল''' ({{lang-en|pin-up model}}) হৈছে এনে এগৰাকী মডেল, যাৰ গণহাৰত উৎপাদিত ছবি আৰু আলোকচিত্ৰ এখন সমাজৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। পিন-আপ মডেল সাধাৰণতে গ্লেমাৰ মডেল, অভিনেত্ৰী বা ফেশ্বন মডেল হয়, যাৰ ছবিসমূহ অনানুষ্ঠানিক আৰু নান্দনিকভাৱে প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু দেৱালত পিনেৰে আঁৰি ৰখাৰ বাবে জনাজাত। ১৯৪০ৰ দশকৰ পৰা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত পিন-আপ ছোৱালীৰ ছবিক ''চীজকেক'' বুলিও কোৱা হৈছিল।<ref>Ayto, p. 126.</ref><ref>Meyerowitz, 1996, pp. 9–35.</ref> ''পিন-আপ'' শব্দটোৱে অৰ্ধনগ্ন মহিলাৰ অংকন, চিত্ৰ আৰু আলোকচিত্ৰক বুজায় আৰু ইংৰাজী ভাষাত এই শব্দটোৰ প্ৰথম প্ৰমাণ ১৯৪১ চনত পোৱা যায়।{{sfnp|Ayto|2006|p=126}} পিন-আপ ছোৱালীৰ ছবিসমূহ আলোচনী আৰু বাতৰি কাকতত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। এই ছবিসমূহ পোষ্টকাৰ্ড, লিথ'গ্ৰাফ আৰু কেলেণ্ডাৰতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। পিন-আপ ছোৱালীৰ পুৰুষ সমকক্ষক ''পুৰুষ পিন-আপ'' বুলি কোৱা হয়, যাক ''বিফকেক'' বুলিও জনা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত অভিনেতা জেমছ ডীন, গায়ক জিম মৰিছন আৰু মডেল ফেবিঅ'ৰ দৰে জনপ্ৰিয় অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদো অন্তৰ্ভুক্ত। ==নাৰীবাদ আৰু পিন-আপ== [[File:Jackie Martinez pin up.jpg|left|thumb|গায়িকা জেকি মাৰ্টিনেজৰ পিন-আপ আলোকচিত্ৰ]] ''Pin-up Grrrls'' গ্ৰন্থৰ লেখিকা মাৰিয়া বুজেকে কৈছে যে পিন-আপ ছোৱালীয়ে "মহিলাসকলক তেওঁলোকৰ যৌন আত্মসত্তা প্ৰকাশ আৰু তাৰ পৰা আনন্দ লাভ কৰাৰ উপায়ৰ আৰ্হি প্ৰদান কৰিছে"।<ref name=":0" /> ''Journal of Women's History''-ত প্ৰকাশিত "Women, Cheesecake, and Borderline Material" নামৰ প্ৰবন্ধটোত জোৱান মেয়াৰোৱিট্‌জৰ মতে, "জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত মহিলাৰ যৌন প্ৰতিচ্ছবি বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে মহিলাসকলেও সেইবোৰৰ সমৰ্থনত তথা সেইবোৰৰ বিৰুদ্ধে যুক্তি আগবঢ়োৱাৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।"{{sfnp|Meyerowitz|1996|p=9}} ১৮৬৯ চনৰ পৰাই মহিলাসকল পিন-আপৰ সমৰ্থক আৰু বিৰোধী দুয়োটা পক্ষতে আছিল। প্ৰাৰম্ভিক পিন-আপ বিষয়বস্তুৰ মহিলা সমৰ্থকসকলে এইবোৰক "ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ পৰৱৰ্তী সময়ত দেহ সম্পৰ্কীয় লজ্জাৰ এক ইতিবাচক প্ৰত্যাখ্যান আৰু নাৰীৰ সৌন্দৰ্যৰ প্ৰতি এক স্বাস্থ্যকৰ সন্মান" হিচাপে বিবেচনা কৰিছিল।{{sfnp|Meyerowitz|1996|p=10}} ইয়াৰ উপৰি, পিন-আপে মহিলাসকলক তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন সংস্কৃতি সলনি কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে। মডেলসকলে "কঠোৰ পিতৃতান্ত্ৰিক চৰ্তসমূহ সলনি কৰাৰ নাৰীবাদী লক্ষ্যত সফল হয়"।<ref name=":0">{{Cite book|title=Pin-Up Grrrls: Feminism, Sexuality, Popular Culture|url=https://archive.org/details/pinupgrrrlsfemin00busz|last=Buszek|first=Maria Elena|publisher=Duke University Press|year=2007}}</ref> কিছুমান সমালোচকে যুক্তি দিছে যে ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহিলাৰ এই অংকনসমূহে পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্ন, স্বাস্থ্যৱান আৰু শালীন হোৱাৰ দৰে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট শৰীৰৰ প্ৰতিচ্ছবি নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিছিল। এই ছবিসমূহ পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়েই উপভোগ কৰিছিল আৰু সময়ৰ লগে লগে এই প্ৰতিচ্ছবিসমূহ সন্মানজনক বিষয়বস্তুৰ পৰা নিষিদ্ধ বা অশালীন বিষয়বস্তুলৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।{{sfnp|Ross|1989|p=61}} ইয়াৰ বিপৰীতে, মহিলা প্ৰতিবাদকাৰীসকলে যুক্তি দিছিল যে এই ছবিসমূহে সমাজৰ নৈতিকতা কলুষিত কৰিছিল। তেওঁলোকে মহিলাৰ এনে ৰাজহুৱা যৌন উপস্থাপনক নাৰীত্বৰ মানদণ্ড অৱনমিত কৰা, মহিলাৰ মৰ্যাদা ধ্বংস কৰা আৰু পুৰুষৰ আনন্দৰ বাবে মহিলাক কেৱল বস্তু হিচাপে উপস্থাপন কৰা বুলি গণ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ই মহিলা আৰু কিশোৰ-কিশোৰী উভয়ৰে বাবে ক্ষতিকাৰক আছিল।{{sfnp|Meyerowitz|1996|p=10}} পিন-আপ মডেলিংক এক উপ-সংস্কৃতি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে ইতিবাচক শৰীৰৰ প্ৰতিচ্ছবি আৰু নিজৰ যৌনতাৰ প্ৰতি ভালপোৱাৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্ব দিয়ে। "পিন-আপে বাস্তৱ জীৱনৰ মহিলাসকলৰ যৌন আত্মসচেতনতা আৰু আত্মপ্ৰকাশক উৎসাহিত কৰাৰ উপায়ো বিচাৰি উলিয়াব পাৰে"।<ref name=":0" /> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Marilyn Monroe postcard.JPG|[[মেৰিলিন মন্‌ৰ']]য়ে ১৯৪০ৰ দশকৰ প্ৰায় সময়ছোৱাত পোষ্টকাৰ্ডৰ বাবে ভংগীমা দিয়া File:Bettie Page-2.jpg|বেটি পেজ, ১৯৫০ৰ দশকৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় পিন-আপ মডেল File:Kim Basinger beach.jpg|কিম বেছিংগাৰৰ ১৯৮৩ চনৰ পিন-আপ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Pin-up-art}} * [https://www.theweek.co.uk/pictures/30411/50-years-us-pin-ups আমেৰিকান পিন-আপৰ ৫০ বছৰ] — ''The Week UK''-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত আলোকচিত্ৰ-শ্লাইডশ্ব' * [https://web.archive.org/web/20150429134251/http://www.thepinupmag.com/ The Pin Up] — ২০০০ৰ দশকৰ পিন-আপ ছোৱালীৰ বিষয়ে অধিক তথ্যৰ বাবে ''The Pin Up Magazine'' [[শ্ৰেণী:মডেল]] 166xw2lpsdf8zl0yoyfmzyka2k58ytd 0 139968 647813 641722 2026-10-26T00:40:04Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647813 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হৰিপ্ৰসাদ দেশাই | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1880|11|20}} | birth_place = [[গোধ্ৰা]], [[বৃটিছ ভাৰত]] (এতিয়া [[পঞ্চমহল জিলা]], [[গুজৰাট]], ভাৰত) | death_date = {{Death date and age|df=yes|1950|03|20|1880|11|20}} | death_place = গুজৰাট, ভাৰত | other_names = | occupation = সমাজকৰ্মী, সক্ৰিয় কৰ্মী | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse = | parents = ব্ৰজৰাই দেশাই (পিতা) | signature = }} '''হৰিপ্ৰসাদ ব্ৰজৰাই দেশাই''' (২০ নৱেম্বৰ ১৮৮০ – ৩১ মাৰ্চ ১৯৫০) [[ভাৰত]]ৰ [[গুজৰাট]]ৰ এজন ভাৰতীয় স্বাধীনতা কৰ্মী, সমাজকৰ্মী আৰু গান্ধীবাদী লোক আছিল। তেওঁক ১৯৪৪ চনত প্ৰথম [[কুমাৰ সুৱৰ্ণ চন্দ্ৰক বঁটা]] (১৯৪৪) সন্মানেৰে সন্মানিত কৰা হয়। ==জীৱনী== {{quote box | quote = "মোৰ অন্তৰ্নিহিত ইচ্ছা তেওঁৰ লগত কুঠাৰ, ঝাড়ু, চূণৰ বাল্টি আৰু ব্ৰাছ লৈ যোগ দিয়া।" | source = — গান্ধীজীয়ে ১৯২৫ চনত আহমেদাবাদ পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা ড০ হৰিপ্ৰসাদ দেশাইৰ কামৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছিল।<ref name="The Economic Times">{{cite news |last1=Doctor |first1=Vikram |title=Brooms in limelight: Tracing the history of a hand-made tool that will remain a part of our lives. |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/brooms-in-limelight-tracing-the-history-of-a-hand-made-tool-that-will-remain-a-part-of-our-lives/articleshow/45081951.cms |access-date=7 July 2023 |date=9 November 2014 |archive-date=7 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707170427/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/brooms-in-limelight-tracing-the-history-of-a-hand-made-tool-that-will-remain-a-part-of-our-lives/articleshow/45081951.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Dsouza |first1=Alfie |title=Perfect Tool of Swachh Bharath! 'Maipusudi-Idisudi-Saroon'- whichever language you want to call It. |url=https://www.mangalorean.com/perfect-tool-of-swachh-bharath-maipusudi-idisudi-saroon-whichever-language-you-want-to-call-it/ |website=www.mangalorean.com |access-date=7 July 2023 |archive-date=7 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707165609/https://www.mangalorean.com/perfect-tool-of-swachh-bharath-maipusudi-idisudi-saroon-whichever-language-you-want-to-call-it/ |url-status=live }}</ref> | align = right | width = 26em | bgcolor = #CCDDFF }} ১৮৮০ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত গুজৰাটৰ পঞ্চমহল জিলাৰ গোধ্ৰাত দেশাইৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ আহমেদাবাদত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। আহমেদাবাদৰ বি জে মেডিকেল কলেজত অধ্যয়ন কৰি ১৯০৬ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা এল চি পি এছ (Licentiate of the College of Physicians & Surgeons) সম্পূৰ্ণ কৰে। তেওঁ [[আহমেদাবাদ]]ৰ সাৰংপুৰত চিকিৎসা সেৱা আৰম্ভ কৰে। তেওঁ [[বংগ বিভাজন (১৯০৫)|বংগ ভংগ আন্দোলন]]ত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Gujarat Samachar">{{cite news |last1=Mehta |first1=Dr. Makrand |title=અમદાવાદના અનોખા સેવાભાવી ડૉક્ટર હરિપ્રસાદ વ્રજરાય દેસાઈ (1880-1950) |trans-title=Dr. Hariprasad Vrajrai Desai, a unique service-minded doctor from Ahmedabad (1880-1950) |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/ravi-purti/ravi-purti-05-december-2020-makrand-mehta |access-date=7 July 2023 |newspaper=Gujarat Samachar |date=6 December 2020 |archive-date=7 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707163707/https://www.gujaratsamachar.com/news/ravi-purti/ravi-purti-05-december-2020-makrand-mehta |url-status=live }}</ref> তেৱেঁই প্ৰথমে গান্ধীজীক আহমেদাবাদত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Yagnik |first1=Achyut |last2=Sheth |first2=Suchitra |title=Ahmedabad: From Royal city to Megacity |date=2 February 2011 |publisher=Penguin India |isbn=978-0143415787 |pages=368 |url=https://books.google.com/books?id=ivMAUx6Hdl8C&dq=%22Hariprasad+Desai%22&pg=PT266 |access-date=7 July 2023}}</ref> [[হোম ৰুল আন্দোলন]]কে ধৰি [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ত সক্ৰিয় ভূমিকা পালন কৰি দেশপ্ৰেমমূলক কাম-কাজৰ বাবে তেওঁ চাৰিবাৰ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। তেওঁৰ সম্পাদনাত ‘দেশপ্ৰেমী আত্মা’ নামৰ গ্ৰন্থখনে জনসাধাৰণৰ মাজত দেশপ্ৰেম জাগ্ৰত কৰিছিল। তেওঁ বহু বছৰ ধৰি দস্কৰয় তালুকা কংগ্ৰেছ কমিটি, আহমেদাবাদ চহৰ কংগ্ৰেছ কমিটি আৰু গুজৰাট প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটিৰ সভাপতি হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯১৮ চনৰ মহেমদাবাদ তালুকত [[খেড়া সত্যাগ্ৰহ]]ৰ দায়িত্ব দিয়া হয় যদিও এই আন্দোলন মাত্ৰ পাঁচখন গাঁৱতহে উপনীত হয়। ইয়াৰ কাৰণ হ'ল হৰিপ্ৰসাদ দেশাই আহমেদাবাদত বাস কৰিছিল আৰু ঘোঁৰাগাড়ীত চহৰৰপৰা গাঁৱলৈ যাত্ৰা কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Peasant Nationalists of Gujarat: Kheda District 1917–1934 |url=https://archive.org/details/peasantnationali0000hard |first=David |last=Hardiman |location=Delhi |publisher=Oxford University Press |year=1981|page= [https://archive.org/details/peasantnationali0000hard/page/104 104]}}</ref> ১৯৩০ চনত তেওঁ আহমেদাবাদ পৌৰসভাৰ সভাপতি আৰু তাৰ পিছত ১৯৩১-৩৪ চনলৈকে ইয়াৰ অনাময় সমিতিৰ অধ্যক্ষ আছিল।<ref name="Gujarat Samachar"/> তেওঁ ড° কানুগা আৰু ড° বেঞ্জামিনৰ সৈতে আহমেদাবাদত চেনিটেৰী এছ’চিয়েচন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেওঁ আহমেদাবাদ চহৰখন সাতবাৰ সযতনে চাফা কৰিছিল। তেওঁ নিজেই ঝাড়ু এডাল লৈ খুঁটাবোৰ চাফা কৰি বহুত জাবৰ আঁতৰাই পেলায়। ১৯২৬-১৯২৯ আৰু ১৯৩৩-১৯৫০ চনলৈকে [[গুজৰাট সাহিত্য সভা]]ৰ উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। [[গুজৰাট বিদ্যা সভা]]ৰ উপ-সভাপতি আৰু গুজৰাট বিদ্যাপীঠৰ ললিত কলা বিভাগৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৪৬ চনত তেওঁ বোম্বাই বিধানসভাৰ সদস্য আছিল। ১৯০৫ চনৰপৰা ১৯১৮ চনলৈ গোখলে সমাজ আৰু স্বদেশী মিত্ৰ মণ্ডলৰ মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ 'কলনে চৰ্নে চৰ্নে', 'ৰস দৰ্শন', 'জ্যাৰে নানা হতা ত্যৰে', 'আৰোগ্যন নি বাটো', 'জীৱন সন্দেশ', 'পাপি নি দশা', 'ভিটামিন অনে পেনিচিলিন', 'সাহিত্যে চৰণে' আদি গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল।<ref name="Gujarat Samachar"/> আৰু 'হিন্দনা আচাৰ্য'।<ref>{{cite journal |last1=Chatterji |first1=Kedarnath |title=Hindna Acharyo |journal=The Modern Review |date=1947 |volume=81 |page=236 |url=https://books.google.com/books?id=VB0lAQAAIAAJ&dq=%22Hariprasad+Desai%22&pg=PA236 |access-date=7 July 2023}}</ref> ==স্বীকৃতি== ১৯৪৪ চনত দেশায়ে কুমাৰ ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত কুমাৰ আলোচনীত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে আহমেদাবাদৰ কুমাৰ ট্ৰাষ্টে দিয়া সাহিত্যিক বঁটা [[কুমাৰ সুৱৰ্ণ চন্দ্ৰক বঁটা]] লাভ কৰে। তেওঁ এই বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম ব্যক্তি। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] q6qg9z5o7uzmps18ow1l5gon6fz0rk8 0 140054 647792 643652 2026-10-26T00:17:00Z InternetArchiveBot 29706 Add 4 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647792 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{short description|ভাৰতীয় ধৰ্মসমূহত ব্যৱহৃত এটা সংস্কৃত শব্দ আৰু নৈতিক গুণ}} [[File:Rigveda MS2097.jpg|thumb|360px|সত্য ভাৰতীয় ধৰ্মসমূহৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণা আৰু সদগুণ। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দৰ ৰচনা বুলি ধৰা গ্ৰন্থ [[ঋগ্বেদ]]ত সত্যৰ বিষয়ে পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি আলোচনাসমূহৰ অন্যতম।<ref name=rohin/><ref name=atdn/> এই পাণ্ডুলিপিৰ ছবিখনত সত্য শব্দটো পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ শাৰীত দেখা যায়।]] '''সত্য''' ([[সংস্কৃত]]: {{lang|sa|{{linktext|सत्य}}}}; এটি [[সংস্কৃত]] শব্দ। ইয়াক সাধাৰণতে "'''সঁচা'''" বা "'''সাৰ'''" বুলি অনুবাদ কৰা হয়।<ref>{{multiref2 |1={{cite book|author-link=Arthur Anthony Macdonell|first=Arthur A.|last=Macdonell|title=Sanskrit English Dictionary|url=https://archive.org/details/sanskritenglishd0000macd|publisher=Asian Educational Services|year=1892|pages=[https://archive.org/details/sanskritenglishd0000macd/page/330/mode/2up 330–331]|isbn=9788120617797 }} |2={{cite book|first=Klaus K.|last=Klostermaier|editor-first1=J. Wentzel Vrede|editor-last1=van Huyssteen|editor-first2=Nancy R.|editor-last2=Howell|editor-first3=Niels Henrik|editor-last3=Gregersen|editor-first4=Wesley J.|editor-last4=Wildman|editor-first5=Ian|editor-last5=Barbour|editor-first6=Ryan|editor-last6=Valentine|year=2003|chapter=Hinduism, History of Science and Religion|chapter-url=https://archive.org/details/encyclopediaofscienceandreligionwentzelvanhuyssteennielshenrikgregersennancyr.ho/page/405/mode/1up|title=Encyclopedia of Science and Religion|url=https://archive.org/details/encyclopediaofscienceandreligionwentzelvanhuyssteennielshenrikgregersennancyr.ho|publisher=Thomson Gale|isbn=0028657047|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofscienceandreligionwentzelvanhuyssteennielshenrikgregersennancyr.ho/page/405/mode/1up 405]}} }}</ref> ভাৰতীয় ধৰ্মসমূহত সত্যক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সদগুণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহৰ চিন্তা, কথা আৰু কাম বাস্তৱৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱা।<ref name="knt">{{cite book|first=Kedar Nath|last=Tiwari|year=1998|chapter=Virtues and Duties in Indian Ethics|title=Classical Indian Ethical Thought|url=https://archive.org/details/nhAt_classical-indian-ethical-thought-kedar-nath-tiwari_202012|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-8120816077|page=[https://archive.org/details/nhAt_classical-indian-ethical-thought-kedar-nath-tiwari_202012/page/87/mode/1up 87]}}</ref> [[যোগ]] দৰ্শনত, বিশেষকৈ পতঞ্জলিৰ যোগ-সূত্ৰত, সত্য হৈছে পাঁচটা [[যম]]ৰ অন‍্যতম। এই যমসমূহে সত্যবাদিতা গঢ়ি তুলিবলৈ আৰু কথা আৰু আচৰণৰ জৰিয়তে বাস্তৱৰ বিকৃতি ৰোধ কৰিবলৈ নৈতিক নিয়ম হিচাপে কাম কৰে।<ref name="grg">{{cite book|editor-first=Ganga Ram|editor-last=Garg|title=Encyclopaedia of the Hindu World|date=1992 |volume=3|isbn=8170223733|page=733|publisher=Concept Publishing Company }}</ref> জৈন ধৰ্মত সত্য পাঁচটা মহাব্ৰত]]ৰ ভিতৰত অন‍্যতম। ==ব্যুৎপত্তি আৰু অৰ্থ== {{See also|সত্ত্ব}} সত্য শব্দটোৰ সৈতে কেইবাটাও ভিন্ন ইন্দো-ইউৰোপীয় ভাষাৰ সমোৎপন্ন শব্দৰ সম্পৰ্ক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজীৰ "sooth" আৰু "sin", ৰাছিয়ান ভাষাৰ "suť" ("суть"), ডেনিছ ভাষাৰ "sand" (সত্যবাদী), ছুইডিছ ভাষাৰ "sann" আৰু অৱেস্তীয় ভাষাৰ "haithya" আদি উল্লেখযোগ্য। অৱেস্তীয় ভাষা [[জৰথুষ্ট্ৰবাদ]]ৰ ধৰ্মীয় ভাষা।<ref>{{multiref2 |1={{cite journal | title=Prudentia, Volumes 11–13 | editor=Dept. of Classics and Ancient History, University of Auckland | year= 1979 | publisher=University of Auckland Bindery | page=[https://books.google.com/books?id=S70RAQAAMAAJ 96] | quote=The semantic connection may therefore be compared with the Sanskrit term for the 'moral law', dharma (cognate with Latin firmus) and 'truth' satya (cognate with English 'sooth' and Greek with its well known significance in Plato's thought...}}{{Verify source|reason=need to source this to a particular article/author|date=September 2023}} |2={{cite book | title= Essays on Being | first= Charles H. |last=Kahn | year=2009 |author-link=Charles H. Kahn| publisher= Oxford University Press | isbn= 978-0191560064 | page= [https://books.google.com/books?id=DxE6zOaaGyIC&pg=PA23 23] | quote= A derivative of this participle still serves as the normal word for 'true' and 'truth' in languages so far apart as Danish sand and sandhed) and Hindi (sac, satya). In English we have a cognate form of this old Indo-European participle of 'to be' in 'sooth', 'soothsayer'.}} |3={{cite book | chapter=The rime of the Book of the Dove|first=James R.|last=Russell|title=From Daēnā to Dîn | editor-first1=Christine|editor-last1=Allison|editor-first2=Anke|editor-last2=Joisten-Pruschke|editor-first3=Antje|editor-last3=Wendtland| year= 2009 | publisher= Otto Harrassowitz Verlag | isbn= 978-3447059176 | page= [https://books.google.com/books?id=VKS_C45BSOAC&pg=PA186 186]f105 | quote= Av. haiθya-, from the verb 'to be'—truth in the sense of 'the way things actually are'—corresponds to its cognates, Skt. ''satyá-'', Rus. ''istina''.}} }}</ref> [[বেদ]] আৰু পৰৱৰ্তী সূত্ৰসমূহত সত্য শব্দটোৰ অৰ্থ সত্যবাদিতাৰ সৈতে জড়িত এটা নৈতিক ধাৰণালৈ বিকশিত হয়।<ref name="knt" /><ref>{{cite journal |last=Dhand |first=A. |year=2002 |title=The dharma of ethics, the ethics of dharma: Quizzing the ideals of Hinduism |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-religious-ethics_fall-2002_30_3/page/347 |journal=Journal of Religious Ethics |volume=30 |pages=347–372 |doi=10.1111/1467-9795.00113 |number=3}}</ref> ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহৰ মন, কথা আৰু কামত বাস্তৱৰ সৈতে সত্য আৰু সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হৈ থকা।<ref name="knt" /> ==সৎ== '''সৎ''' ({{langx|sa|[[wikt:सत्#Noun_2|सत्]]}}) বহুতো সংস্কৃত শব্দ আৰু ধাৰণাৰ মূল। ইয়াৰ ভিতৰত সত্ত্ব ("বিশুদ্ধ, সত্যবাদী") আৰু সত্য ("সঁচা") উল্লেখযোগ্য। [[সংস্কৃত]]ৰ সৎ মূলটোৰ কেইবাটাও অৰ্থ বা অনুবাদ আছে:<ref name=MMW>{{cite book|first=Monier|last=Monier-Williams|title=A Sanskrit-English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages|url=https://archive.org/details/1872sanskriten00moniuoft|publisher=Clarendon Press|location=Oxford|year=1872|pages=[https://archive.org/details/1872sanskriten00moniuoft/page/1052/mode/1up 1052]–1054}} </ref><ref>{{cite book | last=Ishwaran | first=Karigoudar | title=Ascetic Culture: Renunciation and Worldly Engagement | url=https://archive.org/details/asceticculturere0000unse | publisher=Brill | publication-place=Leiden | date=1999 | isbn=978-90-04-11412-8 | pages=[https://archive.org/details/asceticculturere0000unse/page/143 143]–144}}</ref> # "পৰম বাস্তৱতা" # "[[তথ্য]]" # "[[ব্ৰহ্ম]]" (ব্ৰাহ্মণৰ সৈতে একে নহয়) # "যি সলনি নহয়" # "য'ত কোনো বিকৃতি নাই" # "যি সময়, স্থান আৰু ব্যক্তিৰ পাৰ্থক্যৰ ঊৰ্ধ্বত" # "যি নিজৰ স্থায়িত্বৰ সৈতে সমগ্ৰ বিশ্বত ব্যাপ্ত হৈ আছে" প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত সৎ এটা সাধাৰণ উপসৰ্গ। ইয়াৰদ্বাৰা ভাল, সত্য, প্ৰকৃত, গুণসম্পন্ন, অস্তিত্বশীল, সংঘটিত, বাস্তৱ, বিদ্যমান, স্থায়ী বা মৌলিক কথাক বুজোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, সত্-শাস্ত্ৰৰ অৰ্থ সত্য মতবাদ আৰু সত্-ৱানৰ অৰ্থ সত্যৰ প্ৰতি সমৰ্পিত ব্যক্তি।<ref name=AAM>{{cite book | last=Macdonell | first=Arthur Anthony | author-link=Arthur Anthony Macdonell | title=A Practical Sanskrit Dictionary with Transliteration, Accentuation, and Etymological Analysis Throughout | url=https://archive.org/details/mlbd.practicalsanskri0000macd_y6e8 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | date=2004 | isbn=978-81-208-2000-5}}</ref>{{rp|329–331}}<ref name=MMW/> প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত সৎৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঠিত যৌগিক শব্দসমূহে "সৰ্বজনীন আত্মা, সৰ্বজনীন নীতি, অস্তিত্ব, জগতৰ আত্মা, [[ব্ৰহ্ম]]" আদি অৰ্থ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite journal|last=Chaudhuri|first=H.|year=1954|title=The Concept of Brahman in Hindu Philosophy|url=https://archive.org/details/sim_philosophy-east-and-west_1954-04_4_1/page/47|journal=Philosophy East and West|volume=4|number=1|pages=47–66|doi=10.2307/1396951 |jstor=1396951 }}</ref><ref name=aandb>{{cite book | first1=Sri|last1= Aurobindo|first2=Arabinda|last2=Basu| chapter=The Sadhana of Plotinus |editor-last=Gregorios | editor-first=Paulos | title=Neoplatonism and Indian Philosophy | publisher=SUNY Press | publication-place=Albany, N.Y. | year=2002 | isbn=978-0-7914-5274-5 | pages=153–156}}</ref> সৎৰ বিপৰীত ৰূপ অসৎ। ইয়াৰ অৰ্থ ভ্ৰম, বিকৃত, অসত্য, ভুল, অবৈধ আৰু মিছা ক্ষণস্থায়ী ধাৰণা।{{r|AAM|page=34}}{{r|MMW}} সৎ আৰু অসৎৰ ধাৰণা পৱমান মন্ত্ৰত বিখ্যাতভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। এই মন্ত্ৰ বৃহদাৰণ্যক উপনিষদত পোৱা যায় (১.৩.২৮): {{Verse translation|lang=sa-Latn|Asato mā sad gamaya tamaso mā jyotir gamaya mṛtyor mā amṛtam gamaya|মোক অসত্যৰপৰা সত্যলৈ লৈ যোৱা অন্ধকাৰৰপৰা পোহৰলৈ লৈ যোৱা মৃত্যুৰপৰা অমৰতালৈ লৈ যোৱা}} সৎ হৈছে [[ব্ৰহ্ম]]ৰ তিনিটা বৈশিষ্ট্যৰ ভিতৰত এটা। ইয়াক সৎ-চিত্-আনন্দ ধাৰণাত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।<ref name=aandb/> সৎ, "সত্য", আৰু ব্ৰহ্ম, পৰম বাস্তৱতাৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক হিন্দু ব্ৰহ্মাণ্ডতত্ত্বতো প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াত সত্যলোক, যি হিন্দু ব্ৰহ্মাণ্ডতত্ত্বৰ সৰ্বোচ্চ স্বৰ্গ, ব্ৰহ্মৰ বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। ==হিন্দু ধৰ্ম== {{Hinduism}} {{Main|হিন্দু ধৰ্ম}} ===বৈদিক সাহিত্য=== {{Main|ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম}} সত্য [[বেদ]]ৰ এটা কেন্দ্ৰীয় বিষয়। ইয়াক ঋতৰ সৈতে সমতুল্য আৰু ইয়াৰ বাবে অপৰিহাৰ্য বুলি গণ্য কৰা হয়। ঋতৰ অৰ্থ হৈছে সঠিকভাৱে সংযুক্ত হোৱা, শৃংখলা, নিয়ম, প্ৰকৃতি, ভৰসাম্য আৰু সামঞ্জস্য।<ref name=rohin>{{cite book | last=Hindery | first=Roderick | title=Comparative ethics in Hindu and Buddhist traditions | publisher=Motilal Banarsidass | publication-place=Delhi | year=1996 | isbn=978-81-208-0866-9 | pages=51–55}}</ref><ref>{{cite book | title=Sourcebook of the world's religions: an interfaith guide to religion and spirituality | url=https://archive.org/details/sourcebookofworl00beve | publisher=New World Library | publication-place=Novato, Calif. | year=2000 | isbn=978-1-57731-121-8 | pages=[https://archive.org/details/sourcebookofworl00beve/page/52 52]–55}}</ref> বেদত ঋত সত্যৰপৰা উদ্ভৱ হয়। ই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ইয়াৰ ভিতৰৰ সকলো বস্তুৰ কাৰ্য নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সম্ভৱ কৰে।<ref name=bahold>{{cite book | first=Barbara |last=Holdrege|chapter=Dharma | editor-last1=Mittal | editor-first1=Sushil | editor-last2=Thursby | editor-first2=Gene R. | title=The Hindu world | publisher=Routledge | publication-place=New York | year=2004 | isbn=0-415-21527-7 | page=215}}</ref> সত্যক অপৰিহাৰ্য বুলি গণ্য কৰা হয়। সত্য অবিহনে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু বাস্তৱতা ভাঙি পৰিব আৰু ই কাম কৰিব নোৱাৰিব।<ref name=bahold/> [[ঋগ্বেদ]]ত ঋত আৰু সত্যক অনৃত আৰু অসত্যৰ বিপৰীত হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।<ref name=rohin/> সত্য আৰু সত্যবাদিতাক দেৱতাৰ প্ৰতি সন্মানৰ এটা ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে অসত্যক পাপৰ ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ঋগ্বেদৰ ১, ৪, ৬, ৭, ৯ আৰু ১০ নম্বৰ মণ্ডলত সত্যৰ ভিতৰত বাস্তৱ, সঁচা আৰু ঋতৰ প্ৰতি সন্মানজনক কাম আৰু কথাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name=atdn>{{cite book|author-link=Antonio T. de Nicolás|first=Antonio T.|last=de Nicolás|year=2003|title=Meditations Through the Rig Veda|isbn=978-0595269259|pages=162–164|publisher=iUniverse }}</ref> বেদত সত্যই বৰ্তমান, ভৱিষ্যৎ আৰু অতীতৰ পৰিস্থিতিকো সামৰি লয়। ঋগ্বেদত সত্য হৈছে সৎৰ জগতত কাম কৰাৰ এক পদ্ধতি। ইয়াত সত্যক গঢ়িব, সৃষ্টি কৰিব বা প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলগীয়া বস্তু হিচাপে দেখা হয়।<ref name=atdn/> ===উপনিষদ=== বিভিন্ন [[উপনিষদ]]ত সত্যৰ বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত বৃহদাৰণ্যক উপনিষদ উল্লেখযোগ্য। ইয়াত সত্যক [[ব্ৰহ্ম]] লাভৰ উপায় আৰু ব্ৰহ্ম অৰ্থাৎ অস্তিত্ব বা প্ৰকৃত আত্মা হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|url=https://archive.org/stream/Brihadaranyaka.Upanishad.Shankara.Bhashya.by.Swami.Madhavananda|title= Brihadaranyaka Upanishad|translator-first=Swami|translator-last=Madhavananda|publisher=Advaita Ashrama|year=1950|edition=third|at=[https://archive.org/details/Brihadaranyaka.Upanishad.Shankara.Bhashya.by.Swami.Madhavananda/page/823/mode/1up Section V]}}</ref><ref name=chjo/> বৃহদাৰণ্যক উপনিষদৰ ১.৪.১৪ নম্বৰ মন্ত্ৰত সত্যক [[ধৰ্ম]] অৰ্থাৎ নৈতিকতা, নীতি আৰু ন্যায়ৰ সৈতে সমতুল্য কৰা হৈছে।<ref name=paulh/> {{quote|ধৰ্মতকৈ উচ্চ একোৱেই নাই। ধৰ্মৰদ্বাৰা দুৰ্বলে সবলক পৰাভূত কৰে। সঁচাকৈয়ে সেই ধৰ্মেই সত্য। সেয়ে যেতিয়া কোনো ব্যক্তিয়ে সত্য কথা কয়, তেতিয়া কোৱা হয়, "তেওঁ ধৰ্মৰ কথা কৈছে"; আৰু যেতিয়া তেওঁ ধৰ্মৰ কথা কয়, তেতিয়া কোৱা হয়, "তেওঁ সত্য কথা কৈছে!" কাৰণ দুয়োটা একে। |বৃহদাৰণ্যক উপনিষদ|I.4.xiv<ref name=chjo>{{cite book|author-link=Charles Johnston (Theosophist)|first=Charles|last=Johnston|title=The Mukhya Upanishads: Books of Hidden Wisdom|date=23 October 2014 |publisher=Kshetra|isbn=978-1495946530|page=481}} For discussion on Satya and Brahman pp. 491–505, 561–575.</ref><ref name=paulh>{{cite journal|first=Paul|last=Horsch|translator-first=Jarrod|translator-last=Whitaker|title=From Creation Myth to World Law: The early history of Dharma|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-indian-philosophy_2004-12_32_5-6/page/423|journal=Journal of Indian Philosophy|volume=32|pages=423–448|year=2004|issue=5–6 |doi=10.1007/s10781-004-8628-3 |s2cid=170190727 }}</ref>}} তৈত্তিৰীয় উপনিষদৰ ১১.১১ নম্বৰ মন্ত্ৰত কোৱা হৈছে, "সত্য কথা কোৱা আৰু ধৰ্ম অনুসৰি আচৰণ কৰা।" <ref>{{cite web|title=taittirIya upanishad|quote=सत्यं वद। धर्मं चर, ''satyam vada dharmam cara''|url=https://sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/taitaccent.html|website=Sanskrit Documents}}</ref><ref name=paulh/> উপনিষদসমূহৰ মন্ত্ৰসমূহত সত্যক শেষত সদায় বিজয়ী হোৱা বুলি দেখুওৱা হৈছে। মুণ্ডক উপনিষদৰ তৃতীয় খণ্ডৰ প্ৰথম অধ্যায়ত কোৱা হৈছে:<ref name=eeas>{{cite book|first=E.|last=Easwaran|year=2007|title=The Upanishads|isbn=978-1586380212|page=181|publisher=Nilgiri Press }}</ref> {{Quote| <poem> '''सत्य'''मेव जयते नानृतं<ref>[https://sa.wikisource.org/wiki/मुण्डकोपनिषद् Mundaka Upanishad (Sanskrit)] Wikisource</ref> অনুবাদ ১: '''সত্যই''' একমাত্ৰ জয়ী হয়, অসত্য নহয়।<ref>{{cite journal | last1=Ananthamurthy | first1=U.R. | last2=Mehta | first2=Suketu | last3=Ananthamurthy | first3=Sharath | title=Compassionate Space | journal=India International Centre Quarterly | publisher=India International Centre | volume=35 | issue=2 | year=2008 | issn=0376-9771 | jstor=23006353 | pages=18–23 | url=http://www.jstor.org/stable/23006353 | access-date=7 September 2023}}</ref> অনুবাদ ২: '''সত্যই''' শেষত জয়ী হয়, অসত্য নহয়।<ref>{{cite book|first=Brij|last=Lal|title=A Vision for Change: Speeches and Writings of A.D. Patel 1929–1969|date=2011 |publisher=Australian National University Press|isbn=978-1921862328|page=xxi}}</ref> অনুবাদ ৩: '''সত্যই''' জয়ী হয়, অসত্য নহয়।<ref>{{cite book|translator-link=Max Muller|translator-first=F. Max|translator-last=Müller|editor-link=Max Muller|editor-first=F. Max|editor-last=Müller|title=The Upanishads, Part 2|url=https://archive.org/stream/upanishads02ml|chapter=The Mundaka Upanishad|series=The Sacred Books of the East|volume=XV|year=1884|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|pages=[https://archive.org/details/upanishads02ml/page/38/mode/2up?view=theater 38–]40}}</ref> </poem> |মুণ্ডক উপনিষদ, ৩.১.৬<ref name=eeas/>}} [[অথৰ্ববেদ]]ৰ শাণ্ডিল্য উপনিষদৰ প্ৰথম অধ্যায়ত যোগৰ ব্যাখ্যাৰ অংশ হিচাপে দহটা সংযমক গুণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Patanjali states five restraints, rather than ten. The complete list of ten forbearances in Sandilya Upanishad are, in the order they are listed in original Upanishad manuscript: {{transliteration|sa|ahimsa}}, {{transliteration|sa|satya}}, {{transliteration|sa|asteya}}, {{transliteration|sa|brahmacharya}}, {{transliteration|sa|daya}}, {{transliteration|sa|arjava}}, {{transliteration|sa|kshama}}, {{transliteration|sa|dhrti}}, {{transliteration|sa|mitahara}}, and {{transliteration|sa|saucha}}</ref> ইয়াত সত্যক "নিজৰ মন, কথা বা শৰীৰৰ কামৰ জৰিয়তে জীৱসমূহৰ কল্যাণ সাধন কৰা সত্য কথা কোৱা" বুলি সংজ্ঞা দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book | last=Narayanaswami Aiyar | first=K. | title=Thirty minor Upanishads | publisher=V̇asanṭā Press | publication-place=Madras | year=1914 | oclc=23013613 | pages=173–174}}</ref> পল ডয়চেনৰ মতে, প্ৰধান উপনিষদসমূহত সত্যৰ দুটা অৰ্থ আছে। এটা হৈছে বাস্তৱৰ বিষয়ে অভিজ্ঞতাভিত্তিক সত্য আৰু আনটো হৈছে সৰ্বজনীন নীতি, অস্তিত্ব আৰু অপৰিৱৰ্তনীয়তাৰ বিষয়ে বিমূৰ্ত সত্য। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ আগতে ৰচিত প্ৰাচীন উপনিষদসমূহত সত্য বা সত্যম শব্দটোক দুটা বা তিনিটা অক্ষৰত ভাগ কৰি এই দুয়োটা ধাৰণা ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী উপনিষদসমূহত এই ধাৰণাসমূহ সত্য অৰ্থাৎ সত্যবাদিতা আৰু ব্ৰহ্ম অৰ্থাৎ অস্তিত্ব, প্ৰকৃত আত্মা আৰু চিৰন্তন সত্তাৰ ধাৰণালৈ বিকশিত হয়।<ref>{{cite book|first=Paul|last=Deussen|translator-first=A.S.|translator-last=Geden|url=https://archive.org/stream/philosophyupani00deusgoog|title=The Philosophy of the Upanishads|publisher=T&T Clark|location=Edinburgh|year=1908|pages=[https://archive.org/details/philosophyupani00deusgoog/page/n146/mode/2up?view=theater 128]–133}}</ref> ===মহাকাব্য=== [[মহাভাৰত]]ৰ ''শান্তি পৰ্ব''ত কোৱা হৈছে, "ধাৰ্মিক লোকসকলে ক্ষমা, সত্য, আন্তৰিকতা আৰু দয়াক সকলো গুণৰ ভিতৰত প্ৰধান বুলি গণ্য কৰে। সত্য বেদৰ সাৰ।"<ref>{{cite book|title=The Mahābhārata: Shanti parva|chapter=Mokshadharma parva|editor-first=Manmatha Nath|editor-last=Dutt|year=1903|at=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.134505/page/n369/mode/1up CCC.12]}}</ref> মহাকাব্যখনত বাৰে বাৰে সত্যক এটা মৌলিক গুণ হিচাপে গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। কাৰণ সকলো বস্তু আৰু সকলো মানুহ সত্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name=mnd344/> {{Verse translation|lang=sa|सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद विद्यते परम सत्येन विधृतं सर्वं सर्वं सत्ये परतिष्ठितम अपि पापकृतॊ रौद्राः सत्यं कृत्वा पृथक पृथक अद्रॊहम अविसंवादं परवर्तन्ते तदाश्रयाः ते चेन मिथॊ ऽधृतिं कुर्युर विनश्येयुर असंशयम|সত্য কথা কোৱা পুণ্যজনক। সত্যতকৈ উচ্চ একোৱেই নাই। সকলো সত্যৰদ্বাৰা ধাৰিত আৰু সকলো সত্যৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। আনকি পাপী আৰু হিংস্ৰ লোকেও ইজনে সিজনৰ মাজত সত্য মানি লয়, বিবাদৰ সকলো কাৰণ ত্যাগ কৰে আৰু সত্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি নিজৰ কামত আগবাঢ়ে। যদি তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰ সৈতে অসত্য আচৰণ কৰে, তেন্তে কোনো সন্দেহ নোহোৱাকৈ তেওঁলোক ধ্বংস হ'ব। |attr1=মহাভাৰত, অধ্যায় ২৫৯: শান্তি পৰ্ব<ref name=mnd344>{{cite book|chapter=Mokshadharma Parva|publisher=Pratapa Chandra Ray, Bharata Press|location=Calcutta|year=1891|title=The Mahabharata, Vanti Parva, Volume II|page=[https://archive.org/details/mahabharataofkri07royp/page/344/mode/1up?view=theater&q=ferocious 344]}}</ref>}} ===যোগ-সূত্ৰ=== পতঞ্জলিৰ যোগ-সূত্ৰত লিখা আছে, "যেতিয়া কোনো ব্যক্তি সত্য কথা কোৱাত দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া কৰ্মৰ ফল তেওঁৰ অধীন হয়।" <ref name="Sutra Number 2.36">{{cite book|author=Patanjali|chapter=Sutra Number 2.36|title=Yoga Sutras|date=September 2012 |translator-first=B.|translator-last=Ravikanth|isbn=978-0988251502|pages=140–150|publisher=Sanskrit Works }}</ref> যোগ-সূত্ৰত সত্য হৈছে পাঁচটা যম বা নৈতিক সংযমৰ এটা। আনকেইটা হৈছে অহিংসা, অৰ্থাৎ কোনো জীৱৰ প্ৰতি হিংসা বা আঘাত নকৰা; অস্তেয়, অৰ্থাৎ চুৰি নকৰা; ব্ৰহ্মচৰ্য, অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মচৰ্য পালন বা নিজৰ সংগীৰ প্ৰতি যৌন অসততা নকৰা; আৰু অপৰিগ্ৰহ, অৰ্থাৎ লোভ আৰু অতিশয় আকাংক্ষাৰপৰা আঁতৰি থকা। পতঞ্জলিৰ মতে সত্য হৈছে কাম, কথা আৰু চিন্তাত অসত্যৰপৰা আঁতৰি থকা।<ref name=grg/><ref>{{cite journal|first=Aadil|last=Palkhivala|url= https://www.yogajournal.com/article/teach/teaching-the-yamas-in-asana-class/|title=Teaching the Yamas in Asana Class|journal=Yoga Journal|date=August 28, 2007}}</ref> পতঞ্জলিৰ শিক্ষামতে কোনো ব্যক্তিয়ে সদায় সত্য বা সম্পূৰ্ণ সত্য নাজানিব পাৰে। কিন্তু তেওঁ জানিব পাৰে যে তেওঁ অসত্য, অতিৰঞ্জন, বিকৃতি, মিছা সৃষ্টি বা প্ৰতাৰণা কৰিছে নে নাই।<ref name="Sutra Number 2.36"/> পতঞ্জলিৰ যোগত সত্য হৈছে এনে অসত্যৰপৰা আঁতৰি থকাৰ গুণ। এইটো মৌনতা অৱলম্বন কৰি বা কোনো ধৰণৰ বিকৃতি নকৰাকৈ সত্য কথা কৈ পালন কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book|first=Edwin|last=Bryant|chapter=''Ahimsa'' in the Patanjali Yoga Tradition|editor-first=Steven|editor-last=Rosen|title=Food for the Soul: Vegetarianism and Yoga Traditions|url=https://archive.org/details/foodforsoulveget0000unse|date=19 April 2011 |publisher=Praeger|isbn=978-0313397035|pages=[https://archive.org/details/foodforsoulveget0000unse/page/33 33]–48}}</ref> ==জৈন ধৰ্ম== জৈন আগমত নিৰ্ধাৰণ কৰা সত্য হৈছে পাঁচটা মহাব্ৰতৰ ভিতৰত অন‍্যতম। মহাবীৰেও সত্যৰ শিক্ষা দিছিল।<ref>{{multiref2 |1={{cite book |last=Sangave |first=Vilas Adinath |author-link=Vilas Adinath Sangave |title=Aspects of Jaina religion |edition=5 |date=2006 |orig-year=1990 |publisher=[[Bharatiya Jnanpith]] |isbn=8126312734 |page=67}} |2={{citation |last=Shah|first=Umakant Premanand |title=Mahavira Jaina teacher |date=20 October 2023 |url=https://www.britannica.com/biography/Mahavira-Jaina-teacher |publisher=Encyclopædia Britannica}} }}</ref> জৈন ধৰ্ম অনুসৰি অসত্যৰ মূল কাৰণ হৈছে আসক্তি। সেয়ে অসত্যই হিংসা বা আঘাতৰ সৃষ্টি কৰে বুলি কোৱা হয়।<ref name=VKJain>{{cite book |first=Vijay K. |last=Jain |title=Acharya Amritchandra's Purushartha Siddhyupaya: Realization of the Pure Self, With Hindi and English Translation |url=https://books.google.com/books?id=4iyUu4Fc2-YC|url-access=limited |date=2012 |publisher=Vikalp Printers |isbn=978-8190363945 |quote={{PD-notice}} }}</ref>{{rp|66}} জৈন গ্ৰন্থ ''সৰ্বাৰ্থসিদ্ধি'' অনুসৰি, "জীৱৰ বাবে যি দুখ আৰু কষ্টৰ সৃষ্টি কৰে, সেয়া প্ৰকৃত তথ্যৰ সৈতে জড়িত হওক বা নহওক, প্ৰশংসনীয় নহয়।"<ref>{{citation |last=Jain |first=S.A. |title=Reality (English Translation of Srimat Pujyapadacharya's Sarvarthasiddhi) |year=1992 |orig-year=1960 |publisher=Jwalamalini Trust |url=https://archive.org/details/Reality_JMT |edition=Second |quote={{PD-notice}}|page=197}}</ref> জৈন গ্ৰন্থ ''পুৰুষাৰ্থসিদ্ধ্যুপায়'' অনুসৰি:{{r|VKJain|p=33}}{{quote|এই সকলোবোৰ উপ-বিভাগ (আঘাত বা হিংসা, অসত্য, চুৰি, ব্ৰহ্মচৰ্যহীনতা আৰু আসক্তি) আচলতে হিংসা হে, কাৰণ এইবোৰত লিপ্ত হ’লে আত্মাৰ পবিত্ৰ স্বৰূপ কলুষিত হয়। শিষ্যক বিভিন্ন উদাহৰণৰ জৰিয়তে বুজাই দিবলৈহে অসত্য আদিক সুকীয়াকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে।|পুৰুষাৰ্থসিদ্ধ্যুপায় (৪২)}} ==বৌদ্ধ ধৰ্ম== সত্য শব্দটো [[পালি]] ভাষাত সচ্চ বুলি কোৱা হয়। ইয়াক ইংৰাজীত "বাস্তৱতা" বা "সত্য" বুলি অনুবাদ কৰা হয়। [[চাৰি আৰ্য সত্য]]ৰ ক্ষেত্ৰত পালি শব্দটো সচ্চ, তথতা, অনন্যথতা আৰু [[ধৰ্ম|ধম্ম]] আদি ৰূপত লিখিব পাৰি। "চাৰি আৰ্য সত্য" হৈছে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সমগ্ৰ শিক্ষাৰ আটাইতকৈ সংক্ষিপ্ত সাৰাংশ।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2008-09-27 |title=Sacca, Saccā: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/sacca#:~:text=Images%20(photo%20gallery)-,In%20Buddhism,and%20of%20the%20Eightfold%20Path%20leading%20to%20the%20extinction%20of%20suffering.,-The%201st%20truth |access-date=2025-01-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Bauddha Darsana Lecture 6 Four Noble Truths |url=https://cec.nic.in/webpath/curriculum/Module/SANS/Paper07_Unit_II/6/content/downloads/script.pdf |journal=Consortium for Educational Communication |pages=2}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পালি ত্ৰিপিটকৰ সকলো বিস্তৃত মতবাদৰ ব্যতিক্ৰম নোহোৱাকৈ এই চাৰি সত্যৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্তি আছে। এই চাৰিটা সত্য হৈছে দুখৰ সত্য, দুখৰ উৎপত্তিৰ সত্য, দুখৰ নিৰোধৰ সত্য আৰু দুখৰ নিৰোধলৈ লৈ যোৱা আৰ্য অষ্টাংগিক মাৰ্গৰ সত্য।<ref>{{Cite web |title=four noble truths |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095831186 |access-date=2024-05-28 |website=Oxford Reference |language=en }}</ref> ==শিখ ধৰ্ম== {{Main|শিখ ধৰ্ম}} {{Quote| গুৰুমুখসকলে অসত্যক ভাল নাপায়। তেওঁলোকে সত্যত নিমগ্ন থাকে আৰু কেৱল সত্যক ভাল পায়। |গুৰুবাণী, স্তৱক ৩|<ref>{{SGGS page|1=23|2=938}}</ref>}} সৎ বা সত্যবাদিতা শিখ ধৰ্মৰ পাঁচটা গুণৰ ভিতৰত এটা। ==ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ মূলমন্ত্ৰ== {{see also|সত্যমেৱ জয়তে}} [[Image:Emblem of India.svg|thumb|x216px|right|[[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক]]]] [[ভাৰত]]ৰ গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ মূলমন্ত্ৰ হৈছে [[সত্যমেৱ জয়তে]]। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "সত্যই অকল জয়ী হয়।" ==লগতে চাওক== * {{annotated link |ধৰ্ম}} * {{annotated link |সত্য}} ==তথ্যসূত্ৰ== ===উদ্ধৃতি=== {{reflist|30em}} ===উৎস=== * {{citation |last=Sangave |first=Vilas Adinath |author-link=Vilas Adinath Sangave |title=Jain Community: A Social Survey |url={{Google books|FWdWrRGV_t8C|plainurl=yes}} |date=1980 |publisher=[[Popular Prakashan]] |location=Bombay |edition=2nd |isbn=978-0-317-12346-3 }} [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]] [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:শিখ ধৰ্ম]] 2p9t2mk9bhlpo6b7obrqjshc685cnkc 0 140058 647767 642182 2026-10-25T23:44:47Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647767 wikitext text/x-wiki [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ অন্যতম প্ৰধান ব্যক্তি [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামীসকলক<ref>{{cite book|title=The Times Illustrated History of the World|url=https://archive.org/details/timesillustrated00geof|quote=The hero of Indian independence from the British, and the greatest figure in decolonization, was Mahatma Gandhi|author=Geoffrey Parker|publisher=[[HarperCollins]]|year=1995|page=[https://archive.org/details/timesillustrated00geof/page/290 290]}}</ref> '''গান্ধীবাদী''' বুলি কোৱা হয়। গান্ধীৰ উত্তৰাধিকাৰৰ ভিতৰত তেওঁৰ আদৰ্শ ভাৰতৰ সপোনৰপৰা আৰম্ভ কৰি [[পৰিৱেশবাদ]], [[নাৰীবাদ|মহিলাৰ অধিকাৰ]], প্ৰাণীৰ অধিকাৰ, আধ্যাত্মিকতা, [[সত্য]], [[অহিংসা]], তপস্যা আদি বহুতো ধাৰণা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এইদৰে বিভিন্ন কৰ্মক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত গান্ধীবাদীসকলে তেওঁলোকৰ আদৰ্শসমূহ গান্ধীৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[ভাৰত ৰত্ন]] বঁটা বিজয়ীসকলৰ এক বুজনসংখ্যক লোক এনে ব্যক্তিসকলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০১২ চনৰ ''দ্য গ্ৰেটেষ্ট ইণ্ডিয়ান'' নামৰ এটা সমীক্ষাত জুৰীয়ে গান্ধীক ইয়াৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল কাৰণ "নেতৃত্ব, প্ৰভাৱ আৰু অৱদানৰ ক্ষেত্ৰত জাতিৰ পিতাৰ ওচৰ চাপিব পৰাটো কাৰো বাবেই অসম্ভৱ।" এই সমীক্ষাত শীৰ্ষ ২০জনৰ ভিতৰত ১০ জন পৰ্যন্ত ব্যক্তি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল যিসকল আছিল গান্ধীৰ অতি ঘনিষ্ঠ সহযোগী, শিষ্য, উত্তৰাধিকাৰী বা গান্ধীবাদী মতাদৰ্শৰ প্ৰৱক্তা।{{efn|[[দ্য গ্ৰেটেষ্ট ইণ্ডিয়ান]]-ৰ শীৰ্ষ ২০টা নামৰ ভিতৰত: * ঘনিষ্ঠ সহযোগী: [[বল্লভভাই পেটেল]], [[জৱাহৰলাল নেহৰু]], [[চক্ৰৱৰ্তী ৰাজাগোপালাচাৰী|চি ৰাজাগোপালাচাৰী]], [[বিনোৱা ভাৱে]], [[কমলাদেৱী চট্টোপাধ্যায়]] * শিষ্য: [[বাবা আমটে]], [[ইলা ভাট]], [[জয়প্ৰকাশ নাৰায়ণ]] * মতাদৰ্শৰ প্ৰৱক্তা: [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী]],<ref>{{cite web|last=CK|first=Faisal|title=From Vajpayee's founding speech to Modi's deeds, the BJP has deviated from its stated ideals|url=https://scroll.in/article/945590/from-vajpayees-founding-speech-to-modis-deeds-the-bjp-has-deviated-from-its-stated-ideals|access-date=2021-11-20|website=Scroll.in|date=10 December 2019 |quote="Vajpayee unequivocally declared that Gandhian Socialism was the foundational ideology of the newly launched party."}}</ref> [[ৰাম মনোহৰ লোহিয়া]]}} {| class="wikitable" |+<!-- ইয়াত সাধাৰণ প্ৰশংসকসকলক যোগ নকৰিব। তেনে লোক কোটি কোটি আছে। কেৱল সেইসকলকহে অন্তৰ্ভুক্ত কৰক যাৰ জীৱন বা মতাদৰ্শত গান্ধীবাদ প্ৰধান আছিল। বা মূলতঃ যিসকলক গান্ধীবাদী বুলি অভিহিত কৰিলে কোনো আপত্তি নাথাকিব। --> ! নাম ! টোকা |- |[[জৱাহৰলাল নেহৰু]] |গান্ধীয়ে তেওঁক নিজৰ ৰাজনৈতিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে মনোনীত কৰিছিল। |- |[[বল্লভভাই পেটেল]] |নেহৰুৰ সৈতে পেটেল আছিল গান্ধীৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ সহযোগী। |- |[[বিনোৱা ভাৱে]] |তেওঁক গান্ধীৰ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী বুলি গণ্য কৰা হয়। |- |[[নেলছন মেণ্ডেলা]] |[[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি। |- |ফ্ৰাঞ্চৱা বেৰু |[[ফ্ৰান্স]]ৰ ৰাজনীতিবিদ যিয়ে বিভিন্ন বিভাগৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। <ref>{{cite web|author=Politique |url=https://www.lepoint.fr/politique/bayrou-au-pays-de-gandhi-03-03-2011-1302137_20.php |title=Bayrou au pays de Gandhi|work=Le Point |date=2018-09-21 |accessdate=2023-01-01}}</ref> |- |[[মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰ]] |[[আমেৰিকা]]ৰ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ কৰ্মী। |- |[[হো চি মিন]] |[[ভিয়েটনাম]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পিতৃ।<ref>{{cite web|title=Ho Chi Minh: Remembering the King and the Saint|url=https://thewire.in/history/ho-chi-minh-vietnam|access-date=2021-11-20|website=The Wire}}</ref> |- |[[মৌলানা আজাদ]] |[[ভাৰত]]ৰ প্ৰথম শিক্ষামন্ত্ৰী। |- |[[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী]] |ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী। <ref>Official Visit of Prime Minister Atal Bihari Vajpayee to the United States, 13–14 September 2000, p. 98</ref> |- |[[নৰেন্দ্ৰ মোদী]] |ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। <ref>{{cite web| url=https://thewire.in/politics/narendra-modi-gandhi-lockdown |title=Where Narendra Modi's Gandhian 'Tapasya' Falls Short |publisher=Thewire.in |date=2020-05-26 |access-date=2023-01-01|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.oneindia.com/india/gandhian-values-are-becoming-increasingly-relevant-pm-modi-in-tamil-nadu-3486346.html|title=Gandhian values are becoming increasingly relevant: PM Modi in Tamil Nadu|work=OneIndia|date=11 November 2022|access-date=1 January 2023}}</ref> |- |[[আব্দুল গফৰ খান]] |তেওঁক "সীমান্ত গান্ধী" বুলিও কোৱা হয়। |- |[[সৰোজিনী নাইডু]] |স্বাধীন ভাৰতৰ সংযুক্ত প্ৰদেশৰ (ইউনাইটেড প্ৰভিন্স) প্ৰথম ৰাজ্যপাল। |- |টংগুতুৰী প্ৰকাশম |[[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী। |- |কে চন্দ্ৰশেখৰ ৰাও |[[তেলংগানা]]ৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী। |- |[[চক্ৰৱৰ্তী ৰাজাগোপালাচাৰী]] |ভাৰতৰ অন্তিম গভৰ্নৰ জেনেৰেল। |- |মাৰিয়া লাচেৰ্ডা ডে মৌৰা |[[ব্ৰাজিল]]ৰ সংস্কাৰক। |- |এৰিক এডামছ |[[নিউয়ৰ্ক]] চহৰৰ মেয়ৰ। |- |জৰ্জ জোচেফ |ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। |- |হাবিব বুৰগুইবা |তিউনিছিয়াৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী। |- |[[কৈলাস সত্যাৰ্থী]] |নোবেল শান্তি বঁটা বিজয়ী। |- |অশোক গেহলট |[[ৰাজস্থান]]ৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী। |- |শংকৰৰাও দেও |স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। |- |মেহদী বাজাৰগান |[[ৰুহোল্লাহ খোমেইনী]] আৰু মোৰ্তেজা মোতাহাৰীৰ সৈতে [[ইৰান]]ৰ বিপ্লৱৰ এগৰাকী অগ্ৰণী নেতা। |- |[[মীৰাবেন]] |স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যিয়ে গান্ধীক [[যীশু খ্ৰীষ্ট]]ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। |- |[[গোবিন্দ বল্লভ পন্ত]] |[[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী। |- |[[সুশীলা নায়াৰ]] |ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। |- |[[যমুনালাল বাজাজ]] |ভাৰতীয় উদ্যোগপতি। |- |শৰদ পাৱাৰ |[[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী।<ref>{{cite news|title=Gandhi's non-violence is the only way forward, says Sharad Pawar|newspaper=The Hindu |date=9 January 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/gandhis-non-violence-is-the-only-way-forward-says-pawar/article30526611.ece |last1=Deshpande |first1=Alok }}</ref> |- |[[দ্ৰৌপদী মুৰ্মু]] |ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি। |- |[[এম জি ৰামচন্দ্ৰন]] |তামিলনাডুৰ প্ৰ-প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰ জগতৰ প্ৰভাৱশালী অভিনেতা। |- |[[কে কামৰাজ]] |তামিলনাডুৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী। |- |[[দালাই লামা]] |তিব্বতী আধ্যাত্মিক নেতা। |- |[[আং চান চ্যু কি]] |[[ম্যানমাৰ]]ৰ গণতন্ত্ৰপন্থী নেত্ৰী। |- |চিচৰ চাভেজ |আমেৰিকাৰ নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী। |- |[[এলবাৰ্ট আইনষ্টাইন]] |বিশ্ববিশ্ৰুত পদাৰ্থ বিজ্ঞানী। |- |[[বাৰাক ওবামা]] |আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৪৪সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰপতি। |- |লুলা ডি চিলভা |ব্ৰাজিলৰ বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি। <ref>{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/dear-gandhi-brazilian-president-lula-touched-after-raj-ghat-visit-101694337096529-amp.html|title='Dear Gandhi': Brazilian President Lula 'touched' after Raj Ghat visit|work=[[Hindustan Times]]|date=September 10, 2023|access-date=September 28, 2026}}</ref> |} == লগতে চাওক == * [[গান্ধী এঘাৰটা ব্ৰত]] == টোকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী]] [[শ্ৰেণী:গান্ধীবাদী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] i74cui8d7jxka5z1d8kvs1u3c01182r 0 140076 647752 642317 2026-10-25T22:40:19Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647752 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |child = yes |l = Jade emperor |p = Yùhuáng |c = 玉皇 |poj = Gio̍k-hông |poj2 = Gio̍k-tè |c3 = 天公 |l3 = Heavenly grandfather |p3 = Tiāngōng |poj3 = Thiⁿ-kong |tl3 = Thinn-kong |c4 = 玉皇大帝 |l4 = August emperor of jade |p4 = Yùhuáng Dàdì |poj4 = Gio̍k-hông-tāi-tè }} '''জেড সম্ৰাট'''({{lang-en|Jade Emperor}}) বা য়ুডি (Yudi) হ’ল চীনদেশীয় পৌৰাণিক কাহিনী আৰু লোক-ধৰ্মৰ সংস্কৃতি অনুসৰি আদিম ভগৱানৰ অন্যতম এক প্ৰকাশ ৰূপ।<ref>{{Britannica | id=654388 | title=Yudi }}</ref> তাও ধৰ্মৰ তত্ত্ব (Taoist theology) অনুসৰি, তেওঁ হ’ল ‘য়ুয়ানশ্বি তিয়ানজুন’ৰ (Yuanshi Tianzun) সহযোগী, যি তাওৰ তিনিটা আদিম নিৰ্গমনৰ অন্যতম ‘থ্ৰী পিয়ৰ ৱানছ’ৰ (Three Pure Ones) এজন। অৱশ্যে, ইতিহাসত একাংশ তাওধৰ্মীয়ে তেওঁৰ পৰোপকাৰী গুণক লৈ সংশয় প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ স্বৰ্গ আৰু মৰ্ত্যত তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা অট্টালিকা তথা আন্তঃগাঁথনিসমূহক কেতিয়াবা প্ৰকৃতিৰ বহু নিয়ম বা তাওৰ (dao) পৰিপন্থী বা ব্যাঘাত জন্মোৱা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref> name=":0">{{Cite book |last=Forty |first=Jo |title=Mythology: A Visual Encyclopedia |url=https://archive.org/details/mythologyvisuale0000fort |publisher=Barnes & Noble Books |year=2004 |isbn=0-7607-5518-3 |location=London |pages=226}}</ref> চীনৰ বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানত (Buddhist cosmology) তেওঁক প্ৰায়ে শক্ৰ (Śakra / ইন্দ্ৰ) বুলি চিনাক্ত কৰা হয় আৰু চীনা পৌৰাণিক কাহিনীত তেওঁক য়ু দ্য গ্ৰেট (Yu the Great) বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>[https://books.google.com/books?id=GgpkAwAAQBAJ A Simple Approach To Taoism]</ref> জেড সম্ৰাটক বহুতো নামেৰে জনা যায়, যাৰ ভিতৰত আছে ‘য়ু’ (Yu); স্বৰ্গীয় ককাদেউতা বা ‘তিয়ানগং’ (Heavenly Grandfather / Tiāngōng), যাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ আছিল "স্বৰ্গীয় জমিদাৰ/ডিউক" (আৰু যিটো সাধাৰণ লোকসকলে ব্যৱহাৰ কৰে); জেড প্ৰভু (Jade Lord); সৰ্বোচ্চ সম্ৰাট (Highest Emperor); আৰু জেডৰ মহান সম্ৰাট (Great Emperor of Jade / Yu Huang Shangdi বা Yu Huang Dadi)।<ref>{{langx|zh|玉皇大帝|translit=Yu Huang Dadi|label=none}}</ref> ==চীনা পৌৰাণিক কাহিনী== চীনা পৌৰাণিক কাহিনীত জেন সম্ৰাটক (Jade Emperor) লৈ বহুতো কাহিনী আছে। তেওঁক হোৱাইট লোটচ চ’চাইটিছ (White Lotus Societies) বা শ্বেত পদ্ম সমাজসমূহৰ মাজত এটা পৰম্পৰাগত চৰিত্ৰ হিচাপেও গণ্য কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web|date=15 August 2021|title=Daoism Series 41: The Jade Emperor|url=https://purplecloudinstitute.com/daoism-series-41-the-jade-emperor/|access-date=16 August 2021|website=Purple Cloud|language=en-AU}}</ref> ===উৎপত্তি=== কোৱা হয় যে জেন সম্ৰাট মূলত 'পিউৰ ফেলিচিটি এণ্ড মেজ্যেষ্ঠিক হেভেনলী লাইটচ এণ্ড অৰ্নামেণ্টচ' (Pure Felicity and Majestic Heavenly Lights and Ornaments) ৰাজ্যৰ যুৱৰাজ আছিল। জন্মৰ সময়ত তেওঁৰ শৰীৰৰপৰা এটা আচৰিত পোহৰ নিৰ্গত হৈছিল যিয়ে সমগ্ৰ ৰাজ্যখন আলোকিত কৰি তুলিছিল। সৰুতে তেওঁ দয়ালু, বুদ্ধিমান আৰু জ্ঞানী আছিল। তেওঁ সমগ্ৰ শৈশৱকাল অভাৱী লোকসকলক (দুখীয়া আৰু কষ্টত থকা, নিঃসংগ আৰু অকলশৰীয়া, ভোকাতুৰ আৰু বিশেষভাৱে সক্ষম লোক) সহায় কৰাত উৎসৰ্গা কৰিছিল। তদুপৰি, তেওঁ মানুহ আৰু জীৱ-জন্তু উভয়ৰে প্ৰতি সন্মান আৰু দয়া প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ নিশ্চিত কৰিছিল যে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ প্ৰতিগ্ৰাকী ব্যক্তিয়েই শান্তি আৰু সন্তুষ্টি লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত, তেওঁ মন্ত্ৰীসকলক জনালে যে তেওঁ 'ব্ৰাইট এণ্ড ফ্ৰেগ্ৰেণ্ট ক্লিফ' (Bright and Fragrant Cliff) ত তাও (Tao) সাধনা কৰিবলৈ ইচ্ছুক। ১,৭৫,০১,৭৫০টা কল্প (eon), যাৰ প্ৰতিটো কল্প ১২৯,৬০০ বছৰৰ (৩৬০২ বছৰ) সমতুল্য আছিল, তাৰ পিছত তেওঁ সোণালী অমৰত্ব (Golden Immortality) লাভ কৰে। আন এশ নিযুত (১০০ মিলিয়ন) বছৰ সাধনা কৰাৰ পাছত অৱশেষত তেওঁ জেন সম্ৰাট হৈ পৰে। (প্ৰদত্ত পৰিসংখ্যা অনুসৰি, জেন সম্ৰাট হোৱাৰ পূৰ্বৰ এই সময়ছোৱা সৰ্বমুঠ প্ৰায় ৩২৭,০০০,০০০,৩২৭,০০০,০০০ বছৰ আছিল। ) ===সৃষ্টি=== চীনা সৃষ্টিৰ আখ্যান (Chinese creation myth) অনুসৰি পৃথিৱীখনৰ আৰম্ভণি হৈছিল উজি (Wuji) (চীনা: 无极/無極, অৰ্থাৎ 'শূন্যতা') ৰে। জেন সম্ৰাট (Jade Emperor) দেৱ-দেৱীসকলৰ প্ৰধান আছিল, কিন্তু তেওঁ সৃষ্টিৰ বাবে দায়ী নাছিল।<ref>{{lang-zh|s=无极|t=無極|p=wújí}}</ref> *আন এক সৃষ্টিৰ আখ্যানত উল্লেখ আছে যে, জেন সম্ৰাটে বোকা মাটিৰে প্ৰথম মানুহ তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু সিহঁতক ৰ’দত টান হ’বলৈ এৰি দিছিল। কিন্তু বৰষুণে সেইবোৰৰ কিছুমান অৱয়ব বিকৃত কৰি পেলালে, যাৰ ফলত মানুহৰ মাজত বেমাৰ-আজাৰ আৰু শাৰীৰিক বিকৃতিৰ সৃষ্টি হ’ল। (আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় বিকল্প চীনা সৃষ্টিৰ আখ্যানটোত কোৱা হয় যে মানুহবোৰ এসময়ত পানগু (Pangu)-ৰ শৰীৰত থকা ওকণি বা এঙাৰহে আছিল। ) *আন এটা পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি, নুৱা (Nüwa)ই নিজৰ হাতেৰে হালধীয়া নদীৰ (Yellow River) বোকাৰে মানুহ তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁ হাতেৰে সজা সেই মানুহবোৰ পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ধনী লোক হৈ পৰিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আমনি পাই নিজৰ স্কাৰ্ফখন বোকাত জুবুৰিয়াই লৈ চাৰিওফালে জোকাৰি দিলে। স্কাৰ্ফখনৰপৰা সৰি পৰা বোকাবোৰেই পিছলৈ দুখীয়া মানুহ হৈ পৰিল। ===শিপিনী ছোৱালীজনী=== সমগ্ৰ এছিয়া মহাদেশতে অতি জনপ্ৰিয় আৰু বহুতো ভিন্ন সংস্কৰণ থকা আন এটা কাহিনী অনুসৰি, জেন সম্ৰাটৰ '''ঝিনু''' (Zhinü) (চীনা: 织女/織女, অৰ্থাৎ 'শিপিনী ছোৱালী') নামৰ এগৰাকী জীয়েক আছিল। তেওঁক সাধাৰণতে স্বৰ্গত ৰঙীন ডাৱৰ বোৱাৰ দায়িত্বত থকা বুলি দেখুওৱা হয়। কিছুমান সংস্কৰণত তেওঁক জেন সম্ৰাট আৰু পশ্চিমৰ ৰাণী মাতৃ (Queen Mother of the West)/স্বৰ্গীয় ৰাণী মাতৃৰ কন্যা 'শিপিনী দেৱী' হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে ৰূপালী নদীখন (যাক পশ্চিমীয়া দেশত ছায়াপথ (Milky Way) বুলি জনা যায়) বৈ উলিয়াইছিল, যাৰ পোহৰে স্বৰ্গ আৰু মৰ্ত্যক আলোকিত কৰে। আন কিছুমান সংস্কৰণত আকৌ তেওঁ জেন সম্ৰাটৰ বাবে কাম কৰা এগৰাকী দৰ্জী বা সীয়া-মেলা কৰা মহিলা আছিল।<ref>{{lang-zh|s=织女|t=織女|p=zhī nǚ}} or {{tlit|zh|Chih'nü}}; {{literal translation|weaver girl}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]][[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] av8b2d1o5jdvyol74i0zm4adcclxqyl 0 140077 647750 642779 2026-10-25T22:38:15Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647750 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | title = Pangu | pic = Pangu.jpg | piccap = Portrait of Pangu from ''[[Sancai Tuhui]]'' | picsize = 300 px | l = Ancient dome{{citation needed|date=December 2024}} | t = {{linktext|盤古}} | s = {{linktext|盘古}} | mi = {{IPAc-cmn|p|an|2|.|g|u|3}} | p = Pángǔ | poj = Phoân-kó͘ | w = P'an²-ku³ | j = pun⁴ gu² | mc = {{IPA|/buɑn kuo^X/}} | bpmf = ㄆㄤㄍㄨ }} '''পানগু'''({{lang-en|Pangu}})(চীনা: 盘古/盤古) হৈছে চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ। প্ৰধান চীনা সৃষ্টিৰ আখ্যান অনুসৰি তেওঁক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰথম জীৱিত সত্তা আৰু পৃথিৱীৰ স্ৰষ্টা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref> {{cite book |author1 = Kwang-Chih Chang |editor-last1 = Loewe |editor-first1 = Michael |editor-link1 = Michael Loewe |editor-last2 = Shaughnessy |editor-first2 = Edward L. |editor-link2 = Edward L. Shaughnessy |date = 13 March 1999 |chapter = China on the Eve of the Historical Period |title = The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221 BC |url = https://books.google.com/books?id=cHA7Ey0-pbEC |series = Cambridge histories online |publication-place = Cambridge |publisher = Cambridge University Press |page = 68 |isbn = 9780521470308 |access-date = 7 December 2024 |quote = [...] the other cosmogonic myths - the two versions of Pan Gu's creation and the story of the ten suns - could be at least as early as the time of the Three Dynasties, or, as I believe to be more likely, even earlier still, going well back into the Upper Palaeolithic period. }} </ref> <ref name="Wong 2007 11">{{Cite book |last=Wong |first=Eva |url=https://www.worldcat.org/title/123284916 |title=Tales of the dancing dragon: stories of the Tao |date=2007 |publisher=Shambhala; Distributed in the United States by Random House |isbn=978-1-59030-523-2 |edition=1st |location=Boston : [New York] |pages=11 |oclc=123284916}}</ref><ref name="Pangu">{{Cite web |title=Pangu |url=https://mythopedia.com/topics/pangu |access-date=2025-04-26 |website=Mythopedia |language=en}}</ref> পানগুৰ স্বৰ্গীয় ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰত সাতখন ধনৰ শিখৰ (Seven Treasures Peak) নামৰ পৰ্বত আছিল। সেই পৰ্বতত তেওঁ গুপ্ত নগৰৰ জেড টেৰেছ (Jade Terrace of the Mysterious City) নামৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। কিছু দূৰত জেড কুমাৰী (Jade Maiden) বাস কৰিছিল। পাংগুৱে তেওঁক এদিন অসীমত ঘূৰি ফুৰা অৱস্থাত দেখিছিল আৰু তেওঁক সাতখন ধনৰ শিখৰত আহি বাস কৰিবলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল। তেওঁলোকৰ মিলনৰ ফলত জন্ম হৈছিল — পূৰ্বৰ সম্ৰাট (Emperor of the East) পশ্চিমৰ সম্ৰাজ্ঞী (Empress of the West) আৰু স্বৰ্গীয় প্ৰভু (Celestial Lord) স্বৰ্গীয় প্ৰভুৱে পুনৰ পৃথিৱীৰ প্ৰভু (Terrestrial Lord) সৃষ্টি কৰিছিল, আৰু তাৰপৰা জন্ম হৈছিল মানৱৰ প্ৰভু (Lord of Humanity)। অন্য সংস্কৰণত কোৱা হয় যে পাংগুৰ কোনো সন্তান নাছিল; মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ শৰীৰেই সৰ্বপ্ৰকাৰ জীৱন আৰু প্ৰকৃতিৰ উপাদানত ৰূপান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Wong |first=Eva |url=https://www.worldcat.org/title/123284916 |title=Tales of the dancing dragon: stories of the Tao |date=2007 |publisher=Shambhala; Distributed in the United States by Random House |isbn=978-1-59030-523-2 |edition=1st |location=Boston : [New York] |pages=11–13 |oclc=123284916}}</ref> ==পানগুৰ পৌৰাণিক কাহিনী== * ব্ৰহ্মাণ্ডীয় কণী (The Cosmic Egg): আৰম্ভণিতে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড এখন বিশৃংখল আৰু নিৰাকাৰ কণীৰ ভিতৰত আবদ্ধ আছিল। পানগুৱে এই কণীটোৰ ভিতৰতে ১৮,০০০ বছৰ ধৰি টোপনি গৈছিল আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://news.cnr.cn/history/custom/201308/t20130802_513213171.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218114310/http://news.cnr.cn/history/custom/201308/t20130802_513213171.shtml |archive-date=2013-12-18 |script-title=zh:盘古探源：让你了解古老神秘的盘古 }}</ref> * ইন আৰু ইয়াং পৃথক্কৰণ (Separating Yin and Yang): সাৰ পোৱাৰ পিছত তেওঁ কণীটো ভাঙি পেলালে। কণীটোৰ পাতল আৰু বিশুদ্ধ অংশবোৰ ওপৰলৈ উৰি গৈ আকাশ (ইয়াং) হৈ পৰিল আৰু গধুৰ তথা অশুদ্ধ অংশবোৰ তললৈ বহি গৈ পৃথিৱী (ইন) গঠন কৰিলে।<ref>{{cite journal |first1=I. |last1=Robinet |first2=Paula A. |last2=Wissing |title=The Place and Meaning of the Notion of Taiji in Taoist Sources Prior to the Ming Dynasty |url=https://archive.org/details/sim_history-of-religions_1990-05_29_4/page/373 |journal=History of Religions |volume=29 |issue=4 |date=May 1990 |pages=373–411}}</ref> <ref> name=":0">{{Cite book |last=Dell |first=Christopher |title=Mythology: The Complete Guide to our Imagined Worlds |url=https://archive.org/details/mythologycomplet0000dell |publisher=[[Thames & Hudson]] |year=2012 |isbn=978-0-500-51615-7 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/mythologycomplet0000dell/page/90 90]}}</ref> * আকাশখন ধৰি ৰখা (Holding Up the Sky): আকাশ আৰু পৃথিৱী যাতে পুনৰ লগ লাগি নাযায়, তাৰ বাবে পানগুৱে দুয়োৰে মাজত থিয় হৈ আকাশখন ওপৰলৈ ঠেলি ধৰি ৰাখিলে। পৰৱৰ্তী ১৮,০০০ বছৰ ধৰি প্ৰতিদিনে আকাশখন দহ ফুট ওপৰলৈ গৈ থাকিল, পৃথিৱীখন দহ ফুট ডাঠ হ’ল আৰু পানগুও দহ ফুটকৈ ওখ হৈ গ’ল।<ref>{{Cite book |last=Wong |first=Eva |url=https://www.worldcat.org/title/123284916 |title=Tales of the dancing dragon: stories of the Tao |date=2007 |publisher=Shambhala; Distributed in the United States by Random House |isbn=978-1-59030-523-2 |edition=1st |location=Boston : [New York] |pages=11–13 |oclc=123284916}}</ref> * চৰম আত্মত্যাগ (The Ultimate Sacrifice): আকাশ আৰু পৃথিৱী স্থায়ী হোৱাৰ পিছত পানগুৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশ এই ভৌতিক পৃথিৱীখনলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল: ** তেওঁৰ উশাহ বতাহ, কুঁৱলী আৰু ডাৱৰ হৈ পৰিল। **তেওঁৰ মাত বা কণ্ঠস্বৰ মেঘৰ গৰ্জনলৈ পৰিণত হ’ল। **তেওঁৰ বাওঁ চকুটো সূৰ্য আৰু সোঁ চকুটো চন্দ্ৰ হ’ল। **তেওঁৰ তেজ নদী আৰু মহাসাগৰত পৰিণত হ’ল। **তেওঁৰ মাংস হ’ল পৃথিৱীৰ মাটি। **তেওঁৰ শৰীৰত থকা ওকণি আৰু পৰজীৱীবোৰ বতাহৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি মানুহ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Pan Gu {{!}} Myths & Versions {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Pan-Gu |access-date=2025-04-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]][[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 0bp9s466x8nqlcldy55h2ctem0zwpmr 0 140081 647798 642683 2026-10-26T00:28:10Z InternetArchiveBot 29706 Add 5 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647798 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title=Eight Immortals |pic=Detail of 瑤池仙劇圖 (Gathering of Immortals) Ming dynasty painting British Museum.jpg |piccap= ''ইয়াওচি (瑤池)ত আঠজন অমৰৰ সমাবেশ'' (瑤池仙劇圖),এইখন মিং বংশৰ শিল্পী ঝাং চং (Zhang Chong)ৰ দ্বাৰা অঙ্কিত এক প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰ, যি বৰ্তমান ব্ৰিটিছ মিউজিয়ামত সংৰক্ষিত আছে।) |picsize= |l=eight [[Xian (Taoism)|xian]] |c={{linktext|八仙}} |p=bā xiān |mi={{IPAc-cmn|b|a|1|.|x|ian|1}} |j=baat³ sin¹ |poj=pat-sian |w=Pa¹-hsien¹ |mc={{IPA|/pˠat̚ siᴇn/}} |oc-zz={{IPA|/*preːd sen/}} |mr=palseon |hangul=팔선 |hanja=八仙 |kanji=八仙 or 八僊 |hiragana=はっせん |romaji=hassen |qn=Bát Tiên |chuhan=八仙 or 八僊 }} '''আঠজন অমৰ ব্যক্তি'''({{lang-en|Eight Immortals}}) হ'ল চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এক কিংবদন্তিমূলক 'চিয়ান' (অমৰ ব্যক্তি) ৰ দল। প্ৰতিজন অমৰ ব্যক্তিৰে শক্তি একোটা পাত্ৰ বা আহিলালৈ স্থানান্তৰ কৰিব পাৰি, যিয়ে জীৱন দান কৰিব পাৰে বা অশুভ শক্তিক ধ্বংস কৰিব পাৰে। একেলগে এই আঠটা পাত্ৰক "গুপ্ত অষ্ট অমৰ" বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ সৰহভাগৰে জন্ম টাং ৰাজবংশ বা চং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল বুলি কোৱা হয়। তাওধৰ্মীসকলে তেওঁলোকক শ্ৰদ্ধা কৰে আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ চীনা সংস্কৃতিৰো তেওঁলোক এক জনপ্ৰিয় উপাদান। তেওঁলোক বোহাই সাগৰৰ পাঁচটা দ্বীপৰ এটা গোটত বাস কৰে বুলি কোৱা হয়, য'ত পেংলাই পৰ্বতও অন্তৰ্ভুক্ত আছে। অমৰ ব্যক্তিসকল হ'ল: * [[হে চিয়ানগু]] (He Xiangu): আধুনিক প্ৰেক্ষাপটত সাধাৰণতে তেওঁক এই গোটটোৰ একমাত্ৰ মহিলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়, যাক প্ৰায়ে হাতত পদুম ফুল লৈ থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়। * [[চ্যাও গুওজিউ]] (Cao Guojiu): অমৰ হোৱাৰ আগতে তেওঁ চং ৰাজবংশৰ এজন সম্ৰাটৰ আত্মীয় আছিল। * [[লি টিয়েগুৱাই]] (Li Tieguai): তেওঁক মানসিকভাৱে বিকাৰগ্ৰস্ত বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁ চিকিৎসা তথা ৰোগী আৰু অভাৱীসকলৰ দুখ-কষ্ট লাঘব কৰাৰ সৈতে জড়িত। তেওঁক তেওঁৰ লোৰ লাখুটি আৰু লাউৰ বটলৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Ho|first=Kwok Man|title=The Eight Immortals of Taoism: Legends and Fables of Popular Taoism|url=https://archive.org/details/eightimmortalsof0000unse|publisher=Penguin Books|others=Translated and edited by Joanne O'Brien|year=1990|isbn=9780452010703|location=New York|page=[https://archive.org/details/eightimmortalsof0000unse/page/n2 1]|ref={{harvid|Ho|O'Brien|1990}}}}</ref><ref> name="britannica">{{cite web|date=2008|title=Li T'ieh-kuai|url=http://search.eb.com/eb/article-9048083|access-date=26 October 2008|website=Encyclopædia Britannica Online|publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> * [[লান চাইহে]] (Lan Caihe): প্ৰথম অৱস্থাত মহিলা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল; পিছলৈ তেওঁৰ লিংগ পৰিচয় অস্পষ্ট হৈ পৰে, আৰু তেওঁক ফুল বিক্ৰেতা তথা মালীসকলৰ ৰক্ষক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref> name="NatGeo">National Geographic Society (U.S.). ''National Geographic Essential Visual History of World Mythology.'' National Geographic Books, 2008. Page 340.</ref><ref name="Perkins140">Dorothy Perkins. ''Encyclopedia of China: History and Culture.'' Page 140.</ref> <ref> name="GarrettDress">Valery M. Garrett. ''A Collector's Guide to Chinese Dress Accessories.'' Times Books International, 1997. Page 32.</ref> * [[লু ডংবিন]] (Lü Dongbin): এজন পণ্ডিত আৰু কবি, যাক আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ নেতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। * [[হান চিয়াংজি]] (Han Xiangzi): এজন বাঁহী বাদক শিল্পী। * [[ঝাং গুওলাও]] (Zhang Guolao): দীৰ্ঘায়ুৰ প্ৰতীক স্বৰূপ এগৰাকী 'ফেংচি' (যাদুকৰ বা তান্ত্ৰিক)। * [[ঝংলি কুয়ান]] (Zhongli Quan): মৃত্যু আৰু ৰূপ তথা সোণ সৃষ্টি কৰাৰ অলৌকিক শক্তিৰ সৈতে জড়িত, যাক প্ৰায়ে হাতত এখন বিচনী লৈ থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়। ১৯৭০ চনৰ পূৰ্বৰ সাহিত্যত তেওঁলোকক কেতিয়াবা "আঠজন জিন" (Eight Genies) বুলিও অনুবাদ কৰা হৈছিল। কিছুমান কাহিনীত তেওঁলোক আটাইকেইজনেই "আনন্দৰে মদত আসক্ত" আছিল, সেয়েহে তেওঁলোকক "মদ্যপায়ী আঠজন অমৰ ব্যক্তি" বুলিও কোৱা হৈছিল। ইউয়ান ৰাজবংশৰ সময়ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৰ্ণনা কৰা এই দলটো সম্ভৱতঃ হান বংশৰ 'হুয়ানানৰ আঠজন অমৰ পণ্ডিত'ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref> name=":0">{{Cite book |last=Storm |first=Rachel |title=Myths & Legends of India, Egypt, China & Japan |url=https://archive.org/details/mythslegendsofin0000stor |publisher=Lorenz Books |year=2011 |editor-last=Sudell |editor-first=Helen |edition=2nd |location=Wigston, Leicestershire |pages=[https://archive.org/details/mythslegendsofin0000stor/page/206 206]}}</ref> ==কলা-সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ== বিভিন্ন তাওবাদী অমৰ ব্যক্তি বা অমৰ পুৰুষসকলৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত ধৰ্মীয় বিশ্বাস বা পন্থা হান (Han dynasty) ৰাজবংশৰ সময়ৰে পৰা চলি আহিছে যদিও, জনপ্ৰিয় আৰু সুপৰিচিত এই ‘আঠজন অমৰ ব্যক্তি’ (Eight Immortals) সকলৰ প্ৰথম আৱিৰ্ভাৱ ঘটিছিল জিন ৰাজবংশৰ (Jin dynasty) সময়ত।<ref> name=":17">{{Cite book |last=Stark |first=Rodney |title=Discovering God: The Origins of the Great Religions and the Evolution of Belief |url=https://archive.org/details/discoveringgodor00star |publisher=[[HarperOne]] |year=2007 |isbn=978-0-06-117389-9 |edition=1st |location=New York |pages=[https://archive.org/details/discoveringgodor00star/page/409 409] |author-link=Rodney Stark}}</ref> ১২ শতিকা আৰু ১৩ শতিকাৰ ভিতৰত নিৰ্মিত জিন সমাধিৰ দেৱালৰ দেৱালচিত্ৰ (murals) আৰু ভাস্কৰ্যসমূহত আঠজন তাওবাদী অমৰ পুৰুষৰ এটা গোটক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। তাওবাদী লেখক আৰু শিল্পীসকলৰ এটা দল ‘কমপ্লিট ৰিয়েলিজেশ্যন’ (Quanshen) জনপ্ৰিয় হোৱাৰ পিছত "আঠজন অমৰ ব্যক্তি" শব্দটো বহুলভাৱে প্ৰচলিত হৈ পৰে। এই সময়ছোৱাৰ আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ আটাইতকয়ে বিখ্যাত কলাত্মক চিত্ৰণ হৈছে ৰুইচেঙৰ ইটানেল জয় টেম্পল (Yongle Gong)-ত থকা তেওঁলোকৰ এটা দেৱালচিত্ৰ।<ref>{{cite book |first=Stephen |last=Little |title=Taoism and the Arts of China |url=https://archive.org/details/taoismartsofchin0000litt |pages=[https://archive.org/details/taoismartsofchin0000litt/page/313 313], 319–334 |publisher=The Art Institute of Chicago |year=2000 |isbn=978-0520227842}}</ref> আঠজন অমৰ ব্যক্তিসকলক সমৃদ্ধি আৰু দীৰ্ঘায়ুৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়, সেয়েহে প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় কলাত তেওঁলোক এক জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল। চেলডন (celadon) ফুলদানীসমূহত তেওঁলোকৰ ছবি প্ৰায়ে সজোৱা হৈছিল। অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ মালিকানাধীন ভাস্কৰ্যসমূহতো তেওঁলোকৰ চিত্ৰণ অতি সাধাৰণ আছিল। আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ বহুতো ৰেচম পেইণ্টিং (silk paintings), দেৱালচিত্ৰ আৰু কাঠৰ ব্লক প্ৰিণ্ট আজিও পোৱা যায়। তেওঁলোকক প্ৰায়ে এটা গোটত একেলগে, অথবা কোনো বিশেষ অমৰ পুৰুষক অধিক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ এককভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক কালৰ আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ শিল্পকৰ্মৰ এটা আকৰ্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল যে তেওঁলোকৰ লগত প্ৰায়ে জেনেক বা কাঁচৰ (jade) দাসীসকলক দেখা যায়, যিসকলক সাধাৰণতে উচ্চ স্থানৰ দেৱ-দেৱীৰ সেৱক হিচাপে দেখুওৱা হয়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকৰ মহান আধ্যাত্মিক শক্তিক প্ৰদৰ্শন কৰা অন্যান্য ছবিও এই চিত্ৰণসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। মিং (Ming) আৰু চিং (Qing) ৰাজবংশৰ সময়ত, শিল্পকৰ্মসমূহত আঠজন অমৰ ব্যক্তিসকলক প্ৰায়ে অন্যান্য বিশিষ্ট আধ্যাত্মিক দেৱ-দেৱীৰ সৈতে সাঙুৰি লোৱা হৈছিল। তেওঁলোকৰ সৈতে ফু লু শ্বৌ বা তিনিটা তৰা (Fu Lu Shou/Three Stars - দীৰ্ঘায়ু, সমৃদ্ধি আৰু সৌভাগ্যৰ দেৱতা) একেলগে থকা বহুতো চিত্ৰ আছে। লগতে, ‘কুৱিন মাদাৰ অৱ দ্য ৱেষ্ট’ (Queen Mother of the West)-ৰ দৰে অন্যান্য দেৱীকো প্ৰায়ে আঠজন অমৰ ব্যক্তিসকলৰ সংগত দেখা যায় আৰু সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয় যে তেৱেই তেওঁলোকক অলৌকিক ক্ষমতাৰ বৰদান দিছিল। আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আৰু তেওঁলোকক লৈ সৃষ্টি কৰা শিল্পকৰ্ম কেৱল চিত্ৰকলা বা অন্যান্য দৃশ্যমান কলাতে সীমাবদ্ধ নহয়। লিখিত সাহিত্যতো তেওঁলোকৰ স্থান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। লেখক আৰু নাট্যকাৰসকলে আঠজন অমৰ ব্যক্তিক লৈ বহুতো গল্প আৰু নাটক ৰচনা কৰিছে। বহুবাৰ পুনৰ লিখন হোৱা আৰু কেইবাখনো নাটকলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা (যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাতখন ইউয়ান ৰাজবংশৰ মু ঝিয়ুয়ানে লিখিছিল) এটা বিখ্যাত কাহিনী হৈছে ‘দ্য য়েল্ল’-মিলেট ড্ৰিম’ (The Yellow-Millet Dream)। এই কাহিনীটোত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে কেনেকৈ ল্যু ডংবিন (Lü Dongbin)-এ ঝংলি কুয়ান (Zhongli Quan)-ক লগ পাইছিল আৰু অমৰত্বৰ পথত নিজৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। ==উপাসনা== ছুং ৰাজবংশৰ (Song Dynasty) সময়ত স্থাপিত, ছি’আন (Xi'an) চহৰৰ ‘এইট ইমৰ্টেলছ পেলেচ’ বা আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ প্ৰাসাদ (八仙宮)—যাক পূৰ্বতে ‘এইট ইমৰ্টেলছ নানাৰী’ (八仙庵) বুলি জনা গৈছিল—তাৰ ‘হল অৱ এইট ইমৰ্টেলছ’ (八仙殿) নামৰ প্ৰেক্ষাগৃহত এই অমৰ পুৰুষসকলক চিত্ৰিত কৰা মূৰ্তিৰ এক সংগ্ৰহ আছে। লোককথা অনুসৰি, এই প্ৰাসাদটো এটা প্ৰাচীন মদৰ দোকানৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু অঞ্চলটোক দৈৱিক বজ্ৰপাতৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Temple of the Eight Immortals {{!}} Xi'an, China {{!}} Attractions |url=https://www.lonelyplanet.com/china/shaanxi-shanxi/xian/attractions/temple-of-the-eight-immortals/a/poi-sig/475758/356065 |access-date=2025-07-05 |website=Lonely Planet}}</ref> চীন আৰু টাইৱান জুৰি তেওঁলোকৰ নামত উৎসৰ্গিত এনে বহুতো উপাসনাগ্ৰহ বা মন্দিৰ আছে। ছিংগাপুৰৰ ‘ছিয়ানগু মন্দিৰ’ (仙姑殿) এই গোটৰে অন্তৰ্ভুক্ত ‘অমৰ মহিলা হে’ (Immortal Lady He)-ৰ প্ৰতি ভক্তিৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে উৎসৰ্গিত। সামগ্ৰিকভাৱে চীন বা চীনা সংস্কৃতি প্ৰভাৱিত অঞ্চলসমূহত (Sinosphere) আঠজন অমৰ ব্যক্তিসকলক দেৱ-দেৱী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়, যদিও বেছিভাগ উপাসনা কৰা লোকে তেওঁলোকক ঠিক তেনে দৃষ্টিৰে নাচায়। তেওঁলোকক বেছিভাগেই লোক-নায়ক (folk heroes) আৰু সাধু বা সন্ত (saints) হিচাপেহে গণ্য কৰে। অৱশ্যে, চীনা লোক-ধৰ্মৰ কিছুমান শাখাৰ মানুহৰ বাবে এই অমৰ্বাসীসকলে প্ৰায়ে জীৱিত আৰু মৃতসকলৰ মাজৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে; কাৰণ তেওঁলোকৰ বিশ্বাস অনুসৰি সহায়ৰ প্ৰয়োজন হ’লেই মৃতকৰ আত্মাক ওচৰতে পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকৰ অস্তিত্বক ভূত বা প্ৰেতাত্মাৰ সৈতেও তুলনা কৰা হয়।<ref> name=":100">{{Cite book |title=World Religions: Eastern Traditions |url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto |publisher=[[Oxford University Press]] |others=Edited by Willard Gurdon Oxtoby |year=2002 |isbn=0-19-541521-3 |edition=2nd |location=Don Mills, Ontario |pages=[https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto/page/401 401] |oclc=46661540}}</ref> == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত চিত্ৰণ== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত এই অমৰ পুৰুষসকলক বহু ঠাইত চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য কিছুমান হ’ল: * জেকী চানৰ ‘ড্ৰাংকেন মাষ্টাৰ’ (Drunken Master) আৰু ‘ড্ৰাংকেন মাষ্টাৰ II’ বোলছবি দুখনত আঠটা ‘মাতাল’ চীনা যুদ্ধকলাৰ (martial arts) কৌশল দেখুওৱা হৈছে, যিবোৰ এই আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ পৰাই উৎপত্তি হোৱা বুলি কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত মূল চৰিত্ৰটোৱে ‘অমৰ মহিলা হে’ (Immortal Lady He)-ৰ কৌশলটো শিকিবলৈ বিচৰা নাছিল কাৰণ তেওঁ ইয়াক মহিলাসুলভ বুলি ভাবিছিল, কিন্তু শেষত তেওঁ ইয়াৰ নিজা এটা সংস্কৰণ তৈয়াৰ কৰি লয়। * ১৯৯৮-৯৯ চনৰ ছিংগাপুৰৰ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ‘লেজেণ্ড অৱ দ্য এইট ইমৰ্টেলছ’ (Legend of the Eight Immortals) আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল আৰু ইয়াক ‘দং ইউ জি’ (Dong You Ji) উপন্যাসৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। * ‘ফিয়েৰ ইফেক্ট ২’ (Fear Effect 2) ভিডিঅ’ গেমৰ কাহিনীভাগত আঠজন অমৰ ব্যক্তিয়ে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। * এণ্ডি ছেটোৰ গ্ৰাফিক্স উপন্যাস ধাৰাবাহিক ‘চেইণ্ট লেজেণ্ড’ (Saint Legend)-ত, বৌদ্ধ ধৰ্মক ধ্বংস কৰিবলৈ অহা দুষ্ট আত্মাবোৰৰ পৰা সুৰক্ষা দিবলৈ আঠজন অমৰ ব্যক্তিসকলৰ পুনৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটে। * ‘জেকী চান এডভেঞ্চাৰ্ছ’ (Jackie Chan Adventures) এনিমেটেড কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনতো আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ ভূমিকা আছিল। ইয়াত দেখুওৱা হৈছে যে এই অমৰ পুৰুষসকলে আঠজন দানৱ জাদুকৰক (Demon Sorcerers) পৰাস্ত কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ শক্তিক প্ৰতিধ্বনিত কৰা বস্তু ব্যৱহাৰ কৰি দানৱবোৰক পাতালপুৰীত বন্দী কৰি থৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে দানৱৰ কাৰাগাৰৰ দুৱাৰ খোলাৰ চাবি হিচাপে ‘পান-কু বক্স’ (Pan'ku box) সাজি উলিয়াইছিল। ধাৰাবাহিকখনৰ পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশ পায় যে দানৱবোৰক বন্দী কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বস্তুবোৰে দানৱবোৰৰ কিছু শক্তি (chi) শুহি লৈছিল আৰু সেইবাবেই এজন দানৱ ৰজাৰ পুত্ৰ ড্ৰাগোৱে নিজৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰিবলৈ সেই বস্তুবোৰ বিচাৰি ফুৰিছিল। * ‘দ্য ফৰ্বিডেন কিংডম’ (The Forbidden Kingdom) বোলছবিত জেকী চানে ‘লু ইয়ান’ (Lu Yan) নামৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছে, যিজন প্ৰকৃততে আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ এজন বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ছবিখনৰ বিশেষ বৈশিষ্ট ‘দ্য মাংকী কিং এণ্ড দ্য এইট ইমৰ্টেলছ’-ত পৰিচালকে এই কথা প্ৰকাশ কৰিছে। * ‘দ্য আইৰন ড্ৰুইড ক্ৰনিকলছ’ (The Iron Druid Chronicles) উপন্যাসত, নৰ্ছ দেৱতাসকলে কৰা অপৰাধৰ প্ৰতিশোধ স্বৰূপে থৰ (Thor)-ক হত্যা কৰিবলৈ আছগাৰ্ড (Asgard) অভিমুখে যাত্ৰা কৰা দলটোত ঝাং গুওলাও (Zhang Guolao) নামৰ অমৰ পুৰুষজনো চামিল হয়। থৰে এটা টেঙৰালি বুদ্ধিৰে তেওঁৰ গাধটোক হত্যা কৰাৰ বাবেই [[ঝাং গুওলাও]]ৰ মনত থৰৰ প্ৰতি ক্ষোভ আছিল। * মু ঝেংয়াঙৰ ২০২৬ চনৰ চলচ্চিত্ৰ ‘অল উইচেছ কাম ট্ৰু’ (All Wishes Come True) ‘আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ সাগৰ পাৰাপাৰ’ (The Eight Immortals Cross the Sea) কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত হ’ব। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] mry8xct78n48nhqjat8qbz0nefupfzz 0 140086 647817 642410 2026-10-26T00:46:45Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647817 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title=He Xiangu |pic=Album of 18 Daoist Paintings - 10.jpg |piccap=''তাওবাদী অমৰ হে চিয়ানগু'' — এইখন মিং বংশৰ (১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণি) শিল্পী ঝাং লু (張路)ৰ দ্বাৰা অঙ্কিত এক প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰ। |picsize=300px |c=何仙姑 |p=Hé Xiāngū |w=Ho Hsien-ku |j=Ho4 Sin1 Gu1 |y=Hòh Sīn Gū |altname=He Qiong |t2=何瓊 |s2=何琼 |p2=Hé Qióng |w2=Ho Ch'iung |j2=Ho4 King4 |y2=Hòh Kìhng }} '''হে ছিয়ানগু'''({{lang-en|He Xiangu}}), যাৰ প্ৰকৃত নাম আছিল '''হে ছিয়ং''' (He Qiong), হ’ল চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এক চৰিত্ৰ আৰু তাওবাদী দেৱকূলৰ ‘অষ্ট অমৰ্বাসী’ (Eight Immortals) সকলৰ অন্যতম। তেওঁক প্ৰায়ে আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ ভিতৰত একমাত্ৰ মহিলা হিচাপে গণ্য কৰা হয় (অৱশ্যে এই গোটৰে আন এজন অমৰ ব্যক্তি ‘লান ছাইহে’ৰ লিংগক লৈ কিছু অস্পষ্টতা আছে)। বিশ্বাস কৰা হয় যে হে ছিয়ানগু টাং ৰাজবংশৰ (Tang dynasty) সময়ৰ আছিল। তেওঁৰ জন্ম হুনানৰ য়ংঝৌ জিলাৰ লিংলিঙত অথবা গুয়াংডঙৰ গুয়াংঝৌ চহৰৰ জেংছেং জিলাত হৈছিল। কিছুমান আখ্যানত তেওঁক এজন দোকানদাৰৰ জীয়ৰী বুলিও চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref> name=":1002">{{Cite book |title=World Religions: Eastern Traditions |url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto |publisher=[[Oxford University Press]] |others=Edited by Willard Gurdon Oxtoby |year=2002 |isbn=0-19-541521-3 |edition=2nd |location=Don Mills, Ontario |pages=[https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto/page/401 401] |oclc=46661540}}</ref> == কিংবদন্তি == ‘ছিয়ান ফো ছি জং’ (Xian Fo Qi Zong) গ্ৰন্থৰ মতে, হে ছিয়ানগু গুয়াংডঙৰ জেংছেঙৰ বাসিন্দা '''হে টাই''' (He Tai) নামৰ এজন ব্যক্তিৰ কন্যা আছিল। জন্মৰ সময়ত তেওঁৰ মূৰৰ মাজভাগত ছডাল দীঘল চুলি আছিল। যেতিয়া তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ১৪ বা ১৫ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া এজন দৈৱিক পুৰুষে তেওঁৰ সপোনত দেখা দি অভ্ৰৰ গুড়ি (powdered mica) খাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, যাতে তেওঁৰ শৰীৰটো বায়ৱীয় (etherealised) হৈ পৰে আৰু তেওঁ অমৰত্ব লাভ কৰে। তেওঁ নিৰ্দেশ অনুসৰি কাম কৰিলে, আজীৱন কুমাৰী হৈ থকাৰ ব্ৰত ল’লে আৰু লাহে লাহে আহাৰ গ্ৰহণ কমাই দিলে (Bigu/grain avoidance)।<ref>''[[Liexian Zhuan]], ii, 32, 33''</ref> সম্ৰাজ্ঞী ৱু জেটিয়ানে (Wu Zetian) এবাৰ হে ছিয়ানগুক ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিয়াবলৈ এজন দূত প্ৰেৰণ কৰিছিল, কিন্তু ৰাজদৰবাৰলৈ যোৱাৰ বাটতে তেওঁ অন্তৰ্ধান হৈ পৰে। টাং ৰাজবংশৰ সম্ৰাট ঝংঝঙৰ ৰাজত্বকালৰ জিংলং যুগত (৭০৭–৭১০ খ্ৰীষ্টাব্দ) এদিন ভৰ দুপৰীয়া সকলোৰে চকুৰ সন্মুখতে তেওঁ স্বৰ্গলৈ আৰোহণ কৰে আৰু এগৰাকী অমৰ দেৱী হৈ পৰে। ছুং ৰাজবংশৰ সময়ত জেং মিন সিঙে লিখা "ডুচিং মেগাজিন" (Duxing Magazine)-ত লিপিবদ্ধ আছে যে, যেতিয়া জেনেৰেল দি ছিং (Di Qing) নাননং বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ সামৰিক অভিযান চলাইছিল আৰু যাত্ৰাপথত য়ংঝৌ পাৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ শুনিবলৈ পাইছিল যে হে ছিয়ানগুৰ ভাল-বেয়া লক্ষণ বা ভৱিষ্যতবাণী কৰাৰ অলৌকিক ক্ষমতা আছে। জেনেৰেলজনে এই অভিযানৰ সফলতা বা বিফলতাৰ বিষয়ে জানিবলৈ হে ছিয়ানগুৰ ওচৰলৈ গৈছিল। হে ছিয়ানগুৱে কৈছিল, "জেনেৰেল, আপুনি তালৈ গ’লে শত্ৰুক দেখিবলৈকে নাপাব। আপুনি শত্ৰুৰ ওচৰ পোৱাৰ আগতেই তেওঁলোক পৰাস্ত হৈ পলাই যাব।" দি ছিং-এ প্ৰথমতে এই শুভ ভৱিষ্যতবাণী বিশ্বাস কৰা নাছিল। কিন্তু পিছলৈ, ছুং সেনা আৰু নং ঝিগাও (Nong Zhigao)-ৰ মাজত হোৱা যুদ্ধত মাত্ৰ কেইটামান ৰাউণ্ডৰ যুঁজৰ পিছতে নং ঝিগাও পৰাস্ত হৈ দালি ৰাজ্যলৈ (Dali Kingdom) পলাই গৈছিল।<ref>{{cite book |title=嶺南文史 |date=2005 |publisher=广东省文史研究館 |url=https://books.google.com/books?id=TuRKAQAAIAAJ&q=%E7%8B%84%E9%9D%92+%E4%BD%95%E4%BB%99%E5%A7%91 |language=zh|quote=... 狄青率兵征南侬,道经永州,知永州有何仙姑,便前去请她预卜一下此次出征之胜败如何。何仙姑道: “将军此去,根本看不到敌人。将军未至敌人就先败逃了。”狄青起初不相信有此好事,结果竟然是他的先锋部队打垮了敌人,他自己连敌人都 ... }}</ref> চিত্ৰণ (Depiction) [[File:仙佛奇蹤 卷二 何仙姑.png|thumb|220px|হে ছিয়ানগু]] হে ছিয়ানগুৰ হাতত থকা পবিত্ৰ পদুম ফুলে (sacred lotus) এজন ব্যক্তিৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক স্বাস্থ্যৰ উন্নতি সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। চিত্ৰ শিল্পত তেওঁক সাধাৰণতে এটা পদুম ফুল হাতত লৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হয়, আৰু কেতিয়াবা তেওঁৰ সংগত ‘শ্বেং’ (sheng) নামৰ বাদ্যযন্ত্ৰ অথবা ‘ফেংহুয়াং’ (fenghuang - চীনা কাল্পনিক চৰাই) দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ এডাল বাঁহৰ হেতা (bamboo ladle) বা চোঁৱৰ (fly-whisk) কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিব পাৰে। == আধুনিক সংস্কৰণত চিত্ৰণ == ‘জেকী চান এডভেঞ্চাৰ্ছ’ (Jackie Chan Adventures) এনিমেটেড কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনত দেখুওৱা হৈছে যে হে ছিয়ানগুৱেই আছিল সেই অমৰ দেৱী যিয়ে চন্দ্ৰ দানৱ ‘চো লান’ (Tso Lan, The Moon Demon)-ক বন্দী কৰিছিল, যদিও ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰাৰম্ভিক কাহিনীভাগত তেওঁ আকাশী দানৱ ‘হি ৱু’ (Hsi Wu, The Sky Demon)-ক বন্দী কৰা বুলিহে ইংগিত দিয়া হৈছিল। চেম চুই (Sam Tsui) আৰু কেছি ব্ৰীভছ (Casey Breeves)ৰ দ্বাৰা ৰচিত মিউজিকেল থিয়েটাৰ গানৰ এলবাম ‘এইট ইমৰ্টেলছ: এ চং চাইকেল’ (Eight Immortals - A Song Cycle)-ত হে ছিয়ানগুক বৰ্তমান যুগৰ এগৰাকী ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেনচাৰ (social media influencer) হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এই এলবামৰ ‘#মাইমৰ্নিংৰুটিন’ (#MyMorningRoutine) নামৰ গানটোত তেওঁ ক্ৰাছ কৰা তাহিতিয়ান মুনষ্টোনৰ চাপ্লিমেন্টৰ (Tahitian moonstone supplements) প্ৰতি আসক্ত বুলি দেখুওৱা হৈছে, আৰু এই গীতটিত কণ্ঠদান কৰিছে এছলি চিউ (Ashley Chiu)-এ। == চিত্ৰণ == হে ছিয়ানগুৰ হাতত থকা পবিত্ৰ পদুম ফুলে (sacred lotus) এজন ব্যক্তিৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক স্বাস্থ্যৰ উন্নতি সাধন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। চিত্ৰ শিল্পত তেওঁক সাধাৰণতে এটা পদুম ফুল হাতত লৈ থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হয়, আৰু কেতিয়াবা তেওঁৰ সংগত ‘শ্বেং’ (sheng) নামৰ বাদ্যযন্ত্ৰ অথবা ‘ফেংহুয়াং’ (fenghuang - চীনা কাল্পনিক চৰাই) দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ এডাল বাঁহৰ হেতা (bamboo ladle) বা চোঁৱৰ (fly-whisk) কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিব পাৰে। == আধুনিক সংস্কৰণত চিত্ৰণ == ‘জেকী চান এডভেঞ্চাৰ্ছ’ (Jackie Chan Adventures) এনিমেটেড কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনত দেখুওৱা হৈছে যে হে ছিয়ানগুৱেই আছিল সেই অমৰ দেৱী যিয়ে চন্দ্ৰ দানৱ ‘চো লান’ (Tso Lan, The Moon Demon)-ক বন্দী কৰিছিল, যদিও ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰাৰম্ভিক কাহিনীভাগত তেওঁ আকাশী দানৱ ‘হি ৱু’ (Hsi Wu, The Sky Demon)-ক বন্দী কৰা বুলিহে ইংগিত দিয়া হৈছিল। চেম চুই (Sam Tsui) আৰু কেছি ব্ৰীভছ (Casey Breeves)ৰ দ্বাৰা ৰচিত মিউজিকেল থিয়েটাৰ গানৰ এলবাম ‘এইট ইমৰ্টেলছ: এ চং চাইকেল’ (Eight Immortals - A Song Cycle)-ত হে ছিয়ানগুক বৰ্তমান যুগৰ এগৰাকী ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেনচাৰ (social media influencer) হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এই এলবামৰ ‘#মাইমৰ্নিংৰুটিন’ (#MyMorningRoutine) নামৰ গানটোত তেওঁ ক্ৰাছ কৰা তাহিতিয়ান মুনষ্টোনৰ চাপ্লিমেন্টৰ (Tahitian moonstone supplements) প্ৰতি আসক্ত বুলি দেখুওৱা হৈছে, আৰু এই গীতটিত কণ্ঠদান কৰিছে এছলি চিউ (Ashley Chiu)-এ। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:আঠজন অমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] 1aa3b1e4tznnxg8c1668j8jic2voj9b 0 140089 647812 642425 2026-10-26T00:39:22Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647812 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title = লি টিয়েগুৱাই |pic = Li Tieguai, by Huang Shen, 1757.jpg |piccap = সন্ন্যাসী লি টিয়েগুৱাই” — এইখন ১৭৫৭ চনত শিল্পী হুৱাং শেন (黃慎)ৰ দ্বাৰা অঙ্কিত এক প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰ। |picsize = |t = 李鐵拐 |s = 李铁拐 |p = Lǐ Tiěguǎi |w = Li³ T'ieh³-kuai³ |mi = {{IPAc-cmn|l|i|3|-|t|ie|3|.|g|uai|3}} |j = Lei5 Tit3-gwaai2 |y = Léih Tit-gwáai |ci = {{IPAc-yue|l|ei|5|-|t|it|3|-|gw|aai|2}} |poj = Lí Thiat-koái }} '''লি টিয়েগুৱাই''' (Li Tieguai), যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল ‘লোৰ লাখুটিধাৰী লী’ (Iron Crutch Li), চীনা লোককথাৰ এক অতি প্ৰসিদ্ধ চৰিত্ৰ আৰু তাওবাদী দেৱকূলৰ ‘অষ্ট অমৰ্বাসী’ (Eight Immortals) সকলৰ অন্যতম। তেওঁক কেতিয়াবা অতি খঙাল আৰু চুটিমিজাজৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। কিন্তু তাৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁ দুখীয়া, ৰোগী আৰু আৰ্তজনৰ প্ৰতি অত্যন্ত দয়ালু আছিল। তেওঁ নিজৰ লাউৰ টোপোলা বা পাত্ৰটোত (bottle gourd/calabash) থকা বিশেষ ঔষধেৰে লোকসকলৰ কষ্ট দূৰ কৰিছিল। চিত্ৰণসমূহত তেওঁক প্ৰায়ে লেতেৰা মুখ, দীঘল-খহটা দাড়ি আৰু সোণালী বেণ্ডেৰে বন্ধা আউল-বাউল চুলেৰে এজন কুৎসিত বৃদ্ধ ৰূপত দেখুওৱা হয়। তেওঁ এডাল লোৰ লাখুটিৰ সহায়ত খোজ কাঢ়ে আৰু প্ৰায়ে তেওঁৰ কান্ধত বা হাতত এটা লাউ ওলমি থাকে। বহুত সময়ত তেওঁক এজন বহুৱা বা ভিকহুৰ ৰূপত পৃথিৱীলৈ নামি অহা দেৱতা হিচাপেও দেখুওৱা হয়—যিয়ে উৎপীড়িত আৰু অভাৱী লোকৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজ দিয়ে আৰু ৰোগীক আৰোগ্য কৰে।<ref> name=":0">{{Cite book |last=Carlson |first=Kathie |title=The Book of Symbols: Reflections on Archetypal Images |url=https://archive.org/details/bookofsymbolsref0000unse |last2=Flanagin |first2=Michael N. |last3=Martin |first3=Kathleen |last4=Martin |first4=Mary E. |last5=Mendelsohn |first5=John |last6=Rodgers |first6=Priscilla Young |last7=Ronnberg |first7=Ami |last8=Salman |first8=Sherry |last9=Wesley |first9=Deborah A. |publisher=[[Taschen]] |year=2010 |isbn=978-3-8365-1448-4 |editor-last=Arm |editor-first=Karen |location=Köln |page=[https://archive.org/details/bookofsymbolsref0000unse/page/476 476] |editor-last2=Ueda |editor-first2=Kako |editor-last3=Thulin |editor-first3=Anne |editor-last4=Langerak |editor-first4=Allison |editor-last5=Kiley |editor-first5=Timothy Gus |editor-last6=Wolff |editor-first6=Mary}}</ref><ref>{{cite book |last=Ho |first=Kwok Man |translator=O'Brien |editor=Joanne O'Brien |title=The Eight Immortals of Taoism: Legends and Fables of Popular Taoism|url=https://archive.org/details/eightimmortalsof0000unse |location=New York|publisher=Penguin Books|year=1990|page=[https://archive.org/details/eightimmortalsof0000unse/page/n2 1] |isbn=978-0-452-01070-3}}</ref> কিংবদন্তি অনুসৰি লীৰ জন্ম য়ুয়ান ৰাজবংশৰ (Yuan dynasty, ১২৭৯–১৩৬৮) সময়ত হৈছিল আৰু তেওঁৰ আচল নাম আছিল "লী খুয়ান"। অৱশ্যে লোককথা অনুসৰি তেওঁক তাওবাদৰ প্ৰৱৰ্তক লাওজি (Laozi)-ৰ শিষ্য বুলি দেখুওৱা হয়, যিটো হিচাপত তেওঁ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাতে জীয়াই থাকিব লাগিছিল।<ref> name=britannica>{{cite web |title=Li T'ieh-kuai |publisher=Encyclopædia Britannica |date=2008 |website=Encyclopædia Britannica Online |access-date=26 October 2008 |url=http://search.eb.com/eb/article-9048083}}</ref> == দেৱত্ব প্ৰাপ্তি == আঠজন অমৰ ব্যক্তিসকলে তাওবাদী যাদুকৰী বিদ্যা সাধনা কৰি অমৰত্ব লাভ কৰিছিল। পৌৰাণিক আখ্যান মতে, তেওঁলোকে পূব চীনৰ এটা স্বৰ্গীয় দ্বীপ ‘পেংলাই পৰ্বত’ (Mount Penglai)-ত বাস কৰিছিল। এই দ্বীপৰ চাৰিওফালে থকা পানী ইমানেই দুৰ্বল আছিল যে তাত কোনো জাহাজ উপঙি থাকিব নোৱাৰিছিল, সেয়ে কেৱল এই অমৰ পুৰুষসকলেহে ইয়াক পাৰ হ’ব পাৰিছিল।<ref name=wilson>{{cite journal |last=Wilson |first=Eddie W. |title=The Gourd in Folk Symbolism |journal=Western Folklore |volume=10 |issue=2 |date=April 1951 |pages=162–164 |doi=10.2307/1497969 |jstor=1497969|doi-access=free }}</ref> আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ ভিতৰত লি টিয়েগুৱাই অন্যতম জনপ্ৰিয় আছিল। কিছুমানৰ মতে, তেওঁৰ লাউটোৰ পৰা ধোঁৱাৰ কুণ্ডলী ওলাইছিল, যিটোৱে তেওঁৰ দেহৰ পৰা আত্মাক মুক্ত কৰাৰ অলৌকিক শক্তিক বুজাইছিল। আনহাতে একাংশই কয় যে সেই লাউটো মহৌষধেৰে ভৰি আছিল, যাৰে তেওঁ আৰ্তজনক চিকিৎসা কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Ho|1990|pp=86–88}}</ref> Laozi tempted Li again with money. Some robbers had buried money in Li's field without knowing he was watching. Laozi approached him in disguise and told him he should take any money that came to him. After Li refused, saying that he did not care if he remained poor his whole life, Laozi rewarded him with another pill. This pill bestowed upon Li the ability to fly at amazing speeds.<ref>{{harvnb|Ho|1990|pp=88–90}}</ref> লিয়ে লাওজিৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ধৰ্মীয় ভক্তিৰ অংশ হিচাপে ৪0 বছৰ ধৰি ভৌতিক সুখ-সুবিধা ত্যাগ কৰি এক অত্যন্ত কঠোৰ ও সংযত জীৱন কটাইছিল, য’ত তেওঁ প্ৰায়েই নোখোৱা-নোশোৱাকৈ থাকিছিল।<ref>{{harvnb|Ho|1990|pp=93–94}}</ref> সাধনাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত লিয়ে এটা গুহাত বাস কৰিছিল। লাওজিয়ে তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ কাঠেৰে নিৰ্মিত এগৰাকী অতি সুন্দৰী নাৰী পঠিয়াই প্ৰলোভিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। লিয়ে এই প্ৰলোভনক নেওচি সেই নাৰীগৰাকীক সম্পূৰ্ণৰূপে আওকাণ কৰাৰ পিছত, লাওজিয়ে নিজৰ কৌশলৰ কথা প্ৰকাশ কৰে আৰু পুৰস্কাৰ স্বৰূপে তেওঁক এটা সৰু বগা টেবলেট (দৰব) দিয়ে। এই টেবলেটটো খোৱাৰ পিছত লিৰ কেতিয়াও ভোক লগা নাছিল আৰু তেওঁ বেমাৰৰ পৰাও মুক্ত হৈছিল। লাওজিয়ে পুনৰ লিক ধন-সম্পত্তিৰ লোভ দেখুৱাই পৰীক্ষা কৰিছিল। একাংশ ডকাইতে লিৰ অজ্ঞাতে তেওঁৰ পথাৰতে বহু ধন পুতি থৈছিল। লাওজিয়ে ছদ্মবেশ ধৰি লিৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে যে হাতলৈ অহা ধন তেওঁ ৰাখি থোৱা উচিত। কিন্তু লিয়ে ইয়াৰ উত্তৰত ক’লে যে তেওঁ গোটেই জীৱন দৰিদ্ৰ হৈ থাকিলেও তেওঁৰ কোনো খেদ নাই। লিৰ এই ত্যাগত সন্তুষ্ট হৈ লাওজিয়ে তেওঁক আন এটা বড়ি উপহাৰ দিলে, যাৰ সহায়ত লিয়ে আচৰিত ধৰণৰ দ্ৰুত বেগত আকাশত উৰিব পৰা ক্ষমতা লাভ কৰিলে।<ref> name=britannica/> Laozi also used the bottle to make him an iron crutch that would never rust nor break}}</ref><ref>{{harvnb|Ho|1990|p=91}}</ref><ref>{{harvnb|Ho|1990|pp=90–91}}</ref> অমৰত্ব লাভ কৰাৰ পূৰ্বে লি এজন অত্যন্ত সুদৰ্শন পুৰুষ আছিল বুলি কোৱা হয়। কিন্তু এবাৰ এক বিশেষ কাৰণত তেওঁৰ আত্মাই আন অমৰ দেৱতাসকলক লগ কৰিবলৈ স্বৰ্গলৈ যাত্ৰা কৰে। তেওঁ নিজৰ শিষ্য লি ছিং (Li Qing)-ক সাত দিনলৈ তেওঁৰ শৰীৰটো পহৰা দি আত্মা ঘূৰি অহাৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। যদি সাত দিনৰ ভিতৰত তেওঁ ঘূৰি নাহে, তেন্তে তেওঁ অমৰ হৈ যোৱা বুলি ধৰি লৈ শৰীৰটো পুৰি পেলাব পাৰিব। কিন্তু চাৰে ছয় দিনৰ দিনা লি ছিঙৰ ঘৰৰ পৰা খবৰ আহে যে তেওঁৰ মাক মুমূৰ্ষ অৱস্থাত আছে। ফলত লি ছিঙে বাধ্য হৈ লি টিয়েগুৱাইৰ শৰীৰটো শেষ দিনৰ ঠিক আগে আগে চিতাগ্নি দি ঘৰলৈ ঢাপলি মেলে। যোৱাৰ বাটত তেওঁ এজন মৰণাপন্ন ভিকহুক দেখা পাইছিল যদিও মাকৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ খৰখেদাত তেওঁক কবৰ দিবলৈ সময় নাপালে। ইফালে, লি টিয়েগুৱাইৰ আত্মাই যেতিয়া স্বৰ্গৰ পৰা ঘূৰি আহি পালে, তেওঁ দেখা পালে যে তেওঁৰ নিজৰ শৰীৰটো ইতিমধ্যে ভস্মীভূত হৈ গৈছে। সেই সময়ত তেওঁৰ আত্মা প্ৰৱেশ কৰিবৰ বাবে কেৱলমাত্ৰ সেই অনাহাৰত সদ্যহতে মৃত্যু হোৱা গৃহহীন ভিকহুগৰাকীৰ মৃতদেহটোহে তাত পৰি আছিল। দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, সেই ভিকহোজনৰ মূৰটো আছিল জোঙা, কাণ দুখন ডাঙৰ আৰু তাত এটা পিতলৰ কুণ্ডল আছিল, দাড়ি-চুলি আছিল অতি জঁট লাগি থকা লেতেৰা। লগতে তেওঁৰ ভ্ৰূ দুডাল ক’লা-খহটা, চকুহাল ক’লা, মূৰত এটা কেৰাহীৰ সাফৰ দৰে টুপী আৰু ভৰি এখন খোৰা আছিল। লীৰ এই অৱস্থা দেখি লাওজিয়ে আবিৰ্ভাৱ হৈ তেওঁক এটা ঔষধৰ লাউ দিলে, যাৰ ঔষধ কেতিয়াও শেষ নহয় আৰু ই যিকোনো ৰোগ নিৰাময় কৰিব পাৰে। লীয়ে লগে লগে সেই লাউৰ ঔষধি ৰসেৰে নিজৰ শিষ্যৰ মাকক পুনৰ জীৱিত কৰি তুলিলে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ শিষ্য লি ছিঙক বিদায় দিলে আৰু এটা সৰু বড়ি উপহাৰ দি ক’লে যে তেওঁ নিজৰ পৰিশ্ৰমেৰে এদিন নিজেই অমৰত্ব লাভ কৰিব পাৰিব; যিটো পিছলেই সঁচা প্ৰমাণিত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, সেই পবিত্ৰ লাউটোৱে লিৰ বাবে ৰাতি শুবলৈ কোঠা হিচাপেও কাম কৰিছিল আৰু তাৰ ঔষধ তেওঁ দৰিদ্ৰ তথা আৰ্তজনৰ মাজত অতি উদাৰতাৰে বিতৰণ কৰিছিল। ইয়াৰোপৰি লাওজিয়ে তেওঁক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এটা লোহাৰ লাখুটি তৈয়াৰ কৰি দিছিল, যিটোত কেতিয়াও মামৰে নধৰে আৰু কেতিয়াও নাভাগে। তাৰ পিছত তেওঁ লিক অমৰ পুৰুষসকলৰ গোটত যোগ দিবলৈ সাজু বুলি ঘোষণা কৰিলে। সেই দিনাৰে পৰা লি টিয়েগুৱাইক ৰোগীসকলক আৰোগ্য কৰাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয় আৰু তেওঁ য’তেই কোনো অসহায় ৰোগী বা নিৰ্যাতিত দৰিদ্ৰ লোক থাকে, তাতেই তেওঁলোকক সহায় কৰিবলৈ উপস্থিত হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:আঠজন অমৰ ব্যক্তি]] dwx4804tfe89rpfex9zamxflu5ld0qm 0 140097 647758 646188 2026-10-25T22:50:27Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647758 wikitext text/x-wiki {{Short description|আমেৰিকান সমাজকৰ্মী (১৯২৮–২০২৪)}} {{Infobox person | name = জেমছ লছন | image = Jameslawson.jpg | caption = ২০০৫ চনত লছন | birth_name = জেমছ মৰিছ লছন জুনিয়ৰ | birth_date = {{birth date|1928|9|22}} | birth_place = ইউনিয়নটাউন, পেনছিলভেনিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | death_date = {{death date and age|2024|6|9|1928|9|22}} | death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্ণিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | education = {{Plain list| * বাল্ডউইন ৱালেছ বিশ্ববিদ্যালয় ([[Bachelor of Arts|বি.এ.]]) * অবাৰ্লিন কলেজ * ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয় * বষ্টন বিশ্ববিদ্যালয় ([[Baccalaureate in Sacred Theology|এছ.টি.বি.]]) }} | occupation = সমাজকৰ্মী, অধ্যাপক, ধৰ্মযাজক | known_for = নেছভিল ছিট-ইন আন্দোলন }} '''জেমছ মৰিছ লছন জুনিয়ৰ''' (২২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৮ – ৯ জুন ২০২৪) আছিল এগৰাকী আমেৰিকান সমাজকৰ্মী আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক। তেওঁ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনত [[অহিংসা]]ৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ তাত্ত্বিক আৰু কৌশলবিদ আছিল।<ref>{{cite web|title=Freedom Riders: James Lawson|url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/meet-players-freedom-riders/|publisher=PBS|access-date=March 5, 2014|archive-date=May 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520103655/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/freedomriders/people/james-lawson|url-status=live}}</ref> ১৯৬০ৰ দশকত তেওঁ নেছভিল ছাত্ৰ আন্দোলন আৰু ছাত্ৰ অহিংস সমন্বয় সমিতিৰ পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=Hughes>{{cite book|last=Hughes|first=Richard A.|title=Pro-justice Ethics: From Lament to Nonviolence|url=https://archive.org/details/projusticeethics0000hugh|year=2009|publisher=Peter Lang|location=New York|isbn=978-1433105258|page=[https://archive.org/details/projusticeethics0000hugh/page/226 226]}}</ref><ref name=Catsam>{{cite book|last=Catsam|first=Derek Charles|title=Freedom's Main Line: The Journey of Reconciliation and the Freedom Rides|year=2009|publisher=University Press of Kentucky|location=Lexington|isbn=978-0813125114}}</ref> ১৯৬০ চনত নাগৰিক অধিকাৰৰ বাবে কৰা আন্দোলনত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেওঁক ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। পিছলৈ তেওঁ লছ এঞ্জেলছত ২৫ বছৰ ধৰি ধৰ্মযাজক হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== লছনৰ জন্ম ২২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৮ চনত ইউনিয়নটাউন, পেনছিলভেনিয়াত ফিলেন মে কভাৰ আৰু জেমছ মৰিছ লছন ছিনিয়ৰৰ ঘৰত হৈছিল।<ref name=NotableBlackMen>{{cite book|title="James M. Larson, Jr." in Notable Black American Men Book II, Thomson Gale, Reproduced in Biography Resource Center|orig-year=2006|url=http://galenet.galegroup.com/servlet/BioRC? He dodged the korean war draft vrsn=149&OP=starts&locID=chan86036&srchtp=name&ca=177&c=1&AI=U13738111&NA=Lawson&ste=12&tbst=prp&tab=1&docNum=K1622000673&bConts=35|format=Fee|access-date=April 18, 2008|year=2008|publisher=Gale|location=[[Farmington Hills, Michigan]]|id=K1622000673|archive-date=June 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240611033813/https://galeapps.gale.com/apps/auth?userGroupName=chan86036&origURL=https%3A%2F%2Fgo.gale.com%2Fps%2Fi.do%3Fp%3DBIC%26u%3Dchan86036%26id%3DGALE%7CK1622000673%26v%3D2.1%26it%3Dr&prodId=BIC|url-status=live}}</ref> তেওঁ নটা সন্তানৰ ভিতৰত ষষ্ঠজন আছিল।<ref>{{cite web|last1=Dreier|first1=Peter|title=A Totally Moral Man: The Life of Nonviolent Organizer Rev. James Lawson|url=http://www.truth-out.org/opinion/item/10066-a-totally-moral-man-the-life-of-nonviolent-organizer-rev-james-lawson.|website=Thrthout|date=August 15, 2012|access-date=February 22, 2018|archive-date=June 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240611033810/https://truthout.org/articles/a-totally-moral-man-the-life-of-nonviolent-organizer-rev-james-lawson/|url-status=live}}</ref> তেওঁ মাছিলন, অহাইঅ'ত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। লছনৰ পিতৃ আৰু ককাক দুয়োজনেই মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক আছিল। ১৯৪৭ চনত হাইস্কুলৰ অন্তিম বৰ্ষত থাকোঁতেই লছনে ধৰ্মযাজক হিচাপে কাম কৰাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref name="pbs.org">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/thisfarbyfaith/witnesses/james_lawson.html|title=This Far by Faith . James Lawson|publisher=PBS|access-date=March 28, 2017|archive-date=March 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327080742/http://www.pbs.org/thisfarbyfaith/witnesses/james_lawson.html|url-status=live}}</ref> অহাইঅ'ৰ বেৰিয়াত অৱস্থিত বাল্ডউইন ৱালেছ কলেজত প্ৰথম বৰ্ষত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ সমাজবিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিছিল। সামৰিক বাহিনীত নিযুক্তি পোৱাৰ পিছতো [[আমেৰিকা]]ৰ সামৰিক সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে তেওঁক সামৰিক সেৱা এৰাই চলাৰ অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছিল আৰু দুবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিয়া হৈছিল। তেওঁ ১৩ মাহ কাৰাদণ্ড ভোগ কৰাৰ পাছত কলেজলৈ উভতি আহি শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="Gale Virtual Refernce">{{cite journal|last1=Dowdy|first1=Gerald Wayne|title=James Lawson|journal=Encyclopedia of African American History|volume=3|pages=856–858|url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX2442300539/GVRL?u=puya65247&sid=GVRL&xid=1e6b1ee4|access-date=February 27, 2018|archive-date=March 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312073423/https://ezproxy-h.pierce.ctc.edu/login?url=https%3A%2F%2Fgo.gale.com%2Fps%2Fi.do%3Fp%3DGVRL&u=puya65247&id=GALE|url-status=live}}</ref> তেওঁ ফেল'শ্বিপ অৱ ৰিকনচিলিয়েচন (FOR) নামৰ এ. জে. মাষ্টেৰ নেতৃত্বাধীন সংগঠনটোত যোগদান কৰে আৰু কংগ্ৰেছ অৱ ৰেচিয়েল ইকুৱেলিটি (CORE) নামৰ FOR-ৰ সৈতে জড়িত আন এটা সংগঠনতো যোগদান কৰে। FOR আৰু CORE—দুয়োটাই বৰ্ণবাদৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিৰোধৰ পোষকতা কৰিছিল।<ref name="Gale Virtual Refernce"/> তেওঁ মেথডিষ্ট মিছনেৰী হিচাপে ভাৰতৰ [[নাগপুৰ]]লৈ যায়। তাত তেওঁ [[সত্যাগ্ৰহ]] অধ্যয়ন কৰে, যি [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে বিকশিত কৰা অহিংস প্ৰতিৰোধৰ এক পদ্ধতি আছিল।<ref name=Houck>{{cite book|title=Rhetoric, religion and the civil rights movement, 1954–1965|url=https://archive.org/details/rhetoricreligion00houc|url-access=limited|first1=Davis W.|last1=Houck|first2=David E.|last2=Dixon|year=2006|publisher=Baylor University Press|pages=[https://archive.org/details/rhetoricreligion00houc/page/n368 356]–363|isbn=9781932792546}}</ref> ১৯৫৬ চনত তেওঁ আমেৰিকালৈ উভতি আহি অহাইঅ'ৰ অবাৰ্লিন কলেজৰ ধৰ্মতত্ত্ব স্নাতকোত্তৰ বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। অবাৰ্লিনৰ এগৰাকী অধ্যাপকে তেওঁক মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিয়ে; কিংয়েও গান্ধীৰ অহিংস প্ৰতিৰোধৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>[[Sudarshan Kapur]], ''Raising up a Prophet. The African-American encounter with Gandhi'' (Boston: Beacon Press 1992), pp. 155–156 (as "Gandhian-Christian", trip to India, meets M. L. King), 161 (links Indian and African-American movements), 162 (as "nonviolent trainer").</ref> ১৯৫৭ চনত কিংয়ে লছনক দক্ষিণলৈ যাবলৈ আহ্বান জনাই কৈছিল, "এতিয়াই আহক। তাত আপোনাৰ দৰে কোনো নাই।" লছন নেছভিললৈ যায়, য'ত তেওঁ ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে অহিংস প্ৰতিবাদৰ কৌশলসমূহ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Stanford University">{{cite web|title=Lawson, James M.|url=https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/lawson-james-m|website=King Encyclopedia|date=May 10, 2017|publisher=Stanford University|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211210950/https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/lawson-james-m|url-status=live}}</ref> লছনে ১৯৫৬ৰপৰা ১৯৫৭ চনলৈ অবাৰ্লিন কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু তাত এবছৰ থকাৰ পিছত ড'ৰথি উডক বিয়া কৰায়। তেওঁলোকৰ তিনিজন পুত্ৰ আছিল।<ref name="Gale Virtual Reference">{{cite journal|last1=Dowdy|first1=Gerald Wayne|title=James Lawson|journal=Encyclopedia of African American History|volume=3|pages=856–858|url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX2442300539/GVRL?u=puya65247&sid=GVRL&xid=1e6b1ee4|access-date=March 8, 2018|archive-date=March 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312073423/https://ezproxy-h.pierce.ctc.edu/login?url=https%3A%2F%2Fgo.gale.com%2Fps%2Fi.do%3Fp%3DGVRL&u=puya65247&id=GALE|url-status=live}}</ref> তেওঁ ১৯৫৮ৰপৰা ১৯৬০ চনলৈ ভেণ্ডাৰবিল্টত অধ্যয়ন কৰে। ১৯৬০ চনৰ মাৰ্চ মাহত নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনত গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ ঘটনাসমূহৰ সৈতে জড়িত থকাৰ বাবে লছনক ভেণ্ডাৰবিল্টৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। কিন্তু সেই একেটা বছৰতে তেওঁ বষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পৱিত্ৰ ধৰ্মতত্ত্বৰ স্নাতক (S.T.B.) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Stanford University"/> লছনে শ্বেলবিভিল, টেনেছিৰ স্কট চাৰ্চত ধৰ্মযাজক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।<ref name="Gale Virtual Reference" /> ==নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনত নেতৃত্ব== {{external media | float = right | video1 = [http://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip-151-1c1td9ns49 "জেমছ এম. লছন জুনিয়ৰৰ সাক্ষাৎকাৰ"] ১৯৮৫ চনত [[Eyes on the Prize]] তথ্যচিত্ৰৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল; ইয়াত তেওঁ নেছভিলৰ ছিট-ইন আন্দোলনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে। }} লছন নেছভিল, টেনেছিলৈ যায় আৰু ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডিভিনিটি স্কুলত নামভৰ্তি কৰে। ১৯৫৮ চনত তেওঁ এটা গীৰ্জাৰ তলৰ মহলাত দক্ষিণ খ্ৰীষ্টান নেতৃত্ব সন্মিলনৰ বাবে অহিংসা প্ৰশিক্ষণ কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত কৰাৰ লগতে CORE-ৰ দক্ষিণাঞ্চলীয় সঞ্চালক হিচাপেও কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। নেছভিলত থকাৰ সময়ত তেওঁ ভেণ্ডাৰবিল্ট, ফিস্ক বিশ্ববিদ্যালয় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য শিক্ষানুষ্ঠানৰ বহু যুৱ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে পৰিচিত হয় আৰু তেওঁলোকক অহিংস প্ৰত্যক্ষ কাৰ্যকলাপৰ কৌশলসমূহৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে।<ref>{{cite web|url=http://www.aforcemorepowerful.org/films/pdfs/studyGuide-en.pdf|title=A Force More Powerful (English study guide)|access-date=April 19, 2008|first=Jonathan|last=Mogul|pages=4 et seq|editor=Barbara de Boinville|quote=Inspired by a trip to India to study Gandhi and by the 1955 bus boycott in Montgomery, Alabama, led by [[Martin Luther King Jr.|Martin Luther King Jr]], Lawson decides to try his own hand at nonviolent struggle against racial segregation.|archive-date=May 29, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080529220024/http://www.aforcemorepowerful.org/films/pdfs/studyGuide-en.pdf|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080529220024/http://www.aforcemorepowerful.org/films/pdfs/studyGuide-en.pdf|archivedate=May 29, 2008|deadurl=yes}}</ref> নেছভিলত তেওঁ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ ভৱিষ্যতৰ বহু নেতাক প্ৰশিক্ষণ দিছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত আছিল ডায়েন নেশ্ব, জেমছ বিভেল, বাৰ্নাৰ্ড লাফায়েট, মেৰিয়ন বেৰী আৰু জন লুইছ। ১৯৫৯ আৰু ১৯৬০ চনত তেওঁলোক আৰু লছনৰদ্বাৰা প্ৰশিক্ষিত আন কৰ্মীসকলে চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ দোকানসমূহত চলি থকা বৰ্ণভিত্তিক পৃথক্কৰণক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ নেছভিল ছিট-ইন আন্দোলন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.crmvet.org/crmpics/albums/60_nashville_liner.pdf|title=THE NASHVILLE SIT-IN STORY|website=Civil Rights Movement Archive|access-date=June 10, 2024|archive-date=May 25, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525161136/https://www.crmvet.org/crmpics/albums/60_nashville_liner.pdf|url-status=live}}</ref> ১৯৬০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত গ্ৰিনছব'ৰ', নৰ্থ কেৰ'লিনাৰ উলৱৰ্থছ দোকানসমূহত ছাত্ৰসকলে মধ্যাহ্নভোজনৰ আসনত কৰা ছিট-ইনৰ পিছত লছন আৰু আন কেইবাজনো লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত কেইবাখনো মধ্যাহ্নভোজনৰ কাউণ্টাৰত বৰ্ণভিত্তিক পৃথক্কৰণৰ অৱসান ঘটে।<ref name="Gale Virtual Refernce" /> এই কাৰ্যকলাপসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে লছনক ভেণ্ডাৰবিল্টৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="sumner34">{{cite journal|last1=Sumner|first1=David E.|title=The Publisher and the Preacher: Racial Conflict at Vanderbilt University|url=https://archive.org/details/sim_tennessee-historical-quarterly_spring-1997_56_1/page/34|journal=Tennessee Historical Quarterly|date=Spring 1997|volume=56|issue=1|pages=34–43|jstor=42627327}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ন্যাস পৰিষদৰ সদস্য আৰু ''[[Nashville Banner|নেছভিল বেনাৰ]]''ৰ প্ৰকাশক জেমছ গেডেছ ষ্টালমেনে লছনক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰা বিভ্ৰান্তিকৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="sumner34"/> আন এগৰাকী ন্যাস সদস্য তথা কেইন-স্ল'নৰ সভাপতি জন স্ল'নে তেওঁক বহিষ্কাৰ কৰাৰ ষ্টালমেনৰ প্ৰস্তাৱক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name="nashvilleway106">{{cite book |last1=Houston |first1=Benjamin |title=The Nashville Way: Racial Etiquette and the Struggle for Social Justice in a Southern City |url=https://archive.org/details/nashvillewayraci0000hous |date=2012 |publisher=University of Georgia Press |location=Athens, Georgia |isbn=9780820343266|oclc=940632744 |pages=[https://archive.org/details/nashvillewayraci0000hous/page/106 106]–107}}</ref> তীব্ৰ চাপৰ মাজত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চেন্সেলৰ হাৰ্ভি ব্ৰান্সকম্বে এই সিদ্ধান্ত কাৰ্যকৰী কৰে। পিছলৈ ব্ৰান্সকম্বে নিজৰ সিদ্ধান্ত পুনৰ বিবেচনা কৰি দুখ প্ৰকাশ কৰে যে লছনৰ স্নাতক সম্পূৰ্ণ হোৱালৈকে তিনিমাহ সিদ্ধান্ত পিছুৱাবলৈ বিষয়টো এখন সমিতিলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ কথা তেওঁ বিবেচনা কৰা নাছিল।<ref name=":1">{{Cite book |last=Branscomb |first=Harvie |title=Purely Academic: An Autobiography |publisher=Vanderbilt University |year=1978 |location=Nashville, TN |pages=155–165, at 161 |language=English}}</ref> ২০০৬ চনৰ সমাৱৰ্তন অনুষ্ঠানত ভেণ্ডাৰবিল্টে লছনৰ সৈতে কৰা আচৰণৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।<ref name="theoemery">Theo Emery, [https://www.nytimes.com/2006/10/04/education/04lawson.html?_r=0 Activist Ousted From Vanderbilt Is Back, as a Teacher] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309120337/http://www.nytimes.com/2006/10/04/education/04lawson.html?_r=0 |date=March 9, 2018 }}, ''The New York Times '', October 4, 2006</ref> ২০০৬ৰপৰা ২০০৯ চনলৈ লছনে ভেণ্ডাৰবিল্টলৈ উভতি আহি বিশিষ্ট অধ্যাপক হিচাপে পাঠদান কৰে। ২০১৩ চনত তেওঁ নিজৰ নথি-পত্ৰসমূহ বিশ্ববিদ্যালয়ক দান কৰে।<ref name="vanderbiltnewslawsondonates">{{cite web|last1=Deer Owens|first1=Ann Marie|title=James Lawson donates papers to Vanderbilt|url=https://news.vanderbilt.edu/2013/02/19/james-lawson-papers/|website=Vanderbilt News|publisher=Vanderbilt University|access-date=December 17, 2017|date=February 19, 2013|archive-date=June 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623033326/https://news.vanderbilt.edu/2013/02/19/james-lawson-papers/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180623033326/https://news.vanderbilt.edu/2013/02/19/james-lawson-papers/|archivedate=June 23, 2018|deadurl=yes}}</ref> পিছৰ কেইবছৰমানত লছনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুকলি নাট্য আন্দোলন , ফ্ৰিডম ৰাইডছ, ৱাশ্বিংটনলৈ মাৰ্চ, ফ্ৰিডম ছামাৰ, মিছিছিপি ফ্ৰিডম ডেম'ক্ৰেটিক পাৰ্টি, বাৰ্মিংহামৰ শিশু আন্দোলন, ১৯৬৫ চনৰ ছেলমা ভোটাধিকাৰ আন্দোলন, চিকাগো ফ্ৰিডম আন্দোলন আৰু ভিয়েটনাম যুদ্ধবিৰোধী আন্দোলনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৬২ চনত লছনে কিং আৰু বিভেলক এখন বৈঠকত একেলগে মিলিত কৰাই দিয়ে। সেই বৈঠকৰ ফলত দুয়োজনে সমান অংশীদাৰ হিচাপে একেলগে কাম কৰিবলৈ সন্মত হয়।<ref>"Movement Revision Research Summary Regarding James Bevel" by Randy Kryn, October 2005, published by [[Middlebury College]]</ref> ইয়াৰ পিছত বিভেলক SCLC-ৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰ্যকলাপৰ সঞ্চালক আৰু অহিংস শিক্ষা বিভাগৰ সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ১৯৬১ চনত লছনে ফ্ৰিডম ৰাইডাৰ্ছৰ কৌশল প্ৰস্তুত কৰাত সহায় কৰে। কাম অব্যাহত ৰাখিবলৈ লছনে ছাত্ৰসকলক আলাবামাৰপৰা ফ্ৰিডম ৰাইডৰ দ্বিতীয়টো পৰ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে আৰু নিজেও দলটোত যোগদান কৰে। তেওঁলোক নিৰাপদে জেকছন, মিছিছিপিত উপস্থিত হয়। কিন্তু "কেৱল শ্বেতাংগসকলৰ বাবে" সংৰক্ষিত অপেক্ষাকক্ষত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। জেকছনত হোৱা ফ্ৰিডম ৰাইডৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ সময়ত লছন প্ৰথমসকলৰ ভিতৰত এগৰাকী আছিল যাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/06/10/james-lawson-civil-rights-dead/|title=James Lawson, an architect of civil rights nonviolence, dies at 95|first=Paul W.|last=Valentine|newspaper=Washington Post|date=June 10, 2024|accessdate=June 10, 2024}}</ref> [[NAACP]]-এ জামিনৰ ধন পৰিশোধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িছিল যদিও লছন আৰু আনসকলে জামিন ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰি বিচাৰৰ বাবে অপেক্ষা কৰে। বিচাৰকে ২৭জনকে দোষী সাব্যস্ত কৰে আৰু তেওঁলোক কাৰাগাৰতেই থাকে। লছন আৰু ফ্ৰিডম ৰাইডাৰ্ছসকলে এটৰ্নি জেনেৰেল ৰবাৰ্ট এফ. কেনেডীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে আৰু ১৯৬১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰপতি জন এফ. কেনেডীয়ে যাত্ৰীসকলক যিকোনো আসনত বহিব পৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web|last1=Dreier|first1=Peter|title=A Totally Moral Man: The Life of Nonviolent Organizer Rev. James Lawson|url=http://www.truth-out.org/opinion/item/10066-a-totally-moral-man-the-life-of-nonviolent-organizer-rev-james-lawson|website=Truthout|date=August 15, 2012|access-date=February 22, 2018|archive-date=March 16, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316084856/http://www.truth-out.org/opinion/item/10066-a-totally-moral-man-the-life-of-nonviolent-organizer-rev-james-lawson|url-status=live}}</ref> {{quote box | width=30em | bgcolor=#d9e8fc | align=left | fontsize=85% | border=1px | quote="আৰু মই এই মহান ব্যক্তিসকলৰ নেতৃত্বত থকা ধৰ্মযাজকসকলক প্ৰশংসা কৰিব বিচাৰোঁ—জেমছ লছন, যিজন বহু বছৰ ধৰি এই সংগ্ৰামত আছে; সংগ্ৰাম কৰাৰ বাবে তেওঁ কাৰাগাৰলৈ গৈছে; এই সংগ্ৰামৰ বাবেই তেওঁক ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল, তথাপি তেওঁ এতিয়াও আগবাঢ়ি গৈছে, নিজৰ লোকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজি আছে।" | source=— মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰ, ১৯৬৮<ref name=AmerRet>{{cite web| url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/mlkivebeentothemountaintop.htm| title=I've Been to the Mountaintop| author=Martin Luther King Jr.| publisher=American Rhetoric| date=April 3, 1968| format= Transcript}}</ref>}} ১৯৬২ চনত লছন মেমফিছ, টেনেছিৰ চেণ্টেনাৰী মেথডিষ্ট চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক হয়। ১৯৬৮ চনত কৃষ্ণাংগ চেনিটেচন কৰ্মীসকলে অধিক মজুৰি আৰু সংঘবদ্ধভাৱে দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰৰ দাবীত মেমফিছ চেনিটেচন ধৰ্মঘট আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগতে তেওঁলোকৰ দুজন সহকৰ্মী দুৰ্ঘটনাত মৃত্যু হৈছিল। সেই ধৰ্মঘটৰ সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে ৰেভাৰেণ্ড লছনে কাম কৰিছিল। তেওঁ Committee on the Move to Equality (COME) নামৰ সংগঠনটোও সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে। লছনে ড° কিংক মেমফিছত ভাষণ দিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।<ref name="Gale Virtual Refernce" /> কিংয়ে তেওঁৰ বিখ্যাত "[[I've Been to the Mountaintop|আইভ বিন টু দ্য মাউণ্টেইনটপ]]" ভাষণ প্ৰদান কৰে আৰু ১৯৬৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মেমফিছতে তেওঁ নিহত হয়।<ref name="Gale Virtual Refernce" /> ==পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱন== ১৯৭৪ চনত লছন লছ এঞ্জেলছলৈ যায় আৰু তাত হলমেন ইউনাইটেড মেথডিষ্ট চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৯৯ চনত তেওঁ অৱসৰ লয় যদিও নাগৰিক অধিকাৰৰ কাম অব্যাহত ৰাখে। লছ এঞ্জেলছত থকাৰ সময়ত তেওঁ শ্ৰমিক আন্দোলন, আমেৰিকান চিভিল লিবাৰ্টিজ ইউনিয়ন আৰু প্ৰজনন অধিকাৰ আৰু সমকামী অধিকাৰৰ আন্দোলনৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল। তেওঁ লেইটি ইউনাইটেড ফৰ ইকনমিক জাষ্টিচৰ অধ্যক্ষ হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref name="Gale Virtual Refernce" /> এই সময়ছোৱাত লছনে ''Lawson Live'' নামৰ সাপ্তাহিক ফোন-ইন ৰেডিঅ' অনুষ্ঠান এটা পৰিচালনা কৰিছিল, য'ত তেওঁ মানৱ অধিকাৰ আৰু সামাজিক অধিকাৰৰ বিভিন্ন বিষয় আলোচনা কৰিছিল।<ref name="pbs.org" /> তেওঁ অহিংসাৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মীসকলক প্ৰশিক্ষণ দি যোৱাৰ লগতে আমেৰিকাত অভিবাসীসকলৰ অধিকাৰ, পেলেষ্টাইনীসকলৰ অধিকাৰ আৰু শ্ৰমিকসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ উপযোগী মজুৰি লাভৰ অধিকাৰৰ সমৰ্থন কৰি গৈছিল। ২০০৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সক্ৰিয় নাগৰিকত্ব আৰু সেৱাৰ কাৰ্যালয়ে আয়োজন কৰা বহুল প্ৰচাৰিত তিনিদিনীয়া ফ্ৰিডম ৰাইড স্মাৰক কাৰ্যসূচীত লছনে অংশগ্ৰহণ কৰে। এই কাৰ্যসূচীত মণ্টগোমেৰী( আলাবামা), আৰু বাৰমিংহামলৈ এখন শিক্ষামূলক বাছ ভ্ৰমণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ভিতৰত নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী জিম জৱাৰ্গ, ডায়েন নেশ্ব, বাৰ্নাৰ্ড লাফায়েট, চি. টি. ভিভিয়ান আৰু জন ছেইগেনথালাৰ; সাংবাদিক; আৰু ভেণ্ডাৰবিল্ট, ফিস্ক, টেনেছি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয় আৰু আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট কলেজৰ প্ৰায় ১৮০জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, শিক্ষক আৰু প্ৰশাসক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://news.vanderbilt.edu/2007/01/30/freedom-ride-2007-inspires-participants-to-create-change-64490/|title=Freedom Ride 2007 inspires participants to create change|last=Lewis|first=Princine|date=January 30, 2007|website=Vanderbilt News|access-date=June 10, 2024|archive-date=June 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082846/https://news.vanderbilt.edu/2007/01/30/freedom-ride-2007-inspires-participants-to-create-change-64490/|url-status=live}}</ref> [[File:James Lawson 2010.jpg|thumb|right|২০১০ চনত নেছভিল ছিট-ইন আন্দোলন সম্পৰ্কীয় এখন আলোচনাচক্ৰৰ পিছত এগৰাকী দৰ্শকৰ সৈতে কথা পাতি থকা লছন]] ২০১০–১১ শিক্ষাবৰ্ষত লছনে কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটি নৰ্থৰিজ (CSUN)-ৰ নাগৰিক বক্তৃতা আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তন উদ্যোগৰ ভ্ৰমণকাৰী ফেকাল্টি হিচাপে নেতৃত্ব দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ ভিজিটিং স্কোলাৰ হিচাপে অহিংসাৰ ওপৰত এটা ছেমিষ্টাৰজোৰা পাঠ্যক্ৰম পঢ়ুৱাই যায় আৰু ২০২৪ চনত মৃত্যুৰ সময়লৈকে এই কাম অব্যাহত ৰাখে।<ref name="csun">{{cite web|url=http://www.csun.edu/cdsc/|title=Civil Discourse and Social Change|publisher=csun.edu|access-date=January 12, 2014|archive-date=October 8, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008073101/http://www.csun.edu/cdsc/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Moran-Perez |first=Gillian |date=February 26, 2020 |title=A Lesson from Reverend James M. Lawson Jr. |url=https://sundial.csun.edu/156541/news/a-lesson-from-reverend-james-m-lawson-jr/ |work=Daily Sundial |location=[[Northridge, California]] |access-date=January 27, 2021 |archive-date=January 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120202920/https://sundial.csun.edu/156541/news/a-lesson-from-reverend-james-m-lawson-jr/ |url-status=live }}</ref> এই উদ্যোগে CSUN-ৰ সক্ৰিয়তা আৰু বৈচিত্ৰ্যৰ ইতিহাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি শিক্ষা সম্পৰ্কীয় সেই সময়ৰ বাজেট আৰু নীতি-নিৰ্ধাৰণৰ বিতৰ্কসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। লছনে কেম্পাছটোলৈ দৃষ্টিভংগী, জ্ঞান আৰু কৌশলগত চিন্তাধাৰা আগবঢ়োৱাত সহায় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.csun.edu/civil-discourse-social-change|title=Civil Discourse & Social Change|website=CSUN Website|date=October 6, 2017|access-date=June 10, 2024|archive-date=October 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191019062557/https://csun.edu/civil-discourse-social-change|url-status=live}}</ref> অহিংস সংঘাতৰ আন্তৰ্জাতিক কেন্দ্ৰ এ ২০১৩ আৰু ২০১৪ চনত নেছভিলত লছনৰ নেতৃত্বত নাগৰিক প্ৰতিৰোধৰ ওপৰত আঠদিনীয়া কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰিছিল।<ref name="icnc-jli">{{cite web |title=James Lawson Institute |url=https://www.nonviolent-conflict.org/james-lawson-institute/ |website=[[International Center on Nonviolent Conflict]] |date=May 15, 2017 |access-date=June 10, 2024|archive-date=February 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227210513/https://www.nonviolent-conflict.org/james-lawson-institute/|url-status=live}}</ref> লছন, কেণ্ট ৱং, [[Kelly Lytle Hernandez|কেলি লাইটল হাৰ্নান্দেজ]] আৰু আনা লুজ গনজালেছে পঢ়োৱা এটা পাঠ্যক্ৰমৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ UCLA-ৰ ছাত্ৰসকলে {{Cite book |last1=Wong |first1=Kent |last2=González |first2=Ana Luz |last3=Lawson |first3=James M. |title=Nonviolence and Social Movements |url=https://archive.org/details/isbn_9780983628965 |year=2016 |publisher=Center for Labor Research and Education, University of California, Los Angeles |isbn=978-0-9836289-6-5}} নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত লছনে শিকোৱা অহিংসা আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ নীতিসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।<ref name="ucla-nsm">{{cite web |title=Share this Publication Download PDF Nonviolence and Social Movements: The Teachings of Rev. James M. Lawson Jr. |url=https://irle.ucla.edu/publication/nonviolence-and-social-movements-the-teachings-of-rev-james-m-lawson-jr/ |website=UCLA Institute for Research on Labor & Employment |date=September 23, 2020 |publisher=[[UCLA]] |access-date=June 10, 2024 |archive-date=March 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303224820/https://irle.ucla.edu/publication/nonviolence-and-social-movements-the-teachings-of-rev-james-m-lawson-jr/|url-status=live}}</ref> ==মৃত্যু== লছনৰ ২০২৪ চনৰ ৯ জুনত লছ এঞ্জেলছৰ এখন চিকিৎসালয়ত ৯৫ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|title=Breaking News: Rev. James M. Lawson Jr. Passes Away|url=https://lasentinel.net/breaking-news-rev-james-lawson-jr-passes-away.html|publisher=[[Los Angeles Sentinel]]|date=June 10, 2024|access-date=June 10, 2024|archive-date=June 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240611033814/https://lasentinel.net/breaking-news-rev-james-lawson-jr-passes-away.html|url-status=live}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/06/10/james-lawson-civil-rights-dead/|title= James Lawson, architect of nonviolent protest of civil rights movement, dies at 95|newspaper=[[The Washington Post]]|date=June 10, 2024}}</ref> তেওঁৰ মৃত্যু ১৯৬৪ চনৰ নাগৰিক অধিকাৰ আইনৰ ছিনেটত চলি থকা ফিলিবাষ্টাৰ ভংগ কৰাৰ ৬০সংখ্যক বাৰ্ষিকীৰ এদিন আগতে হৈছিল। ==সন্মান== ২০০৪ চনত তেওঁ কমিউনিটি অৱ ক্ৰাইষ্ট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.cofchrist.org/international-peace-award|title=Recipients|website=Community of Christ International Peace Award|access-date=June 10, 2024|archive-date=March 31, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331234352/https://www.cofchrist.org/international-peace-award|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত ইউচিএলএ (UCLA)ই মেকআৰ্থাৰ পাৰ্কৰ কাষত থকা ইউচিএলএ লেবাৰ চেণ্টাৰৰ ভৱনটোৰ নাম সলনি কৰি ইউচিএলএ জেমছ এম লছন জুনিয়ৰ লেবাৰ চেণ্টাৰ (UCLA James M. Lawson Jr. Labor Center) ৰখাৰ কথা ঘোষণা কৰে। শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু শ্ৰমিকসকলৰ কল্যাণৰ বাবে দীৰ্ঘদিন ধৰি আগবঢ়োৱা অৱদানৰ সন্মানত এই নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|title=A perfect tribute: UCLA names labor center building in honor of Rev. James Lawson Jr.|url=https://newsroom.ucla.edu/stories/james-lawson-labor-center-building-dedication|access-date=December 11, 2021|publisher=UCLA|language=en-US|archive-date=December 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211192736/https://newsroom.ucla.edu/stories/james-lawson-labor-center-building-dedication|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত কাউন্সিলৰ সদস্য নিক ফিছৰ মনোনয়নৰ ফলত প'ৰ্টলেণ্ডৰ মেয়ৰ আৰু চহৰ পৰিষদে চিটি হলত অনুষ্ঠিত এক অনুষ্ঠানত সেই দিনটো ''ৰেভাৰেণ্ড জেমছ লছন জুনিয়ৰ দিৱস'' হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |title=Honoring Dr. James Lawson |date=April 24, 2019 |website=The City of Portland, Oregon |access-date=June 10, 2024 |url=https://www.portlandoregon.gov/fish/article/729673 |archive-date=December 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210000844/https://www.portlandoregon.gov/fish/article/729673 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231210000844/https://www.portlandoregon.gov/fish/article/729673 |archivedate=December 10, 2023 |deadurl=yes }}</ref> সেই নিশা ৰেভাৰেণ্ড লছনে প'ৰ্টলেণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়ত জনসাধাৰণৰ বাবে মূল ভাষণ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ পিছতে শান্তি অধ্যয়নৰ পণ্ডিত আৰু [[SNCC]]-ৰ প্ৰাক্তন যোগাযোগ সহ-সঞ্চালক (জুলিয়ান বণ্ডৰ সৈতে) মেৰী ই. কিঙৰদ্বাৰা আয়োজিত ষষ্ঠ জেমছ লছন ইনষ্টিটিউটৰ পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। ২০২৩ চনৰ ২৮ জুলাইত নেছভিল, টেনেছিত জেমছ লছন হাইস্কুল মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Young |first=Amelia |date=August 8, 2023 |title=James Lawson High School welcomes 1,200 Metro students to new school |url=https://www.newschannel5.com/news/james-lawson-high-school-welcomes-1-200-metro-students-to-new-school |access-date=January 16, 2024 |website=News Channel 5 Nashville (WTVF) |language=en |archive-date=January 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116152246/https://www.newschannel5.com/news/james-lawson-high-school-welcomes-1-200-metro-students-to-new-school |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Our School |url=https://lawson.mnps.org/our_school |access-date=January 16, 2024 |publisher=James Lawson High School |language=en-US |archive-date=January 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116150059/https://lawson.mnps.org/our_school |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনত হলমেন ইউনাইটেড মেথডিষ্ট চাৰ্চৰ ওচৰৰ এডামছ বলিভাৰ্ডৰপৰা প্ৰায় ১ মাইল অংশ তেওঁৰ সন্মানত পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Pulliam |first=Tim |date=January 14, 2024 |title=Los Angeles honors civil-rights icon Rev. James Lawson with street named in his honor |url=https://abc7.com/rev-james-lawson-mile-south-los-angeles-street-civil-rights-movement-adams-blvd/14324636/ |access-date=January 16, 2024 |work=ABC 7 |archive-date=January 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116151524/https://abc7.com/rev-james-lawson-mile-south-los-angeles-street-civil-rights-movement-adams-blvd/14324636/ |url-status=live }}</ref> ==গণমাধ্যমত== ২০১৩ চনৰ ''দ্য বাটলাৰ '' চলচ্চিত্ৰত অভিনেতা জেছী উইলিয়ামছে লছনৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনত ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকৰ নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ প্ৰতিবাদসমূহৰ সময়ত লছনে দিয়া প্ৰশিক্ষণৰ অধিৱেশনসমূহৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে।<ref name="yn-22aug2013">{{cite news |title='The Butler' Star Took Real Freedom Rider to Premiere |url=https://www.yahoo.com/news/butler-star-took-real-freedom-155039156.html |access-date=June 10, 2024 |work=[[Yahoo! News]] |date=August 22, 2013 |archive-date=June 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611033809/https://www.yahoo.com/news/butler-star-took-real-freedom-155039156.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240611033809/https://www.yahoo.com/news/butler-star-took-real-freedom-155039156.html |archivedate=June 11, 2024 |deadurl=yes }}</ref> লছনক লৈ মাইকেল কে. হানীয়ে ''Love and Solidarity: Rev. James Lawson and Nonviolence in the Search for Workers Rights'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনত শ্ৰমিক অধিকাৰৰ সংগ্ৰাম আৰু নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনলৈ লছনে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ পৰিচয় দিয়া হৈছে।<ref name="History News Network">{{cite web|last1=Lindley|first1=Robin|title=Why It's Time to Get to Know Black Civil Rights Activist James Lawson: An Interview with Michael K. Honey|url=https://historynewsnetwork.org/article/165542|website=History News Network|date=April 2, 2017 |access-date=March 3, 2018|archive-date=July 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703232502/http://historynewsnetwork.org/article/165542|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ; গ্ৰন্থ {{Refbegin}} *Arsenault, Raymond. ''[https://archive.org/details/freedomriders1960000arse Freedom Riders: 1961 and the Struggle for Racial Justice]''. নিউয়ৰ্ক: [[Oxford University Press]], ২০০৬। *Branch, Taylor. ''Parting the Waters: [[America in the King Years]], 1954–1963''. নিউয়ৰ্ক: Simon & Schuster, ১৯৮৮। *Burns, Stewart. ''[https://archive.org/details/tomountaintopmar00stew To the Mountain Top: Martin Luther King Jr.'s Sacred Mission to Save American, 1955–1968.]'' নিউয়ৰ্ক: HarperCollins, ২০০৪। *Clayborne, Carson. ''[https://archive.org/details/instrugglesnccbl00cars In Struggle: SNCC and the Black Awakening of the 1960s.]'' কেমব্ৰিজ, মেছাচুছেটছ: [[Harvard University Press]], ১৯৮১। *Conkin, Paul K. ''Gone with the Ivy: A Biography of Vanderbilt University''. নক্সভিল: [[University of Tennessee Press]], ১৯৮৫। *Halberstam, David. [https://archive.org/details/children00halb ''The Children'']. নিউয়ৰ্ক: Random House, ১৯৯৮। *[[William Riches|Riches, William T. Martin]]. ''The Civil Rights Movement: Struggle and Resistance''. নিউয়ৰ্ক: Palgrave, ২০০৪। *Sumner, David. "James Lawson, Jr." ''[[Tennessee Encyclopedia of History and Culture]]''. Ed. Carroll Van West. নেছভিল: [[Rutledge Hill Press]], ১৯৯৮। *Zinn, Howard. ''[[SNCC: The New Abolitionists]]''. কেমব্ৰিজ, মেছাচুছেটছ: [[South End Press]], ২০০২। {{Refend}} ; সাময়িকী {{Refbegin}} *"James Lawson Named 2005 Vanderbilt University Distinguished Alumnus." ''[[Tennessee Tribune]]'', ২২ ডিচেম্বৰ ২০০৫। *Mielczarek, Natalia. "Vanderbilt Hires Ex-student It Expelled for Civil Rights Activism." ''Tennessean'', ১৯ জানুৱাৰী ২০০৬। *Summer, David E. "The Publisher and the Preacher: Racial Conflict at Vanderbilt University." ''Tennessee Historical Quarterly'' LVI (Spring 1997): 34–43. *Wynn, Linda T. "The Dawning of a New Day: The Nashville Sit-Ins, February 13, 1960 – May 10, 1960." ''Tennessee Historical Quarterly'' L (Spring 1991): 42–54. {{Refend}} ; অনলাইন '''<big>•</big>''' <small>[https://whospeaks.library.vanderbilt.edu/interview/james-m-lawson-jr "Interview with James M. Lawson" March 17, 1964"] ''Who Speaks for the Negro?''-ৰ ডিজিটেল আৰ্কাইভৰপৰা সংৰক্ষিত।</small> <small>(১৮ জানুৱাৰী ২০২১ত সংগ্ৰহ কৰা। )</small> ==অতিৰিক্ত পঠন== * {{Cite magazine |last=Lefer |first=Diane |date=March–April 2013 |title=An Interview with Rev. James Lawson |url=https://www.thebeliever.net/an-interview-with-rev-james-lawson/ |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321111901/https://www.thebeliever.net/an-interview-with-rev-james-lawson/ |archive-date=March 21, 2023 |magazine=[[The Believer (magazine)|The Believer]] |issue=97 |pages=73–82 }} * Gandhi, Rajmohan (March 2026). "James Lawson, Teacher of Satyagraha". ২৯৬ পৃষ্ঠা। প্ৰকাশক: www.speakingtigerbooks.com। প্ৰচ্ছদৰ ফটোত ১৯৬৮ চনৰ ২৮ মাৰ্চত অনুষ্ঠিত এখন সংবাদ-মেলত মাৰ্টিন লুথাৰ কিং জুনিয়ৰৰ সৈতে জেমছ লছনক দেখা গৈছে। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://snccdigital.org/people/james-lawson/ SNCC Digital Gateway: James Lawson], SNCC Legacy Project আৰু Duke University-য়ে সৃষ্টি কৰা তথ্যচিত্ৰধৰ্মী ৱেবছাইট; ইয়াত Student Nonviolent Coordinating Committee আৰু তৃণমূল পৰ্যায়ৰ সংগঠনৰ ইতিহাস ভিতৰৰ দৃষ্টিভংগীৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে। * [http://www.spartacus-educational.com/USAClawsonJ.htm লছনৰ বিষয়ে সংক্ষিপ্ত UK পৃষ্ঠা], University of Kentucky Libraries-ৰ Robert Penn Warren Civil Rights Oral History Project, Louie B. Nunn Center for Oral History-ৰপৰা। * [https://web.archive.org/web/20121008041655/http://www.vanderbilt.edu/News/news/sept96/nr8.html Vanderbilt-ৰ Distinguished Alumnus বঁটা ঘোষণা] * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20041209111131/http://www.pbs.org/weta/forcemorepowerful/nashville/interview.html |date=December 9, 2004 |title=A Force More Powerful – Interview: Rev. James Lawson }} * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070713085349/http://www.vanderbilt.edu/news/releases?id=24148 |date=July 13, 2007 |title=Lawson to Return to Vanderbilt as Professor }} * [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6676164 "The Rev. James Lawson: An Advocate of Peaceful Change" – National Public Radio-ত প্ৰকাশিত সাক্ষাৎকাৰ] * [http://docsouth.unc.edu/sohp/F-0029/ University of North Carolina-ৰ Southern Oral History Program-ৰ James M. Lawson-ৰ মৌখিক ইতিহাসৰ সাক্ষাৎকাৰ] [http://docsouth.unc.edu/sohp/ Oral Histories of the American South]-ৰ অন্তৰ্গত। * [https://web.archive.org/web/20131214063751/http://discoverarchive.vanderbilt.edu/handle/1803/1052 ''The Non-Violent Struggle'']। ৰেভাৰেণ্ড জেমছ লছনে ২০০৭ চনৰ শৰৎকালত ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়োৱা পাঠ্যক্ৰমৰ পডকাষ্ট শৃংখলা। * {{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1327773/|title=The Butler (2013) – IMDb|publisher=imdb.com|access-date=April 4, 2014}} * {{C-SPAN|22163}} * [https://libguides.bw.edu/c.php?g=1002685&p=7263993#JamesLawson Encyclopedia of Baldwin Wallace University History: James Lawson] * The Robert Penn Warren Center for the Humanities' [[Who Speaks for the Negro?#External links|''Who Speaks for the Negro?'' Digital Archive Collection]]-ৰ নাগৰিক অধিকাৰ সাক্ষাৎকাৰ: [https://whospeaks.library.vanderbilt.edu/interview/james-m-lawson-jr Rev. James M. Lawson] (১৯৬৪) {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Lawson, James}} [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] etfknpa20smcmtllhbp8ikxyyqe77xa 3 140115 647833 646002 2026-10-26T02:05:16Z MediaWiki message delivery 8079 /* Wikipedia translation of the week: 2026-44 */ নতুন অনুচ্ছেদ 647833 wikitext text/x-wiki == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 02:09, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 07:15, 19 October 2026 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:National Day of Bhutan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''National Day of Bhutan''' (Dzongkha: རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་; Wylie: rgyal yongs dus chen) known as Gyalyong Düchen is a major national event celebrated annually on 17 December in the Kingdom of Bhutan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 02:05, 26 October 2026 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> 55h1cz3i45neftnz3ag4htannu0v58r 0 140117 647711 642614 2026-10-25T21:05:44Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647711 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title = '''লু ডংবিন''' |pic = Album of 18 Daoist Paintings - 15.jpg |piccap = ঝাং লুৰ দ্বাৰা অঙ্কিত লু ডংবিন, ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণি |picsize = |t=呂洞賓 |s=吕洞宾 |p=Lǚ Dòngbīn |w=Lü³ Tung⁴-Pin¹ |mi={{IPAc-cmn|l|ü|3|-|d|ong|4|.|b|in|1}} |j=Leoi⁵ Dung⁶ Ban¹ |y=Léuih Duhng Bān }} '''লু ডংবিন'''({{lang-en|Lü Dongbin}}) আছিল চীনৰ টাং বংশৰ (Tang dynasty) শাসনকালৰ এজন তাওবাদী (Daoist) পণ্ডিত আৰু কবি, যাৰ জীৱনকাল আনুমানিক দুশ বিশ বছৰ আছিল বুলি ধৰা হয়। তাওবাদীসকলৰ দ্বাৰা চীনা সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত এজন অমৰ (immortal) পুৰুষৰ মৰ্যাদা পোৱা লু ডংবিন হ'ল '[[আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]' (Eight Immortals) নামেৰে জনাজাত দেৱতাৰ দলটোৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ব্যক্তিসকলৰ এজন। তেওঁ এজন ঐতিহাসিক চৰিত্ৰও আছিল আৰু চৰকাৰী ইতিহাসৰ পুথি 'হিষ্ট্ৰী অৱ চং' (History of Song)-ত তেওঁৰ উল্লেখ আছে। তেওঁক 'নেইদান' (neidan) অৰ্থাৎ আভ্যন্তৰীণ ৰসায়ন বিদ্যাৰ (internal alchemy) অন্যতম আদিগুৰু হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কলা-সংস্কৃতিত তেওঁক সাধাৰণতে এজন পণ্ডিতৰ সাজ-পোছাকত আৰু দুষ্ট আত্মাক খেদি পঠিয়াবলৈ হাতত এখন মায়াবী তৰোৱাল (magic sword) লৈ থকা ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হয়। == চৰিত্ৰ == লু ডংবিনক সাধাৰণতে এজন পণ্ডিত, টেঙৰ আৰু মানুহক জ্ঞান/মনোবিকাশ লাভ কৰাত তথা তাও (Tao) শিক্ষা কৰাত সহায় কৰাৰ এক আন্তৰিক ইচ্ছা থকা ব্যক্তি হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়। অৱশ্যে, তেওঁৰ চৰিত্ৰত কিছুমান "খুঁত" বা আসোঁৱাহ থকা বুলিও প্ৰায়ে দেখুওৱা হয়। ৰঙিয়াল তাওবাদী অমৰসকলৰ বাবে এনে বিষয়টো অস্বাভাৱিক নহয়, কাৰণ তেওঁলোক সকলোৰে মাজতে বিভিন্ন ধৰণৰ অদ্ভুত স্বভাৱ (eccentricities) দেখা গৈছিল: * তেওঁ মাজে-মাজে অত্যধিক মদ্যপান কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যিটো আমোদ-প্ৰিয় '[[আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]'ৰ মাজত তেনেই সাধাৰণ কথা আছিল। এই কথাই মদ্যপান ভাল পোৱা কেইবাজনো প্ৰখ্যাত তাওবাদী শিল্পীৰ জীৱনশৈলীকো প্ৰতিফলিত কৰে। * এটা কাহিনী অনুসৰি, অমৰত্ব লাভ কৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক দিনবোৰত, এজন "ডেকা" অমৰ হিচাপে তেওঁৰ খং বহুত বেছি আছিল। আনকি এবাৰ খঙৰ কোবত তেওঁ এটা নদীৰ পাৰৰ আকৃতিও বিকৃত কৰি পেলাইছিল। * তেওঁক মহিলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱা (ladies man) এজন ব্যক্তি বুলি কোৱা হয়—আনকি অমৰ হোৱাৰ পিছতো (বা কেৱল অমৰ হোৱাৰ পিছতহে)। এই কাৰণেই প্ৰেম-প্ৰীতিৰ সমস্যাত পৰা মানুহে সাধাৰণতে তেওঁক স্মৰণ বা প্ৰাৰ্থনা নকৰে। এই কথাটো তাওবাদৰ কিছুমান যৌন চৰ্চা বা কলাৰ (Taoist sexual practices) সৈতেও জড়িত হ'ব পাৰে। * লু এজন অতি চহকী আৰু উৰ্বৰ মনৰ কবিও আছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহ 'কুয়ান টাংশ্বি' (Quan Tangshi - সম্পূৰ্ণ টাং কবিতা) নামৰ সংগ্ৰহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম আছিল '''লু ইয়ান''' (Lü Yán), য’ত 'ইয়ান' হৈছে তেওঁৰ মূল নাম। 'ডংবিন' (Dongbin) তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name)। তাওবাদৰ অনুগামীসকল, বিশেষকৈ 'কুয়ানঝেন সম্প্ৰদায়'ৰ (Quanzhen School) লোকসকলে তেওঁক 'মাষ্টাৰ পিওৰ-য়াং' (Chunyang Zi) আৰু 'লু আদিপুৰুষ' (Lü the Progenitor) বুলিও মাতে। তেওঁৰ জন্ম চীনৰ টাং বংশৰ শাসনকালত প্ৰায় ৭৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত জিংঝাও প্ৰদেশত (Jingzhao Prefecture) হৈছিল। চীনা পঞ্জিকা অনুসৰি চতুৰ্থ মাহৰ ১৪ তাৰিখটো তেওঁৰ জন্মদিন বুলি ধৰা হয়।<ref>{{zhi|out=tr|tr=Master Pure-[[yin and yang|Yang]] |c=純陽子|p=Chunyang Zi}}</ref><ref>{{zhi|out=tr|tr=Lü the Progenitor|c=呂祖|p=lü zŭ}}</ref><ref> name="Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Lu Dongbin">{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=Carol |title=Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China |url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro |date=1991 |publisher=China Books & Periodicals |location=San Francisco |isbn=0-8351-2481-9 |page=[https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro/page/126 126]}}</ref> কথিত আছে যে তেওঁৰ জন্মৰ সময়ত কোঠাটো এক সুগন্ধৰে উপচি পৰিছিল। তেওঁ সৰুৰে পৰাই বৰ বুদ্ধিমান আছিল আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো বহুত সফলতা অৰ্জন কৰিছিল। অৱশ্যে, এটা কাহিনী অনুসৰি, ২০ বছৰ বয়সলৈকে অবিবাহিত হৈ থকা লুৱে চৰকাৰী বিষয়া হ’বলৈ দুবাৰকৈ সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ৰ সামৰিক/অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত (Imperial examination) অৱতীৰ্ণ হৈছিল, কিন্তু সফল হ’ব পৰা নাছিল। টাং বাওলিৰ প্ৰথম বৰ্ষত (৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁ কিছু সময়ৰ বাবে এজন পণ্ডিত হিচাপে আছিল। তেওঁ দুবাৰকৈ জিলা দণ্ডাধীশ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। কিন্তু সোনকালেই তেওঁ চৰকাৰী প্ৰশাসনৰ কূটনীতিৰ বলি হৈ চাকৰি ত্যাগ কৰে আৰু পৰ্বতলৈ অৱসৰ লয়। এবাৰ চাংআনৰ এখন সুৰাৰ দোকানলৈ যাওঁতে তেওঁ প্ৰকৃত তাওবাদী সাধক ঝংলি কুয়ানৰ (Zhongli Quan) সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। তাত তেওঁ দহটা কঠিন পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছত কুয়ানে তেওঁক 'স্বৰ্ণিল বড়ি' (Golden pill) প্ৰস্তুত কৰাৰ বিদ্যা শিক্ষা দিয়ে; যাৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ তাও মাৰ্গৰ জ্ঞান লাভ কৰে আৰু অমৰ হৈ পৰে। == হালধীয়া বাজৰাৰ সপোন == কিংবদন্তি অনুসৰি, এনিশা যেতিয়া লু ইয়ান চাংআন বা হান্দানত আছিল, তেতিয়া এখন হোটেলত তেওঁৰ হালধীয়া বাজৰা (millet) সিজি থকাৰ সময়তে তেওঁৰ চিলমিল টোপনি আহে। তেওঁ সপোন দেখিলে যে তেওঁ ৰাজকীয় পৰীক্ষাত অতি উৎকৃষ্ট প্ৰদৰ্শন কৰিছে আৰু এক সন্মানীয় পদ লাভ কৰাৰ পিছত অতি সোনকালেই উপ-মন্ত্ৰীৰ পদলৈ পদোন্নতি পাইছে। তাৰ পিছত তেওঁ এক চহকী পৰিয়ালৰ কন্যাক বিবাহ কৰায় আৰু তেওঁলোকৰ এটি পুত্ৰ আৰু এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়। তেওঁ ধাৰাবাহিকভাৱে পদোন্নতি পাই অৱশেষত প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়গৈ। অৱশ্যে, তেওঁৰ এই অভূতপূৰ্ব সফলতা আৰু ভাগ্যই আনৰ চকু চৰহা কৰিলে, যাৰ ফলত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে মিছা অপৰাধৰ অভিযোগ জাপি দি চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হ’ল। ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁক প্ৰতাৰণা কৰিলে, সন্তানকেইটাক ডাকুৱে হত্যা কৰিলে আৰু তেওঁ নিজৰ সমস্ত সম্পত্তি হেৰুৱাই পেলালে। সপোনত যেতিয়া তেওঁ ৰাজপথত মৃত্যুবৰণ কৰিবলৈ লৈছিল, ঠিক সেই সময়তে তেওঁ সাৰ পালে।<ref>{{zhi|c=侍郎|p=shìláng}}</ref> যদিও সপোনটোত ওঠৰটা বছৰ পাৰ হৈ গৈছিল, প্ৰকৃততে এই গোটেই সপোনটো বাজৰাখিনি সিজিবলৈ লগা সময়খিনিৰ ভিতৰতে ঘটিছিল। আচলতে তেওঁৰ সপোনৰ চৰিত্ৰবোৰ স্বয়ং ঝংলি কুয়ানে ৰচনা কৰিছিল, যাতে লুৱে বুজি পায় যে ক্ষণস্থায়ী বৈভৱ আৰু সফলতাক অতিমাত্ৰা গুৰুত্ব দিব নালাগে। ইয়াৰ পৰিণতিত, লুৱে ঝংলিৰ সৈতে তাও (Tao) মাৰ্গৰ সন্ধান আৰু সাধনা কৰিবলৈ ওলাই গ’ল। এই সপোনটোক 'হালধীয়া বাজৰাৰ সপোন' (Dream of the Yellow Millet) বুলি জনা যায় আৰু য়ুয়ান বংশৰ মা ঝিয়ুয়ানে সংকলন কৰা এক সাহিত্যত ইয়াৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{zhi|out=tr|tr=Dream of the Yellow Millet|c=黃粱夢|p=Huáng Liáng Mèng}}</ref> সং বংশৰ পণ্ডিত লি ফাঙৰ 'এক্সটেনচিভ ৰেকৰ্ডছ অৱ দ্য টাইপিং এৰা' (Extensive Records of the Taiping Era)-ৰ ৮২ নং খণ্ডত পোৱা এই কাহিনীৰ এক পূৰ্বৱৰ্তী সংস্কৰণত লু ডংবিনৰ ঠাইত ছাত্ৰ লু (Student Lu) আৰু ঝংলি কুয়ানৰ ঠাইত এজেড্ৰা লু (Elder Lü) আছিল। এই ঘটনাটো ঘটাৰ সময়ত লু ইয়ানৰ প্ৰকৃত বয়স কিমান আছিল, সেই লৈ বিভিন্ন কাহিনীত ভিন্ন মত পোৱা যায়— ২০ বছৰৰ পৰা ৪০ বছৰ বয়সলৈকে। == লু ডংবিনৰ দহটা পৰীক্ষা == কিংবদন্তি অনুসৰি, চাংআনত থকাৰ সময়ত লুক ঝংলি কুয়ানে নিজৰ শিষ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অমৰত্ব লাভ কৰাৰ পূৰ্বে দহটা পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ’বলগীয়া হৈছিল। এই দহটা পৰীক্ষা তলত বৰ্ণনা কৰা হ’ল:<ref>{{Cite book|last=Hausen|first=Johan|title=The 49 Barriers of Cultivating the Dao|publisher=Purple Cloud Press|year=2021|isbn=979-8632703888|location=Seattle, WA|pages=472–480}}</ref> ১.এদিন লিউৱে কামৰ পৰা ঘৰলৈ ঘূৰি আহি দেখিলে যে তেওঁৰ প্ৰিয়জনৰ মৃত্যু হৈছে; কিন্তু তেওঁ কোনো দুখ বা অনুশোচনা নকৰি অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কাপোৰ আৰু কফিন সাজু কৰিবলৈ ল’লে। কিন্তু অলপ পিছতে তেওঁৰ প্ৰিয়জন জীৱিত হৈ উঠিল। লু তেতিয়াও কোনো দুখ বা অতি আনন্দৰ আৱেগ অবিহনেই স্বাভাৱিক হৈ থাকিল। ২.লুউৱে বজাৰত সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি থকা অৱস্থাত এজন ক্ৰেতাই তেওঁৰ সৈতে দৰ-দাম কৰিবলৈ আহিল। দাম ঠিক হোৱাৰ পিছত লুৱে সামগ্ৰীখিনি দিলে কিন্তু ক্ৰেতাজনে সম্পূৰ্ণ পইচা নিদি গুচি গ’ল। লুৱে কোনো তৰ্ক নকৰাকৈ তেওঁক যাবলৈ দিলে। ৩. চন্দ্ৰ বৰ্ষৰ প্ৰথম দিনটোত লু এজন ভিখাৰীৰ মুখামুখি হ’ল। কিছু পইচা দিয়াৰ পিছতো ভিখাৰীজনে অধিক দাবী কৰিবলৈ ধৰিলে আৰু তেওঁক অশ্লীল গালি-গালাজ পাৰিলে। লুৱে মুখত এটি হাঁহি লৈ ঠাইখন ত্যাগ কৰিলে। ৪. লু এবাৰ এজন মেঠন বা মেৰখীয়া (shepherd) আছিল। তেওঁৰ দায়িত্বত থকা ছাগলীবোৰৰ ওপৰত এটা ভোকাতুৰ বাঘৰ চকু পৰিল। লুৱে ছাগলীবোৰক পাহাৰৰ তললৈ পঠিয়াই সুৰক্ষিত কৰিলে আৰু নিজে বাঘটোৰ সন্মুখত থিয় হ’ল। ভোকাতুৰ বাঘটোৱে তেওঁৰ এই সাহস দেখি আচৰিত হৈ লুক কোনো অনিষ্ট নকৰাকৈ গুচি গ’ল। ৫. লুৱে পাহাৰৰ এটা সৰু পঁজাত অধ্যয়ন কৰি থকাৰ সময়ত এজনী ধুনীয়া মহিলা আহিল আৰু বাট হেৰুওৱাৰ বাবে তাত নিশাটো কটাবৰ বাবে আশ্ৰয় বিচাৰিলে। সেই ৰাতি সুন্দৰী মহিলাগৰাকীয়ে লুক প্ৰলোভিত কৰিবলৈ আৰু শাৰীৰিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ বাবে চেষ্টা কৰিলে, কিন্তু লু এনে প্ৰলোভনৰ দ্বাৰা অলপো বিচলিত নহ’ল। ৬. এদিন লু ঘৰলৈ ঘূৰি আহি দেখিলে যে তেওঁৰ ঘৰত চুৰি হৈছে আৰু সকলো সম্পত্তি হেৰাইছে। খং নকৰি তেওঁ নিজৰ পামত কাম কৰিবলৈ ধৰিলে। মাটি খান্দোতে তেওঁ অসংখ্য সোণৰ টুকুৰা পালে। কিন্তু তেওঁ তাৰ পৰা এটাও সোণৰ টুকুৰা নলৈ পুনৰ মাটিৰে ঢাকি দিলে। ৭. লুৱে বজাৰৰ পৰা কিছু ব্ৰঞ্জৰ বাচন কিনি আনিলে। ঘৰলৈ ঘূৰি অহাৰ পিছত তেওঁ গম পালে যে সকলো বাচন আচলতে সোণৰহে আছিল। তেওঁ লগে লগে সেইবোৰ বিক্ৰেতাজনক ঘূৰাই দিলে। ৮. এজন পাগল তাওবাদী সাধুৱে ৰাস্তাত ঔষধ বিক্ৰী কৰি আছিল আৰু মানুহক কৈছিল যে তেওঁৰ এই মায়াবী ঔষধৰ দুটা পৰিণতি হ’ব পাৰে: ১) সেৱনকাৰীজন থিতাতে মৰিব, বা ২) তেওঁ অমৰ হৈ পৰিব। কোনেও সেয়া খাবলৈ সাহস কৰা নাছিল, কেৱল লুৱে সেই ঔষধটো কিনি খাই চালে। কিন্তু তেওঁৰ একো ক্ষতি নহ’ল। ৯. ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ বাবে নদী এখনৰ পানী বাঢ়ি গৈছিল। লু আৰু অন্যান্য যাত্ৰীসকলে নাও এখনেৰে নদীখন পাৰ হৈ আছিল। মাজ নদী পোৱাৰ পূৰ্বে বতৰ অতি বেয়া হৈ পৰিল আৰু লুৰ বাহিৰে বাকী সকলো যাত্ৰী জীৱনক লৈ শংকিত হৈ পৰিল। লুৱে পৰিস্থিতিটো সহজভাৱে ল’লে আৰু জীৱন-মৃত্যুক লৈ অলপো চিন্তা নকৰিলে। ১০. লু ঘৰত অকলশৰীয়া হৈ থকা অৱস্থাত হঠাৎ কিছুমান অদ্ভুত কাণ্ড ঘটিবলৈ ধৰিলে। ভূত আৰু দানৱবোৰে ইজনে সিজনক হত্যা কৰিবলৈ ধৰিলে আৰু লুকো মাৰিবলৈ খেদি আহিল। অলপো ভয় নোখোৱাকৈ লুৱে সিহঁতলৈ চকু নিদি নিজৰ কাম কৰি থাকিল। তেজ লগা আন এটা অসুৰৰ দলে লুৰ জীৱন কাঢ়ি ল’বলৈ চেষ্টা কৰি ক’লে যে পূৰ্বজন্মত লুৱে সিহঁতক হত্যা কৰিছিল, গতিকে তেওঁ নিজৰ জীৱন দিব লাগিব। কোনো ভয় নোহোৱাকৈ লুৱে ক’লে, 'যদি মই পূৰ্বজন্মত তোমালোকৰ জীৱন লৈছিলোঁ, তেন্তে এয়া সম্পূৰ্ণ ন্যায়সংগত কথা, মোৰ জীৱন লৈ লোৱা!' মুহূৰ্ততে আকাশখন ফৰকাল হৈ পৰিল আৰু সেই ভূত-প্ৰেতবোৰ নাইকিয়া হৈ গ’ল। এই গোটেই ঘটনাটো ঘটি থকাৰ সময়ত ঝংলি কুয়ানে (যি তাওবাদী কাহিনীত তেওঁৰ গুৰু আছিল) আঁৰৰ পৰা চাই হাঁহি আছিল। এই ১০ টা পৰীক্ষাই প্ৰমাণ কৰিলে যে লু এজন পবিত্ৰ আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ ব্যক্তি আছিল। মাষ্টাৰ ঝংলি ইয়াৰ দ্বাৰা অতি সন্তুষ্ট আৰু সুখী হৈ লুক 'নান ছান হেৰ লিং'লৈ লৈ গ’ল আৰু জীৱনৰ গোপন ৰহস্যসমূহ অৰ্পণ কৰিলে। ইয়াৰ পিছতেই তাওবাদৰ "ঝং-লিউ গোল্ডেন ডান" (Zhong-Lü Golden Dan) শাখাৰ সৃষ্টি হয়। অৱশ্যে, লুৱে নিজৰ সাধনাৰ উপকাৰিতা অধিক মানৱ সমাজলৈ কঢ়িয়াই আনিবৰ বাবে আভ্যন্তৰীণ শান্তিৰ সূত্ৰ সলনি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু তেওঁৰ এই সাধনাৰ মাৰ্গে আজিও মানুহক পথ প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:আঠজন অমৰ ব্যক্তি]] b7c23sjuyong6k8kefhwhxsyjtr31qi 0 140118 647720 643657 2026-10-25T21:38:11Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647720 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | title = '''হান চিয়াংজি''' | pic = Han Xiangzi, by Ming court painter Liu Jun.jpg | piccap = "তাওবাদী অমৰ হান চিয়াংজি” — এইখন মিং বংশৰ শিল্পী লু জুন (劉俊)ৰ দ্বাৰা অঙ্কিত এক প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰ | t = 韓湘子 | s = 韩湘子 | p = Hán Xiāngzǐ | w = Han Hsiang-tzu | j = Hon4 Soeng1 Zi2 | y = Hòhn Sēung Jí | altname = Qingfu | c2 = 清夫 | p2 = Qīngfū | w2 = Ching-fu | j2 = Cing1 Fu1 | y2 = Chīng Fū | altname3 = Beizhu | c3 = 北渚 | p3 = Běizhǔ | w3 = Pei-chu | j3 = Bak1 Zyu2 | y3 = Bāk Jyú }} '''হান চিয়াংজি''' ({{lang-en|Han Xiangzi}}) যাৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল চিংফু (Qingfu) বা বেইঝু (Beizhu), হ’ল চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন চৰিত্ৰ আৰু তাওবাদী দেৱতাৰ দল 'আঠজন অমৰ ব্যক্তি' (Eight Immortals)-ৰ অন্যতম সদস্য। তেওঁ আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ আন এজন সদস্য লু ডংবিনৰ (Lü Dongbin) তত্ত্বাৱধানত তাওবাদী মায়াবী কলা আৰু বিদ্যা অধ্যয়ন কৰিছিল। হান চিয়াংজিক প্ৰায়ে এটা 'চীনা বাঁহী' (dizi) হাতত লৈ থকা ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হয়, সেয়েহে তেওঁক বাঁহীবাদকসকলৰ পৃষ্ঠপোষক দেৱতা (patron deity) হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ তাওবাদী সংগীতৰ টুকুৰা 'তিয়ান হুয়া ইন' (Tian Hua Yin)-ৰ ৰচক বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়।<ref> name="Zuoqian" </ref><ref> name="Xin Tang Shu" </ref><ref>name=":1002">{{Cite book |title=World Religions: Eastern Traditions |url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto |publisher=[[Oxford University Press]] |others=Edited by Willard Gurdon Oxtoby |year=2002 |isbn=0-19-541521-3 |edition=2nd |location=Don Mills, Ontario |pages=[https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto/page/401 401] |oclc=46661540}}</ref><ref>{{lang|zh-Hani|天花引}}</ref> == ঐতিহাসিক পৰিচয় == হান চিয়াংজিৰ কোনো ঐতিহাসিক অস্তিত্ব আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সঠিককৈ জনা নাযায়। অৱশ্যে, তেওঁক টাং বংশৰ এজন প্ৰখ্যাত ৰাজনীতিবিদ, কবি তথা কনফুচীয় পণ্ডিত '''হান য়ু'''ৰ (Han Yu) আজোনাতি '''হান চিয়াং''' (Han Xiang) বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হান চিয়াং আৰু হান য়ুৰ আজোনাতিজনৰ সম্পৰ্কে অন্ততঃ তিনিটা ভিন্ন বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{lang|zh-Hani|左遷至藍關示侄孫湘}}</ref> হান য়ুৱে এবাৰ তেওঁৰ আজোনাতি হান চিয়াং (যাৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল "চিংফু")-ৰ নামত তিনিটা কবিতা উৎসৰ্গা কৰিছিল। এই তিনিটা কবিতা হৈছে 'ঝুও চিয়ান ঝি লানগুয়ান শ্বি ঝিচুন জিয়াং' (Zuo Qian Zhi Languan Shi Zhisun Xiang), আৰু দুটা খণ্ডৰ কবিতা 'ছু জেং জিয়াং কৌ শ্বি ঝিচুন জিয়াং' (Su Zeng Jiang Kou Shi Zhisun Xiang)। ৮১৯ খ্ৰীষ্টাব্দত, টাং বংশৰ সম্ৰাট জিয়ানজঙৰ শাসনকালত, সম্ৰাটে এটা তথাকথিত বুদ্ধৰ পবিত্ৰ অৱশেষ (Buddhist relic) চাংআনৰ ৰাজপ্ৰসাদলৈ অনাৰ বাবে এক ভব্য অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল আৰু ৰাইজক সেই অৱশেষক পূজা কৰিবলৈ তথা বৌদ্ধ মঠসমূহলৈ দান কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। হান য়ুৱে সম্ৰাট জিয়ানজঙক এনে নকৰিবলৈ পৰামৰ্শ দি এখন স্মাৰকপত্ৰ লিখিছিল আৰু সম্ৰাটক সতৰ্ক কৰি দিবলৈ লিয়াঙৰ সম্ৰাট ৱু আৰু হৌ জিঙৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। সম্ৰাট জিয়ানজং ইয়াতে খৰ্গহস্ত হৈ পৰিল আৰু হান য়ুক মৃত্যুদণ্ড দিবলৈ বিচাৰিলে, কিন্তু অৱশেষত তেওঁক ক্ষমা কৰি পদাবনতি ঘটালে আৰু চাংআনৰ পৰা আঁতৰাই চাও প্ৰদেশৰ (Chao Prefecture; বৰ্তমানৰ চাওঝৌ, গুয়াংডং) প্ৰশাসক (Prefect) হিচাপে পঠিয়াই দিলে।<ref> name="Xin Tang Shu">{{cite book |quote={{lang|zh-Hani|湘字北渚，大理丞。}} |script-title=zh:新唐書 |title=Xin Tang Shu |trans-title=[[New Book of Tang]] |volume=73 |at=Table 13}}</ref> যাত্ৰাপথত হান য়ুৱে লান পাছ (Lan Pass; বৰ্তমানৰ লানতিয়ান জিলা, জিআন, ছান্সি) পাৰ হৈছিল, য’ত হান জিয়াঙে তেওঁৰ যাত্ৰাত সংগ দিবলৈ আহি যোগ দিছিল। তাতেই হান য়ুৱে 'ঝুও চিয়ান ঝি লানগুয়ান শ্বি ঝিচুন চিয়াং' কবিতাটো লিখি হান চিয়াংক উৎসৰ্গা কৰিছিল।<ref> name="Zuoqian">{{cite web |url=https://zh.wikisource.org/zh-hant/%E5%B7%A6%E9%81%B7%E8%87%B3%E8%97%8D%E9%97%9C%E7%A4%BA%E4%BE%84%E5%AD%AB%E6%B9%98 |script-title=zh:左遷至藍關示侄孫湘 |title=Zuo Qian Zhi Languan Shi Zhisun Xiang |website=Chinese Wikisource}}</ref> == কিংবদন্তিসমূহ == ১৭ শতিকাৰ উপন্যাস 'হান চিয়াংজি কুয়ানঝুয়ান' (The Story of Han Xiangzi: The Alchemical Adventures of a Daoist Immortal — এজন তাওবাদী অমৰৰ ৰসায়ন বিদ্যাৰ অভিযান) অনুসৰি, হান চিয়াংজি আছিল টাং বংশৰ বিখ্যাত ৰাজনীতিবিদ আৰু কবি '''হান য়ু'''ৰ ডাঙৰ ভাইেক হান হুইৰ পুত্ৰ। হান হুই আৰু তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যুৰ পিছত, চিয়াংজিক হান য়ুৰ ঘৰতে তেওঁৰ নিজৰ পুত্ৰৰ দৰেকৈ ডাঙৰ-দীঘল কৰা হৈছিল। হান য়ুৱে তেওঁৰ ভতিজাকক লৈ বহুত আশা কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ ভতিজাকৰ চৰকাৰী চাকৰিত প্ৰৱেশ কৰাৰ কোনো ইচ্ছা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ তাওবাদী মতবাদ অনুসৰি নিজকে সাধনাৰ মাৰ্গত বিলীন কৰিবলৈহে ভাল পাইছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=g05L8r1tL5MC The Story of Han Xiangzi: The Alchemical Adventures of a Daoist Immortal] Translated by Philip Clart</ref> তাৰ পিছত হান য়ুৱে তেওঁৰ ভতিজাকক পণ্ডিত লিনৰ কন্যা লিন লুয়িংৰ সৈতে বিবাহ কৰাই দিয়ে, এই আশাত যে চিয়াংজিক তাওবাদৰ প্ৰতি থকা মোহ পাহৰাই সাংসাৰিক বিষয়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰিব পৰা যাব। কিন্তু, হান চিয়াংজিয়ে কেতিয়াও তেওঁৰ পত্নীক গৰ্ভৱতী নকৰিলে আৰু কেইবছৰমানৰ পিছত তেওঁ ঘৰৰ পৰা পলাই গৈ [[লু ডংবিন]] (Lü Dongbin) আৰু ঝংলি কুয়ান (Zhongli Quan)-ৰ সৈতে যোগ দিলে। হান চিয়াংজিয়ে সফলতাৰে অমৰত্ব লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁৰ খুৰাক, খুৰীয়েক আৰু পত্নীকো উদ্ধাৰ কৰিবলৈ (যাতে তেওঁলোকেও অমৰত্ব লাভ কৰিব পাৰে) পৃথিৱীলৈ ঘূৰি আহে। হান য়ুৰ কনফুচীয় গোড়ামী ভাংিবলৈ কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰি ব্যৰ্থ হোৱাৰ পিছত, অৱশেষত চিয়াংজিয়ে লানগুয়ানত (ব্লু পাছ) এক তুষাৰ ধুমুহাৰ পৰা খুৰাকৰ জীৱন ৰক্ষা কৰি তেওঁক তাও মাৰ্গলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়। পিছলৈ তেওঁ তেওঁৰ খুৰীয়েক আৰু পত্নীৰ বাবেও একেই কাম কৰে। হান চিয়াংজিৰ উৎপত্তিৰ অনুৰূপ কাহিনী আন কিছুমান বিৱৰণতো পোৱা যায়, যেনে 'দ্য এইট ইমৰ্টেলছ ডিপাৰ্ট এণ্ড ট্ৰেভেল টু দ্য ইষ্ট' (The Eight Immortals Depart and Travel to the East) আৰু 'দ্য এইট ইমৰ্টেলছ এচিভিং দ্য তাও' (The Eight Immortals Achieving the Tao)। অৱশ্যে, এই সংস্কৰণসমূহ চুটি আৰু ইয়াত হান চিয়াংজিৰ বিবাহৰ কোনো উল্লেখ নাই।<ref>{{cite web |url=http://open-lit.com/listbook.php?cid=30&gbid=101&bid=3990&start=0 |script-title=zh:東遊記 : 湘子造酒開花 |website=open-lit.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170223041619/http://open-lit.com/listbook.php?cid=30&gbid=101&bid=3990&start=0 |archivedate=2017-02-23 |title=আৰ্কাইভ কপি |access-date=2026-10-06 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://open-lit.com/listbook.php?cid=95&gbid=23&bid=7993&start=0 |script-title=zh:第九十五回 攻異端文公黜道教 降霖雨湘子顯神通 |website=open-lit.com}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> প্ৰায়ে কোৱা হয় যে হানে হাতত "এটি ফুলৰ ডলা আৰু এখন মণিৰ বাঁহী (jade flute)" লৈ ফুৰে।<ref> name=":1002"</ref> == হান চিয়াংজিৰ ভৱিষ্যদ্বাণী == এই কাহিনীটো 'চিইউজি' (Journey to the West) আৰু 'হান চিয়াংজি কুয়ানঝুয়ান' দুয়োখন গ্ৰন্থতে লিপিবদ্ধ আছে।<ref>[http://guji.artx.cn/article/23993.html Dongyouji] ch.31 (In Chinese)</ref> কথিত আছে যে অমৰত্ব লাভ কৰাৰ পিছত হান চিয়াংজি তেওঁৰ খুৰাকৰ জন্মদিনৰ অনুষ্ঠানলৈ গৈছিল। হান য়ুৱে আকৌ এবাৰ তেওঁৰ ভতিজাকক তাওবাদৰ পথ পৰিত্যাগ কৰিবলৈ বুজাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত চিয়াংজিয়ে ক’লে যে তেওঁলোক দুয়োৰে পথ সম্পূৰ্ণ সুকীয়া। যোৱাৰ আগতে চিয়াংজিয়ে এটা ফুলৰ টাবত অলপ মাটি দিলে আৰু লগে লগে তাৰ পৰা এথোপা নিখুঁত পিয়নি (peonies) ফুল ফুলি উঠিল। সেই ফুলবোৰৰ পাহিত সোণালী আখৰেৰে দুটা শাৰী লিখা আছিল: ডাৱৰে কিন পাহাৰ (Qin Peak) ঢাকি ধৰিছে, মোৰ বাসস্থান ক’ত? লানগুয়ানত (Blue Pass) বৰফ জমা হৈছে, আৰু মোৰ ঘোঁৰাটো আগবাঢ়িব পৰা নাই।<ref>{{poemquote|1= Clouds shroud Qin Peak, where is my abode? Snow is piled on Languan (Blue Pass), and my horse will not push on }}</ref> বহু বছৰৰ পিছত, টাং বংশৰ সম্ৰাট জিয়ানজঙে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতি হান য়ুৰ সমালোচনাৰ বাবে অসন্তুষ্ট হ’ল। গতিকে তেওঁক চৰকাৰী পদৰ পৰা অপসাৰণ কৰি চাওঝৌলৈ (Chaozhou) নিৰ্বাসিত কৰা হ’ল। চাওঝৌলৈ যোৱাৰ পথত লানগুয়ানত (ব্লু পাছ) প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু তুষাৰপাতৰ বাবে হান য়ুৰ যাত্ৰা স্তব্ধ হৈ পৰিল। এই সময়তে তেওঁৰ ভতিজাকৰ সেই ভৱিষ্যদ্বাণীটোলৈ মনত পৰিল আৰু তেওঁ কান্দি পেলালে। হঠাত হান চিয়াংজি তেওঁৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হ’ল, বৰফবোৰ আঁতৰাই তেওঁৰ বাবে ৰাস্তা মুকলি কৰি দিলে। নিজৰ অতীতৰ ভুলবোৰ উপলব্ধি কৰি হান য়ুৱে অৱশেষত তাও ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:আঠজন অমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] f4asck5f8ccyoryyjcs052lfbgzupmz 0 140122 647730 642649 2026-10-25T22:13:39Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647730 wikitext text/x-wiki {{infobox Chinese |title='''ঝাং গুওলাও''' |pic=Album of 18 Daoist Paintings - 17.jpg |piccap=ঝাং লুৰ দ্বাৰা অঙ্কিত ঝাং গুয়োলাও — এইখন মিং বংশৰ (১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণি) শিল্পী ঝাং লু (張路)ৰ এক প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰ। |picsize=350px |t=張果老 |s=张果老 |p=Zhāng Guǒlǎo |w=Chang Kuo-lao |j=Zoeng1 Gwo2 Lou5 |y=Jēung Gwó Lóuh |l=Old Zhang Guo |kanji=張果 <!-- cannot verify |hiragana=ちょうか|romaji=Chōka --> |vie=Trương Quả Lão}} '''ঝাং গুওলাও''' ({{lang-en|Zhang Guolao}}) হৈছে এজন চীনা পৌৰাণিক চৰিত্ৰ আৰু তাও ধৰ্মৰ দেৱকূলৰ '''[[আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]''' (Eight Immortals) ৰ ভিতৰৰে এজন। এই আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ ভিতৰত কেৱল ঝাং গুওলাও, ঝংলি কুৱান (Zhongli Quan) আৰু লু য়ান (Lü Yan) ৰ নামহে ঐতিহাসিক নথিপত্ৰত এটা নিৰ্দিষ্ট সময় আৰু স্থানৰ প্ৰকৃত সামাজিক ব্যক্তি হিচাপে পোৱা যায়। ধাৰণা কৰা হয় যে তেওঁৰ অস্তিত্ব সপ্তম শতিকাৰ মাজভাগ বা শেষৰ ফালে আৰম্ভ হৈছিল আৰু প্ৰায় অষ্টম শতিকাৰ মাজভাগত শেষ হৈছিল। তেওঁৰ নামৰ শেষত যোগ কৰা "লাও" উপাধিৰ অৰ্থ হৈছে "বৃদ্ধ" বা "বুঢ়া"।<ref>{{sfn|Werner|1922|pp=288, 294-295}}</ref> == জীৱন == ঝাং আছিল এজন তাওবাদী 'ফাংচি' (যাৰ অৰ্থ "গুপ্তবিদ্যা-কিমিয়াবিদ" বা occultist-alchemist) যিয়ে টাং ৰাজবংশৰ ৰাজত্বকালত হেং প্ৰদেশৰ ঝংটিয়াও পৰ্বতত (বৰ্তমানৰ শ্বানক্সিৰ য়ংজিৰ দক্ষিণ-পূবত) এজন সন্যাসী হিচাপে বাস কৰিছিল।<ref>{{sfn|Werner|1922|p=294}}</ref> ৱু জেটিয়ান (Wu Zetian) ক্ষমতালৈ অহাৰ সময়ত তেওঁ নিজৰ বয়স কেইবাশ বছৰ বুলি দাবী কৰিছিল। প্ৰেতবিদ্যা বা মৰা মানুহৰ আত্মাৰ সৈতে কথা পতা যাদুবিদ্যাৰ ওপৰত গভীৰ বিশ্বাস থকা ঝাঙে এয়াও ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁ পূৰ্বজন্মত পৌৰাণিক সম্ৰাট য়াও (Emperor Yao) ৰ এজন প্ৰধান মন্ত্ৰী আছিল। ইয়াৰ উপৰিও ঝাঙৰ মদ আৰু মদ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰতি বিশেষ প্ৰেম আছিল। চখৰ বহীৰ্দ্ভুত হৈ বিভিন্ন ঔষধি উদ্ভিদ আৰু গুল্মজাতীয় উদ্ভিদৰ পৰা সুৰা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে তেওঁ জনাজাত আছিল। আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ আন সদস্যসকলেও তেওঁৰ মদ পান কৰিছিল, কিয়নো তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে এই মদৰ নিৰাময়কাৰী বা ঔষধি গুণ আছে। তেওঁ 'চিগং' (qigong) বিদ্যাতো পাৰদৰ্শী আছিল আৰু কেৱল কেইটোপালমান মদ খাই কোনো খাদ্য গ্ৰহণ নকৰাকৈয়ে কেইবাদিনো পাৰ কৰিব পাৰিছিল।<ref>{{sfn|Yetts|1916|p=786}}</ref> [[আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]ৰ ভিতৰত ঝাং আটাইতকৈ অদ্ভুত বা খামখেয়ালী স্বভাৱৰ আছিল, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁৰ স্মৃতিত উৎসৰ্গিত চীনা যুদ্ধকলাৰ (Chinese martial arts) শৈলীত স্পষ্টকৈ দেখা পোৱা যায়। এই শৈলীত পিছলৈ ডিভ মাৰি (backflip) গোৰ মৰা বা পিছলৈ ইমান বেছি বেঁকা হোৱা—যাতে কান্ধ দুখনে মাটি চুই যায়, তেনেধৰণৰ কৌশল অন্তৰ্ভুক্ত আছে। তেওঁ বেছ আমোদপ্ৰিয় লোক হিচাপে পৰিচিত আছিল। প্ৰায়ে নিজকে অদৃশ্য কৰি লোৱা, বিষাক্ত ফুলৰ পাপৰিৰ পৰা পানী খোৱা, আকাশত উৰি থকা চৰাই থাপ মাৰি ধৰা আৰু কেৱল আঙুলিয়াই দেখুৱাই ফুল লেৰেলিয়াই পেলোৱা আদি কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ জনাজাত আছিল।<ref>{{sfn|Werner|1922|p=294}}</ref> == শিল্প আৰু সংস্কৃতিত চিত্ৰণ == চীনাচিত্ৰকলা আৰু ভাস্কৰ্যত প্ৰায়েই ঝাঙক '''[[আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]'''ৰ সৈতে একেলগে বা অকলশৰে চিত্ৰিত কৰা দেখা যায়। আন অমৰ ব্যক্তিসকলৰ দৰেই তেওঁকো বিভিন্ন কলাত্মক মাধ্যম আৰু দৈনন্দিন ব্যৱহাৰ্য সামগ্ৰীসমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়। সাধাৰণতে তেওঁক এটা বগা গাধৰ পিঠিত ওলোটাকৈ (পিছলৈ মুখ কৰি) বহি থকা অৱস্থাত দেখুওৱা হয়। তেওঁৰ প্ৰতীক চিহ্নটো হৈছে এটা 'মাছৰ ঢোল' (fish drum), যিটো আচলতে দুডাল লোৰ দণ্ড বা হাতুৰীসদৃশ মাৰি থকা এটা বাঁহৰ চুঙা আকৃতিৰ ঢোল আৰু ইয়াক তেওঁ নিজৰ সৈতে কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে।<ref>{{snf|Williams|1974|pp=151-153}}</ref><ref> name=":1002">{{Cite book |title=World Religions: Eastern Traditions |url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto |publisher=[[Oxford University Press]] |editor=Willard Gurdon Oxtoby |year=2002 |isbn=0-19-541521-3 |edition=2nd |location=Don Mills, Ontario |page=[https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto/page/401 401] |oclc=46661540}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও অমৰত্বৰ প্ৰতীক হিচাপে তেওঁৰ হাতত ফিনিক্স চৰাইৰ পাখি বা এটা অমিতাভ অমৰত্বৰ অমৃত-ফল (peach) থকাও দেখা যায়। যিহেতু তেওঁ বাৰ্ধক্য বা বৃদ্ধ বয়সক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, সেয়েহে তাওবাদী 'ফেং চুই' (fengshui) পৰম্পৰাত জ্যেষ্ঠ লোকসকলৰ দীৰ্ঘায়ু আৰু এক স্বাভাৱিক, শান্তিপূৰ্ণ মৃত্যুৰ বাবে ঘৰৰ বা শোৱা কোঠাত তেওঁৰ ছবি বা মূৰ্তি ৰখা হয়। তাও ধৰ্মৰ বিবাহ মণ্ডপ বা উপাসনাগৃহতো নতুনকৈ বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱা দম্পতীক তেওঁৰ গাধৰ পিঠিত উঠি সন্তান আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰি থকা ছবি দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{sfn|Werner|1922|p=296}}</ref> == কিংবদন্তীসমূহ == ঝাঙে নিজৰ জীৱনকালত ফেন নদী আৰু কিন (Qin) অঞ্চলৰ মাজত ঘূৰি ফুৰাৰ বাবে জনাজাত আছিল। তেওঁ নিজৰ বগা গাধ বা খচ্চৰটোৰ পিঠিত উঠি দিনটোত কমেও এক হাজাৰ 'লি' (Li—চীনা দূৰত্বৰ একক) দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰিব পাৰিছিল। যেতিয়াই তেওঁৰ যাত্ৰা শেষ হৈছিল, তেওঁ গাধটোক জাপি দি নিজৰ জেপত বা এটা সৰু বাকচত ভৰাই থৈছিল। আকৌ যেতিয়া তেওঁৰ গাধটোৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, তেওঁ মুখেৰে তাৰ ওপৰত পানী ছতিয়াই দিছিল আৰু গাধটোৱে লগে লগে নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপ ঘূৰাই পাইছিল।<ref>{{sfn|Werner|1922|p=294}}</ref> টাং ৰাজবংশৰ সম্ৰাট টাইজং আৰু গাওজঙে প্ৰায়েই ঝাঙক তেওঁলোকৰ ৰাজদৰবাৰলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল, কিন্তু তেওঁ সদায় এই আমন্ত্ৰণ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। এবাৰ সম্ৰাজ্ঞী ৱু জেটিয়ানে অনুৰোধ কৰাত তেওঁ অৱশেষত নিজৰ আশ্ৰম এৰি আহিবলৈ মান্তি হৈছিল। কিন্তু যেতিয়াই তেওঁ 'জেলাচ ওমেন' (Jealous Woman) মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পালেহি, তেওঁৰ হঠাত্ মৃত্যু হ’ল। মানুহে তেওঁৰ শৰীৰটো গেলি যোৱা আৰু পোক-পৰুৱাই খাই থকা দেখিছিল, কিন্তু কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁক পুনৰ হেংঝৌৰ ঝংটিয়াও পৰ্বতত জীৱিত আৰু সুস্থ অৱস্থাত দেখা গৈছিল।<ref>{{sfn|Maspero|1981|p=162}}</ref> ৭৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং ৰাজবংশৰ সম্ৰাট জুয়ানজঙৰ ৰাজত্বকালত ঝাঙক লুওয়াং (Luoyang) লৈ মাতি অনা হয়, য’ত তেওঁক "পৰম জ্ঞানী শিক্ষক" (Very Perspicacious Teacher) সন্মানীয় উপাধিৰে ৰাজকীয় একাডেমীৰ প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। সেই সময়ত তাওবাদী ধৰ্মগুৰু ই ফাশ্বান (Ye Fashan) প্ৰেতবিদ্যাৰ পাৰদৰ্শিতাৰ বাবে ৰাজদৰবাৰত অতি প্ৰিপাত্ৰ আছিল। সম্ৰাটে যেতিয়া ঝাং গুওলাও প্ৰকৃততে কোন আছিল বুলি সুধিলে, ই ফাশ্বানে উত্তৰ দিলে: "মই জানো, কিন্তু মই যদি মহাৰাজক কওঁ, তেন্তে মই আপোনাৰ ভৰিৰ কাষতে মৰি পৰিম। সেয়েহে মই ক’বলৈ সাহ কৰা নাই, যদিহে আপুনি প্ৰতিজ্ঞা নকৰে যে আপুনি খালী ভৰিৰে আৰু উদং মূৰে ঝাঙৰ ওচৰলৈ গৈ ক্ষমা খুজিব। আপুনি তেনে কৰিলে মই লগে লগে পুনৰ জীৱন ঘূৰাই পাম।" সম্ৰাট জুয়ানজঙে প্ৰতিজ্ঞা কৰাৰ পিছত ই ফাশ্বানে ক’লে: "ঝাং গুওলাও হৈছে এক আদিম বিশৃংখলতা বা সৃষ্টিৰ আদিমকালৰ (primeval chaos) পৰা ওলাই অহা এটা বগা আধ্যাত্মিক বাদুলী।" কিছুমানৰ মতে ঝাঙে নিজক বাদুলীৰ ৰূপলৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰিছিল, যিটো স্থায়ীত্বৰ আন এক প্ৰতীক। এই তথ্য প্ৰদান কৰাৰ লগে লগে ই সম্ৰাটৰ ভৰিৰ কাষতে ঢলি পৰিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হ’ল। সম্ৰাট জুয়ানজঙে প্ৰতিজ্ঞা অনুসৰি খালী ভৰি আৰু উদং মূৰেৰে ঝাঙৰ ওচৰলৈ গ’ল। সম্ৰাটে নিজৰ এই ভুলৰ বাবে ঝাঙৰ ওচৰত ক্ষমা বিচৰাৰ পিছত, ঝাঙে ই ফাশ্বানৰ মুখত পানী ছটিয়াই দিলে আৰু তেওঁ জী উঠিল। ইয়াৰ কিছুদিন পিছত, ৭৪২ আৰু ৭৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত ঝাং অসুস্থ হৈ পৰে আৰু হেংঝৌৰ ঝংটিয়াও পৰ্বতলৈ উভতি গৈ মৃত্যুবৰণ কৰে। কিন্তু যেতিয়া তেওঁৰ শিষ্যসকলে তেওঁৰ সমাধিটো খুলি চালে, তেওঁলোকে তাক সম্পূৰ্ণ খালী অৱস্থাত পালে।<ref>{{sfn|Werner|1922|p=294}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি] [[শ্ৰেণী:আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] iperut4b7nk6pndis3t12vhp7oye0el 0 140127 647740 642681 2026-10-25T22:27:43Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647740 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title = '''ঝংলি কুয়ান''' |pic = Album of 18 Daoist Paintings - 14.jpg |piccap = “ঝাং লুৰদ্বাৰা অঙ্কিত ঝংলি কুৱান” — এইখন মিং বংশৰ (১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণি) শিল্পী ঝাং লু (張路)ৰ এক প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰ। |picsize = |t=鍾離權 |s=锺离权 |p=Zhōnglí Quán |w=Chung-li Chüan |j=Zung1 Lei4 Kyun4 |y=Jūng Lèih Kyùhn |c2=寂道 |p2=Jìdào |w2=Chi-tao |j2=Zik6 Dou6 |y2=Jihk Douh |t3=漢鍾離 |s3=汉锺离 |p3=Hàn Zhōnglí |w3=Han Chung-Li |j3=Hon3 Zung1 Lei4 |y3=Hon Jūng Lèih }} '''ঝংলি কুয়ান''' ({{lang-en|Zhongli Quan}}), যাৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল '''জিদাও''' (Jidao), হ’ল চীনদেশীয় পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন চৰিত্ৰ আৰু তাওবাদী (Taoist) ধৰ্মৰ অন্যতম '''[[আঠজন অমৰ ব্যক্তি]]''' (Eight Immortals)-ৰ এজন। তেওঁক হান ঝংলি (Han Zhongli) বুলিও জনা যায়, কাৰণ কোৱা হয় যে তেওঁ হান বংশৰ (Han dynasty) শাসনকালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি, তেওঁ হাতত এটা অমৰত্বৰ অমিতাভ ফল (peach) লৈ থাকে আৰু এখন ডাঙৰ পাখিৰ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰে, যিখনৰ জৰিয়তে তেওঁ মৃতকক জীৱনদান কৰিব পাৰে আৰু শিলক সোণ-ৰূপলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last1=Jordan |first1=David K. |title=Zhongli Quan |url=https://pages.ucsd.edu/~dkjordan/chin/bashian/bs3JongLiChyuan.html |website=Official Site of David K. Jordan, Professor Emeritus of Anthropology, UCSD |access-date=2 January 2022}}</ref><ref> name=":1002">{{Cite book |title=World Religions: Eastern Traditions |url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto |publisher=[[Oxford University Press]] |editor=Willard Gurdon Oxtoby |year=2002 |isbn=0-19-541521-3 |edition=2nd |location=Don Mills, Ontario |pages=[https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto/page/401 401] |oclc=46661540}}</ref> == জীৱন == ঝংলিৰ জন্ম হৈছিল য়ানজিঙত (Yanjing)। লোককথা অনুসৰি, তেওঁৰ জন্মৰ সময়ত প্ৰসৱ কক্ষটো এক উজ্জ্বল পোহৰেৰে উপচি পৰিছিল। জন্মৰ পাছত সম্পূৰ্ণ সাত দিন পাৰ নোহোৱালৈকে তেওঁ কান্দিবলৈ এৰা নাছিল। তেওঁৰ বহল কপাল, ডাঠ কাণ, দীঘল চেলাউৰি, গভীৰ চকু, ৰঙা নাক, বৰ্গাকৃতিৰ মুখ, ওখ গাল আৰু ৰঙা ওঁঠৰ দৰে শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্যই তেওঁ যে মহান হ'ব, তাৰেই ইংগিত দিছিল। কাহিনী অনুসৰি, জন্মৰ সাত দিন বা সাত বছৰৰ পাছত তেওঁ কথা ক'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু তেওঁ উচ্চাৰণ কৰা প্ৰথম বাক্যটো আছিল— "মোৰ ভৰি দুখনে অমৰসকলৰ বেঙুনীয়া ৰাজপ্ৰাসাদত ভ্ৰমণ কৰিছে আৰু মোৰ নাম জ্যেদ সম্ৰাটৰ (Jade Emperor) ৰাজধানীত লিপিবদ্ধ হৈছে।" পৰৱৰ্তী সময়ত তাওবাদীসকলে চীনা কেলেণ্ডাৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চদশ দিনটোত তেওঁৰ জন্মদিন পালন কৰে। তেওঁ পিতৃৰ পথ অনুসৰণ কৰি ৰাজদৰবাৰৰ এজন সদস্য হৈ পৰে আৰু হান বংশৰ এটা সৈন্যবাহিনীৰ জেনেৰেল পদলৈ উন্নীত হয়। জেনেৰেল হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা সময়ছোৱাত তেওঁৰ সৈন্যবাহিনীয়ে তিব্বতৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। তেওঁৰ শেষ যুদ্ধখনত তেওঁ তিব্বতীসকলৰ হাতত পৰাস্ত হয়, যাৰ ফলত তেওঁ ওচৰৰে পাৰ্বত্য অঞ্চললৈ পলায়ন কৰিবলৈ বাধ্য হয়। তাত তেওঁ এজন বৃদ্ধ লোকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁক এটা আধ্যাত্মিক আশ্ৰয়স্থললৈ লৈ যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনোৱা হয় আৰু কোৱা হয় যে তেওঁ যিমান দিন মন যায় তাত থাকিব পাৰে। সেই স্থানতে তেওঁ অমৰত্বৰ ৰীতি-নীতি আৰু ৰসায়ন বিদ্যাৰ (alchemy) ব্যাপক জ্ঞান অৰ্জন কৰে। তিনি দিনৰ কঠোৰ শিক্ষাৰ অন্তত তেওঁক বিদায় দিয়া হয় আৰু তেওঁৰ এই নতুন শক্তি দেশৰ মানুহৰ সেৱাত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হয়। যেতিয়া তেওঁ সেই বৃদ্ধজনৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ পাছলৈ ঘূৰি চায়, তেতিয়া দেখে যে মানুহজন আৰু তেওঁৰ আশ্ৰয়স্থলটো অন্তৰ্ধান হৈ পৰিছে। তেওঁ নিজৰ ৰসায়ন বিদ্যাৰ শক্তি আৰু যাদুকৰী বিচনীখন ব্যৱহাৰ কৰি শিলৰপৰা সোণ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু মানুহক দৰিদ্ৰতা তথা দুৰ্ভিক্ষৰপৰা ৰক্ষা কৰিছিল। তেওঁ কেনেকৈ আঠজন অমৰ ব্যক্তিৰ এজন হৈ পৰিল, সেই সন্দৰ্ভত দুটা কাহিনী প্ৰচলিত আছে। *প্ৰথম কাহিনী অনুসৰি, অমৰত্বৰ শক্তি আৰু যাদুকৰী বিচনীখনৰ ধাৰাবাহিক ব্যৱহাৰৰ ফলত অৱশেষত তেওঁ অমৰসকলৰ উজ্জ্বল ডাৱৰৰ জগতলৈ উৰি যায়। *দ্বিতীয় কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ নিজৰ আশ্ৰয়স্থলৰ এটা দেৱালৰ ওচৰত ধ্যান কৰি আছিল আৰু হঠাতে দেৱালখন খহি পৰে। সেই ভঙা দেৱালৰ পিছফালে এটা জ্যেদ পাত্ৰ (jade vessel) পোৱা যায়, যিয়ে তেওঁক অমৰ হিচাপে সেই পৱিত্ৰ ডাৱৰৰ দেশলৈ লৈ যায়। তাও ধৰ্মত তেওঁক '''ঝেংয়াং জুশি''' (Zhengyang Zushi) বুলি জনা যায়, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল "প্ৰকৃত-ইয়াং আদি-গুৰু" (True-Yang Ancestor-Master)। অমৰত্ব লাভ কৰাৰ পূৰ্বে [[লু ডংবিন]]ৰ (Lü Dongbin) সৈতে হোৱা তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰৰ বিৱৰণসমূহত তেওঁক "ক্লাউড-চেম্বাৰৰ গুৰু" (Master of the Cloud-Chamber) বুলিও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref>{{zh|t=正陽祖師|s=正阳祖师|p=Zhèngyáng Zǔshī}}</ref><ref>{{zh|t=雲房先生|s=云房先生|p=Yúnfáng Xiānshēng}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:আঠজন অমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] hkcvbew9fmnzfzj0mkmfd2lx06iue7w 0 140135 647810 644846 2026-10-26T00:37:50Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647810 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Chinese | name = ছাংডি | deity_of = সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ দেৱতা | member_of = | image = Shang_oracle_bone_graph_for_帝_Di_(Deity)_n.1.svg | image_upright = | alt = | caption = ছাং যুগৰ অৰুণলিপিত 帝 (দী) — আকাশীয় ধ্ৰুৱত্ৰ ৰূপে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ দেৱতা | other_names = {{hlist|Di|Tian}} | hiero = | old_norse = | devanagari = | sanskrit_transliteration = | script_name = Hanji | script = 上帝 | venerated_in = [[Religious Confucianism]]<br>[[Chinese folk religion]] | associate = <!-- or | affiliation = --> | cult_centre = <!-- or | cult_center = --> | predecessor = | successor = | abode = [[Sky]] | planet = <!-- or | world = --> | mantra = | weapon = <!-- or | weapons = --> | army = | battles = | artifacts = | animals = | symbol = | adherents = | height = | age = | tree = | sacred_flower = | attributes = | enemy = | day = | complexion = | number = | mount = | texts = | gender = Male | region = [[China]] | ethnic_group = [[Chinese people|Chinese]] | temples = [[Temple of Heaven]] | festivals = | associated_deities =[[Tian]] | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | avatar_birth = | avatar_end = | parents = | siblings = | consort = <!-- or | consorts = --> | offspring = | dynasty = [[Shang dynasty|Shang]] | Albanian_equivalent = | aztec_equivalent = | canaanite_equivalent = | Celtic_equivalent = | christian_equivalent = | etruscan_equivalent = | greek_equivalent = | Hinduism_equivalent = | Indo-european_equivalent = | manipuri_equivalent = | maya_equivalent = | norse_equivalent = | roman_equivalent = | slavic_equivalent = | equivalent1_type = Zhou dynasty | equivalent1 = [[Tian]] | equivalent2_type = Taoist | equivalent2 = [[Jade Emperor|Yudi Shangdi]] | equivalent4_type = Korean | equivalent4 = [[Haneunim]] }} '''ছাংডি''' ({{lang-en|Shàngdì}}), হৈছে ধ্ৰুপদী চীনা ধৰ্মতত্ত্বৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা। ইয়াৰ উৎপত্তি আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৬০০–১০৪৬ চনৰ ছাং ৰাজবংশৰ ধৰ্মতত্ত্বৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। এই ধাৰণাটোৱে ব্ৰহ্মাণ্ড, প্ৰকৃতি আৰু মানুহৰ ভাগ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰা এটা একক, সাৰ্বজনীন দেৱতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{zh|c=上帝|p=Shàngdì|w=Shang⁴ Ti⁴}}</ref><ref>{{sfnb|Eno|2008|p=70}}</ref> পৰৱৰ্তী ঝৌ ৰাজবংশৰ সময়ছোৱাত ছাংডিক ক্ৰমান্বয়ে তিয়ান ("স্বৰ্গ")-ৰ সৈতে একাকাৰ আৰু চিনাক্ত কৰা হয়। যদিও সময়ৰ লগে লগে চীনা দৰ্শন আৰু ৰাজ্যিক ধৰ্মত ব্ৰহ্মাণ্ডৰ পৰম সত্যক বুজাবলৈ "তিয়ান" শব্দটোৰ প্ৰয়োগ বৃদ্ধি পায়, তথাপিও বিভিন্ন আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাত "ছাংডি" নামটো আজিও সমানেই প্ৰচলিত হৈ আছে।<ref>{{cite web|url=http://www.thenewslens.com/post/313239/|script-title=zh:《死期大公開》上帝一家難念的經 - The News Lens 關鍵評論網|publisher=[[Funscreen Weekly]]|date=23 April 2016|website=[[The News Lens]]|access-date=28 September 2016|archive-date=14 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514001532/http://www.thenewslens.com/post/313239/|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160514001532/http://www.thenewslens.com/post/313239/|archivedate=14 May 2016|title=আৰ্কাইভ কপি|deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমান সময়ত এই নামটো কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা হয়: * পৰম্পৰাগত চীনা ধৰ্মসমূহ: ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কনফুচীয় ধৰ্ম, তাও ধৰ্ম, চীনা বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু বিভিন্ন চীনা মুক্তিদায়ক ধৰ্মীয় আন্দোলন (যেনে: ইগুয়ানদাও) আদিত সক্ৰিয়ভাৱে কৰা হয়। * আব্ৰাহামিক ধৰ্মসমূহ: ই আব্ৰাহামিক ঈশ্বৰক বুজাবলৈ চীনা প্ৰটেষ্টাণ্ট খ্ৰীষ্টানসকলৰ দ্বাৰা এক ধৰ্মনিৰপেক্ষ অনুবাদ হিচাপে বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। * ধৰ্মনিৰপেক্ষ ভাষা: সমগ্ৰ বিশ্বতে সমসাময়িক চীনা ভাষীসকলে এক সাৰ্বজনীন, একেশ্বৰবাদী ধাৰণাৰে "ঈশ্বৰ" বা "ভগৱান" বুজাবলৈ ইয়াক সাধাৰণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে। == ব্যুৎপত্তি তত্ত্ব == {{multiple image | align = left | image1 = Shang oracle bone graph for 帝 Di (Deity) n.1.svg | width1 = 100 | image2 = Shang oracle bone graph for 帝 Di (Deity) n.2.svg | width2 = 111 | footer = ছাং যুগৰ অৰুণলিপিত 帝 (দী) — আকাশীয় ধ্ৰুৱত্ৰ ৰূপে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ঈশ্বৰ} }} '''ছাংডি''' শব্দটো দুটা চীনা আখৰৰ সংযোগত গঠিত হৈছে। প্ৰথম আখৰটো হ’ল "ছাং" যাৰ অৰ্থ হৈছে "উচ্চ", "সৰ্বোচ্চ", বা "আদিম"। দ্বিতীয় আখৰটো হ’ল "ডি" আধুনিক চীনা ভাষাত ইয়াক সাধাৰণতে চীনৰ সম্ৰাটসকলৰ উপাধি "হুয়াংডি"ৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে, প্ৰাচীন চীনা ধৰ্মতত্ত্বত "ডি" শব্দটোৱে পোনপটীয়াকৈ "দেৱতা" বা "স্বৰ্গীয় সত্তা"ক বুজাইছিল। সেয়েহে, 'ছাংডি' নামটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "সৰ্বোচ্চ দেৱতা", যাৰ অন্তৰ্নিহিত অৰ্থ "আদি দেৱতা" বা "প্ৰথম দেৱতা"ও হ’ব পাৰে। চীনৰ সম্ৰাটসকলৰ উপাধি সৃষ্টি হোৱাৰ বহু আগতেই এই দেৱতাৰ অস্তিত্ব আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত সম্ৰাটসকলক এই দেৱতাৰ নাম অনুসৰিয়েই "তিয়ানজি" অৰ্থাৎ "স্বৰ্গৰ সন্তান" বুলি নামকৰণ কৰা হৈছিল। প্ৰাচীন ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থসমূহত ছাংডিক মানৱীয় গুণসম্পন্ন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু তেওঁক ধ্ৰুৱতৰাৰ (pole star) সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=Religions of the World: Their Nature and their History|last=Clemen|first=Carl|author-link=Carl Clemen|orig-year=1931|publisher=Cosmos Publications|year=2005|isbn=81-7755-927-3|location=New Delhi}}</ref> == ছাং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ == * উচ্চাৰণ আৰু ৰূপ: ছাং ৰাজবংশৰ সময়ত "ডি" শব্দটোৰ মূল উচ্চাৰণ আছিল। সেই সময়ত এই 'ডি' আখৰটোৰ ২৩টা ভিন্ন ৰূপ বা নক্সা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল, যিবোৰ আটাইবোৰ এটা উমৈহতীয়া আৰ্হিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল।<ref>{{cite book|last1=Baxter|first1=William H.|author1-link=William H. Baxter|last2=Sagart|first2=Laurent|author2-link=Laurent Sagart|year=2014|page=35|title=Baxter-Sagart Old Chinese reconstruction, v.1.1|url=http://ocbaxtersagart.lsait.lsa.umich.edu/BaxterSagartOCbyMandarinMC2014-09-20.pdf|archive-date=2022-10-10|access-date=2024-01-11|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221010/http://ocbaxtersagart.lsait.lsa.umich.edu/BaxterSagartOCbyMandarinMC2014-09-20.pdf|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220428050156/https://ocbaxtersagart.lsait.lsa.umich.edu/BaxterSagartOCbyMandarinMC2014-09-20.pdf|archivedate=2022-04-28}}</ref> * শিলালিপি আৰু ধৰ্মীয় ৰীতি: প্ৰাচীন শিলালিপিসমূহত এই শব্দটো প্ৰাকৃতিক আত্মা আৰু পূৰ্বপুৰুষসকলৰ দেৱতাসকলক সম্বোধন কৰিবলৈ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। তদুপৰি, ছাংডিৰ প্ৰতিনিধিসকলক আদৰিবলৈ সেই সময়ত "ডি-বলিদান" নামৰ এক বিশেষ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ প্ৰচলন আছিল।<ref>{{cite book|last=Zhou, Fagao (周法高)|title=Jinwen gulin (金文詁林)|publisher=Hong Kong: Chinese University of Hong Kong|date=1974}}</ref><ref>{{cite book|last=Zhou, Fagao (周法高)|title=Jinwen gulin bu 金文詁林補|publisher=Nangang: Zhongyang yanjiu yuan, Lishi-yuyan yanjiusuo|date=1982}}</ref> == ছাংডিৰ ধৰ্মীয় ভূমিকা == [[File:Shang-Orakelknochen excerpt adjusted for contrast.jpg|thumb|150px|অৰুণলিপি (Oracle bone script), চীনা ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি লিখন পদ্ধতি]] ইতিহাসৰ দুটা প্ৰধান অধ্যায়ত বিভক্ত কৰি বুজিব পাৰি: ===ছাং ৰাজবংশৰ সময়ছোৱা === * সৰ্বোচ্চ আধ্যাত্মিক শক্তি: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় সহস্ৰাব্দৰ অৰাকল বোন শিলালিপিসমূহত ছাংডিৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁক ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৰ্বোচ্চ চালিকা শক্তি বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref> name=":0">{{Cite web |last=Stefon |first=Matt |date=2010-02-03 |title=Shangdi |url=https://www.britannica.com/topic/Shangdi |access-date=2023-05-01 |publisher=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}</ref> * প্ৰকৃতি আৰু ভাগ্যৰ নিয়ন্ত্ৰক: যুদ্ধত জয়-পৰাজয়, খেতিৰ সফলতা-বিফলতা, বতৰ (যেনে হুৱাং হো বা হালধীয়া নদীৰ বানপানী), আৰু সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ ভাগ্য তেওঁৰ হাততেই আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref> name=":10">{{Cite book |last=Szostak |first=Rick |url=https://www.taylorfrancis.com/books/oa-mono/10.4324/9781003013518/making-sense-world-history-rick-szostak |title=Making Sense of World History |date=2020-10-22 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781003013518 |location=London |pages=321 |doi=10.4324/9781003013518}}</ref> * দূৰৱৰ্তী দেৱতা: সাধাৰণ মানুহে ছাংডিক পোনপটীয়াকৈ পূজা কৰিব নোৱাৰিছিল, কাৰণ তেওঁক অতি দূৰৈৰ আৰু অগম্য বুলি ভবা হৈছিল। কেৱল ছাং ৰাজবংশৰ ৰজাসকলেহে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ আত্মাৰ জৰিয়তে ছাংডিৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিব পাৰিছিল। তেওঁলোকৰ পৰা বৰষুণৰ বাবে বা ৰাজ্যিক সিদ্ধান্তৰ অনুমোদন বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছিল।<ref>Jeaneane D. Fowler, Merv Fowler, 2008, Chinese religions: beliefs and practices, Sussex Academic Press.</ref> * মানৱীয় আৰু আমোলাতান্ত্ৰিক ৰূপ: কিছুমান উপাসকে তেওঁক মানৱীয় গুণসম্পন্ন আৰু আটাইতকৈ মহান পূৰ্বপুৰুষ বুলি ভাবিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ তাও ধৰ্মৰ জেড সম্ৰাট আৰু তেওঁৰ স্বৰ্গীয় আমোলাতন্ত্ৰৰ সৈতে মিলি একাকাৰ হৈ পৰে।<ref> name=":0" /> and kingdom. Shangdi seems to have ruled a [[Chinese pantheon|hierarchy of other gods]] controlling nature, as well as the [[Chinese ancestor worship|spirits of the deceased]].<ref name="Zhao, Yanxia 2010. p. 154">Zhao, Yanxia. ''Chinese Religion: A Contextual Approach.'' 2010. p. 154</ref><ref> name=":17">{{Cite book |last=Stark |first=Rodney |title=Discovering God: The Origins of the Great Religions and the Evolution of Belief |url=https://archive.org/details/discoveringgodor00star |publisher=[[HarperOne]] |year=2007 |isbn=978-0-06-117389-9 |edition=1st |location=New York |pages=[https://archive.org/details/discoveringgodor00star/page/252 252] |author-link=Rodney Stark}}</ref> === ঝৌ ৰাজবংশৰ সময়ছোৱা === * তিয়ান বা স্বৰ্গৰ সৈতে বিলীন: এই সময়ছোৱাত ছাংডিক ক্ৰমান্বয়ে তিয়ান অৰ্থাৎ স্বৰ্গৰ সৈতে এক বুলি ধৰি লোৱা হয়।<ref>''[[Book of Documents]]''.</ref> * স্বৰ্গৰ আদেশ: ঝৌ বংশৰ ৰজাসকলে শাসনভাৱ কাঢ়ি লোৱাৰ বৈধতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ এই তত্ত্ব ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ছাংডিৰ আশীৰ্বাদ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট বংশৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয়, বৰঞ্চ যিজন ৰজাই ন্যায়সংগত আৰু নৈতিকভাৱে শাসন কৰিব, তেওঁহে এই আশীৰ্বাদ লাভ কৰিব। ৰজাই অধৰ্মী হ’লে ছাংডিৰ অনুগ্ৰহ হেৰুৱাব লগা হৈছিল।<ref>{{sfnb|Ruth H. Chang|2000|p=13-14}}</ref> * পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা: ঝৌ ৰাজবংশই ছাং বংশৰ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিসমূহক নিজৰ কৰি লৈছিল, যাতে নতুনকৈ জয় কৰা ছাং প্ৰজাসকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ সহজ হয় আৰু তেওঁলোকৰ মাজত এক একতাৰ ভাৱ গঢ়ি উঠে।<ref>{{cite book|last=Creel|first=Herrlee G.|title=Chinese Thought from Confucius to Mao Tse-tung|url=https://archive.org/details/chinesethoughtfr126_fbhi|publisher=Chicago: University of Chicago Press|year=1953}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 68t4fmzmgzfex37vholgemzvyjmtgml 0 140138 647742 642865 2026-10-25T22:29:43Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | title = নুৱা | pic = Ping Sien Si - 065 Nu Wa Niang Niang (16140351273).jpg | piccap = মালয়েচিয়াৰ পেৰাকত থকা পিং চিয়েন চি মন্দিৰত নুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | picsize = 300 px | t = {{linktext|女媧}} | s = {{linktext|女娲}} | p = Nǚwā | w = Nü³-wa¹ | poj = Lú-o | j = neoi5 wo1 | y = Néuihwō | mi = {{IPAc-cmn|n|ü|3|.|ua|1}} | mc = nrɨa^X kwue | ci = {{IPAc-yue|n|eoi|5|.|w|o|1}} | bpmf = ㄋㄩˇ ㄨㄚ | kanji = 女媧 | kana = じょか | hanja = 女媧 | hangul = 여와 | rr = Yeowa | mr = Yŏwa | qn = Nữ Oa | chuhan = 女媧 | romaji = Joka | myr = Nyǔ-Wā }} '''নুৱা''' ({{lang-en|Nüwa}}), যাক '''নুগুৱা''' (Nügua) বুলিও পঢ়া হয়, হৈছে চীনৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ এগৰাকী মাতৃ দেৱী, সাংস্কৃতিক নায়ক, আৰু তিনিজন সাৰ্বভৌম আৰু পাঁচজন সম্ৰাট। তিনিজন সাৰ্বভৌমৰ (Three Sovereigns) এগৰাকী সদস্য। তেওঁ চীনৰ লোকধৰ্ম, চীনা বৌদ্ধ ধৰ্ম, কনফুচীয় ধৰ্ম আৰু তাও ধৰ্মত এগৰাকী দেৱী। তেওঁক মানৱ জাতি সৃষ্টিকৰ্তা দেৱতা আৰু তিয়ান/স্বৰ্গৰ স্তম্ভ মেৰামতি কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref> name=":4">{{Cite book |last=Scarpari |first=Maurizio |title=Ancient China: Chinese Civilization from the Origins to the Tang Dynasty |url=https://archive.org/details/ancientchinachin0000maur |publisher=[[Barnes & Noble]] |year=2006 |isbn=978-0-7607-8379-5 |location=New York |page=[https://archive.org/details/ancientchinachin0000maur/page/86 86] |translator-last=Milan |translator-first=A.B.A.}}</ref><ref> name=":5">{{Cite book |title=The Secrets of the Universe in 100 Symbols |publisher=[[Chartwell Books]] |year=2022 |isbn=978-0-7858-4142-5 |location=New York |pages=105, 127}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100241815 |title= Nügua |work=Oxford Reference |access-date=18 November 2017}}</ref> মানৱ জাতিৰ সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে, তেওঁ মাটিৰ পৰা জীৱনৰ সৃষ্টি|হালধীয়া মাটিৰে হাতেৰে এটা এটাকৈ মানুহ গঢ়িছিল। এই ভূমিকা পালন কৰা আন কিছুমান কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁ কেৱল হালধীয়া মাটিৰ পৰা অভিজাত শ্ৰেণী আৰু ধনী লোকসকলকহে সৃষ্টি কৰিছিল। মানৱ সৃষ্টিৰ অন্যান্য সবিশেষক লৈ কাহিনীসমূহৰ ভিন্নতা আছে, কিন্তু প্ৰাচীন চীনত এটা বিশ্বাস প্ৰচলিত আছিল যে তেওঁ সাধাৰণ লোকসকলক মুগা (বা মুগা ৰঙৰ) বোকামাটিৰ পৰা সৃষ্টি কৰিছিল। এটা কাহিনী অনুসৰি, যেতিয়া তেওঁ "ধনী আৰু অভিজাত" লোকসকলক সৃষ্টি কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ ভাগৰুৱা হৈ পৰিছিল, সেয়েহে বাকী সকলো বা "ৰছীৰে তৈয়াৰী মানুহ"বোৰক তেওঁৰ "বোকাত এডাল ৰছী টানি" সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref> name=":1">{{Cite journal|last=Lee|first=Irwin|date=1990|title=Divinity and Salvation: The Great Goddesses of China|journal=Asian Folklore Studies|volume=49|issue=1 |pages=53–68|doi=10.2307/1177949 |jstor=1177949 }}</ref><ref> name=":024">{{Cite book |last=Harari |first=Yuval Noah |title=Sapiens: A Brief History of Humankind |url=https://archive.org/details/sapiensbriefhist0000unse |publisher=Penguin Random House UK |year=2015 |isbn=978-0-09-959008-8 |location=London |page=[https://archive.org/details/sapiensbriefhist0000unse/page/152 152] |translator-last=Harari |translator-first=Yuval Noah |oclc=910498369 |author-link=Yuval Noah Harari |translator-last2=Purcell |translator-first2=John |translator-last3=Watzman |translator-first3=Haim |translator-link=Yuval Noah Harari |translator-link3=Haim Watzman}}</ref><ref>name=":10027">{{Cite book |title=World Religions: Eastern Traditions |url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto |publisher=[[Oxford University Press]] |editor=Willard Gurdon Oxtoby |year=2002 |isbn=0-19-541521-3 |edition=2nd |location=Don Mills, Ontario |page=[https://archive.org/details/worldreligionsea0000oxto/page/325 325] |oclc=46661540}}</ref> '''হুৱাইনানজি''' (Huainanzi)-ত দেৱতাসকলৰ মাজত হোৱা এক মহাযুদ্ধৰ বৰ্ণনা আছে যিয়ে স্বৰ্গক ধৰি ৰখা স্তম্ভসমূহ ভাঙি পেলাইছিল আৰু এক ভয়াৱহ ধ্বংসলীলাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তাত প্ৰচণ্ড বানপানী হৈছিল আৰু স্বৰ্গ খহি পৰিছিল। নূৱাই পাঁচটা ৰঙৰ পাথৰেৰে স্বৰ্গৰ ফুটা বা গাতবোৰ জোৰা দিছিল, আৰু স্তম্ভবোৰ মেৰামতি কৰিবলৈ কাছৰ ভৰি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref> name="Gu2006">{{cite book|author=Ming Dong Gu|title=A Chinese Theory of Fiction: A Non-Western Narrative System|url=https://books.google.com/books?id=uttmubGXucIC&pg=PA194|access-date=2 December 2012|year=2006|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-6815-9|pages=194–}}</ref> গোটেই চীন দেশৰ সাহিত্যত তেওঁৰ এনে বহুতো উল্লেখ পোৱা যায় য'ত তেওঁৰ সৃষ্টিৰ কাহিনীসমূহ সবিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু আজিও তেওঁ চীনা সংস্কৃতিৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ হৈ আছে। তেওঁ গুৱানয়িন আৰু মাজু (Mazu)-ৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি পূজনীয় চীনা দেৱীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref> name="Lewis2006">{{cite book|author=Mark Edward Lewis|title=The Flood Myths of Early China|url=https://books.google.com/books?id=LfrrSMnqseQC&pg=PA119|access-date=2 December 2012|year=2006|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-6664-3|pages=119–}}</ref> চীনৰ পৌৰাণিক কাহিনীত, দেৱী নুৱা হৈছে সমগ্ৰ মানৱ জাতিৰ এগৰাকী কিংবদন্তিমূলক পূৰ্বপুৰুষ। তেওঁ এটা যাদুকৰী পাথৰো সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ স্বামী ফু ছি (Fu Xi)-ক ভৱিষ্যদ্বাণী বা গণনাবিদ্যাৰ পূৰ্বপুৰুষ আৰু সংখ্যাসমূহৰ পৃষ্ঠপোষক বুলি কোৱা হয়। নুৱা নামৰ ব্যুৎপত্তি আৰু তেওঁৰ পৌৰাণিক কাৰ্যকলাপৰ বৰ্ণনা আগবঢ়োৱা হ’ল: == নামৰ তাৎপৰ্য == * দেৱীৰ প্ৰতীক: চীনা ভাষাত '女' (nü) আখৰটোৰ অৰ্থ হৈছে 'মহিলা' বা 'নাৰী', যাৰ ব্যৱহাৰ দেৱীসকলৰ নামৰ আগত এক উমৈহতীয়া উপসৰ্গ হিচাপে কৰা হয়। তেওঁৰ প্ৰকৃত নামটো হৈছে '媧' (wa বা gua)।<ref>{{lang-zh|c=女|l=female|p=nü|out=p}}</ref> * ভিন্ন অৰ্থ আৰু ব্যাখ্যা: গৱেষক এন্ বিৰেলৰ মতে এই নামৰ অৰ্থ 'মৰম লগা' হ’ব পাৰে, নাইবা ইয়াৰ অৰ্থ 'ভেকুলী' ও হ’ব পাৰে—যিটো তেওঁৰ জলীয় পৌৰাণিক কাহিনীসমূহৰ সৈতে খাপ খায়।<ref>Anne Birrell (1999), trans., ''The Classic of Mountains and Seas.'' Penguin Books.{{pages needed|date=April 2025}}</ref><ref>{{Transliteration|zh|pinyin|'''Wahuang'''}} ({{zhi|c=媧皇|l=Empress Wa}})</ref><ref>{{cite web |url=http://www.zdic.net/c/2/77/122254.htm |script-title=zh:媧皇 |publisher=Handian |access-date=18 November 2017}}</ref> * কুশলতা আৰু সৰ্পিল গতি: চীনা ভাষাত ঘূৰ্ণীবতাহ বা পাকচক্ৰক '渦' (wo) আৰু শামুকক '蝸' (gua) বোলা হয়। এই আটাইবোৰ আখৰৰ সোঁফালে '咼' (wa) শব্দটো থাকে, যাৰ অৰ্থ হ’ব পাৰে 'সৰ্পিল' বা 'ঘূৰ্ণন' । নূৱাৰ চিত্ৰসমূহত প্ৰায়েই তেওঁৰ হাতত দিশ নিৰ্ণায়ক কম্পাছ থকা দেখা যায়, যিয়ে এই সৰ্পিল বা বৃত্তাকাৰ গতিকে সূচায়। * সন্মানীয় উপাধি: তেওঁক অতি সন্মানেৰে 'ৱাহুৱাং' (Wahuang) অৰ্থাৎ 'সম্ৰাজ্ঞী ৱা' বুলিও জনা যায়। == বৰ্ণনা == প্ৰাচীন চীনা গ্ৰন্থ 'হুৱাইনানজি' (Huainanzi)-ত স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱীৰ এক ভয়াৱহ ধ্বংসলীলাৰ সময়ত নুৱাই লোৱা ভূমিকাৰ বিতং বৰ্ণনা পোৱা যায়: "অতি প্ৰাচীন কালত, বিশ্বক ধৰি ৰখা চাৰিটা স্তম্ভ ভাঙি গৈছিল আৰু সমগ্ৰ চীন দেশ খণ্ড-বিখণ্ড হৈ পৰিছিল। স্বৰ্গে পৃথিৱীক সম্পূৰ্ণকৈ ঢাকিব পৰা নাছিল আৰু পৃথিৱীয়েও স্বৰ্গক ধৰি ৰাখিব পৰা নাছিল। চাৰিওফালে লেলিহান জুই জলি উঠিছিল যাক নুমুৱাব পৰা হোৱা নাছিল; প্ৰচণ্ড বানপানীয়ে চাৰিওফাল বুৰাই পেলাইছিল। হিংস্ৰ জন্তুবোৰে নিৰ্দোষী মানুহবোৰক খাই পেলাইছিল আৰু চিকাৰী চৰাইবোৰে বৃদ্ধ তথা দুৰ্বল লোকসকলক কাঢ়ি লৈ গৈছিল। তেতিয়া নুৱাই আকাশৰ ফুটা মেৰামতি কৰিবলৈ পাঁচটা ৰঙৰ পাথৰ গলাই লৈছিল, চাৰিটা স্তম্ভ হিচাপে থিয় কৰাবলৈ এটা বিশাল কাছৰ ভৰি কাটি আনিছিল, জী প্ৰদেশৰ সংকট দূৰ কৰিবলৈ ক’লা ড্ৰেগনটোক হত্যা কৰিছিল, আৰু বাঢ়ি অহা পানী ৰখাবলৈ খাগৰি আৰু ছাইৰ দ’ম বান্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত আকাশখন জোৰা লাগিল, চাৰিটা স্তম্ভ থিয় হ’ল, বানপানী শুকাই গ’ল, জী প্ৰদেশ শান্ত হ’ল আৰু নিৰ্দোষী মানুহবোৰে প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ সমৰ্থ হ’ল। == মহাজাগতিক ধ্বংসৰ কাৰণ আৰু প্ৰতীকবাদ== * দেৱতাসকলৰ যুদ্ধ: এই মহাবিপদসমূহ আচলতে দেৱতা গংগং (Gonggong) আৰু ঝুয়ানঝু (Zhuanxu)-ৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ বাবে ঘটিছিল। খঙৰ কোবত তেওঁলোকে বুঝৌ পৰ্বতত খুন্দা মৰাৰ ফলত স্বৰ্গৰ স্তম্ভ ভাঙিছিল আৰু পৃথিৱী এফালে হালি পৰিছিল। * পাঁচটা উপাদান: কাহিনীত উল্লেখ থকা পাঁচটা ৰঙৰ পাথৰে চীনা দৰ্শনৰ পাঁচটা উপাদানক (Wuxing) প্ৰতিনিধিত্ব কৰে—কাঠ, জুই, মাটি, ধাতু আৰু পানী। * শান্তি প্ৰতিষ্ঠা: পানীৰ কু-প্ৰভাৱ আৰু বানপানীৰ কাৰণস্বৰূপ ক’লা ড্ৰেগনক বধ কৰাৰ পিছত, নূৱা আৰু ফু ছিয়ে (Fuxi) 'তাও' (The Way - ধৰ্ম বা পথ) আৰু ইয়াৰ গুণসমূহ অনুসৰণ কৰি সমগ্ৰ সাম্ৰাজ্যত শান্তি আৰু শৃংখলা ঘূৰাই আনিছিল। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] b4ken35som9mepkvo72rd9uskqrj70k 0 140146 647815 642910 2026-10-26T00:44:58Z InternetArchiveBot 29706 Add 4 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647815 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name= শ্বেননং |image= Shennong2.jpg |image_size= 300 px |caption= দ্বিতীয় খ্ৰীষ্টাব্দৰ মধ্যভাগত, শ্বেননং সম্ৰাটক শানডং প্ৰদেশৰ জিয়াশিয়াং জিলাৰ উ পৰিবাৰৰ মন্দিৰত প্ৰতিমূৰ্তি ৰূপে দৰ্শন কৰা হৈছে। |reign = 120 years<ref>{{cite web |title=Tongzhi, Volume 1 |url=https://ctext.org/wiki.pl?if=gb&chapter=59773}}</ref> | birth_name = জিয়াং শিনিয়ান |birth_date= | birth_place = |death_date= | death_place = |issue = লিঙ্কুই |father = শাওডিয়ান |mother = নুডেং |predecessor= |successor= লিঙ্কুই }} {{Infobox Chinese |title= '''সম্ৰাট শ্বেননং''' |pic= Xu Jetian - Shennong.jpg |piccap= শেননংৰ প্ৰতিচ্ছবি, ১৮শ শতিকাত শু জেটিয়ানৰ দ্বাৰা অঙ্কিত |picsize= 300 px |t={{linktext|神農}} |s={{linktext|神农}} |l="ঐশ্বৰিক খেতিয়ক/কৃষিৰ দেৱতা " |p=Shénnóng |w=Shen²-nung² |mi={{IPAc-cmn|sh|en|2|.|n|ong|2}} |j=San4-nung4 |y=Sàhn-nùhng |ci={{IPAc-yue|s|an|4|.|n|ung|4}} |h=Sṳ̀n-nùng |poj=Sîn-lông |qn=Thần Nông |chuhan=神農 |kanji=神農 |romaji=Shin'nō |hangul=신농 |hanja=神農 |rr=Sinnong }} '''শ্বেননং ''' ({{lang-en|Shennong}}), যাক বিভিন্ন ধৰণে "ঐশ্বৰিক খেতিয়ক" বা "ঐশ্বৰিক কৃষক" বুলি অনুবাদ কৰা হয়, তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম আছিল জিয়াং শিনিয়ান। তেওঁ চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন কাল্পনিক সম্ৰাট আছিল, যাক "য়ান সম্ৰাট" বুলিও জনা যায় আৰু তেওঁ চীনা লোক-ধৰ্মৰ এজন দেৱতা। চীন দেশত তেওঁক এজন সাংস্কৃতিক নায়ক হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref> name=":122">{{Cite book |last1=Ivanhoe |first1=Philip J. |title=Readings in Classical Chinese Philosophy |url=https://archive.org/details/readingsinclassi0000unse_k0q4 |last2=Van Norden |first2=Bryan W. |publisher=[[Hackett Publishing Company]] |year=2005 |isbn=0-87220-781-1 |edition=2nd |location=Indianapolis |pages=[https://archive.org/details/readingsinclassi0000unse_k0q4/page/381 381] |oclc=60826646 |author-link=Philip J. Ivanhoe |author-link2=Bryan W. Van Norden}}</ref> প্ৰাগঐতিহাসিক চীনৰ প্ৰাচীন দেৱতা বা দেৱত্ব আৰোপিত ৰজাসকলৰ এটা গোট, যাক "তিনিজন সাৰ্বভৌম আৰু পাঁচজন সম্ৰাট" (তিনিজন ৰজা বা তিনিজন পৃষ্ঠপোষক বুলিও জনা যায়) বুলি কোৱা হয়, শ্বেননঙক কেতিয়াবা তাৰে এজন হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে শ্বেননঙে প্ৰাচীন চীনা লোকসকলক কেৱল কৃষি কাৰ্যই শিকোৱা নাছিল, বৰঞ্চ বনৌষধি ঔষধৰ ব্যৱহাৰো শিকাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-08-02 |title=Traditional Chinese medicine (TCM) Description, History, & Facts Britannica |url=https://www.britannica.com/science/traditional-Chinese-medicine |access-date=2025-08-21 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> শ্বেননঙক বিভিন্ন আৱিষ্কাৰৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়, যাৰ ভিতৰত আছে: * কৃষি সঁজুলি: কোৰ, কুঠাৰ আৰু নাঙল ('লেইচি' শৈলী আৰু নাঙলৰ ফাল দুয়োবিধ)। * কৃষি পদ্ধতি: কুঁৱা খন্দা, কৃষি জলসিঞ্চন আৰু উৰহ বা পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ উতলুৱা ঘোঁৰাৰ প্ৰস্ৰাৱ ব্যৱহাৰ কৰি সংৰক্ষিত বীজ দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰখাৰ পদ্ধতি। * অৰ্থনীতি আৰু বাণিজ্য: ব্যৱসায়, বাণিজ্য, মুদ্ৰা আৰু সাপ্তাহিক কৃষক বজাৰৰ সূচনা কৰা। * পঞ্জিকা: চীনা পঞ্জিকাৰ বিশেষকৈ ২৪ টা সৌৰ পৰ্যায় বা ঋতু-বিভাজন ('জিয়েকি')। ইয়াৰ উপৰিও, নাড়ী জোখাৰ জৰিয়তে ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ উপকাৰিতা, একুপাংচাৰ, আৰু মক্সিবষ্টিয়ন (এক ধৰণৰ তাপ চিকিৎসা) চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ধাৰণাটোক অধিক উন্নত কৰাৰ কৃতিত্বও তেওঁক দিয়া হয়। তেওঁ শস্য চপোৱাৰ পিছত কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰাৰ উৎসৱ বা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান (যাক 'ঝাজি' বা 'লাজি' বলিদান প্ৰথা বুলি জনা যায়) প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।<ref>{{sfn|Yang|An|Turner|2005|pp=190-199}}</ref> "শ্বেননং" শব্দটোৱে তেওঁৰ জনগোষ্ঠী বা বংশটোকো বুজাব পাৰে, যাক 'শ্বেননং-চি' (শ্বেননং বংশ) বুলি কোৱা হয়।<ref>{{zhi|t={{linktext|神農|氏}}|p=Shénnóngshì|l=Shennong Clan}}</ref> == পৌৰাণিক কাহিনী == পৌৰাণিক বিশ্বাস অনুসৰি, শ্বেননঙৰ মাতৃয়ে এটা ড্ৰেগনৰ ভাপ বা নিশাহ গিলি পেলাইছিল আৰু ইয়াৰ ৯ দিনৰ পিছত জিয়াং নদীৰ পাৰত তেওঁৰ পুত্ৰৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ মূৰটো এটা বলধ গৰুৰ দৰে আৰু শৰীৰটো মানুহৰ দৰে আছিল। তেওঁ অতি খৰটকীয়াকৈ ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু জন্মৰ তিনি দিনৰ পিছতেই কথা ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। অৱশেষত তেওঁ আঠ ফুটতকৈও অধিক ওখ হৈ উঠিছিল।<ref>{{Cite book |last=Wong |first=Eva |title=Tales of the dancing dragon: stories of the Tao |url=https://archive.org/details/talesofdancingdr0000wong |date=2007 |publisher=Shambhala |isbn=978-1-59030-523-2 |edition=1st Shambhala |location=Boston London |pages=[https://archive.org/details/talesofdancingdr0000wong/page/17 17]}}</ref> চীনা পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি, তেওঁ এজন তাওবাদী গুৰুৰ পৰা বনৌষধিৰ এখন অলৌকিক কিতাপ লাভ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ সমগ্ৰ চীন দেশ ভ্ৰমণ কৰি ৩৬৫ বিধ ঔষধি গছ-লতা আৰু ভেঁকুৰ তালিকাভুক্ত কৰে, যিবোৰ পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসা পদ্ধতিৰ বাবে অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ পৰিছিল। শ্বেননঙে মানুহক নাঙলৰ ব্যৱহাৰ, মৌলিক কৃষি কাৰ্য আৰু কানি বা ভাং ৰ ব্যৱহাৰো শিকাইছিল। 'য়ান সম্ৰাট' ৰ আখ্যান বা 'দাহ-আৰু-কটা' (জুম খেতিৰ দৰে) কৃষি পদ্ধতিৰ প্ৰভাৱৰ বাবে শ্বেননঙক 'প্ৰচণ্ড বতাহৰ দেৱতা' বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁক কেতিয়াবা 'চিয়ৌ' নামৰ পৌৰাণিক চৰিত্ৰটোৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি কোৱা হয়, বা চিয়ৌ তেওঁৰ এজন মন্ত্ৰী আছিল বুলি ধৰা হয় (আৰু তেওঁৰ দৰেই চিয়ৌৰো মূৰটো বলধৰ দৰে, জোংগা শিং থকা, ব্ৰঞ্জৰ কপাল আৰু লোৰ লাওখোলাযুক্ত আছিল)।<ref>{{sfn|Christie|1975|p=90}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wong |first=Eva |url=https://www.worldcat.org/title/123284916 |title=Tales of the dancing dragon: stories of the Tao |date=2007 |publisher=Shambhala ; Distributed in the United States by Random House |isbn=978-1-59030-523-2 |edition=1st |location=Boston : [New York] |oclc=123284916}}</ref> শ্বেননঙক "হালধীয়া সম্ৰাট"ৰ পিতৃ বুলিও গণ্য কৰা হয়, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত চিকিৎসা বিজ্ঞান, অমৰত্ব আৰু সোণ উৎপাদনৰ গোপন ৰহস্যসমূহ আগবঢ়াই লৈ গৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ "শিজি"ৰ ওপৰত অষ্টম শতিকাৰ বুৰঞ্জীবিদ চিমা জেনৰ ভাষ্য অনুসৰি, শ্বেননং হৈছে হালধীয়া সম্ৰাটৰ এজন তেজৰ সম্পৰ্কীয় আত্মীয় আৰু তেওঁক চীনা লোকসকলৰ প্ৰাচীন পুৰ্বপুৰুষ বা পিতৃপুৰুষ বুলি কোৱা হয়।<ref>{{sfn|Christie|1975|pp=116-117}}</ref> ঝৌ ৰাজবংশৰ পিছত, একাংশ প্ৰাচীন চীনা ইতিহাসবিদ আৰু ধৰ্মীয় সাধকে শ্বেননঙক সেই যুগৰে এক কাল্পনিক জ্ঞানী ৰজা 'হৌ জি'ৰ দেৱত্ব আৰোপিত ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, যাৰ বংশধৰসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত ঝৌ ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref> name=":0">{{Cite web |last=Asim |first=Ina |year=2007 |title=Keynotes 2 |url=https://pages.uoregon.edu/inaasim/Hist%20410/Hist%20410%20Keynotes2.htm |access-date=2023-07-18 |publisher=[[University of Oregon]]}}</ref><ref> name=":42">{{Cite book |last=Scarpari |first=Maurizio |title=Ancient China: Chinese Civilization from the Origins to the Tang Dynasty |url=https://archive.org/details/ancientchinachin0000maur |publisher=[[Barnes & Noble]] |year=2006 |isbn=978-0-7607-8379-5 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/ancientchinachin0000maur/page/28 28] |translator-last=Milan |translator-first=A.B.A.}}</ref> এই মতবাদৰ বিপৰীতে, চীনা দৰ্শনৰ 'শতাধিক মতবাদৰ যুগ'ত শ্বেননঙক এজন দেৱতাৰ পৰিৱৰ্তে এজন সাংস্কৃতিক নায়ক হিচাপেহে গণ্য কৰা হৈছিল। কিন্তু তাত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে তেওঁৰ এক অতিপ্ৰাকৃতিক পাচনতন্ত্ৰ আছিল। সেই যুগত উপলব্ধ প্ৰতিটো উদ্ভিদৰ একোখনকৈ নমুনা তেওঁ নিজে খাই পৰীক্ষা কৰিছিল যাতে মানুহে কোনবোৰ খাব পাৰে সেইটো বিচাৰি উলিয়াব পৰা যায়। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত, যেতিয়া চীনা ৰাজ্যসমূহৰ মাজত তীব্ৰ ৰাজনৈতিক সংকট, সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ আৰু যুদ্ধ চলি আছিল, তেতিয়া শ্বেননঙক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন আখ্যান গঢ়ি উঠিছিল। তাত তেওঁক এজন আদৰ্শ প্ৰাগঐতিহাসিক শাসক হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল যিয়ে শ্ৰমিক আৰু খেতিয়কসকলক সৰ্বাধিক মূল্য দিছিল আৰু "কোনো মন্ত্ৰী, আইন বা শাস্তি অবিহনেই শাসন কৰিছিল।"<ref> name=":1">{{Cite book |last=Armstrong |first=Karen |title=A Short History of Myth |url=https://archive.org/details/shorthistoryofmy00kare |publisher=[[Canongate Books]] |year=2005 |isbn=9781841957166 |edition=First American |location=Broadway, New York |pages=[https://archive.org/details/shorthistoryofmy00kare/page/90 90]–91 |author-link=Karen Armstrong}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:কৃষিৰ দেৱতা ]] [[শ্ৰেণী:বনৌষধি চিকিৎসাৰ দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:ঐশ্বৰিক খেতিয়ক]] qnsl5aaz09a4u4c2ojpcxh53b56igf2 0 140152 647802 643029 2026-10-26T00:31:59Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647802 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ | image = CT cholangioca.jpg | caption = কোলাঞ্জিঅ’কাৰ্চিনোমা যুক্ত এটা যকৃতৰ চিটি স্কেন | synonyms = হেপাটিক কেন্সাৰ, প্ৰাথমিক হেপাটিক মেলিগ্নেন্সি, প্ৰাথমিক যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ | field = গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজী (পাকস্থলী আৰু অন্ত্ৰ ৰোগ বিজ্ঞান), হেপাট’লজী (যকৃৎ ৰোগ বিজ্ঞান), অনক’লজী (কৰ্কট ৰোগ বিজ্ঞান) | symptoms = কামিহাড়ৰ তলৰ সোঁফালে টেমুনা বা বিষ হোৱা, পেট ফুলি উঠা, হালধীয়া ছাল (জণ্ডিচ), সহজে ছালত ক’লা দাগ পৰা বা তেজ গোট মৰা, ওজন হ্ৰাস পোৱা, দুৰ্বলতা<ref name=NIH2016/> | complications = | onset = ৬৫ ৰপৰা ৭৪ বছৰ বয়সত<ref name=SEER2026/> | duration = | types = | causes = হেপাটাইটিছ বি, হেপাটাইটিছ চি, অত্যধিক সুৰাপান, এফলাটক্সিন (aflatoxin), অনা-এলকোহলযুক্ত ফেটি লিভাৰ ৰোগ, লিভাৰ ফ্লুক (যকৃতৰ কৃমি)<ref name=WCR2014Liver/><ref name=GBD2013/> | risks = | diagnosis = ৰক্ত পৰীক্ষা, চিকিৎসা প্ৰতিচ্ছবি, কলা বায়’প্সি<ref name=NIH2016/> | differential = | prevention = হেপাটাইটিছ বি-ৰ বিৰুদ্ধে টিকাকৰণ, [[হেপাটাইটিছ বি]] বা চি-ত আক্ৰান্তসকলৰ চিকিৎসা,<ref name=WCR2014Liver/> এফলাটক্সিনৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা হাস কৰা, অত্যধিক সুৰাপান হ্ৰাস কৰা | treatment = অস্ত্ৰোপচাৰ, টাৰ্গেটেড থেৰাপী (লক্ষ্যভিত্তিক চিকিৎসা), ৰেডিয়েচন থেৰাপী (বিকিৰণ চিকিৎসা)<ref name=NIH2016/> | medication = | prognosis = পাঁচবছৰীয়া জীয়াই থকাৰ হাৰ ~২২% (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ২০১৫-২০২১); <ref name=SEER2026/> ৪০% (জাপান)<ref name="Japan2011">{{cite web|title=がん診療連携拠点病院等院内がん登録生存率集計：[国立がん研究センター がん登録・統計]|url=https://ganjoho.jp/reg_stat/statistics/brochure/hosp_c_reg_surv.html|access-date=2 February 2020|website=ganjoho.jp}}</ref> | frequency = ৬১৮,৭০০ (২০১৫ বৰ্ষৰ এক নিৰ্দিষ্ট সময়ত),<ref name=GBD2015Pre>{{cite journal | title = Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 | journal = Lancet | volume = 388 | issue = 10053 | pages = 1545–1602 | date = October 2016 | pmid = 27733282 | pmc = 5055577 | doi = 10.1016/S0140-6736(16)31678-6 | vauthors = Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, Carter A, Casey DC, Charlson FJ, Chen AZ, Coggeshall M, Cornaby L, Dandona L, Dicker DJ, Dilegge T, Erskine HE, Ferrari AJ, Fitzmaurice C, Fleming T, Forouzanfar MH, Fullman N, Gething PW, Goldberg EM, Graetz N, Haagsma JA, Hay SI, Johnson CO, Kassebaum NJ, Kawashima T, Kemmer L | display-authors = 6 }}</ref> ৮৪১,০০০ (২০১৮ বৰ্ষত) | deaths = ৭৮১,৬৩১ (২০১৮ বৰ্ষত)<ref name=Bray2018/> }} '''যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ''' ({{Lang-en|Liver cancer}}) (যাক '''হেপাটিক কেন্সাৰ''', '''প্ৰাথমিক হেপাটিক কেন্সাৰ''', বা '''প্ৰাথমিক হেপাটিক মেলিগ্নেন্সি''' বুলিও জনা যায়) হৈছে [[যকৃৎ|যকৃতত]] আৰম্ভ হোৱা এবিধ [[কৰ্কট ৰোগ]]।<ref name=NIH2016>{{cite web|title=Adult Primary Liver Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version|url=https://www.cancer.gov/types/liver/patient/adult-liver-treatment-pdq#section/all|website=NCI|access-date=29 September 2016|date=6 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002124639/https://www.cancer.gov/types/liver/patient/adult-liver-treatment-pdq#section/all|archive-date=2 October 2016}}</ref> যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ প্ৰাথমিক হ’ব পাৰে, য’ত কৰ্কট ৰোগ যকৃততে আৰম্ভ হয়; অথবা ই যকৃতৰ মেটাষ্টেচিছ বা গৌণ হ’ব পাৰে, য’ত শৰীৰৰ আন অংশৰপৰা কৰ্কট ৰোগ যকৃতলৈ বিয়পি পৰে। এই দুইপ্ৰকাৰৰ যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগৰ ভিতৰত যকৃতৰ মেটাষ্টেচিছ অধিক সচৰাচৰ দেখা যায়।<ref name=WCR2014Liver>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|url=https://archive.org/details/worldcancerrepor0000unse_p0u5|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|pages=Chapter 5.6}}</ref> সাম্প্ৰতিক বিশ্লেষণ অনুসৰি, বিপাকীয় নিষ্ক্ৰিয়তা-জনিত চৰ্বিযুক্ত যকৃৎ ৰোগ (metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease - MASLD), যাক আগতে অনা-এলকোহলযুক্ত ফেটি লিভাৰ ৰোগ (NAFLD) বুলি জনা গৈছিল, বৰ্তমান বিশ্বজুৰি, বিশেষকৈ উন্নত দেশবোৰত, [[মেদবহুলতা]] আৰু টাইপ ২ [[মধুমেহ|ডায়েবেটিছ]]ৰ ক্ৰমবৰ্ধমান প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বাবে হেপাটোচেলুলাৰ কাৰ্চিনোমা (hepatocellular carcinoma - HCC)-ৰ অন্যতম প্ৰধান কাৰণ হিচাপে বিবেচিত হৈছে।<ref name=sci>{{Cite web |title=ScienceDirect.com |url=https://www.sciencedirect.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527201839/https://www.sciencedirect.com/ |archive-date=2026-05-27 |access-date=2026-07-01 |website=www.sciencedirect.com |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |title=PubMed |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ |access-date=2026-07-01 |website=PubMed |language=en}}</ref> বিশ্বজুৰি প্ৰাথমিক যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ হৈছে সপ্তম সবাতোকৈ সঘনাই হোৱা কৰ্কট ৰোগ আৰু কৰ্কট ৰোগজনিত মৃত্যুৰ তৃতীয় প্ৰধান কাৰণ।<ref name="Bray2018">{{cite journal | vauthors = Sung H, Filho AM, Laversanne M, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I, Jemal A, Bray F | title = Global cancer statistics 2024: GLOBOCAN estimates ofincidence and mortality worldwide for 34 cancers in 186countries | journal = CA | volume = 76 | issue = 4 | pages = | date = July 2026 | pmid = 42417444 | doi = 10.3322/caac.70090 | s2cid = | doi-access = free |url=https://doi.org/10.3322/caac.70090}}</ref><ref name=":13" /> ২০১৮ চনত, বিশ্বজুৰি ৮৬৬,১৩৬ গৰাকী লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ৭৫৮,৭২৫ গৰাকী লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Liver cancer statistics |url=https://www.wcrf.org/preventing-cancer/cancer-statistics/liver-cancer-statistics/ |access-date=2026-03-21 |website=World Cancer Research Fund |language=en-GB}}</ref> এছিয়া আৰু উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাকে ধৰি যিবোৰ অঞ্চলত হেপাটাইটিছ বি আৰু চি সচৰাচৰ দেখা যায়, সেইবোৰ ঠাইত যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগৰ হাৰ অধিক।<ref name="WCR2014Liver" /> মহিলাৰ তুলনাত পুৰুষসকল হেপাটোচেলুলাৰ কাৰ্চিনোমা (HCC)দ্বাৰা অধিক আক্ৰান্ত হয়।<ref name="WCR2014Liver" /> ৬৫ ৰপৰা ৭৪ বছৰ বয়সৰ লোকসকলৰ ভিতৰত এই ৰোগৰ নিৰ্ণয় সবাটোকৈ বেছি হয়।<ref name="SEER2026">{{cite web |title=SEER Stat Fact Sheets: Liver and Intrahepatic Bile Duct Cancer |url=http://seer.cancer.gov/statfacts/html/livibd.html |website=NCI|access-date=7 January 2026}}</ref> যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগৰ প্ৰধান কাৰণ হৈছে [[হেপাটাইটিছ বি]], হেপাটাইটিছ চি, বা সুৰাপানৰ বাবে হোৱা চিৰ’ছিছ।<ref name=GBD2013>{{cite journal | vauthors = Naghavi M, Wang H, Lozano R, Davis A, Liang X, Zhou M, etal | title = Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 | journal = Lancet | volume = 385 | issue = 9963 | pages = 117–171 | date = January 2015 | pmid = 25530442 | pmc = 4340604 | doi = 10.1016/S0140-6736(14)61682-2 | collaboration = GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> অন্যান্য কাৰণসমূহৰ ভিতৰত এফলাটক্সিন, বিপাকীয় নিষ্ক্ৰিয়তা-জনিত চৰ্বিযুক্ত যকৃৎ ৰোগ (MASLD; পূৰ্বৰ NAFLD)<ref name=sci/> আৰু লিভাৰ ফ্লুক অন্যতম।<ref name="WCR2014Liver" /> ইয়াৰ সবাটোকৈ সচৰাচৰ দেখা পোৱা প্ৰকাৰসমূহ হৈছে HCC (যিটো মুঠ আক্ৰান্তৰ ৮০% অংশ) আৰু ইণ্ট্ৰাহেপটিক কোলাঞ্জিঅ’কাৰ্চিনোমা (intrahepatic cholangiocarcinoma)।<ref name="WCR2014Liver" /> ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ ক্ষেত্ৰত ৰক্ত পৰীক্ষা আৰু চিকিৎসা প্ৰতিচ্ছবি (medical imaging) ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু কলা বায়’প্সিৰ (tissue biopsy)দ্বাৰা ইয়াক নিশ্চিত কৰা হয়।<ref name=NIH2016/> যিহেতু যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগৰ বহু ভিন্ন কাৰণ আছে, সেয়েহে ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবেও বহুতো পদ্ধতি আছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ ভিতৰত হেপাটাইটিছ বি-ৰ বিৰুদ্ধে টিকাকৰণ,<ref name="WCR2014Liver" /> হেপাটাইটিছ বি-ৰ চিকিৎসা, হেপাটাইটিছ চি-ৰ চিকিৎসা, সুৰাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰা,<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Bruix J, Han KH, Gores G, Llovet JM, Mazzaferro V | title = Liver cancer: Approaching a personalized care | journal = Journal of Hepatology | volume = 62 | issue = 1 Suppl | pages = S144–S156 | date = April 2015 | pmid = 25920083 | pmc = 4520430 | doi = 10.1016/j.jhep.2015.02.007 }}</ref> কৃষিকাৰ্যত এফলাটক্সিনৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা হ্ৰাস কৰা, আৰু মেদবহুলতা তথা ডায়েবেটিছৰ নিয়ন্ত্ৰণ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":2">{{cite journal | vauthors = Mantovani A, Targher G | title = Type 2 diabetes mellitus and risk of hepatocellular carcinoma: spotlight on nonalcoholic fatty liver disease | journal = Annals of Translational Medicine | volume = 5 | issue = 13 | page = 270 | date = July 2017 | pmid = 28758096 | pmc = 5515814 | doi = 10.21037/atm.2017.04.41 | doi-access = free }}</ref> MASLD-ৰ সৈতে জড়িত হেপাটোচেলুলাৰ কাৰ্চিনোমা (HCC) চিৰ’ছিছ নোহোৱাকৈও বিকশিত হ’ব পাৰে, আৰু ভাইৰাছ-জনিত যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগতকৈ ই অধিক সঘনাই ঘটে, যদিও সামগ্ৰিকভাৱে চিৰ’ছিছ এতিয়াও এক অন্যতম প্ৰধান বিপদাশংকাৰ কাৰক হিচাপে চিহ্নিত হৈ আছে।<ref name=llc>{{Cite journal |last=Chan |first=Landon L. |last2=Chan |first2=Kallista O. K. |last3=Chan |first3=Stephen L. |date=May 2026 |title=Systemic Therapy for Advanced Hepatocellular Carcinoma in 2026: Current Standard-of-Care and Emerging Therapeutic Strategies |journal=Journal of Gastroenterology and Hepatology |volume=41 |issue=5 |pages=1436–1445 |doi=10.1111/jgh.70354 |issn=1440-1746 |pmc=13158644 |pmid=41883115}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Sangro |first=Bruno |last2=Argemi |first2=Josepmaria |last3=Ronot |first3=Maxime |last4=Paradis |first4=Valerie |last5=Meyer |first5=Tim |last6=Mazzaferro |first6=Vincenzo |last7=Jepsen |first7=Peter |last8=Golfieri |first8=Rita |last9=Galle |first9=Peter |last10=Dawson |first10=Laura |last11=Reig |first11=Maria |date=2025-02-01 |title=EASL Clinical Practice Guidelines on the management of hepatocellular carcinoma |url=https://www.journal-of-hepatology.eu/article/S0168-8278(24)02508-X/fulltext |journal=Journal of Hepatology |language=English |volume=82 |issue=2 |pages=315–374 |doi=10.1016/j.jhep.2024.08.028 |issn=0168-8278 |pmid=39690085}}</ref> দীৰ্ঘদিনীয়া বা ক্ৰনিক যকৃতৰ ৰোগত ভুগি থকা লোকসকলৰ বাবে স্ক্ৰীনিং বা নিয়মীয়া পৰীক্ষাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।<ref name="WCR2014Liver" /> উদাহৰণস্বৰূপ, হেপাটোচেলুলাৰ কাৰ্চিনোমাৰ বিপদাশংকা থকা দীৰ্ঘদিনীয়া যকৃতৰ ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলক আলট্ৰাচাউণ্ড ইমেজিং ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰতি ৬ মাহৰ মূৰে মূৰে পৰীক্ষা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।<ref name=":1" /> ২০২৬ চনৰ স্থিতি অনুসৰি, ক্লিনিকেল নিৰ্দেশনাসমূহে যকৃতৰ ৰোগৰ ক্ষেত্ৰত বিপদাশংকা-স্তৰীকৃত নিৰীক্ষণৰ (risk-stratified surveillance) পৰামৰ্শ ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি কৰিছে, য’ত নিৰীক্ষণৰ ৰণনীতি নিৰ্ধাৰণ কৰোঁতে ৰোগৰ কাৰণ, ফাইব্ৰ’ছিছৰ স্তৰ, বয়স আৰু সহ-অসুস্থতা (comorbidities) আদি কাৰকসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last=Sangro |first=Bruno |last2=Argemi |first2=Josepmaria |last3=Ronot |first3=Maxime |last4=Paradis |first4=Valerie |last5=Meyer |first5=Tim |last6=Mazzaferro |first6=Vincenzo |last7=Jepsen |first7=Peter |last8=Golfieri |first8=Rita |last9=Galle |first9=Peter |last10=Dawson |first10=Laura |last11=Reig |first11=Maria |date=2025-02-01 |title=EASL Clinical Practice Guidelines on the management of hepatocellular carcinoma |url=https://www.journal-of-hepatology.eu/article/S0168-8278(24)02508-X/fulltext |journal=Journal of Hepatology |language=English |volume=82 |issue=2 |pages=315–374 |doi=10.1016/j.jhep.2024.08.028 |issn=0168-8278 |pmid=39690085}}</ref> যিহেতু যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগটো বহু ধৰণৰ কৰ্কট ৰোগৰ এটা সামগ্ৰিক নাম (umbrella term), সেয়েহে ইয়াৰ লক্ষণ আৰু উপসৰ্গসমূহ কৰ্কট ৰোগৰপ্ৰকাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। লক্ষণসমূহ অস্পষ্ট আৰু ব্যাপক হ’ব পাৰে। কোলাঞ্জিঅ’কাৰ্চিনোমা অত্যধিক ঘাম ওলোৱা, [[জণ্ডিচ]], পেটৰ বিষ, ওজন হ্ৰাস পোৱা আৰু যকৃৎ ডাঙৰ হোৱাৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{EMedicine|article|277393|Cholangiocarcinoma}}</ref> আনহাতে হেপাটোচেলুলাৰ কাৰ্চিনোমা পেটত মাংসপিণ্ড বা টেমুনা হোৱা, পেটৰ বিষ, বমি হোৱা, ৰক্তহীনতা, পিঠিৰ বিষ, জণ্ডিচ, খজুৱতি, ওজন হ্ৰাস পোৱা আৰু জ্বৰৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{cite web|title=Liver tumors in Children|url=http://www.childrenshospital.org/az/Site1015/mainpageS1015P0.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604053031/http://www.childrenshospital.org/az/Site1015/mainpageS1015P0.html|archive-date=2011-06-04|publisher=Boston Children's Hospital}}</ref><!-- Treatment --> চিকিৎসাৰ বিকল্পসমূহৰ ভিতৰত অস্ত্ৰোপচাৰ, টাৰ্গেটেড থেৰাপী আৰু ৰেডিয়েচন থেৰাপী অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে।<ref name="NIH2016" /> কিছুমান বিশেষ ক্ষেত্ৰত এবলেচন থেৰাপী, এম্বলাইজেচন থেৰাপী বা যকৃৎ সংৰোপণ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref name="NIH2016" /> == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Liver cancer|যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ}} * [https://easl.eu/publication/easl-clinical-practice-guidelines-management-of-hepatocellular-carcinoma/ EASL Guideline] * [http://www.cancerhelp.org.uk/type/liver-cancer/ Liver cancer information] from [[Cancer Research UK]] {{Medical resources | DiseasesDB=7547 | ICD10 = {{ICD10|C|22}} | ICD9 = {{ICD9|155}} | ICDO ={{ICDO|8170|3}} | OMIM =114550 | MedlinePlus =000280 | eMedicineSubj =article | eMedicineTopic =197319 | MeshID = D008113 }} {{Digestive system neoplasia}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগ}} [[শ্ৰেণী:কৰ্কট ৰোগ]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]] 94ah6xpsqlqo2y9y1vhxh7vf83ag6bs 0 140164 647825 643789 2026-10-26T00:57:58Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647825 wikitext text/x-wiki {{Short description|মধ্য এছিয়াৰ সংস্কৃতিৰ এক সুৰধৰণ}} [[File:Pair of dutars inside Muqam Uyghur Cuisine.jpg|thumb|মুকামত ব্যৱহাৰ কৰা দুটা দোতাৰ]] '''মুকাম''' ({{langx|ug|مۇقام}}, {{lang|ug-Cyrl|муқам}}; {{lang-zh|c=木卡姆|p=mùkǎmǔ}}) হৈছে উইঘুৰসকলৰ সংগীতত ব্যৱহৃত এক সুৰধৰণ। ই এক সংগীতীয় মোড আৰু স্বতঃস্ফূৰ্ত সংগীত আৰু সংগীত ৰচনা পৰিচালনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সুৰৰূপৰ সমষ্টি। ==বাৰটা মুকাম== বাৰটা মুকাম হৈছে: #ৰাক ({{lang|ug|راك مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Рак}}; {{lang|zh|拉克}}, ''Lākè'') #চেব্বিয়াত ({{lang|ug|چەببىيات مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Чәббият}}; {{lang|zh|且比亚特}}, ''Qiěbǐyǎtè'') #ছেগাহ ({{lang|ug|سىگاھ مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Сегаһ}}; {{lang|zh|斯尕}}, ''Sīgǎ'') #চাহাৰগাহ ({{lang|ug|چاھارگاھ مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Чаһаргаһ}}; {{lang|zh|恰尔尕}}, ''Qiàěrgǎ'') #পেঞ্জিগাহ ({{lang|ug|پەنجىگاھ مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Пәнҗигаһ}}; {{lang|zh|潘尔尕}}, ''Pāněrgǎ'') #ওজহাল ({{lang|ug|ئۆزھال مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Өжал}}; {{lang|zh|乌孜哈勒}}, ''Wūzīhālēi'') #এজেম ({{lang|ug|ئەجەم مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Әҗәм}}; {{lang|zh|艾且}}, ''Àiqiě'') #ওশ্বাক ({{lang|ug|ئوشاق مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Ушшақ}}; {{lang|zh|乌夏克}}, ''Wūxiàkè'') #বায়াত ({{lang|ug|بايات مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Баят}}; {{lang|zh|巴雅提}}, ''Bāyǎtí'') #নাওয়া ({{lang|ug|ناۋا مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Нава}}; {{lang|zh|纳瓦}}, ''Nàwǎ'') #মুশাৱ্ৰেক ({{lang|ug|مۇشاۋىرەك مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Мушаврәк}}; {{lang|zh|木夏吾莱克}}, ''Mùxiàwúláikè'') #ইৰাক ({{lang|ug|ئىراق مۇقامى}}, {{lang|ug-Cyrl|Ирақ}}; {{lang|zh|依拉克}}, ''Yīlākè'') বাৰটা মুকামৰ প্ৰতিটোতে এটা মুখ্য অংশ থাকে। এই অংশটো দীঘলীয়া মুক্ত ছন্দৰ আৰম্ভণিৰে আৰম্ভ হয়। তাৰ পিছত বিশেষ ছন্দৰ আৰ্হি থকা সংগীতৰ অংশ আহে। এই অংশবোৰ ক্ৰমে দ্ৰুত হৈ যায়। প্ৰতিটো মুকাম তিনিটা মুখ্য অংশৰে গঠিত। এইবোৰ হৈছে নগমা, দাস্তান আৰু [[মেশ্ৰেপ]]। প্ৰতিটো মুকামত এই অংশবোৰ একে ক্ৰমত থাকে। অৱশ্যে সকলো মুকামত একে সংগীতৰ অংশ নাথাকে। এই অংশবোৰৰ ভিতৰত তেজে, নুস্কা, সৰু চেলিকে, জুলা, চেনেম, ডাঙৰ চেলিকে, পেশ্ৰু আৰু তেকিত আদি আছে। কিছুমান অংশৰ পিছত মাৰগুল নামৰ এটা বাদ্যযন্ত্ৰৰ সংগীত বজোৱা হয়। মাৰগুলৰ অৰ্থ "অলংকাৰ।" প্ৰতিটো সংগীতৰ অংশৰ নিজা ছন্দৰ আৰ্হি থাকে। কিন্তু সুৰ বেলেগ বেলেগ হয়। সেয়েহে প্ৰতিটো অংশ সাধাৰণতে মুকাম আৰু অংশটোৰ নাম একেলগে দি চিনাক্ত কৰা হয়। যেনে "ৰাক নুস্কা" বা "ছেগাহ জুলা।" প্ৰায় ২০ৰপৰা ৩০টা গীত আৰু বাদ্যসংগীতৰ অংশ একোটা মুকামত থাকে। এটা মুকাম সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিৱেশন কৰিবলৈ প্ৰায় ২ ঘণ্টা সময় লাগিব পাৰে। বাৰটা মুকামৰ সকলো অংশ পৰিৱেশন কৰিবলৈ প্ৰায় ২৪ ঘণ্টা সময় লাগে। মুখ্য অংশৰ পিছত আন দুটা অংশ থাকে। এই দুটা অংশ প্ৰথমতে আন সংগীত পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত আছিল। পিছলৈ তুৰ্দি আখুন আদি শিল্পীয়ে এইবোৰ মুকামৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। সেয়েহে বৰ্তমানৰ বাৰটা মুকামৰ পৰম্পৰাত এই অংশ দুটাও অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ''দাস্তান''<ref>{{cite web |url=http://aton.ttu.edu/turkishlist.asp |title=Archive of Turkish Oral Narrative •• Türk Öykürleri Sandığı |access-date=2016-10-21 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161019071642/http://aton.ttu.edu/turkishlist.asp |archive-date=2016-10-19 }}</ref> অংশত মধ্য আৰু দক্ষিণ এছিয়া আৰু [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ত বহুলভাৱে প্ৰচলিত কেইবাটাও প্ৰেমমূলক দাস্তান কাহিনীৰপৰা লোৱা গীত আছে। প্ৰতিটো দাস্তান গীতৰ পিছত এটা বাদ্যসংগীত মাৰগুল বজোৱা হয়। ''[[মেশ্ৰেপ]]'' অংশত অধিক প্ৰাণৱন্ত নৃত্যগীত থাকে। এই গীতবোৰ প্ৰথমতে তুৰ্কিস্তানৰ দৰবেশ সংগীতজ্ঞসকলৰ সামা পৰিৱেশনৰ সৈতে জড়িত আছিল। ==ইতিহাস আৰু সংৰক্ষণ== [[File:Hami Muqam Museum.jpg|thumb|হামিত থকা মুকাম সংগ্ৰহালয়]] কিছুমান চীনা পণ্ডিতে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে উইঘুৰ মুকামৰ উৎপত্তি হান আৰু তাং ৰাজবংশৰ সময়ত বিকশিত হোৱা "মহান পশ্চিম অঞ্চলৰ সুৰ"ৰপৰা হৈছিল। হান ৰাজবংশই খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০৬ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ২২০ চনলৈ আৰু তাং ৰাজবংশই ৬১৮ চনৰপৰা ৯০৭ চনলৈ শাসন কৰিছিল। এই সংগীত পিছলৈ মধ্য চীনৰ ৰাজদৰবাৰত প্ৰচলিত হৈছিল বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰে।<ref name="treasure">{{cite web|url=http://www.aboutxinjiang.com/Culture_History/content/2008-12/22/content_5423987.htm|title=The Mother of Uygur Music: Twelve Muqam|date=2008-12-22|access-date=2012-10-14|publisher=তিয়ানশান নেট|url-status=usurped|archive-url=https://archive.today/20130116051732/http://www.aboutxinjiang.com/Culture_History/content/2008-12/22/content_5423987.htm|archive-date=2013-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190915182736/http://www.aboutxinjiang.com/Culture_History/content/2008-12/22/content_5423987.htm|archivedate=2019-09-15|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে ইয়াৰ ওপৰত আৰবী মাকামৰ সুৰব্যৱস্থাৰ প্ৰভাৱ থকাৰ সম্ভাৱনা অধিক। এই সুৰব্যৱস্থাই [[ইউৰেছিয়া]] আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত বহু সংগীতধাৰাৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। উইঘুৰসকলৰ স্থানীয় মুকাম পদ্ধতিবোৰ বৰ্তমান চিনচিয়াং অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক মৰুভূমিৰ বসতিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত দোলান জনগোষ্ঠী, ইনিং, হামি আৰু তুৰ্পান উল্লেখযোগ্য। বৰ্তমান আটাইতকৈ সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত ৰূপটো হৈছে পশ্চিম তাৰিম অৱবাহিকা অঞ্চলৰ বাৰটা মুকাম। ১৯৫০-ৰ দশকত তুৰ্দি আখুন আৰু ওমৰ আখুন আদি পৰম্পৰাগত শিল্পীৰপৰা এইবোৰ সংগীত আৰু গীত হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। পিছত এইবোৰ অধিক সুসংগঠিত ৰূপত সম্পাদনা কৰা হয়। সম্ভৱতঃ পৰম্পৰাগত লোকশিল্পীসকলে তুৰ্কী তাকছিম পৰিৱেশনৰ দৰে নিজৰ গীতবোৰ তাৎক্ষণিকভাৱে সৃষ্টি কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমানৰ প্ৰাতিষ্ঠানিক ৰূপত মুকামৰ গীতবোৰ নিৰ্দিষ্ট ৰচনা হিচাপে সংগীতদলৰদ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰকেণ্ট খানাতৰ উপপত্নী আমাননিছা খানক বাৰটা মুকাম সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। তেওঁ তিয়ান শান পৰ্বতমালাৰ স্থানীয় পৰম্পৰাৰপৰা অধিক উপাদান গ্ৰহণ কৰি মুকামৰ শৈলী সলনি কৰিছিল। লগতে ইয়াৰপৰা পাৰস্য-আৰবীয় উপাদান আঁতৰাইছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.china.org.cn/english/culture/51964.htm|title=Musical Treasure of the Uygurs|publisher=China Daily|date=2002-12-24|access-date=2012-10-14|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234048/http://www.china.org.cn/english/culture/51964.htm|archive-date=2016-03-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kashi.gov.cn/English/Tourism/Customs/12muqams.htm|title=12 Muqams and Amannisha|work=Kashgar tourism|publisher=Government of Kashgar Prefecture|year=2005|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721181818/http://www.kashi.gov.cn/English/Tourism/Customs/12muqams.htm|archive-date=2011-07-21}}</ref> চীনৰ কমিউনিষ্ট বিপ্লৱৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰই সংগীতজ্ঞ ৱান থংছু আৰু তুৰ্দি আখুনক মুকামৰ গীত টেপত লিপিবদ্ধ কৰিবলৈ দায়িত্ব দিয়ে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল এই পৰম্পৰা হেৰাই যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰা। তেওঁলোকে ১৯৬০ চনত প্ৰথমটো এলবাম প্ৰকাশ কৰে। ২০০৪ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈ ৭,০০০ৰো অধিক শিল্পীয়ে মুকামৰ প্ৰচাৰ, আলোচনা সভা, গৱেষণা আৰু শব্দলিপিৰ বাবে চীন চৰকাৰৰ এটা প্ৰকল্পত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="treasure"/> ২০০৫ চনত [[ইউনেস্কো]]ই চিনচিয়াঙৰ উইঘুৰ মুকামক মানৱতাৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।[http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00109] ==তথ্যসূত্ৰ== <references /> ==অতিৰিক্ত পঠন== * {{cite book |last=Harris |first=Rachel |title=The Making of a Musical Canon in Chinese Central Asia: The Uyghur Twelve Muqam |url=https://archive.org/details/makingofmusicalc0000harr |publisher=Ashgate Publishing |year=2008 |isbn=9780754663829}} * {{cite book |last=Light |first=Nathan |title=Intimate Heritage: Creating Uyghur Muqam Song in Xinjiang |location=Berlin |publisher=Lit Verlag |year=2008 |isbn=9783825811204}} * {{cite book |last=Trebinjac |first=Sabine |title=Le pouvoir en chantant |volume=1: L'art de fabriquer une musique chinoise |location=Nanterre |publisher=Société d'ethnologie |year=2000 |isbn=9782901161370}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20170627043634/http://www.uyghurensemble.co.uk/en-html/nf-uyghur-muqams.html উইঘুৰ মুকামৰ সংগীত শুনক] *[https://web.archive.org/web/20180321162817/http://www.uyghurensemble.co.uk/en-html/nf-research-article1.html ৰেচেল হেৰিছ আৰু ইয়াছিন মুখপুলৰ উইঘুৰসকলৰ সংগীত] *[http://www.silkroadfoundation.org/newsletter/vol3num1/3_uyghur.php জেমছ এ. মিলৱাৰ্ডৰ চিনচিয়াঙৰ উইঘুৰ সংগীত আৰু চীনা ছিল্ক ৰোডবাদৰ দ্ব্যৰ্থতা] [[শ্ৰেণী:চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ]] 15xysdmrji5ujdydm056w05tq2n6pzm 0 140169 647763 643244 2026-10-25T22:56:41Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647763 wikitext text/x-wiki [[File:明末黄杨木雕文昌帝君坐像.jpg|thumb|মিং ৰাজবংশৰ যুগৰ ৱেনচাং ৱাংৰ কাঠৰ মূৰ্তি]] [[File:清初铜铸文昌帝君漆金造像.jpg|thumb|চিং ৰাজবংশৰ যুগৰ ৱেনচাং ৱাংৰ ব্ৰোঞ্জৰ মূৰ্তি]] [[File:Wên Ch’ang, K’uei Hsing, and Chu I..jpg|thumb|চিত্ৰত ৱেনচাং ৱাংক]] [[File:梓潼帝君（新刻出像增補搜神記）.jpg|thumb|১৬০০ চনৰ এটা মুদ্ৰণত ৱেনচাং ৱাংক]] [[File:七曲山大庙照片.JPG|thumb|চিচুৱান প্ৰদেশৰ জিটংস্থিত ৱেনচাং মন্দিৰ]] [[File:台灣桃園市文昌帝君聖像.jpg|thumb|তাওইউয়ান চিটিত থকা ৱেনচাং মূৰ্তি]] '''ৱেনচাং ৱাং''' ({{lang-en|Wenchang Wang}}), যাক '''ৱেনচাং দিজুন''' বুলিও জনা যায়, চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন তাওধৰ্মী দেৱতা, তেওঁ সংস্কৃতি আৰু সাহিত্যৰ দেৱতা হিচাপে পৰিচিত। তেওঁক কেতিয়াবা কেতিয়াবা কেৱল ৱেন কু বা ৱেন বুলিও অভিহিত কৰা হয়। তেওঁৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল ‘সমৃদ্ধ সংস্কৃতি বা ভাষাৰ ৰজা’। সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰ ওচৰৰ ছটা তৰাৰ এটা নক্ষত্ৰমণ্ডলেৰে ৱেনচাং ৱাংক ভৌতিকভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়। এই তৰাবোৰৰ প্ৰতিটোৰে নিজস্ব নাম আছিল: শ্বাংজিয়াং, চিজিয়াং, গুইক্সিয়াং, চিমিং, চিজং, আৰু চিলু।<ref>{{zh|c=文昌王|p=Wénchāng Wáng|poj=Bûn-chhiong Ông}}</ref><ref>{{zh|c=文昌帝君|p=Wénchāng Dìjūn|poj=Bûn-chhiong Tè-kun}}</ref> ৱেনচাং ৱাংক প্ৰায়েই দুজন সহকাৰী, ক্ৰমে তিয়ানলং (স্বৰ্গ-বধিৰ) আৰু দিয়া (পৃথিৱী-মূক) ৰ সৈতে এজন বৃদ্ধ পণ্ডিত হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়। তিব্বতী ভাষাত তেওঁক 'আমিয়েছ ইউল-লহা' বুলি কোৱা হয়। তেওঁ কেতিয়াবা এডাল কলম আৰু এখন কিতাপ হাতত লৈ থাকে য’ত লিখা থাকে "স্বৰ্গই সাহিত্যিক সফলতা নিৰ্ধাৰণ কৰে"। ঐতিহাসিকভাৱে, পৰীক্ষাৰ ঠিক পূৰ্বে অনুপ্ৰেৰণা বা অলৌকিক সহায়ৰ প্ৰয়োজন হোৱা পণ্ডিত আৰু লেখকসকলে তেওঁক স্মৰণ কৰি আহিছে।<ref> name="Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Wenchang">{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=Carol |title=Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China |url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro |date=1991 |publisher=China Books & Periodicals |location=San Francisco |isbn=0-8351-2481-9 |page=[https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro/page/125 125]}}</ref> == কাহিনী == ৱেনচাং ৱাঙৰ বিষয়ে কেইবাটাও আখ্যান আছে; ইয়াৰে সৰহভাগতে তেওঁক চিচুৱান প্ৰদেশৰ জিটং নামৰ কাউণ্টিৰ ঝাং য়াজি নামৰ এজন ব্যক্তি হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এটা বিশেষ আখ্যানত তেওঁক এজন যুদ্ধৰ নায়ক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিয়ে ৩৭৪ চনত সম্ৰাট ফু জিয়ান ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা এক বিদ্ৰোহত সন্মানীয় মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। ৱেনচাং ৱাঙৰ অন্যান্য আখ্যানসমূহ বিভিন্ন সময়ছোৱাত সিঁচৰিত হৈ দেখা যায়; ৩,০০০ বছৰৰ ভিতৰত তেওঁক ১৭ বাৰ পুনৰ্জন্ম দিয়া বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Werner, ETC “Myths and Legends of CHINA” Gearge G. Harrap & Co. LTD. 1922 p.105</ref> ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দত চিচুৱানৰ চেংডুত এটা বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ সময়ত জিটঙৰ আত্মা হিচাপে ৱেনচাং ৱাঙৰ আৱিৰ্ভাৱৰ এক উল্লেখযোগ্য আখ্যান পোৱা যায়। যুদ্ধৰ মাজতে এজন মানুহে এটা জখলাত উঠি দাবী কৰিছিল যে জিটঙৰ আত্মাই তেওঁক কৈছিল, "নৱম চন্দ্ৰমাহৰ বিংশতম দিনটোত বিদ্ৰোহীসকলৰ চহৰখনৰ পতন ঘটিব।" নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া দিনটোতে চহৰখনৰ পতন ঘটিছিল আৰু বিদ্ৰোহ দমনৰ দায়িত্বত থকা জেনেৰেলজনে মন্দিৰটো মেৰামতি কৰাইছিল। এজন সন্মানীয় যোদ্ধা হোৱাৰ উপৰিও, ৱেনচাং ৱাংক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি বা সন্তানসুলভ কৰ্তব্যৰ এক আদৰ্শ হিচাপেও যথেষ্ট সন্মান কৰা হৈছিল। ‘বুক অৱ এম্পাৰৰ জি টং’ ত লিপিবদ্ধ আছে: "ৱেনচাং জন্মৰে পৰা এক পৰিপক্ক মনৰ অধিকাৰী আছিল। তেওঁৰ মাতৃ গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ আৰু পুষ্টিহীনতাত ভুগি থকাৰ পিছতো তেওঁক স্তনপান কৰাইছিল। মাজনিশা, ৱেনচাঙে নিজৰ উৰুৰ পৰা মাংস কাটি মাকক খুৱাইছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ মাতৃ ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈছিল।" ৱেনচাং ৱাঙৰ উল্লেখ অন্যান্য গ্ৰন্থতো পোৱা যায়, য’ত তেওঁৰ অনন্য মহৎ গুণৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ‘ৱেনচাং এম্পাৰৰ এণ্ড দ্য ষ্টেটছ হি ষ্টেবিলাইজড্’ নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ আছে: "তেওঁ মৰ্ত্যলোকলৈ ৭৩ বাৰ এজন ‘চিডাফু’ (সামন্তবাদী চীনৰ সম্ৰাটৰ চৰকাৰৰ এজন পণ্ডিত-আমোলা পদবী) হিচাপে অৱতৰণ কৰিছিল।" ৱেনচাং আছিল দুৰ্নীতিমুক্ত, ন্যায়পৰায়ণ আৰু ধাৰ্মিক, আৰু তেওঁ কেতিয়াও জনসাধাৰণক কঠোৰ শাস্তি বিহা নাছিল। কথিত আছে যে তেওঁ মানুহৰ কঠিন সময়ত সহায় কৰে, বিপদত পৰা সকলক উদ্ধাৰ কৰে, অকলশৰীয়া লোকৰ প্ৰতি কৰুণা দেখুৱায়, মানুহৰ ভুল ক্ষমা কৰে আৰু যিয়েই ঠাইলৈকে যায় তাতেই শান্তি আৰু স্থিৰতা কঢ়িয়াই আনে। এই কাৰণেই, জেড সম্ৰাটে তেওঁক গাঁৱৰ নেতাসকলৰ নিৰ্বাচনৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও, স্থানীয় গেজেটিয়াৰসমূহত উল্লেখ থকা অনুসৰি, উত্তৰকালীন সাম্ৰাজ্যবাদী চীনৰ চহৰসমূহৰ এক ব্যাপক বৈশিষ্ট্য আছিল প্ৰধান দেৱতা ৱেনচাং আৰু তেওঁৰ অধীনস্থ কুইক্সিং (Kuixing) ৰ নামত উৎসৰ্গিত ভৱন তথা নিৰ্মাণ কাৰ্যসমূহ।<ref>{{Cite journal |last=Burton-Rose |first=Daniel |date=2022-12-30 |title=Wenchang Buildings in Late Imperial China: A Consideration of the Visual Record in Late Imperial Local Gazetteers |url=https://journals.univie.ac.at/index.php/jeacs/article/view/7741 |journal=The Journal of the European Association for Chinese Studies |language=en |volume=3 |pages=59–84 |doi=10.25365/jeacs.2022.3.burton-rose |issn=2709-9946}}</ref> == বিতৰ্ক == '''ঝাং য়াজি''' ৰ সৈতে তেওঁক সাঙুৰি দিয়াৰ সাধাৰণ প্ৰথা থকা সত্ত্বেও, ৱেনচাঙৰ প্ৰকৃত স্থানক লৈ বিতৰ্ক আছে। অনেকেই আঙুলিয়াই দিয়ে যে ঝাং য়াজিৰ কাহিনীসমূহ মূলতঃ সন্মান আৰু বীৰত্বৰ সৈতেহে জড়িত, যাৰ সৈতে প্ৰকৃত সাহিত্যৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই। ই.টি.চি. ৱাৰ্নাৰে তেওঁৰ ‘মাইথছ এণ্ড লেজেণ্ডছ অৱ চাইনা’ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে, "য’তেই ৱেনচাঙক পূজা কৰা হয়, তাতেই কুই ক্সিং ৰ এক সুকীয়া প্ৰতিনিধিত্বও পোৱা যায়। ইয়াৰ পৰা দেখা যায় যে চৰকাৰী দেৱতাজনক জনপ্ৰিয় দেৱতাৰ পৰা ‘গৌৰৱ ধাৰ কৰিবলৈ’ আনকি তেওঁৰ ব্যক্তিত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছে যদিও, নক্ষত্ৰীয় আত্মাৰ স্বতন্ত্ৰ অস্তিত্ব তথাপিও অতি যত্নসহকাৰে বজাই ৰখা হৈছে।" আখ্যান অনুসৰি, ঝাং কুই (কুই ক্সিং) এজন অতি মেধাবী পণ্ডিত আছিল, কিন্তু তেওঁৰ কুৎসিত মুখমণ্ডলৰ বাবে, শীৰ্ষ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছতো সম্ৰাটে তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া নাছিল। হতাশ হৈ তেওঁ নিজকে সাগৰত বিসৰ্জন দিয়ে আৰু এটি তৰা হৈ আকাশলৈ আৰোহণ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত পণ্ডিতসকলে এই তৰাটো অৰ্থাৎ কুই ক্সিংক সাহিত্যৰ দেৱতা হিচাপে পূজা কৰিছিল, কিন্তু সময়ৰ লগে লগে তেওঁক সপ্তৰ্ষি মণ্ডল বা গ্ৰেট বিয়েৰৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয় আৰু অৱশেষত ৱেনচাং দিজুনৰ সৈতে একাকাৰ কৰি দিয়া হয়।<ref>Werner, ETC “Myths and Legends of CHINA” Gearge G. Harrap & Co. LTD. 1922 p.106-107</ref> == উপাসনা == [[File:Quanshan Tudi Gong Gong - statues - DSCF8317.JPG|thumb|ফুজিয়ান প্ৰদেশৰ কোয়ানজৌস্থিত এটা মন্দিৰত জিটং বেদী। তেওঁৰ বাঁওফালে কুইক্সিংৰ মূৰ্তি]] [[File:Fongyi Tutorial Academy, Wenchang Shrine, Fongshan District, Kaohsiung City (Taiwan).jpg|thumb|250px|তাইৱানৰ কাওশিউং চিটিৰ ফংশান জিলাস্থিত ফংই টিউটোৰিয়েল একাডেমীৰ ৱেনচাং দেৱালয়]] ৱেনচাঙৰ বিভিন্ন উপাধি আছিল, কিন্তু ১৩১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মংগোল ৰাজবংশৰ য়েন যু ই তেওঁক আধিকাৰিকভাৱে ‘ইউয়ান (মংগোল) ৰাজবংশৰ সমৰ্থক, নবীকৰণ প্ৰভাৱৰ প্ৰসাৰক, ৱেনচাঙৰ চি-লু, ঈশ্বৰ আৰু প্ৰভু’ হিচাপে দেৱত্ব আৰোপ কৰিছিল। শৈক্ষিক সহায়ৰ বাবে প্ৰায়েই পণ্ডিত আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে তেওঁক স্মৰণ কৰে। ৱেনচাং ৱাঙৰ উপাসনাৰ বাবে উৎসৰ্গিত বহুতো ভিন্ন মন্দিৰ আৰু উপাসনাগৃহ আছে, যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য হ’ল বৰ্তমানৰ চিকু পাহাৰত অৱস্থিত জিটঙৰ ৱেনচাং মন্দিৰ। এই বিখ্যাত পাহাৰখন চীনৰ সৰ্ববৃহৎ চাইপ্ৰেছ অৰণ্যৰ স্থান হোৱাৰ লগতে ৱেনচাং সংস্কৃতিৰো উৎপত্তিস্থল। যিহেতু চিচুৱান (য’ত চিকু পাহাৰ অৱস্থিত) মূলতঃ দক্ষিণ দিশত পৰে, সেয়েহে এটা প্ৰবাদ আছে যে, "উত্তৰত যদি কনফুচিয়াছ আছে, তেন্তে দক্ষিণত আছে ৱেনচাং।" টাইচুংত ৱেনচাং দি জুনৰ উপাসনাৰ বাবে দুটা উল্লেখযোগ্য মন্দিৰ আছে: ইয়াৰে এটা টাইচুঙৰ বেইটুন জিলাত অৱস্থিত, যিটো সম্ভৱত ১৮৬৩ চনত তাত বিকশিত হৈ থকা জনসমষ্টিৰ মাজত শিক্ষাৰ প্ৰসাৰৰ মাধ্যম হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আনটো মন্দিৰ ১৮২৫ চনত নিৰ্মিত টাইচুঙৰ নানটুন জিলাত অৱস্থিত। দুয়োটা মন্দিৰেই দক্ষিণমুখী, যিটো সম্ভৱত ফেং চুইৰ নীতি অনুসৰি কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://iask.sina.com.cn/search_engine/snapshot.php?key=%CE%C4%B2%FD%B5%DB%BE%FD&url=http://wenwen.soso.com/z/q92163477.htm&snapid=310893215&snap=%CE%C4%B2%FD/%B5%DB/%BE%FD |script-title=zh:文昌帝君的故里是哪里? - 已解决 - 搜搜问问 |website=iask.sina.com.cn |access-date=3 February 2022 |archive-url=https://archive.today/20120710125547/http://iask.sina.com.cn/search_engine/snapshot.php?key=%CE%C4%B2%FD%B5%DB%BE%FD&url=http://wenwen.soso.com/z/q92163477.htm&snapid=310893215&snap=%CE%C4%B2%FD/%B5%DB/%BE%FD |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead}}</ref> ৱেনচাং ৱাঙৰ পূজাৰ পৰম্পৰাৰ এক দীঘলীয়া ইতিহাস আছে; অতীতত ই অতি জনপ্ৰিয় আছিল কিয়নো ধনী আৰু দুখীয়া সকলোকে সমানে তেওঁক আৰাধনা কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। বৰ্তমান সময়তো মূলতঃ একেবোৰ কাৰণতে তেওঁক প্ৰায়েই পূজা কৰা হয়। চীনা চান্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জীৰ দ্বিতীয় মাহৰ তৃতীয় দিনটো ৱেনচাঙৰ জন্মদিন। মানুহে সাধাৰণতে তেওঁৰ মন্দিৰ দৰ্শন কৰি এই জন্মদিন উদযাপন কৰিছিল; কাউণ্টিৰ বিষয়া আৰু পণ্ডিতসকলে নৈবেদ্য আগবঢ়াবলৈ, বলিদান দিবলৈ বা কবিতা আবৃত্তি কৰিবলৈ ৱেনচাঙৰ মন্দিৰলৈ যাবলগীয়া হৈছিল। <ref> name="Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Wenchang"</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] det17f2yhie7ftgdyqq1ep5uwnep9lf 0 140181 647755 643305 2026-10-25T22:47:53Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647755 wikitext text/x-wiki {{infobox Chinese |t={{linktext|財神}} |s={{linktext|财神}} |l="ধনৰ দেৱতা" |image= File:Caishen at Gardens by the Bay.jpg |image_size= 300 px |caption=২০২৪ চনৰ চীনা নববৰ্ষক স্বাগতম জনাবলৈ 'গাৰ্ডেনছ বাই দ্য বে'-ত স্থাপিত কাইচেনৰ মূৰ্তি |p=Cáishén |w=Ts'ai²-shen² |mi={{IPAc-cmn|c|ai|2|.|sh|en|2}} |j=Coi⁴-san⁴ |y=Chòih-sàhn |ci={{IPAc-yue|c|oi|4|-|s|an|4}} }} '''কাইচেন''' ({{lang-en|Caishen}}) (আক্ষৰিক অৰ্থ: ধন-সম্পদৰ দেৱতা) হৈছে চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন চৰিত্ৰ, যাক চীনা লোকধৰ্ম আৰু তাওধৰ্মত পূজা কৰা হয়। তেওঁক কেইবাজনো ঐতিহাসিক ব্যক্তিৰ সৈতে সাঙুৰি তেওঁলোকক কাইচেনৰ মানৱীয় অৱতাৰ বা মূৰ্তমান ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়; ইয়াৰ ভিতৰত ঝাও গংমিং (ৱেড-জাইলছ, তেওঁ ‘ঝাও গং য়ুয়ানচুৱাই’ অৰ্থাৎ "প্ৰধান সেনাপতি প্ৰভু ঝাও" বুলিও জনাজাত), ফান লি, আৰু বি গান অন্যতম। চীনা নৱবৰ্ষৰ উদ্‌যাপনৰ সময়ত প্ৰায়েই কাইচেনৰ নাম স্মৰণ কৰা হয়। তেওঁক প্ৰায়েই এটা ক’লা বাঘৰ ওপৰত উঠি থকা আৰু হাতত এডাল সোণালী দণ্ড লৈ থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়। তেওঁক শিল আৰু লোহাক সোণলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা এবিধ লোৰ সঁজুলি হাতত লোৱা ৰূপতো দেখুওৱা হয়। == ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকল == কাইচেনৰ বিভিন্ন অৱতাৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক সংযোগ আৰু তেওঁলোকক দেৱত্ব আৰোপ কৰাৰ পদ্ধতিসমূহক লৈ কেইবাটাও সংস্কৰণ প্ৰচলিত আছে। তেওঁলোক প্ৰকৃত ঐতিহাসিক ব্যক্তি আছিল নে নহয় সেয়া স্পষ্ট নহয়, যদিও বেছিভাগ আখ্যানতে এই কথাত একমত যে কাইচেনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় অৱতাৰটো প্ৰাৰম্ভিক কিন ৰাজবংশৰ সময়ত জীয়াই আছিল। সম্ভৱতঃ এই চৰিত্ৰটো কেইবাটাও ভিন্নধৰ্মী কিংবদন্তিৰ সংমিশ্ৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যাৰ ভিতৰত বি গানৰ আখ্যানটোৱেই আটাইতকৈ প্ৰাচীন। কিংবদন্তি অনুসৰি, বি গান আছিল চাং ৰাজবংশৰ এজন ৰাজকুমাৰ আৰু মন্ত্ৰী, যাক তেওঁৰ ভতিজাক ডি জিনে মৃত্যুদণ্ড দিছিল। বি গানৰ চেনেড বংশৰ এগৰাকী পত্নী আৰু কোৱান নামৰ এজন পুত্ৰ আছিল। বি গানৰ মৃত্যুদণ্ডৰ পিছত, তেওঁৰ পত্নী আৰু পুত্ৰ অৰণ্যলৈ পলাই গৈছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত চৌ বংশৰ সম্ৰাট ৱুৱে কোৱানক লিন বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পূৰ্বপুৰুষ হিচাপে সন্মানিত কৰিছিল। ধনৰ দেৱতা হিচাপে বি গানৰ দেৱত্বপ্ৰাপ্তি কাইচেন পৰম্পৰাৰ পুৰণি স্তৰসমূহৰ ভিতৰত এটা আৰু মিং ৰাজবংশৰ বিখ্যাত উপন্যাস ‘দ্য ইনভেষ্টিচাৰ অৱ দ্য গডছ’ ত ইয়াক সবিস্তাৰে নাট্যৰূপ দিয়া হৈছে। ধনৰ দেৱতা পৰম্পৰাৰ এক সুকীয়া ধাৰা ‘কাইবো ক্সিংজুন’ ( অৰ্থাৎ ধন আৰু ৰেচমৰ তৰা প্ৰভু) ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যাক সাধাৰণতে শ্বানডং প্ৰদেশৰ জিচুৱান জিলাৰ এজন কাউণ্টি দণ্ডাধীশ লি গুইজু বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি, টাং ৰাজবংশৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাত লি গুইজুক তেওঁৰ প্ৰশাসনিক সেৱাৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে মৰণোত্তৰভাৱে ধনৰ দেৱতা হিচাপে সন্মানিত কৰা হৈছিল। == সকলো দিশৰ কাইচেন == "পাঁচ পথৰ ধনৰ দেৱতা" পৰম্পৰা, য’ত ঝাও গংমিঙে কেন্দ্ৰীয় দেৱতা হিচাপে কাম কৰে আৰু তেওঁৰ দুয়োকাষে মূল দিশসমূহৰ বাবে চাৰিজন সহায়কাৰী থাকে; এই ধাৰণাটো মূলতঃ মিং ৰাজবংশৰ উপন্যাস ‘দ্য ইনভেষ্টিচাৰ অৱ দ্য গডছ’ আৰু ধৰ্মীয় সংগ্ৰহ ‘চানজিয়াও সৌচেন ডাকুৱান’ ৰপৰা আহিছে। জিয়াংনান অঞ্চলৰ থলুৱা লোকধৰ্মত এই "পাঁচ পথৰ" ধনৰ দেৱতা ঐতিহাসিকভাৱে ‘ৱুটং’ ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত, যাৰ এক অসুৰিক শক্তিৰপৰা ক্ৰমান্বয়ে এক কল্যাণকাৰী ধনৰ দেৱতালৈ হোৱা ৰূপান্তৰৰ ইতিহাস ইতিহাসবিদ ৰিচাৰ্ড ভন গ্লাৰ্নে অনুসৰণ কৰিছে। {| class="wikitable" ! No. ! Direction ! Name ! Title |- |১ |কেন্দ্ৰ |ঝাও গংমিং/ ঝাও গং মিং | সামৰিক ধনৰ দেৱতা |- |২ |পূৱ |শিয়াও শেং |ধন-সম্পদ সংগ্ৰহৰ দেৱতা |- |৩ |পশ্চিম |চাও বাও |মূল্যৱান বস্তু সংগ্ৰহৰ দেৱতা |- |৪ |উত্তৰ |য়াও শ্বাও চি |ব্যাৱসায়িক সফলতাৰ দেৱতা |- |৫ |দক্ষিণ |চেন জিউ গং |ধন আকৰ্ষণৰ দেৱতা |- |৬ |দক্ষিণ-পূৱ |হান শিন/ হান শিন য়ে |জুৱাৰ দেৱতা |- |৭ |দক্ষিণ-পশ্চিম |লিউ হাইচান/ লিউ হাই |ভাগ্যৰ দেৱতা |- |৮ |উত্তৰ-পূৱ |শ্বেন ৱানচান |সোণৰ ধন-দেৱতা |- |৯ |উত্তৰ-পশ্চিম দিশ |ফান লি/ তাও ঝুগং |অসামৰিক ধনৰ দেৱতা |} কাইচেন কেতিয়াবা চীনা আৰু তাওধৰ্মী মন্দিৰসমূহত এজন দ্বাৰ দেৱতা হিচাপেও আৱিৰ্ভাব হয়, য’ত তেওঁ সাধাৰণতে ‘বাৰ্নিং-লেম্প তাওইষ্ট’ (দীপংকৰ বুদ্ধ বা প্ৰদীপধাৰী তাওপন্থী) ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে থাকে। == অসামৰিক আৰু সামৰিক ধনৰ দেৱতা == কাইচেনৰ অৱতাৰসমূহক পৰম্পৰাগতভাৱে দুটা পৰিপূৰক শ্ৰেণীত বিভক্ত কৰা হৈছে। ‘অসামৰিক বা সাধাৰণ ধনৰ দেৱতা’ মূলতঃ বি গান আৰু ফান লি (তাও ঝুগং) — তেওঁলোকক ৰাজদৰবাৰৰ পোছাকত চিত্ৰিত কৰা হয় আৰু তেওঁলোক স্থিৰ, নৈতিক তথা নিয়মীয়া দৰমহাৰ জৰিয়তে অহা ধন-সম্পদৰ সৈতে জড়িত। আনহাতে, ‘সামৰিক ধনৰ দেৱতা’ মূলতঃ ঝাও গংমিং আৰু পৰৱৰ্তী পৰম্পৰাত গুয়ান য়ু — তেওঁলোকক যুদ্ধৰ বৰ্ম পৰিহিত ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হয় আৰু তেওঁলোক বাণিজ্যিক তথা উদ্যোগিক ধন-সম্পদৰ সৈতে জড়িত।<ref> name="Eberhard1986">{{cite book |last=Eberhard |first=Wolfram |author-link=Wolfram Eberhard |title=A Dictionary of Chinese Symbols |url=https://archive.org/details/dictionaryofchin00wolf |publisher=Routledge |location=London |year=1986 |isbn=978-0-415-00228-8 |pages=[https://archive.org/details/dictionaryofchin00wolf/page/302 302]–304}}</ref> == সমসাময়িক উপাসনা == চীনা নৱবৰ্ষৰ উদ্‌যাপনৰ সময়ত আদৰণি জনোৱা আটাইতকৈ বিশিষ্ট দেৱতাসকলৰ ভিতৰত কাইচেন অন্যতম। উত্তৰ চীনৰ লোক-পৰম্পৰাত, পৰিয়ালসমূহে প্ৰথম চান্দ্ৰ মাহৰ দ্বিতীয় দিনা "ধনৰ দেৱতাক আদৰণি" জনায়; আনহাতে দক্ষিণ চীন আৰু প্ৰবাসী চীনা সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত এই প্ৰধান ৰীতিটো পঞ্চম দিনা পালন কৰা হয়, যাক পৰম্পৰাগতভাৱে ‘পো ৱু’ বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগত নৈৱেদ্যসমূহৰ মধ্যে মাছ, ফল-মূল আৰু সোণৰ ইংগট বা মোহৰৰ আকৃতিৰ দম্পলিং অন্তৰ্ভুক্ত। বহুতো ব্যৱসায়ীয়ে নৱবৰ্ষৰ ছুটিৰ পিছত তেওঁলোকৰ ব্যৱসায়ৰ প্ৰথম দিনটো এই আদৰণি জনোৱা দিনটোৰ সৈতে মিলাই আৰম্ভ কৰে।<ref> name="Stepanchuk1991">{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=Carol |last2=Wong |first2=Charles |title=Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China |url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro |publisher=China Books & Periodicals |location=San Francisco |year=1991 |isbn=978-0-8351-2481-2}}</ref> টাৱানৰ লোকধৰ্মত, ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক প্ৰথা হ’ল ‘কিয়ানমু’ ("ধন-মাতৃ") ধাৰ কৰা—যিটো হ’ল চান্দ্ৰ নৱবৰ্ষত বিতৰণ কৰা সৰু মুদ্ৰা বা টোকেন, যাৰ ভক্তসকলে অধিক ধন আকৰ্ষণ কৰিবলৈ "বীজ ধন" হিচাপে নিজৰ ওচৰত ৰাখে। এই প্ৰথাটো নানটৌ কাউণ্টিৰ ঝুশান জিনান মন্দিৰ ৰ দৰে টুডিগং (পৃথিৱীৰ দেৱতা) মন্দিৰসমূহৰ সৈতে আটাইতকয়ে দৃঢ়ভাৱে জড়িত, কিন্তু বৰ্তমান এই নিয়মটো বহুতো কাইচেন মন্দিৰেও গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite news |title=Thousands line up at temple in southern Taiwan for lucky new year coins |work=Taiwan News |date=1 January 2024 |url=https://www.taiwannews.com.tw/news/5069706 |access-date=27 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Jhushan Zi Nan Temple: Eating of Ding-jiu and Lending of Money |publisher=Taiwan Religious Culture Map, Ministry of the Interior, Republic of China (Taiwan) |url=https://taiwangods.moi.gov.tw/html/landscape_en/1_0011.aspx?i=52 |access-date=27 April 2026}}</ref> == বৌদ্ধ ধৰ্ম == যদিও কাইচেন এজন চীনা লোক-দেৱতা, তথাপি বহুতো ‘পিওৰ লেণ্ড’ বৌদ্ধধৰ্মীয়ে তেওঁক এজন বুদ্ধ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰে। বজ্ৰযান বা তান্ত্ৰিক বৌদ্ধ শাখাসমূহত তেওঁক জম্ভল হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] [[শ্ৰেণী:ভাগ্যৰ দেৱতা]] evaaeeboykcu0nylvjscw225fe886ar 0 140185 647775 645089 2026-10-25T23:53:12Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647775 wikitext text/x-wiki {{Infobox intangible heritage | Image = Kunqu Play Taipei.JPG | Caption = | ICH = কুন ছু অপেৰা | State Party = চীন | Domains = | Criteria = | ID = 4 | Region = এছিয়া-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল | Year = ২০০১ | Session = ৩য় | List = প্ৰতিনিধিত্বমূলক | Link = | Below = [[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|100px]] | Note = ইউনেস্কোৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য }} {{Infobox Chinese | t = 崑曲 | s = 昆曲 | l = "কুনছানৰ সুৰ" | p = Kūnqǔ | w = K'un¹-ch'ü³ | mi = {{IPAc-cmn|k|un|1|.|q|ü|3}} | gr = Kuencheu | j = Kwan¹ Kuk¹ | y = Kwānkūk | ci = {{IPAc-yue|kw|an|1|.|k|uk|1}} | tl = Khun-khik }} '''কুন ছু''' ({{lang-zh|崑曲}}), '''কুনজু''' ({{lang|zh-hant|崑劇}}), '''কুন অপেৰা''' বা '''কুন ছু অপেৰা''' বুলি জনাজাত চীনৰ বৰ্তমানলৈকে বৰ্তি থকা আটাইতকৈ পুৰণি অপেৰা শৈলীৰ অন্যতম।<ref>{{Cite web |title=Kun Qu opera - UNESCO Intangible Cultural Heritage |url=https://ich.unesco.org/en/RL/kun-qu-opera-00004 |access-date=2026-03-21 |website=ich.unesco.org |language=en}}</ref> ইয়াৰ বিকাশ কুনছান অঞ্চলৰ স্থানীয় সংগীত শৈলীৰপৰা হৈছিল। কুনছান উ সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। পিছলৈ ১৬শ শতিকাৰপৰা ১৮শ শতিকালৈ এই শৈলীয়ে চীনৰ নাট্যশিল্পত বিশেষ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। ৱেই লিয়াংফুৱে কুন ছুৰ সংগীত শৈলী উন্নত কৰে।<ref name="wei">{{cite book |last1=Swatek |first1=Catherine |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199574193.001.0001/acref-9780199574193-e-4188 |title=Oxford Companion to Theatre and Performance |date=January 2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-957419-3 |access-date=26 March 2023}}</ref> লিয়াং ছেনইউৱে তেওঁৰ নাটক ''হুয়ানছা জি''ত এই শৈলী ব্যৱহাৰ কৰাৰ পাছত কুন ছু বহুলভাৱে জনপ্ৰিয় হয়।<ref name="liang">{{cite book |last1=Swatek |first1=Catherine |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198601746.001.0001/acref-9780198601746-e-2299 |title=Oxford Companion to Theatre and Performance |date=January 2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860174-6 |access-date=26 March 2023}}</ref> কুন ছু অপেৰাক অন্যতম বিখ্যাত নাটক হৈছে মিং ৰাজবংশৰ সময়ত ৰচিত ''পিয়নি পেভিলিয়ন''। কুন ছুৰ সুৰ চীনৰ অপেৰা সংগীতৰ চাৰিটা মহান বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সুৰৰ অন্যতম। ইয়াৰ গীতৰ কথা মাৰ্জিত আৰু অভিনয় কোমল আৰু সূক্ষ্ম। ই দক্ষিণীয়া অপেৰা শৈলীৰ অন্তৰ্গত আৰু ইয়াক "শত অপেৰা‌ৰ পূৰ্বপুৰুষ" বুলি কোৱা হয়। কুন ছুত সুৰৰ তাল ৰখাৰ বাবে ঢোল আৰু কাঠৰ বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বাঁহী আৰু ছানছিয়ান আদি বাদ্যযন্ত্ৰ মূল সহযোগী বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অপেৰা ঝোংঝৌ ছন্দত গোৱা হয়। ২০০১ চনত ইউনেস্কোৱে কুন ছুক মানৱতাৰ মৌখিক আৰু অমূৰ্ত ঐতিহ্যৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000124206 |title=First Proclamation of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity |work=UNESCO}}</ref> ২০০৮ চনত ইয়াকমানৱতাৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/kun-qu-opera-00004|title=Kun Qu opera |work=UNESCO Intangible Cultural Heritage }}</ref> ==ইতিহাস== [[File:昆曲创始人顾坚像.jpg|thumb|left|ইউয়ান ৰাজবংশৰ সময়ত কুনছান সংগীতৰ প্ৰচাৰ কৰা বুলি কোৱা গু জিয়ানৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] [[File:Pekinguniversitykunqu5.jpg|thumb|''পিয়নি পেভিলিয়ন''ৰ এটা দৃশ্য]] কুন ছু বুলিলে কুনছান সুৰক বুজোৱা হয়। ই কুনছান আৰু ছুঝৌ অঞ্চলৰ গীত আৰু অভিনয়ৰ এক সংকলন। সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয় যে মিং ৰাজবংশৰ সময়ত ৱেই লিয়াংফুৱে কুনছান সুৰৰ বিকাশ ঘটাইছিল। তেওঁ টাইছাংৰ বাসিন্দা আছিল।<ref>{{Cite book |last=Wei |first=Liangfu |title=南詞引正}}</ref> অৱশ্যে নতুনকৈ পোৱা তথ্য অনুসৰি কুনছান সুৰ ইউয়ান ৰাজবংশৰ শেষৰফালে গু জিয়ানে কুনছানলৈ আনিছিল। তেওঁ কেইজনমান সংগীতজ্ঞৰ সৈতে কুনছানত কুন ছুৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰূপ বিকশিত কৰিছিল।{{sfn|Lam|2022|pages=https://books.google.com/books?id=hlSeEAAAQBAJ&pg=PA64 63–65]}} তথাপি ৱেই লিয়াংফুৱে হাংঝৌৰ ওচৰৰ হাইয়ান আৰু জিয়াংছিৰ ইয়িয়াঙৰ গীতৰ সৈতে কুনছান সুৰৰ পৰিৱৰ্তন কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁ প্ৰায়ে বাঁহী ব্যৱহাৰ কৰা দক্ষিণীয়া নানছিৰ তালৰ সৈতে উত্তৰীয়া জাজু শৈলীও মিলাইছিল। ফলত সৃষ্টি হোৱা মাৰ্জিত কুনছান সুৰক "পানী মিলৰ সুৰ" বুলিও কোৱা হয়।{{sfn|Fu|2012|pages=https://books.google.com/books?id=_A3t61VgNXkC&pg=PA48 48–50]}} কুন ছু অপেৰা চুৱানছি শৈলীৰ অপেৰা, কিন্তু ইয়াত কুনছান সুৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কুনছানৰ বাসিন্দা লিয়াং ছেনইউয়ে ৰচনা কৰা ''হুয়ান ছা জি'' নামৰ নাটকখনক প্ৰথম কুন ছু অপেৰা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite web |title=昆剧《浣纱记》跨时空"穿越"|url=https://www.suzhou.gov.cn/szsrmzf/wtly/202208/3fa337f0f7554fd2875259e2e8a0ef09.shtml|website=www.suzhou.gov.cn}}(https://www.suzhou.gov.cn/szsrmzf/wtly/202208/3fa337f0f7554fd2875259e2e8a0ef09.shtml|website=www.suzhou.gov.cn}})</ref> ''হুয়ান ছা জি''ৰ কাহিনী উ আৰু ইউয়েৰ বসন্ত আৰু শৰৎকালীন বিৱৰণীৰ ওপৰত আধাৰিত। নাটকখনত মাৰ্জিত "পানী মিলৰ সুৰ" ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে পণ্ডিতসকলৰ মাজত ই যথেষ্ট প্ৰশংসিত হৈছিল।{{sfn|Fu|2012|pages=[https://books.google.com/books?id=_A3t61VgNXkC&pg=PA48 48–50]}} ইয়াৰ পিছত কুন ছু অপেৰা সমগ্ৰ চীনত জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। কুন ছুৰ উত্থানক চীনৰ নাট্যশিল্পৰ "দ্বিতীয় সোণালী যুগ"ৰ আৰম্ভণি বুলি কোৱা হয়। কুন ছুৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত অপেৰা হৈছে মিং ৰাজবংশৰ সময়ত তাং শিয়ানজুয়ে ৰচনা কৰা ''পিয়নি পেভিলিয়ন''। আন গুৰুত্বপূৰ্ণ নাটকৰ ভিতৰত হং ছেঙে ৰচনা কৰা ''চিৰস্থায়ী জীৱনৰ প্ৰাসাদ'' আৰু কং ছাংৰেনৰ ''পিচ ফুলৰ বিচনী'' উল্লেখযোগ্য।{{sfn|Fu|2012|pages=[https://books.google.com/books?id=_A3t61VgNXkC&pg=PA54 52–58]}} এই অপেৰাবোৰ সদায় সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিৱেশন কৰা নহৈছিল। ইয়াৰ সলনি ''ঝেজিছি'' নামৰ অংশ বা গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্য পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। ১৭৬০-ৰ দশকৰ ভিতৰত এই পদ্ধতি সাধাৰণ হৈ পৰে আৰু এনে ৪০০ৰো অধিক অংশ জনা গৈছিল।{{sfn|Lam|2022|page=[https://books.google.com/books?id=hlSeEAAAQBAJ&pg=PA69 69]}} [[File:Pekinguniversitykunqu4.jpg|thumb|পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়ত কুন ছু অপেৰা পৰিৱেশন]] কুন ছুৰ অভিনয় শৈলীয়ে আন বহু চীনা সংগীতনাট্যৰ অভিনয়ত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পেকিং অপেৰাও আছে আৰু ইয়াত কুন ছুৰ বহু নাট্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কুন ছুক ''ইয়াবু'' বা "মাৰ্জিত নাট্য" বুলি কোৱা হৈছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে শানছি অপেৰা, ক্লেপাৰ অপেৰা, ইয়িয়াঙ সুৰ আৰু পেকিং অপেৰা আদি বিভিন্ন শৈলীক ''হুয়াবু'' বা "বৰ্ণিল নাট্য" বুলি কোৱা হৈছিল। এই প্ৰতিযোগিতাৰ ফলত ১৯শ শতিকাত কুন ছু নাট্যদলৰ ব্যাৱসায়িক অৱনতি ঘটে।{{sfn|Lam |2022|pages=[https://books.google.com/books?id=hlSeEAAAQBAJ&pg=PA71 70–71]}} ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সাংস্কৃতিক অভিজাত শ্ৰেণীয়ে কুন ছুক পুনৰ জনপ্ৰিয় কৰাৰ চেষ্টা কৰে। ১৯২১ চনত অভিনয়শিল্পী প্ৰশিক্ষণৰ বাবে এখন একাডেমী প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।{{sfn|Lam |2022|pages=[https://books.google.com/books?id=hlSeEAAAQBAJ&pg=PA71 70–71]}} ১৯১৯ চনত কুন ছুৰ বিখ্যাত শিল্পী মেই লানফাং আৰু হান শিচাঙে জাপানলৈ গৈ কুন ছু পৰিৱেশন কৰে। ১৯৩০-ৰ দশকত মেই লানফাঙে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ছোভিয়েট সংঘত কুন ছু পৰিৱেশন কৰে আৰু যথেষ্ট প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Kunqu {{!}} Chinese theatre|url=https://www.britannica.com/art/kunqu|access-date=2021-05-06|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> পিছলৈ চীনৰ কমিউনিষ্ট চৰকাৰে কুন ছুক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়ায়। কিন্তু আন বহু পৰম্পৰাগত চীনা অপেৰা শৈলীৰ দৰে কুন ছুও [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ]]ৰ সময়ত নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। ১৯৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত কুন ছুৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰম্ভ হয়। ২০০১ চনত ইউনেস্কোৱে ইয়াক মানৱতাৰ মৌখিক আৰু অমূৰ্ত ঐতিহ্যৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হিচাপে ঘোষণা কৰে। চৰকাৰী সহায় লাভ কৰাৰ পাছত ২০০৪ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়।{{sfn|Lam|2022|page=[https://books.google.com/books?id=hlSeEAAAQBAJ&pg=PA72 72]}} [[File:Warriormaiden.jpg|thumb|হু ছাননিয়াঙৰ চৰিত্ৰত কুন ছু শিল্পী]] বৰ্তমান চীনৰ সাতখন মুখ্য চহৰত কুন ছু পেছাদাৰীভাৱে পৰিৱেশন কৰা হয়। এই চহৰকেইখন হৈছে [[বেইজিং]], [[ছাংহাই]], ছুঝৌ, নানজিং, ছেনঝৌ, ইয়ংজিয়া জিলা আৰু হাংঝৌ। ইয়াৰ উপৰি টাইপেইতো কুন ছু পৰিৱেশন কৰা হয়। চীনৰ আন বহু চহৰ আৰু বিদেশতো অপেছাদাৰী কুন ছু সংগঠন সক্ৰিয় হৈ আছে। কুন ছু নাট্যদলসমূহে মাজে-সময়ে বিভিন্ন ঠাইত ভ্ৰমণ কৰি অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। ২০০৬ চনত ঝৌ বিঙে কুন ছুৰ ৬০০বছৰীয়া ইতিহাস উপলক্ষ্য্য্য্য্যে অনুষ্ঠানৰ প্ৰযোজক আৰু কলা পৰিচালক হিচাপে কাম কৰে। এই অনুষ্ঠানটোৱে ২৪সংখ্যক চীন টেলিভিছন গোল্ডেন ঈগল বঁটাৰ শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০০৬ চনৰ ২১সংখ্যক ষ্টাৰলাইট বঁটাত ই টেলিভিছন কলা বৈশিষ্ট্য বঁটাও লাভ কৰে। ==স্বীকৃতি== ২০০১ চনত ইউনেস্কোৱে কুন ছু অপেৰাক মানৱতাৰ মৌখিক আৰু অমূৰ্ত ঐতিহ্যৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। ২০০৮ চনত ইয়াক মানৱতাৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=40年，从自觉到自信！非遗为民族立魂、为生活点睛 |url=https://www.mct.gov.cn/whzx/bnsj/fwzwhycs/201901/t20190107_836819.html |access-date=2022-10-27 |website=[www.mct.gov.cn](http://www.mct.gov.cn)}}</ref><ref name="masterpieces">{{cite web |title=Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity: Proclamations 2001, 2003 and 2005 |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000147344 |website=UNESCO Digital Library |publisher=UNESCO |access-date=26 March 2023}}</ref><ref>{{Cite web |title=申遗之路：传承中国文化记忆--新闻报道-人民网 |url=http://cpc.people.com.cn/n/2014/0623/c83084-25186406.html|access-date=2022-10-27 |website=cpc.people.com.cn}}</ref> ২০১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত চীনৰ শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ সাধাৰণ কাৰ্যালয়ে কুন ছুক চীনৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে সংৰক্ষণ আৰু সহায় কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=文化和旅游部办公厅关于公布国家级非物质文化遗产代表性项目保护单位名单的通知 |url=https://zwgk.mct.gov.cn/zfxxgkml/fwzwhyc/202012/t20201206_916888.html |access-date=2022-10-27 |website=zwgk.mct.gov.cn}}</ref> ২০১৯ চনৰ ২ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত চীন অপেৰা সাংস্কৃতিক সপ্তাহত কুন ছু অপেৰা পৰিৱেশন কৰা হয়। ==বৈশিষ্ট্য== কুন ছু অপেৰাৰ অভিনয়ত শক্তিশালী গীতিময়তা, সূক্ষ্ম অংগভংগী আৰু গীত আৰু নৃত্যৰ সুসম মিলন দেখা যায়। কুন ছু অপেৰা গীত, নৃত্য, অভিনয় আৰু কথোপকথনৰ এক সামগ্ৰিক কলা। দীৰ্ঘদিনীয়া অভিনয় পৰম্পৰাৰ মাজেৰে গীত আৰু নৃত্যৰ বিশেষ শৈলী গঢ় লৈ উঠিছে। প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰ অভিনয়ত এই বৈশিষ্ট্য বিশেষভাৱে দেখা যায়। কুন ছুৰ নৃত্য সাধাৰণতে দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি। প্ৰথমটো হৈছে কথা কওঁতে ব্যৱহাৰ কৰা সহায়ক অংগভংগী আৰু হাতৰ অংগভংগীৰপৰা বিকশিত নৃত্য। দ্বিতীয়টো হৈছে গীতৰ কথাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা গীতিময় নৃত্য। এই নৃত্য কেৱল উন্নত নৃত্যভংগী নহয়, চৰিত্ৰৰ স্বভাৱ আৰু গীতৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰাৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম। কুন ছু অপেৰাৰ নৃত্যত প্ৰাচীন [[লোকনৃত্য]] আৰু দৰবাৰী নৃত্যৰ পৰম্পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। দীৰ্ঘদিনীয়া মঞ্চ অভিনয়ৰ জৰিয়তে গীত আৰু নৃত্যৰ ঘনিষ্ঠ সমন্বয়ৰ সমৃদ্ধ অভিজ্ঞতা সঞ্চিত হৈছে। কাহিনী বৰ্ণনা কৰাৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ বহু বৰ্ণনামূলক নৃত্য সৃষ্টি কৰা হৈছে। এই নৃত্য "নাট্য"ৰ সৈতে মিলি কাহিনীপ্ৰধান নাট্যাংশ গঠন কৰে। গীতিময়তা আৰু অংগভংগীৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি বহু গীতিময় নৃত্যও সৃষ্টি কৰা হৈছে। এইবোৰ বহু একক নাট্যাংশৰ গীত আৰু নৃত্যৰ মুখ্য অভিনয় মাধ্যম হৈ পৰিছে। কুন ছু অপেৰাৰ নিয়ানবাই বা কথিত অংশৰো নিজা বৈশিষ্ট্য আছে। কুন ছুৰ বিকাশ উঝং অঞ্চলৰপৰা হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ উচ্চাৰণত উ ভাষাৰ কোমলতা দেখা যায়। ইয়াত উ ভাষাৰ ওপৰত আধাৰিত স্থানীয় কথিত ৰূপো আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ছুঝৌ কথন আৰু ইয়াংঝৌ কথন উল্লেখযোগ্য। উঝং অঞ্চলৰ ভাষাত জীৱনধাৰাৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট। ইয়াত প্ৰায়ে দ্ৰুতলয় সংগীতৰ দৰে ছন্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কুন ছুৰ গীতত শব্দ, পংক্তি আৰু ছন্দৰ উচ্চাৰণৰ বাবে কঠোৰ নিয়ম আছে। ইয়াৰ ফলত গীত গোৱাৰ এক সম্পূৰ্ণ তত্ত্ব গঢ় লৈ উঠিছে। দক্ষিণ কুন আৰু উত্তৰ কুনৰ মূল পাৰ্থক্য নাট্যদলৰ ভৌগোলিক স্থান নহয়। ইয়াৰ মূল পাৰ্থক্য সংগীত দক্ষিণীয়া নে উত্তৰীয়া সেই কথাত। কুন ছুৰ সুৰ সংগীত ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গীতৰ সুৰ আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ সুৰত ভাগ কৰিব পাৰি। ===চৰিত্ৰৰ ভূমিকা=== কুন ছু অপেৰাৰ চৰিত্ৰসমূহ তিনিটা বহল ভাগত ভাগ কৰা হয়—দান, শেং আৰু জিং বা ছৌ।<ref name=":0">{{Cite web|title=昆曲的行当|url=http://www.kunqu.org/groles.html|website=www.kunqu.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519013650/http://kunqu.org/groles.html|archive-date=2021-05-19|access-date=2022-10-27|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210519013650/http://kunqu.org/groles.html|archivedate=2021-05-19|deadurl=yes}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক কুন ছু দক্ষিণীয়া অপেৰা পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল। সেয়ে ই দক্ষিণীয়া অপেৰাৰ চৰিত্ৰ বিভাজন ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। একে সময়তে ই উত্তৰীয়া জাজুৰপৰাও প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াত শেং, দান, জিং, মেই, ছৌ, ৱাই আৰু থিয়ে নামৰ সাতটা মুখ্য চৰিত্ৰৰ ভূমিকা আছিল।<ref name=":0" /> ''হুয়ান ছা জি'' নামৰ প্ৰাৰম্ভিক নাটকখনত কুন ছুৰ প্ৰাৰম্ভিক চৰিত্ৰ বিভাজন পদ্ধতি দেখা যায়।<ref name="HuanShaJi">{{Cite web|title=昆剧《浣纱记》跨时空"穿越"|url=https://www.suzhou.gov.cn/szsrmzf/wtly/202208/3fa337f0f7554fd2875259e2e8a0ef09.shtml|website=www.suzhou.gov.cn}}</ref> ইয়াত দক্ষিণীয়া অপেৰাৰ সাতটা ভূমিকা অনুসৰণ কৰাৰ লগতে ইউয়ান জাজুৰ সৰু মেই আৰু সৰু দানৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=元杂剧概述 |url=http://www.3233.cn/n/bu8n-78479.html|website=www.3233.cn}}</ref> ইয়াৰ উপৰি সৰু শেং, সৰু দান, সৰু মেই, সৰু ৱাই আৰু সৰু জিং নামৰ পাঁচটা ভূমিকা যোগ কৰা হৈছিল। এইদৰে মুঠ বাৰটা ভূমিকা হৈছিল। মিং ৰাজবংশৰ শেষৰফালে কুন ছু অপেৰা জনপ্ৰিয় হৈ উঠাৰ সময়ত মোহান ঝাইৰ মিং সংস্কৰণৰ কিংবদন্তিত মূল "থিয়ে" ভূমিকাক "বৃদ্ধ দান"লৈ সলনি কৰা হৈছিল। ইয়াত ইউয়ান ৰাজবংশৰ জাজুৰ চৰিত্ৰ বিভাজন পদ্ধতিৰো প্ৰভাৱ আছিল। আন চৰিত্ৰসমূহ প্ৰাৰম্ভিক কুন ছুৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল। ছিং ৰাজবংশৰ কাংছি সম্ৰাটৰ সময়ত কুন ছুত "নদী আৰু হ্ৰদৰ বাৰটা চৰিত্ৰ" নামৰ ব্যৱস্থা চলি আছিল। ছিয়ানলংৰ সময়ত অভিনয় কলাৰ বিকাশৰ লগে লগে কুন ছুত চৰিত্ৰৰ বিভাজন অধিক সূক্ষ্ম হৈ পৰে। জিয়া আৰু দাওৰ মাজৰ সময়ত কুন ছুৰ চৰিত্ৰ বিভাজনত আগৰ "নদী আৰু হ্ৰদৰ বাৰটা চৰিত্ৰ"ৰ সৈতে পিছত গঢ় লোৱা অধিক সূক্ষ্ম বিভাজন মিলোৱা হয়। "শেং, দান, জিং, মো আৰু ছৌ" নামৰ পাঁচটা মুখ্য ভাগৰ তলত বিশটা সৰু ভাগ আছিল। এইবোৰক "বিশটা দুৱাৰ" বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name=":0" /> পৰম্পৰাগত কুন ছু নাট্যদলত সাধাৰণতে ১৮জন শিল্পী আছিল। কেৱল কেইটামান ডাঙৰ নাট্যদলত ২৭জন শিল্পী আছিল। দহটা মুখ্য ভূমিকা সম্পূৰ্ণ থাকিলেই আন ঘনিষ্ঠ ভূমিকা আন শিল্পীয়ে কৰিব পাৰিছিল। দহটা মূল ভূমিকা আছিল—জিং, জেংশেং, জিনশেং, লাওশেং, মো, জেংদান, উ দান, লিউ দান, ফু আৰু ছৌ।<ref name=":0" /> কুন ছুৰ প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰ নিজা অভিনয় পদ্ধতি আৰু কৌশল গঢ় লৈ উঠিছে। এই নিয়মীয়া অংগভংগীৰ ভাষাই চৰিত্ৰৰ স্বভাৱ প্ৰকাশ, চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থা দেখুওৱা, নাট্য পৰিৱেশ সৃষ্টি আৰু নাটকৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। ===মঞ্চ কলা=== কুন ছুৰ মঞ্চ কলাত তিনিটা মুখ্য দিশ আছে। সেইবোৰ হৈছে সমৃদ্ধ পোছাকৰ শৈলী, সুন্দৰ ৰং আৰু অলংকৰণ, আৰু মুখত চিত্ৰ অংকন। ইউয়ান আৰু মিং ৰাজবংশৰপৰা চলি অহা অপেৰা চৰিত্ৰৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা কুন ছুৱে গ্ৰহণ কৰিছে। কুন ছুৰ কিছুমান পোছাক সেই সময়ৰ সমাজত প্ৰচলিত পোছাকৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। নাটকত সামৰিক বিষয়াসকলৰ নিজা পোছাক থাকে। অসামৰিক বিষয়াসকলৰো সামন্তীয় সমাজৰ শ্ৰেণীভেদ অনুসৰি বিভিন্ন পোছাক থাকে। মুখত চিত্ৰ অংকন জিং আৰু ছৌ চৰিত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শেং আৰু দানৰ অতি কমসংখ্যক চৰিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰতো ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে [[ছুন ৱুকং]] আৰু ঝং ৱুয়ানৰ চৰিত্ৰত ইয়াক দেখা যায়। ইয়াৰ মুখ্য ৰং হৈছে ৰঙা, বগা আৰু ক'লা। কুন ছু অপেৰাৰ কলাই এটা সুসংগঠিত আৰু উন্নত ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছে। এই ব্যৱস্থাই দীৰ্ঘদিন ধৰি চীনৰ অপেৰা জগতত প্ৰধান স্থান দখল কৰিছিল। সেয়ে কুন ছুক "শত অপেৰা‌ৰ পূৰ্বপুৰুষ" বুলি সন্মান কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰভাৱে সমগ্ৰ চীনা অপেৰা শৈলীৰ বিকাশত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে। বহু স্থানীয় অপেৰাই ইয়াৰ কলাশৈলীৰপৰা বিভিন্ন মাত্ৰাত উপাদান গ্ৰহণ কৰিছে। ==গুৰুত্ব== কুন ছু অপেৰা চীনত বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত সম্পূৰ্ণ অভিনয় ব্যৱস্থা থকা আটাইতকৈ পুৰণি নাট্যশৈলী। ইয়াৰ পিছৰ চীনা অপেৰা শৈলীৰ ওপৰত ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱ আছে। চীনা অপেৰা গঢ় লৈ উঠাৰ পিছৰেপৰা মঞ্চত পৰিৱেশন হৈ আহিছে। সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ইয়াৰ নাট্যপাঠ, সুৰ আৰু অভিনয় পদ্ধতিও সলনি হৈছে। ইয়াৰ বিপৰীতে কুন ছুত পৰিৱৰ্তন তুলনামূলকভাৱে কম হৈছে আৰু ইয়াত পৰম্পৰাগত অপেৰাৰ বহু বৈশিষ্ট্য সংৰক্ষিত হৈ আছে। সেয়ে ইয়াক "জীৱন্ত জীৱাশ্ম" বুলি কোৱা হয়। কুন ছু বিশ্বৰ তিনিটা প্ৰাচীন অপেৰা শৈলীৰ ভিতৰত বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত একমাত্ৰ শৈলী। ই হান জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি আৰু কলাৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি। ==অঞ্চলভেদে বিস্তাৰ== কুনছান গীত প্ৰথমতে ছুঝৌ অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ আছিল। পিছলৈ ইয়াৰ বিস্তাৰ ঘটে। ৱানলি যুগত ছুঝৌক কেন্দ্ৰ কৰি ই য়াংজি নদীৰ দক্ষিণ আৰু ছিয়ানথাং নদীৰ উত্তৰ অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। কুন ছু নাট্যদলৰ ব্যাপক অভিনয়ৰ ফলত ৱানলি যুগৰ শেষৰফালে কুন ছু য়াংঝৌৰ জৰিয়তে [[বেইজিং]] আৰু হুনানলৈ বিয়পি পৰে। ই সকলো সুৰৰ ভিতৰত অগ্ৰস্তান লাভ কৰে আৰু কিংবদন্তিমূলক নাটকৰ মান্য গীতৰ সুৰত পৰিণত হয়। মিং ৰাজবংশৰ শেষৰফালে আৰু ছিং ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিতে কুন ছু ছিচুয়ান, গুইঝৌ আৰু গুৱাংডংলৈ বিয়পি পৰে। এইদৰে ই এটা ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্যশৈলীত পৰিণত হয়। কুন ছুৰ গীত প্ৰথমতে ছুঝৌৰ উ ভাষাৰ উচ্চাৰণৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। পিছত বিভিন্ন অঞ্চললৈ বিয়পি পৰাৰ সময়ত ই স্থানীয় উপভাষা আৰু লোকসংগীতৰ সৈতে মিলি বহু শৈলী সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ ফলত কুন ছুৰ এক সমৃদ্ধ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় গীতৰ পৰম্পৰা গঢ় লৈ উঠে। ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত কাংছি সম্ৰাটে কুন ছু অপেৰা ভাল পাইছিল। ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু বৃদ্ধি পায়। এইদৰে মিং ৰাজবংশৰ মাজভাগৰপৰা ছিং ৰাজবংশৰ মাজভাগলৈ কুনছান গীত আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী অপেৰা শৈলীৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। ছিং ৰাজবংশৰ ছিয়ানলং যুগত কুন ছুৰ বিকাশ শীৰ্ষ পৰ্যায়ত উপনীত হয়। ইয়াৰ পিছত কুন ছুৱে নাট্যজগতত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই প্ৰভাৱ ছয় বা সাতশ বছৰ ধৰি চলি থাকে।<ref>The Explanation of the Pear Garden (from the Chinese Dictionary) https://www.zdic.net/hans/梨园</ref> ===ফুজিয়ান=== মিং ৰাজবংশৰ ৱানলি যুগত ১৫৭৪ চনত কুনছান উপভাষা ফুজিয়ানলৈ অহাৰ প্ৰথম লিখিত তথ্য পোৱা যায়। ফুজিয়ানত কুন ছু ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰভাৱ ফুজিয়ানৰ স্থানীয় অপেৰা শৈলীৰ ওপৰতো প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে পৰিছিল। মিং ৰাজবংশৰ শেষৰফালে কাও শ্যুএছুৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা কনফুচীয় নাট্যত "দৌছিয়াং" নামৰ মুখ্য গীতৰ সুৰত কুনছান উপভাষাৰ উপাদান আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ''জিয়ু ছাই'' নামৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক নাটকখনত মুখ্য সুৰ আছিল "১৩টা সুৰ।" কুন ছু লোকসকলৰ বহি গোৱা গীতৰ ৰূপতো প্ৰচলিত আছিল। ছিয়ানলং যুগৰ ৩৫ বছৰৰ পাছত, অৰ্থাৎ ১৭৭০ চনত, জিয়ান'উ জিলাত "ঝাইয়া লিনছু সমাজ" প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। এই সংগঠনে কুন ছু সুৰ শিকিছিল। ইয়াক সাধাৰণতে "ডাঙৰ সুৰ গোৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। ===ঝেজিয়াং=== ঝেজিয়াংৰ জিনহুৱা অঞ্চলত প্ৰচলিত কুন ছু অপেৰাক সাধাৰণতে "ছাও কুন" আৰু "জিন কুন" বুলি কোৱা হয়। স্থানীয় ভাষা আৰু সুৰৰ সৰলীকৰণ বা পৰিৱৰ্তনৰ বাবে ইয়াক "ছাও কুন" বুলি কোৱা হয়। গ্ৰামাঞ্চল আৰু মন্দিৰৰ মেলাত দীৰ্ঘদিন ধৰি ভ্ৰমণ কৰি নাটক পৰিৱেশন কৰাৰ বাবে কৃষকসকল ইয়াৰ মুখ্য দৰ্শক আছিল। সেয়ে ইয়াৰ ভাষা অধিক সহজ আছিল। গীতৰ সুৰত কঠোৰভাৱে চাৰিটা স্বৰৰ নিয়ম মানি চলা নহৈছিল। নাটকত কাহিনীৰ নাটকীয় পৰিৱৰ্তনক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াত সামৰিক নাটক আৰু কৰ্মভিত্তিক নাটক বেছিকৈ পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা ইয়াক প্ৰামাণিক উ অপেৰা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে কুন ছু হৈছে ছুয়াঝৌ আৰু জিনহুৱা অঞ্চলৰ এটা শাখা। ==অভিনয়শিল্পী== *মেই লানফাং *ঝাং জিছিং *হুৱা ৱেনই *ইয়ান হুইঝু *ঝাং জুন ==উল্লেখযোগ্য ৰচনা== *''দৌ এৰ অন্যায়'' (গুৱান হানছিংৰ জাজুৰ আধাৰত) *''পশ্চিমৰ প্ৰাসাদ'' (দক্ষিণীয়া সংস্কৰণ, ৱাং শিফুৰ জাজুৰ আধাৰত) *''পিপাৰ কাহিনী'' (গাও মিং) *''পিয়নি পেভিলিয়ন'' (তাং শিয়ানজু) *''দীৰ্ঘ জীৱনৰ প্ৰাসাদ'' (হং ছেং) *''পিচ ফুলৰ বিচনী'' (কং ছাংৰেন) *''বগা সাপ'' *''চিলা'' (লি ইউ) ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ===গ্ৰন্থপঞ্জী=== *{{cite book|title=Chinese Kunqu Opera|last=Xiao Li|translator=Li Li and Liping Zhang|year=2005|publisher=Long River Press|isbn=1-59265-062-7}} *{{cite book|title=Kunqu: A Classical Opera of Twenty-first-century China|first= Joseph Sui Ching |last=Lam |date= 2022 |isbn=9789888754328|publisher=Hong Kong University Press}} *{{cite book|title=Chinese Theatre |url=https://archive.org/details/chinesetheatre0000fuji |first= Jin |last=Fu |date= 2012 |isbn=9780521186667|publisher=Cambridge University Press |author-link=Fu Jin}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Kunqu Opera|Kunqu}} *[http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00004 UNESCO the Oral and Intangible Heritage of Humanity Kunqu Opera] *[http://www.kunqusociety.org/ The Kunqu Society, Inc.] *[https://web.archive.org/web/20071229210903/http://www.wtrgreenkunqu.org/Resources/Kunqu%20Description.htm The Society of Kunqu Arts, Inc.] * [https://web.archive.org/web/20071229210903/http://www.wtrgreenkunqu.org/Resources/Kunqu%20Description.htm What is Kunqu Theater?] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] s8bsgmgwkdb3agimf5tuw71xx9hp2tj 0 140186 647739 646113 2026-10-25T22:27:03Z InternetArchiveBot 29706 Add 17 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647739 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডীয় কবি আৰু শিক্ষাবিদ}} {{Infobox writer | image = Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards.jpg | name = এন পেট্ৰিচিয়া কাৰ্ছন | honorific_suffix = অৰ্ডাৰ অৱ কানাডা | caption = ২০২৪ চনত কাৰ্ছন | pen_name = | birth_name = এন পেট্ৰিচিয়া কাৰ্ছন | birth_date = {{birth date and age|1950|6|21|mf=y}} | birth_place = টৰণ্টো, অণ্টাৰিঅ', [[কানাডা]] | citizenship = {{hlist|কানাডা|আইচলেণ্ড}} | death_date = | death_place = | education = {{ubl|টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়<br />{{small|(বি এ, এম এ, পিএইচডি)}}}} | spouse = ৰবাৰ্ট কাৰি | occupation = {{hlist|কবি|প্ৰবন্ধকাৰ|অনুবাদক|ধ্ৰুপদী সাহিত্য-গৱেষক|অধ্যাপক}} | period = ১৯৭৯–বৰ্তমান | genre = {{hlist|কবিতা|প্ৰবন্ধ|অনুবাদ}} | subject = | movement = | notable_works = {{ubl|''ইৰ'ছ দ্য বিটাৰছুইট''|''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''|''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''|''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''|''ৰেড ডক>''}} | awards = {{ubl|লান্নান সাহিত্য বঁটা|গুগেনহাইম ফেল'শ্বিপ|মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ|গ্ৰিফিন কবিতা বঁটা {{small|(দুবাৰ)}}|টি এছ এলিয়ট বঁটা|অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য|প্ৰিন্সেছ অৱ আস্তুৰিয়াছ বঁটা|পেন/নাবোকভ বঁটা| [[নোবেল বঁটা|২০২৬ চনৰ সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা]]}} | influences = | influenced = | signature = | website = }} '''এন পেট্ৰিচিয়া কাৰ্ছন''' ({{lang-en| Anne Carson}}; জন্ম ২১ জুন, ১৯৫০)<ref name=":0">{{Cite web |last=Morra |first=Linda |date=2014-09-08 |title=Anne Carson |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |access-date=2023-05-21 |website=The Canadian Encyclopedia |archive-date=2023-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |url-status=live }}</ref> এগৰাকী কানাডীয় কবি, প্ৰবন্ধকাৰ, অনুবাদক, ধ্ৰুপদী সাহিত্য-গৱেষক আৰু অধ্যাপক। ২০২৬ চনত কাৰ্ছনে সাহিত্যৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে। টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা কাৰ্ছনে ১৯৭৯ চনৰপৰা [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী সাহিত্য, তুলনামূলক সাহিত্য আৰু সৃষ্টিশীল লেখাৰ পাঠদান কৰি আহিছে। তেওঁ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়, মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়, নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয় আৰু প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰিছে। বৰ্তমানলৈকে বিশখনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ আৰু অনুবাদ প্ৰকাশ কৰা কাৰ্ছনে গুগেনহাইম আৰু মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছে। তেওঁ লান্নান সাহিত্য বঁটা, দুটাকৈ গ্ৰিফিন কবিতা বঁটা, টি এছ এলিয়ট বঁটা, প্ৰিন্সেছ অৱ আস্তুৰিয়াছ বঁটা, ইংৰাজী ভাষাৰ কবিতাৰ বাবে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ বঁটা আৰু পেন/নাবোকভ বঁটা লাভ কৰিছে। কানাডীয় সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০০৫ চনত তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০২৬ চনত তেওঁক সাহিত্যৰ [[নোবেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়—“ধ্ৰুপদী পৰম্পৰাৰ সৈতে খেলিমেলি সংলাপৰ জৰিয়তে সমকালীন সাহিত্যৰ বাবে নতুন ৰূপ সৃষ্টি কৰা তেওঁৰ সাহসী আৰু অভিনৱ সাহিত্যকৰ্মৰ বাবে”।<ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Literature 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/ |access-date=2026-10-08 |publisher=[[Nobel Foundation]] |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৫০ চনৰ ২১ জুনত টৰণ্টোত এন কাৰ্ছনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=":0" /> তেওঁৰ পিতৃ এজন বেংক কৰ্মচাৰী আছিল আৰু তেওঁ কানাডাৰ কেইবাখনো সৰু চহৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Anne Carson |url=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |access-date=2 July 2022 |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |url-status=live }}</ref> উচ্চ বিদ্যালয়ত লেটিন ভাষাৰ এগৰাকী শিক্ষকে তেওঁক প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ জগত আৰু ভাষাৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল আৰু ব্যক্তিগতভাৱে তেওঁক শিক্ষা দিছিল।<ref name="LitEncyc">{{cite web |last1=Rae |first1=Ian |title=Anne Carson |url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |website=The Literary Encyclopedia |access-date=16 September 2020 |date=27 December 2001 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |url-status=live }}</ref> টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছেইণ্ট মাইকেলছ কলেজত নামভৰ্তি কৰাৰ পাছত তেওঁ প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বৰ্ষৰ শেষত দুবাৰকৈ পঢ়া এৰি দিছিল। পাঠ্যক্ৰমৰ কিছুমান বাধ্যতামূলক বিষয়, বিশেষকৈ মিল্টনৰ ওপৰত থকা এটা পাঠ্যক্ৰমে তেওঁক অসন্তুষ্ট কৰিছিল। সেয়ে তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে চিত্ৰকলা আৰু দৃশ্যশিল্পৰ জগতখনলৈ আঁতৰি গৈছিল।<ref name="LitEncyc" /> পিছলৈ তেওঁ টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়লৈ ঘূৰি আহে আৰু ১৯৭৪ চনত কলা স্নাতক, ১৯৭৫ চনত কলা স্নাতকোত্তৰ আৰু ১৯৮১ চনত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Ross |first1=Val |author-link1=Val Ross |title=Alumni: Classic Carson |journal=University of Toronto Magazine |date=23 March 2001 |url=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |access-date=16 September 2020 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়তো এবছৰ গ্ৰীক ছন্দ আৰু গ্ৰীক পাঠ-সমালোচনা অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="Cove Park">{{cite journal |last1=Munoz |first1=Theresa |title=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |journal=Scottish Review of Books |date=9 October 2013 |url=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |access-date=16 September 2020 |archive-date=17 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |url-status=live }}</ref> == লিখনশৈলী == ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ গৱেষক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰা আৰু তুলনামূলক সাহিত্য, নৃতত্ত্ব, ইতিহাস আৰু কলাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কাৰ্ছনে তেওঁৰ লেখাত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ ধাৰণা আৰু বিষয় একেলগ কৰে। তেওঁ প্ৰাচীন গ্ৰীক আৰু লেটিন সাহিত্যৰ লেখকসকলৰ উল্লেখ কৰে, তেওঁলোকৰ ৰচনা আধুনিক ৰূপ দিয়ে আৰু অনুবাদ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত এস্কাইলাছ, কেটুলাছ, ইউৰিপিডিছ, [[হোমাৰ]], আইবাইকাছ, মিমনাৰ্মাছ, ছেফো, ছিমোনিডিছ, [[সোফোক্লেচ]], ষ্টেছিকোৰাছ আৰু থুচিডিডিছ আদি উল্লেখযোগ্য। তেওঁ এমিলি ব্ৰণ্টি, পল চেলান, [[এমিলি ডিকিনচন]], [[হেগেল|জৰ্জ ভিলহেল্ম ফ্ৰিড্ৰিখ হেগেল]], মাৰ্টিন হাইডেগাৰ, ফ্ৰিড্ৰিখ হ'ল্ডাৰলিন, [[ফ্ৰান্‌ৎছ কাফকা]], [[জন কীটছ]], গাৰ্ট্ৰুড ষ্টেইন, ছিমন ৱেইল আৰু [[ভাৰ্জিনিয়া উল্‌ফ]]ৰ দৰে আধুনিক লেখক আৰু চিন্তাবিদৰ ৰচনাৰপৰাও প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ বহুতো গ্ৰন্থত কবিতা, প্ৰবন্ধ, গদ্য, সমালোচনা, অনুবাদ, নাট্যসংলাপ, কল্পকাহিনী আৰু অকল্পকাহিনীৰ ৰূপ বিভিন্ন মাত্ৰাত একেলগ হৈছে। ২০২১ চনালৈকে কাৰ্ছনৰ লিখনিৰ ওঠৰখন গ্ৰন্থৰ প্ৰথম সংস্কৰণ আমেৰিকাত নপ, নিউ ডাইৰেকচনছ আৰু প্ৰিন্সটন ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দৰে প্ৰকাশকে প্ৰকাশ কৰিছে। কানাডাত ব্ৰিক বুকছ আৰু মেকক্লেলেণ্ড এণ্ড ষ্টুৱাৰ্টে আৰু যুক্তৰাজ্যত ব্লাডেস্ক বুকছ, জনাথন কেপ, অবেৰন বুকছ আৰু ছিল্ফ এডিচনছে সেইবোৰ প্ৰকাশ কৰিছে। ২০২৫ চনত কানাডাৰ ইণ্ডি ৰক বেণ্ড ৰিঅ'ষ্টেটিকছৰ ''দ্য গ্ৰেট লেকছ ছুইট'' নামৰ এলবামত কাৰ্ছনে অংশগ্ৰহণ কৰে। এলবামটোত তেওঁ গ্ৰেট লেকছৰপৰা অনুপ্ৰাণিত কেইবাটাও কবিতা আবৃত্তি কৰে।<ref>Alex Hudson, [https://exclaim.ca/music/article/rheostatics-detail-new-album-featuring-gord-downie-alex-lifeson-tanya-tagaq "Rheostatics Detail New Album Featuring Gord Downie, Alex Lifeson, Tanya Tagaq"]. ''Exclaim! '', October 8, 2025.</ref> === ৰচনাসমুহ === ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' — ১৯৮৬ চনত প্ৰকাশিত কাৰ্ছনৰ প্ৰথমখন সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখনত ''ইৰছ''ক একে সময়তে আনন্দ আৰু বেদনাৰ অভিজ্ঞতা হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। ছেফোৱে সৃষ্টি কৰা "গ্লুকুপিক্ৰন" শব্দটো এই ধাৰণাৰ এটা উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ আৰু গ্ৰন্থখনৰ শিৰোনামৰ "তিতা-মিঠা" অৰ্থৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite book |last1=Corless-Smith |first1=Martin |editor1-last=Wilkinson |editor1-first=Joshua Marie |editor1-link=Joshua Marie Wilkinson |title=Anne Carson: Ecstatic Lyre |date=2015 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0-472-05253-0 |url=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre |chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> গ্ৰন্থখনত ছেফো, প্ৰাচীন গ্ৰীক উপন্যাসকাৰ আৰু প্লেটোৰ লেখাত আকাংক্ষাৰ ত্ৰিকোণীয় ৰূপ কেনেদৰে প্ৰকাশ পায় সেই বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Scranton 2014">{{cite journal |last1=Scranton |first1=Roy |author-link1=Roy Scranton |title=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |journal=Contemporary Literature |date=Spring 2014 |volume=55 |issue=1 |pages=202–214 |publisher=University of Wisconsin Press |doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |url=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |access-date=18 September 2020 |archive-date=7 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> এই গ্ৰন্থখন ১৯৮১ চনত দাখিল কৰা তেওঁৰ পি এইচ ডি গৱেষণা-অভিসন্দৰ্ভ ''অডি এট আমো এৰ্গো ছুম''ৰ ("মই ঘৃণা কৰোঁ আৰু মই ভালপাওঁ, সেয়ে মই আছোঁ") পুনৰ্নিমাণ।<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-link1=Anne Carson |title=Odi et Amo Ergo Sum |date=1981 |publisher=University of Toronto |location=Toronto}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' গ্ৰন্থখনে তেওঁৰ পিছৰ প্ৰকাশনসমূহৰ বাবে ভিত্তি প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ কবিতাত পিছলৈ গুৰুত্ব লাভ কৰা আকাংক্ষাৰ ধাৰণাসমূহ গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="LitEncyc"/> ইয়াৰ জৰিয়তে ধ্ৰুপদী গ্ৰীক সাহিত্যৰ আৰ্হিত লেখনি গঢ়াৰ তেওঁৰ শৈলীও প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="Poetry Foundation">{{cite web |title=Anne Carson |url=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |publisher=The Poetry Foundation |access-date=14 September 2020 |archive-date=26 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |url-status=live }}</ref> ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' (২০০০) এখন মিশ্ৰধৰ্মী সংকলন। ইয়াত চমু কবিতা, পদ্য-প্ৰবন্ধ, সমাধিলিপি, স্মৃতিচাৰণমূলক গদ্য, সাক্ষাৎকাৰ, নাট্যপাঠ আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীক-লেটিন ভাষাৰ অনুবাদ আছে।<ref name="Poetry Foundation" /> এই গ্ৰন্থখনত কাৰ্ছনৰ দীঘল কবিতা লিখাৰ আগৰ ধাৰাটোৰপৰা এক নতুন দিশলৈ পৰিৱৰ্তন দেখা যায়।<ref name="LitEncyc" /> গ্ৰন্থখনৰ বিভিন্ন ৰচনাত লেখক, চিন্তাবিদ আৰু শিল্পীৰ লগতে ঐতিহাসিক, বাইবেলীয় আৰু পৌৰাণিক ব্যক্তিত্বৰ উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আন্না আখমাটোভা, এণ্টিগনী, আন্তনা আৰ্তো, জন জেমছ অডুবন, অগাষ্টিন, বে দাও, কেথৰিন ডেনুভ, এমিলি ডিকিনছন, তামিকি হাৰা, হোকুচাই, এডৱাৰ্ড হপাৰ, লংগিনাছ, থুচিডিডিছ, লিঅ' টলষ্টয় আৰু ভাৰ্জিনিয়া উলফ আদি উল্লেখযোগ্য। ২০১২ চনত টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পি এইচ ডি সমাৱৰ্তন অনুষ্ঠানত কাৰ্ছনে বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত "চমু বক্তৃতা" বা চমু আকাৰৰ কবিতাৰ এটা শৃংখলা উপস্থাপন কৰে।<ref name="U of T honor" /> ২০১১ চনত তেওঁ বুশ থিয়েটাৰৰ ''ছিক্সটি ছিক্স বুকছ'' প্ৰকল্পতো অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ কিং জেমছ বাইবেলৰ ''জুড'' পত্ৰৰ আধাৰত "জুড° দ্য গোট এট মিডনাইট" নামৰ এটা ৰচনা লিখিছিল।<ref>{{cite web |last1=Woddis |first1=Carole |title=Sixty-Six Books, Bush Theatre |url=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |website=The Arts Desk |access-date=16 September 2020 |date=17 October 2011 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |editor1-last=Haydon |editor1-first=Christopher |editor2-last=Holmes |editor2-first=Rachel |editor3-last=Power |editor3-first=Ben |editor4-last=Rourke |editor4-first=Josie |editor1-link=Christopher Haydon |editor3-link=Ben Power |editor4-link=Josie Rourke |title=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible |date=2011 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=978-1-84943-227-6 |page=521 |chapter=The Goat at Midnight}}</ref> === গ্ৰহণযোগ্যতা === কাৰ্ছনৰ প্ৰথমখন কবিতাৰ গ্ৰন্থ — ১৯৮৪ চনৰ ''কানিকুলা দি আন্না'' — তেওঁক প্ৰথম সাহিত্যিক পুৰস্কাৰ লাভ কৰোৱাইছিল। গ্ৰন্থখনে ''কোৱাৰ্টাৰলি ৰিভিউ অৱ লিটাৰেচাৰ'' বেটী কলাডে পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |editor1-last=Weiss |editor1-first=Renée |editor2-last=Weiss |editor2-first=Theodore |editor2-link=Theodore Weiss (poet) |title=Canicula di Anna |journal=Quarterly Review of Literature |date=1984 |volume=25 |pages=4–39 |series=Contemporary Poetry Series 6 |location=Princeton}}</ref><ref name="Meyer Colladay">{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=2 |chapter=Foreword |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Jaget">{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |title=Jaget |journal=Chicago Review |date=1996 |volume=42 |issue=2 |pages=38–41 |doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108 }}</ref> ১৯৮৬ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ-গ্ৰন্থ ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট''-ৰ প্ৰশংসা তাৰ পিছৰ পোন্ধৰ বছৰত ক্ৰমে বৃদ্ধি পায়। প্ৰথমে ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত এই গ্ৰন্থখনক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। পিছত ইয়াক চেনেকা, মণ্টেইন আৰু এমাৰছনৰ দৰে লেখকৰ গীতিধৰ্মী প্ৰবন্ধৰ পুনৰাগমন হিচাপে দেখা হৈছিল। ১৯৯০ৰ দশকৰ গভীৰ সময়ত গ্ৰন্থখন পুনৰ প্ৰকাশ কৰি নতুন পাঠকৰ বাবে "সাহিত্য" হিচাপে উপস্থাপন কৰাৰ পাছত কবিসকলৰ মাজতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite journal |last1=D'Agata |first1=John |author-link1=John D'Agata |title=Review: Men in the Off Hours |journal=Boston Review |date=1 June 2000 |url=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |access-date=16 September 2020 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |url-status=live }}</ref> ১৯৯৯ চনত ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' বিংশ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ ১০০খন অকল্পকাহিনী গ্ৰন্থৰ মডাৰ্ণ লাইব্ৰেৰীৰ পাঠক তালিকাত স্থান লাভ কৰে।<ref name="Modern Library">{{cite web |title=Modern Library: 100 Best Nonfiction |url=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |publisher=Modern Library |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |access-date=16 September 2020|archive-date=2012-03-06 }}</ref> ২০০৪ চনত ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ সৈতে গ্ৰন্থখনৰ উল্লেখ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''দ্য এল ৱৰ্ড''ৰ এটা খণ্ডতো কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |last1=O'Rourke |first1=Meghan |title=Hermetic Hotties: What is Anne Carson doing on The L Word? |url=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |website=Slate |access-date=16 September 2020 |date=11 February 2004 |archive-date=30 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনৰ কামৰ আৰম্ভণিৰ স্বীকৃতি কুইবেক ৰাইটাৰ্ছ ফেডাৰেচন বঁটাৰপৰাও আহিছিল। ১৯৯৩ চনত ''শ্বৰ্ট টকছ'' গ্ৰন্থখনৰ বাবে তেওঁক চূড়ান্ত তালিকাত ৰখা হৈছিল আৰু ১৯৯৬ৰপৰা ২০০১ৰ ভিতৰত তেওঁ তিনিবাৰ এই সন্মান লাভ কৰিছিল।<ref name="QSPELL" /> তেওঁৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰকাশনসমূহৰ বাবে ১৯৯৪ চনৰ জাৰ্নি পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকাত "ৱাটাৰ মাৰ্জিনছ" অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name="Journey 1994" /> ১৯৯৬ চনত তেওঁ কবিতাৰ বাবে লেনান সাহিত্য বঁটা আৰু ১৯৯৭ চনত "জাজেট" কবিতাৰ বাবে পুশকাৰ্ট পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="Lannan Award" /><ref name="Meyer Pushcart">{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=211 |chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson) |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Jaget"/> ১৯৯৭ চনত তেওঁ ৰকফেলাৰ বেলাজিঅ' চেণ্টাৰ ফেল'শ্বিপ, ১৯৯৮ চনত কবিতাৰ বাবে গুগেনহাইম ফেল'শ্বিপ আৰু ২০০০ চনত মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে।<ref name="Bellagio" /><ref name="Guggenheim 1998" /><ref name="MacArthur 2000" /> নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ বাবে কাৰ্ছন তিনিবাৰ চূড়ান্ত তালিকাত আছিল — ১৯৯৮ চনত ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]'', ২০০০ চনত ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' আৰু ২০১০ চনত ''নক্স''ৰ বাবে।<ref name="NBCCA 1998" /><ref name="NBCCA 2000" /><ref name="NBCCA 2010" /> ১৯৯৮ চনত এই বঁটাৰ পৰিসৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হোৱাৰ পিছত কাৰ্ছন আৰু এলিছ মুনৰো প্ৰথম দুগৰাকী আমেৰিকাৰ বাহিৰৰ মনোনীত ব্যক্তি হৈছিল।<ref name="Poetry Foundation"/><ref>{{cite web |last1=Wolfe |first1=Linda |title=Remembering Alice Munro's National Book Critics Circle Award |url=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=14 September 2020 |date=23 October 2013 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯৮ চনত তেওঁ ''গ্লাছ এণ্ড গড''ৰ বাবে ফৰৱাৰ্ড পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকাতো আছিল।<ref name="Forward 1998" /> ১৯৯৯ৰপৰা ২০১৩ৰ ভিতৰত তেওঁ চাৰিবাৰ টি এছ এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকাত আছিল আৰু ২০০১ চনত ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="Eliot 2001" /> তেওঁ এই পুৰস্কাৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite news |last1=Kennedy |first1=Maev |title=Canadian poet becomes first woman to win TS Eliot Prize |url=https://www.theguardian.com/uk/2002/jan/22/books.humanities |access-date=13 September 2020 |agency=The Guardian |date=22 January 2002 |archive-date=24 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624170847/https://www.theguardian.com/uk/2002/jan/22/books.humanities |url-status=live }}</ref> ২০০১ চনত ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে কাৰ্ছন গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী কবি হয়।<ref name="Griffin 2001" /> ২০১৩ চনত ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে তেওঁ এই পুৰস্কাৰ দ্বিতীয়বাৰ লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী কবিও হয়।<ref name="Griffin 2014" /><ref>{{cite news |title=Anne Carson adds second Griffin poetry prize |url=https://calgaryherald.com/entertainment/books/anne-carson-adds-second-griffin-poetry-prize |access-date=13 September 2020 |work=Calgary Herald |date=7 June 2014}}</ref> ২০১০ চনৰ গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰৰ বিচাৰকৰ দায়িত্বও তেওঁ পালন কৰিছিল।<ref name="Griffin 2010" /> ২০০৫ চনত কাৰ্ছনক অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। সেই সময়ত তেওঁক "আমাৰ দেশৰ সাহিত্যৰ এক অনন্য কণ্ঠ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref name="Canada MC" /> ২০১২ চনত তেওঁ তেওঁৰ শিক্ষানুষ্ঠান টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="U of T honor" /> ২০১৪ চনত তেওঁ ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ডক্টৰ অৱ লেটাৰ্ছৰ সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="U of St A honour" /> ২০১৮ চনত ২০১৮ চনৰ নোবেল সাহিত্য বঁটা পিছুৱাই দিয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বিকল্প হিচাপে স্থাপন কৰা নিউ একাডেমি পুৰস্কাৰৰ বাবে কাৰ্ছনক দীঘল তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="New Academy Prize">{{cite news |title=Margaret Atwood, Kim Thúy and Anne Carson nominated for alternative Nobel Prize |url=https://www.cbc.ca/books/margaret-atwood-kim-th%C3%BAy-and-anne-carson-nominated-for-alternative-nobel-prize-1.4744398 |access-date=17 October 2020 |work=CBC |date=12 July 2018 |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118202917/https://www.cbc.ca/books/margaret-atwood-kim-th%C3%BAy-and-anne-carson-nominated-for-alternative-nobel-prize-1.4744398 |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ সাহিত্যৰ বাবে প্ৰিন্সেছ অৱ আষ্টুৰিয়াছ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="Asturias" /> ২০২১ চনত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যত কৃতিত্বৰ বাবে পেন/নাবোকভ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="PEN2021">{{cite web |title=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |date=23 March 2021 |url=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |publisher=PEN America |access-date=14 April 2021 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ ''নৰ্মা জিন বেকাৰ অৱ ট্ৰয়''ৰ বাবে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ ইংৰাজী কবিতা সাহিত্য বঁটাও লাভ কৰে।<ref name="ggaward" /> ২০২৪ চনৰ তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''[[ৰং নৰ্মা]]'' নেশ্যনেল বুক বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ দীঘল তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite magazine |title=The 2024 National Book Awards Longlist |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |access-date=13 September 2024 |magazine=The New Yorker |date=12 September 2024}}</ref> কাৰ্ছনৰ কামৰ ওপৰত দুখন সম্পাদিত গ্ৰন্থও প্ৰকাশ পাইছে। ''এন কাৰ্ছন: একষ্টেটিক লাইৰ'' জছুৱা মেৰী উইলকিনছনে সম্পাদনা কৰি ২০১৫ চনত মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছে প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত তেওঁৰ বিভিন্ন ৰচনাৰ বিস্তৃত আলোচনা আছে।<ref>{{cite book |editor1-last=Wilkinson |editor1-first=Joshua Marie |editor1-link=Joshua Marie Wilkinson |title=Anne Carson: Ecstatic Lyre |date=2015 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0-472-05253-0 |url=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre}}</ref> ''এন কাৰ্ছন/এণ্টিকুইটি'' লৰা জেনছেনে সম্পাদনা কৰি ২০২১ চনত ব্লুমছবেৰীয়ে প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত তেওঁৰ কবিতা, অনুবাদ, প্ৰবন্ধ আৰু দৃশ্যশিল্পত প্ৰকাশ পোৱা ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |editor1-last=Jansen |editor1-first=Laura |title=Anne Carson/ Antiquity |date=2021 |publisher=Bloomsbury Academic |location=New York |isbn=978-1-350-17475-7 |url=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/ |access-date=2021-10-07 |archive-date=2021-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/ |url-status=live }}</ref> ২০২৩ চনত এলিজাবেথ ছাৰা ক'লছে কাৰ্ছনৰ কামৰ ওপৰত ''এন কাৰ্ছন: দ্য গ্লাছ এছেইষ্ট'' নামৰ সমালোচনামূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite book |author1-last=Coles |author1-first=Elizabeth Sarah |title=Anne Carson: The Glass Essayist |date=2023 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford and New York |isbn=978-0-197-81333-1 |url=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb# |access-date=3 February 2025}}</ref> এই গ্ৰন্থখনে ২০২৪ চনত কবিতা সমালোচনাৰ বাবে পোয়েট্ৰি ফাউণ্ডেচনৰ পেগাছাছ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। শেহতীয়া বছৰসমূহত কাৰ্ছনক নোবেল সাহিত্য বঁটাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল। তেওঁৰ সৈতে মাৰ্গাৰেট এটউড, মেৰিজ কঁদে, হাৰুকি মুৰাকামি, ঙুগি ৱা থিয়ং'অ, লিউডমিলা উলিৎস্কায়া আৰু ক্যান শোৱেৰ দৰে লেখকৰ নামো উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Ahlander |first1=Johan |title=Moving on from scandal, Swedish Academy to award two Nobel literature prizes |url=https://www.reuters.com/article/us-nobel-prize-literature/moving-on-from-scandal-swedish-academy-to-award-two-nobel-literature-prizes-idUSKBN1WM23V |access-date=14 September 2020 |work=Reuters |date=7 October 2019 |archive-date=15 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215023028/https://www.reuters.com/article/us-nobel-prize-literature/moving-on-from-scandal-swedish-academy-to-award-two-nobel-literature-prizes-idUSKBN1WM23V |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Haynes |first1=Suyin |title=Last Year's Nobel Prize in Literature Was Canceled Over Scandal and Conflict. Can 2019's Award Mark a Comeback? |url=https://time.com/5696202/nobel-prize-literature-2019/ |publisher=Time |access-date=14 September 2020 |date=9 October 2019 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922214309/https://time.com/5696202/nobel-prize-literature-2019/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Shephard |first1=Alex |title=Who Will Win the 2019 (or the 2018! ) Nobel Prize in Literature? |url=https://newrepublic.com/article/155316/will-win-2019-or-2018-nobel-prize-literature |publisher=The New Republic |access-date=14 September 2020 |date=9 October 2019 |archive-date=6 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201006174515/https://newrepublic.com/article/155316/will-win-2019-or-2018-nobel-prize-literature |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Henley |first1=Jon |title=Two Nobel literature prizes to be awarded after sexual assault scandal |url=https://www.theguardian.com/books/2019/oct/10/nobel-prize-for-literature-to-be-awarded-twice-after-sexual-assault-scandal |access-date=14 September 2020 |work=The Guardian |date=10 October 2019 |archive-date=10 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010091152/https://www.theguardian.com/books/2019/oct/10/nobel-prize-for-literature-to-be-awarded-twice-after-sexual-assault-scandal |url-status=live }}</ref> == অনুবাদ == কাৰ্ছনে দহখন প্ৰাচীন গ্ৰীক ট্ৰেজেডী অনুবাদ কৰিছে। ইয়াৰে এখন এস্কাইলাছৰ, দুখন ছফকলিছৰ আৰু সাতখন ইউৰিপিডিছৰ। এস্কাইলাছৰ ''আগামেমনন'', ছফকলিছৰ ''এণ্টিগনী'' আৰু ''ইলেক্ট্ৰা'', আৰু ইউৰিপিডিছৰ ''আল্কেষ্টিছ'', ''হেকুবা'', ''হেৰাক্লিছ'', ''হিপ্প'লাইটাছ'', ''ইফিজেনিয়া ইন টাউৰিছ'', ''অৰেষ্টিছ'' আৰু ''দ্য বাকাই'' তেওঁৰ অনুবাদৰ ভিতৰত আছে। তেওঁ ছেফোৰ কবিতাও ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছে। কাৰ্ছনৰ অনুবাদৰ সাতখন গ্ৰন্থৰ প্ৰথম সংস্কৰণ আমেৰিকাত নপ, ফাৰাৰ, ষ্ট্ৰছ এণ্ড জিৰু, নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অৱ বুকছ আৰু চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছে প্ৰকাশ কৰিছে। যুক্তৰাজ্যত অবেৰন বুকছ আৰু অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছে সেইবোৰ প্ৰকাশ কৰিছে। ১৯৮৬ চনৰ আগষ্টৰপৰা ১৯৮৭ চনৰ আগষ্টলৈ কাৰ্ছন ৰকফেলাৰ ফেল' হিচাপে নিউয়ৰ্কৰ ৯২তম ষ্ট্ৰীট ৱাইত আছিল। তাত তেওঁ ছফকলিছৰ ''ইলেক্ট্ৰা''ৰ অনুবাদৰ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=192 |chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson) |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref> অনুবাদটো অৱশেষত ২০০১ চনত প্ৰকাশ পায়<ref name="Electra" /> আৰু ২০০৯ চনৰ ''এন অৰেষ্টিয়া'' গ্ৰন্থত অন্তৰ্ভুক্ত হয়।<ref name="Oresteia" /> এই গ্ৰন্থখনে ২০১০ চনত অনুবাদত কবিতাৰ বাবে পেন পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।<ref name="PEN Oresteia" /> ''এন অৰেষ্টিয়া''ত এস্কাইলাছৰ ''আগামেমনন'', ছফকলিছৰ ''ইলেক্ট্ৰা'' আৰু ইউৰিপিডিছৰ ''অৰেষ্টিছ'' অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ২০০৯ চনত নিউয়ৰ্কত ক্লাছিক ষ্টেজ কোম্পানীয়ে এই নাটক মঞ্চস্থ কৰে।<ref>{{cite web |title=An Oresteia |url=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |publisher=Classic Stage Company |access-date=15 September 2020 |archive-date=1 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |archivedate=1 October 2020 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনত কাৰ্ছন বাৰ্লিনৰ আমেৰিকান একাডেমীত আন্না-মাৰিয়া কেলেন ফেল' আছিল। তাত তেওঁ প্ৰাচীন গ্ৰীক নাটক ''প্ৰমিথিউছ বাউণ্ড''ৰ অনুবাদৰ কাম কৰিছিল। এই নাটকখন এস্কাইলাছৰ ৰচনা বুলি ধৰা হয়।<ref name="Berlin Fellow" /> ইয়াৰ এটা অংশ ২০১০ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |title=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |date=June 2010 |issue=23 |pages=6–7}}</ref> ২০১৫ চনত ইভো ভান হ'ভে পৰিচালনা কৰা আৰু জুলিয়েট বিনোছে অভিনয় কৰা কাৰ্ছনৰ ''এণ্টিগনী''ৰ এক মঞ্চায়ন লুক্সেমবাৰ্গৰ লেছ থিয়েট্ৰ দ্য লা ভিল দ্য লুক্সেমবাৰ্গত মুকলি হয়। পিছত ই ইউৰোপ আৰু আমেৰিকাৰ কেইবাখনো চহৰলৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত লণ্ডনৰ বাৰ্বিকান চেণ্টাৰ, নিউয়ৰ্কৰ ব্ৰুকলিন একাডেমী অৱ মিউজিক আৰু পেৰিছৰ থিয়েট্ৰ দ্য লা ভিল আছিল।<ref>{{cite web |title=Antigone |url=https://tga.nl/en/productions/antigone |publisher=Toneelgroep Amsterdam |access-date=15 September 2020 |archive-date=5 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |archivedate=5 August 2020 |deadurl=yes }}</ref> == শিক্ষাদান == কাৰ্ছনে ১৯৭৯ চনত কেলগেৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ শিক্ষাদানৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেতিয়া তেওঁ টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ত পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল।<ref name="LitEncyc" /> ১৯৮০ চনত তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰে আৰু প্ৰথমে প্ৰশিক্ষক আৰু পিছত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite book |last1=Meyer |first1=Paul |title=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |date=2016 |publisher=University of Toronto |location=Toronto |page=163 |chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson) |quote=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''. |url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |access-date=26 August 2020 |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |url-status=live }}</ref> ১৯৮৬–১৯৮৭ চনত ৰকফেলাৰ ফেল' হিচাপে থাকোঁতে তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ ৯২তম ষ্ট্ৰীট ৱাইতো শিক্ষাদান কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Bloom |editor1-first=Harold |editor2-last=Lehman |editor2-first=David |editor1-link=Harold Bloom |editor2-link=David Lehman |title=The Best of the Best American Poetry 1988-1997 |date=1998 |page=307 |publisher=Scribner Poetry |location=New York |isbn=0-684-84779-5 |url=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998 |access-date=17 July 2020}}</ref> স্থায়ী অধ্যাপকৰ পদ লাভ নকৰাৰ পাছত<ref>{{cite journal |last1=Rae |first1=Ian |title=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |journal=Journal of the Short Story in English |date=Autumn 2010 |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |page=5 |publisher=Presses universities d'Angers |url=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |access-date=18 September 2020 |issn=1969-6108 |archive-date=7 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ১৯৮৭ চনত প্ৰিন্সটন এৰি এম'ৰি বিশ্ববিদ্যালয়ত এবছৰ ধ্ৰুপদী ভাষা আৰু সাহিত্য পঢ়ুৱায়। তাৰ পিছত তেওঁ মণ্ট্ৰিয়েললৈ গৈ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ স্নাতকোত্তৰ অধ্যয়নৰ সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name="Poetry Foundation" /> ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষভাগত মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষাৰ সকলো স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম বন্ধ কৰি ধ্ৰুপদী সাহিত্য বিভাগ বন্ধ কৰে আৰু বাকী ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পাঠ্যক্ৰম ইতিহাস বিভাগলৈ স্থানান্তৰ কৰে।<ref name="LitEncyc" /> কাৰ্ছনে মেকগিলত সহযোগী অধ্যাপক হিচাপে পঢ়ুৱাই থাকিলেও বছৰৰ আধা সময় আন শিক্ষানুষ্ঠানত অতিথি বক্তা হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়, কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি আৰু কেলিফৰ্ণিয়া কলেজ অৱ আৰ্টছ এণ্ড ক্ৰাফ্টছ আছিল।<ref name="Freehling">{{cite web |title=Institute for the Humanities: Norman Freehling Visiting Professorship |url=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |publisher=University of Michigan |access-date=20 September 2020 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |archivedate=17 June 2018 |deadurl=yes }}</ref><ref name="LitEncyc" /> ২০০০ চনত তেওঁ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত জন মেকনটন ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref>{{cite web |title=Biography of Anne Carson |url=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |publisher=Brick Books |access-date=20 September 2020 |archive-date=9 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |archivedate=9 October 2016 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৩ চনত কাৰ্ছন এন আৰ্বৰলৈ গৈ মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। ২০০৯ চনলৈকে তেওঁ ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন, তুলনামূলক সাহিত্য আৰু ইংৰাজী ভাষা-সাহিত্যৰ অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web |title=Faculty History Project: Anne Carson |url=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |publisher=Millennium Project, University of Michigan |access-date=20 September 2020 |archive-date=11 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |archivedate=11 August 2022 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনত অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কবিতা অধ্যাপকৰ পদৰ বাবে তেওঁ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল আৰু প্ৰায় ৩০টা মনোনয়নৰ ভিতৰত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Curtis |first1=Polly |title=Oxford names poetry professor shortlist |url=https://www.theguardian.com/education/2004/apr/30/highereducation.news |access-date=20 September 2020 |work=The Guardian |date=30 April 2004 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207185103/https://www.theguardian.com/education/2004/apr/30/highereducation.news |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনত পুনৰ এই চাৰি বছৰৰ পদটোৰ সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে তেওঁৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |last1=Waterson |first1=James |title=Poet Laureate snubs Oxford poetry post |url=https://cherwell.org/2009/02/26/poet-laurete-snubs-oxford-poetry-post/ |access-date=2 October 2020 |work=Cherwell |publisher=Oxford Student Publications |date=26 February 2009 |archive-date=22 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122142842/https://cherwell.org/2009/02/26/poet-laurete-snubs-oxford-poetry-post/ |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনত কাৰ্ছনে নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৃষ্টিশীল লিখন কাৰ্যসূচীত বিশিষ্ট কবি-নিবাসী আৰু অতিথি অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{cite web |last1=Polner |first1=Robert |title=NYU Creative Writing Program Presents New Interactive Performance by Anne Carson, Dec. 10 |url=https://zhangnandi.com/about/news-publications/news/2009/november/nyu_creative_writing_program.html |publisher=New York University |access-date=20 September 2020 |date=24 November 2009 }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ স্বামী আৰু সহযোগী ৰবাৰ্ট কাৰিৰ সৈতে তেওঁ নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ত সহযোগিতাৰ কলাৰ ওপৰত "এগ'চাৰ্কাছ" নামৰ বাৰ্ষিক পাঠ্যক্ৰম পঢ়ুৱায়।<ref name="NYTM 2013">{{cite web |last1=Anderson |first1=Sam |title=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |url=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |website=The New York Times Magazine |access-date=20 September 2020 |date=14 March 2013 |archive-date=23 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |url-status=live }}</ref> ২০১০ৰপৰা ২০১৬ চনলৈ তেওঁ কৰ্নেল বিশ্ববিদ্যালয়ত এণ্ড্ৰু ডি. হোৱাইট বৃহৎ-পৰিসৰৰ অধ্যাপক আছিল।<ref name="Cornell">{{cite web |title=All Professors-at-Large – 1965 to June 30, 2025 |url=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |website=Program for Andrew D. White Professors-at-Large |publisher=Cornell University |access-date=20 September 2020 |archive-date=15 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |archivedate=15 June 2018 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁ ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৃষ্টিশীল লিখন কাৰ্যসূচীত মোহৰ অতিথি কবি আছিল।<ref>{{cite web |title=A Reading by Anne Carson, The Mohr Visiting Poet |url=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |website=Stanford: Event Calendar |publisher=Stanford University |access-date=20 September 2020 |date=23 April 2013 |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |archivedate=20 January 2022 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনত তেওঁ বাৰ্ড কলেজত অতিথি বিশিষ্ট লেখক-নিবাসী হিচাপে যোগদান কৰি ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন আৰু লিখিত কলা পঢ়ুৱায়।<ref>{{cite web |last1=Primoff |first1=Mark |title=Esteemed Writer Anne Carson To Join Bard College Faculty |url=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |publisher=Bard College |access-date=20 September 2020 |location=Annandale-on-Hudson, New York |date=29 April 2014 |archive-date=15 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনে তেওঁৰ কৰ্মজীৱনৰ পিছৰ পৰ্যায়ৰ অধিক বৈচিত্ৰ্যমজ় ভূমিকাক "এগৰাকী অতিথি [যিয়েই নহওক]" বুলি আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা পঢ়ুৱাই কটোৱা দশকসমূহক "সম্পূৰ্ণ আনন্দ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="NYTM 2013" /> == সন্মান == ২০২২ চনত কাৰ্ছনক ৰয়েল ছ'চাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেখক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|title=RSL International Writers|date=3 September 2023 |access-date=2023-12-03}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে' মাহত তেওঁক ২০২৩–২০২৪ সময়ছোৱাৰ বাবে ক্লাছিকেল এছ'চিয়েশ্যনৰ সন্মানীয় সভাপতি হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Council |url=https://classicalassociation.org/governance/council/ |access-date=2023-05-05 |website=The Classical Association |language=en-US |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |archivedate=2023-05-05 |deadurl=yes }}</ref> বিশ্বৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিলৈ অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে প্ৰদান কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভিগডিছ পুৰস্কাৰো তেওঁ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |url=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |access-date=2024-10-02 |website=english.hi.is |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |archivedate=2024-02-23 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ২০২৬ চনৰ নোবেল সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == কাৰ্ছনে নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিষয়ে কম কথা কয় আৰু তেওঁৰ লেখাক আত্মজীৱনীমূলকভাৱে ব্যাখ্যা কৰাটো উৎসাহিত নকৰে।<ref name="Willard 2011">{{cite book |last1=Willard |first1=Thomas |editor1-last=Canfield Reisman |editor1-first=Rosemary M. |title=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets |date=2011 |publisher=Salem Press |location=Pasadena, California |isbn=9781587657559 |pages=225–228 |url=https://www.academia.edu/490379 |access-date=26 August 2020 |chapter=Anne Carson |archive-date=17 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379 |archivedate=17 May 2022 }}</ref> প্ৰকাশিত তথ্যত তেওঁৰ বিষয়ে প্ৰায়ে কেৱল "এন কাৰ্ছনৰ জন্ম কানাডাত আৰু তেওঁ জীৱিকা হিচাপে প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষা পঢ়ুৱায়" বুলি লিখা থাকে।<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Short Talks |date=2015 |publisher=Brick Books Classics |location=London, Ontario |isbn=978-1-77131-342-1}}</ref> তেওঁ স্বীকাৰোক্তিমূলক কবি নহয় যদিও তেওঁৰ কামক ব্যক্তিগত বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Scranton 2014" /> কাৰ্ছনে কৈছে যে তেওঁৰ লেখাত তেওঁ নিজৰ জীৱনক পৃথিৱীৰ আন তথ্যসমূহৰ মাজত কেৱল এটা তথ্যসমষ্টি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="D'Agata 1997">{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |last2=D'Agata |first2=John |author-link2=John D'Agata |title=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |date=Summer 1997 |volume=27 |issue=2 |pages=1–22 |doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free }}</ref> তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহৰ সময়ত তেওঁ জিয়াকোমেল্লি উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই বিবাহ আঠ বছৰ চলি ১৯৮০ চনত শেষ হয়।<ref name="LitEncyc" /> এই বিবাহ আৰু তাৰ পিছৰ ঘটনাসমূহ ''প্লেইনৱাটাৰ''ত সংকলিত "কাইণ্ডছ অৱ ৱাটাৰ" আৰু ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ উৎস হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite news |last1=Merkin |first1=Daphne |author-link1=Daphne Merkin |title=Last Tango |url=https://www.nytimes.com/2001/09/30/books/last-tango.html |access-date=8 October 2020 |work=The New York Times |date=30 September 2001 |quote=It is always difficult, of course, to gauge how much is autobiographical in a writer's material, and Carson is trickier than most in this regard, but 'Husband' strikes me as being the least cloaked about its origins in lived life. |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011120415/https://www.nytimes.com/2001/09/30/books/last-tango.html |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনে নিশ্চিত কৰিছে যে বিবাহ বিচ্ছেদৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম স্বামীয়ে তেওঁৰ টোকাবহীসমূহ লৈ গৈছিল, যদিও পিছত সেইবোৰ ঘূৰাই দিছিল।<ref name="Wachtel 2012">{{cite journal |last1=Carson |first1=Anne |last2=Wachtel |first2=Eleanor |title=An Interview with Anne Carson |journal=Brick: A Literary Journal |date=Summer 2012 |issue=89 |pages=29–47 |url=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |access-date=23 July 2020 |archive-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনৰ পিতৃ ৰবাৰ্ট আলঝেইমাৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ''গ্লাছ, আইৰনি এণ্ড গড''ত সংকলিত "দ্য গ্লাছ এছেই", ''প্লেইনৱাটাৰ''ত সংকলিত "ভেৰী নেৰো" আৰু ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ত সংকলিত "ফাদাৰ্ছ অল্ড ব্লু কাৰ্ডিগান"ত তেওঁৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক অৱনতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। কাৰ্ছনৰ মাতৃ মাৰ্গাৰেট (১৯১৩–১৯৯৭) ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' লিখি থকা সময়ত মৃত্যুবৰণ কৰে। কাৰ্ছনে সংকলনখন "এপেণ্ডিক্স টু অ'ৰ্ডিনাৰী টাইম" নামৰ গদ্য ৰচনাৰে শেষ কৰিছিল। ইয়াত ভাৰ্জিনিয়া উলফৰ ডায়েৰী আৰু পাণ্ডুলিপিৰ কাটি দিয়া বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰি মাতৃৰ বাবে এটা সমাধিলিপি সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="LitEncyc" /> ''ৰেড ডক>''ক তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যুৰ দ্বিতীয়টো শোকগাথা হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="Scranton 2014" /> কাৰ্ছনে তেওঁৰ মাতৃক তেওঁৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ব্যক্তি বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="Wachtel 2012" /><ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Decreation: Poetry, Essays, Opera |url=https://archive.org/details/decreationpoetry0000anne |date=2006 |publisher=Vintage Books |location=New York |isbn=978-1-4000-7890-5 |page=[https://archive.org/details/decreationpoetry0000anne/page/5 5] |chapter=Lines}}</ref> কাৰ্ছনৰ ভাতৃ মাইকেলক ১৯৭৮ চনত ড্ৰাগছ বিক্ৰীৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। জামিনত মুক্তি পাই তেওঁ কানাডাৰপৰা পলাই যায় আৰু কাৰ্ছনে তেওঁক পুনৰ কেতিয়াও দেখা নাপালে।<ref name="Wachtel 2012" /> কাৰ্ছনে তেওঁৰ জীৱনৰপৰা ভাতৃজন হেৰাই যোৱাৰ ঘটনাটো ''প্লেইনৱাটাৰ''ত সংকলিত "ৱাটাৰ মাৰ্জিনছ: এন এছেই অন ছুইমিং বাই মাই ব্ৰাদাৰ" নামৰ ৰচনাত প্ৰকাশ কৰে। এই ৰচনাখন একপ্ৰকাৰৰ স্মৃতিকথা।<ref name="Willard 2011" /> ২০০০ চনত মাইকেলে তেওঁক ফোন কৰি তেওঁ বাস কৰা কোপেনহেগেনত সাক্ষাৎ কৰাৰ কথা ঠিক কৰিছিল। কিন্তু পুনৰ লগ পোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="Sehgal 2011">{{cite news |last1=Carson |first1=Anne |last2=Sehgal |first2=Parul |author-link2=Parul Sehgal |title=Evoking the starry lad her brother was |url=https://www.irishtimes.com/culture/books/evoking-the-starry-lad-her-brother-was-1.577255 |access-date=10 October 2020 |newspaper=The Irish Times |date=19 March 2011 |archive-date=24 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724045901/https://www.irishtimes.com/culture/books/evoking-the-starry-lad-her-brother-was-1.577255 |url-status=live }}</ref> কাৰ্ছনে ২০০০ চনত ভাতৃৰ বাবে সৃষ্টি কৰি ২০১০ চনত প্ৰকাশ কৰা ''নক্স''ক তেওঁৰ আটাইতকৈ স্পষ্টভাৱে ব্যক্তিগত ৰচনা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Scranton 2014" /> কাৰ্ছন শিল্পী ৰবাৰ্ট কাৰিৰ সৈতে বিবাহিত। মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ুৱাই থকা সময়ত এন আৰ্বৰত তেওঁৰ সৈতে কাৰ্ছনৰ পৰিচয় হৈছিল।<ref name="NYTM 2013" /> তেওঁ কাৰিক "মোৰ সহযোগী-স্বামী-মানুহ" বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref name="Cove Park" /> তেওঁলোকৰ যৌথ কামৰ ভিতৰত ''নক্স'' আৰু ''এণ্টিগনিক''ৰ গ্ৰন্থ-নক্সা আৰু মঞ্চ পৰিৱেশন আছে। সৃষ্টিশীল প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত কাৰ্ছনে কাৰিক "দ্য ৰেণ্ডমাইজাৰ" বুলিও কয়।<ref>{{cite web |last1=Carson |first1=Anne |last2=Currie |first2=Robert |last3=Berkobien |first3=Megan |author-mask=1 |title=An interview with Anne Carson and Robert Currie |url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |website=Asymptote |access-date=7 October 2020 |date=October 2013 |archive-date=14 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলত কাৰ্ছন আৰু কাৰিক আইচলেণ্ডৰ নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html | title=Lög um veitingu ríkisborgararéttar | access-date=2022-11-20 | archive-date=2022-11-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221120001721/https://www.althingi.is/altext/stjt/2022.019.html | url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ আগষ্টত ''লণ্ডন ৰিভিউ অৱ বুকছ''ত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত কাৰ্ছনে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁৰ পাৰ্কিনছন ৰোগ ধৰা পৰিছে।<ref>{{Cite news |last=Carson |first=Anne |date=2024-08-15 |title=Gloves on! |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v46/n16/anne-carson/gloves-on |access-date=2024-08-11 |work=London Review of Books |language=en |volume=46 |issue=16 |issn=0260-9592}}</ref> == পুৰস্কাৰ আৰু ফেল'শ্বিপ == === বিজয়ী === *১৯৮৪: ''কোৱাৰ্টাৰলি ৰিভিউ অৱ লিটাৰেচাৰ'' বেটী কলাডে পুৰস্কাৰ — ''কানিকুলা দি আন্না''ৰ বাবে<ref name="Meyer Colladay" /> *১৯৯৬: কবিতাৰ বাবে লানান সাহিত্য বঁটা<ref name="Lannan Award">{{cite web |title=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |url=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |website=Lannan Foundation |access-date=12 September 2020 |archive-date=1 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |url-status=live }}</ref> *১৯৯৬: কিউএছপেল বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰ, ''গ্লাছ, আইৰনি এণ্ড গড''ৰ বাবে<ref name="QSPELL" /> *১৯৯৭: "জাজেট"ৰ বাবে পুশকাৰ্ট পুৰস্কাৰ<ref name="Meyer Pushcart" /> *১৯৯৮: কিউএছপেল বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰ, ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ বাবে<ref name="QSPELL" /> *২০০১: ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰ, কানাডীয় বিজয়ী<ref name="Griffin 2001">{{cite web |title=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |url=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |website=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |access-date=12 September 2020 |archive-date=5 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |url-status=live }}</ref> *২০০১: ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰ<ref name="Eliot 2001">{{cite web |title=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |url=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |publisher=T. S. Eliot Foundation |access-date=12 September 2020 |archive-date=30 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |url-status=live }}</ref> *২০০১: ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে কবিতাৰ লছ এঞ্জেলছ টাইমছ গ্ৰন্থ পুৰস্কাৰ<ref>{{cite news |last1=Guccione |first1=Jean |title=10 Authors Honored With Times Book Prizes |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |access-date=12 September 2020 |agency=Los Angeles Times |date=28 April 2002}}</ref> *২০০১: কিউবেক ৰাইটাৰ্ছ ফেডাৰেচন বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰ, ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে<ref name="QSPELL" /> *২০১০: ''এন অৰেষ্টিয়া''ৰ বাবে অনুবাদত কবিতাৰ পেন পুৰস্কাৰ<ref name="PEN Oresteia">{{cite web |title=2010 PEN Award for Poetry in Translation |url=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |publisher=PEN America |access-date=12 September 2020 |date=16 November 2012 |archive-date=21 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |url-status=live }}</ref> *২০১২: ''এণ্টিগনিক''ৰ বাবে ক্ৰিটিকছ পুৰস্কাৰ<ref name="Criticos 2012">{{cite web |title=The 2012 Prize |url=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |publisher=The London Hellenic Prize |access-date=12 September 2020 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |archivedate=30 December 2020 |deadurl=yes }}</ref> *২০১৪: ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰ, কানাডীয় বিজয়ী<ref name="Griffin 2014">{{cite web |title=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |url=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |website=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |access-date=12 September 2020 |archive-date=21 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |url-status=live }}</ref> *২০১৬: ব্লু মেট্ৰ'পলিছ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য মহাপুৰস্কাৰ, জীৱনজোৰা কৃতিত্বৰ বাবে<ref name="Blue Met 2016">{{cite web |title=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |url=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |website=Azure Scratchings |publisher=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |access-date=12 September 2020 |date=23 March 2016 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |url-status=live }}</ref> *২০১৯: মেনুৱেল আকুনা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কবিতা পুৰস্কাৰ<ref>{{cite news |title=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |url=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |access-date=14 September 2020 |work=Aristegui Noticias |date=23 December 2019 |language=es |archive-date=1 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |url-status=live }}</ref> *২০২০: সাহিত্যৰ বাবে প্ৰিন্সেছ অৱ আষ্টুৰিয়াছ পুৰস্কাৰ<ref name="Asturias">{{cite web |title=Anne Carson: Princess of Asturias Award for Literature 2020 |website=Fundación Princesa de Asturias |url=https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2020-anne-carson.html |access-date=18 June 2020 |archive-date=15 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200915204531/https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2020-anne-carson.html |url-status=live }}</ref> *২০২০: ''নৰ্মা জিন বেকাৰ অৱ ট্ৰয়''ৰ বাবে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ সাহিত্য বঁটা<ref name="ggaward" /> *২০২১: আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যত কৃতিত্বৰ বাবে পেন/নাবোকভ পুৰস্কাৰ<ref name="PEN2021" /> *২০২৫: জীৱনজোৰা কৃতিত্বৰ বাবে পেৰিছ ৰিভিউ হাডাডা পুৰস্কাৰ<ref name="Hadada 2025">{{cite web |title=Anne Carson Will Receive Our 2025 Hadada Award |url=https://www.theparisreview.org/blog/2024/10/09/anne-carson-will-receive-our-2025-hadada-award/ |website=The Paris Review |access-date=20 June 2025 |date=9 October 2024}}</ref> *২০২৫: জবিগনিউ হাৰ্বাৰ্ট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য পুৰস্কাৰ<ref name="Herbert 2025">{{cite web|url=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |title=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |work=Biblioteka Narodowa (National Library) |date=14 June 2025 |access-date=8 July 2026}}</ref> === চূড়ান্ত তালিকাৰ প্ৰাৰ্থী === *১৯৯৩: কিউএছপেল বঁটা — এ. এম. ক্লেইন কবিতা পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''শ্বৰ্ট টকছ''ৰ বাবে<ref name="QSPELL">{{cite web |title=The QWF Literary Awards: The A. M. Klein Prize for Poetry |url=https://qwf.org/prize/the-a-m-klein-prize-for-poetry/ |publisher=Quebec Writer's Federation |access-date=12 September 2020 |archive-date=8 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208130359/https://qwf.org/prize/the-a-m-klein-prize-for-poetry/ |url-status=live }}</ref> *১৯৯৪: জাৰ্নি পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, "ৱাটাৰ মাৰ্জিনছ"ৰ বাবে<ref name="Journey 1994">{{cite book |editor1-last=Glover |editor1-first=Douglas |editor1-link=Douglas Glover (writer) |title=The Journey Prize Anthology 6: Short Fiction from the Best of Canada's New Writers |date=1993 |publisher=McClelland & Stewart |location=Toronto |isbn=978-0771003141}}</ref> *১৯৯৮: ফৰৱাৰ্ড পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''গ্লাছ এণ্ড গড''ৰ বাবে<ref name="Forward 1998">{{cite web |title=Forward Prizes Alumni: Shortlists by Year, 1998 |work=Forward Arts Foundation |url=https://www.forwardartsfoundation.org/forward-prizes-for-poetry/forward-prizes-alumni/ |access-date=12 September 2020 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924082945/https://www.forwardartsfoundation.org/forward-prizes-for-poetry/forward-prizes-alumni/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200924082945/https://www.forwardartsfoundation.org/forward-prizes-for-poetry/forward-prizes-alumni/ |archivedate=24 September 2020 |deadurl=yes }}</ref> *১৯৯৮: নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ বাবে<ref name="NBCCA 1998">{{cite web |title=The National Book Critics Circle Award: 1998 Winners & Finalists |url=https://www.bookcritics.org/past-awards/1998/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=12 September 2020 |archive-date=28 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928085617/https://www.bookcritics.org/past-awards/1998/ |url-status=live }}</ref> *১৯৯৯: টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]''ৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Potts |first1=Robert |title=Best in the Language |url=https://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |access-date=12 September 2020 |agency=The Guardian |date=15 January 2000 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022063724/http://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |url-status=live }}</ref> *২০০০: টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Gibbons |first1=Fiachra |title=Sun shines again on poet Longley |url=https://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |access-date=12 September 2020 |agency=The Guardian |date=23 January 2001 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022063724/http://www.theguardian.com/books/2000/jan/15/poetry.awardsandprizes |url-status=live }}</ref> *২০০০: নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে<ref name="NBCCA 2000">{{cite web |title=The National Book Critics Circle Award: 2000 Winners & Finalists |url=https://www.bookcritics.org/past-awards/2000/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=12 September 2020 |archive-date=25 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625051658/https://www.bookcritics.org/past-awards/2000/ |url-status=live }}</ref> *২০০১: গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ সাহিত্য বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''ৰ বাবে<ref name="ggaward">{{cite web |title=Governor General's Literary Awards: Past Winners and Finalists |url=https://ggbooks.ca/past-winners-and-finalists |website=Governor General's Literary Awards |publisher=Canada Council for the Arts |access-date=12 September 2020 |archive-date=21 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421134720/https://ggbooks.ca/past-winners-and-finalists |url-status=live }}</ref> *২০০২: লেন'ৰ মাৰ্শ্বেল কবিতা পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড''ৰ বাবে<ref>{{cite web |title=Madeline DeFrees Receives 2002 Lenore Marshall Poetry Prize |url=http://www.poets.org/academy/news/pr021019.cfm |publisher=The Academy of American Poets |access-date=14 September 2020 |date=19 October 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021209032808/http://www.poets.org/academy/news/pr021019.cfm |archive-date=2002-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021209032808/http://www.poets.org/academy/news/pr021019.cfm |archivedate=9 December 2002 |deadurl=yes }}</ref> *২০১০: নেশ্যনেল বুক ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''নক্স''ৰ বাবে<ref name="NBCCA 2010">{{cite web |title=The National Book Critics Circle Award: 2010 Winners & Finalists |url=https://www.bookcritics.org/past-awards/2010/ |publisher=National Book Critics Circle |access-date=12 September 2020 |archive-date=21 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921190204/https://www.bookcritics.org/past-awards/2010/ |url-status=live }}</ref> *২০১৩: টি. এছ. এলিয়ট পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে<ref>{{cite news |title=T. S. Eliot poetry prize shortlist announced |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-24657057 |access-date=12 September 2020 |agency=BBC News |date=24 October 2013}}</ref> *২০১৩: কিটচিজ ৰেড টেণ্টেকল পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে<ref>{{cite news |last1=Flood |first1=Alison |title=Thomas Pynchon in line for Kitschies' Red Tentacle award: Famously reclusive author joins Anne Carson, Patrick Ness, Ruth Ozeki and James Smythe on science fiction prize shortlist |url=https://www.theguardian.com/books/2014/jan/23/thomas-pynchon-kitschies-red-tentacle-award |access-date=2 October 2020 |work=The Guardian |date=23 January 2014 |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112021355/http://www.theguardian.com/books/2014/jan/23/thomas-pynchon-kitschies-red-tentacle-award |url-status=live }}</ref> *২০১৪: ফোলিঅ' পুৰস্কাৰৰ চূড়ান্ত তালিকা, ''ৰেড ডক>''ৰ বাবে<ref name=2014Folio>{{cite web |url=http://www.thefolioprize.com/2014/02/the-2014-folio-prize-shortlist-is-announced/ |title=The 2014 Folio Prize Shortlist is Announced |publisher=The Folio Prize |date=10 February 2014 |access-date=13 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302022828/http://www.thefolioprize.com/2014/02/the-2014-folio-prize-shortlist-is-announced/ |archive-date=2 March 2014}}</ref> *২০১৮: নিউ একাডেমি পুৰস্কাৰ ইন লিটাৰেচাৰৰ দীঘল তালিকা<ref name="New Academy Prize" /> *২০২২: গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ সাহিত্য বঁটাৰ কবিতা শাখাৰ চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থী, ''এইচ অৱ এইচ প্লেবুক''ৰ বাবে<ref>{{cite web |title=The Canada Council for the Arts Reveals the Governor General's Literary Awards Finalists |url=https://canadacouncil.ca/press/2022/10/the-canada-council-for-the-arts-reveals-the-governor-generals-literary-awards-finalists |website=Governor General's Literary Awards |publisher=Canada Council for the Arts |access-date=17 October 2022 |archive-date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016233455/https://canadacouncil.ca/press/2022/10/the-canada-council-for-the-arts-reveals-the-governor-generals-literary-awards-finalists |url-status=live }}</ref> {{col-break}} === ফেল'শ্বিপ === *১৯৯৭: ৰকফেলাৰ বেলাজিঅ' চেণ্টাৰ ফেল'শ্বিপ<ref name="Bellagio">{{cite journal |last1=Mullins |first1=Andrew |last2=McDonagh |first2=Patrick |title=A Poet's Life |journal=McGill News: Alumni Quarterly |date=Winter 1997 |url=http://news-archive.mcgill.ca/w97/poet.htm |access-date=20 September 2020 |publisher=McGill University |location=Montreal|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104062705/http://news-archive.mcgill.ca/w97/poet.htm |archive-date=2013-11-04 }}</ref> *১৯৯৮: কবিতাৰ বাবে গুগেনহাইম ফেল'শ্বিপ<ref name="Guggenheim 1998">{{cite web |title=Fellows: Anne Carson |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/anne-carson/ |website=John Simon Guggenheim Memorial Foundation |access-date=12 September 2020 |ref=Guggenheim |archive-date=1 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001111629/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/anne-carson/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191001111629/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/anne-carson/ |archivedate=1 October 2019 |deadurl=yes }}</ref> *২০০০: মেকআৰ্থাৰ ফেল'শ্বিপ<ref name="MacArthur 2000">{{cite web |title=MacArthur Fellows Program: Anne Carson, Poet and Classicist |url=https://www.macfound.org/fellows/634/ |website=MacArthur Foundation |access-date=12 September 2012 |date=1 July 2000 |archive-date=9 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109162135/https://www.macfound.org/fellows/634/ |url-status=live }}</ref> *২০০৭: আন্না-মাৰিয়া কেলেন ফেল'শ্বিপ, বাৰ্লিনৰ আমেৰিকান একাডেমী<ref name="Berlin Fellow">{{cite web |title=Fellows & Distinguished Visitors: Anne Carson (Class of Fall 2007) |url=https://www.americanacademy.de/person/anne-carson/ |publisher=The American Academy in Berlin: Hans Arnhold Center |access-date=12 September 2020 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924041122/https://www.americanacademy.de/person/anne-carson/ |url-status=live }}</ref> *২০১১: ক্ৰিয়েটিভ স্কটলেণ্ড / ক'ভ পাৰ্ক মুৰিয়েল স্পাৰ্ক ফেল'শ্বিপ<ref>{{cite web |title=Creative Scotland / Cove Park Muriel Spark Fellowship: Anne Carson |url=https://covepark.org/residencies/creative-scotlandcove-park-muriel-spark-fellowship/ |publisher=Cove Park |access-date=16 September 2020 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916232735/https://covepark.org/residencies/creative-scotlandcove-park-muriel-spark-fellowship/ |url-status=live }}</ref> *২০১৮: ইংগা মাৰেন অট্টো ফেল'শ্বিপ, ৱাটাৰমিল চেণ্টাৰ<ref>{{cite web |title=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |url=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |website=The Watermill Center |date=22 November 2017 |access-date=12 September 2020 |archive-date=18 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |url-status=live }}</ref> === শৈক্ষিক === *১৯৮৬–১৯৮৭: ৰকফেলাৰ স্কলাৰ-ইন-ৰেছিডেন্স, ৯২তম ষ্ট্ৰীট ৱাই, নিউয়ৰ্ক<ref>{{cite book |editor1-last=Bloom |editor1-first=Harold |editor2-last=Lehman |editor2-first=David |editor1-link=Harold Bloom |editor2-link=David Lehman |title=The Best of the Best American Poetry 1988-1997 |date=1998 |page=307 |publisher=Scribner Poetry |location=New York |isbn=0-684-84779-5 |chapter=Anne Carson |url=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998 |access-date=17 July 2020}}</ref> *২০১২: টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী<ref name="U of T honor">{{cite web |last1=Au-Yeung |first1=Gavin |title=Celebrating Fall Convocation 2012 |url=https://www.utoronto.ca/news/celebrating-fall-convocation-2012 |publisher=University of Toronto |access-date=12 September 2020 |date=12 November 2012 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203193212/https://www.utoronto.ca/news/celebrating-fall-convocation-2012 |url-status=live }}</ref> *২০১৪: ছেইণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী, ডক্টৰ অৱ লেটাৰ্ছ<ref name="U of St A honour">{{cite web |last1=Sweetman |first1=Rebecca |author-link1=Rebecca Sweetman |title=Laureation address: Anne Carson |url=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |publisher=University of St Andrews |access-date=22 September 2020 |date=1 December 2014 |archive-date=17 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |url-status=live }}</ref> === অন্যান্য === *১৯৯৯: আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মানীয় সদস্য<ref>{{cite web |title=Member Directory: Ms. Anne Carson |url=https://www.amacad.org/person/anne-carson |publisher=American Academy of Arts and Sciences |access-date=14 September 2020 |archive-date=11 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811153751/https://www.amacad.org/person/anne-carson |url-status=live }}</ref> *১৯৯৯: মডাৰ্ণ লাইব্ৰেৰী — বিংশ শতিকাৰ ১০০খন শ্ৰেষ্ঠ অকল্পকাহিনী গ্ৰন্থৰ পাঠক তালিকা — ''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট''<ref name="Modern Library" /> *২০০০: নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থৰবছৰীয়া তালিকা — ''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ''<ref>{{cite news |title=Notable Books |url=https://www.nytimes.com/2000/12/03/books/notable-books.html |access-date=2 October 2020 |work=The New York Times |date=3 December 2000 |page=66 |archive-date=17 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117121236/https://www.nytimes.com/2000/12/03/books/notable-books.html |url-status=live }}</ref> *২০০৫: অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ সদস্য<ref name="Canada MC">{{cite web |title=Order of Canada: Anne Carson, C.M. |url=https://archive.gg.ca/honours/search-recherche/honours-desc.asp?lang=e&TypeID=orc&id=10628 |website=Governor General of Canada Archives |access-date=12 September 2020 |date=29 June 2005 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619162917/https://archive.gg.ca/honours/search-recherche/honours-desc.asp?lang=e&TypeID=orc&id=10628 |url-status=live }}</ref> *২০১০: গ্ৰিফিন কবিতা পুৰস্কাৰৰ বিচাৰক<ref name="Griffin 2010">{{cite web |title=Griffin Poetry Prize: 2010 Judges |url=https://www.griffinpoetryprize.com/judges/2010-judges/ |website=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |access-date=12 September 2020 |archive-date=10 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810052202/http://www.griffinpoetryprize.com/judges/2010-judges/ |url-status=live }}</ref> *২০১১: আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড লেটাৰ্ছৰ বিদেশী সন্মানীয় সদস্য<ref>{{cite web |title=Members: Anne Carson |url=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |publisher=American Academy of Arts and Letters |access-date=14 September 2020 |archive-date=18 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |url-status=live }}</ref> == নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থপঞ্জী == {{col-begin}} {{col-break}} === ৰচনা === *''ইৰছ দ্য বিটাৰছুইট'' (১৯৮৬)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Eros the Bittersweet: An Essay |url=https://archive.org/details/erosbittersweete0000cars |date=1986 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=9780608027401}}</ref> *''শ্বৰ্ট টকছ'' (১৯৯২)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Short Talks |url=https://archive.org/details/shorttalks0000cars |date=1992 |publisher=Brick Books |location=London, Ontario |isbn=978-1-77131-342-1}}</ref> *''গ্লাছ, আইৰনি এণ্ড গড'' (১৯৯৫)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Glass, Irony, and God |url=https://archive.org/details/isbn_2900811213027 |date=1995 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=978-0-8112-1302-8}}</ref> *''প্লেইনৱাটাৰ'' (১৯৯৫)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Plainwater: Essays and Poetry |date=1995 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=0-679-43178-0}}</ref> *''[[অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড]]'' (১৯৯৮)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Autobiography of Red: A Novel in Verse |url=https://archive.org/details/autobiographyofr00cars |date=1998 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=0-375-40133-4}}</ref> *''ইকনমি অৱ দ্য আনলষ্ট'' (১৯৯৯)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Economy of the Unlost (Reading Simonides of Keos with Paul Celan) |url=https://archive.org/details/economyofunlostr0000cars |date=1999 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=0-691-03677-2}}</ref> *''মেন ইন দ্য অফ আৱাৰ্ছ'' (২০০০)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Men in the Off Hours |url=https://archive.org/details/meninoffhours00cars |date=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-0-375-40803-8}}</ref> *''দ্য বিউটি অৱ দ্য হাজবেণ্ড'' (২০০১)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos |url=https://archive.org/details/beautyofhusbandf0000cars |date=2001 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=9780375408045}}</ref> *''ডিক্ৰিয়েচন'' (২০০৫)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Decreation: Poetry, Essays, Opera |url=https://archive.org/details/decreationpoetry0000cars |date=2005 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-1-4000-4349-1}}</ref> *''নক্স'' (২০১০)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Nox |date=2010 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=978-0-8112-1870-2}}</ref> *''এণ্টিগনিক'' (২০১২)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Antigonick (Sophokles) |url=https://archive.org/details/antigonicksophok00anne |date=2012 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811219570}}</ref> *''ৰেড ডক>'' (২০১৩)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Red Doc> |url=https://archive.org/details/reddoc0000cars |date=2013 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=9780307960597}}</ref> *''নেই ৰাদাৰ'' (২০১৩)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Nay Rather |date=2013 |publisher=Sylph Editions (with the Center for Writers and Translators at the American University of Paris); The Cahiers Series, Number 21 |location=London |isbn=978-1-90963103-8}}</ref> *''দ্য আলবাৰ্টিন ৱৰ্কআউট'' (২০১৪)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=The Albertine Workout |date=2014 |publisher=New Directions [Poetry Pamphlet #13] |location=New York |isbn=978-0-8112-2317-1}}</ref> *''ফ্ল'ট'' (২০১৬)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Float |date=2016 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-1-101-94684-8}}</ref> *''নৰ্মা জিন বেকাৰ অৱ ট্ৰয়'' (২০১৯)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Norma Jeane Baker of Troy |url=https://archive.org/details/normajeanebakero0000cars |date=2019 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=9781786827616}}</ref> *''দ্য ট্ৰজান ৱিমেন: এ কমিক'' (২০২১)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |last2=Bruno |first2=Rosanna |author-mask=1 |title=Euripides' The Trojan Women: A Comic |date=2021 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811230797}}</ref> *''এইচ অৱ এইচ প্লেবুক'' (২০২১)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=H of H Playbook |url=https://archive.org/details/hofhplaybook0000cars |date=2021 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811231237}}</ref> *''ৰং নৰ্মা'' (২০২৪)<ref>{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Wrong Norma |date=2024 |publisher=New Directions |location=New York |isbn=9780811230346}}</ref> {{col-break}} === অনুবাদ === *''ইলেক্ট্ৰা'' (২০০১)<ref name="Electra">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Sophocles, Electra |url=https://archive.org/details/electra0000soph_l1b1 |date=2001 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford & New York |isbn=0-19-504960-8}}</ref> *''ইফ নট, ৱিণ্টাৰ'' (২০০২)<ref name="Winter">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=If Not, Winter: Fragments of Sappho |date=2002 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=978-0-375-41067-3}}</ref> *''গ্ৰিফ লেছনছ'' (২০০৬)<ref name="Grief">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Grief Lessons: Four Plays by Euripides |url=https://archive.org/details/grieflessonsfour00euri |date=2006 |publisher=The New York Review of Books |location=New York |isbn=1-59017-180-2}}</ref> *''এন অৰেষ্টিয়া'' (২০০৯)<ref name="Oresteia">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=An Oresteia |url=https://archive.org/details/liang.oresteia0000unse_q2m1 |date=2009 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York |isbn=978-0-86547-916-6}}</ref> *''ইফিজেনিয়া এমং দ্য ট'ৰিয়ানছ'' (২০১৪)<ref name="Iphigenia">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Euripides, Iphigenia Among the Taurians |date=2014 |publisher=The University of Chicago Press |location=Chicago & London |isbn=978-0-226-20362-1}}</ref> *''এণ্টিগনী'' (২০১৫)<ref name="Antigone">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |title=Sophokles, Antigone |date=2015 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=978-1-78319-810-8}}</ref> *''বাকখাই'' (২০১৫)<ref name="Bakkhai">{{cite book |last1=Carson |first1=Anne |author-mask=1 |title=Euripides, Bakkhai |url=https://archive.org/details/bakkhai0000cars |date=2015 |publisher=Oberon Books |location=London |isbn=978-1-78319-915-0}}</ref> {{col-end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{sister project links|d=Q2633699|s=no|commons=no|n=no|b=no|v=no|voy=no|mw=no|m=no|species=no|wikt=no|position=right}} * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''49th Shelf'' (2021) {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:অনুবাদক]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] 1jiwfmuw3utc5a987pdx3tpupcyly8z 0 140191 647786 645627 2026-10-26T00:10:04Z InternetArchiveBot 29706 Add 3 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647786 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese |title=সৰ্বোচ্চ দেৱতাৰ পাঁচ ৰূপ |pic=五方上帝.jpg |piccap=আধুনিক শিল্পকলাত ‘‘পাঁচ দেৱতা’’ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে |pic2=Wufang Shangdi – Five Forms of the Supreme Deity color.svg |piccap2="হুৱাইনানজি"ৰপৰা সংযোগবোৰৰ চিত্ৰফলক |s={{linktext|五方上帝}} |p=Wǔfāng Shàngdì |w=Wu Fang Shang Ti |altname=পাঁচ দেৱতা |c2=五帝 |p2=Wǔdì |w2=Wu Ti }} '''ৱুফাং চাংডি''' ({{lang-en|Wufang Shangdi}}) (চীনা: "পাঁচটা অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা"), বা সৰলকৈ '''ৱুডি''' (পাঁচজন দেৱতা) বা '''ৱুশেন''' (পাঁচজন ভগৱান) হৈছে চীনা ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ আৰু সাধাৰণ চীনা লোক ধৰ্ম অনুসৰি স্বৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ ('তিয়ান' বা সমপৰ্যায়ৰ 'চাংডি') পাঁচটা ভিন্ন ৰূপ বা প্ৰকাশ। এই ধৰ্মতত্ত্বৰ ইতিহাস অতি কমেও শাং ৰাজবংশৰ দিনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছে।<ref>^{{{sfnb|Pankenier|2013|pp=112–113}} {{zhp|p='''Wǔdì'''|c=五帝|tr=Five Deities}} or {{zhp|p='''Wǔshén'''|c=五神|tr=Five Gods}}{{sfnb|Medhurst|1847|p=260}}}</ref> '''স্বৰ্গৰ পাঁচখন পৰিৱৰ্তনশীল মুখ''' বুলি বৰ্ণনা কৰা এই দেৱতাসকলে স্বৰ্গৰ সেই মহাজাগতিক ক্ৰিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক 'তান' বা "যজ্ঞবেদী" হিচাপে গঢ় দিয়ে। ই স্বৰ্গৰ সেই শৃংখলাক অনুকৰণ কৰে যিটো তৰাভৰা আকাশ, উত্তৰ মেৰু আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থকা তাৰকামণ্ডলীবোৰত দৃশ্যমান হয়। (এই চীনা ধাৰণাটো ভাৰতীয় 'মণ্ডলী' বা 'মণ্ডলা'ৰ সমতুল্য)। এই পাঁচজন দেৱতাই নিজেই উক্ত তাৰকামণ্ডলীবোৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ত্ৰিশক্তি বা ত্ৰিমাত্ৰিক তত্ত্ব অনুসৰি তেওঁলোকৰ এটা মহাজাগতিক, এটা পাৰ্থিৱ আৰু এটা পাতাল সম্পৰ্কীয় ৰূপ আছে। হান চীনাসকলে নিজকে ৰঙা আৰু হালধীয়া দেৱতাৰ বংশধৰ বুলি পৰিচয় দিয়ে।<ref>{{sfnb|Sun|Kistemaker|1997|pp=120–123}}</ref><ref>{{sfnb|Zhong|2014|p=75}}</ref> তেওঁলোক পাঁচটা ৰং, নিৰন্তৰ সৃষ্টিৰ পাঁচটা পৰ্যায় বা পঞ্চভূত, সৌৰজগতৰ পাঁচটা ধ্ৰুপদী গ্ৰহ, আকাশৰ মেৰুক কেন্দ্ৰ কৰি ঘূৰি থকা পাঁচটা তাৰকামণ্ডলী, চীনৰ পাঁচখন পৱিত্ৰ পৰ্বত আৰু মহাকাশৰ পাঁচটা দিশ (তেওঁলোকৰ পাৰ্থিৱ ৰূপ) আৰু পাঁচজন ড্ৰেগন ভগৱান বা ড্ৰেগন দেৱতাৰ সৈতে জড়িত। এই ড্ৰেগন দেৱতাসকলে তেওঁলোকৰ বাহনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, অৰ্থাৎ তেওঁলোকে শাসন কৰা ভৌতিক শক্তিসমূহক (তেওঁলোকৰ পাতাল সম্পৰ্কীয় ৰূপ) সূচায়। তেওঁলোকক সৰল অৰ্থত স্বৰ্গৰ ঈশ্বৰক উপাসনা কৰাৰ পাঁচটা বিশেষ ৰূপ, বা বিভিন্ন পৰিস্থিতিত স্বৰ্গৰ সেৱা কৰাৰ বাবে উপযোগী পাঁচটা ভিন্ন দৃষ্টিভংগী বা "প্ৰৱেশদ্বাৰ" বুলিও সংজ্ঞা দিয়া হৈছে।<ref>{{sfnb|Zhong|2014|p=81}}{{zhi|p=gǎn|c=感}}&#93; made by the spirits of the Five Deities.}}</ref> ঝেং সুৱানৰ মতে, তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰভাৱে পৃথিৱীত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ জীৱৰ সৃষ্টি কৰে। স্বৰ্গই পাৰ্থিৱ মহিলাসকলক গৰ্ভৱতী কৰাৰ ফলত ৰজাসকলৰ উৎপত্তি হোৱা সম্পৰ্কীয় প্ৰাচীন ধৰ্মতত্ত্বৰ ব্যাখ্যা দি তেওঁ মন্তব্য কৰিছিল: {{Cquote|"প্ৰতিজন ৰজাৰ পূৰ্বপুৰুষেই পাঁচজন দেৱতাৰ আত্মাৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত এক গতি বা সঞ্চালনৰ ফলত জন্ম লাভ কৰিছিল।" }} == নাম আৰু অৰ্থ == এই পাঁচজন দেৱতাক সামূহিকভাৱে জনাজাত আন আন নামবোৰ হ'ল: * ৱুফাং তিয়ানশেন: পাঁচটা অঞ্চলৰ স্বৰ্গীয় দেৱতা; <ref>{{zhp|p=Wǔfāng Tiānshén|c=五方天神|tr=Five Regions' Heavenly Deities}}</ref> * ৱুফাংডি: পাঁচটা অঞ্চলৰ দেৱতা; * ৱুতিয়ানডি: পাঁচজন স্বৰ্গীয় দেৱতা; * ৱুলাওজুন: পাঁচজন প্ৰাচীন প্ৰভু; * ৱুডাওশেন: পাঁচটা পথৰ দেৱতা; * সিয়ানতিয়ান ৱুডি: প্ৰাক্তন স্বৰ্গৰ পাঁচজন দেৱতা; * ৱুচেডি: পাঁচটা ৰঙৰ দেৱতা। কিছুমান গ্ৰন্থত তেওঁলোকক এজন একক দেৱতা হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে, যাক "স্বৰ্গীয় ৰজা মহান দেৱতা" (তিয়ানহুয়াং দাদি) বা "বিশাল স্বৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ দেৱতা" (হাওতিয়ান চাংডি) বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ স্বৰ্গৰ সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰে অন্য নাম। পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ তত্ত্ব অনুসৰি, এই ধাৰণাটো মানৱ শৰীৰৰ স্তৰত হৃদযন্ত্ৰ আৰু 'শেন' বা আত্মাৰ গুণাগুণ প্ৰতিফলিত কৰা আন চাৰিটা আত্মাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। == ইয়াহুংডী—হালধীয়া দেৱতা == [[File:Temple of Huangdi in Xinzheng, Henan.jpg|thumb|চীনৰ হেনান প্ৰান্তৰ জেনঝৌত অৱস্থিত, জুয়ানিয়ানৰ জন্মস্থান হিচাপে খ্যাত জিনঝেঙৰ য়াংডী মন্দিৰ। ]] [[File:Zhongyuemiao.JPG|thumb|হেনানৰ মাউণ্ট ছঙত থকা কেন্দ্ৰীয় শৃংগৰ মন্দিৰ]] === হালধীয়া সম্ৰাট === হুয়াংডী (চীনা: পিনয়িন: হুয়াংডী, অৰ্থাৎ "হালধীয়া সম্ৰাট" বা "হালধীয়া দেৱতা"), যাক হুয়াংশেন (চীনা: "হালধীয়া ঈশ্বৰ") বুলিও কোৱা হয়, চীনৰ পৰম্পৰাত সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ আন এটা নাম। তেওঁ বিশেষকৈ আকাশৰ উত্তৰ মেৰু আৰু সপ্তৰ্ষি মণ্ডল (বা গ্ৰেট চেৰিয়ট, বা উৰ্ছা মেজৰ) আৰু 'ৱু' তান্ত্ৰিক বা ওজাসকলৰ শক্তিৰ সৈতে জড়িত। এগৰাকী মানৱ সংস্কৃতিৰ নায়ক আৰু আদিপুৰুষ হিচাপে তেওঁক জুয়ানিয়ান (চীনা:"ৰথৰ দণ্ড"), জুয়ানিয়ানশ্বী ("ৰথৰ দণ্ডৰ অধিপতি"), বা জুয়ানিয়ান হুয়াংডী ("ৰথৰ দণ্ডৰ হালধীয়া দেৱতা") বুলিও জনা যায়। বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰতীক হিচাপে তেওঁক ঝংইউৱেডাডী ("কেন্দ্ৰীয় শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলি কোৱা হয়। তেওঁ পৃথিৱীৰ সাৰমৰ্ম আৰু হালধীয়া ড্ৰেগনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। প্ৰাচীন সাহিত্যত 'হালধীয়া' ৰঙৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা 'হুয়াং' আখৰটো প্ৰায়ে সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ গুণাগুণ যেনে "মহামহিম", "সৃষ্টিকৰ্তা" আৰু "উজ্জ্বল" বুজাবলৈ 'হুয়াং'ৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref> name=Wells2014>{{cite book|last=Wells|first=Marnix|title=The Pheasant Cap Master and the End of History: Linking Religion to Philosophy in Early China|url=https://archive.org/details/pheasantcapmaste0000hegu|year=2014|publisher=Three Pines Press|isbn=978-1931483261}}</ref> তেওঁ হৈছে এনে এজন দেৱতা যিয়ে ভৌতিক জগতখনক গঢ় দিয়ে। তেওঁ হুয়াক্সিয়া সভ্যতা, বিবাহ আৰু নৈতিকতা, ভাষা আৰু বংশৰ সৃষ্টিকৰ্তা, আৰু সমগ্ৰ চীনা জাতিৰ আদি পূৰ্বপুৰুষ। ৱুফেং চাংডীৰ সৃষ্টিতত্ত্বত তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে শনি গ্ৰহ, কিন্তু তেওঁক সূৰ্য্য দেৱতা হিচাপেও চিনাক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি সিংহ ৰাশিৰ ৰেগুলাছ তৰা আৰু লিন্ক্স তাৰকামণ্ডলীৰ সৈতেও তেওঁ জড়িত, যাৰ ভিতৰত পিছৰটোৱে হালধীয়া ড্ৰেগনৰ শৰীৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book|author1=An Liu|author2=John S. Major|title=The Huainanzi: A Guide to the Theory and Practice of Government in Early Han China|url=https://archive.org/details/huainanziguideto0000unse|year=2010|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0231142045}} p. 117, note 11.</ref> তেওঁ সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰ হালধীয়া ভগৱানৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ, যাৰ বিষয়ে কিছুমান ঐতিহাসিক উৎসত তেওঁক মানৱ ৰূপ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু এই দুয়োৰে মাজত এক আধ্যাত্মিক পাৰ্থক্য দেখুওৱা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, হেটু সম্পৰ্কীয় কিছুমান ধৰ্মগ্ৰন্থৰ সংজ্ঞা অনুসায়ী, হালধীয়া সম্ৰাটজন "সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰ হালধীয়া ঈশ্বৰৰ সাৰমৰ্মৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে", তেওঁ "এগৰাকী ধৰিত্ৰী দেৱীৰ গৰ্ভত" জন্মগ্ৰহণ কৰিছে, আৰু সেইবাবেই তেওঁ "স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱীৰ সংমিশ্ৰণৰ এক মহাজাগতিক সৃষ্টি।" হালধীয়া ঈশ্বৰক হালধীয়া সম্ৰাটৰ "আধ্যাত্মিক পিতৃ আৰু মহাজাগতিক প্ৰতিৰূপ" বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{zhp|p=Xuānyuánshì|c=轩辕氏|tr=Master of the Chariot Shaft}}, or {{zhp|p=Xuānyuán Huángdì|c=轩辕黄帝|tr=Yellow Deity of the Chariot Shaft}}, and as a cosmological symbol as {{zhp|p=Zhōngyuèdàdì|c=中岳大帝|tr=Great Deity of the Central Peak}}</ref> এজন মানৱ হিচাপে, হালধীয়া সম্ৰাট, এগৰাকী কুমাৰী মাতৃৰ সন্তান আছিল বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ মাতৃ ফুবাও যেতিয়া গাঁৱৰ বাটেৰে খোজকাঢ়ি গৈ আছিল, তেতিয়া তেওঁ সপ্তৰ্ষি মণ্ডল বা আকাশৰ উত্তৰ মেৰুক বেষ্টন কৰি থকা এটা পোহৰ (য়ুৱানকু, "আদিম প্ৰাণবায়ু") বা বিজুলী প্ৰত্যক্ষ কৰে আৰু তাৰদ্বাৰাই তেওঁ গৰ্ভৱতী হয়। চৌ (দীৰ্ঘায়ু) পৰ্বত বা জুয়ানিয়ান পৰ্বতত চব্বিছ মাহ গৰ্ভধাৰণৰ পিছত তেওঁ পুত্ৰ সন্তানটি জন্ম দিয়ে, যাৰ নামেৰে পিছলৈ তেওঁৰ নাম ৰখা হয়। মানৱীয় দিশৰপৰা তেওঁ ভালুকৰ বংশধৰ 'ইউক্সিয়ং' ৰ বংশধৰ আছিল—যিটো সপ্তৰ্ষি মণ্ডলৰেই আন এটা প্ৰসংগ। পণ্ডিত জন চি ডিডিয়াৰে হালধীয়া সম্ৰাটৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ সৈতে অন্যান্য সংস্কৃতিৰ থকা সাদৃশ্যসমূহ অধ্যয়ন কৰি এই পৌৰাণিক কাহিনীৰ এক প্ৰাচীন উৎস চাইবেৰিয়া বা উত্তৰ এছিয়াত আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।<ref>{{zhi|c=黄龙|p=Huánglóng}}){{sfnb|Fowler|2005|pp=200–201}}</ref> প্ৰাচীন আখ্যানবোৰত, হালধীয়া সম্ৰাটক পোহৰৰ দেৱতা হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে (আৰু 'শুওৱেন জিয়েজী' গ্ৰন্থত তেওঁৰ নামটো 'গুয়াং' অৰ্থাৎ পোহৰৰপৰা অহা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে) আৰু তেওঁ মেঘৰ গৰ্জন তথা "বজ্ৰ দেৱতা" ৰ সৈতে এক আৰু অভিন্ন।<ref>{{sfnb|Pregadio|2013|pp=504–505}}</ref> === চাংডী—নীলা দেৱতা === [[File:柏山东岳庙山门.JPG|thumb|চীনৰ শ্বানক্সি প্ৰান্তৰ লিনফেনৰ পু কাউণ্টিত অৱস্থিত বৈশ্বানৰ পূব শৃংগৰ মন্দিৰ। ]] চাংডী (চীনা:"সেউজীয়া দেৱতা" বা "সেউজীয়া সম্ৰাট") বা চাংশেন (চীনা:"সেউজীয়া ঈশ্বৰ"), যাক কুইংডী ("নীলা দেৱতা" বা "নীলা সম্ৰাট") বা কুইংশেন ("নীলা ঈশ্বৰ") বুলিও জনা যায়, হৈছে সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ। বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিতত্ত্ব অনুসায়ী তেওঁক ডংডী ("পূবৰ দেৱতা") বা ডংইউৱেডাডী ("পূব শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলি কোৱা হয়। তেওঁ কাঠৰ সাৰমৰ্ম আৰু বসন্ত ঋতুৰ সৈতে জড়িত, যাৰ বাবে তেওঁক উৰ্বৰতাৰ দেৱতা হিচাপে উপাসনা কৰা হয়। নীলা ড্ৰেগন হৈছে তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ আৰু তাৰকামণ্ডলী। মানৱ ৰূপত তেওঁ আছিল টাইহাউ (ফু জি)। তেওঁৰ স্ত্ৰী হ'ল উৰ্বৰতাৰ দেৱী বিক্সিয়া। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে বৃহস্পতি গ্ৰহ।<ref>{{sfnb|Sun|Kistemaker|1997|p=121}}</ref><ref>{{zhp|p=Qīngshén|c=青神|tr=Blue God}}</ref> === হেইডী—কলা দেৱতা === [[File:Yibin Zhenwushan Gujianzhuqun2014.04.27 15-50-59.jpg|thumb|চীনৰ চিচুৱান প্ৰান্তৰ ইবিনত অৱস্থিত ডাৰ্ক এনচেষ্টৰ (প্ৰাচীন পূৰ্বপুৰুষ) ৰ মন্দিৰ। ]] হেইডী ("কলা দেৱতা" বা "কলা সম্ৰাট") বা হেইশেন ("কলা ঈশ্বৰ"), যাক সৃষ্টিতত্ত্ব অনুসায়ী বেইডী ("উত্তৰৰ দেৱতা") বা বেইইউৱেডাডী ("উত্তৰ শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলিও জনা যায়, হৈছে সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ। তেওঁক ঝুয়ানক্সু বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান তেওঁক প্ৰায়ে জুয়ানৱু ("কলা যোদ্ধা") বা ঝেনৱু বুলি উপাসনা কৰা হয়। তেওঁ পানীৰ সাৰমৰ্ম আৰু শীত ঋতুৰ সৈতে জড়িত। তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ হৈছে কলা ড্ৰেগন (ৰহস্যমজ় ড্ৰেগন) আৰু তেওঁৰ তাৰকামণ্ডলীৰ প্ৰাণী হৈছে কছোপ-সৰ্প। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে বুধ গ্ৰহ।<ref>{{zhp|p=Hēidì|c=黑帝|tr=Black Deity" or "Black Emperor}} or {{zhp|p=Hēishén|c=黑神|tr=Black God}}, also known as the cosmological {{zhp|p=Běidì|c=北帝|tr=North Deity}} or {{zhp|p=Běiyuèdàdì|c=北岳大帝|tr=Great Deity of the Northern Peak}}, and identified as {{zhp|p=[[Zhuanxu|Zhuānxū]]|c=颛顼}}, today frequently worshipped as {{zhp|p=[[Xuanwu (god)|Xuánwǔ]]|c=玄武|tr=Dark Warrior}} or {{zhp|p=Zhēnwǔ|c=|真武}}</ref><ref>{{sfnb|Fowler|2005|pp=200–201}} His astral body is [[Mercury (planet)|Mercury]].{{sfnb|Sun|Kistemaker|1997|p=121}}</ref> === চিডী—ৰঙা দেৱতা === [[File:炎帝故里.jpg|thumb|হুবেই প্ৰান্তৰ চুইঝৌত অৱস্থিত য়ানডীৰ জন্মস্থান হিচাপে খ্যাত য়ানডী মন্দিৰ। ]] চিডী ("ৰঙা দেৱতা" বা "ৰঙা সম্ৰাট") বা চিশেন ("ৰঙা ঈশ্বৰ"), যাক নন্দী ("দক্ষিণৰ দেৱতা") বা নানইউৱেডাডী ("দক্ষিণ শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলিও জনা যায়, মানৱ ৰূপত তেওঁ আছিল শেননং ("কৃষক দেৱতা" বা "হাল বোৱা দেৱতা")। তেওঁ য়ান সম্ৰাট বা য়ানডী ("অগ্নি দেৱতা") ৰ সৈতেও একেই, যিটো পদবী ধৰ্মীয় ইতিহাসত বিভিন্ন দেৱতা আৰু দেৱ-ৰজাসকলে লাভ কৰিছিল। শেননং তিনিগৰাকী পৃষ্ঠপোষকৰ ভিতৰত অন্যতম, বিশেষকৈ মানৱতাৰ পৃষ্ঠপোষক আৰু তেওঁ এই তিনি পৃষ্ঠপোষক আৰু হুয়াংডীৰ সংযোগবিন্দু। তেওঁ দক্ষিণৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ দেৱতা চিয়ু ৰ সৈতেও চিত্ৰকল্প আৰু আখ্যান উভয় দিশতে জড়িত। কিয়নো শেননং য়ানডী আৰু চিয়ু দুয়োজনে হালধীয়া সম্ৰাটৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল। অৱশ্যে চিয়ুক পৰম্পৰাগতভাৱে অধিক হিংস্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁৰ যুঁজ দিয়া ম'হৰ দৰে শিং আছিল, আনহাতে শেননং য়ানডী অধিক শান্তিপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁৰ হাল বোৱা ম'হৰ দৰে শিং আছিল। তেওঁ হৈছে জুইৰ সাৰমৰ্মৰ সৈতে জড়িত সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ; তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ হ'ল ৰঙা ড্ৰেগন (চীনা: 朱龙, পিনয়িন: Zhūlóng) আৰু তেওঁৰ তাৰকামণ্ডলীৰ প্ৰাণী হৈছে ফিনিক্স। তেওঁ কৃষি, পশুপালন, ঔষধি উদ্ভিদ আৰু বজাৰৰ দেৱতা। ব্যাপক ধাৰণাত তেওঁ বিজ্ঞান আৰু শিল্পৰ দেৱতা, লগতে চিকিৎসক আৰু ফাৰ্মাচীষ্টসকলৰ পৃষ্ঠপোষক। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে মঙল গ্ৰহ।<ref>{{zhp|p=Chìdì|c=赤帝|tr=Red Deity" or "Red Emperor}} or {{zhp|p=Chìshén|c=赤神|tr=Red God}}, also known as the {{zhp|p=Nándì|c=南帝|tr=South Deity}} or {{zhp|p=Nányuèdàdì|c=南岳大帝|tr=Great Deity of the Southern Peak}}, as a human was {{zhp|p=[[Shennong|Shénnóng]]|c=神农|tr=Farmer God" or "Plowing God}}</ref> === বাইডী—বগা দেৱতা === [[File:曲阳北岳庙.jpg|thumb|উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাওডিং প্ৰান্তৰ কুয়াং কাউণ্টিত অৱস্থিত পশ্চিম শৃংগৰ মন্দিৰ। ]] বাইডী ("বগা সম্ৰাট" বা "বগা দেৱতা") বা বাইছেন ("বগা ঈশ্বৰ"), যাক জিডী ("পশ্চিমৰ দেৱতা") বা জিউইউৱেডাডী ("পশ্চিম শৃংগৰ মহান দেৱতা") বুলিও জনা যায়, মানৱ ৰূপত তেওঁ আছিল শ্বাওহাও। তেওঁ ধাতুৰ সাৰমৰ্ম আৰু শৰৎ ঋতুৰ সৈতে জড়িত সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰৰ এক ৰূপ। তেওঁৰ প্ৰাণীকুলৰ ৰূপ হৈছে বগা ড্ৰেগন আৰু তেওঁৰ তাৰকামণ্ডলীৰ প্ৰাণী হৈছে বাঘ। তেওঁৰ মহাজাগতিক শৰীৰটো হৈছে শুক্ৰ গ্ৰহ।<ref>{{zhp|p=Báidì|c=白帝|tr=White Emperor" or "White Deity}} or {{zhp|p=Báishén|c=白神|tr=White God}}, also known as the {{zhp|p=Xīdì|c=西帝|tr=West Deity}} or {{zhp|p=Xīyuèdàdì|c=西岳大帝|tr=Great Deity of the Western Peak}}, as a human was {{zhp|p=[[Shaohao|Shǎohào]]|c=少昊}}</ref> == সম্পৰ্কিত বিষয়ৰ তালিকা == * [[Three Sovereigns and Five Emperors]] * [[Chinese astrology]] ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{cite book|last=Bonnefoy|first=Yves|title=Asian Mythologies|url=https://archive.org/details/asianmythologies0000unse|publisher=University of Chicago Press|year=1993|isbn=0226064565}} * {{cite book|last=Chamberlain|first=Jonathan|year=2009|title=Chinese Gods : An Introduction to Chinese Folk Religion|publisher=Blacksmith Books|location=Hong Kong|isbn=9789881774217}} * {{cite journal|last=Didier|first=John C.|title=In and Outside the Square: The Sky and the Power of Belief in Ancient China and the World, c. 4500 BC – AD 200|journal=[[Sino-Platonic Papers]]|issue=192|publisher=Victor H. Mair|date=2009}} ''[http://sino-platonic.org/complete/spp192_vol1.pdf Volume I: The Ancient Eurasian World and the Celestial Pivot]'', ''[http://sino-platonic.org/complete/spp192_vol2.pdf Volume II: Representations and Identities of High Powers in Neolithic and Bronze China]'', ''[http://sino-platonic.org/complete/spp192_vol3.pdf Volume III: Terrestrial and Celestial Transformations in Zhou and Early-Imperial China]''. * {{citation|author-last=Espesset|author-first=Grégoire|article=Latter Han Mass Religious Movements and the Early Daoist Church|editor-last1=Lagerwey|editor-first1=John|editor-last2=Kalinowski|editor-first2=Marc|title=Early Chinese Religion: Part One: Shang Through Han (1250 BC-220 AD)|pages=1117–1158|isbn=978-9004168350|year=2008|publisher=Brill|location=Leiden}}. [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00670873/document Consulted HAL-SHS version], pages 1–56. * {{cite book|last=Fowler|first=Jeanine D.|year=2005|title=An Introduction to the Philosophy and Religion of Taoism: Pathways to Immortality|publisher=Sussex Academic Press|url=https://books.google.com/books?id=9wi-ZDdmaqEC|isbn=1845190866}} * {{cite book|last1=Lagerwey|first1=John|last2=Kalinowski|first2=Marc|year=2008|title=Early Chinese Religion: Part One: Shang Through Han (1250 BC-220 AD)|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=Idhyr1hqS0kC|isbn=978-9004168350}} * {{cite book|last=Medhurst|first=Walter H.|year=1847|title=A Dissertation on the Theology of the Chinese, with a View to the Elucidation of the Most Appropriate Term for Expressing the Deity, in the Chinese Language|publisher=Mission Press|url=https://archive.org/details/pli.kerala.rare.13521}} Original preserved at The British Library. Digitalised in 2014. * {{cite book|last1=Little|first1=Stephen|last2=Eichman|first2=Shawn|year=2000|title=Taoism and the Arts of China|publisher=University of California Press|url=https://archive.org/details/bub_gb_5ame4Rl1RXMC|isbn=0520227859}} * {{cite book|last1=Pankenier|first1=David W.|year=2013|title=Astrology and Cosmology in Early China|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=wUuyAAAAQBAJ|isbn=978-1107006720}} * {{cite book|last=Pregadio|first=Fabrizio|year=2013|title=The Encyclopedia of Taoism|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=R3Sp6TfzhpIC|isbn=978-1135796341}} Two volumes: 1) A-L; 2) L-Z. * {{cite book|last1=Sun|first1=Xiaochun|last2=Kistemaker|first2=Jacob|year=1997|title=The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=87lvBoFi8A0C|isbn=9004107371}} * {{cite thesis|last=Zhong|first=Xinzi|title=A Reconstruction of Zhū Xī's Religious Philosophy Inspired by Leibniz: The Natural Theology of Heaven|series=Open Access Theses and Dissertations|number=112|publisher=Hong Kong Baptist University Institutional Repository|year=2014|url=https://repository.hkbu.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1111&context=etd_oa|format=PDF|archive-date=2019-06-09|access-date=2018-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609155724/https://repository.hkbu.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1111&context=etd_oa|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180228161848/https://repository.hkbu.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1111&context=etd_oa|archivedate=2018-02-28|deadurl=yes}} * {{cite journal|last=Zhou|first=Jixu|title=Old Chinese "*tees" and Proto-Indo-European "*deus": Similarity in Religious Ideas and a Common Source in Linguistics|journal=[[Sino-Platonic Papers]]|issue=167|publisher=Victor H. Mair|date=2005|url=http://www.sino-platonic.org/complete/spp167_old_chinese_proto_indo_european.pdf}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱতা]] le7wai9k4snyiskw6pr0ndnaujvxb70 0 140192 647748 643439 2026-10-25T22:36:17Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647748 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = অটোবায়'গ্ৰাফী অৱ ৰেড | title_orig = | translator = | image = [[চিত্ৰ:Autobiography_of_Red.jpg|centre|250px]]<!-- prefer 1st edition --> | caption = | author = [[এন কাৰ্ছন]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[কানাডা]] | language = [[ইংৰাজী ভাষা]]|English]] | series = | genre = [[Romance novel|ৰোমাঞ্চ]] | publisher = [[আলেফ্ৰেড এ. ক্নপ্‌ফ্‌]] | pub_date = ৩১ মাৰ্চ ১৯৯৮ | media_type = ছপা ([[হাৰ্ডকভাৰ]]) | pages = ১৪৯ পৃষ্ঠা | awards = * [[Quebec Writers' Federation Awards]] (1998) *aPremio A.M. Klein (1998) | isbn = 0-375-40133-4 | dewey = 811/.54 21 | congress = PS3553.A7667 A94 1998 | oclc = 37975550 | preceded_by = | followed_by = [[Red Doc|Red Doc>]] }} {{Reflist|20em}}অটোবায় 'গ্ৰাফী অৱ ৰেড হৈছে ১৯৯৮ চনত প্ৰকাশিত [[এন কাৰ্ছন|এনকাৰ্ছন]] এখন পদ্যমূলক উপন্যাস।<ref name="kirkus">{{Cite web|date=April 15, 1998|title=Autobiography of Red by Anne Carson|url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/anne-carson/autobiography-of-red/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170922045325/https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/anne-carson/autobiography-of-red/|archivedate=September 22, 2017|work=[[Kirkus Reviews]]|language=en}}</ref> এই গ্ৰন্থখনে প্ৰাচীন গ্ৰীক কবি ষ্টেচিকোৰাছৰ খণ্ডিত কবিতা ''গেৰ'নেইছৰ'' কাহিনীভাগৰ পুনৰ কল্পনা কৰিছে, য'ত হেৰাকলিছৰ জীৱনৰ সেই খণ্ডটোৰ কথা কোৱা হৈছে য'ত তেওঁ নিজৰ গৰু চুৰি কৰিবলৈ গেৰিয়ান নামেৰে জনাজাত ৰঙা, ডেউকাযুক্ত দানৱটোক হত্যা কৰে। উপন্যাসখনত কাৰ্ছনে গেৰিয়ানক বৰ্তমান সময়ত বাস কৰা ডেউকা থকা সমকামী কিশোৰ হিচাপে কল্পনা কৰিছে যি হেৰাকলিছ নামৰ এজন বিদ্ৰোহী যুৱকৰ প্ৰেমত পৰে। <ref name="fried">{{Cite web|last=Fried|first=Daisy|date=April 19, 2013|title=Other Labyrinths. 'Red Doc,' by Anne Carson|url=https://www.nytimes.com/2013/04/21/books/review/red-doc-by-anne-carson.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130422092626/https://www.nytimes.com/2013/04/21/books/review/red-doc-by-anne-carson.html|archivedate=April 22, 2013|work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> <ref name="crown">{{Cite web|last=Crown|first=Sarah|date=April 16, 2013|title=Red Doc> by Anne Carson – review|url=https://www.theguardian.com/books/2013/aug/16/red-doc-anne-carson-review|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130827041930/https://www.theguardian.com/books/2013/aug/16/red-doc-anne-carson-review|archivedate=August 27, 2013|work=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=McGinty|first=Patrick|year=2013|title=Living the past end of the myth: Anne Carson's Red Doc>|url=http://www.propellermag.com/March2013/McGintyCarsonMarch13.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131126220636/http://www.propellermag.com/March2013/McGintyCarsonMarch13.html|archivedate=November 26, 2013|work=Propeller Magazine|language=en}}</ref> এই উপন্যাসখনক কাৰ্ছনৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৰচনা আৰু খ্যাতি অৰ্জন কৰা উপন্যাস হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="fried" /><ref name="pw">{{Cite web|date=March 18, 2013|title=Fiction Book Review: Red Doc> by Anne Carson|url=https://www.publishersweekly.com/9780307960580|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220114002825/https://www.publishersweekly.com/9780307960580|archivedate=January 14, 2022|work=[[Publishers Weekly]]|language=en}}</ref> সমসাময়িক ইংৰাজী ভাষা সাহিত্যত ইয়াক সমকামী চৰিত্ৰৰ আটাইতকৈ জটিল চিত্ৰায়ণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="tacita">{{Cite web|last=Dean|first=Tacita|date=December 16, 2021|title=Anne Carson Punches a Hole Through Greek Myth|url=https://www.interviewmagazine.com/culture/anne-carson-punches-a-hole-through-greek-myth|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211216161825/https://www.interviewmagazine.com/culture/anne-carson-punches-a-hole-through-greek-myth|archivedate=December 16, 2021|work=[[Interview (magazine)|Interview]]|language=en}}</ref> ২০১৩ চনত, কাৰ্ছনে ''ৰেড ডক'' শীৰ্ষকেৰে এইগ্ৰন্থখনৰ দ্বিতীয় ভাগ প্ৰকাশ কৰিছিল য 'ত তেওঁ একেধৰণৰ কাব্যিক শৈলী ব্যৱহাৰ কৰি গেৰিয়ন আৰু হেৰাকলিছৰ কাহিনী অব্যাহত ৰাখিছে।<ref>{{Cite web|last=Baldwin|first=Rosecrans|date=March 6, 2013|title=Monsters, Myths And Poetic License In Anne Carson's 'Red Doc'|url=https://www.npr.org/2013/03/12/173612336/monsters-myths-and-poetic-license-in-anne-carsons-red-doc|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220108182848/https://www.npr.org/2013/03/12/173612336/monsters-myths-and-poetic-license-in-anne-carsons-red-doc|archivedate=January 8, 2022|work=[[NPR]]|language=en}}</ref> == সাৰাংশ == গেৰিয়ন হৈছে এটা এটা ৰঙা, পাখি থকা দানৱ ল'ৰা, যি তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সৈতে আটলাণ্টিক দ্বীপত বাস কৰে। কম বয়সতে ডাঙৰ ককায়েকে তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত গেৰিয়নে এখন আত্মজীৱনী লিখিবলৈ আৰম্ভণি কৰে। যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ১৪ বছৰ হয়, তেতিয়া হেৰাকলিছ নামৰ দুবছৰ ডাঙৰ এজন ল'ৰাক লগ পায়, যাৰ সৈতে তেওঁ গভীৰ প্ৰেমত পৰে। হেৰাকলিছ আৰু গেৰিয়নে এক ৰোমাণ্টিক সম্পৰ্ক আৰম্ভ কৰে আৰু পিছত দ্বীপটোৰ সিপাৰে হেৰাকলিছৰ নিজৰ গৃহ চহৰ হেডেছলৈ যায়।<ref name="macklin">{{Cite web|last=Macklin|first=Elizabeth|date=August 12, 2014|title=Review: Autobiography of Red|url=https://bostonreview.net/articles/elizabeth-macklin-review-autobiography-red/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220115194218/https://bostonreview.net/articles/elizabeth-macklin-review-autobiography-red/|archivedate=January 15, 2022|work=[[Boston Review]]|language=en}}</ref> তাত তেওঁলোকে হেৰাকলিছৰ আইতাকৰ সৈতে থাকে, যিয়ে তেওঁলোকক ১৯২৩ চনত বিস্ফোৰণ হোৱা আগ্নেয়গিৰিৰ এখন ফটো দেখুৱাই যিয়ে চহৰখন ধ্বংস কৰিছিল। কিছু দিনৰ পিছত হেৰাকলিছে গেৰিয়নৰ সৈতে সম্পৰ্ক শেষ কৰি তেওঁক ঘৰলৈ ঘূৰাই পঠিয়াই তেওঁক বিধ্বস্তু কৰি দিয়ে।{{Sfn|Hall|2009}} ২২ বছৰ বয়সত উপনীত হোৱাৰ পিছত, গেৰিয়নে [[ব্যুনেচ আইৰিচ|বুয়েনোছ আইৰেছ]]লৈ যায়, য'ত তেওঁ এখন দৰ্শন সম্পৰ্কীয় সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু এটা টেংগো বাৰলৈ যায়।{{Sfn|Mindell|2015}} পাছদিনা কাকতালীয়ভাৱে তেওঁ হেৰাকলিছৰ লগ পায়, যি নিজৰ নতুন প্ৰেমিক আনকাচৰ সৈতে [[এমিলি ডিকিনচন|এমিলি ডিকিনছন]] বিষয়ে এখন [[তথ্যচিত্ৰ]] বাবে আগ্নেয়গিৰিৰ শব্দ ৰেকৰ্ড কৰিবলৈ বুয়েনোছ আইৰেছলৈ আহিছিল।{{Sfn|Hall|2009}}গেৰিয়নে হেৰাকলিছৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ পুৰণি অনুভূতি পুনৰ জাগ্ৰত হোৱা অনুভৱ কৰে আৰু আনকাচৰ প্ৰতি ঈৰ্ষান্বিত হয়। কেইদিনমানৰ পিছত, তিনিওজনে লগ পায়। আৰু হেৰাকলিছে এটা কেৰৌজেলৰপৰা এটা কাঠৰ বাঘ চুৰি কৰাৰ পাছত, তেওঁলোকে একেলগে আনকাচৰ গৃহ দেশ পেৰুলৈ ভ্ৰমণ কৰিবলৈ সন্মত হয়।<ref name="carson">{{Cite book|last=Carson|first1=Anne|title=Autobiography of Red: a novel in verse|url=https://archive.org/details/autobiographyofr00cars|date=1999|publisher=Vintage Contemporaries|isbn=978-0-345-80701-4|edition=1st Vintage Contemporaries ed., Aug. 1999|oclc=829300682}}</ref> বিমান ভ্ৰমণৰ সময়ত, গেৰিয়নে হেৰাকলিছৰ কান্ধত মূৰ ৰাখে, যিয়ে আনকাচে শুই থকাৰ সময়ত বিচক্ষণতাৰে তেওঁক হস্তমৈথুন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।{{Sfn|Chien|2015}} লিমাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে ৰাতিটো আনকাচৰ মাকৰ সৈতে কটায়, যি মূলতঃ হুৱাৰাজ আছিল। আনকাছে গেৰিয়নৰ পাখি দুখন আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref name="carson" /> তাৰ পিছত তেওঁ "ইয়াজকোল ইয়াজকামাক" ৰ কিংবদন্তিটো কয়, যিসকল লোকক হুৱাৰাজৰ উত্তৰে জুকু নামৰ এখন চহৰৰ আগ্নেয়গিৰিত পেলাই দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ দুৰ্বলতা আৰু মৃত্যুৰ পাছত ৰঙা ছাল আৰু পাখিৰ সৈতে ওলাই আহিছিল। পাছদিনা তেওঁলোকে হুৱাৰাজলৈ যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। যাত্ৰাৰ সময়ত এদিন-ৰাতি গেৰিয়ন আৰু হেৰাকলিছে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে, কিন্তু হেৰাকলিছক গেৰিয়নে কৈশোৰত ভাল পোৱা সেই একেজন নহয় ল'ৰা বুলি উপলব্ধি কৰি কান্দি উঠে। পাছদিনা ৰাতিপুৱা, আনকেচে গেৰিয়নক এতিয়াও হেৰাকলিছক ভাল পায় নেকি বুলি সুধিলে, য "ত তেওঁ উত্তৰ দিছিল যে তেওঁ অতীতৰ হেৰাকলিছক ভাল পাইছিল। আনকাছে তেওঁক উৰি থকা চাবলৈ কোৱাৰ পিছত, গেৰিয়নে ৰাতিপুৱা তেওঁৰ ৰেকৰ্ডাৰ লৈ যায় আৰু ইয়াৰ শব্দ ৰেকৰ্ড কৰাৰ সময়ত জুকু আগ্নেয়গিৰিলৈ উৰি যায়।{{Sfn|Chien|2015}} উপন্যাসখনৰ অন্তিম অধ্যায়ত গেৰিয়ন, হেৰাকলিছ আৰু আনকেছে জুকুৰ ৰাস্তাত খোজ কাঢ়ি আগ্নেয়গিৰিটোৰ জুই চাইছে।<ref name="carson" /> এই গ্ৰন্থখনত কাৰ্ছনে ''গেৰিয় নেইছ-ৰ'' খণ্ডসমূহৰ অতি শিথিল অনুবাদো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে, য'ত বহুতো অনাক্ৰনিজম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু লেখকৰ স্বাধীনতা লোৱা হৈছে। লগতে ষ্টেচিচোৰাছ আৰু গেৰিয়ন পৌৰাণিক কাহিনী দুয়োটাৰে কিছু আলোচনা কৰা আছে, য'ত গেৰট্ৰুড ষ্টেইনৰ প্ৰসংগ" ষ্টেচিচো "ৰছ" ৰ সৈতে এক কাল্পনিক সাক্ষাৎকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। [[File:Heracles_Geryon_Louvre_F55.jpg|right|thumb|হেৰাকলেছে গেৰিয়নৰ সৈতে যুঁজি আছে। এটিক এম্ফোৰা, অনুমাণিক 540 খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] * [[File:Geryon_Conveying_Dante_and_Virgil_Down_Towards_Malebolge,_Object_33_(Butlin_812.31_recto).jpg|right|thumb|ডিভাইন কমেডিত [[ডাণ্টে এলিগিয়েৰি|দান্তে]] বৰ্ণনাৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি উইলিয়াম ব্লেক ড্ৰয়িং অৱ গেৰিয়ন (1844)। ]] অটোবায় 'গ্ৰাফী অৱ ৰেড হৈছে গেৰিয়নৰ শৈশৱ আৰু যৌৱনৰ অন্বেষণ কৰা এখন আগন্তুক উপন্যাস, যাক পাখি থকা ৰঙা দানৱ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু তেওঁৰ দানৱ বৈশিষ্ট্যৰ বাবে আনসকলে প্ৰত্যাখ্যান কৰাৰ পাছত তেওঁৰ আৱেগ।{{Sfn|Carmel|2013|p=5}}কাৰ্ছনৰ গেৰিয়নৰ মানৱীকৰণ শেহতীয়া শতিকাৰ সাহিত্যত "দানৱ" ক বীৰত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্বৰ বাধা হিচাপে ইয়াৰ পৰম্পৰাগত ভূমিকাৰ বাহিৰেও পুনৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ বিচৰা এক প্ৰৱণতাৰ সৈতে খাপ খায়। গেৰিয়নৰ ঘটনাটো উল্লেখযোগ্য কাৰণ ষ্টেচিচোৰাছে নিজেই ইতিমধ্যে ''গেৰিয় 'নেইছ'' তেওঁৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা ঘটনাবোৰ বৰ্ণনা কৰি তেওঁৰ আকৃতিটো মানৱীকৰণ কৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। গেৰিয়নৰ দ্বন্দ্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধিত্বৰ বাবেই দান্তে আলিঘিৰীৰ দৰে ব্যক্তিত্বই তেওঁক "প্ৰতাৰণাৰ ব্যক্তিত্ব" হিচাপে দেখুৱাইছিল, যাৰ শৰীৰত মানুহ আৰু জন্তুৰ অংগ মিহলি হৈছিল।{{Sfn|Ng|2010|p=1-3}} উপন্যাসখনত, কাৰ্ছনে ষ্টেচিচাৰছতকৈ অধিক আগুৱাই যায় আৰু হেৰাকলিছ আৰু গেৰিয়নৰ নায়ক আৰু বিৰোধী ভূমিকাসমূহক সম্পূৰ্ণৰূপে বিপৰীত কৰি হেৰাকলিকছ আৰ্ আৰু জেৰিয়নক তেওঁৰ দানৱ পৰিচয় থকা সত্ত্বেও হিংসাৰ বলি হিচাপে দেখুৱায়।{{Sfn|Ng|2010}} নায়কজনৰ প্ৰথম প্ৰকাশ পোৱা বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত এটাত কোৱা হৈছেঃ "গেৰিয়ন এজন দানৱ আছিল, তেওঁৰ বিষয়ে সকলো ৰঙা আছিল।" ৰেডৰ গুৰুত্ব গেৰিয়নৰ দানৱতাৰ বাবে ইয়াৰ ৰূপক ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, যিটো প্ৰত্যাখ্যানৰ মূল বৈশিষ্ট্য। ৰঙাৰ সঠিক অৰ্থ কেইবাজনো পণ্ডিতে অন্বেষণ কৰিছে। গেৰিয়নত ই কি প্ৰতীক কৰে তাৰ ব্যাখ্যাত অন্তৰ্ভুক্ত আছেঃ তেওঁৰ অভ্যন্তৰীণতা, তেওঁৰ সৃষ্টিশীলতা আৰু অভ্যন্তৰীণ শক্তি।{{Sfn|Georgis|2014}}<ref name="padel2">{{Cite web|last=Padel|first=Ruth|date=May 3, 1998|title=Seeing Red|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/05/03/reviews/980503.03padel2t.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190303015156/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/05/03/reviews/980503.03padel2t.html|archivedate=March 3, 2019|work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref><ref name="padel">{{Cite web|last=Padel|first=Ruth|date=May 3, 1998|title=Seeing Red|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/05/03/reviews/980503.03padel2t.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190303015156/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/05/03/reviews/980503.03padel2t.html|archivedate=March 3, 2019|work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> অধ্যাপক ডিনা জৰ্জিছৰ মতে, গেৰিয়নৰ ডানাৰদ্বাৰা সকলো বস্তুৰ শাৰীৰিক চিহ্ন প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যাৰ ফলত তেওঁ দুৰ্বল আৰু আনৰপৰা পৃথক অনুভৱ কৰে, বিশেষকৈ তেওঁৰ সমকামিতা।{{Sfn|Georgis|2014}}<ref name="kirkus" /> আনৰপৰা নিজৰ ডানা লুকুৱাই ৰখাৰ তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাত এইটো প্ৰতিফলিত হয়, তেওঁলোকৰ উপস্থিতিয়ে ঘৃণা আৰু প্ৰত্যাখ্যানৰ সৃষ্টি কৰিব বুলি ভয় কৰিছিল।{{Sfn|Mindell|2015}} এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ "ল যে, গোটেই কিতাপখনত গেৰিয়নৰ ডানা আৰু ৰঙা ৰঙৰ কথা আন কোনো চৰিত্ৰই উল্লেখ নকৰা সত্ত্বেও, তেওঁলোকৰ উপস্থিতি আক্ষৰিক আৰু ৰূপক নহয়। যদিও উল্লেখৰ অভাৱ গেৰিয়নে জেকেটৰ তলত নিজৰ ডানা লুকুৱাবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি, এইটো অদ্ভুত যে হেৰাকলিছেও যৌন সম্পৰ্কৰ সময়ত তেওঁলোকৰ উপস্থিতি স্পষ্ট হোৱা মুহূৰ্তত সেইবোৰৰ উল্লেখ নকৰে। অৱশ্যে, হেৰাকলিছৰ নতুন প্ৰেমিক আনকেছে দেখা পোৱাৰ পিছত এই ডানাটোৱে যথেষ্ট বাস্তৱিক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, উপন্যাসখনৰ শেষৰফালে গেৰিয়নে এবাৰ উৰিবলৈ নিজৰ ডানা ব্যৱহাৰ কৰে।{{Sfn|Wahl|1999}} === জীয়াই থকাৰ মাধ্যম হিচাপে শিল্প === জেৰিয়নে শৈশৱত হোৱা অপব্যৱহাৰ আৰু হেৰাকলিছৰ সৈতে বিচ্ছেদৰ ফলত হোৱা বেদনাৰ কথা বিবেচনা কৰি উপন্যাসখনক কলাৰ জৰিয়তে আঘাতৰপৰা জীয়াই থকাৰ কাহিনী হিচাপেও ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।{{Sfn|Mindell|2015}}কম বয়সৰপৰাই গেৰিয়নে এনে এক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে য "ত অসম শক্তি সম্পৰ্ক যৌন ইচ্ছাৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকে। এইটো হেৰাকলিছৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কত ঘটে কিন্তু তেওঁৰ ডাঙৰ ভায়েকৰ সৈতে বহু আগতে, যি কামটোৰ আৰম্ভণিৰেপৰাই তেওঁক দুৰ্ব্যৱহাৰ কৰে আৰু কথোপকথনত প্ৰভাৱশালী ভূমিকা পালন কৰে। ইয়াৰ পিছত গেৰিয়নে তেওঁৰ ভায়েকৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হয়, মাৰ্বল বিনিময়ত "যৌন অৰ্থনীতি" ৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি। যেতিয়া তেওঁৰ ভায়েকে তেওঁৰ প্ৰিয় অস্ত্ৰৰ বিষয়ে সুধিলে তেতিয়া শক্তিৰ অৱস্থানৰ পাৰ্থক্যৰ উদাহৰণ পোৱা যায়, য "ত গেৰিয়নে এটা খাচৰ উত্তৰ দিয়ে। এই প্ৰতিক্ৰিয়াক তেওঁৰ ভাতৃয়ে উপহাস কৰে, কিয়নো তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী স্থিতিৰপৰা প্ৰতিটো অস্ত্ৰই এক সক্ৰিয় ভূমিকা পালন কৰিব লাগিব আৰু তেওঁ কল্পনা কৰিব নোৱাৰিলে যে গেৰিয়নৰ বাবে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰটো নিজকে সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে আছিল।{{Sfn|Miller|2011}} == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist|20em}} [[শ্ৰেণী:নোবেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সমকামিতা]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:পদ্য]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰীক কিংবদন্তি]] [[শ্ৰেণী:উপন্যাস]] [[শ্ৰেণী:ৰোমাঞ্চ]] 7o922llqux43pdxdcu0j2j0t0solipe 0 140206 647698 646353 2026-10-25T20:26:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647698 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | c = 立水 | p = Lìshuǐ | l = স্থিৰ পানী | pic = MET TP466C.jpg|MET TP466C|100px | piccap = লিছুই (তিৰ্যক আৰু সমান্তৰাল ঢৌৱা বহুৰঙী ৰেখা), কিং বংশ | pic2 = Robe, dragon (AM 4121-4).jpg|Robe, dragon (AM 4121-4)|150px | piccap2 =লিছুই (তিৰ্যক আৰু সমান্তৰাল পোন বহুৰঙী ৰেখা), কিং বংশ | lang1 = English | lang1_content = Lishui waves/ Lishui stripes/ Lishui border }} '''লিছুই''' ({{Lang-en|Lishui}}) বা '''ছুইজিয়াও''' (অৰ্থাৎ 'পানীৰ ভৰি') হৈছে সমান্তৰাল, তিৰ্যক (সৰল বা ঢৌৱা) আৰু বহুৰঙী সাগৰীয় ঢৌ বা ৰেখাৰ আৰ্হিৰ গোট।<ref name=":0">{{Cite web |title=Manchu Man's Semiformal Court Robe {{!}} Denver Art Museum |url=https://www.denverartmuseum.org/en/object/1958.13 |access-date=2022-05-21 |website=www.denverartmuseum.org}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal |last=Heroldová |first=Helena |date=2016 |title=The Dragon Robe as the Professional Dress of the Qing Dynasty Scholar-Official (The Náprstek Museum Collection) |url=https://publikace.nm.cz/periodicke-publikace/aotnpm/37-2/dragon-robe-as-a-professional-dress-of-the-qing-dynasty-scholar-official-the-naprstek-museum-collection |journal=Annals of the Náprstek Museum |volume=37 |issue=2 |pages=49–72 |doi=10.1515/anpm-2017-0012 |issn=2533-5685|doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Bonds |first=Alexandra B. |title=Beijing opera costumes : the visual communication of character and culture |date=2008 |publisher=University of Hawaiʻi Press |isbn=978-1-4356-6584-2 |location=Honolulu |oclc=256864936}}</ref>{{Rp|page=100}} ইয়াৰ উৎপত্তি [[চীন]]ত হৈছিল, য'ত ইয়াক ১৮ শতিকাৰ মাজভাগৰ আগতে কিং বংশৰ দৰবাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":2">{{Cite journal |last=Cammann |first=Schuyler |date=1979 |title=Costume in China, 1644 to 1912 |url=https://www.jstor.org/stable/3795325 |journal=Philadelphia Museum of Art Bulletin |volume=75 |issue=326 |pages=3–19 |doi=10.2307/3795325 |jstor=3795325 |issn=0031-7314|url-access=subscription }}</ref> লিছুই ই গভীৰ সাগৰক ইয়াৰ উত্থান আৰু পতনশীল ঢৌৰ সৈতে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে;<ref name=":0" /><ref name=":2" /> সেয়েহে ইয়াক সাধাৰণতে ''স্থিৰ পানী'' বা ''ৱ'ছুই'' (যাক 'পিংছুই' বুলিও কোৱা হয়)ৰ আৰ্হিৰে আবৃত কৰা হয়, যিটো অনুভূমিকভাৱে স্থাপন কৰা সমকেন্দ্ৰিক অৰ্ধবৃত্তৰ সৈতে মিল থাকে। <ref name=":1" />{{Rp|page=|pages=100, 117}} লিছুইক কাপোৰ সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল,<ref name=":3">{{Cite book |last=Garrett |first=Valery M. |title=Chinese dress : from the Qing Dynasty to the Present |date=2007 |publisher=Tuttle Pub |isbn=978-0-8048-3663-0 |location=Tokyo |oclc=154701513}}</ref> হেম আৰু কফকে ধৰি কিছুমান [[কিঙ বংশ]]ৰ দৰবাৰৰ কাপোৰ আছিল। <ref name=":3" /><ref name=":2" /> ইয়াক বিয়াৰ সাজ সজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref name=":2" /><ref name=":3" /> ইয়াক চীনা অপেৰাৰ সাজ-পোছাক বিশেষকৈ সাজ-পোছাকৰ তলৰ অংশ সজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":1" />{{Rp|page=329}} কিং বংশৰ প্ৰভাৱৰ বাবে ইয়াক [[ভিয়েটনাম]]ৰ [[নুয়ন বংশ]]ৰ কিছুমান দৰবাৰী সাজ-পোছাকতো গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। <ref name=":4">{{Cite web |last=Ngày |first=Dăng |date=2020-03-11 |title=Khi tinh hoa phẩm phục nơi vương triều xưa cũ chuyển mình với thời đại |url=https://style-republik.com/khi-tinh-hoa-pham-phuc-noi-vuong-trieu-xua-cu-chuyen-minh-voi-thoi-dai/ |access-date=2022-05-21 |website=Style-Republik.com {{!}} Thời Trang, sáng tạo và kinh doanh |language=vi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220601054928/https://style-republik.com/khi-tinh-hoa-pham-phuc-noi-vuong-trieu-xua-cu-chuyen-minh-voi-thoi-dai/ |archivedate=2022-06-01 |deadurl=yes}}</ref> ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য আৰু প্ৰতীকবাদ== [[File:Douze emblemes des rites memoires historiques V3c23 205.PNG| left|185x185px|thumb| বাৰটা অলংকাৰৰ ভিতৰত অন্যতম পবিত্ৰ পৰ্বত।]] প্ৰাচীন চীনত কাপোৰৰ ওপৰত এম্ব্ৰয়ডাৰী কেৱল কাপোৰ সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰাই নহয়, ইয়াৰ প্ৰতীকী অৰ্থও আছিল।<ref name=":7" /> ড্ৰেগন ৰব (ৰজাৰ সাজ-পোছাক)ত ব্যৱহাৰ কৰিলে লিছুইক অশান্ত ঢৌ আৰু কাপোৰৰ মাজত শিলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব পাৰি। <ref name=":7" /><ref name=":9">{{Cite journal |last=Heroldová |first=Helena |date=2017-06-01 |title=Imperial Dragon in the Roaring Twenties: Qing Dynasty Dress Re-Made |url=https://publikace.nm.cz/periodicke-publikace/aotnpm/38-1/imperial-dragon-in-the-roaring-twenties-qing-dynasty-dress-re-made |journal=Annals of the Náprstek Museum |volume=38 |issue=1 |pages=29–40 |doi=10.1515/anpm-2017-0019 |issn=2533-5685|doi-access=free |url-access=subscription }}</ref> লিছুই ই গভীৰ পানীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে; শিলটোৱে "পবিত্ৰ পৰ্বত" ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড<ref name=":7" /> বা পৃথিৱীৰ প্ৰতীক।<ref name=":9"/> অশান্ত ঢৌ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এটা উপাদান আছিল।<ref name=":7" />ঢৌৰ আৰ্হি (সাধাৰণতে অৰ্ধবৃত্তাকাৰ, যেনে 'woshui' আৰ্হি) প্ৰায়ে জোৱাৰ-ভাটা প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; এই শব্দটো সাম্ৰাজ্যিক দৰবাৰত " দৰ্শক "ৰ বাবে ব্যৱহৃত শব্দটোৰ সৈতে মিল আছে (এই শব্দটোৰ সমস্বৰ) আৰু ই একেটা শব্দৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite book |last=Eberhard |first=Wolfram |title=A dictionary of Chinese symbols : hidden symbols in Chinese life and thought |date=1986 |publisher=Routledge & Kegan Paul |others=Edward Kimber |isbn=978-0-203-03877-2 |location=London |oclc=826514710}}</ref>{{Rp|page=389}} গতিকে এই ডিজাইনসমূহে একেলগে পিন্ধিলে ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল যে পিন্ধাজন হৈছে "প্ৰতীকী বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰ" আৰু পানী, পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গৰ শাসক।<ref name=":7" /> লিছুই পাঁচটা ৰঙত পোৱা গৈছিল।<ref name=":3" /> কেতিয়াবা ঢৌৰ আৰ্হিৰ ভিতৰত অন্যান্য ধৰ্মীয় (তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ প্ৰতীক) আৰু শুভ চীনা প্ৰতীক, যেনে ডাৱৰ আদিও যোগ কৰা হৈছিল।<ref name=":9"/><ref name=":7" /> ==ইতিহাস== মিং বংশত সম্ৰাটৰ অজগৰৰ পোছাকত "সমুদ্ৰৰ ঢৌৱে শিলৰ ওপৰত খুন্দা মৰা" আৰ্হিটো ১৬ শতিকাৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাতে সাম্ৰাজ্যবাদী অজগৰসকলৰ বাবে এক মহাজাগতিক প্ৰতিচ্ছবি সৃষ্টি হয়।<ref name=":8">{{Cite book |last=Vollmer |first=John E. |title=Dressed to rule : 18th century court attire in the Mactaggart Art Collection |date=2007 |publisher=University of Alberta Press |others=Mactaggart Art Collection |isbn=978-1-55195-705-0 |location=Edmonton |oclc=680510577}}</ref>{{Rp|page=33}} মিং বংশৰ সম্ভ্ৰান্ত, বিষয়া আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে পিন্ধা অন্যান্য ধৰণৰ দৰবাৰৰ পোছাক (যেনে "বফু," অৰ্থাৎ, মেণ্ডেৰিন বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পোছাক) কাপোৰৰ সজ্জা হিচাপেও সমকেন্দ্ৰিক অৰ্ধবৃত্ত (ৱোছুই) আকাৰত সাগৰৰ ঢৌৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Cammann |first=Schuyler |date=1962 |title=Embroidery Techniques in Old China |url=https://www.jstor.org/stable/20067040 |journal=Archives of the Chinese Art Society of America |volume=16 |pages=16–40 |jstor=20067040 |issn=1945-2926}}</ref> [[File:Dragon roundels with waves breaking on rocks Ming dynasty.jpg|left|thumb|শিলৰ ওপৰত ঢৌৱে খুন্দা মৰা ড্ৰেগন ৰাউণ্ডেল (গোল ডিজাইন) মিং বংশৰ ড্ৰেগন ৰবৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।]] [[File:清早期 彩絨龍袍料-Velvet Textile for a Dragon Robe MET ASA142.jpg|thumb|135x135px|শিলৰ ওপৰত ঢৌৱে খুন্দা মৰা ড্ৰেগন ৰব ৱোছুই কিন্তু "লিছুই"ৰ অভাৱ; এই ড্ৰেগন ৰবটোৱে মিং বংশৰ ডিজাইন শৈলী অনুসৰণ কৰে, কিং বংশৰ আৰম্ভণি, ১৭ শতিকাৰ।]] মানচুসকলে মিং বংশ জয় কৰি কিং বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পিছত মানচু শাসকসকলে মিং বংশৰ অজগৰ পোছাকসমূহ উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰে।<ref name=":8" />{{Rp|page=33}} তেওঁলোকে এই পোছাকসমূহ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিৱৰ্তন কৰি নিজৰ মাঞ্চু শৈলীৰ বৈশিষ্ট্য যোগ কৰে, ঠিক যেনেকৈ মানচুসকলে (আৰু তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষ, জুৰ্চেনসকলে) তেওঁলোকৰ মিং বংশই তেওঁলোকক দিয়া অজগৰ পোছাকসমূহ সংশোধন কৰিছিল।<ref name=":3" /><ref>{{Cite book |last=Rawski |first=Evelyn Sakakida |title=The last emperors : a social history of Qing imperial institutions |date=1998 |publisher=University of California Press |isbn=0-520-21289-4 |location=Berkeley |oclc=37801358}}</ref>{{Rp|page=42}}<ref name=":10">{{Cite journal |last=Cammann |first=Schuyler |date=1949 |title=Origins of the Court and Official Robes of the Ch'ing Dynasty |url=https://www.jstor.org/stable/3248384 |journal=Artibus Asiae |volume=12 |issue=3 |pages=189–201 |doi=10.2307/3248384 |jstor=3248384 |issn=0004-3648|url-access=subscription }}</ref> কিং বংশৰ কিছুমান প্ৰাৰম্ভিক ডিজাইনত জিফু (ড্ৰেগন/পাইথন ৰব) ৰবটোৰ তলৰ ফালে ৱছুইৰ আৰ্হি দেখুৱাইছিল যদিও লিছুইৰ উপস্থিতি নাছিল; এই ৰূপৰ ড্ৰেগন ৰব অৱশেষত ১৮ শতিকাৰ মাজভাগত নোহোৱা হৈ যায়, সম্ভৱতঃ কাৰণ ই ফেশ্বনৰ বাহিৰত পৰিল।<ref name=":10" /> [[File:Dragon robes sea-waves decoration 17th century.jpg|thumb|146x146px| লিছুই, তাৰ পিছত ৱোছুই, তাৰ পিছত অশান্ত ঢৌ; ড্ৰেগন ৰব (জিফু)ৰ হাতৰ আঁচলত পোৱা গৈছিল, ১৭ শতিকা]] <gallery mode="packed"> File:MET 210899.jpg| লিছুই, ইয়ংঝেং যুগ (১৭২৩–৩৫) File:MET 141252.jpg| লিছুই, ১৮ শতিকা File:MET 206897.jpg| লিছুই, ১৮ শতিকা File:MET 64 39 F sf.jpg| লিছুই, ১৮ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধ File:Robe, dragon (AM 4121-1).jpg| লিছুই, ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে File:Robe, dragon, man's (AM 16409-4).jpg| লিছুই, প্ৰায় ১৯০০ চন।. </gallery> ==ব্যৱহাৰ== ===দৰবাৰৰ কাপোৰ আৰু বিয়াৰ কাপোৰ=== কিং বংশৰ সাম্ৰাজ্যবাদী কাপোৰৰ তলৰ অংশ যেনে ড্ৰেগন ৰব, <ref name=":2" /><ref name=":5">{{Cite web |title=20. Manchu Robe |url=https://www.slatermuseum.org/exhibitions/permanent-exhibitions/vanderpoel-gallery-of-asian-art/details/~board/online-galleries/post/20-manchu-robe |access-date=2022-05-21 |website=www.slatermuseum.org |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220601054930/https://www.slatermuseum.org/exhibitions/permanent-exhibitions/vanderpoel-gallery-of-asian-art/details/~board/online-galleries/post/20-manchu-robe |archivedate=2022-06-01 |deadurl=yes}}</ref> পাইথন ৰব, ছাৰকোট (যেনে গুয়ানফু/জিফু গুয়া/লংগুয়া), জিফুপাও (যেনে মাঞ্চু বিয়াৰ সাজ), চাওগুয়া, <ref name=":6">{{Cite journal |last=Vollmer |first=John E. |date=2000 |title=Clothed to Rule the Universe |url=https://www.jstor.org/stable/4104402 |journal=Art Institute of Chicago Museum Studies |volume=26 |issue=2 |pages=13–105 |doi=10.2307/4104402 |jstor=4104402 |issn=0069-3235|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |date=2000 |title=Catalogue |url=https://www.jstor.org/stable/4104403 |journal=Art Institute of Chicago Museum Studies |volume=26 |issue=2 |pages=52–106 |doi=10.2307/4104403 |jstor=4104403 |issn=0069-3235|url-access=subscription }}</ref><ref name=":3" /> আৰু মেণ্ডেৰিন চৌহদ <ref name=":3" /> সজাবলৈ ‘লিছুই’ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সহায়ত কিং বংশৰ হান চীনা মহিলাৰ বিয়াৰ সাজ-পোছাক <ref name=":6" />আৰু ছিয়াপেই সজাব পৰা যায়। <ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> File:Drachenrobe-Qianlong.JPG|ড্ৰেগন ৰব (জিফু) file:Court vest with dragons and clouds, China, embroidery by Imperial Silk Manufactory, Suzhou, tailoring by Imperial Workshop, Beijing, Yongzheng period, 1723-1735 AD, silk - Peabody Essex Museum - DSC07898.jpg|চাওগুয়া File:Woman's Surcoat (China), late 19th century (CH 18445967).jpg|মহিলাৰ ছাৰকোট (জিফু গুয়া), ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে File:Qing Dynasty Mandarin square.jpg|কিং বংশৰ মেণ্ডেৰিন স্কোৱাৰ (চিভিল অফিচিয়েল) File:China, Qing Dynasty (1644-1911), Qianlong reign - Insignia Square - 1948.71 - Cleveland Museum of Art.jpg|কিং বংশৰ মেণ্ডেৰিন চৌহদ (সামৰিক বিষয়া) File:MET DP226459.jpg|জিফুপাও, ১৯ শতিকা File:MET 45 86 2 F.jpeg|সোণালী লিছুইৰে সজাই তোলা হান চীনা মহিলাৰ বিয়াৰ ইউয়ানলিংশ্বান File:China, Qing Dynasty, late 19th century - Woman's Bridal Dress, Tabard - 2005.135.3 - Cleveland Museum of Art.jpg|জিয়াপেই, কিং বংশ </gallery> চীন গণৰাজ্যৰ প্ৰথম বছৰবোৰত ১৯১৪ চনত ইউয়ান শ্বিকাইয়ে নতুন বংশৰ আৰম্ভণিৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ সময়ত স্বৰ্গ মন্দিৰত বলিদান অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা বিষয়াসকলৰ বাবে জাৰি কৰা চৰকাৰী কাপোৰৰ নিয়মতো লিছুইৰ নাম আছিল।<ref name=":3" /> ===চীনা অপেৰা=== চীনা অপেৰাৰ সাজ-পোছাকৰ তলৰ অংশ (যেনে মাং, নুমাং, লং জিয়ানি, আৰু লং মাগুয়া) সজাবলৈ ‘লিছুই’ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":1" />{{Rp|page=329}} <gallery mode="packed"> File:LongPao.jpg </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীন]] [[শ্ৰেণী:চীনৰ লোকশিল্প]] [[শ্ৰেণী:চীনা পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক]] h8qaacebpo1np81ag63s254sz1289zm 647703 647698 2026-10-25T21:00:57Z InternetArchiveBot 29706 Add 4 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647703 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | c = 立水 | p = Lìshuǐ | l = স্থিৰ পানী | pic = MET TP466C.jpg|MET TP466C|100px | piccap = লিছুই (তিৰ্যক আৰু সমান্তৰাল ঢৌৱা বহুৰঙী ৰেখা), কিং বংশ | pic2 = Robe, dragon (AM 4121-4).jpg|Robe, dragon (AM 4121-4)|150px | piccap2 =লিছুই (তিৰ্যক আৰু সমান্তৰাল পোন বহুৰঙী ৰেখা), কিং বংশ | lang1 = English | lang1_content = Lishui waves/ Lishui stripes/ Lishui border }} '''লিছুই''' ({{Lang-en|Lishui}}) বা '''ছুইজিয়াও''' (অৰ্থাৎ 'পানীৰ ভৰি') হৈছে সমান্তৰাল, তিৰ্যক (সৰল বা ঢৌৱা) আৰু বহুৰঙী সাগৰীয় ঢৌ বা ৰেখাৰ আৰ্হিৰ গোট।<ref name=":0">{{Cite web |title=Manchu Man's Semiformal Court Robe {{!}} Denver Art Museum |url=https://www.denverartmuseum.org/en/object/1958.13 |access-date=2022-05-21 |website=www.denverartmuseum.org}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal |last=Heroldová |first=Helena |date=2016 |title=The Dragon Robe as the Professional Dress of the Qing Dynasty Scholar-Official (The Náprstek Museum Collection) |url=https://publikace.nm.cz/periodicke-publikace/aotnpm/37-2/dragon-robe-as-a-professional-dress-of-the-qing-dynasty-scholar-official-the-naprstek-museum-collection |journal=Annals of the Náprstek Museum |volume=37 |issue=2 |pages=49–72 |doi=10.1515/anpm-2017-0012 |issn=2533-5685|doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Bonds |first=Alexandra B. |title=Beijing opera costumes : the visual communication of character and culture |url=https://archive.org/details/beijingoperacost0000bond_y3h1 |date=2008 |publisher=University of Hawaiʻi Press |isbn=978-1-4356-6584-2 |location=Honolulu |oclc=256864936}}</ref>{{Rp|page=100}} ইয়াৰ উৎপত্তি [[চীন]]ত হৈছিল, য'ত ইয়াক ১৮ শতিকাৰ মাজভাগৰ আগতে কিং বংশৰ দৰবাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":2">{{Cite journal |last=Cammann |first=Schuyler |date=1979 |title=Costume in China, 1644 to 1912 |url=https://www.jstor.org/stable/3795325 |journal=Philadelphia Museum of Art Bulletin |volume=75 |issue=326 |pages=3–19 |doi=10.2307/3795325 |jstor=3795325 |issn=0031-7314|url-access=subscription }}</ref> লিছুই ই গভীৰ সাগৰক ইয়াৰ উত্থান আৰু পতনশীল ঢৌৰ সৈতে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে;<ref name=":0" /><ref name=":2" /> সেয়েহে ইয়াক সাধাৰণতে ''স্থিৰ পানী'' বা ''ৱ'ছুই'' (যাক 'পিংছুই' বুলিও কোৱা হয়)ৰ আৰ্হিৰে আবৃত কৰা হয়, যিটো অনুভূমিকভাৱে স্থাপন কৰা সমকেন্দ্ৰিক অৰ্ধবৃত্তৰ সৈতে মিল থাকে। <ref name=":1" />{{Rp|page=|pages=100, 117}} লিছুইক কাপোৰ সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল,<ref name=":3">{{Cite book |last=Garrett |first=Valery M. |title=Chinese dress : from the Qing Dynasty to the Present |url=https://archive.org/details/chinesedressfrom0000garr |date=2007 |publisher=Tuttle Pub |isbn=978-0-8048-3663-0 |location=Tokyo |oclc=154701513}}</ref> হেম আৰু কফকে ধৰি কিছুমান [[কিঙ বংশ]]ৰ দৰবাৰৰ কাপোৰ আছিল। <ref name=":3" /><ref name=":2" /> ইয়াক বিয়াৰ সাজ সজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref name=":2" /><ref name=":3" /> ইয়াক চীনা অপেৰাৰ সাজ-পোছাক বিশেষকৈ সাজ-পোছাকৰ তলৰ অংশ সজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":1" />{{Rp|page=329}} কিং বংশৰ প্ৰভাৱৰ বাবে ইয়াক [[ভিয়েটনাম]]ৰ [[নুয়ন বংশ]]ৰ কিছুমান দৰবাৰী সাজ-পোছাকতো গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। <ref name=":4">{{Cite web |last=Ngày |first=Dăng |date=2020-03-11 |title=Khi tinh hoa phẩm phục nơi vương triều xưa cũ chuyển mình với thời đại |url=https://style-republik.com/khi-tinh-hoa-pham-phuc-noi-vuong-trieu-xua-cu-chuyen-minh-voi-thoi-dai/ |access-date=2022-05-21 |website=Style-Republik.com {{!}} Thời Trang, sáng tạo và kinh doanh |language=vi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220601054928/https://style-republik.com/khi-tinh-hoa-pham-phuc-noi-vuong-trieu-xua-cu-chuyen-minh-voi-thoi-dai/ |archivedate=2022-06-01 |deadurl=yes}}</ref> ==সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য আৰু প্ৰতীকবাদ== [[File:Douze emblemes des rites memoires historiques V3c23 205.PNG| left|185x185px|thumb| বাৰটা অলংকাৰৰ ভিতৰত অন্যতম পবিত্ৰ পৰ্বত।]] প্ৰাচীন চীনত কাপোৰৰ ওপৰত এম্ব্ৰয়ডাৰী কেৱল কাপোৰ সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰাই নহয়, ইয়াৰ প্ৰতীকী অৰ্থও আছিল।<ref name=":7" /> ড্ৰেগন ৰব (ৰজাৰ সাজ-পোছাক)ত ব্যৱহাৰ কৰিলে লিছুইক অশান্ত ঢৌ আৰু কাপোৰৰ মাজত শিলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব পাৰি। <ref name=":7" /><ref name=":9">{{Cite journal |last=Heroldová |first=Helena |date=2017-06-01 |title=Imperial Dragon in the Roaring Twenties: Qing Dynasty Dress Re-Made |url=https://publikace.nm.cz/periodicke-publikace/aotnpm/38-1/imperial-dragon-in-the-roaring-twenties-qing-dynasty-dress-re-made |journal=Annals of the Náprstek Museum |volume=38 |issue=1 |pages=29–40 |doi=10.1515/anpm-2017-0019 |issn=2533-5685|doi-access=free |url-access=subscription }}</ref> লিছুই ই গভীৰ পানীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে; শিলটোৱে "পবিত্ৰ পৰ্বত" ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড<ref name=":7" /> বা পৃথিৱীৰ প্ৰতীক।<ref name=":9"/> অশান্ত ঢৌ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত এটা উপাদান আছিল।<ref name=":7" />ঢৌৰ আৰ্হি (সাধাৰণতে অৰ্ধবৃত্তাকাৰ, যেনে 'woshui' আৰ্হি) প্ৰায়ে জোৱাৰ-ভাটা প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; এই শব্দটো সাম্ৰাজ্যিক দৰবাৰত " দৰ্শক "ৰ বাবে ব্যৱহৃত শব্দটোৰ সৈতে মিল আছে (এই শব্দটোৰ সমস্বৰ) আৰু ই একেটা শব্দৰ প্ৰতীক।<ref>{{Cite book |last=Eberhard |first=Wolfram |title=A dictionary of Chinese symbols : hidden symbols in Chinese life and thought |url=https://archive.org/details/dictionaryofchin00wolf |date=1986 |publisher=Routledge & Kegan Paul |others=Edward Kimber |isbn=978-0-203-03877-2 |location=London |oclc=826514710}}</ref>{{Rp|page=389}} গতিকে এই ডিজাইনসমূহে একেলগে পিন্ধিলে ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল যে পিন্ধাজন হৈছে "প্ৰতীকী বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰ" আৰু পানী, পৃথিৱী আৰু স্বৰ্গৰ শাসক।<ref name=":7" /> লিছুই পাঁচটা ৰঙত পোৱা গৈছিল।<ref name=":3" /> কেতিয়াবা ঢৌৰ আৰ্হিৰ ভিতৰত অন্যান্য ধৰ্মীয় (তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ প্ৰতীক) আৰু শুভ চীনা প্ৰতীক, যেনে ডাৱৰ আদিও যোগ কৰা হৈছিল।<ref name=":9"/><ref name=":7" /> ==ইতিহাস== মিং বংশত সম্ৰাটৰ অজগৰৰ পোছাকত "সমুদ্ৰৰ ঢৌৱে শিলৰ ওপৰত খুন্দা মৰা" আৰ্হিটো ১৬ শতিকাৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাতে সাম্ৰাজ্যবাদী অজগৰসকলৰ বাবে এক মহাজাগতিক প্ৰতিচ্ছবি সৃষ্টি হয়।<ref name=":8">{{Cite book |last=Vollmer |first=John E. |title=Dressed to rule : 18th century court attire in the Mactaggart Art Collection |date=2007 |publisher=University of Alberta Press |others=Mactaggart Art Collection |isbn=978-1-55195-705-0 |location=Edmonton |oclc=680510577}}</ref>{{Rp|page=33}} মিং বংশৰ সম্ভ্ৰান্ত, বিষয়া আৰু তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে পিন্ধা অন্যান্য ধৰণৰ দৰবাৰৰ পোছাক (যেনে "বফু," অৰ্থাৎ, মেণ্ডেৰিন বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পোছাক) কাপোৰৰ সজ্জা হিচাপেও সমকেন্দ্ৰিক অৰ্ধবৃত্ত (ৱোছুই) আকাৰত সাগৰৰ ঢৌৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Cammann |first=Schuyler |date=1962 |title=Embroidery Techniques in Old China |url=https://www.jstor.org/stable/20067040 |journal=Archives of the Chinese Art Society of America |volume=16 |pages=16–40 |jstor=20067040 |issn=1945-2926}}</ref> [[File:Dragon roundels with waves breaking on rocks Ming dynasty.jpg|left|thumb|শিলৰ ওপৰত ঢৌৱে খুন্দা মৰা ড্ৰেগন ৰাউণ্ডেল (গোল ডিজাইন) মিং বংশৰ ড্ৰেগন ৰবৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।]] [[File:清早期 彩絨龍袍料-Velvet Textile for a Dragon Robe MET ASA142.jpg|thumb|135x135px|শিলৰ ওপৰত ঢৌৱে খুন্দা মৰা ড্ৰেগন ৰব ৱোছুই কিন্তু "লিছুই"ৰ অভাৱ; এই ড্ৰেগন ৰবটোৱে মিং বংশৰ ডিজাইন শৈলী অনুসৰণ কৰে, কিং বংশৰ আৰম্ভণি, ১৭ শতিকাৰ।]] মানচুসকলে মিং বংশ জয় কৰি কিং বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পিছত মানচু শাসকসকলে মিং বংশৰ অজগৰ পোছাকসমূহ উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰে।<ref name=":8" />{{Rp|page=33}} তেওঁলোকে এই পোছাকসমূহ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিৱৰ্তন কৰি নিজৰ মাঞ্চু শৈলীৰ বৈশিষ্ট্য যোগ কৰে, ঠিক যেনেকৈ মানচুসকলে (আৰু তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষ, জুৰ্চেনসকলে) তেওঁলোকৰ মিং বংশই তেওঁলোকক দিয়া অজগৰ পোছাকসমূহ সংশোধন কৰিছিল।<ref name=":3" /><ref>{{Cite book |last=Rawski |first=Evelyn Sakakida |title=The last emperors : a social history of Qing imperial institutions |url=https://archive.org/details/lastemperorssoc00raws |date=1998 |publisher=University of California Press |isbn=0-520-21289-4 |location=Berkeley |oclc=37801358}}</ref>{{Rp|page=42}}<ref name=":10">{{Cite journal |last=Cammann |first=Schuyler |date=1949 |title=Origins of the Court and Official Robes of the Ch'ing Dynasty |url=https://www.jstor.org/stable/3248384 |journal=Artibus Asiae |volume=12 |issue=3 |pages=189–201 |doi=10.2307/3248384 |jstor=3248384 |issn=0004-3648|url-access=subscription }}</ref> কিং বংশৰ কিছুমান প্ৰাৰম্ভিক ডিজাইনত জিফু (ড্ৰেগন/পাইথন ৰব) ৰবটোৰ তলৰ ফালে ৱছুইৰ আৰ্হি দেখুৱাইছিল যদিও লিছুইৰ উপস্থিতি নাছিল; এই ৰূপৰ ড্ৰেগন ৰব অৱশেষত ১৮ শতিকাৰ মাজভাগত নোহোৱা হৈ যায়, সম্ভৱতঃ কাৰণ ই ফেশ্বনৰ বাহিৰত পৰিল।<ref name=":10" /> [[File:Dragon robes sea-waves decoration 17th century.jpg|thumb|146x146px| লিছুই, তাৰ পিছত ৱোছুই, তাৰ পিছত অশান্ত ঢৌ; ড্ৰেগন ৰব (জিফু)ৰ হাতৰ আঁচলত পোৱা গৈছিল, ১৭ শতিকা]] <gallery mode="packed"> File:MET 210899.jpg| লিছুই, ইয়ংঝেং যুগ (১৭২৩–৩৫) File:MET 141252.jpg| লিছুই, ১৮ শতিকা File:MET 206897.jpg| লিছুই, ১৮ শতিকা File:MET 64 39 F sf.jpg| লিছুই, ১৮ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধ File:Robe, dragon (AM 4121-1).jpg| লিছুই, ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে File:Robe, dragon, man's (AM 16409-4).jpg| লিছুই, প্ৰায় ১৯০০ চন।. </gallery> ==ব্যৱহাৰ== ===দৰবাৰৰ কাপোৰ আৰু বিয়াৰ কাপোৰ=== কিং বংশৰ সাম্ৰাজ্যবাদী কাপোৰৰ তলৰ অংশ যেনে ড্ৰেগন ৰব, <ref name=":2" /><ref name=":5">{{Cite web |title=20. Manchu Robe |url=https://www.slatermuseum.org/exhibitions/permanent-exhibitions/vanderpoel-gallery-of-asian-art/details/~board/online-galleries/post/20-manchu-robe |access-date=2022-05-21 |website=www.slatermuseum.org |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220601054930/https://www.slatermuseum.org/exhibitions/permanent-exhibitions/vanderpoel-gallery-of-asian-art/details/~board/online-galleries/post/20-manchu-robe |archivedate=2022-06-01 |deadurl=yes}}</ref> পাইথন ৰব, ছাৰকোট (যেনে গুয়ানফু/জিফু গুয়া/লংগুয়া), জিফুপাও (যেনে মাঞ্চু বিয়াৰ সাজ), চাওগুয়া, <ref name=":6">{{Cite journal |last=Vollmer |first=John E. |date=2000 |title=Clothed to Rule the Universe |url=https://www.jstor.org/stable/4104402 |journal=Art Institute of Chicago Museum Studies |volume=26 |issue=2 |pages=13–105 |doi=10.2307/4104402 |jstor=4104402 |issn=0069-3235|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |date=2000 |title=Catalogue |url=https://www.jstor.org/stable/4104403 |journal=Art Institute of Chicago Museum Studies |volume=26 |issue=2 |pages=52–106 |doi=10.2307/4104403 |jstor=4104403 |issn=0069-3235|url-access=subscription }}</ref><ref name=":3" /> আৰু মেণ্ডেৰিন চৌহদ <ref name=":3" /> সজাবলৈ ‘লিছুই’ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সহায়ত কিং বংশৰ হান চীনা মহিলাৰ বিয়াৰ সাজ-পোছাক <ref name=":6" />আৰু ছিয়াপেই সজাব পৰা যায়। <ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> File:Drachenrobe-Qianlong.JPG|ড্ৰেগন ৰব (জিফু) file:Court vest with dragons and clouds, China, embroidery by Imperial Silk Manufactory, Suzhou, tailoring by Imperial Workshop, Beijing, Yongzheng period, 1723-1735 AD, silk - Peabody Essex Museum - DSC07898.jpg|চাওগুয়া File:Woman's Surcoat (China), late 19th century (CH 18445967).jpg|মহিলাৰ ছাৰকোট (জিফু গুয়া), ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে File:Qing Dynasty Mandarin square.jpg|কিং বংশৰ মেণ্ডেৰিন স্কোৱাৰ (চিভিল অফিচিয়েল) File:China, Qing Dynasty (1644-1911), Qianlong reign - Insignia Square - 1948.71 - Cleveland Museum of Art.jpg|কিং বংশৰ মেণ্ডেৰিন চৌহদ (সামৰিক বিষয়া) File:MET DP226459.jpg|জিফুপাও, ১৯ শতিকা File:MET 45 86 2 F.jpeg|সোণালী লিছুইৰে সজাই তোলা হান চীনা মহিলাৰ বিয়াৰ ইউয়ানলিংশ্বান File:China, Qing Dynasty, late 19th century - Woman's Bridal Dress, Tabard - 2005.135.3 - Cleveland Museum of Art.jpg|জিয়াপেই, কিং বংশ </gallery> চীন গণৰাজ্যৰ প্ৰথম বছৰবোৰত ১৯১৪ চনত ইউয়ান শ্বিকাইয়ে নতুন বংশৰ আৰম্ভণিৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ সময়ত স্বৰ্গ মন্দিৰত বলিদান অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা বিষয়াসকলৰ বাবে জাৰি কৰা চৰকাৰী কাপোৰৰ নিয়মতো লিছুইৰ নাম আছিল।<ref name=":3" /> ===চীনা অপেৰা=== চীনা অপেৰাৰ সাজ-পোছাকৰ তলৰ অংশ (যেনে মাং, নুমাং, লং জিয়ানি, আৰু লং মাগুয়া) সজাবলৈ ‘লিছুই’ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=":1" />{{Rp|page=329}} <gallery mode="packed"> File:LongPao.jpg </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীন]] [[শ্ৰেণী:চীনৰ লোকশিল্প]] [[শ্ৰেণী:চীনা পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক]] qmv6zrnsblvjl959s1g4ui9l6pojxnn 0 140209 647705 644850 2026-10-25T21:02:42Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647705 wikitext text/x-wiki [[File:Xihe(deity).jpg|thumbnail|right|১৯শ শতিকাৰ '''চীনা সূৰ্য দেৱী জিহে'''ৰ প্ৰতিচ্ছবি]] '''চীনা সূৰ্য দেৱী জিহে''' ({{lang-en|Xihe}}) আছিল চীনা পৌৰাণিক কাহিনীৰ এগৰাকী সূৰ্য দেৱী। '''দি জুন''' ৰ দুগৰাকী পত্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আছিল (আনগৰাকী আছিল চাংক্সি)। তেওঁ পূব সাগৰত অৱস্থিত ফুচাং নামৰ এজোপা নুনি গছত বাস কৰা তিনিখন ঠেঙীয়া কাউৰীৰ ৰূপত থকা দহটা সূৰ্যৰ মাতৃ আছিল। প্ৰতিদিনে, এই সূৰ্য চৰাইবোৰৰ মাজৰ এটাক জিহেৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ৰথত উঠি সমগ্ৰ বিশ্ব ভ্ৰমণ কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। লোককথা অনুসৰি এবাৰ দহোটা সূৰ্য চৰাই একেলগে একেদিনাই ওলাই আহিছিল, যাৰ ফলত সমগ্ৰ পৃথিৱী অগ্নিদগ্ধ হৈছিল; হৌ য়ি নামৰ ধনুৰ্ধৰজনে এটাৰ বাহিৰে বাকী আটাইকেইটা সূৰ্য চৰাই শৰ মাৰি খহাই পেলাই পৃথিৱীখনক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{zh|t=羲和|p=Xīhé|w=Hsi¹-ho²}}</ref> == সাহিত্য == [[File:Xi He.JPG|thumb|হাঁংঝৌত থকা, এটা ড্ৰেগনৰ দ্বাৰা টানি নিয়া সূৰ্যৰ ৰথ চলোৱা '''দেৱী জিহে''' ৰ মূৰ্তি]] টাং ৰাজবংশৰ কবি লি হে-এ তেওঁৰ ‘ছাফাৰিং ফ্ৰম দ্য শ্বৰ্টনেছ অৱ ডেইজ’ (দিন চুটি হোৱাৰ যন্ত্ৰণা) নামৰ কবিতাত সময়ৰ গতিৰ বাহন হিচাপে সূৰ্যৰ ৰথখন টানি নিয়া পৌৰাণিক ড্ৰেগনবোৰৰ প্ৰতি শত্ৰুতাভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিছে। সেই কবিতাটোৰ প্ৰাসংগিক অংশ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Cquote|"মই ড্ৰেগনৰ ভৰি কাটি পেলাম, ড্ৰেগনৰ মাংস চোবাই খাম, যাতে সিহঁতে ৰাতিপুৱা ঘূৰি আহিব নোৱাৰে বা ৰাতি শুব নোৱাৰে। সিহঁতক এনেকৈ এৰি দিলে বৃদ্ধসকলৰ মৃত্যু নহ’ব; যুৱকসকলে কান্দিব নালাগিব।"}}<ref> name=bien12-20>{{cite book| last1=Bien| first1=Gloria| title=Baudelaire in China a Study in Literary Reception| date=2012| publisher=University of Delaware| location=Lanham| isbn=9781611493900| page=20}}</ref> [[File:Wu liang shrine relief depicting xihe, yi, and fusang tree.jpg|thumb|ফুচাং গছৰ ওচৰত থিয় হৈ '''চীনা সূৰ্য দেৱী জিহে-'''এ এটা ড্ৰেগন-ঘোঁৰাৰ সৈতে সূৰ্যৰ ৰথখন বান্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। দ্বিতীয় শতিকাৰ মাজভাগৰ ৱু পৰিয়ালৰ মন্দিৰৰ খোদিত চিত্ৰৰ ৰাৱিং]] ইয়াত ‘হুৱাইনানজি’ ৰ পৰা লোৱা সূৰ্যৰ যাত্ৰা আৰু সূৰ্যৰ ৰথৰ পৰিচাৰিকাৰ বৰ্ণনাৰ সম্পূৰ্ণ অসমীয়া অনুবাদ আগবঢ়োৱা হ’ল: ‘হুৱাইনানজি’ ত সূৰ্যৰ যাত্ৰা আৰু সূৰ্যৰ ৰথৰ পৰিচাৰিকাৰ বৰ্ণনা এইদৰে কৰা হৈছে: {{Cquote|"সূৰ্য উজ্জ্বল উপত্যকাৰ পৰা উদয় হয়, জিয়ানৰ পুখুৰীত স্নান কৰে, আৰু ফুচাং গছত জিৰণি লয়। ইয়াক উষালোক বুলি কোৱা হয়। ফুচাং গছৰ ওপৰলৈ আৰোহণ কৰি ই ইয়াৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াক উদীয়মান প্ৰভা বুলি কোৱা হয়।"}} [যেতিয়া সূৰ্য] বেঁকা ঢালত পায়গৈ, ইয়াক উষাৰ দীপ্তি বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] ভাপ ওলাই থকা নিজৰাত পায়গৈ, ইয়াক প্ৰাতঃভোজনৰ সময় বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] নুনি পথাৰত পায়গৈ, ইয়াক পলমহীয়া প্ৰাতঃভোজনৰ সময় বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] য়াং-ৰ তুলাদণ্ডত পায়গৈ, ইয়াক কোণৰ ভিতৰত বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] কুন ৱু-ত পায়গৈ, ইয়াক ঠিক মাজভাগ বা মধ্যাহ্ন বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] পক্ষীৰ বাঁহত পায়গৈ, ইয়াক ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] শোকৰ উপত্যকাত পায়গৈ, ইয়াক নৈশভোজৰ সময় বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] নাৰীৰ অনুক্ৰমত পায়গৈ, ইয়াক মহাপ্ৰত্যাৱৰ্তন বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] অতল গহ্বৰৰ কোণত পায়গৈ, ইয়াক উত্তোলিত উৰাল বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] ৰথৰ শিলত পায়গৈ, ইয়াক অৱনমিত উৰাল বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] শোকৰ নিজৰাত পায়গৈ, ই থমকি ৰয়; ইয়াৰ মহিলা পৰিচাৰিকাগৰাকীয়ে (জিহে) ঘোঁৰাবোৰক জিৰণি দিয়ে। ইয়াক ওলোমাই ৰখা ৰথ বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] উদ্বেগৰ গভীৰ খদত পায়গৈ, ইয়াক পীত গধূলি বুলি কোৱা হয়। [যেতিয়া সূৰ্য] অন্ধকাৰ উপত্যকাত পায়গৈ, ইয়াক পূৰ্ণ গধূলি বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book| last1=Major|first1=J.S.| last2=Queen|first2=S.A.| last3=Meyer|first3=A.S.| last4=Roth|first4=H.D.| title=The Huainanzi: A guide to the theory and practice of government in early Han China| url=https://archive.org/details/huainanziguideto0000unse| date=2010| publisher=Columbia University Press| location=New York| isbn=978-0-231-14204-5}}</ref> সূৰ্যই উদ্বেগৰ গভীৰ খদৰ প্লাৱিত জলৰাশিত প্ৰৱেশ কৰে; আৰু অন্ধকাৰ উপত্যকাৰ জলনিৰ্গমন নলাৰ পৰা সূৰ্যোদয়ৰ পুনৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটে। [সূৰ্যই] ৯টা মহাদেশৰ ওপৰেৰে যাত্ৰা কৰে, [অতিক্ৰম কৰে] ৭টা জিৰণি ল’বলগীয়া স্থান, আৰু [৫,০৭,৩০৯ লি (li)] দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে। [ইয়াৰ যাত্ৰাৰ] এই বিভাজনবোৰেৰে প্ৰভাত, দিনৰ পোহৰ, গধূলি আৰু ৰাতিৰ সৃষ্টি হয়।" == সম্পৰ্কিত বিষয়ৰ তালিকা == *[[Mid-Autumn Festival]] *[[Shujun]] *[[Chinese H-alpha Solar Explorer]], *[[List of solar deities]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20060912191748/http://solar-heliospheric.engin.umich.edu/hjenning/Chinesemyths.html Chinese myths] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:চীনা দেৱী]] [[শ্ৰেণী:সূৰ্য দেৱী]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] a0p5i955iyngalpop8lemtjyx7xf9j6 0 140212 647788 645699 2026-10-26T00:11:40Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647788 wikitext text/x-wiki {{Infobox intangible heritage | ICH = মেশ্ৰেপ | Image = Uyghur Meshrep.jpg | Country = চীন | ID = 00304 | Region = APA | Year = 2010 | Session = 5th | List = জৰুৰী সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন থকা ঐতিহ্যৰ তালিকা }} '''মেশ্ৰেপ''' ({{lang|ug|مەشرەپ|nocat=yes}}, {{lang|ug|мәшрәп}}; {{lang|ug-Latn|mäxräp}}; {{lang-zh|c=[[wikt:麦西热甫|麦西热甫]]|p=màixīrèfǔ}}; আক্ষৰিক অৰ্থত "শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ") হৈছে উইঘুৰ জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত সমূহীয়া সমাৱেশ। ইয়াত সাধাৰণতে কবিতা, সংগীত, নৃত্য আৰু পৰস্পৰৰ মাজত কথোপকথন অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="Thwaites"/> মেশ্ৰেপত সাধাৰণতে [[মুকাম]] সংগীত পৰিৱেশন কৰা হয় আৰু নৈতিক বিষয়সমূহৰ বিচাৰৰ বাবে অনানুষ্ঠানিক সভা অনুষ্ঠিত হয়। সাধাৰণতে মছজিদ, ৰাজহুৱা সমাৱেশৰ স্থান অথবা কোনো সদস্যৰ ঘৰৰ চোতালত মেশ্ৰেপ অনুষ্ঠিত হয়। == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == পৰম্পৰাগতভাৱে মেশ্ৰেপ হৈছে সংগীত, নৃত্য, কবিতা আৰু নৈতিক বিচাৰৰ এক সমূহীয়া অনুষ্ঠান। আধুনিক কালত বিশেষকৈ ১৯৯০-ৰ দশকত আনুষ্ঠানিক ৰূপ পোৱা কিছুমান মেশ্ৰেপত পুৰুষৰ অংশগ্ৰহণ অধিক দেখা যায়। কিন্তু এই পৰম্পৰা কেৱল পুৰুষৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। ইউনেস্ক'ৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাৰ বিৱৰণ অনুসৰি, "সকলো উইঘুৰ লোকেই মেশ্ৰেপৰ অনুশীলনকাৰী। প্ৰতিটো অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যাৰ কোনো সীমা নাই। পুৰুষ বা মহিলা, ডেকা বা বুঢ়া—সকলোৱে গান গাই, নাচি, সাঁথৰৰ উত্তৰ বিচাৰি অথবা খেল খেলি এই অনুষ্ঠানত অংশ ল'ব পাৰে।" <ref>{{cite web|title=Meshrep|url=https://ich.unesco.org/en/USL/meshrep-00304|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage|publisher=UNESCO|year=2010|quote=All Uyghur people are the practitioners of Meshrep. There is no limit to the number of participants for each event. Everyone, man or woman, young or old, is allowed to take part in the practice by singing, dancing, guessing riddles or playing games.}}</ref> নৃতাত্ত্বিক সংগীত বিষয়ক ক্ষেত্ৰভিত্তিক গৱেষণাতো উল্লেখ কৰা হৈছে যে ছিনচিয়াঙৰ কিছুমান অঞ্চলত মহিলা আৰু পুৰুষে একেলগে মেশ্ৰেপত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite journal|last=Harris|first=Rachel|title=Listening to the Past: Uyghur Mäshräp and Music in the 1990s|journal=Central Asian Survey|volume=19|issue=1|year=2000|pages=63–97|url=https://core.ac.uk/download/pdf/161528035.pdf|quote=In the south, women and men actively participate in mäshräp.}}</ref> == পৰম্পৰাগত গাঁথনি == উইঘুৰ সমাজৰ বিভিন্ন গোটৰ মাজত মেশ্ৰেপৰ ৰীতি-নীতিৰ পাৰ্থক্য আছে। তথাপি ইয়াৰ কিছুমান সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে শস্য চপোৱাৰ সময়ত, বিয়াত, ল'ৰাৰ চুন্নত অনুষ্ঠানত আৰু ছোৱালীৰ বয়ঃসন্ধি উপলক্ষ্যে মেশ্ৰেপ অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।<ref name="Harris">{{Cite book|title=The Making of a Musical Canon in Chinese Central Asia: The Uyghur Twelve Muqam|url=https://archive.org/details/makingofmusicalc0000harr|author=Harris, Rachel A.|publisher=[[Ashgate Publishing]]|year=2008|pages=[https://archive.org/details/makingofmusicalc0000harr/page/24 24]–25, 104–106}}</ref> প্ৰতিটো মেশ্ৰেপত এজন নেতা (''য়িগিত বাশি'', সাধাৰণতে বয়সস্থ পুৰুষ), এজন অনুশাসন ৰক্ষক (''পাছিপ বেগি'') আৰু ৩০ জন যুৱক (''অট্টুজ অঘুল'') থাকে। তেওঁলোকে বয়স আৰু জ্যেষ্ঠতাৰ ক্ৰম অনুসৰি এখন কাৰ্পেটত বহে।<ref name="Thwaites">{{Cite journal|author=Thwaites, Dilber Kahraman|title=An Uyghur Meshrep Dichotomy|journal=Central Eurasian Studies Review|volume=4|number=2|date=Summer 2005|pages=22–25}}</ref> ইউনেস্ক'ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, বৃহত্তৰ পৰম্পৰাটোৱে কেৱল পুৰুষৰ অংশগ্ৰহণত সীমা আৰোপ নকৰে। বহু অঞ্চলত পুৰুষ-মহিলা, ডেকা-বুঢ়া সকলোৱে গান গাই, নাচি, সাঁথৰৰ উত্তৰ বিচাৰি অথবা খেল খেলি এই অনুষ্ঠানত অংশ ল'ব পাৰে।<ref>{{cite web |title=Meshrep |url=https://ich.unesco.org/en/USL/meshrep-00304 |website=UNESCO Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |year=2010 |quote=All Uyghur people are the practitioners of Meshrep. There is no limit to the number of participants for each event. Everyone, man or woman, young or old, is allowed to take part in the practice by singing, dancing, guessing riddles or playing games. }}</ref> কিছুমান অঞ্চলত মেশ্ৰেপ মূলতঃ পুৰুষৰ মাজত সামাজিক সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰাৰ অনুষ্ঠান আছিল।<ref name="Thwaites"/> এনে অনুষ্ঠানত আয়োজকৰ পৰিয়ালৰ মহিলা আৰু শিশুসকল ঘৰৰ ভিতৰত থাকিছিল। তেওঁলোকে পুৰুষসকলক খাদ্য দিবলৈ বা আন সেৱা আগবঢ়াবলৈহে বাহিৰলৈ আহিছিল।<ref name="Harris"/> মেশ্ৰেপৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈছে সংগীত। অনুষ্ঠানৰ সময়ত পুৰুষসকলে দোতাৰ বাদ্যযন্ত্ৰত ক্ৰমে দ্ৰুত গতিৰ [[মুকাম]] সুৰ বজায়। আনসকলে কোনে আটাইতকৈ বেছি সময় ধৰি ঘূৰি ঘূৰি নাচিব পাৰে, তাৰ প্ৰতিযোগিতা কৰে। কিছুমান মেশ্ৰেপত গীত, চুটি নাটিকা আৰু ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ বক্তৃতাও থাকে।<ref name="Harris"/> মনোৰঞ্জনৰ উপৰি এই সমাৱেশসমূহে উইঘুৰ সমাজৰ অনানুষ্ঠানিক শাসন-ব্যৱস্থাৰো অংশ হিচাপে কাম কৰিছিল। চীনৰ বাহিৰত আজিও কিছুমান ঠাইত এই ভূমিকা অব্যাহত আছে।<ref name="Roberts204">{{citation|chapter='The Dawn of the East': A Portrait of a Uyghur Community Between China and Kazakhstan|last=Roberts|first=Sean R.|title=Situating the Uyghurs between China and Central Asia|editor-first=Ildikó|editor-last=Bellér-Hann|year=2007|series=Anthropology and cultural history in Asia and the Indo-Pacific|publisher=Ashgate Publishing|isbn=978-0-7546-7041-4|page=204}}</ref> মেশ্ৰেপৰ ভিতৰত পুৰুষসকলৰ নৈতিক অপৰাধ, যেনে [[বহুবিবাহ]], ৰাজহুৱাভাৱে সমালোচনা কৰা হয়। অপৰাধ কৰা লোকক চৰ মাৰি<ref name="Harris"/> অথবা লাখুটিৰে কোবাই শাস্তি দিয়া হয়।<ref name="Wayne"/> মেশ্ৰেপৰ সময়সীমা বা অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট সীমা নাই। দোলান উইঘুৰসকলে শ শ লোকৰ অংশগ্ৰহণেৰে গোটেই নিশা চলি থকা মেশ্ৰেপৰ আয়োজন কৰাৰ বাবে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল।<ref name="Harris"/> == ইলি যুৱ মেশ্ৰেপ == আধুনিক চীনা সাহিত্যত মেশ্ৰেপৰ উল্লেখ ১৯৪২ চনতে পোৱা যায়। সেই সময়ৰ সমাজবাদী বাস্তৱবাদী নাটক ''গুলনিছা''ত মেশ্ৰেপক ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে একেলগে অংশগ্ৰহণ কৰা যুৱ সংস্কৃতিৰ অনুষ্ঠান হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।<ref name="Thwaites"/> সেই সময়ত ইনিং (গুলজা)ৰ মেশ্ৰেপত সংগীত পৰিৱেশন আৰু সমাজৰ বিৰোধী মত প্ৰকাশ কৰা লোকসকলৰ বিষয়ে অনানুষ্ঠানিক বিচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="Harris"/> কাজাখস্তানৰ উইঘুৰ লোকসকলে ১৯৭০-ৰ দশকতে মেশ্ৰেপৰ অনুশীলন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Roberts204"/> ১৯৮০-ৰ দশকত চীনৰ অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ পিছত দেশখনত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ বিকাশ ঘটে। সাধাৰণ লোকসকলৰ আজৰি সময় আৰু ইচ্ছামতে খৰচ কৰিব পৰা ধন বৃদ্ধি পায়।<ref name="Starr"/> একে সময়তে ৰাজনৈতিক আৰু ধৰ্মীয় নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল হয়। চীনৰ বিষয়াসকলে মছজিদ নিৰ্মাণ আৰু মহিলাসকলৰ [[হিজাব|পৰ্দা প্ৰথা]]ৰ প্ৰচাৰকো উৎসাহিত কৰে।<ref name="Thwaites"/> এই অঞ্চলৰ সমসাময়িক পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ইছলামৰ পুনৰুত্থান আৰু ১৯৯২ চনত ছোভিয়েট মধ্য এছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ স্বাধীনতাই উইঘুৰসকলৰ মাজত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ লগতে পূব তুৰ্কিস্তান ইছলামিক আন্দোলন (ইটিম)ৰ দৰে সশস্ত্ৰ গোটৰো সৃষ্টি হয়।<ref name="Bulard">{{Cite news|url=http://mondediplo.com/2009/08/02china|title=China's wild west|first=Martine|last=Bulard|date=August 2009|newspaper=Le Monde diplomatique}}</ref> == অ'লতুৰাখ সমাৱেশ == ১৯৯০-ৰ দশকত ইনিং (গুলজা)ৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱন মূলতঃ ধৰ্মনিৰপেক্ষ আছিল। ইনিঙত যুৱ উইঘুৰ পুৰুষসকলে সাধাৰণতে সপ্তাহত এবাৰ অনানুষ্ঠানিকভাৱে একত্ৰিত হৈছিল। তেওঁলোকে বাইজিউ পান কৰিছিল, কবিতা আবৃত্তি কৰিছিল, সংগীত পৰিৱেশন কৰিছিল আৰু পৰস্পৰৰ সৈতে সময় কটাইছিল। ''অ'লতুৰাখ'' নামেৰে জনাজাত এই মেশ্ৰেপ সমাৱেশসমূহে ইনিঙৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিবলৈ ধৰিছিল।<ref name="Starr"/> == ইছলামপন্থী আৰু জাতীয়তাবাদী ধাৰাৰ উত্থান == সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত হোৱা ইছলামপন্থী যুৱ সমাৱেশসমূহে অ'লতুৰাখৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু পিছলৈ ইয়াৰ প্ৰভাৱ অতিক্ৰম কৰে। এই সমাৱেশসমূহে "চীনৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে উইঘুৰ প্ৰতিৰোধৰ কেন্দ্ৰ" হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref name="Starr"/><ref name="Bulard"/> এই গোটসমূহে নিজকে "মেশ্ৰেপ" বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁলোকে অ'লতুৰাখৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ চৰিত্ৰক সমালোচনা কৰিছিল<ref name="Tyler"/> আৰু সুৰাপানক ইছলামবিৰোধী বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref name="Starr"/> এই মেশ্ৰেপসমূহক কেথলিক ধৰ্মৰ কলম্বাছৰ নাইটছ সংগঠনৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="ETIM">{{Cite book|title=The ETIM: China's Islamic Militants and the Global Terrorist Threat|url=https://archive.org/details/etimchinasislami0000reed|author=Reed, J. Todd|author2=Raschke, Diana|publisher=ABC-CLIO|year=2010|page=[https://archive.org/details/etimchinasislami0000reed/page/23 23]}}</ref> অ'লতুৰাখৰ তুলনাত এই গোটসমূহ অধিক আনুষ্ঠানিক আছিল। তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য আছিল নৈতিক পথ-নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰা। সদস্যসকলৰ এখন নিৰ্দিষ্ট তালিকা ৰখা হৈছিল আৰু নিয়মীয়াকৈ সভা অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। এই সভাসমূহত সদস্যসকলে [[কোৰআন]]ৰ অংশ পাঠ কৰিছিল।<ref name="Thwaites"/> মেশ্ৰেপৰ সদস্যসকলে দৈনন্দিন জীৱনত ইছলামীয় আচৰণবিধি কঠোৰভাৱে মানি চলিব লাগিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সুৰা আৰু হাছিছৰপৰা আঁতৰি থকাটোও আছিল। মেশ্ৰেপত নতুন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰাৰ সময়ত অপমানজনক আৰু কঠোৰ আচৰণৰ সন্মুখীন কৰোৱা হৈছিল।<ref name="Wayne"/> সদস্যপদ লাভ কৰাৰ পাছত কোনো পুৰুষে মুছলমান ধৰ্মীয় অনুশাসনৰ মানদণ্ড মানি নচলিলে তেওঁক শাৰীৰিক শাস্তি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লাখুটিৰে কোবোৱা<ref name="Wayne"/> অথবা গোটৰদ্বাৰা সৰু জৰিমনা বিহা আদি আছিল।<ref name="Starr"/> এই ৰীতি-নীতিসমূহ মেশ্ৰেপৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ পৰম্পৰাৰপৰা যথেষ্ট পৃথক আছিল।<ref name="Thwaites"/> ফলত ইনিঙত মেশ্ৰেপৰ পুনৰুত্থানৰ লগে লগে ইয়াত "নতুন ধৰ্মীয় আৰু জাতীয়তাবাদী অৰ্থ" সংযোজিত হয়।<ref name="Harris"/> প্ৰথম অৱস্থাত সামাজিক সংস্কাৰক আৰু স্থানীয় প্ৰশাসন উভয়ে মেশ্ৰেপক সমৰ্থন কৰিছিল। কাৰণ নিবনুৱা সমস্যা, মদ্যপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ অপব্যৱহাৰ আৰু জুৱাৰ প্ৰভাৱ থকা পৰিৱেশত এই অনুষ্ঠানসমূহে যুৱ উইঘুৰ পুৰুষসকলক একত্ৰিত হোৱাৰ সুযোগ দিছিল।<ref name="Thwaites"/><ref name="Tyler"/> কিন্তু মেশ্ৰেপৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে এই গোটসমূহে চৰকাৰৰ লক্ষ্যৰ বিৰোধিতা অধিক দৃঢ়তাৰে কৰিবলৈ ধৰিলে।<ref name="Thwaites"/> ১৯৯৫ চনৰ বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত মেশ্ৰেপৰ সদস্যসকলে ইনিং আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ গাঁওসমূহত সুৰা বিক্ৰী কৰা দোকানৰ বিৰুদ্ধে বৰ্জন আৰু ভীতি প্ৰদৰ্শনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref name="Wayne">{{Cite book|title=China's War on Terrorism: Counter-insurgency, politics, and internal security|author=Wayne, Martin I.|publisher=Psychology Press|year=2008}}</ref> মেশ্ৰেপৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱৰ আশংকাত ছিনচিয়াঙৰ কৰ্তৃপক্ষই ১৯৯৫ চনৰ জুলাই মাহত এই সমাৱেশসমূহ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name="ETIM"/> তথাপি অধিকাংশ মেশ্ৰেপ গোটে গোপনে কাম কৰি থাকে অথবা নৈতিক অনুশাসন ৰক্ষাৰ দায়িত্ব বৈধ চুবুৰীয়া পহৰা গোটসমূহক অৰ্পণ কৰে।<ref name="Starr"/> ভূ-গৰ্ভস্থ মেশ্ৰেপ গোটে আয়োজন কৰা এখন [[ফুটবল]] খেল কৰ্তৃপক্ষই বাতিল কৰাৰ পাছত মেশ্ৰেপৰ সদস্যসকলে কেইবাশ উইঘুৰ পুৰুষক একত্ৰিত কৰি চৰকাৰী কাৰ্যালয়সমূহৰ সন্মুখেৰে সমদল উলিয়ায় আৰু ইনিঙৰ মূল চৌহদত সমবেত হয়। অৱশ্যে কোনো হিংসাত্মক ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাছিল আৰু কেইদিনমানৰ পিছত সমবেত লোকসকল আঁতৰি যায়। ইয়াৰ পিছত কৰ্তৃপক্ষই "স্বাস্থ্যকৰ, পৰম্পৰাগত" মেশ্ৰেপ আৰু "অবৈধ" ৰাজনৈতিক তথা ধৰ্মীয় মেশ্ৰেপৰ মাজত পাৰ্থক্য নিৰ্ধাৰণ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰথমবিধক উৎসাহিত কৰাৰ লগতে দ্বিতীয়বিধৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Starr">{{Cite book|title=Xinjiang: China's Muslim Borderland|author=Starr, S. Frederick|publisher=[[M. E. Sharpe]]|year=2004|pages=109, 282, 284–287}}</ref> ১৯৯৭ চনত দেশজুৰি চলোৱা অপৰাধবিৰোধী অভিযানে ইনিঙত মেশ্ৰেপৰ নেতা আৰু তালিবেসকলৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ সূচনা কৰে। ইয়াৰ ফলত ব্যাপক সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি হয়, যাক গুলজা ঘটনা বুলি জনা যায়।<ref name="Tyler">{{Cite book|title=Wild West China: The Taming of Xinjiang|first=Christian|last=Tyler|publisher=Rutgers University Press|year=2004|pages=168, 171}}</ref> == আধুনিক মেশ্ৰেপ == গুলজা ঘটনাৰ পিছত চৰকাৰবিৰোধী স্থানীয় উইঘুৰসকল কাজাখস্তানৰ আলমাটিলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তাত তেওঁলোকে ইলি অঞ্চলৰ দৰে মেশ্ৰেপৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে।<ref>{{Cite book|title=Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora|first1=Touraj|last1=Atabaki|first2=Sanjyot|last2=Mehendale|publisher=Psychology Press|year=2005|pages=159, 161}}</ref> ২০১০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[ইউনেস্ক']]ই মেশ্ৰেপক জৰুৰী সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন থকা অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে চীনে দাখিল কৰা প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-11/15/c_13608055.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404033556/http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-11/15/c_13608055.htm|archive-date=April 4, 2012|title=China's three nominations inscribed on List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding|date=2010-11-15|access-date=2011-07-30|publisher=[[Xinhua]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120404033556/http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-11/15/c_13608055.htm|archivedate=2012-04-04|deadurl=yes}}</ref> ২০১৬ চনৰপৰা উইঘুৰসকলৰ বিৰুদ্ধে চীন চৰকাৰে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত স্থানীয় উইঘুৰ সমাজসমূহৰ বাবে নিজাববীয়াকৈ মেশ্ৰেপৰ আয়োজন কৰাটো ক্ৰমাৎ কঠিন হৈ পৰে। ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম আছিল পৰ্যটকসকলৰ বাবে চৰকাৰৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা মেশ্ৰেপৰ অনুষ্ঠানসমূহ।<ref>{{Cite web|url= https://globalvoices.org/2020/07/08/the-uyghur-meshrep-a-traditional-community-gathering-censored-in-china/|title= The Uyghur Meshrep: A traditional community gathering censored in China|website=Global Voices|date= 8 July 2020}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] le2zdwr2zpxp8hengw47buetsi9w80a 0 140217 647799 645688 2026-10-26T00:28:28Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647799 wikitext text/x-wiki {{Short description|South African comedian (born 1984)}} {{Infobox comedian | name = ট্ৰেভৰ নোৱা | image = Trevor Noah (53554114243) (portrait crop).jpg | alt = Trevor Noah | caption = ২০২৪ বৰ্ষত নোৱা | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1984|2|20}} | birth_place = জোহান্সবাৰ্গ, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|1984|2|20}} --> | death_place = | years_active = ২০০২-বৰ্তমান | medium = {{hlist|ষ্টেণ্ড্-আপ কমেডী|দূৰদৰ্শন|চলচ্চিত্ৰ|কিতাপ|পডকাষ্ট}} | genre = {{hlist|ৰাজনৈতিক ব্যংগ|ব্যংগ সংবাদ|নিৰীক্ষণমূলক বংগ|অধিবাস্তৱিক ব্যংগ|বৰ্ণ-ভিত্তিক কৌতুক|বিদ্ৰূপাত্মক কৌতুক|শুষ্ক ব্যংগ (ডেডপেন)}} | subjects = {{hlist|[[Mass media]]/[[news media]]/[[media criticism]]|[[American politics]]|[[South African culture]]|[[current events]]|[[race relations]]|[[pop culture]]}} | website = {{URL|trevornoah.com}} | module = {{infobox person | embed = yes | signature = Trevor_Noah_signature.svg }} }} '''ট্ৰেভৰ নোৱা''' (ইংৰাজী : Trevor Noah ; জন্ম: ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৪) এজন দক্ষিণ আফ্ৰিকান কৌতুক অভিনেতা, লেখক, প্ৰযোজক, ৰাজনৈতিক মন্তব্যকাৰী, অভিনেতা আৰু টেলিভিছন পৰিচালক। ২০১৫ চনৰ পৰা ২০২২ চনলৈকে তেওঁ কমেডী চেণ্ট্ৰেলত আমেৰিকাৰ গভীৰ নিশাৰ টক শ্ব' আৰু ব্যংগ বাতৰি অনুষ্ঠান দ্য ডেইলী শ্ব'ৰ আয়োজক আছিল।<ref name="Emmys">{{cite web |url=https://www.emmys.com/bios/trevor-noah |title=Trevor Noah |publisher=[[Academy of Television Arts & Sciences]]/[[National Academy of Television Arts and Sciences]] |access-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819105405/https://www.emmys.com/bios/trevor-noah |archive-date=19 August 2020 |url-status=live}}</ref> ২০১৭ আৰু ২০১৮ চনত দ্য হলিউড ৰিপ'ৰ্টাৰে তেওঁক "নিউয়ৰ্ক মিডিয়াৰ ৩৫ জন আটাইতকৈ শক্তিশালী লোক"ৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-people-new-york-media-993285 |title=The 35 Most Powerful People in New York Media |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=13 April 2017 |access-date=6 December 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420011814/https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-people-new-york-media-993285 |archive-date=20 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-nyc-media-figures-2018-hosts-anchors-more-1100942 |title=The 35 Most Powerful People in New York Media |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=12 April 2018 |access-date=20 June 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420011814/https://www.hollywoodreporter.com/lists/35-powerful-nyc-media-figures-2018-hosts-anchors-more-1100942 |archive-date=20 April 2013}}</ref> ২০১৮ চনত টাইম আলোচনীয়ে তেওঁক বিশ্বৰ ১০০ জন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite magazine |last=Nyong'o |first=Lupita |author-link=Lupita Nyong'o |date=19 April 2018 |title=Trevor Noah |magazine=Time |url=https://time.com/collection/most-influential-people-2018/5217611/trevor-noah/ |url-status=live |access-date=19 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420020720/http://time.com/collection/most-influential-people-2018/5217611/trevor-noah/ |archive-date=20 April 2018}}</ref> জোহানেছবাৰ্গত জন্মগ্ৰহণ কৰা নোৱাই ২০০৮ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকান ব্ৰডকাষ্টিং কৰ্প'ৰেশ্যন (SABC)ৰ সৈতে কেইবাটাও অনুষ্ঠানত আয়োজকৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু ২০০৮ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ষ্ট্ৰিক্টলি কাম ডান্সিঙৰ চতুৰ্থ ছিজনত ৰানাৰ্ছ আপ আছিল। ২০১০ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈকে তেওঁ লেট নাইট ৱিথ ট্ৰেভৰ নোৱা নামেৰে টক শ্ব' আয়োজন কৰিছিল, যিটো এম-নেট আৰু ডিএছটিভিত প্ৰচাৰ হৈছিল। ২০১৪ চনত নোৱাই দ্য ডেইলী শ্ব'ৰ জ্যেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদদাতা হয় আৰু ২০১৫ চনত দীৰ্ঘদিনীয়া আয়োজক জন ষ্টুৱেৰ্টৰ উত্তৰাধিকাৰী হয়।<ref>{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-14/-daily-show-host-noah-lands-new-deal-as-trump-bits-lift-ratings |title='The Daily Show' Host Trevor Noah Lands New Deal After Ratings Success |work=Bloomberg |last=Shaw |first=Lucas |date=15 September 2017 |access-date=22 April 2018 |archive-date=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125023656/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-14/-daily-show-host-noah-lands-new-deal-as-trump-bits-lift-ratings |url-status=live}}</ref> তেওঁৰ আত্মজীৱনীমূলক কমেডী গ্ৰন্থ বৰ্ণ এ ক্ৰাইম ২০১৬ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="NYT">{{cite news |last=Kakutani |first=Michiko |author-link=Michiko Kakutani |url=https://www.nytimes.com/2016/11/28/books/review-born-a-crime-trevor-noahs-raw-account-of-life-under-apartheid.html |title='Born a Crime,' Trevor Noah's Raw Account of Life Under Apartheid |work=[[The New York Times]] |date=28 November 2016 |access-date=18 March 2017 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308053311/https://www.nytimes.com/2016/11/28/books/review-born-a-crime-trevor-noahs-raw-account-of-life-under-apartheid.html |url-status=live}}</ref><ref name="LARB">{{cite news |last=Darden |first=Jeneé |url=https://lareviewofbooks.org/article/born-crime-memoir-love-hope-resistance/ |title=Born a Crime: A Memoir of Love, Hope, and Resistance |work=[[Los Angeles Review of Books]] |date=18 February 2017 |access-date=18 March 2017 |archive-date=28 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128045755/https://lareviewofbooks.org/article/born-crime-memoir-love-hope-resistance |url-status=live}}</ref><ref name="USATODAY">{{cite news |last=Seymour |first=Gene |url=https://www.usatoday.com/story/life/books/2016/11/14/born-a-crime-trevor-noah-book-review/93600572/ |title=Trevor Noah recalls childhood under apartheid in new memoir |work=[[USA Today]] |date=14 November 2016 |access-date=18 March 2017 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030100128/https://www.usatoday.com/story/life/books/2016/11/14/born-a-crime-trevor-noah-book-review/93600572/ |url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ পৰা ২০২৬ চনলৈকে তেওঁ একেৰাহে ছয় বছৰ ধৰি গ্ৰেমী বঁটাৰ আয়োজন কৰিছে, লগতে ২০২২ চনৰ হোৱাইট হাউছৰ সংবাদদাতা ডিনাৰৰ আয়োজন কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=23 November 2020 |title=2021 GRAMMYs Performers & Host |url=https://www.grammy.com/grammys/2021-grammy-performers-host |access-date=14 March 2021 |website=GRAMMY.com |language=en |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311165554/https://www.grammy.com/grammys/2021-grammy-performers-host |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311165554/https://www.grammy.com/grammys/2021-grammy-performers-host |archivedate=11 March 2021 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Trevor Noah Of "The Daily Show" Returns To Host The 2022 GRAMMYs Awards Show |url=https://www.grammy.com/news/trevor-noah-host-2022-grammys-awards-64th-annual-host-announcement-recording-academy |access-date=19 October 2022 |website=www.grammy.com |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019041017/https://www.grammy.com/news/trevor-noah-host-2022-grammys-awards-64th-annual-host-announcement-recording-academy |url-status=live}}</ref><ref name="Aswad">{{Cite web |last=Aswad |first=Jem |date=15 December 2022 |title=Trevor Noah to Return as Grammy Awards Host |url=https://variety.com/2022/music/news/trevor-noah-returns-grammy-awards-host-1235462201/ |access-date=15 December 2022 |website=Variety |language=en-US |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204024618/https://variety.com/2022/music/news/trevor-noah-returns-grammy-awards-host-1235462201/ |url-status=live}}</ref><ref name="Grammy24">{{Cite web |last=Horowitz |first=Steven J. |date=13 December 2023 |title=Trevor Noah to Host the 2024 Grammys for Fourth Consecutive Year |url=https://variety.com/2023/music/news/trevor-noah-returns-host-grammy-awards-2024-1235837577/ |access-date=13 December 2023 |website=Variety |language=en-US |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204024618/https://variety.com/2023/music/news/trevor-noah-returns-host-grammy-awards-2024-1235837577/ |url-status=live}}</ref><ref name="Grammy25">{{Cite web |last=Czachor |first=Emily Mae |date=21 January 2025 |title=Trevor Noah returns to host 2025 Grammy Awards |url=https://www.cbsnews.com/news/trevor-noah-host-2025-grammy-awards/ |access-date=21 January 2025 |website=[[CBS News]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Grein |first=Paul |date=1 December 2021 |title=Trevor Noah Set to Return as Host for 2022 Grammy Awards |url=https://www.billboard.com/music/awards/grammy-awards-2022-trevor-noah-host-1235004011/ |access-date=5 April 2022 |magazine=Billboard |language=en-US |archive-date=5 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220105013626/https://www.billboard.com/music/awards/grammy-awards-2022-trevor-noah-host-1235004011/ |url-status=live}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ট্ৰেভৰ নোৱাৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮৪ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ জোহান্সবাৰ্গ, ট্ৰেন্সভাল, (বৰ্তমান গাউটেং)ত।<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/erik-wemple/wp/2015/03/31/new-daily-show-host-tweeted-a-fat-chick-joke-at-age-27/ |title=New 'Daily Show' host tweeted a 'fat-chick joke' at age 27! |last1=Wemple |first1=Erik |date=31 March 2015 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704210625/http://www.washingtonpost.com/blogs/erik-wemple/wp/2015/03/31/new-daily-show-host-tweeted-a-fat-chick-joke-at-age-27/ |archive-date=4 July 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/weekend/Trevor-Noah-The-making-of-a-global-star-from-Mama-Boy/1220-3907478-q73aj4/index.html |title=Trevor Noah: The making of a global star from Mama's Boy |last=Odhiambo |first=Tom |date=28 April 2017 |work=Daily Nation |access-date=28 March 2018 |archive-date=8 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111659/https://www.nation.co.ke/lifestyle/weekend/Trevor-Noah-The-making-of-a-global-star-from-Mama-Boy/1220-3907478-q73aj4/index.html |url-status=live}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ ৰবাৰ্ট চুইছ-জাৰ্মান আৰু মাতৃ পেট্ৰিচিয়া নম্বুইচেলো নোৱা জোছা।<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=503009220 |title=Trevor Noah Says He Grew Up 'In The Shadow Of A Giant' (His Mom) |first=Terry |last=Gross |publisher=NPR |date=22 November 2016 |access-date=18 January 2017 |archive-date=31 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031215503/https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=503009220 |url-status=live}}</ref> বৰ্ণবৈষম্য আইন অনুসৰি নোৱাৰ মাকক কৃষ্ণাংগ আৰু পিতৃক শ্বেতাংগ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল। নোৱাক বৰ্ণাংগ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল। জন্মৰ সময়ত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ আন্তঃবৰ্ণগত সম্পৰ্ক অবৈধ আছিল, যিটো নোৱাই তেওঁৰ আত্মজীৱনী ''ব'ৰ্ণ এ ক্ৰাইম''ত উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite book |last=Noah |first=Trevor |title=Born a crime: stories from a South African childhood |url=https://archive.org/details/borncrimestories0000trev_e3i2 |date=2016 |publisher=One World |isbn=978-0-525-50902-8 |edition=A One World international |location=New York}}</ref> ১৯৮৫ চনত অনৈতিকতা আইন সংশোধন কৰাৰ পিছত আন্তঃবৰ্ণীয় যৌন সম্পৰ্ক আৰু বিবাহক অপৰাধমুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Trevor Noah's tough upbringing in Soweto will help him: granny |url=http://www.thenewage.co.za/155558-1007-53-Trevor_Noahs_tough_upbringing_in_Soweto_will_help_himgranny |archive-url=https://web.archive.org/web/20150407183359/http://www.thenewage.co.za/155558-1007-53-Trevor_Noahs_tough_upbringing_in_Soweto_will_help_himgranny |archive-date=7 April 2015 |access-date=11 April 2015 |work=[[The New Age (South African newspaper)|The New Age]] |date=2 April 2015}}</ref> নোৱাই জোহান্সবাৰ্গৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল গাউটেঙৰ মেৰিভেলৰ ব্যক্তিগত ৰোমান কেথলিক প্ৰাথমিক আৰু হাইস্কুল মেৰীভেল কলেজত স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ কৰে।<ref name="nytimes33114">{{cite news |author-link=Dave Itzkoff |last1=Itzkoff |first1=Dave |title=Trevor Noah to Succeed Jon Stewart on 'The Daily Show' |url=https://www.nytimes.com/2015/03/31/arts/television/trevor-noah-to-succeed-jon-stewart-on-the-daily-show.html |access-date=11 April 2015 |work=[[The New York Times]] |date=30 March 2015 |archive-date=4 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604005340/https://www.nytimes.com/2015/03/31/arts/television/trevor-noah-to-succeed-jon-stewart-on-the-daily-show.html |url-status=live}}</ref><ref name="Armstrong">{{cite news |last=Armstrong |first=Stephen |date=16 December 2012 |title=Heard the one about the Swiss South African? |pages=12–13 |publisher=[[Sunday Times]] Culture magazine |url=https://www.thetimes.com/article/heard-the-one-about-the-swiss-south-african-lzx9jq6nth8 |access-date=9 December 2021 |archive-date=9 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209153726/https://www.thetimes.co.uk/article/heard-the-one-about-the-swiss-south-african-lzx9jq6nth8 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/comedy-gigs/south-african-comedian-trevor-noah-6319931 |title=South African comedian Trevor Noah to play Birmingham's Glee Club |last=Laws |first=Roz |date=22 November 2013 |work=Birmingham Post |access-date=30 March 2015 |archive-date=27 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327083710/http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/comedy-gigs/south-african-comedian-trevor-noah-6319931 |url-status=live}}</ref> তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকাত বহুসংস্কৃতিৰ পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল, যিয়ে তেওঁৰ শ্বেতাংগ আৰু কৃষ্ণাংগ দুয়োটা ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। একান্তভাৱে সমৰ্পিত এটা খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা নোৱা ইহুদী পৰম্পৰাৰ কিছুমান দিশৰ সৈতেও পৰিচিত হৈছিল,<ref>{{cite web |last1=Fairbanks |first1=Eve |title=Trevor Noah Is an Outsider's Outsider |url=https://momentmag.com/trevor-noah/?srsltid=AfmBOorP2UusqbxgBw4rl017OdN2Q1nqOLCmJkbluWqBGM461RXZmaxJ |website=[[Moment (magazine)|Moment]] |date=29 April 2022}}</ref> যাৰ ভিতৰত উল্লেখনীয় আছিল ১৩ বছৰীয়া জন্মদিনত বাৰ মিৎজ্ৱা উদযাপন কৰা।<ref>{{cite web |title=Trevor Noah Says He Grew Up 'In The Shadow Of A Giant' (His Mom) |url=https://www.npr.org/2016/12/16/505847054/trevor-noah-says-he-grew-up-in-the-shadow-of-a-giant-his-mom |website=[[National Public Radio]] |date=16 December 2016 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Dolsten |first1=Josefin |title=Why 'Daily Show' host Trevor Noah had a bar mitzvah |url=https://www.timesofisrael.com/why-daily-show-host-trevor-noah-had-a-bar-mitzvah/ |website=[[The Times of Israel]] |date=23 November 2016}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== নোৱাই ইংৰাজী, জাৰ্মান, দক্ষিণ ছ'থো, জুলু, জোছা, ছোৱানা, ছংগা আৰু আফ্ৰিকান ভাষা কয়। তেওঁ নিউয়ৰ্ক চহৰত বাস কৰে। ''বৰ্ণ এ ক্ৰাইম'' নামৰ কিতাপখনত নোৱাই শ্বেতাংগ পিতৃৰ সৈতে আৰু মিশ্ৰ জাতিৰ শিশু হিচাপে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত সন্মুখীন হোৱা বৰ্ণবৈষম্যতাৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে। নোৱাৰ পিতৃ ৰবাৰ্টে পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচাৰিছিল যদিও সম্পৰ্কটো ব্যক্তিগতভাৱে ৰখা হৈছিল। তেওঁ শৈশৱৰ ঘটনা এটা উল্লেখ কৰি লিখিছে যে তেওঁ এবাৰ ৰবাৰ্টৰ ফালে "দেউতা, দেউতা" বুলি চিঞৰি দৌৰিছিল। পৃথক বৰ্ণৰ ৰবাৰ্ট তেওঁৰ ফালে আগবাঢি যোৱাটোৱে জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। সেই সময়ত নোৱাই ভাবিছিল যে দেউতাকে টেগ খেল খেলিব বিচাৰে। সেইদিনাৰ পিছত ৰবাৰ্ট আৰু নোৱা লগ হৈছিল কেৱল ৰবাৰ্টৰ এপাৰ্টমেণ্টত। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কমেডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান]] 597kej5413hyvzl456w24dwxm6lf2hv 0 140266 647719 644472 2026-10-25T21:36:43Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | c = 敦煌舞 | p = Dūnhuáng wǔ | l = ডুনহুয়াং নৃত্য | pic = DunhuangHistorisierendeTanzaufführung.jpg | piccap = ডুনহুয়াং নৃত্য প্ৰদৰ্শন, ২০০৯ }} ডুনহুয়াং নৃত্য হৈছে পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি আৰু আধুনিক শিল্পৰ সংমিশ্ৰণ ঘটোৱা [[চীন]]ৰ নৃত্য।<ref name=":2">{{Cite book|last=Yang|first=Jia|title=Proceedings of the 2nd International Conference on Contemporary Education, Social Sciences and Humanities (ICCESSH 2017) |chapter=Analysis on Cultural Characteristics and Art Development of Dunhuang Dance Art |date=2017|location=Paris, France|publisher=Atlantis Press|doi=10.2991/iccessh-17.2017.110|isbn=978-94-6252-351-7 |doi-access=free}}</ref>ডুনহুয়াং নৃত্যই ডুনহুয়াং গুহাৰ চিত্ৰত চিত্ৰিত শৰীৰৰ গতিবিধিৰ পৰা (যেনে [[মোগাও গুহা]]) আৰু পশ্চিম চীনৰ গানছু প্ৰদেশৰ ডুনহুয়াঙত আৱিষ্কাৰ হোৱা বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু সংগীতৰ ৰচনাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰে।<ref>{{cite book |title=Body as medium of meaning |url=https://archive.org/details/bodyasmediumofme0000unse |last=Shahshahānī |first=Suhaylā |pages=[https://archive.org/details/bodyasmediumofme0000unse/page/72 72]–86 |year=2004 |publisher=LIT Verlag |isbn=978-3-8258-7154-3 }}</ref><ref name=":0">{{Cite book|date=2016|others=Ming Chen; Sandra Parks; Jake McNeill; Stella Xu; Kennesaw State University.|title=The heritage of Chinese culture and dance. Classical dance : Dunhuang|oclc=964534193 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021|title=A DANCE OF DUNHUANG|url=https://www.esplanade.com/offstage/arts/huayi-a-dance-of-dunhuang|access-date=2021-12-25|website=www.esplanade.com}}</ref> [[মোগাও গুহা]] চিত্ৰত পোৱা ছবিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই নৃত্যটোত অনন্য হাতৰ গতিবিধি দেখা যায় যিবোৰ [[নাট্য শাস্ত্ৰ]], [[ভাৰতনাট্যম]] আৰু [[কথকলি]] দৰে [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্য]] আদিৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ভাৰতীয় নৃত্য শিল্পকলা কেনেকৈ বেক্ট্ৰিয়া আৰু তাৰিম অৱবাহিকাৰ ঐতিহাসিক পথেৰে পশ্চিম চীনত উপনীত হ’ল। ডুনহুয়াং নৃত্য ১৯৮০ চনত এক সুকীয়া শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ ৰূপ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Chang |first=Shih-Ming Li |url=https://books.google.co.in/books?id=MsbdCwAAQBAJ |title=Chinese Dance: In the Vast Land and Beyond |last2=Frederiksen |first2=Lynn E. |date=2016-06-07 |publisher=Wesleyan University Press |isbn=978-0-8195-7632-3 |pages=250 |language=en}}</ref> আজি ডুনহুয়াং নৃত্য শৈক্ষিক আৰু পেছাদাৰী দুয়োটা পৰিৱেশতে পৰিবেশন কৰা হয়, যি চীন আৰু বিস্তৃত এছিয়ান পৰিবেশন কলাৰ ওপৰত [[ভাৰতীয় সংস্কৃতি]]ৰ চিৰস্থায়ী প্ৰভাৱৰ ই এক জীৱন্ত সাক্ষ্য।<ref name=":3" />এই নৃত্য মধ্য আৰু পশ্চিম চীনৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় নৃত্য শৈলীৰ সংমিশ্ৰণ।<ref name=":1">{{Cite web|title=Dance Drama Celebrates Dunhuang Culture|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/cities/2010-07/09/content_385146.htm|access-date=2021-12-25|website=en.chinaculture.org}}</ref> ==প্ৰেৰণাৰ উৎপত্তি আৰু উৎস== উত্তৰ-পশ্চিম চীনৰ গানছু প্ৰদেশৰ ডুনহুয়াং গুহাৰ দেৱাল চিত্ৰ আৰু কলাত্মক ঐতিহ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছে ডুনহুয়াং নৃত্য । মোগাও গ্ৰ'ট'ৰ গুহা চিত্ৰত চিত্ৰিত চিত্ৰকল্পৰ ওপৰত আধাৰিত এই নৃত্যৰ ধৰণটো বৌদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত, বিশেষকৈ "ফ্লাইং অপ্ছাৰ" (ফেইটিয়ান) আৰু "হাজাৰ হাতৰ অৱলোকিতেশ্বৰ", যি দুয়োটাই চীনৰ পৰিবেশন কলাৰ ওপৰত ভাৰতীয় বৌদ্ধ ধৰ্মৰ গভীৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিফলিত কৰে।<ref name=":3">{{Cite book |last=Zhang |first=Wei |url=https://books.google.co.in/books?id=HbFaEQAAQBAJ&pg=PT34 |title=Performance Across Chinese Borders |date=2024-12-31 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-040-29845-9 |pages=34 |language=en}}</ref><ref name=":2" /> এই শৈলীৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে [[ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য]] পৰম্পৰা যেনে [[নাট্য শাস্ত্ৰ]], [[ভাৰতনাট্যম]], আৰু [[কথকলি]]ৰ পৰা আধাৰিত স্বকীয় হাতৰ অঙ্গভংগী, যিয়ে ভাৰতৰ পৰা পশ্চিম চীনলৈ বেক্ট্ৰিয়া আৰু তাৰিম অৱবাহিকাৰ ঐতিহাসিক পথেৰে নৃত্যৰ সাংস্কৃতিক প্ৰসাৰণ প্ৰতিফলিত কৰে। এই আন্তঃসাংস্কৃতিক বিনিময়ৰ অধিক তথ্য কিউচি আৰু য়ুঙ্গাং গ্ৰোট 'ৰ ভিত্তিচিত্ৰসমূহত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name=":3" /> ডানহুয়াঙৰ মোগাও গ্ৰ'ট'ত নৃত্য আৰু সংগীতকে ধৰি বিভিন্ন ধৰণৰ সূক্ষ্ম কলা আছে।<ref name=":2">{{Cite book|last=Yang|first=Jia|title=Proceedings of the 2nd International Conference on Contemporary Education, Social Sciences and Humanities (ICCESSH 2017) |chapter=Analysis on Cultural Characteristics and Art Development of Dunhuang Dance Art |date=2017|location=Paris, France|publisher=Atlantis Press|doi=10.2991/iccessh-17.2017.110|isbn=978-94-6252-351-7 |doi-access=free}}</ref> ইয়াত বহুতো নৃত্যৰ ছবিৰে ভৰি আছে যিয়ে চীনৰ আধুনিক নৃত্য শিল্পীসকলক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।<ref name=":2"/> <gallery class="center"> File:Mogao Caves Pipa-Player.jpg|পিঠিৰ পিছফালে পিপাটো লৈ খেলি থকা এজন পিপাবাদক। ডুনহুয়াং, [[মোগাও গুহা]]। File:Bird of Life (共命鸟), playing a pipa, with dancer playing drum.jpg|চীন, টাং বংশৰ মাজভাগ। ডানহুয়াং গ্ৰটছৰ পৰা শিল্পকৰ্ম, ২৫ নম্বৰৰ ইউলিন গুহাত জীৱনৰ চৰাই এটাক দেখুওৱা হৈছে, পিপা বজাই আছে, নৃত্যশিল্পীয়ে ঢোল বজাই আছে File:Sogdian whirl with large pipa.jpg|বৌদ্ধ গুহা শিল্প, অৰ্কেষ্ট্ৰাই বজাই থকাৰ সময়ত এগৰাকী নৃত্যশিল্পীয়ে ঘূৰি থাকে। গ্ৰ'ট' ৪৬ বাওঁফালৰ ভিতৰৰ দেৱাল, দ্বিতীয় পেনেল। গুহা ১১২ বুলিও কোৱা হয়। File:Dunhuang Mogao Caves Dancer.jpg|২২০ নং গুহা: মোগাও মিউৰেলত "হু জুয়ান" নৃত্যশিল্পীসকল। </gallery> ==ডুনহুয়াং নৃত্যৰ তালিকা== [[File:Flickr - archer10 (Dennis) - China-7315.jpg|thumb|upright|আধুনিক নৃত্য পৰিচালনা: 'হাজাৰ হাত গুয়ায়িন'।]] ===হাজাৰ হাত গুয়ায়িন=== চীনৰ নৃত্য পৰিচালক ঝাং জিগাংৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত এটা আধুনিক পৰিবেশন।<ref name=":0">{{Cite book|date=2016|others=Ming Chen; Sandra Parks; Jake McNeill; Stella Xu; Kennesaw State University.|title=The heritage of Chinese culture and dance. Classical dance : Dunhuang|oclc=964534193 }}</ref> ইয়াক চাইনা ডিচেবলড পাৰফৰ্মিং আৰ্ট ট্ৰুপে পৰিবেশন কৰিছিল, য 'ত দলৰ নৃত্যশিল্পীসকল শ্ৰৱণ শক্তিহীন।<ref name=":0"/> ==অন্যান্য মিডিয়াৰ পৰিৱেশন== চীনৰ গানছু ডুনহুয়াং আৰ্ট একাডেমীয়ে পৰিবেশন কৰা নৃত্য-নাটক 'ৰেইন অৱ ফ্লাৱাৰ্ছ এলং দ্য চিল্ক ৰোড' ১৯৭৯ চনৰ ২৩ মে'ত বেইজিঙত উপস্থাপন কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite web|title=Dance Drama Celebrates Dunhuang Culture|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/cities/2010-07/09/content_385146.htm|access-date=2021-12-25|website=en.chinaculture.org}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীন]] [[শ্ৰেণী:নৃত্য]] [[শ্ৰেণী:চীনা নৃত্য]] cgg7aytvjf7iy8h1gih5ie3cusdnwam 0 140268 647793 644524 2026-10-26T00:17:30Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647793 wikitext text/x-wiki {{Short description|প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থ}} {{italic title}} [[Image:Devimahatmya Sanskrit MS Nepal 11c.jpg|thumb|upright=1.2|দেৱী মাহাত্ম্যৰ বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত আটাইতকৈ পুৰণি পুথিখন। ই মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ এটা অংশ। তালপাতত লিখা এই পুথিখনত একাদশ শতিকাৰ নেপালত ব্যৱহৃত প্ৰাচীন ভূজিমোল লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ]] '''মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ''' ({{langx|sa|मार्कण्डेय पुराण}}; [[IAST]]: {{IAST| Mārkaṇḍeya Purāṇa}}) হিন্দু ধৰ্মৰ এখন সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ওঠৰখন প্ৰধান [[পুৰাণ]]ৰ এখন।{{Sfn|Dalal|2014|p=246}}{{sfn|Rocher|1986|pp=191-192}} গ্ৰন্থখনৰ নাম [[মাৰ্কণ্ডেয়]] নামৰ এগৰাকী ঋষিৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। হিন্দু সাহিত্যত তেওঁ দুটা জনপ্ৰিয় আখ্যানৰ মুখ্য চৰিত্ৰ। ইয়াৰে এটা আখ্যান [[শিৱ]] আৰু আনটো [[বিষ্ণু]]ৰ সৈতে জড়িত।{{sfn|Lochtefeld|2002|p=426}} মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল, ইয়াত কোনো নিৰ্দিষ্ট দেৱতাৰ পক্ষত সাম্প্ৰদায়িক দৃষ্টিভংগী প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাই।{{Sfn|Rocher|1986|pp=191-192}}{{Sfn|Lochtefeld|2002|p=426}} গোটেই গ্ৰন্থখনত কোনো দেৱতাৰ আহ্বান বা প্ৰাৰ্থনাৰ উল্লেখো অতি কম।{{sfn|Dutt|1896|p=4}}{{sfn|Wilson|1864|p=LVII}} লুডো ৰোচাৰৰ মতে, মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ হিন্দু সাহিত্যৰ পুৰাণসমূহৰ ভিতৰত সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ পুৰণি গ্ৰন্থসমূহৰ এখন। ই অতি আকৰ্ষণীয় আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ।{{sfn|Rocher|1986|pp=191-192}} এই গ্ৰন্থখনত [[দেৱীমাহাত্ম্যম্]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থকাৰ বাবে ই বিশেষভাৱে প্ৰসিদ্ধ। দেৱীক পৰম সত্য আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা এইখনেই বৰ্তমানলৈ জনা আটাইতকৈ পুৰণি গ্ৰন্থসমূহৰ এখন।{{Sfn|Rocher|1986|pp=191-192}}{{sfn|Lochtefeld|2002|p=426}}{{sfn|Coburn|1988|pp=1-23}} এই গ্ৰন্থখনক হিন্দু ধৰ্মৰ [[শাক্ত ধৰ্ম]] পৰম্পৰাৰ এখন প্ৰধান গ্ৰন্থ বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াত নাৰীশক্তিৰ প্ৰতি অসাধাৰণ শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশ কৰা হৈছে।{{sfn|Coburn|1988|pp=1-23}}{{sfn|Brown|1998|pp=1-4}} কিছুমান হিন্দু পৰম্পৰাত মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ দেৱী মাহাত্ম্যক [[শ্ৰীমদ্ভগৱতগীতা]]ৰ সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হয়।{{Sfn|Rocher|1986|p=193}} এই পুৰাণৰ বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত পাণ্ডুলিপিসমূহত ১৩৭টা অধ্যায় আছে। ইয়াৰে ৮১ৰপৰা ৯৩লৈকে অধ্যায়কেইটা দেৱী মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত।{{sfn|Rocher|1986|p=191}} পৰম্পৰা আৰু মধ্যযুগৰ কিছুমান গ্ৰন্থত মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণত ৯,০০০টা শ্লোক থকা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত পাণ্ডুলিপিসমূহত প্ৰায় ৬,৯০০টা শ্লোকহে আছে।{{sfn|Wilson|1864|p=LIV}} ইয়াৰে ২,১০০টা শ্লোক দেৱী ভাগৱতলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। এই গ্ৰন্থখনত বিভিন্ন বিষয়ৰ আলোচনা আছে।{{sfn|Dalal|2014|p=246}}{{sfn|Rocher|1986|pp=191-194}}{{sfn|Gietz|1992|p=354|ps=, with note 1948}} ইয়াত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্যৰ লগতে বৈদিক ধাৰণা আৰু অধিবিদ্যাগত চিন্তাৰ প্ৰতীকী ব্যাখ্যাও পোৱা যায়।{{sfn|Gietz|1992|p=803|ps=, with note 4538}} ==ইতিহাস== [[File:Dadhimati Mata Temple, Rajasthan.jpg|thumb|ৰাজস্থানৰ দধিমতী মাতা মন্দিৰ। ই যোধপুৰ আৰু বিকানেৰৰ ওচৰত অৱস্থিত। মন্দিৰটোত মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ এটা উদ্ধৃতি থকা শিলালিপি সংৰক্ষিত হৈ আছে। শিলালিপিটো সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{sfn|Rocher|1986|p=195}}]] মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ সম্ভৱতঃ হিন্দু ধৰ্মৰ আটাইতকৈ পুৰণি পুৰাণসমূহৰ এখন।{{sfn|Rocher|1986|pp=191-192}}{{Sfn|Collins|1988|p=36}} গ্ৰন্থখনৰ সাহিত্যিক শৈলী আৰু বিষয়-বস্তুৰপৰা এই ধাৰণা কৰা হৈছে যে ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক অধ্যায়সমূহ হিন্দু মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ পৰিশিষ্টৰ দৰে। সেয়েহে পণ্ডিতসকলে ইয়াক মহাভাৰতৰ পিছত ৰচনা কৰা প্ৰাচীন গ্ৰন্থ বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।{{sfn|Rocher|1986|pp=191-192}} ৱেণ্ডি ডনিগাৰৰ মতে, মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰায় ২৫০ চনৰ গ্ৰন্থ। অৱশ্যে ইয়াৰ অন্তৰ্গত দেৱী মাহাত্ম্য প্ৰায় ৫৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছে।{{Sfn|Collins|1988|p=36}} আন কিছুমান পণ্ডিতেও এই পুৰাণৰ কিছু অংশ তৃতীয় শতিকাৰ ভিতৰতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।{{sfn|Gietz|1992|pp=798-799|ps=, with note 4507}} ইয়াৰ বিপৰীতে নীলেশ্বৰী দেশাইৰ মতে, বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত আটাইতকৈ পুৰণি পাণ্ডুলিপিখন সম্ভৱতঃ সপ্তম শতিকাৰ।{{sfn|Gietz|1992|p=354|ps=, with note 1948}} দেৱী মাহাত্ম্যসহ মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ প্ৰথম ৰূপটো সম্ভৱতঃ পশ্চিম ভাৰতৰ [[নৰ্মদা নদী]]ৰ ওচৰত ৰচনা কৰা হৈছিল।{{Sfn|Rocher|1986|p=196}} শিলালিপিৰ প্ৰমাণৰ সহায়তো এই গ্ৰন্থখনৰ ৰচনাকাল নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=191-192}}{{sfn|Asopa|1911|p=302}} উদাহৰণস্বৰূপে, দধিমতী মাতা মন্দিৰৰ শিলালিপিটো ৬০৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। এই শিলালিপিত মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ দশম অধ্যায়ৰ উদ্ধৃতি আছে। এই অধ্যায়টো পুৰাণখনৰ ৯১তম অধ্যায়ৰ অন্তৰ্গত দেৱী মাহাত্ম্যৰ অংশ। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হয় যে গ্ৰন্থখনৰ এই অংশ ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰতে ৰচিত হৈছিল।{{Sfn|Rocher|1986|pp=191-192}}{{sfn|Asopa|1911|p=302}} নেপালত গ্ৰন্থখনৰ তালপাতত লিখা এখন সম্পূৰ্ণ পাণ্ডুলিপি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াক ৯৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।{{Sfn|Rocher|1986|p=195}} একেদৰে, অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ভৱভূতিয়ে ৰচনা কৰা ''মালতীমাধৱ'' নামৰ গ্ৰন্থখনতো দেৱী মাহাত্ম্যৰ উল্লেখ আছে। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে সেই সময়লৈকে গ্ৰন্থখন প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু প্ৰচলিত আছিল। আন কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াৰ ৰচনাকাল চতুৰ্থৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=195-196}} জন লখটফেল্ডৰ মতে, দেৱীক পৰম শক্তি হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটো দেৱী মাহাত্ম্য ৰচনা কৰাৰ আগতেই প্ৰচলিত আছিল। কাৰণ গ্ৰন্থখনত এই ধাৰণাটো অতি বিকশিত ৰূপত পোৱা যায়।{{Sfn|Rocher|1986|pp=195-196}}{{Sfn|Lochtefeld|2002|p=426}} আন সকলো পুৰাণৰ দৰে মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰো ৰচনাকাল নিৰ্ধাৰণ কৰাটো জটিল। ডিমিট আৰু ভান বুইটেনেনৰ মতে, প্ৰতিখন পুৰাণৰে বিশ্বকোষীয় চৰিত্ৰ আছে। সেয়েহে এইবোৰ কেতিয়া, ক'ত, কিয় আৰু কোনে ৰচনা কৰিছিল, সেয়া নিশ্চিত কৰাটো কঠিন।{{Sfn|Dimmitt|Van Buitenen|2012|p=5}} {{Quote| বৰ্তমান পোৱা পুৰাণসমূহ বিভিন্ন সময়ত সংযোজন কৰা সাহিত্যৰ সমষ্টি। প্ৰতিখন পুৰাণতে বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগত নতুন নতুন অংশ যোগ কৰা হৈছে। সেয়েহে কোনো এখন পুৰাণৰ ৰচনাৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি। (...) এইবোৰক এনে কিছুমান পুথিভঁৰালৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, য'ত নতুন নতুন পুথি নিৰন্তৰ যোগ হৈ থাকে। এই পুথিসমূহ সদায় শেষত যোগ কৰা নহয়, বৰং বিভিন্ন ঠাইত যোগ কৰা হয়। |কৰ্ণেলিয়া ডিমিট আৰু জে. এ. বি. ভান বুইটেনেন |''Classical Hindu Mythology: A Reader in the Sanskrit Puranas''{{sfn|Dimmitt|Van Buitenen|2012|p=5}} }} ===মুদ্ৰিত সংস্কৰণ=== এই গ্ৰন্থখনৰ প্ৰাৰম্ভিক তিনিটা মুদ্ৰিত সংস্কৰণৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্য আছে। কলিকতা সংস্কৰণৰ ১৩৬তম অধ্যায়ত কাহিনীটো আধাতে শেষ হৈছে। ইয়াত দামৰ কাহিনী সম্পূৰ্ণ কৰা হোৱা নাই। বোম্বাই আৰু পুনা সংস্কৰণত দামৰ কাহিনী সম্পূৰ্ণকৈ আছে আৰু ই ১৩৭তম অধ্যায়ত শেষ হৈছে।{{sfn|Shastri|1995|pp=77-78}} চি. চি. মুখাৰ্জী (১৮৯৩) আৰু এফ. ই. পাৰ্জিটাৰকে ধৰি বহুতো পণ্ডিতে গ্ৰন্থখন ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছে।{{sfn|Pargiter|1904}} অৱশ্যে কবাৰ্ণৰ মতে, পাৰ্জিটাৰে পুৰাণখনৰ অন্যান্য বিষয়-বস্তুতকৈ ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস পুনৰ নিৰ্মাণৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল।{{sfn|Coburn|1988|pp=22-23}} ১৯০৪ চনত তেওঁৰ অনুবাদ প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত পাৰ্জিটাৰৰ কাম আৰু সিদ্ধান্তসমূহৰ বিষয়ে ব্যাপক বিতৰ্ক হৈছিল।{{sfn|Coburn|1988|pp=22-23}} গ্ৰেগৰি বেইলীৰ মতে, মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণত অন্তৰ্ভুক্ত দেৱী মাহাত্ম্যৰ এটা ভাল ইংৰাজী অনুবাদ থমাছ কবাৰ্ণে ১৯৯১ চনত প্ৰকাশ কৰিছিল।{{Sfn|Bailey|2003|p=146}} ====সমালোচনামূলক সংস্কৰণ==== ''The Critical Edition of the Mārkaṇḍeyapurāṇam'' নামৰ সমালোচনামূলক সংস্কৰণটো এম. এল. ৱাডেকাৰে সম্পাদনা কৰিছিল। ইয়াৰ দুটা খণ্ড ২০১১ চনত বৰোদাৰ প্ৰাচ্য অধ্যয়ন প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰকাশ কৰে। দ্বিতীয় খণ্ডৰ ৭৬ৰপৰা ৮৮লৈকে অধ্যায়ত দেৱী মাহাত্ম্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ==বিষয়-বস্তু== এই পুৰাণত ১৩৭টা অধ্যায় আছে। ইয়াৰে ৮১ৰপৰা ৯৩লৈকে অধ্যায় দেৱী মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত।{{Sfn|Rocher|1986|p=191}} গ্ৰন্থখনৰ আৰম্ভণিতে মীমাংসা দৰ্শনৰ প্ৰৱৰ্তক [[জৈমিনি]]য়ে ঋষি [[মাৰ্কণ্ডেয়]]ক কিছুমান প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰে। এই প্ৰশ্নসমূহ মহাভাৰতত উত্থাপিত হৈছিল যদিও তাৰ উত্তৰ দিয়া হোৱা নাছিল।{{Sfn|Rocher|1986|p=192}} মাৰ্কণ্ডেয়ই কয় যে তেওঁ বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰিবলৈ যাব লাগিব। তেওঁ জৈমিনিক [[বিন্ধ্য পৰ্বতমালা]]ত বাস কৰা চাৰিটা জ্ঞানী চৰাইৰ ওচৰলৈ যাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে।{{Sfn|Rocher|1986|p=192}} জৈমিনিয়ে চৰাইকেইটাক লগ পায়। চৰাইকেইটাই তেওঁৰ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ দিয়ে। এই আলোচনা মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ চতুৰ্থৰপৰা ৪৫তম অধ্যায়লৈ বিস্তৃত।{{Sfn|Rocher|1986|p=192}}{{sfn|Hazra|1962|pp=255-256}} এই আলোচনাত নৈতিক শিক্ষা আৰু পৌৰাণিক আখ্যানৰ লগতে [[কৰ্ম]], [[সংসাৰ]], [[ধৰ্ম]] আৰু [[শ্ৰাদ্ধ]]ৰ ধাৰণাসমূহ ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াত মহাভাৰত আৰু গৌতম ধৰ্মসূত্ৰৰ দৰে গ্ৰন্থৰ বিষয়-বস্তুও অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।{{Sfn|Rocher|1986|p=192}}{{Sfn|Dutt|1896|p=4}} ৩৯ৰপৰা ৪৩লৈকে অধ্যায়ত গ্ৰন্থখনৰ [[যোগ]] দৰ্শন আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত আত্মজ্ঞান আৰু মুক্তি লাভৰ পথ হিচাপে যোগক বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যোগৰ অনুশীলনৰদ্বাৰা অতীতৰ কৰ্মফলৰ বন্ধনৰপৰা মুক্ত হ'ব পাৰি বুলি কোৱা হৈছে।{{Sfn|Dutt|1896|pp=73-81}} ৰিগোপুলছৰ মতে, মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণত দত্তাত্ৰেয়ৰ চৰিত্ৰ আৰু তেওঁৰ যোগশিক্ষা মূলতঃ [[জ্ঞানযোগ]]ৰ সৈতে জড়িত। অদ্বৈত দৰ্শনৰ আধাৰত জ্ঞানৰ ওপৰত দিয়া এই গুৰুত্ব গ্ৰন্থখনত দত্তাত্ৰেয়ৰ চৰিত্ৰৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য।{{Sfn|Rigopoulos|1998|pp=37, 57}} সহস্ৰবুধেৰ মতে, মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ লগতে [[বিষ্ণু পুৰাণ]], [[বায়ু পুৰাণ]], [[নাৰদ পুৰাণ]] আৰু [[কূৰ্ম পুৰাণ]]তো স্পষ্টভাৱে [[অদ্বৈত বেদান্ত]]ৰ ধাৰণা প্ৰকাশ পাইছে। এইবোৰত আদি শংকৰৰ সময়ৰ আগৰ অদ্বৈত পৰম্পৰাৰ প্ৰতিফলন ঘটিব পাৰে।{{sfn|Sahasrabudhe|1968|pp=113-114}} পৰৱৰ্তী অধ্যায়সমূহতো চৰাইকেইটা আৰু মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিৰ মাজত হোৱা কথোপকথনৰ বৰ্ণনা আছে। অৱশ্যে ৪৫ৰপৰা ৮০লৈকে আৰু ৯৪ৰপৰা ১৩৭লৈকে অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয়ই মূল বক্তা।{{Sfn|Rocher|1986|p=192}} পণ্ডিতসকলৰ মতে, এই শৈলীৰ পৰিৱৰ্তনৰ কাৰণ হ'ল এই অংশটো পুৰাণখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি মূল অংশ হ'ব পাৰে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=192-193}} এই অংশত বংশাৱলী, [[মন্বন্তৰ]], ভূগোল আৰু সূৰ্য দেৱতাৰ প্ৰশংসামূলক অধ্যায়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=192-193}} ===দেৱী মাহাত্ম্য=== [[File:Durga - Mahishasurmardini.jpg|thumb|[[দুৰ্গা]]ই [[মহিষাসুৰ]]ক বধ কৰা দৃশ্য। ৰাজস্থানৰ ৰাণী কি ভাৱৰ পৱিত্ৰ মূৰ্তি। ]] দেৱী মাহাত্ম্যৰ অৰ্থ হৈছে "দেৱীৰ মহিমা বা প্ৰশংসা।" ই মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ ৮১ৰপৰা ৯৩লৈকে অধ্যায় সামৰি লৈছে।{{sfn|Coburn|1988|pp=1-23}} [[দুৰ্গা]] বা [[চণ্ডী]]ক [[শক্তি]]ৰূপে পূজা কৰা লোকসকলৰ বাবে এইখন এখন প্ৰধান ভক্তিমূলক গ্ৰন্থ।{{Sfn|Rocher|1986|p=193}} এই অংশটো স্বতন্ত্ৰ গ্ৰন্থ হিচাপেও অধ্যয়ন কৰা হয়। ইয়াক কেতিয়াবা ''সপ্তশতী'', ''চণ্ডী মাহাত্ম্য'' বা ''চণ্ডীপাঠ'' বুলিও কোৱা হয়।{{Sfn|Rocher|1986|p=193}} ভাৰতৰ পূব অংশৰ [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[ওড়িশা]]ৰ দৰে ৰাজ্যত এই গ্ৰন্থখন বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।{{Sfn|Dutt|1896|p=4}} দেৱী মাহাত্ম্যৰ আৰম্ভণিতে ৰজা সুৰথৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ যুদ্ধত পৰাস্ত হৈ ৰাজ্যৰপৰা বহিষ্কৃত হৈছিল। আনহাতে, সমাধি নামৰ এজন ব্যৱসায়ীক তেওঁৰ পত্নী আৰু সন্তানসকলে সম্পত্তিৰ লোভত ঘৰৰপৰা আঁতৰাই দিছিল। এদিন তেওঁলোক দুয়ো এখন অৰণ্যত লগ পায়।{{Sfn|Rocher|1986|p=193}} গ্ৰন্থখনৰ মতে, তেওঁলোক দুয়োকে যিসকলে আঁতৰাই দিছিল, তেওঁলোকৰ মংগলৰ কথা ভাবি তেওঁলোকে এতিয়াও চিন্তা কৰিছিল।{{Sfn|Rocher|1986|p=193}} তেওঁলোকে ভাবিছিল যে এনে অৱস্থাতো তেওঁলোকৰ প্ৰতি কিয় মমতা আছে। উত্তৰ বিচাৰি তেওঁলোকে মেধা বা সুমেধা নামৰ এজন ঋষিক লগ ধৰে। ঋষিজনে বুজাই দিয়ে যে এইটো জীৱনৰ স্বাভাৱিক ধৰ্ম। তেওঁ ভোকাতুৰ চৰাইবোৰৰ উদাহৰণ দিয়ে। চৰাইবোৰে নিজৰ খাদ্যৰ বাবে গুটি সংগ্ৰহ কৰে যদিও ভোকত থাকিও সেই গুটিবোৰ পোৱালিৰ ঠোঁটত তুলি দিয়ে।{{Sfn|Rocher|1986|p=193}} গ্ৰন্থখনৰ মতে, এই সকলোবোৰ দেৱীৰ শক্তিৰ প্ৰকাশ। প্ৰকৃতিৰ সকলোতে দেৱীৰ উপস্থিতি আছে। তেওঁ জীৱৰ মাজত আসক্তি সৃষ্টি কৰে আৰু একে সময়তে সেই আসক্তিৰপৰা মুক্তি লাভৰ শক্তিও দিয়ে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=193-194}} তাৰ পিছত দুয়োজন ব্যক্তিয়ে দেৱীৰ বিষয়ে অধিক জানিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। এই পুৰাণৰ দেৱী মাহাত্ম্য অংশত নাৰীশক্তিক কেন্দ্ৰ কৰি দেৱীৰ ধৰ্মতাত্ত্বিক আৰু দাৰ্শনিক ব্যাখ্যা দিয়া হৈছে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=193-194}} ===সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়-বস্তু=== এই গ্ৰন্থখনত সমাজ, ধৰ্ম আৰু পৌৰাণিক কাহিনীকে ধৰি বিভিন্ন বিষয় আলোচনা কৰা হৈছে।{{sfn|Gietz|1992|p=354|ps=, with note 1948}} ইয়াৰ অধ্যায়সমূহত পৰিয়াল, বিবাহ, সামাজিক জীৱন, পোছাক, খাদ্য, ৰীতি-নীতি, অনুষ্ঠান, ওজন আৰু জোখ-মাখ, সামাজিক আচাৰ-ব্যৱহাৰ, নাৰীৰ স্থান, ভূগোল, উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয় সমাজত এই বিষয়সমূহ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। গ্ৰন্থখনত এইবোৰৰ লগতে পৌৰাণিক কাহিনী আৰু ধৰ্মতত্ত্বৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।{{Sfn|Rocher|1986|pp=191-194}}{{sfn|Gietz|1992|p=354|ps=, with note 1948}}{{sfn|Varma|1978|pp=270-298}} ৱেণ্ডি ডনিগাৰৰ মতে, মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণে প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় সমাজ সম্পৰ্কে থকা কিছুমান প্ৰচলিত ধাৰণাক প্ৰত্যাহ্বান জনায়। গ্ৰন্থখনৰ দশম আৰু একাদশ অধ্যায়ত ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত ভ্ৰূণৰ বিকাশ আৰু স্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত মাতৃৰ অৱদান অপৰিহাৰ্য বুলি কোৱা হৈছে।{{efn|মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণত কোৱা হৈছে, "মাতৃয়ে যি আহাৰ খায় আৰু যি পানীয় পান কৰে, সেইবোৰ ভ্ৰূণৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ ফলত জীৱটোৰ শৰীৰ শক্তিশালী হয়, পুষ্টি লাভ কৰে আৰু বৃদ্ধি পায়।" {{sfn|Doniger|2000|pp=173-174}}}} {{Quote| শৰীৰ গঠনত পিতৃৰ প্ৰাধান্যৰ ওপৰত [[মনুস্মৃতি|মনু]]ৱে যি গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে, সেই ধাৰণাক ইয়াত প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছে। কাৰণ শৰীৰৰ গঠনত মাতৃৰ অৱদানৰ লগতে ভ্ৰূণৰ নিজৰ ভূমিকাকো গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। |ৱেণ্ডি ডনিগাৰ |''Religion and the Body''{{sfn|Doniger|2000|pp=173-174}} }} ==অনুবাদ== মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ বিভিন্ন ভাৰতীয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। তাৰে কেইটামান অনুবাদৰ তালিকা তলত দিয়া হ'ল। ===[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]=== *''The Markandeya Purana'' — এফ. ই. পাৰ্জিটাৰ (১৯০৪)<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.188841 |title=Markandeya Purana (Pargiter) |date=1904 }}</ref> *''Markandeya Purana'' — বিবেক দেৱৰয় (২০১৯)<ref>{{cite book|url=https://www.amazon.com/Markandeya-Purana-Bibek-Debroy-tr/dp/0143448250 |title=Markandeya Purana (Debroy) |date=2019 }}</ref> ==প্ৰভাৱ== লুইছ ই. ফেনেক আৰু ডব্লিউ. এইচ. মেকলিঅ'ডৰ মতে, [[শিখ ধৰ্ম]]ৰ এখন সহায়ক ধৰ্মগ্ৰন্থ দশম গ্ৰন্থত থকা চণ্ডী চৰিত্ৰ উক্তি বিলাসৰ বিষয়-বস্তু মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰপৰা লোৱা হৈছে।{{sfn|Fenech|McLeod|2014|p=79}}{{sfn|Rinehart|2011|pp=27, 70}} ভাৰতৰ দুৰ্গা মন্দিৰসমূহত [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত দেৱী মাহাত্ম্যৰ অংশ পাঠ কৰা হয়।{{sfn|Dalal|2014|p=118}}{{sfn|Flood|1996|p=181}} ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|15em}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin|2}} * {{cite journal |last1=Asopa |first1=Pandit Ram Karna |journal=[[Epigraphia Indica]] |volume=11 |year=1911 |editor1-last=Hultzsch |editor1-first=Eugen |editor-link=E. Hultzsch |title=Dadhimati-Mata Inscription of Dhruhlana |url=https://archive.org/stream/epigraphiaindica014772mbp#page/n355/mode/2up}} * {{cite book |last1=Bailey |first1=Gregory |editor1-last=Sharma |editor1-first=Arvind |title=The Study of Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=npCKSUUQYEIC |year=2003 |publisher=[[University of South Carolina]] Press |isbn=978-1-57003-449-7}} * {{cite book |last1=Brown |first1=Cheever Mackenzie |title=The Devi Gita: The Song of the Goddess: A Translation, Annotation, and Commentary |url=https://archive.org/details/devigitasongofgo0000unse |year=1998 |publisher=[[SUNY Press]] |isbn=978-0-7914-3939-5}} * {{cite book |last1=Coburn |first1=Thomas B. |title=Devī-māhātmya: The Crystallization of the Goddess Tradition |url=https://books.google.com/books?id=hy9kf7_TOHgC |year=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0557-6}} * {{cite book |last1=Collins |first1=Charles Dillard |title=The Iconography and Ritual of Siva at Elephanta: On Life, Illumination, and Being |url=https://books.google.com/books?id=pQNi6kAGJQ4C&pg=PA36 |year=1988 |publisher=[[SUNY Press]] |isbn=978-0-88706-773-0}} * {{cite book |last=Dalal |first=Rosen |year=2014 |title=Hinduism: An Alphabetical Guide |publisher=Penguin |isbn=978-8184752779 |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC}} * {{cite book |last1=Dimmitt |first1=Cornelia |first2=J.A.B. |last2=Van Buitenen |author2-link=J. A. B. van Buitenen |title=Classical Hindu Mythology: A Reader in the Sanskrit Puranas |url=https://books.google.com/books?id=re7CR2jKn3QC |publisher=[[Temple University]] Press |year=2012 |isbn=978-1-4399-0464-0}} * {{cite book |last1=Doniger |first1=Wendy |editor1-last=Coakley |editor1-first=Sarah |title=Religion and the Body |url=https://books.google.com/books?id=bk-rDk_OyvwC |year=2000 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-78386-6}} * {{cite book |last=Dutt |first=M.N. |year=1896 |title=Markandeya Puranam |publisher=Elysium Press |url=https://archive.org/stream/markandeyapurana021288mbp#page/n0/}} * {{cite book |last1=Fenech |first1=Louis E. |last2=McLeod |first2=W.H. |title=Historical Dictionary of Sikhism |url=https://books.google.com/books?id=xajcAwAAQBAJ |year=2014 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4422-3601-1}} * {{cite book |last1=Flood |first1=Gavin |title=An Introduction to Hinduism |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |url-access=registration |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-43878-0 |page=[https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/181 181]}} * {{cite book |last1=Gietz |first1=K.P. |display-authors=et al |title=Epic and Puranic Bibliography (Up to 1985) Annotated and with Indexes: Part I: A - R, Part II: S - Z, Indexes |url=https://books.google.com/books?id=kgpLBpUCufwC&pg=PA870 |year=1992 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-03028-1}} * {{cite book |last1=Hazra |first1=Rajendra Chandra |year=1962 |contribution=The Puranas |editor1-last=Radhakrishnan |editor1-first=S. |title=The Cultural Heritage of India |volume=2 |location=Calcutta |publisher=The Ramakrishna Mission Institute of Culture |isbn=81-85843-03-1}} * {{cite book |first=James |last=Lochtefeld |year=2002 |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1 & 2 |publisher=Rosen Publishing |isbn=978-0823931798 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch}} * {{cite book |last1=Pargiter |first1=Frederick Eden |author-link=Frederick Eden Pargiter |title=Markandeya Purana |year=1904 |publisher=The Baptist Mission Press |location=Calcutta |url=https://archive.org/stream/cu31924022991974#page/n5/mode/2up}} * {{cite book |last1=Rigopoulos |first1=Antonio |title=Dattatreya: The Immortal Guru, Yogin, and Avatara: A Study of the Transformative and Inclusive Character of a Multi-faceted Hindu Deity |url=https://archive.org/details/dattatreyaimmort0000rigo |year=1998 |publisher=[[State University of New York]] Press |isbn=978-0-7914-3696-7}} * {{cite book |last1=Rinehart |first1=Robin |title=Debating the Dasam Granth |url=https://books.google.com/books?id=qe6WnpbT2BkC |year=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-984247-6}} * {{cite book |last1=Rocher |first1=Ludo |author-link=Ludo Rocher |title=The Purāṇas |date=1986 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |location=Wiesbaden |isbn=3-447-02522-0}} * {{cite book |last1=Sahasrabudhe |first1=M.T. |title=A Survey of the Pre-Śaṅkara Advaita Vedānta |url=https://books.google.com/books?id=OpdWAAAAMAAJ |year=1968 |publisher=[[University of Pune]] Press}} * {{cite book |last1=Shastri |first1=Pushpendra |year=1995 |title=Introduction to the Puranas |location=New Delhi |publisher=Rashtriya Sanskrit Sansthan}} * {{cite journal |last1=Varma |first1=Vishwanath Prasad |title=Ethics and Sociology of Politics in some of the Puranas |journal=The Indian Journal of Political Science |volume=39 |issue=2 |date=1978 |pages=270–298 |jstor=41854846 |issn=0019-5510}} * {{cite book |last=Wilson |first=Horace Hayman |author-link=Horace Hayman Wilson |title=The Vishnu Purana: A System of Hindu Mythology and Tradition |volume=1 |year=1864 |url=https://archive.org/stream/vishnupurnsyst01wils#page/n3/ |publisher=Read Country Books |isbn=1-84664-664-2}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-markandeya-purana/ এফ. ই. পাৰ্জিটাৰৰ মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ ইংৰাজী অনুবাদ] *[http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/3_purana/mkp1-93u.htm গটিংগেনৰ ভাৰতীয় ভাষাৰ বৈদ্যুতিন গ্ৰন্থৰ পঞ্জীত থকা মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ প্ৰথম ৯৩টা অধ্যায়ৰ সংস্কৃত পাঠ] *[http://www.kamakoti.org/kamakoti/details/markandeya%20purana%20home.html কামকোটি ৱেবছাইটত থকা মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ সম্পূৰ্ণ ইংৰাজী পাঠ] *[https://archive.org/details/markandeyapurana/ মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ সংস্কৃত-হিন্দী সংস্কৰণ] [[শ্ৰেণী:পুৰাণ]] gc0iisdzp0dvm2j743q3e7l0biakwgz 0 140271 647718 644543 2026-10-25T21:36:01Z InternetArchiveBot 29706 Add 4 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647718 wikitext text/x-wiki [[File:MET Asian Wing.jpg|thumb|মৰমিয়াল দম্পতী, মৈথুন, পূব গংগা ৰাজবংশ, ১৩ শতিকাৰ [[ওড়িশা]], [[ভাৰত]]]] '''''মৈথুন''''' ([[দেৱনাগৰী]]: मैथुन) হৈছে [[তন্ত্ৰ]] (তান্ত্ৰিক [[যৌনতা]])ৰ অন্তৰ্গত [[যৌন সংগম|যৌন সম্ভোগ]] বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এটা [[সংস্কৃত]] শব্দ, অথবা বৈকল্পিকভাৱে ইয়াৰদ্বাৰা এই ৰীতিৰ সময়ত উৎপন্ন হোৱা শাৰীৰিক তৰল পদাৰ্থ বা ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰা দম্পতীহালক বুজোৱা হয়।<ref name=Kiss/><ref name=Cush/> ই [[পঞ্চমকৰ]]ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ আৰু ইয়াক তত্ত্ব চক্ৰ নামেৰেও জনাজাত তন্ত্ৰৰ মহৎ ৰীতিৰ মূল অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=Elia>{{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |title=Yoga: Immortality and Freedom |url=https://archive.org/details/yogaimmortalityf0000elia_p9e5 |year=1969 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691017648 <!--|pages= -->}}{{page needed|date=January 2021}}</ref> মৈথুনৰ অৰ্থ হৈছে বিপৰীতমুখী শক্তিসমূহৰ মিলন, যিয়ে মানুহ আৰু ঈশ্বৰৰ মাজৰ অদ্বৈততাক প্ৰতিফলিত কৰে,<ref name=Elia/> ইয়াৰ লগতে ই পাৰ্থিৱ সুখ (''[[কাম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কাম]]'') আৰু আধ্যাত্মিক মুক্তি (''[[মোক্ষ]]'')ৰো প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{cite book |last=Thomas |first=Paul |title=Kāma Kalpa, Or, The Hindu Ritual of Love |year=1960 |publisher=D.B. Taraporevala |location=Bombay [Mumbai] |oclc=762156601 <!--|pages= -->}}{{page needed|date=January 2021}}</ref> প্ৰাচীন [[হিন্দু]] [[কলা|শিল্পকলা]]ত মৈথুন এক জনপ্ৰিয় প্ৰতীক, য’ত এটি দম্পতীক শাৰীৰিক প্ৰেমত লিপ্ত থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Menzies |first=Jackie |title=Goddess: Divine Energy |url=https://archive.org/details/goddessdivineene0000menz |year=2006 |publisher=Art Gallery of New South Wales |isbn=978-0734763969}}</ref> ==ধাৰণা== মৈথুনৰ সৈতে পুৰুষ-মহিলাৰ দম্পতী আৰু শাৰীৰিক, যৌন অৰ্থত তেওঁলোকৰ মিলন জড়িত হৈ থাকে যিটো ক্ৰিয়া নিষ্পত্তি (পৰিপক্ব শুদ্ধিকৰণ)ৰ সমাৰ্থক।<ref name=Devi>{{cite book |last=Devi |first=Kamala |title=The Eastern Way of Love |pages=19–27 |publisher=[[Simon & Schuster]] |year=1977 |isbn=0-671-22448-4}}</ref> যিদৰে কেৱল আত্মা বা কেৱল পদাৰ্থই নিজে কাৰ্যকৰী নহয় কিন্তু দুয়ো মিলি কাম কৰিলেহে সম্প্ৰীতি কঢ়িয়াই আনে, ঠিক তেনেদৰে মৈথুনো তেতিয়াহে কাৰ্যকৰী হয় যেতিয়া এই মিলন পৱিত্ৰ হয়। দম্পতীহাল সেই সময়খিনিৰ বাবে ঐশ্বৰিক হৈ পৰে: তেওঁ হৈ পৰে [[শক্তি (দেৱী)|শক্তি]] আৰু তেওঁ হৈ পৰে [[শিৱ]], আৰু তেওঁলোকে পৰম বাস্তৱৰ সন্মুখীন হয় আৰু মিলনৰ জৰিয়তে আনন্দ অনুভৱ কৰে। শাস্ত্ৰই সতৰ্ক কৰি দিছে যে যেতিয়ালৈকে এই আধ্যাত্মিক পৰিৱৰ্তন নঘটে, তেতিয়ালৈকে মিলন অসম্পূৰ্ণ হৈ থাকে।<ref>{{cite book |last=Garrison |first=Omar |title=Tantra: the Yoga of Sex |publisher=Causeway Books |year=1964 |page=103 |isbn=0-88356-015-1}}</ref> অৱশ্যে, একাংশ লেখক, সম্প্ৰদায় আৰু মতবাদ যেনে যোগানন্দই ইয়াক প্ৰকৃত যৌন সম্ভোগ নোহোৱাকৈ কেৱল এটা মানসিক আৰু প্ৰতীকী কাৰ্য বুলি গণ্য কৰে।<ref name=Devi/> তথাপি কেৱল শাৰীৰিক মিলনৰ জৰিয়তে নহয়, অন্য ধৰণেও মৈথুনৰ এক ৰূপ অনুভৱ কৰা সম্ভৱ। এই কাৰ্য যৌন শক্তিৰ প্ৰৱেশৰ সৈতে এটা অধিভৌতিক স্তৰতো থাকিব পাৰে, য’ত শক্তি আৰু শাক্তই তেওঁলোকৰ সূক্ষ্ম শৰীৰৰ মাধ্যমেৰেও শক্তি স্থানান্তৰ কৰে। যেতিয়া এই শক্তিৰ স্থানান্তৰ ঘটে, তেতিয়াই হ্ৰাস পোৱা অহংকাৰৰ জৰিয়তে [[দেৱী]] আৰু [[ভগৱান]]ৰ ৰূপত অৱতীৰ্ণ হোৱা দম্পতীহালে পৰম বাস্তৱৰ সন্মুখীন হয় আৰু সূক্ষ্ম শৰীৰৰ যৌন মিলনৰ জৰিয়তে আনন্দ লাভ কৰে।<ref name=Elia/> [[File:Adi-Buddha Samantabhadra.jpg|thumb|আদি-বুদ্ধ সমন্তভদ্ৰ, ১৭ শতিকা, তিব্বতী বৌদ্ধ চিত্ৰকলা; বুদ্ধক ঐশ্বৰিক, ধ্যানমগ্ন, যৌন মিলনত চিত্ৰিত কৰা হৈছে]] বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতীকী পৰম্পৰাতো মৈথুনক গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সম্ভৱ যে বৌদ্ধ সন্দৰ্ভত, এই চিত্ৰসমূহ [[বুদ্ধচৰিত]]ত উল্লেখ কৰা সৌন্দৰ্যৰে ভৰা ঐশ্বৰিক উদ্যানসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref>{{Cite book |last=Ali |first=Daud |title=Garden and Landscape Practices in Pre-colonial India |last2=Shimada |first2=Akira |publisher=Routledge Taylor and Francis Group |year=2020 |isbn=978-0415664936 |location=London |pages=18-35 |language=English |chapter=The Use of Garden Imagery in Early Buddhism}}</ref><ref>{{Cite book |last=Johnston |first=E.H. |title=Buddhacarita Or The Acts Of The Buddha |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |year=1972 |isbn=978-8120810297 |location=Delhi |pages=48-50 |language=English}}</ref> এইবোৰ সেই সময়ৰ ৰাজকীয় জীৱনৰ আনন্দদায়ক মূল্যবোধৰ উল্লেখনো হ’ব পাৰে। তান্ত্ৰিক বা বজ্ৰযান [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ত মৈথুনৰ চিত্ৰ প্ৰায়ে পোৱা যায়, য’ত প্ৰায়ে বুদ্ধক শক্তিৰ সৈতে ঐশ্বৰিক যৌন মিলনত লিপ্ত থকা দেখুওৱা হয়।<ref>{{Cite book |last=Casey |first=Jane |title=Goddess Divine Energy |publisher=Art Gallery NSW |year=2006 |pages=257-268 |language=English}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Khajuraho10.jpg|thumb|মৈথুন, [[লক্ষ্মণ]] [[মন্দিৰ]], [[খাজুৰাহো]]]] [[File:38.Khajuraho Laksmana south wall mithuna.jpg|thumb|মৈথুন, লক্ষ্মণ মন্দিৰ, খাজুৰাহো]] পৰম্পৰাগতভাৱে মৈথুন সম্ভোগ পুৰুষ সাধকৰদ্বাৰা বীৰ্য ধাৰণ কৰি কৰা কাৰ্য বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref name=Elia/> যদিও আন কিছুমান লেখকে ইয়াক বৈকল্পিক বুলি গণ্য কৰে, যিটো সম্ভৱতঃ কেৱল পৰৱৰ্তী কালৰ তন্ত্ৰতহে সীমিত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Balaban |first1=Oded |last2=Erev |first2=Anan |title=The Bounds of Freedom: About the Eastern and Western Approaches to Freedom |url=https://archive.org/details/boundsoffreedoma0000bala |year=1995 |publisher=P. Lang |isbn=978-0820425146}}</ref> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ মৈথুনত ধৰ্মীয় আচাৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ যৌন তৰল পদাৰ্থ (''মৈথুনম দ্ৰৱ্যম'', বা কেৱল লক্ষণীয়ভাৱে ''মৈথুন'') উৎপন্ন কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল, ঠিক আন চাৰিবিধ ভক্ষণযোগ্য পঞ্চমকৰৰ দৰেই।<ref name=Kiss/><ref name=Cush>{{cite book |last1=Cush |first1=Denise |last2=Robinson |first2=Catherine |last3=York |first3=Michael |title=Encyclopedia of Hinduism |year=2012 |publisher=Routledge |isbn=978-1135189785}}</ref> বীৰ্য বিসৰ্জনক তৰ্পণ (''[[তৰ্পণ]]'') বা পানী উছৰ্গা কৰাৰ সৈতেও তুলনা কৰা হয়।<ref name=Kiss>{{cite book |last=White |first=David Gordon |author-link=David Gordon White |title=Kiss of the Yogini: 'Tantric Sex' in its South Asian Contexts |url=https://books.google.com/books?id=5RwARVMg2_4C |year=2006 |edition=paperback |orig-year=2003 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-02783-8 |pages=81–85}}</ref> মন্ত্ৰমাৰ্গৰ শৈৱ শাখাৰ তপস্বীসকলে অলৌকিক ক্ষমতা লাভ কৰিবলৈ, [[ব্ৰহ্মা]]ৰ একটা মূৰ কাটি পেলোৱাৰ পাছত [[শিৱ]]ই কৰা প্ৰায়শ্চিত্তৰ অভিনয় কৰিছিল (ভিক্ষাটন)। তেওঁলোকে নিজৰ সংগীসকলৰ সৈতে কৰা একপ্ৰকাৰৰ কামোৎসৱৰ ৰীতি-নীতিত উৎপন্ন হোৱা মদ, তেজ আৰু যৌন তৰল পদাৰ্থৰ দৰে অপৱিত্ৰ পদাৰ্থৰে শিৱৰ আৰাধনা কৰিছিল।{{sfn|English|2013|p=40}} সামাজিক নিয়মৰ তান্ত্ৰিক ওলোটা প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশ হিচাপে, যৌন যোগত প্ৰায়ে সমাজৰ আটাইতকৈ নিষিদ্ধ গোটৰ সংগী, যেনে ওচৰৰ আত্মীয় বা সমাজৰ একেবাৰে নিম্ন স্তৰৰ লোকক ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। তেওঁলোক যুৱতী আৰু সুন্দৰী হোৱাৰ লগতে তন্ত্ৰতো দীক্ষিত হ’ব লাগিব।{{sfn|English|2013|p=41}} [[হিন্দু দৰ্শন]]ৰ [[ন্যায় দৰ্শন|ন্যায়]] শাখাৰ নৱম শতিকাৰ পণ্ডিত জয়ন্ত ভট্টই, যিয়ে তন্ত্ৰ সাহিত্যৰ ওপৰত মন্তব্য কৰিছিল, উল্লেখ কৰিছে যে তান্ত্ৰিক ধাৰণা আৰু আধ্যাত্মিক পদ্ধতিসমূহৰ বেছিভাগেই সুপ্ৰতিষ্ঠিত, কিন্তু ইয়াত তথাকথিত "নীলাম্বৰ" সম্প্ৰদায়ৰ দৰে "অনৈতিক শিক্ষাও" আছে য’ত ইয়াৰ সাধকসকলে উৎসৱসমূহত "কেৱল এটা নীলা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে, আৰু তাৰ পিছত এটা দল হৈ মুকলিকৈ অনিয়ন্ত্ৰিত যৌন সম্ভোগত লিপ্ত হয়।" তেওঁ লিখিছে যে এই পদ্ধতিটো অপ্ৰয়োজনীয় আৰু ই সমাজৰ মৌলিক মূল্যবোধৰ প্ৰতি ভাবুকি স্বৰূপ।{{sfn|Flood|2006|pp=48-49}} পৰৱৰ্তী কালৰ উৎস যেনে দশম শতিকাৰ অভিনৱগুপ্তই সতৰ্ক কৰি দিছে যে মৈথুনৰ ফলসমূহ পঞ্চমকৰৰ বাকী অংশৰ দৰে উপভোগ কৰাৰ বাবে নহয়, আৰু যিসকলে তেনে কৰে তেওঁলোকক তেওঁ "পশু" বুলি অভিহিত কৰিছে। একাদশ শতিকাৰ ''তোডল তন্ত্ৰ''ই মৈথুনক ইয়াৰ ''পঞ্চমকৰ'' অৰ্থাৎ "৫টা 'ম' আখৰৰ গোট"ৰ শেষৰ স্থানত ৰাখিছে, সেইবোৰ হৈছে— ''মদ্য'' ([[মদ]]), ''[[মাংস]]'', ''মৎস্য'' ([[মাছ]]), ''মুদ্ৰা'' (শস্য), আৰু ''মৈথুন''।<ref name=Kiss/> দ্বাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে, এই পদ্ধতিসমূহ সাধকৰ শৰীৰত যৌন তৰল পদাৰ্থ শোষণ কৰাৰ দিশলৈ গতি কৰা দেখা গৈছিল, যেনে ''বজ্ৰোলী মুদ্ৰা''।<ref name=Kiss/> ই কৌল তন্ত্ৰত পোৱা মহিলাৰ নিঃসৰণ পান কৰা 'ৰাজপান'ৰ দৰে অনুৰূপ পদ্ধতি আৰু ফ্ৰেডেৰিক আপফেল-মাৰ্গলিনৰ বৰ্ণনা অনুসৰি [[পুৰী]]ৰ জগন্নাথ মন্দিৰত পাঁচোটা উপাদান মিলাই অমৃত (''[[অমৃত]]'') প্ৰস্তুত কৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name=Kiss/> ডগলাস ৰেনফ্ৰিউ ব্ৰুকছে উল্লেখ কৰিছে যে নিচাজাতীয় পদাৰ্থ আৰু যৌনতাৰ ব্যৱহাৰৰ দৰে সামাজিক নিয়ম-বিৰোধী উপাদানসমূহ জীৱবাদী নাছিল, বুলি তান্ত্ৰিক ভক্তক "ব্ৰহ্মৰ পৰম বাস্তৱ আৰু পাৰ্থিৱ শাৰীৰিক জগতৰ মাজৰ পাৰ্থক্য" ভাঙি পেলাবলৈ প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ কিছুমান কৌল পৰম্পৰাত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ব্ৰুকছৰ মতে, কামভাৱ আৰু তপস্যাৰ কৌশল একত্ৰিত কৰি তান্ত্ৰিকসকলে সকলো সামাজিক আৰু অভ্যন্তৰীণ ধাৰণা ভাঙি পেলাই শিৱৰ দৰে হৈ পৰিছিল।{{sfn|Brooks|1990|pp=69–71}} ডেভিদ গ্ৰেৰ মতে, কাশ্মীৰ শৈৱ ধৰ্মত এই সামাজিক নিয়ম-বিৰোধী উলংঘনকাৰী ধাৰণাসমূহক ধ্যান আৰু প্ৰতিফলনৰ বাবে, আৰু এক "অতীন্দ্ৰিয় ব্যক্তিসত্বাক উপলব্ধি কৰাৰ" মাধ্যম হিচাপে অভ্যন্তৰীণ কৰা হৈছিল।{{sfn|Gray|2016|p=11}} প্ৰায়ে হিন্দু সন্দৰ্ভৰ সৈতে জড়িত হ’লেও বৌদ্ধ স্থানসমূহতো মৈথুনৰ চিত্ৰ পোৱা যায়। শুংগ যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৮৭ ৰপৰা ৭৫) পৰা আৰম্ভ কৰি খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকালৈকে প্ৰাচীন টেৰাকোটা, বৌদ্ধ স্থান আৰু স্তূপসমূহত মৈথুনৰ চিত্ৰ পোৱা যায়।<ref name=":0">{{Cite book |last=Ali |first=Daud |title=Garden and Landscape Practices in Pre-colonial India |last2=Shimada |first2=Akira |publisher=Routledge Taylor and Francis Group |year=2020 |isbn=978-0415664936 |location=London |pages=18-35 |language=English |chapter=The Use of Garden Imagery in Early Buddhism}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Coomaraswamy |first=Ananda |title=Early Indian Terra Cottas |url=https://www.jstor.org/stable/4170083 |journal=Bulletin of the Museum of Fine Arts |volume=25 |issue=152 |pages=90-96 |via=JSTOR}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Gangoly |first=O.C. |title=Rupam an Illustrated Journal of Oriental Art 22/23 |publisher=India: B. R. Publishing Corp. |year=1925 |isbn=9788170183037 |location=New Delhi |publication-date=1925 |pages=54-60 |language=English}}</ref> এই চিত্ৰসমূহ স্থাপন কৰা স্থানসমূহৰ (দুৱাৰৰ ফ্ৰেম, অৰ্ধবৃত্তাকাৰ চালি, তোৰণ, বাহ্যিক ৰেলিং, স্তম্ভ, কেপিটেল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰ) বাবে সম্ভৱতঃ অপায়-অমংগল দূৰ কৰা শুভ প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref>{{Cite book |last=Dehejia |first=Vidya |title=Early Buddhist Rock Temples |url=https://archive.org/details/earlybuddhistroc0000dehe |publisher=Cornell University Press |year=1972 |isbn=978-0500690017 |location=Ithaca, NY |language=English}}</ref> [[কামসূত্ৰ]] ৰচনাৰ সমসাময়িক (২০০-৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) সময়ত পোৱা মৈথুনৰ চিত্ৰসমূহত কামোদ্দীপক দম্পতীহালক কামসূত্ৰৰ পাঠ্যৰ বৰ্ণনাত্মক দৃশ্যসমূহত উল্লেখ কৰা অৱস্থানসমূহৰ সৈতে মিল থকা ভংগিমাত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> যদিও কামসূত্ৰ এখন হিন্দু গ্ৰন্থ, তথাপি এই চিত্ৰসমূহে বৌদ্ধ স্থানসমূহতো প্ৰৱেশ কৰিছিল, যাৰপৰা বুজা যায় যে এই চিত্ৰসমূহ স্থানীয়, অ-স্বতন্ত্ৰ, সৰ্ব-ভাৰতীয় প্ৰতীকী শব্দভাণ্ডাৰৰ অংশ হিচাপে সৰ্বত্ৰে ব্যাপ্ত আছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category inline|Mithuna}} [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:মানৱ যৌনতা]] jdb0ufkl9o4gqttoodo78hp004j96j3 0 140301 647656 644932 2026-10-25T15:18:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647656 wikitext text/x-wiki '''মডাৰ্ণ স্কাই উৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: Modern Sky Festival; [[চীনা ভাষা|চীনা]]: [[wikt:摩登天空音乐节|摩登天空音乐节]]; পিনয়িন: Módēng Tiānkōng Yīnyuè Jié) হৈছে [[চীন]]ৰ [[বেইজিং|বেইজিঙত]] অনুষ্ঠিত হোৱা এখন মুকলি পথাৰৰ [[ৰক সংগীত]] উৎসৱ। এই উৎসৱটো 'মডাৰ্ণ স্কাই' ৰেকৰ্ড লেবেলৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। প্ৰথমটো উৎসৱ ২০০৭ চনৰ ২–৪ অক্টোবৰত হাইদিয়ান পাৰ্কত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত সংগীতৰ বাবে চাৰিটা ষ্টেজ আছিল আৰু ১২০ টাতকৈও অধিক বেণ্ডে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত মুখ্য আকৰ্ষণ আছিল আমেৰিকান বেণ্ড য়াহ য়াহ য়াহচ। অংশগ্ৰহণ কৰা চীনা বেণ্ডসমূহৰ ভিতৰত আছিল নিউ পেণ্টচ, ৰিৰ্বিল্ডিং দ্য ৰাইটচ অফ ষ্টেচুচ, পি.কে. ১৪, কুৱিন চি বিগ ছাৰ্ক, জয়চাইড,<ref>জয়চাইডে ৱেষ্টেড অৰিয়েণ্ট নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছে</ref> কাৰচিক কাৰচ আৰু স্নেপলাইন। ২০০৯ চনৰ উৎসৱত "অপ্ৰত্যাশিত পৰিস্থিতি"ৰ বাবে সকলো বিদেশী বেণ্ডৰ প্ৰদৰ্শন বাতিল কৰা হৈছিল। সেইবাৰ কেৱল থলুৱা চীনা বেণ্ডসমূহেহে প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>Parry, Chris (October 1, 2009). [https://vancouversun.com/news/Music+festival+peril+Chinese+government+bans+foreign+bands/2056211/story.html Music festival in peril as Chinese government bans foreign bands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007163354/http://www.vancouversun.com/news/Music+festival+peril+Chinese+government+bans+foreign+bands/2056211/story.html |date=2009-10-07 }}. ''[[Vancouver Sun]]''.</ref><ref>[https://www.nme.com/news/buzzcocks/47634 Buzzcocks, Futureheads, British Sea Power banned from Beijing festival]. [[NME]]. October 2. 2009.</ref> ২০১৪ চনলৈকে, ইয়াৰ মূল কোম্পানী 'মডাৰ্ণ স্কাই এণ্টাৰটেইনমেণ্টে' সমগ্ৰ চীনত বছৰত ২০ টাতকৈও অধিক উৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত মডাৰ্ণ স্কাইয়ে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ইয়াৰ প্ৰথমটো উৎসৱৰ কথা ঘোষণা কৰে,<ref>Music Festival from Beijing to make American debut in New York [http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2014/08/04/music-festival-from-beijing-to-make-american-debut-in-new-york/?_php=true&_type=blogs&_r=0] "[[The New York Times]]"</ref> যি ৪–৫ অক্টোবৰত চেণ্ট্ৰেল পাৰ্কৰ ৰামচে প্লেফিল্ডত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>Modern Sky Festival NYC event page [http://modernskyfestivalnyc.com/] "[[Modern Sky Festival NYC]]"</ref> == লগতে চাওক == * [[বেইজিং পপ উৎসৱ]] * [[মিডি সংগীত উৎসৱ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]] 1d7o79lnr3q8sv0hktunpw7stqgtsgq 0 140323 647662 645602 2026-10-25T16:07:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647662 wikitext text/x-wiki '''মহাৰাণী শৰৎসুন্দৰী দেৱী''' (১৮৪৯-১৮৮৬) [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ (যি বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ৰ অংশ) বেংগল প্ৰেছিডেন্সীৰ [[ৰাজশাহী]] জিলাত ভিত্তি কৰি পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু বঙালী খিলঞ্জীয়া অভিজাত ব্যক্তি আছিল।<ref name="dspr">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Saratsundari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Saratsundari|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201031422/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Saratsundari|archivedate=1 December 2017|deadurl=yes}}</ref> ==পটভূমি== নীলাম্বৰক ৰাজ-অনুগ্ৰহৰ উপাধি দিয়াৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে ৰাজশাহীত পুথিয়া ৰাজ পৰিয়াল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৭৪৪ চনত এই বাগিছাখন চাৰিজন ভাতৃৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়। ১৯৫০ চনত পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰে ইয়াক বিলুপ্ত কৰে।<ref>{{cite web|last1=Rahman|first1=Mostafizur|title=Puthia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Puthia|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201042552/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Puthia|archivedate=1 December 2017|deadurl=yes}}</ref> ==জীৱনী== ১৮৬৫ চনত পঞ্চনী বাগিছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি বাগিছাখনৰ পৰিচালনাৰ কাম অতি নিপুণতাৰে চলাইছিল। দানশীলতাৰ বাবে কিছু খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰজাৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় আছিল। ১৮৭৪ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক ৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু দুবছৰৰ পাছত ১৮৭৭ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক মহাৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে।<ref name="dspr" /> ১৮৮৩ চনত তেওঁৰ দত্তক পুত্ৰ যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বোৱাৰী [[হেমন্ত কুমাৰী দেৱী]]ক উইল প্ৰদান কৰি সম্পত্তিৰ দায়িত্ব দিয়ে। হেমন্ত কুমাৰীও এজন উল্লেখযোগ্য দানশীল ব্যক্তি আছিল।<ref name=":1">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Hemantakumari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Hemantakumari|access-date=18 November 2017|website=Banglapedia|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171108204900/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Hemantakumari|archivedate=8 November 2017|deadurl=yes}}</ref><ref name=":0">{{cite book|last1=Leung|first1=Mikey|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&q=Saratsundari+Devi&pg=PA301|title=Bangladesh|last2=Meggitt|first2=Belinda|date=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=9781841622934|page=301|language=en|access-date=18 November 2017}}</ref> ==মৃত্যু== ১৮৮৬ চনত কাশীত শৰৎসুন্দৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৭ বছৰ আছিল।<ref name="dspr" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] 1dgfv7gystqsezslarxd7qp3k3uv777 0 140383 647672 646478 2026-10-25T18:13:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647672 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = মুৰাম্বি গণহত্যা স্মাৰক কেন্দ্ৰ | image = Rwandan Genocide Murambi skulls.jpg | caption = গণহত্যাৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ লাওখোলা (২০০১) | established = {{Start date|df=yes|1995|04|21}} }} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | part_of = ৰুৱাণ্ডাত ১৯৯৪ চনত টুট্সি জনগোষ্ঠীৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত গণহত্যাৰ স্মাৰক স্থানসমূহ | criteria = সাংস্কৃতিক: vi | ID = 1586-002 | year = 2023 | coordinates = {{coord|-2.455528|29.567722}} }} '''মুৰাম্বি গণহত্যা স্মাৰক কেন্দ্ৰ ({{lang-en|Murambi Genocide Memorial Centre}})''' তথা ''মুৰাম্বি কাৰিকৰী বিদ্যালয়'' নামেৰে জনাজাত, দক্ষিণ ৰুৱাণ্ডাৰ মুৰাম্বি চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত এটা স্মাৰক কেন্দ্ৰ। == বিৱৰণ == এই স্মাৰক কেন্দ্ৰটো ৰুৱাণ্ডাত ১৯৯৪ চনত টুটসি জনগোষ্ঠীৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত গণহত্যাক স্মৰণ কৰিবলৈ স্থাপন কৰা দেশখনৰ ছটা প্ৰধান স্মাৰক কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম। আন কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে কিগালি স্মাৰক কেন্দ্ৰ, নটাৰামা স্মাৰক কেন্দ্ৰ, নিয়ামাটা স্মাৰক কেন্দ্ৰ, বিছেছেৰো স্মাৰক কেন্দ্ৰ আৰু নিয়াৰুবুয়ে গণহত্যাৰ স্মাৰক স্থান।<ref name=unesco>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5753/ Sites mémoriaux du génocide : Nyamata, Murambi, Bisesero et Gisozi], UNESCO, ২ মাৰ্চ ২০১৫ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে</ref> [[Image:Mummified victims of the Rwandan genocide (1994) at Murambi Technical School.gif|thumb|left|গণহত্যাৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ মমি সদৃশ সংৰক্ষিত মৃতদেহ (২০০১)]] [[Image:Genocide_Victims_Rwanda_Photo_by_Sascha_Grabow.jpg|thumb|left|গণহত্যাত নিহত লোকসকলৰ মমি সদৃশ সংৰক্ষিত মৃতদেহ। ]] ১৯৯৪ চনৰ ৰুৱাণ্ডাৰ গণহত্যাৰ সময়ত এই স্থানতে এক ভয়ংকৰ গণহত্যাকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল। হত্যাকাণ্ড আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত অঞ্চলটোৰ টুটসি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে এটা স্থানীয় গীৰ্জাত আশ্ৰয় ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু বিচপ আৰু মেয়ৰে তেওঁলোকক ফান্দত পেলাই কাৰিকৰী বিদ্যালয়খনলৈ যাবলৈ প্ৰৰোচিত কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে তাত [[ফ্ৰান্স]]ৰ সৈন্যই তেওঁলোকক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব।<ref name="archive" /> ১৯৯৪ চনৰ ১৬ এপ্ৰিলত প্ৰায় ৬৫,০০০ টুটসি লোক বিদ্যালয়খনলৈ আহিছিল। তেওঁলোক তাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকক কোনো পানী বা খাদ্য যোগান ধৰা হোৱা নাছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল তেওঁলোকক ইমান দুৰ্বল কৰি তোলা, যাতে তেওঁলোকে প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰে। কেইদিনমান শিল ব্যৱহাৰ কৰি আত্মৰক্ষা কৰাৰ পাছত ২১ এপ্ৰিলত টুটসিসকল পৰাস্ত হয়। ফ্ৰান্সৰ সৈন্যসকল সেই স্থানৰপৰা আঁতৰি যায় আৰু হুটু জনগোষ্ঠীৰ ইণ্টেৰাহামৱে মিলিচিয়াই বিদ্যালয়খনত আক্ৰমণ কৰে। বিদ্যালয়খনত প্ৰায় ২০,০০০ টুটসি লোকক হত্যা কৰা হৈছিল। পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা লোকসকলৰ প্ৰায় সকলোৱেই পাছদিনা ওচৰৰ এখন গীৰ্জাত আশ্ৰয় ল’বলৈ চেষ্টা কৰোঁতে নিহত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Numbers (HRW Report - Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda, March 1999) |url=https://www.hrw.org/reports/1999/rwanda/Geno1-3-04.htm |access-date=2022-03-31 |website=www.hrw.org}}</ref> চৰকাৰে উল্লেখ কৰা প্ৰায় ৫০,০০০ লোকৰ মৃত্যুৰ সংখ্যাটো উদ্ধাৰ কৰা মৃতদেহৰ সংখ্যাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়। এতিয়াও খন্দা নোহোৱা কবৰ আৰু সমাধিস্থ নকৰা মৃতদেহসমূহৰ কথা বিবেচনা কৰিলেও এই দাবীৰ সমৰ্থনত পৰ্যাপ্ত প্ৰমাণ নাই।<ref>{{Cite web |title=Through A Glass Darkly |url=http://maps.cga.harvard.edu/rwanda/murambi.html |access-date=2022-04-04 |website=maps.cga.harvard.edu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220530114035/http://maps.cga.harvard.edu/rwanda/murambi.html |archivedate=2022-05-30 |deadurl=yes}}</ref> স্মাৰক কেন্দ্ৰটোৰ এজন নিৰ্দেশকৰ মতে, ফ্ৰান্সৰ সৈন্যসকলে বৃহৎ যন্ত্ৰ-পাতি ব্যৱহাৰ কৰি কেইবাটাও ডাঙৰ গাঁত খান্দিছিল, য’ত হাজাৰ হাজাৰ মৃতদেহ ৰখা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ঘটনাটো লুকুৱাই ৰাখিবলৈ গণকবৰসমূহৰ ওপৰত এখন ভলীবল খেলপথাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰে{{citation needed|date=November 2021}}। বৰ্তমান প্ৰদৰ্শিত মৃতদেহসমূহৰ ভিতৰত শিশু আৰু কেঁচুৱাৰ মৃতদেহো আছে। মুৰাম্বিৰ গণহত্যাকাণ্ডত মাত্ৰ ৩৪ জন লোকহে জীৱিত অৱস্থাত ৰক্ষা পৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref name=archive/> স্মাৰক কেন্দ্ৰটো ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই স্থানত ৫০,০০০টা কবৰ আছে।<ref name=archive>[http://genocidearchiverwanda.org.rw/index.php/Murambi_Memorial Murambi Memorial], GenocideArchiveRwanda.org, ৩ মাৰ্চ ২০১৬ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে</ref> বিদ্যালয়খনৰ ভৱনটো বৰ্তমান এটা গণহত্যা সম্পৰ্কীয় সংগ্ৰহালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত ১৯৯৪ চনত গিকোংগোৰো প্ৰদেশত নিহত হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ কংকাল আৰু মমি সদৃশভাৱে সংৰক্ষিত মৃতদেহ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{cite news|last1=Grill|first1=Bartholomäus|title=Prison of the Past: A Reporter Revisits His 'Shameful' Coverage of Rwanda|url=http://www.spiegel.de/international/world/a-reporter-looks-back-at-his-shameful-coverage-of-rwanda-a-962335.html|newspaper=Spiegel Online|date=April 4, 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150427142603/http://www.spiegel.de/international/world/a-reporter-looks-back-at-his-shameful-coverage-of-rwanda-a-962335.html|archivedate=April 27, 2015}} ক্ৰিষ্টোফাৰ ছুলতানে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। মূল লেখাটো জাৰ্মান ভাষাত ২০১৪ চনৰ ৩১ মাৰ্চত ১৪/২০১৪ সংখ্যাত প্ৰকাশিত হৈছিল। [http://www.spiegel.de/international/world/a-reporter-looks-back-at-his-shameful-coverage-of-rwanda-a-962335-2.html দ্বিতীয় পৃষ্ঠা] ([https://web.archive.org/web/20150924152038/http://www.spiegel.de/international/world/a-reporter-looks-back-at-his-shameful-coverage-of-rwanda-a-962335-2.html দ্বিতীয় পৃষ্ঠাৰ সংৰক্ষিত প্ৰতিলিপি])</ref> ৰুৱাণ্ডাৰ গণহত্যাৰ স্মাৰকসমূহৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত টিমোথি লংমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মুৰাম্বিত প্ৰদৰ্শিত মৃতদেহসমূহ সেই স্থানতে নিহত লোকসকলৰ বুলি দেখুওৱা হ’লেও, প্ৰকৃততে সেইবোৰ ওচৰ-পাজৰৰ বিভিন্ন স্থানৰপৰা মুৰাম্বিলৈ অনা হৈছিল। মুৰাম্বিত নিহত লোকসকলক ১৯৯৬ চনত সেই স্থানতে থকা গণকবৰত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref>Longman, Timothy. ''Memory and Justice in Post-Genocide Rwanda''. New York: Cambridge University Press, 2017, পৃষ্ঠা ৬–৭।</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category}} *[https://web.archive.org/web/20090203160912/http://www.museum.gov.rw/2_museums/murambi/genocide_memorial/pages_html/page_intro.htm চৰকাৰী ৱেবছাইট] *[https://web.archive.org/web/20080123130843/http://www.crazymalc.co.nz/06Nov/25Nov/25Nov.htm মেলকম ট্ৰেভেনাৰ মুৰাম্বি কাৰিকৰী বিদ্যালয় ভ্ৰমণৰ বিৱৰণ] [[শ্ৰেণী:আফ্ৰিকা]] hdt160ssof3mpltb30qehnb6kesjwdl 0 140386 647749 647555 2026-10-25T22:37:07Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647749 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = নৰৱে ৰাজ্য | native_name = {{native name|nb|Kongeriket Norge}}<br/>{{native name|nn|Kongeriket Noreg}}<br/>{{collapsible list| title = <small>''(অন্যান্য চৰকাৰী ভাষাত)''</small><ref>{{cite web | url=https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Vedtak/Vedtak/Sak/?p=84226 | title=Sak | date=12 March 2024 }}</ref> | {{Infobox | subbox = yes | bodystyle = font-size:77%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = উত্তৰ ছামি: | data1 = {{lang|se|Norgga gonagasriika}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = লুলে ছামি: | data2 = {{lang|smj|Vuona gånågisrijkka}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = দক্ষিণ ছামি: | data3 = {{lang|sma|Nöörjen gånkarïjhke}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = ক্ভেন: | data4 = {{lang|fkv|Norjan kuninkhaanvaltakunta}} }} }} | common_name = নৰৱে | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | symbol = Coat of arms of Norway | symbol_type = Coat of arms | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[List of possessions of Norway|overseas territories and dependencies]]|default=1}} | map_caption = {{map caption |countryprefix=the Kingdom of |location_color=green |region=Europe |region_color=green and dark grey}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />({{Langx|en|"Yes, we love this country"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />({{Langx|en|"King's Song"}}) </div> | national_motto = | official_languages = {{hlist|[[Norwegian language|Norwegian]]{{NoteTag|Written [[Bokmål]] and [[Nynorsk]]}}|[[Sámi languages|Sámi]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§5 |title = Samiske språk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 5 recognises Sámi as an indigenous language of Norway, in which the law reads "Sámi is an indigenous language of Norway. Norwegian and Sámi are equal languages in Norway as per the Sámi law chapter 3". The law specifically recognises [[Northern Sami]], [[Lule Sami]] and [[Southern Sami]] as official forms in their respective administrative areas for Sámi languages, while other recognised Sámi languages have fewer rights.}}}} | languages_type = Recognised national sign languages | languages_sub = yes | languages = [[Norwegian Sign Language]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§7 |title = Norsk teiknspråk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 7 recognises Norwegian Sign Language as the national sign language of Norway, in which the law reads "Norwegian Sign Language is the national sign language of Norway. As in regards to linguistic and cultural expressions, Norwegian Sign Language is equal to Norwegian".}} | languages2_type = Recognised national minority languages | languages2_sub = yes | languages2 = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Romani language|Romani]]|[[Scandoromani language|Scandoromani]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§6 |title = Nasjonale minoritetsspråk |website = Lovdata |access-date = 24 July 2026 |url-status = live}}</ref>{{NoteTag|Norwegian language law paragraph 6 recognises these languages as national minority languages of Norway, in which the law reads "Kven, Romani and Scandoromani are national minority languages in Norway. As in regards to linguistic and cultural expressions, Kven, Romani and Scandoromani are equal to Norwegian".}}}} | ethnic_groups = {{plainlist| * 78.6% [[Norwegians|Norwegian]]{{NoteTag|Including [[indigenous peoples|indigenous group]] [[Sámi people|Sámi]], and [[minority group]]s [[History of Jews in Norway|Jewish]], [[Norwegian and Swedish Travellers|Traveller]], [[Forest Finns|Forest Finn]], [[Romani people|Romani]], and [[Kven people|Kven]]}} * 21.4% [[Immigration to Norway|others]] }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |title=Befolkningen med innvandrerbakgrunn i Norge |website=IMDi |date=21 August 2025 |url=https://www.imdi.no/tall-og-fakta/tall-om-integreringen-i-norge/indikatorrapport-2025/befolkningen-med-innvandrerbakgrunn-i-norge/?q=Familieinnvandring |access-date=16 November 2025}}</ref> | ethnic_groups_year = 2025 | religion = {{ublist |item_style=white-space; |68.5% [[Christianity in Norway|Christianity]] {{Tree list}} **61.7% [[Church of Norway]]{{NoteTag|Until the 2012 [[Constitution of Norway|constitutional amendment]] the Evangelical-Lutheran religion was the public religion of the State.<ref>{{cite web |url = https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20150908050922/https://stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |url-status=dead |title = The Constitution of Norway, Article 16 (English translation, published by the Norwegian Parliament) |archive-date=8 September 2015 }}</ref>}} **6.8% other [[List of Christian denominations|Christian]] {{Tree list/end}} |27.3% [[Irreligion|no religion]] |3.4% [[Islam in Norway|Islam]] |0.8% [[Religion in Norway|other]]}} | religion_ref = <ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504110744/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=4 May 2025 }} Statistics Norway (17 March 2025).</ref><ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123140728/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=23 January 2025 }} Statistics Norway (5 June 2024).</ref> | religion_year = 2024 | demonym = [[Norwegians|Norwegian]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = Unitary [[parliamentary constitutional monarchy]] | leader_title1 = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | leader_name1 = [[Haakon VIII]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = [[Prime Minister of Norway|Prime Minister]] | leader_name3 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title4 = [[List of presidents of the Storting|President of the Storting]] | leader_name4 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title5 = [[Chief Justice of the Supreme Court of Norway|Chief Justice]] | leader_name5 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Unification of Norway|Unification]] | sovereignty_note = of the [[Petty kingdoms of Norway|petty kingdoms]] | established_event1 = [[History of Norway#Viking Age|State established]] | established_date1 = [[Battle of Hafrsfjord|872]] | established_event2 = Peak extent of the [[Kingdom of Norway (872–1397)|Old Kingdom]] | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Kalmar Union]] {{small|(personal union)}} | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Denmark–Norway]] {{small|(real union)}} | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Kingdom of Norway (1814)|State re-established]]<ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |title = The Re-establishing of a Norwegian State |website = regjeringen.no |date = 5 July 2020 |access-date = 17 April 2017 |archive-date = 18 April 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |url-status = live }}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 February 1814]] | established_event6 = [[Constitution of Norway|Constitution]] | established_date6 = 17 May 1814 | established_event7 = [[Union between Sweden and Norway|Kingdoms of Sweden–Norway]] {{small|(personal union)}} | established_date7 = 4 November 1814 | established_event8 = [[Dissolution of the union between Norway and Sweden|Union dissolved]] | established_date8 = 7 June 1905 | area_rank = 61st{{NoteTag|Includes the mainland, [[Svalbard and Jan Mayen]].<ref name="kart_2019" /> Without the integral territories, it is the 67th largest country at 323,802<ref>{{cite web |title=Norway |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |website=CIA World fact |date=26 October 2021 |access-date=12 February 2021 |archive-date=11 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111023530/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/norway/#geography |archivedate=11 January 2021 |deadurl=yes }}</ref> square kilometres.}}<!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote = <ref name="kart_2019" /> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 Q2 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,633,770<ref>{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=25 February 2026|accessdate=25 February 2026|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 116th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.84 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 224th | GDP_PPP = {{increase}} $657.258 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (October 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=13 October 2026 |access-date=13 October 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = 49th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $116,169<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 5th | GDP_nominal = {{increase}} $651.712 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = 30th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $115,188<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 6th | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=22 June 2022 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2023 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.970 <!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Norwegian krone]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | calling_code = [[Telephone numbers in Norway|+47]] | cctld = [[.no]]{{NoteTag|Two more TLDs have been assigned, but are not used: [[.sj]] for Svalbard and Jan Mayen; [[.bv]] for [[Bouvet Island]].}} }} '''নৰৱে''' ({{Lang-en|Norway}}),{{efn|{{langx|nb|Norge}}; {{langx|nn|Noreg}}; {{langx|se|Norga}}; {{langx|smj|Vuodna}}; {{langx|sma|Nöörje}}; {{langx|fkv|Norja}}}}<!--Do not add English pronunciation per [[MOS:LEAD]].--> আনুষ্ঠানিকভাৱে '''নৰৱে ৰাজ্য''',{{efn|Names in the official and recognised languages: [[Bokmål]]: ''Norge'' {{IPA|no|ˈnɔ̂rɡə||Norge (country).ogg}}; [[Nynorsk]]: ''{{audio|No-Noreg.oga|Noreg|help=no}}''; official names in minority languages: [[Northern Sami]]: ''Norga''; [[Lule Sami]]: ''Vuodna''; [[Southern Sámi|Southern Sami]]: ''Nöörje''; {{langx|fkv|Norja}}.}} উত্তৰ ইউৰোপৰ এখন নৰ্ডিক দেশ। দেশখন স্কেণ্ডিনেভিয়ান উপদ্বীপৰ পশ্চিম অংশ আৰু উত্তৰতম অংশ, দূৰৱৰ্তী আৰ্কটিক দ্বীপ জান মায়েন আৰু ছোৱালবাৰ্ড দ্বীপপুঞ্জক লৈ গঠিত।{{NoteTag|name=Svalbard|The [[Svalbard Treaty|Spitsbergen Treaty]] (also known as the [[Svalbard Treaty]]) of 9 February 1920 recognises Norway's full and absolute sovereignty over the arctic archipelago of Spitsbergen (now called [[Svalbard]]).<ref>{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment |publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 July 2011|year=1986|isbn=978-0309036405}}</ref>}} উপ-এণ্টাৰ্কটিক অঞ্চলত অৱস্থিত বুভে দ্বীপ এখন অধীনস্থ ভূখণ্ড, আৰু ই নৰৱে ৰাজ্যৰ অংশ নহয়। নৰৱেই এণ্টাৰ্কটিকাৰ পিটাৰ প্ৰথম দ্বীপ আৰু কুইন মড লেণ্ডৰ ওপৰতো দাবী উত্থাপন কৰে। নৰৱেৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬ লাখ আৰু দেশখনৰ মুঠ মাটিকালি ৩৮৫,২০৭ বৰ্গকিলোমিটাৰ (১৪৮,৭২৯ বৰ্গমাইল)।<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 December 2019|access-date=1 March 2020|archive-date=8 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|url-status=dead}}</ref> দেশখনৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ হৈছে অছলো। নৰৱেৰ পূব দিশত ছুইডেনৰ সৈতে এখন দীঘলীয়া সীমান্ত আছে আৰু উত্তৰ-পূব দিশত ফিনলেণ্ড আৰু ৰাছিয়াই দেশখনৰ সীমা স্পৰ্শ কৰিছে। নৰৱেৰ উপকূলৰেখা বিস্তৃত আৰু ই স্কাগেৰাক প্ৰণালী, উত্তৰ সাগৰ, নৰৱেজিয়ান সাগৰ আৰু বেৰেণ্টছ সাগৰৰ মুখামুখি অৱস্থিত। নৰৱেৰ একত্ৰিত ৰাজ্যখন ৮৭২ চনত কেইবাখনো ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যৰ একত্ৰীকৰণৰ ফলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা ই এক সহস্ৰাব্দতকৈও অধিক কাল ধৰি নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বৰ্তি আহিছে। ১৫৩৭ চনৰ পৰা ১৮১৪ চনলৈকে নৰৱে ডেনমাৰ্ক–নৰৱে ৰাজ্যৰ অংশ আছিল আৰু ১৮১৪ চনৰ পৰা ১৯০৫ চনলৈকে ছুইডেনৰ সৈতে ব্যক্তিগত ৰাজমুকুটৰ অধীনত এক সংঘত আছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত নৰৱে নিৰপেক্ষতা অৱলম্বন কৰিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তো ১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে দেশখনে নিৰপেক্ষতা বজাই ৰাখিছিল। সেই মাহতে নাজী জাৰ্মানীয়ে নৰৱে আক্ৰমণ কৰি দখল কৰে আৰু যুদ্ধৰ অন্ত পৰালৈকে দেশখন নিজৰ অধিকাৰত ৰাখে। গ্লুকছবাৰ্গ ৰাজবংশৰ অষ্টম হাকন নৰৱেৰ ৰজা। ২০২১ চনৰ পৰা ইয়োনাছ গাৰ ষ্ট’ৰে নৰৱেৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ থকা এখন এককেন্দ্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে নৰৱেত ১৮১৪ চনৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষমতা সংসদ, মন্ত্ৰীসভা আৰু ন্যায়পালিকাৰ মাজত বিভক্ত কৰা হৈছে। নৰৱেৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক উপবিভাজন দুটা স্তৰত আছে: কাউণ্টি আৰু পৌৰসভা। ছামি জনগোষ্ঠীয় লোকসকলে ছামি সংসদ আৰু ফিনমাৰ্ক আইনখনৰ জৰিয়তে নিজৰ পৰম্পৰাগত ভূখণ্ডৰ ওপৰত এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ আত্মনিৰ্ণয়ৰ অধিকাৰ আৰু প্ৰভাৱ সাব্যস্ত কৰে। নৰৱেই ইউৰোপীয় সংঘ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে। দেশখন ৰাষ্ট্ৰসংঘ, উত্তৰ আটলাণ্টিক চুক্তি সংস্থা (নাটো), ইউৰোপীয় মুক্ত বাণিজ্য সংস্থা, ইউৰোপ পৰিষদ, এণ্টাৰ্কটিক চুক্তি আৰু নৰ্ডিক পৰিষদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য। ইয়াৰ উপৰি নৰৱে ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক অঞ্চল, বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO) আৰু অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ (OECD) সদস্য তথা শ্বেংগেন অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। নৰৱেৰ উপভাষাসমূহে ডেনিছ আৰু ছুইডিছ উপভাষাৰ সৈতে পাৰস্পৰিক বোধগম্যতাৰ এক ধাৰাবাহিকতা গঠন কৰে। সামাজিক-অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত নৰৱেই নৰ্ডিক আৰ্হি অনুসৰণ কৰে। এই আৰ্হিৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্যসেৱা আৰু এক বিস্তৃত সামাজিক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা, যাৰ মূল্যবোধসমূহ সমতাবাদী আদৰ্শৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|access-date=21 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 March 2018|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archivedate=21 March 2018|deadurl=yes}}</ref> নৰৱে ৰাষ্ট্ৰৰ বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔদ্যোগিক খণ্ডত বৃহৎ পৰিমাণৰ মালিকীস্বত্ব আছে। দেশখনত পেট্ৰʼলিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ, খনিজ পদাৰ্থ, কাঠ, সামুদ্ৰিক খাদ্য আৰু মিঠা পানীৰ ব্যাপক ভাণ্ডাৰ আছে। পেট্ৰʼলিয়াম উদ্যোগে দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ অৰিহণা যোগায়।<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 September 2007 |access-date=8 March 2009 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |archivedate=22 September 2020 |deadurl=yes }}</ref> জনমূৰি হিচাপত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ বাহিৰৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত নৰৱে বিশ্বৰ সৰ্বাধিক তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উৎপাদনকাৰী দেশ।<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|archivedate=7 March 2017|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616021045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|archivedate=16 June 2013|deadurl=yes}}</ref> বিশ্ব বেংক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধিৰ (IMF) তালিকা অনুসৰি, ক্ৰয়ক্ষমতাৰ সমতা (PPP) অনুসৰি সংশোধিত জনমূৰি মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত নৰৱেৰ স্থান বিশ্বত ক্ৰমে চতুৰ্থ আৰু অষ্টম।<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=[[Forbes]]|access-date=12 December 2014|archive-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> দেশখনত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ সাৰ্বভৌম সম্পদ পুঁজি আছে, যাৰ মূল্য ২.১ ট্ৰিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ।<ref>{{Cite news |date=4 November 2025 |title=Norway struck oil in the 60s. Now it has trillions. Here's how Australia compares |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-05/lessons-for-australia-from-norways-tax-on-resources/105939048 |access-date=16 December 2025 |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |language=en-AU}}</ref> == ব্যুৎপত্তি-তত্ত্ব == নৰৱেৰ দুটা চৰকাৰী নাম আছে: ব'কমলত ''Norge'' আৰু নিনৰ্স্কত ''Noreg''। ইংৰাজী ''Norway'' নামটো প্ৰায় ৮৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত হ'লগালেণ্ডৰ অ'থেৰেৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা পুৰণি ইংৰাজী শব্দ ''Norþweg''-ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "উত্তৰ দিশলৈ যোৱা পথ"। এংলো-ছেক্সনসকলে আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ উপকূলৱৰ্তী নৰৱেৰ উপকূলৰেখাক এই নামেৰে অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Nomino-NRK">{{Cite episode |title=Nomino 6:6 |url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |access-date=5 October 2016 |series=Nomino |station=[[NRK]] |date=4 October 2016 |season=2 |time=22:18 |language=no |archive-date=6 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006150442/https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |url-status=live }}</ref><ref name="Tvil-Forskning">{{cite web |url= http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |title= Sår tvil om Norges opphav |date= 29 February 2016 |publisher= Forskning.no for [[Universitetet i Agder]] |language= no |access-date= 1 November 2016 |archive-date= 22 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |url-status= live }}</ref><ref>{{Cite book|last=Skre|first=Dagfinn|url=https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221|title=Rulership in 1st to 14th century Scandinavia|date=2020|publisher=De Gruyter|pages=3, 5–10|hdl=20.500.12657/23221|isbn=978-1-193-55787-8 |language=English|access-date=22 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204055/https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/23221|url-status=live}}</ref> ৮৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটেইনৰ এংলো-ছেক্সনসকলে নৰৱেক ''Norðmanna land'' বুলিও উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="Nomino-NRK"/><ref name="Tvil-Forskning"/> [[File:Ohthere.jpg|thumb|centre|upright=1.5|অ'থেৰেৰ পুৰণি ইংৰাজী বিৱৰণৰ আৰম্ভণিৰ অংশৰ অনুবাদ: "অ'থেৰে তেওঁৰ প্ৰভু ৰজা ''Ælfrede''-ক জনাইছিল যে তেওঁ সকলো {{nowrap|নৰৱেবাসী}}ৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উত্তৰত বাস কৰিছিল…"]] {{clear left}} নৰৱেৰ থলুৱা নামটোৰ উৎপত্তিগত অৰ্থ ইংৰাজী নামটোৰ সৈতে মূলতঃ একে আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে মতভেদ আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত প্ৰধান মত অনুসৰি, নামটোৰ প্ৰথম অংশটো মূলতঃ [[:wikt:norðr|''norðr'']] আছিল, যিটো ইংৰাজী north শব্দটোৰ সমগোত্ৰীয়। সেই অনুসৰি, সম্পূৰ্ণ নামটো আছিল ''Norðr [[wikt:vegr|vegr]]'', যাৰ অৰ্থ "উত্তৰ দিশলৈ যোৱা পথ"। এই নামে নৰৱেৰ উপকূলৰ কাষেৰে যোৱা নৌযাত্ৰাৰ পথটোক বুজাইছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে, ''suðrvegar'' ("দক্ষিণ দিশলৈ যোৱা পথ") শব্দটো (জাৰ্মানী) বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; এই শব্দটো পুৰণি নৰ্ছ ভাষাৰ [[:wikt:suðr|suðr]] শব্দৰ পৰা আহিছে। আনহাতে, ''austrvegr'' ("পূব দিশলৈ যোৱা পথ") শব্দটো [[:wikt:austr|austr]] শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল আৰু বাল্টিক অঞ্চলক বুজাইছিল।<ref>{{cite journal | last=Heide | first=Eldar | title=Noregr tyder nok vegen mot nord, likevel | journal=Namn og Nemne | volume=33 | date=2016 | issn=2703-7371 | url=http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | language=nb | access-date=14 August 2023 | page= | archive-date=22 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222105940/http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | url-status=live }}</ref> == টোকা == {{Notelist}} {{NoteFoot}} == তথ্য উৎস == === উদ্ধৃতি === {{Reflist}} === উৎস === {{refbegin}} * {{cite book |ref = Larsen |last = Larsen |first = Karen |year = 1948 |title = A History of Norway |url = https://archive.org/details/historyofnorway0000kare |publisher = [[Princeton University Press]] |location = [[Princeton, New Jersey]] }} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Sister project links|d=yes|voy=Norway}} {{NIE Poster|year=1905}} * [https://regjeringen.no/en/id4/ regjeringen.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220924112706/https://www.regjeringen.no/en/id4/ |date=24 September 2022 }}, official Norwegian government website * [https://norway.no Norway.no], Norway's official portal * [https://ssb.no Statistics Norway] * [https://environment.no State of the Environment Norway] * {{Cite CIA World Factbook|country=Norway}} * [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502183400/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway |date=2 May 2015 }} entry at ''[[Britannica.com]]'' * {{cite EB9 |wstitle = Norway |volume= XVII |last= Gosse |first= Edmund William |author-link= Edmund Gosse | pages = 575–592 |short=1}} * {{Cite EB1911|wstitle= Norway | volume= 19 |last1= Gosse |first1= Edmund William |author1-link= Edmund Gosse | last2= and four others| pages = 799–818 |short= 1}} * {{Cite EB1922 |wstitle= Norway |volume= 31 |last= Hammer |first= Simon Christian |author-link= Simon Christian Hammer |short= 1}} * [https://web.archive.org/web/20160126102504/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm Norway] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 Norway profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181129020321/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 |date=29 November 2018 }} from the [[BBC News]] * [http://www.norway.info/ Norway.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210326195754/http://www.norway.info/ |date=26 March 2021 }}, official foreign portal of the [[Ministry of Foreign Affairs (Norway)|Norwegian Ministry of Foreign Affairs]] * {{Wikiatlas|Norway}} * {{OSM relation|1059668}} * [http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ Official facts about Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419093212/http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ |date=19 April 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20110916144449/http://www.visitnorway.com/ VisitNorway.com], official travel guide to Norway. * {{YouTube|M1h_wIvwhzI|National Anthem of Norway}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO Key Development Forecasts for Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512033624/http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO |date=12 May 2012 }} from [[International Futures]] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/NOR/Year/2017/Summary World Bank Summary Trade Statistics Norway] {{Norway topics}} {{Navboxes |title = Articles related to Norway |list = {{Sovereign states of Europe}} {{Nordic countries}} {{Nordic Council}} {{Norway ties}} }} {{Authority control}}{{Coord|61|N|8|E|type:country_region:NO|display=title}} [[শ্ৰেণী:নৰৱে| ]]<!--please leave the empty space as standard--> [[শ্ৰেণী:ইউৰোপৰ দেশ]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহ]] hceergntz3z1mr8emznt8sn8sbd8oda 0 140392 647643 646594 2026-10-25T13:32:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647643 wikitext text/x-wiki '''ভাৰত উপমহাদেশত ব্ৰঞ্জ যুগ''' খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০ চনৰ আশে-পাশে আৰম্ভ হয়, আৰু শেষত সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতাৰ জন্ম দিয়ে, যাৰ (পৰিপক্ব) সময় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬০০ চনৰপৰা ১৯০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত আছিল। ই বৈদিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক অংশ ঋগ্বেদিক যুগলৈকে চলি আছে। ইয়াৰ পিছত ভাৰতত প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা [[লৌহ যুগ]] আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে দক্ষিণ ভাৰত প্ৰায় ২৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে মেছলিথিক পৰ্যায়ত আছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় সহস্ৰাব্দত উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ মাজত সাংস্কৃতিক সংস্পৰ্শ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে যদিও দক্ষিণ ভাৰতে এটা ব্ৰঞ্জ যুগ প্ৰপ’ৰ্ট এৰি চলকোলিথিক পৰ্যায়ৰপৰা পোনপটীয়াকৈ লৌহ যুগত প্ৰৱেশ কৰে। ২০০৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তামিলনাডুৰ চেম্বিয়ান-কাণ্ডিয়ুৰ গাঁৱত এজন স্কুলৰ শিক্ষকে এটা শিলৰ চেল্ট আৱিষ্কাৰ কৰে যাৰ লিপি ৩৫০০ বছৰ পৰ্যন্ত বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref name="The Hindu_century">{{cite news | last=Subramaniam | first=T. S. | title= "Discovery of a century" in Tamil Nadu | date=May 1, 2006 | url =http://www.hindu.com/2006/05/01/stories/2006050112670100.htm | archive-url =https://web.archive.org/web/20060615053236/http://www.hindu.com/2006/05/01/stories/2006050112670100.htm | url-status =dead | archive-date =June 15, 2006 | work=[[The Hindu]] | access-date = 2008-05-21}}</ref><ref name="significance">{{cite news | last=Subramaniam | first=T. S. | title=Significance of Mayiladuthurai find | date=May 1, 2006 | url=http://www.hinduonnet.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm | work=The Hindu | access-date=2008-05-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080430214654/http://www.hinduonnet.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm | archive-date=April 30, 2008 | url-status=usurped | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100825181955/http://www.hinduonnet.com/2006/05/01/stories/2006050101992000.htm | archivedate=August 25, 2010 | deadurl=yes }}</ref> ভাৰতীয় এপিগ্ৰাফিষ্ট ইৰাভাথম মহাদেৱনে এই লেখাটো সিন্ধু লিপিৰ বুলি ধাৰণা কৰিছিল আৰু এই আৱিষ্কাৰক "তামিলনাডুৰ এটা শতিকাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰ" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name="The Hindu_century" /> ==ব্ৰঞ্জ যুগত সময়ৰেখাৰ পৰ্যায়== {|class="wikitable" |- |'''সময়ৰেখা (BC)''' |'''ভাগ''' |'''যুগ''' |- !৩৩০০–২৬০০ !আদিম হৰপ্পান (আদিম ব্ৰঞ্জ যুগ) ! rowspan=3 | আঞ্চলিককৰণৰ যুগ<br /><small>{{Circa|4000}}–2500/2300 BCE (Shaffer){{sfn|Manuel|2010|p=149}}<br />{{Circa|5000}}–3200 BCE (Coningham & Young){{sfn|Coningham|Young|2015|p=145}}</small> |- |৩৩০০–২৮০০ |হৰপ্পান প্ৰথম (ৰবি পৰ্যায়) |- |২৮০০–২৬০০ |হৰপ্পান দ্বিতীয় ([[ক’ট দিজি]] পৰ্যায়, [[নওছাৰো]] প্ৰথম, [[মেৰঘৰ]] আৰু ৱিন্যা সপ্তম) |- !২৬০০–১৯০০ !পূৰ্ণ হৰপ্পান ([[সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতা]]) !rowspan=4 |সংহতি যুগ |- |২৬০০–২৪৫০ |হৰপ্পান ৩A (নওছাৰো দ্বিতীয়) |- |২৪৫০–২২০০ |হৰপ্পান ৩B |- |২২০০–১৯০০ |হৰপ্পান ৩C |- !১৯০০–১৩০০ !উত্তৰ হৰপ্পান ([[চেমেট্ৰী এইচ]]); [[ওচাৰ ৰঙীন মৃৎশিল্প সংস্কৃতি|ওচাৰ ৰঙীন মৃৎপাত্ৰ]] !rowspan=3 | স্থানীয়কৰণ যুগ |- |১৯০০–১৭০০ |হৰপ্পান চতুৰ্থ |- |১৭০০–১৩০০ |হৰপ্পান পঞ্চম |- |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সময়]] pd1cihu2654bxvhx6afxkhytbv7hwpo 0 140395 647797 646639 2026-10-26T00:25:39Z InternetArchiveBot 29706 Add 8 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647797 wikitext text/x-wiki {{italic title}} '''''হণ্টেড লণ্ডন ({{lang-en|Haunted London}})''' (১৯৭৩)<ref>{{cite book|last1=Underwood|first1=Peter|title=Haunted London|date=1973|publisher=Harrap|isbn=024551922X|location=London|pages=128}}</ref> আছিল (পেৰাচাইক’লজিষ্ট) পিটাৰ আণ্ডাৰউডৰ প্ৰকাশিত চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ। তেওঁক ''এজন অক্লান্ত ভূত-সন্ধানী'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Peter Underwood - obituary|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11310318/Peter-Underwood-obituary.html|website=The Daily Telegraph|access-date=1 December 2015}}; [[Dame Jean Conan Doyle]]-এ আণ্ডাৰউডক আন লোকৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ সময়ত তেওঁক 'অতিপ্ৰাকৃত বিষয়ৰ গৱেষণাৰ শ্বাৰ্লক হোমছ' বুলি অভিহিত কৰিছিল; {{cite book|last1=Williams|first1=Michael|title=Haunted North Cornwall|date=2014|publisher=The History Press|isbn=0750954396|page=41}}; {{cite web|last1=Williams|first1=Michael|title=Peter Underwood obituary|url=https://www.theguardian.com/books/2014/dec/17/peter-underwood|website=The Guardian|access-date=30 November 2015}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ ভূতুৰ লগত জড়িত স্থানসমূহৰ ওপৰত এখন সমীক্ষামূলক গ্ৰন্থ ''গেজেটিয়াৰ অৱ ব্ৰিটিছ ঘোষ্টছ'' (১৯৭১) প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book|last1=Underwood|first1=Peter|title=Gazetteer of British Ghosts|date=1971|publisher=Souvenir Books|isbn=0285620126|location=London}}</ref> ''গেজেটিয়াৰ অৱ ব্ৰিটিছ ঘোষ্টছ''-ত বিস্তৃত অঞ্চল সামৰি লোৱাৰ ক্ষেত্ৰত যিদৰে এক নতুন ধাৰাৰ সূচনা হৈছিল, ঠিক সেইদৰে এই গ্ৰন্থখনৰ ক্ষেত্ৰতো একেই পৰিস্থিতি দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে লণ্ডনৰ ভূতসমূহৰ বিষয়ে কোনো বিস্তৃত আৰু সামগ্ৰিক সমীক্ষা প্ৰকাশ পোৱা নাছিল। [[লণ্ডন]]ৰ আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰে'ল আৰু বাছসমূহত লগোৱা পোষ্টাৰকে ধৰি গ্ৰন্থখনৰ প্ৰচাৰৰ ফলত ইয়াৰ বিক্ৰী যথেষ্ট ভাল হৈছিল।<ref>{{Cite book|title=No Common Task|url=https://archive.org/details/nocommontaskauto0000unde|last=Underwood|first=Peter|publisher=Harrap|year=1983|isbn=024553959X|location=London|pages=[https://archive.org/details/nocommontaskauto0000unde/page/187 187]}}</ref> পিটাৰৰ পুত্ৰ ক্ৰিষ্টোফাৰ আণ্ডাৰউডে গ্ৰন্থখনত ব্যৱহৃত সকলো আলোকচিত্ৰ তুলিছিল। ''গেজেটিয়াৰ অৱ ব্ৰিটিছ ঘোষ্টছ''-ৰ বাবে তোলা আলোকচিত্ৰসমূহৰ দৰেই এই ছবিসমূহো বিশেষভাৱে তোলা হৈছিল আৰু সেইবোৰে নিজাববীয়াকৈ এক দৃশ্যগত যাত্ৰাৰ ৰূপ দিছিল। আণ্ডাৰউডৰ মতে, ক্ৰিষ্টোফাৰে 'লণ্ডনৰ ভৌতিক ঘৰসমূহৰ পৰিৱেশ আৰু বৈচিত্ৰ্যৰ এক বিশেষ দিশ সঁচাকৈয়ে সুন্দৰকৈ ফুটাই তুলিছিল'। ইয়াৰ উপৰি, আণ্ডাৰউডৰ মতে, ''হণ্টেড লণ্ডন''-এ 'কেৱল আন কেইবাখনো গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ পথ মুকলি কৰাই নহয়, লণ্ডনৰ পৰিচালিত ভ্ৰমণ, আলোকচিত্ৰসম্বলিত বক্তৃতা, ব্যক্তিগত অনুসন্ধান আৰু আনকি এখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণতো পথ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল'।<ref>{{Cite book|title=No Common Task|url=https://archive.org/details/nocommontaskauto0000unde|last=Underwood|first=Peter|publisher=Harrap|year=1983|isbn=024553959X|location=London|pages=[https://archive.org/details/nocommontaskauto0000unde/page/187 187]}}</ref> জেমছ ক্লাৰ্কে তেওঁৰ নিজৰ ''হণ্টেড লণ্ডন'' (২০০৭) গ্ৰন্থত আণ্ডাৰউডৰ এই গ্ৰন্থখনৰপৰা বাৰে বাৰে তথ্য উদ্ধৃত কৰিছে।<ref>{{cite book|last1=Clark|first1=James|title=Haunted London|url=https://archive.org/details/hauntedlondon0000jame|date=2007|publisher=The History Press|isbn=075244459X|pages=[https://archive.org/details/hauntedlondon0000jame/page/24 24], 28, 50, 84, 110, 111, 127}}</ref> ডেভিদ ব্ৰেণ্ডনৰ ''হণ্টেড লণ্ডন আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড'' (২০০৯)<ref>Brandon, David (2009). ''Haunted London Underground''. The History Press. p. 32. {{ISBN|0752447467}}</ref> আৰু ৰিচাৰ্ড এষ্টেপৰ ''ইন ছাৰ্চ অৱ দ্য পেৰানৰ্মেল'' (২০১৫)<ref>Estep, Richard (2015). ''In Search of the Paranormal: The Hammer House Murder, Ghosts of the Clink, and Other Disturbing Investigations''. Llewellyn. p. 91. {{ISBN|0738744883}}</ref> গ্ৰন্থতো আণ্ডাৰউডৰ ''হণ্টেড লণ্ডন''-ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। আনহাতে, ৰিচাৰ্ড জোনছৰ ''ৱাকিং হণ্টেড লণ্ডন'' (২০০৯) আৰু ''হণ্টেড লণ্ডন'' (২০০৯) নামৰ গ্ৰন্থ দুখনতো আণ্ডাৰউডে প্ৰতিষ্ঠা কৰা একেধৰণৰ গাঁথনি অনুসৰণ কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থসমূহত [[লণ্ডন]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চল অনুসৰি কাহিনী আৰু কথিত অতিপ্ৰাকৃত ঘটনাৰ বিৱৰণ বিভক্ত কৰা হৈছে, যিটো পদ্ধতি আণ্ডাৰউডেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>Jones, Richard (2009). ''Walking Haunted London'' (5th Revised ed.). IMM Lifestyle. p. 153. {{ISBN|184773538X}}.; Jones, Richard (2011). ''Haunted London''. New Holland. p. 186. {{ISBN|1847739857}}</ref> জোনছে তেওঁৰ ''হণ্টেড ব্ৰিটেইন এণ্ড আয়াৰলেণ্ড'' (২০০১) গ্ৰন্থখনতো একেধৰণৰ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছিল। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁ আণ্ডাৰউডৰ ১৯৭১ চনৰ ''গেজেটিয়াৰ অৱ ব্ৰিটিছ ঘোষ্টছ'' আৰু ''গেজেটিয়াৰ অৱ স্কটিছ এণ্ড আইৰিছ ঘোষ্টছ'' গ্ৰন্থ দুখনৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা গাঁথনি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gazetteer of Scottish and Irish Ghosts|url=https://archive.org/details/gazetteerofscott0000unde|last=Underwood|first=Peter|date=1973|publisher=Souvenir Press Ltd|isbn=9780285620896|editor-last=Tabori|editor-first=Paul|edition=First|location=London|language=en}}</ref> অৱশ্যে, জোনছে তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহৰ ৰূপ আৰু গাঁথনিৰ আধাৰ হিচাপে আণ্ডাৰউডৰ কামৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰা নাই বা তাৰ কোনো স্পষ্ট উল্লেখ কৰা নাই। যদিও তেওঁ নিজৰ গ্ৰন্থৰ তথ্যসূচিত আণ্ডাৰউডৰ আন কিছুমান ৰচনাৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite book|title=Haunted London|url=https://archive.org/details/hauntedlondon0000jone|last=Jones|first=Richard|last2=Coe|first2=Chris|date=2004|publisher=New Holland Publishers Ltd|isbn=9781843306153|location=London|page=186|language=en}}</ref> জেকলিন ছিম্পছন আৰু জেনিফাৰ ৱেষ্টউডে তেওঁলোকৰ ''দ্য পেংগুইন বুক অৱ ঘোষ্টছ'' (২০০৮)<ref>{{Cite book|title=The Penguin Book of Ghosts: Haunted England|url=https://archive.org/details/penguinbookofgho0000west_y9o6|last=Simpson|first=Jacqueline|last2=Westwood|first2=Jennifer|date=2008-05-01|publisher=Allen Lane|isbn=9781846141010|edition=Reprint 2008|location=London; New York|page=[https://archive.org/details/penguinbookofgho0000west_y9o6/page/421 421]|language=en}}</ref> আৰু ''দ্য ল'ৰ অৱ দ্য লেণ্ড'' (২০০৬)<ref>Westwood, Jennifer; Simpson, Jacqueline (2006). ''The Lore of the Land: A Guide to England's Legends, from Spring-heeled Jack to the Witches of Warboys''. Penguin. pp. 874, 875. {{ISBN|0141021039}}.</ref> গ্ৰন্থ দুখনতো আণ্ডাৰউডৰ ''হণ্টেড লণ্ডন''-ৰ উল্লেখ কৰিছে। পৰৱৰ্তী সময়ত আণ্ডাৰউডে তেওঁৰ গ্ৰন্থখনৰ এটা বিশেষ বিৱৰণক লৈ আক্ষেপ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই বিৱৰণটো আছিল 'ৰেডক্লিফ ৱাৰ্ফৰ ভিকাৰৰ আবিৰ্ভাৱ' সম্পৰ্কীয় কাহিনী, যিটো ''আইল অৱ ডগছ''-ৰ বিষয়ে থকা অধ্যায়ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|last1=Underwood|first1=Peter|title=Haunted London|date=1973|publisher=Harrap|isbn=024551922X|location=London|pages=104–107}}</ref> আণ্ডাৰউডে এই কাহিনীটোৰ বাবে ফ্ৰেংক স্মাইথে লিখা এটা ভূতৰ কাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। কাহিনীটো (Man, Myth & Magic (encyclopedia))''মেন, মিথ এণ্ড মেজিক '' নামৰ বিশ্বকোষখনৰ ১০৫ নং খণ্ডত প্ৰকাশ পাইছিল। স্মাইথৰ কাহিনীটোৱে পাঠকক এই ধাৰণা দিছিল যে ঘটনাটো সঁচাকৈয়ে ঘটিছিল। তেওঁ এনে কিছুমান লোকৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল, যিসকলে ভূতটো দেখা পোৱা বুলি দাবী কৰিছিল। কিন্তু পিছলৈ ''দ্য চানডে টাইম্‌ছত''-ত প্ৰকাশিত এটা স্বীকাৰোক্তিত স্মাইথে জনায় যে তেওঁ কাহিনীটো নিজেই সাজি উলিয়াইছিল। আণ্ডাৰউডক বিশেষভাৱে ক্ষুব্ধ কৰিছিল এই কথাটোৱে যে ''দ্য ছানডে টাইমছ''-এ স্মাইথৰ স্বীকাৰোক্তি প্ৰকাশ কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ গ্ৰন্থখনৰপৰা তলৰ বাক্যটোও উদ্ধৃত কৰিছিল ''ৰেটক্লিফ ৱাৰ্ফৰ ভিকাৰৰ আবিৰ্ভাৱ বিশ্বাসযোগ্য আৰু ৰহস্যজনক'। কিন্তু ইয়াৰ আগতে থকা 'যদি আমি চাৰিজন লোকৰ সাক্ষ্য গ্ৰহণ কৰোঁ'' এই শব্দকেইটা বাতৰিটোত বাদ দিয়া হৈছিল। আণ্ডাৰউডে সংবাদপত্ৰখনৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি প্ৰসংগৰ বাহিৰত উদ্ধৃতি দিয়াৰ বিষয়টো উত্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও তেওঁৰ প্ৰচেষ্টা বিফল হৈছিল।<ref>'তেওঁলোকে উত্তৰ এটাও নিদিলে, আৰু তাৰ পিছৰপৰা মই কেতিয়াও সেই সংবাদপত্ৰখনৰ এখনো কঁপি কিনা নাই'; {{Cite book|title=No Common Task|url=https://archive.org/details/nocommontaskauto0000unde|last=Underwood|first=Peter|publisher=Harrap|year=1983|isbn=024553959X|location=London|page=[https://archive.org/details/nocommontaskauto0000unde/page/160 160]}}</ref> ১৯৭৫ চনত (Fontana Books) ফণ্টানা বুকছে ''হণ্টেড লণ্ডন'' গ্ৰন্থখন পেপাৰবেক সংস্কৰণত পুনৰ প্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১০ চনত (Amberley Publishing) এম্বাৰ্লি পাব্লিছিঙে গ্ৰন্থখনৰ সংশোধিত সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite book|last1=Underwood|first1=Peter|title=Haunted London|url=https://archive.org/details/hauntedlondon0000pete|date=1975|publisher=Fontana|isbn=0006137156|pages=224}}; {{cite book|last1=Underwood|first1=Peter|title=Haunted London|date=2010|publisher=Amberley|isbn=184868262X|pages=128}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী গ্ৰন্থ]] ohe7nxa3xpm0utv8n1yx9suglyur6nb 0 140401 647660 647095 2026-10-25T15:54:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647660 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৯৪৯ চনৰ চলচ্চিত্ৰ}} {{Infobox film | name = মহল | image = [[File:Mahal 1949 film poster.jpg|মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)ৰ পোষ্টাৰ]] | caption = চলচ্চিত্ৰখনৰ পোষ্টাৰ | director = কমল আমৰোহী | producer = [[অশোক কুমাৰ]]<br />সাৱক ৱাচা | writer = কমল আমৰোহী | screenplay = কমল আমৰোহী | story = কমল আমৰোহী | based_on = | starring = [[অশোক কুমাৰ]]<br />[[মধুবালা]] | music = খেমচন্দ প্ৰকাশ | cinematography = যোছেফ ৱিৰ্শ্বিং | editing = বিমল ৰায়<br />এম. শংকৰ<br />আৰ. এম. টিপনিছ | studio = [[বম্বে টকীজ]] | distributor = বম্বে টকীজ | released = {{Film date|df=y|1949|10|19}} | runtime = ১৬৫ মিনিট | country = ভাৰত | language = [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]] | budget = {{Estimation}} {{INR}}৯ লাখ ({{Estimation}} ২০১৬ চনৰ হিচাপত {{INR}}১২.১ কোটি)<ref name=":0">{{cite news |title=Testing times for Madhubala |author=Roshmila Bhattacharya |url=http://www.punemirror.in/article/19/201305062013050609002739063f4e6c5/Testing-times-for-Madhubala.html |publisher=Pune Mirror |date=6 May 2013 |access-date=10 October 2023 |archive-url=https://archive.today/20130702104745/http://www.punemirror.in/article/19/201305062013050609002739063f4e6c5/Testing-times-for-Madhubala.html |archive-date=2 July 2013 |url-status=dead}}</ref> | gross = {{Estimation}} {{INR}}১.৪৫ কোটি ({{Estimation}} ২০১৬ চনৰ হিচাপত {{INR}}১৯৮ কোটি)<ref name=BoxOffice /> }} '''মহল ({{lang-en|Mahal}})''' হৈছে ১৯৪৯ চনত মুক্তি পোৱা এখন ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ মনস্তাত্ত্বিক আৰু অতিপ্ৰাকৃতিক ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ। ১৯৪৯ চনৰ এই চলচ্চিত্ৰখন সাৱক ৱাচা আৰু অশোক কুমাৰে [[বম্বে টকীজ]]ৰ বেনাৰত প্ৰযোজনা কৰিছিল। [[কমল আমৰোহী]]য়ে ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছিল। এইখনেই আছিল তেওঁৰ পৰিচালক হিচাপে প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য, কাহিনী আৰু সংলাপৰ দায়িত্বতো আমৰোহী আছিল। ইয়াৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল খেমচন্দ প্ৰকাশে। বলিউডৰ প্ৰথম ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে অভিহিত এই ছবিখনৰ কাহিনী এজন অভিজাত ব্যক্তিক (অশোক কুমাৰ) কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। তেওঁ এখন প্ৰাচীন প্ৰাসাদত বাস কৰিবলৈ আহে আৰু তাত এগৰাকী ৰহস্যমজ়ী নাৰীৰ (মধুবালা) আবিৰ্ভাৱ ঘটে। নাৰীগৰাকীয়ে দাবী কৰে যে পূৰ্বজন্মত তেওঁলোক প্ৰেমিক-প্ৰেমিকা আছিল।<ref name=":0"/><ref name=upperstall2/> ''মহল'' বম্বে টকীজ ষ্টুডিঅ'ই সীমিত বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই ছবিখনৰ জৰিয়তে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰা আমৰোহীক প্ৰথমে বহুতো আগশাৰীৰ অভিনেত্ৰীয়ে প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। অৱশেষত তেতিয়াৰ উদীয়মান অভিনেত্ৰী মধুবালাক ছবিখনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণত তুলনামূলকভাৱে বহু সময় লাগিছিল, যাৰ ফলত সংবাদ মাধ্যমত ছবিখনৰ বিষয়ে নেতিবাচক ধাৰণা সৃষ্টি হৈছিল। ''মহল'' ১৯৪৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ছবিগৃহত মুক্তি পায়। সমালোচকৰপৰা মিশ্ৰিত আৰু নেতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰাৰ পাছতো ছবিখন সেই দশকৰ অন্যতম বৃহৎ ব্যাৱসায়িক সফলতা হিচাপে পৰিগণিত হয়। ই বম্বে টকীজৰ ইতিহাসৰো সৰ্বাধিক আৰ্থিক সফলতা লাভ কৰা চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। ছবিখনে মধুবালা আৰু ইয়াৰ সংগীতত কণ্ঠদান কৰা নেপথ্য গায়িকা [[লতা মংগেশকাৰ]]ক তাৰকাখ্যাতিৰ শীৰ্ষলৈ লৈ যায়। মুক্তিৰ পাছৰেপৰা ''মহল''-এ বহুতো ভৌতিক চলচ্চিত্ৰক প্ৰভাবিত কৰিছে। ব্ৰিটিছ ফিল্ম ইনষ্টিটিউটৰ "১০খন উল্লেখযোগ্য ৰোমাণ্টিক ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ"ৰ তালিকা আৰু ''স্কুপহুপ''ৰ "১৪খন বলিউডৰ ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ, যিবোৰ আপুনি অকলশৰে চাব নোৱাৰে" শীৰ্ষক তালিকাতো ছবিখন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|first=Michael|last=Blyth|url=https://www.bfi.org.uk/lists/10-great-romantic-horror-films |title=10 great romantic horror films |publisher=BFI |date=22 May 2015 |accessdate=30 March 2016}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kurian|first=Danny|date=2015-05-16|title=14 Bollywood Horror Movies That You Just Can't Watch Alone|url=https://www.scoopwhoop.com/entertainment/bollywood-horror-movies/|access-date=2020-12-08|website=www.scoopwhoop.com|language=English}}</ref> == কাহিনী == [[File:Mahal (1949).webm|thumb|x200px|''মহল'']] ''মহল'' পুনৰ্জন্ম আৰু ভূতৰ কাহিনী। [[এলাহাবাদ]]ত এখন সুন্দৰ, পৰিত্যক্ত ৰাজপ্ৰাসাদ আছে। ইয়াৰ নতুন গৰাকী হৰি শংকৰ (অশোক কুমাৰ) তাত বাস কৰিবলৈ আহোঁতে এজন বৃদ্ধ মালীয়ে তেওঁক অসম্পূৰ্ণ প্ৰেমৰ কাহিনীটো বৰ্ণনা কৰে। প্ৰায় ৪০ৰপৰা ৪৫ বছৰ আগতে এজন ব্যক্তিয়ে এই প্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰেমিকা কামিনী (মধুবালা) তাত থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। কামিনীয়ে গোটেই দিনটো অপেক্ষা কৰি থাকিছিল, যাতে মাজনিশা সেই ব্যক্তিজন তেওঁৰ ওচৰলৈ আহে। কিন্তু পুৱতি নিশা হোৱাৰ আগতেই তেওঁ গুচি গৈছিল। এদিন ধুমুহাময় নিশা সেই ব্যক্তিজনৰ জাহাজখন ডুব যায় আৰু তেওঁ পানীত ডুবি মৃত্যুবৰণ কৰে। কামিনীক এৰি যোৱাৰ আগতে তেওঁ কৈছিল যে তেওঁলোকৰ প্ৰেম কেতিয়াও শেষ নহ'ব। কেইদিনমানৰ পাছত কামিনীৰো মৃত্যু হয়। শংকৰ যেতিয়া এটা শোৱনি-কোঠালৈ যায়, তেতিয়া বেৰৰপৰা এখন ফটো সৰি পৰে। ফটোখনত থকা মানুহজনৰ মুখখন নিজৰ সৈতে হুবহু মিল থকা দেখি শংকৰ আচৰিত হয়। তাৰ পাছত তেওঁ এগৰাকী মহিলাৰ গানৰ মাত শুনিবলৈ পায় আৰু মাতটোৰ পম খেদি যায়। এটা কোঠাত তেওঁ মহিলাগৰাকীক বহি থকা দেখে, কিন্তু তেওঁক দেখা পোৱাৰ লগে লগে মহিলাগৰাকী পলাই যায়। শংকৰৰ বন্ধু শ্ৰীনাথ (কানু ৰয়) আহি পায়। শংকৰে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰে যে পূৰ্বজন্মৰ অসম্পূৰ্ণ প্ৰেমৰ কাহিনীটোৰ পুৰুষজন হয়তো শ্ৰীনাথেই। শ্ৰীনাথে তেওঁক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। কিন্তু কিছুসময়ৰ পাছতে মহিলাগৰাকী পুনৰ দেখা দিয়ে। দুয়োজনে তেওঁৰ পিছে পিছে গৈ প্ৰাসাদৰ ছাদত উপস্থিত হয়। তাত মহিলাগৰাকীয়ে পানীত জঁপিয়াই পৰে, কিন্তু তললৈ চাই তেওঁলোকে একো দেখা নাপায়। পাছদিনা শংকৰ কানপুৰলৈ উভতি যায়। নৈনী নামৰ ঠাইত তেওঁ ৰে'লৰপৰা নামি পুনৰ প্ৰাসাদটোলৈ যায়। কামিনীয়ে তেওঁক কয় যে তেওঁ বাস্তৱিকতে আছে। কিন্তু শ্ৰীনাথে বাধা দি শংকৰক সতৰ্ক কৰে যে কামিনীয়ে তেওঁক মৃত্যুৰ মুখলৈ টানি নিব। ভূতগৰাকীয়ে পুনৰ আবিৰ্ভাৱ হৈ শ্ৰীনাথক তেওঁলোকৰ মাজৰপৰা আঁতৰি থাকিবলৈ কয়। খঙত শ্ৰীনাথে তেওঁক গুলীয়াবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু বিফল হয়। কামিনীয়ে শংকৰক কয় যে শংকৰে ভাল পোৱা এগৰাকী মহিলাৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰিলে তেওঁ পুনৰ জীৱন লাভ কৰিব পাৰিব। তেওঁ শংকৰক মালীৰ জীয়েকৰ মুখখন চাই তাই ধুনীয়া হয় নে নহয় আৰু সেই মুখত কামিনীক গ্ৰহণ কৰিব পাৰিব নে নাই, সেয়া নিৰ্ণয় কৰিবলৈ কয়। ইফালে, শ্ৰীনাথৰপৰা সকলো কথা শুনি শংকৰৰ পিতৃ আহি তেওঁক ঘৰলৈ লৈ যায়। শংকৰে ৰঞ্জনা (বিজয়লক্ষ্মী)ক বিয়া কৰায়। কামিনীক পাহৰিবলৈ তেওঁ পত্নীৰ সৈতে বহু দূৰলৈ গুচি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। দুবছৰৰ পাছত, শংকৰৰ ৰাতি ৰাতি ক'লৈ যায় জানিবলৈ উদ্বিগ্ন হৈ পৰা ৰঞ্জনাই এদিন তেওঁৰ পিছে পিছে যায় আৰু তেওঁক কামিনীক লগ ধৰিবলৈ যোৱা দেখে। কামিনীয়ে শংকৰক মালীৰ জীয়েকক হত্যা কৰিবলৈ কয়, যাতে তাইৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁ পুনৰ জীৱন লাভ কৰিব পাৰে। সকলো কথা শুনি ৰঞ্জনাই বিহ পান কৰে আৰু মৃত্যুৰ আগতে আৰক্ষী থানালৈ গৈ শংকৰে তেওঁক প্ৰতাৰণা কৰি বিহ খুৱাইছে বুলি স্বীকাৰোক্তি দিয়ে। শংকৰক আদালতত হাজিৰ কৰোৱা হয়। মালীৰ জীয়েক আশা (আশা)কো শংকৰ আৰু ৰঞ্জনাৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ বাবে দোষী বুলি অভিযুক্ত কৰি আদালতলৈ অনা হয়। পাছত প্ৰকাশ পায় যে আশাই কামিনীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, কাৰণ ফটোখনত থকা শংকৰৰ সৈতে চেহেৰাৰ মিল থকা মানুহজনৰ প্ৰতি তাই প্ৰেমত পৰিছিল। অৱশেষত শংকৰক মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি দিয়া হয়। কিন্তু পাছত আৰক্ষীয়ে ৰঞ্জনাৰ চিঠিখনৰ বিষয়ে জানিব পাৰে আৰু শংকৰক মুকলি কৰি দিয়ে। শংকৰ শ্ৰীনাথৰ ঘৰলৈ দৌৰি যায়, কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ছবিখনৰ শেষত শোকাকুল আশা আৰু শ্ৰীনাথক একেলগে আঁতৰি যোৱা দেখা যায়। == অভিনেতা-অভিনেত্ৰী == *'' [[অশোক কুমাৰ]]'' হৰি শংকৰ চৰিত্ৰত <ref name=upperstall2/> * ''[[মধুবালা]]'' কামিনী চৰিত্ৰত <ref name=upperstall2/> *'' এম. কুমাৰ '' হৰি শংকৰৰ পিতৃ চৰিত্ৰত <ref name=upperstall2/> * ''বিজয়লক্ষ্মী'' ৰঞ্জনা চৰিত্ৰত <ref name=upperstall2/> * কানু ৰয় শ্ৰীনাথ * ''নাজিৰ হুছেইন'' কামিনীৰ পিতৃ চৰিত্ৰত * এৰুজ টাৰাপোৰ * শীলা নাইক * লীলা পাণ্ডে * নীলম * কানিজ * জগন্নাথ * মহছিন * লক্ষ্মণ ৰাও * এছ. এ. বেকাৰ * ৰামাস্ত্ৰী * ৰাজা ছেলিম == নিৰ্মাণ == [[File:Kamal_Amrohi_%2828553611573%29.jpg|thumb|180px|ছবিখনৰ পৰিচালক কমল আমৰোহী (''১৯৫০ৰ দশকৰ এখন আলোকচিত্ৰ'')]] ''মহল'' সাৱক ৱাচা আৰু অশোক কুমাৰে [[বম্বে টকীজ]]ৰ বেনাৰত প্ৰযোজনা কৰিছিল। ছবিখনৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনাৰ দায়িত্বত আছিল কমল আমৰোহী। এইখনেই আছিল পৰিচালক হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ।{{sfn|Deep|1996|p=144}} কাহিনীটোৰ এটা অংশ অশোক কুমাৰে প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৪৮ চনৰ এটা বাস্তৱ ঘটনা স্মৰণ কৰি এই কাহিনী কৈছিল। সেই সময়ত তেওঁ জিজিবয় হাউছৰ ওচৰত অৱস্থিত এটা পাহাৰীয়া পৰ্যটনস্থলীত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল। মাজনিশা তেওঁ এগৰাকী ৰহস্যমজ়ী মহিলাৰ গাড়ীত মূৰ নথকা এটা মৃতদেহ দেখা পাইছিল।<ref name=":2">{{Cite web|date=2019-10-13|title=When Ashok Kumar saw a headless corpse and Mahal was born|url=https://topleadindia.com/2019/10/13/when-ashok-kumar-saw-a-headless-corpse-and-mahal-was-born/|access-date=2021-07-11|website=Top Lead India|language=en-US}}</ref> কিছুসময়ৰ পাছতে মহিলাগৰাকী সেই স্থানৰপৰা অন্তৰ্ধান হয়। অশোক কুমাৰৰ চাকৰসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁ হয়তো সপোনহে দেখিছিল। কুমাৰে ওচৰৰ আৰক্ষী থানাত অভিযোগ দাখিল কৰিবলৈ যাওঁতে এজন আৰক্ষীয়ে তেওঁক জনায় যে ১৪ বছৰ আগতে একে ঠাইতে একেধৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। এগৰাকী মহিলাই এজন ব্যক্তিক হত্যা কৰাৰ পাছত পথ দুৰ্ঘটনাত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।<ref name=":2"/> কুমাৰে এই কাহিনী আমৰোহীক বৰ্ণনা কৰে। আমৰোহীয়ে ইয়াৰ আগতে ১৯৩৯ চনৰ ছোহৰাব মোদীৰ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ ''পুকাৰ (১৯৩৯ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)''ৰ সংলাপ লিখিছিল, কিন্তু তেওঁ কেতিয়াও চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰা নাছিল। আমৰোহীয়ে কাহিনীটোৰ কিছু পৰিৱৰ্তন সাধন কৰি ইয়াক অধিক বিকশিত কৰে আৰু ছবিখনৰ নাম ''মহল'' ৰাখে। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে অট্টালিকা বা ৰাজপ্ৰাসাদ।{{sfn|Deep|1996|p=37}} উল্লেখযোগ্য যে ছবিখনৰ অতিপ্ৰাকৃতিক কাহিনীটোৰ সৈতে ৰূপাৰ্ট ক্ৰফ্ট-কুকৰ এখন চুটিগল্পৰ সাদৃশ্য আছে। সেই গল্পৰ আধাৰত ১৯৪৫ চনত ''দ্য ফেটেল উইটনেছ'' নামৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৱাচাই ছবিখনৰ কাহিনী প্ৰথমে নাকচ কৰিছিল। তেওঁৰ আশংকা আছিল যে ৰহস্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰই সদায় দৰ্শকৰ পুনৰাবৃত্ত আগ্ৰহ লাভ নকৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি বম্বে টকীজে পূৰ্বৰ কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰৰ ব্যাৱসায়িক বিফলতাৰ বাবে ইতিমধ্যে আৰ্থিক সংকটৰ সন্মুখীন হৈছিল। কিন্তু কুমাৰে দৃঢ়তাৰে কয় যে ভালদৰে পৰিচালনা কৰিলে ছবিখন আকৰ্ষণীয় হ'ব পাৰে। সেয়েহে তেওঁ আমৰোহীক পৰিচালক হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Deep|1996|pp=37–39}} কুমাৰে নিজেও সহ-প্ৰযোজক হ'বলৈ, সম্ভাৱ্য লোকচান বহন কৰিবলৈ আৰু ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ সন্মতি দিয়ে। কামিনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে উপযুক্ত অভিনেত্ৰী বাছনি কৰাৰ দায়িত্ব তেওঁ আমৰোহীক অৰ্পণ কৰে।{{sfn|Deep|1996|pp=37–39}} মুখ্য নাৰী চৰিত্ৰটোৰ বাবে অভিনেত্ৰী বাছনি কৰাটো জটিল হৈ পৰিছিল। কেইবাগৰাকীও প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰীয়ে চৰিত্ৰটো গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল আৰু আন কিছুমানে অধিক পাৰিশ্ৰমিক বিচাৰিছিল। এটা সময়ত [[ছুৰাইয়া]]ক চৰিত্ৰটোৰ বাবে বিবেচনা কৰা হৈছিল আৰু ৱাচাই তেওঁক প্ৰায় চূড়ান্তও কৰিছিল। ৱাচাৰ বিশ্বাস আছিল যে ছুৰাইয়া আৰু কুমাৰৰ যুটিটোৱে দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিব। কিন্তু ছুৰাইয়াৰ আইতাক ছবিখনৰ ব্যতিক্ৰমী কাহিনীটোৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহী নাছিল।{{sfn|Akbar|1997|p=53}} ইফালে, তেতিয়াৰ ১৫বছৰীয়া আৰু এতিয়াও বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ নকৰা উদীয়মান অভিনেত্ৰী [[মধুবালা]]ই কামিনীৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। ৱাচাই তেওঁৰ বয়স আৰু অভিজ্ঞতাৰ অভাৱৰ বাবে তেওঁক পোনপটীয়াকৈ নাকচ কৰিছিল। কিন্তু আমৰোহীয়ে মধুবালাৰ অডিশ্যন লোৱাৰ দাবী জনায়।{{sfn|Deep|1996|pp=37–38}} আমৰোহীয়ে পাছত কৈছিল, "প্ৰথমবাৰ লগ পাওঁতে তেওঁ কোনো তাৰকা নাছিল। মই নতুন মুখ বিচাৰি আছিলোঁ আৰু তেওঁ সেই চৰিত্ৰৰ বাবে উপযুক্ত আছিল।" {{sfn|Abbasi|2018|p=152}} ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ মতে, প্ৰথম পৰ্দা-পৰীক্ষাত [[মধুবালা]]ক "একেবাৰেই ভাল দেখা পোৱা নাছিল।" প্ৰচলিত কথা অনুসৰি, ষ্টুডিঅ'ৰ কৰ্মচাৰী জাৰ্মান চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী যোছেফ ৱিৰ্শ্বিঙক কিশোৰী অভিনেত্ৰীগৰাকীক আটাইতকৈ বেয়াকৈ দেখুৱাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।<ref name=":0"/> আমৰোহীয়ে নিজে দ্বিতীয়টো অডিশ্যনৰ দায়িত্ব লয় আৰু নিজৰ সুবিধামতে পোহৰৰ ব্যৱস্থা কৰি মধুবালাৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ ক'লা-বগা ছবিতো মধুবালাক "অপূৰ্ব সুন্দৰী" দেখা গৈছিল আৰু সকলোৱে একমত হৈছিল যে কামিনীৰ চৰিত্ৰৰ বাবে তেৱেঁই উপযুক্ত। ''ইণ্ডিয়া টাইমছ''ত এইদৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name=":0"/> ইয়াৰ পাছতে মধুবালাই চৰিত্ৰটো লাভ কৰে, যদিও ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেতা কুমাৰৰ বয়স তেওঁৰ বয়সৰ দুগুণতকৈও অধিক আছিল। বহু বছৰৰ পাছত কুমাৰে কৈছিল, "মধুবালাৰ বয়স মাত্ৰ প্ৰায় ১৫ বছৰ আছিল আৰু তেওঁ অভিনয়ত ইমানেই কেঁচা আছিল যে প্ৰায় প্ৰতিটো দৃশ্যতে কেইবাবাৰো পুনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু ''মহল'' আছিল ব্যতিক্ৰমী, আৰু মই নিশ্চিত আছিলোঁ যে আমাৰ চৰিত্ৰ নিৰ্বাচন ভুল হোৱা নাছিল।" <ref name=":0"/> ''মহল''ৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ছোৱাত ছবিৰ দলটোৱে আৰ্থিক সংকটৰ সন্মুখীন হৈছিল। সা-সামগ্ৰী কিনিবলৈ পৰ্যাপ্ত ধন নথকাৰ বাবে আমৰোহীয়ে নিজৰ ঘৰৰপৰা পুৰণি মূল্যৱান সামগ্ৰী আৰু পোছাক আনি ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref name=":0"/> সংগীত ৰচনাৰ বাবে খেমচন্দ প্ৰকাশক নিয়োগ কৰা হৈছিল আৰু নক্ষবে গীতৰ কথা লিখিছিল। [[লতা মংগেশকাৰ]], ৰাজকুমাৰী ডুবে আৰু জোহৰাবাই আম্বেৱালীয়ে ছবিখনৰ গীতসমূহত কণ্ঠদান কৰিছিল। "আয়েগা আনেৱালা" গীতটো গাবলৈ প্ৰথমে [[টুন টুন]]ক প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। কিন্তু [[কাৰদাৰ প্ৰডাকচনছ]]ৰ সৈতে থকা চুক্তিৰ বাবে তেওঁ প্ৰস্তাৱটো প্ৰত্যাখ্যান কৰে।<ref>{{cite web|author=Manish Gaekwad |url=https://thereel.scroll.in/805494/redemption-song-afsana-likh-rahi-hoon-by-tun-tun |title=Redemption song: 'Afsana Likh Rahi Hoon' by Tun Tun |publisher=Scroll.in website |date=24 March 2016 |access-date=14 October 2023}}</ref> পাছত মংগেশকাৰে সেই প্ৰাচীন প্ৰাসাদটোতে গীতটো গাইছিল, য'ত ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।{{sfn|Akbar|1997|p=53}} প্ৰায় চাৰি মিনিট দৈৰ্ঘ্যৰ "মুশকিল হ্যায় বহুত মুশকিল" নামৰ আন এটা গীত আমৰোহী আৰু মধুবালাই এটা টেকতে সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Rag|first=Pankaj|url=https://books.google.com/books?id=AcP5HPRDgewC|title=Dhuno Ki Yatra|date=2006-01-01|publisher=Rajkamal Prakashan|isbn=978-81-267-1169-7|pages=125|language=hi}}</ref> আনসকলৰ আপত্তি সত্ত্বেও আমৰোহীয়ে মধুবালাৰ অভিনয় প্ৰতিভাক উচ্চ স্থান দিছিল। তেওঁৰ মতে, "এই ছবিখনৰ জৰিয়তেই তেওঁৰ প্ৰকৃত সামৰ্থ্য প্ৰকাশ পাইছিল।" {{sfn|Abbasi|2018|p=152}} প্ৰথমতে ছবিখনৰ শেষত মুখ্য চৰিত্ৰ শংকৰ আৰু কামিনীয়ে পৰৱৰ্তী জন্মত পুনৰ মিলিত হোৱা দেখুওৱা হৈছিল। কিন্তু কুমাৰৰ পৰামৰ্শত মুক্তিৰ এদিন আগতে সেই দৃশ্যসমূহ আঁতৰাই দিয়া হয়।{{sfn|Ghosh|1995|pp=74–79}} == সংগীত == {{Track listing | all_lyrics = জে. নক্ষব | all_music = খেমচন্দ প্ৰকাশ{{sfn|Akbar|1997|p=53}} | headline = গীতসমূহ | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | title1 = মহল থীম (বাদ্যসংগীত) | length1 = 3:16 | extra1 = খেমচন্দ প্ৰকাশ | title2 = ঘবৰা কে জো হম | length2 = 4:04 | extra2 = [[ৰাজকুমাৰী ডুবে|ৰাজকুমাৰী]] | title3 = এক তীৰ চলা | length3 = 4:26 | extra3 = [[ৰাজকুমাৰী ডুবে|ৰাজকুমাৰী]] | title4 = ছুন ছুন ঘুংঘৰুৱা | length4 = 4:42 | extra4 = [[ৰাজকুমাৰী ডুবে|ৰাজকুমাৰী]] আৰু জোহৰা বাই | title5 = মই ৱহ হঁছী হুঁ | length5 = 4:49 | extra5 = [[ৰাজকুমাৰী ডুবে|ৰাজকুমাৰী]] | title6 = মুশকিল হ্যায় বহুত | length6 = 3:55 | extra6 = [[লতা মংগেশকাৰ]] | title7 = আয়েগা আনেৱালা | length7 = 6:52 | extra7 = [[লতা মংগেশকাৰ]] | title8 = দিল নে ফিৰ ইয়াদ কিয়া | length8 = 4:14 | extra8 = [[লতা মংগেশকাৰ]] | total_length = {{Duration|m=36|s=00}} }} == মুক্তি == === প্ৰভাৱ আৰু বক্স অফিচ === ''মহল'' ১৯৪৯ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰে।{{sfn|Akbar|1997|page=53}} মুক্তিৰ পাছতে ছবিখন জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু তৃতীয় সপ্তাহৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ দেশতে আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name=":4">{{Cite book|last=Acharya|first=Madhukant|url=https://books.google.com/books?id=KF9RDwAAQBAJ|title=Friends and Five Seasons: Publishing Hero Rupen (Vol 2)|date=2018-03-15|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64249-388-7|pages=377|language=en}}</ref> বম্বে টকীজৰ পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ব্যাৱসায়িক বিফলতাৰ বাবে ''মহল''ৰ সফলতা সম্পূৰ্ণ অপ্ৰত্যাশিত আছিল। ছবিখনে "বম্বে টকীজৰ আৰ্থিক সমস্যাত আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হতাশাবাদীসকলক আচৰিত কৰি তুলিছিল।" <ref name=":0"/> এজন ছবিগৃহৰ মালিকে সংবাদ মাধ্যমক কৈছিল, "বন্ধু-বান্ধৱ আৰু সাধাৰণ দৰ্শকৰপৰা বিনামূলীয়া প্ৰৱেশ-পত্ৰৰ বাবে ইমান অনুৰোধ পাইছোঁ যে মই অভিভূত হৈ পৰিছোঁ। কিছুমান প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে মই প্ৰৱেশ-পত্ৰ দিওঁ, কাৰণ সকলো প্ৰদৰ্শনীৰ টিকট আগতীয়াকৈ বিক্ৰী হৈ যায়। ছবিখনে আমাৰ উপাৰ্জন আশা কৰাতকৈ বহু বেছি বৃদ্ধি কৰিছে। মোৰ বিশ্বাস, ই ৰূপালী জয়ন্তী উদ্‌যাপন কৰা সফল ছবিত পৰিণত হ'ব। মানুহে ছবিখন বাৰে বাৰে চাব বিচাৰে।" <ref name=":4"/> ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীসমূহত সদায় দৰ্শকৰ আসন পূৰ্ণ হৈ আছিল। ছবিখনৰ সংলাপ আৰু গীতৰ কথা সন্নিৱিষ্ট পুস্তিকাৰ বাবেও ব্যাপক চাহিদাৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name=":4"/> বাণিজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক ৱেবছাইট ''বক্স অফিচ ইণ্ডিয়া''ই ''মহল''ক "ছুপাৰ হিট" বুলি ঘোষণা কৰিছে।<ref name="Boxofficeindia">{{Cite web|date=2013-10-16|title=Top Earners 1940s|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=154&catName=MTk0OQ==|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016234445/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=154&catName=MTk0OQ==|archive-date=16 October 2013|website=Box office India website|access-date=2023-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016234445/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=154&catName=MTk0OQ==|archivedate=2013-10-16|deadurl=yes}}</ref> ছবিখনৰ বক্স অফিচ উপাৰ্জনৰ সঠিক পৰিসংখ্যা উপলব্ধ নহ'লেও চলচ্চিত্ৰ বাণিজ্যৰ ৱেবছাইটসমূহে অনুমাণিক হিচাপ আগবঢ়াইছে। বক্স অফিচ ইণ্ডিয়াৰ মতে, ছবিখনৰ মুঠ উপাৰ্জন আছিল {{INRConvert|14.5|m|nolink=no|year=1970|mode=historical}}। ১৯৪৯ চনত ই সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ আগত আছিল ''বৰছাত (১৯৪৯ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)'' আৰু ''আন্দাজ (১৯৪৯ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)''।<ref name=BoxOffice>{{Cite web|date=2012-09-22|title=Top Earners 1949|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=154&catName=MTk0OQ==|url-status=dead|website=Box Office India website|access-date=2023-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922023327/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=154&catName=MTk0OQ==|archive-date=22 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922023327/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=154&catName=MTk0OQ==|archivedate=2012-09-22|deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱেবছাইটটোৱে ছবিখনৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ সৈতে সামঞ্জস্য কৰা উপাৰ্জন {{INRConvert|410|m|nolink=no|year=2009|mode=historical}} বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু ১৯৪০ৰ দশকৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তালিকাত ইয়াক দশম স্থান দিছিল। ২০২০ চনলৈকে মুদ্ৰাস্ফীতিৰ হিচাপত ভাৰতৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা এশখন চলচ্চিত্ৰৰ ভিতৰত ''মহল'' অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছিল।<ref>{{Cite web|date=2006-04-22|title=All Time Top Earners in India (film Mahal #76 on the LIST)|url=http://www.boxofficeindia.com/alltime.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060422165153/http://www.boxofficeindia.com/alltime.htm|website=Box Office India website|archive-date=22 April 2006|access-date=2023-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051222235822/http://www.boxofficeindia.com/alltime.htm|archivedate=2005-12-22|deadurl=yes}}</ref> === সমালোচনামূলক প্ৰতিক্ৰিয়া === সমালোচনাসমূহত মধুবালাক ছবিখনৰ "প্ৰকৃত সফলতা" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ অভিনয়ক বয়সত বহু ডাঙৰ অশোক কুমাৰৰ অভিনয়তকৈও অধিক প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name=":4"/> ৱিৰ্শ্বিঙৰ চিত্ৰগ্ৰহণশৈলীৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''মোশ্যন পিকচাৰ মেগাজিন''ৰ এজন সাংবাদিকে ''মহল''ক "ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ ইতিহাসৰ এক মাইলৰ খুঁটি" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite web|title=Bombay Talkies' Mahal—Madhubala and Ashok Kumar—The Motion Picture Magazine|url=https://cineplot.com/mahal-1949/|access-date=2021-04-23|language=en-US}}</ref> কিন্তু ছবিখনৰ প্ৰতি সামগ্ৰিক সমালোচনামূলক প্ৰতিক্ৰিয়া মিশ্ৰিত আছিল। পেটেলে ইয়াৰ কাহিনীটোক "অদ্ভুত অৰ্থহীনতা বিশুদ্ধ আৰু নিৰ্মল" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2009-04-09|title=Thus wrote Filmindia (and Mother India) - II|url=https://upperstall.com/features/thus-wrote-filmindia-and-mother-india-ii/|access-date=2023-10-13|website=Upperstall.com}}</ref> আনহাতে, ''মোশ্যন পিকচাৰ মেগাজিন''ৰ মতে, ছবিখন আছিল "ভূত, প্ৰেতাত্মা, অলৌকিক আবিৰ্ভাৱ, শিহৰণ, কঁপনি, বাদুলী আৰু সাপৰ কাহিনী।" আলোচনীখনে লগতে মন্তব্য কৰিছিল যে ছবিখনে দৰ্শকৰ মনত ভয়ৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু তাৰ আঁৰত এটাতকৈ অধিক কাৰণ আছে।<ref name=":1"/> সময়ৰ লগে লগে ছবিখনৰ প্ৰতি সমালোচনামূলক দৃষ্টিভংগীৰ যথেষ্ট উন্নতি ঘটিছে আৰু আধুনিক সমালোচকসকলে ইয়াক প্ৰায়ে এখন ধ্ৰুপদী ছবি বুলি অভিহিত কৰে।{{sfn|Akbar|1997|page=49}} আপাৰষ্টলৰ বাবে লিখা এটা পৰ্যালোচনাত কৰণ বালিয়ে ছবিখনৰ "সমৃদ্ধ স্তৰযুক্ত আৰু বিষণ্ণ দৃশ্যৰূপ, শব্দৰ কল্পনাপ্ৰসূত ব্যৱহাৰ, ৰহস্যমজ় অস্পষ্টতা আৰু মনত ৰৈ যোৱা সংগীত"ৰ প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name=upperstall2>{{Cite web|last=Bali|first=Karan|date=2016-06-23|title=Mahal (1949 film) - film review|url=https://upperstall.com/film/mahal/|access-date=2023-10-13|website=Upperstall.com website}}</ref> লেখক বিজয় মিশ্ৰই তেওঁৰ ''বলিউড চিনেমা: টেম্পলছ অৱ ডিজায়াৰ'' নামৰ গ্ৰন্থত লিখিছে যে ''মহল''ৰ কাহিনী সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত নোহোৱা আৰু ইয়াৰ গাঁথনিত অস্পষ্ট মুহূৰ্তসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থকাৰ বাবেই ছবিখন এক বিশেষ কৃতিত্ব হিচাপে বিবেচিত হয়। তেওঁৰ মতে, [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] পুনৰ্জন্মৰ কাহিনীৰ ব্যৱহাৰে [[গথিক কল্পকাহিনী|গথিক আখ্যানৰ]] সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে আৰু শেষত ইয়াক হিন্দু নন্দনতাত্ত্বিক তত্ত্বৰ অন্তৰ্নিহিত মহত্ত্বমুখী প্ৰৱণতাৰ সৈতে সংযোগ কৰে।{{sfn|Mishra|2013|page=55}} ২০২০ চনত গায়ত্ৰী প্ৰভুৱেও একেধৰণৰ মূল্যায়ন আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ মতে, ''মহল''-এ পৰ্দাত প্ৰেম আৰু স্থাপত্যক এক অনন্য ৰূপত একত্ৰিত কৰিছে। প্ৰেম আৰু স্থানৰ মাজৰ সম্পৰ্কই নিজেই স্থানৰ প্ৰতি এক প্ৰেমৰ সৃষ্টি কৰে। এই সম্পৰ্কক চলচ্চিত্ৰৰূপ দিবলৈ এক স্বকীয় দৃশ্যভাষাৰ প্ৰয়োজন হয়, আৰু ছবিখনৰ আৰম্ভণিৰ দৃশ্যসমূহত ''মহল''-এ এই কাম অসাধাৰণ নিখুঁততাৰে সম্পন্ন কৰিছে।{{sfn|Prabhu|2020}} == উত্তৰাধিকাৰ == {{multiple image | footer_align = center | footer = ''মহল''ৰ সফলতাই [[মধুবালা]] আৰু [[লতা মংগেশকাৰ]]ক (চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে) নিশাটোৰ ভিতৰতে তাৰকাত পৰিণত কৰিছিল। | total_width = 300 | image1 = | alt1 = | image2 = Lata Mangeshkar black-and-white.jpg | alt2 = | align = | direction = | caption1 = | caption2 = }} ''মহল''ৰ সফলতাই নেপথ্য গায়িকা লতা মংগেশকাৰ আৰু মুখ্য অভিনেত্ৰী মধুবালাৰ কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। দুয়োগৰাকীয়েই চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত ডাঙৰ সুযোগ লাভ কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল। ''মহল'' মুক্তিৰ পাছৰ ছয় বছৰলৈকে মধুবালাৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা চলচ্চিত্ৰ হৈ আছিল। ১৯৫৫ চনত মুক্তি পোৱা ''মিষ্টাৰ এণ্ড মিছেছ '৫৫'' ছবিখনে এই স্থান লাভ কৰে। মংগেশকাৰে প্ৰায়ে "আয়েগা আনেৱালা"ক তেওঁৰ প্ৰিয় গীতসমূহৰ ভিতৰত এটা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name=upperstall2/> ''মহল''ৰ সম্পাদক বিমল ৰায় পৰৱৰ্তী সময়ত ''মধুমতী'' (১৯৫৮) ছবিখনৰ পৰিচালক হৈছিল। এই ছবিখনে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ, ভাৰতীয় টেলিভিছন আৰু সম্ভৱতঃ বিশ্বৰ চলচ্চিত্ৰ জগতত পুনৰ্জন্মৰ বিষয়-বস্তুৰ আধাৰত নিৰ্মিত বহুতো পৰৱৰ্তী সৃষ্টিৰ বাবে অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="Mishra">{{citation|last=Mishra|first=Vijay|title=Bollywood cinema: temples of desire|publisher=[[Routledge]]|year=2002|isbn=0-415-93014-6|pages=49–57}}</ref> ''মহল''ৰ বহুতো বিষয়-বস্তু হিন্দী চলচ্চিত্ৰ ''কৰ্জ (চলচ্চিত্ৰ)'' (১৯৮০)তো পুনৰ দেখা গৈছিল।<ref name="Doniger">{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [135]|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=0-19-516016-9}}</ref> ''কৰ্জ''ক কেইবাবাৰো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল [[কন্নড় চলচ্চিত্ৰ|কন্নড়]] ছবি ''যুগ পুৰুষ'' (১৯৮৯), [[তামিল চলচ্চিত্ৰ|তামিল]] ছবি ''এন্নাক্কুল অৰুৱন (১৯৮৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)'' (১৯৮৪) আৰু হিন্দী ছবি ''ওম শান্তি ওম''।<ref>[http://www.mumbaimirror.com/net/mmpaper.aspx?page=article&sectid=30&contentid=20080807200808070235582987cdd87f Ashanti nags Om Shanti Om] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024183614/http://mumbaimirror.com/net/mmpaper.aspx?Page=article |date=24 October 2007 }} [[মুম্বাই মিৰৰ]], ৭ আগষ্ট ২০০৮।</ref><ref name="hum">[http://www.humsurfer.com/shah-rukh-farah-sued-writer-claims-srk-stole-his-script-for-om-shanti-om Shah Rukh, Farah Sued: Writer Claims SRK stole his script for Om Shanti Om] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090413205105/http://www.humsurfer.com/shah-rukh-farah-sued-writer-claims-srk-stole-his-script-for-om-shanti-om |date=13 April 2009}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == * {{cite book |last=Abbasi |first=Yasir |title=Yeh Un Dinoñ Ki Baat Hai: Urdu Memoirs of Cinema Legends |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2018 |isbn=978-9387471054 }} * {{cite book |last=Akbar |first=Khatija |title=Madhubala: Her Life, Her Films |publisher=Hay House |year=1997 |isbn=9788174761538 }} * {{cite book |last=Deep |first=Mohan |title=The Mystery and Mystique of Madhubala |publisher=Magna Books |year=1996 |isbn=1906574219 }} * {{cite book |last=Ghosh |first=Nabendu |title=Ashok Kumar: His Life and Times |publisher=Indus |year=1995 |isbn=8172232187 }} * {{cite book |last=Mishra |first=Vijay |title=Bollywood Cinema: Temples of Desire |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=9780415930154 }} * {{cite book |last=Prabhu |first=Gayathri |title=Shadow Craft: Visual Aesthetics of Black and White Hindi Cinema |publisher=Bloomsbury Academic |year=2020 |isbn=9789390176267 }} == টোকা == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|0041619|মহল}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ]] niwmlfkr3h5cagphcsweqy28e6zr04a 0 140404 647640 647099 2026-10-25T12:50:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647640 wikitext text/x-wiki {{Short description|মেছাচুচেটছৰ এক অঞ্চল, য'ত অতিপ্ৰাকৃতিক পৰিঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি দাবী কৰা হয়}} [[File:Bridgewater Triangle.png|thumb|upright=1.4|ব্ৰিজৱাটাৰ ত্ৰিভুজৰ এখন মানচিত্ৰ]] '''ব্ৰিজৱাটাৰ ত্ৰিভুজ ({{lang-en|Bridgewater Triangle}})''' হৈছে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ মেছাচুচেটছৰ দক্ষিণ-পূব অংশত অৱস্থিত প্ৰায় {{convert|200|mi2|km2}} এলেকাৰ এটা অঞ্চল।<ref name=":0">{{Cite web|date=4 June 2003|title=Historical Tidbits - Bridgewater|url=http://www.bridgewaterpubliclibrary.org/historical_tidbits.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070606043216/http://www.bridgewaterpubliclibrary.org/historical_tidbits.htm|archive-date=6 June 2007|website=Bridgewater Public Library|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070606043216/http://www.bridgewaterpubliclibrary.org/historical_tidbits.htm|archivedate=6 June 2007|access-date=23 October 2026|deadurl=yes}}</ref> এই অঞ্চলটোত (UFO) তথা অচিনাক্ত উৰণীয়া বস্তুৰপৰা আৰম্ভ কৰি পল্টাৰগাইষ্ট আৰু অন্যান্য প্ৰেতাত্মাসদৃশ পৰিঘটনা, বিগফুটৰ দৰে জীৱৰ বিভিন্ন দৰ্শন, বিশাল সাপ<ref name=":22">{{Cite news|last=Coleman|first=Loren|date=25 October 2013|title=Monsters of New England|work=Boston Globe|url=https://www.bostonglobe.com/lifestyle/2013/10/25/monsters-new-england/2vkXK8GhxUIDLAWfLblqaO/story.html|url-status=live|access-date=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20131028013103/https://www.bostonglobe.com/lifestyle/2013/10/25/monsters-new-england/2vkXK8GhxUIDLAWfLblqaO/story.html|archive-date=28 October 2013}}</ref> আৰু থাণ্ডাৰবাৰ্ডৰ দৰে বিশাল চৰাই দেখাৰ দাবী কৰা হৈছে।<ref name=":22"/> এই নামটো নিউ ইংলেণ্ডৰ ক্ৰিপ্ট'জুল'জি বিশেষজ্ঞ লৰেন ক'লমেনে প্ৰচলন কৰিছিল।<ref name=":22"/> == অৱস্থান == ব্ৰিজৱাটাৰ ত্ৰিভুজৰ নিৰ্দিষ্ট সীমা প্ৰথমে ক্ৰিপ্ট'জুল'জিষ্ট লৰেন ক'লমেনে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৭০-ৰ দশকত এই নামটো প্ৰচলন কৰিছিল।<ref name=":22"/> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ''Mysterious America'' নামৰ গ্ৰন্থতো এই অঞ্চলটোৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Coleman|first=Loren|url=https://archive.org/details/mysteriousameric0000cole|title=Mysterious America : the ultimate guide to the nation's weirdest wonders, strangest spots, and creepiest creatures|date=2007|publisher=Paraview Pocket Books|isbn=978-1-4165-2736-7|location=New York|oclc=123301073}}</ref> == ঐতিহাসিক স্থান আৰু উল্লেখযোগ্য চিহ্নসমূহ == [[Image:Profile Rock (Assonet).jpg|thumb|১৯০২ চনৰ এখন পোষ্টকাৰ্ডত প্ৰদৰ্শিত প্ৰ'ফাইল ৰক]] *'''ফ্ৰিটাউন–ফল ৰিভাৰ ষ্টেট ফৰেষ্ট''':- এই বনাঞ্চলত বিভিন্ন ধৰ্মীয় গোপন গোটৰ কাৰ্যকলাপ সংঘটিত হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ ভিতৰত পশু বলি, নিজকে চয়তানৰ উপাসক বুলি স্বীকাৰ কৰা লোকৰদ্বাৰা সংঘটিত ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত হত্যাকাণ্ড, কেইবাটাও গেং-সম্পৰ্কীয় হত্যাকাণ্ড আৰু আত্মহত্যাৰ ঘটনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":3">{{Cite news|last=Curtis|first=Mary Jo|title=Can't see the forest for the deeds|work=South Coast Today|url=http://archive.southcoasttoday.com/daily/11-98/11-01-98/a01lo011.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907214711/http://archive.southcoasttoday.com/daily/11-98/11-01-98/a01lo011.htm|archive-date=7 September 2008}}</ref> *'''প্ৰ'ফাইল ৰক''' :- লোকবিশ্বাস অনুসৰি, এই শিলাখণ্ডটো সেই স্থান য'ত ৱাম্পান'ৱাগ জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক ব্যক্তি আনাৱানে ফিলিপৰপৰা হেৰাই যোৱা ৱাম্পাম বেল্টডাল লাভ কৰিছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি, এই শিলৰ ওপৰত ভৰি দুখন ক্ৰছ কৰি বহি থকা বা দুয়োখন হাত মেলি থকা এজন মানুহৰ ভূত দেখা পোৱা যায়। এই স্থান ফ্ৰিটাউন–ফল ৰিভাৰ ষ্টেট ফৰেষ্টৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name=":4">{{Cite book|last1=Balzano|first1=Christopher|url=https://openlibrary.org/books/OL26124680M/Haunted_Objects_Stories_Of_Ghosts_On_Your_Shelf|title=Haunted objects : stories of ghosts on your shelf|last2=Weisberg|first2=Tim|date=2 July 2012|publisher=Krause Publications|isbn=978-1-4402-2991-6|location=Iola, WI|pages=33–34|ol=26124680M |oclc=794136544|access-date=5 July 2021|archive-date=5 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705234544/https://openlibrary.org/books/OL26124680M/Haunted_Objects_Stories_Of_Ghosts_On_Your_Shelf|url-status=live}}</ref> *'''ছ'লিটিউড ষ্টোন''':- ৱেষ্ট ব্ৰিজৱাটাৰৰ ফৰেষ্ট ষ্ট্ৰীটৰ ওচৰত অৱস্থিত এই শিলাখণ্ডটোত এটা শিলালিপি খোদিত আছে। এজন নিৰুদ্দেশ হোৱা ব্যক্তিৰ মৃতদেহৰ ওচৰত এই শিলটো পোৱা গৈছিল। ইয়াক ''ছুইচাইড ষ্টোন'' (আত্মহত্যাৰ শিল) বুলিও কোৱা হয়। শিলটোত তলৰ কথাখিনি খোদিত আছিল বুলি কোৱা হয়: “হে ভৱিষ্যতৰ দিনবোৰত নাংকাটেছেট সুঁতিৰ কাষেৰে খোজ কাঢ়ি যোৱা সকলো লোক, বিদায়ৰ সূৰ্যৰ পোহৰলৈ চাই আনন্দেৰে গান গোৱা মানুহজনক ভাল নাপাবা; বৰং তেওঁ প্ৰেম কৰা সৌন্দৰ্যক ভাল পাবা।”<ref>{{Cite book|last=J.|first=Vieira, Michael|url=https://books.google.com/books?id=xfhrDgAAQBAJ|title=New England rocks : historic geological wonders|date=2017-04-10|others=Conway, J. North (Jack North)|isbn=9781439660348|location=Charleston, SC|pages=66–67|oclc=993647007|access-date=2021-07-05|archive-date=2021-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705234544/https://www.google.com.au/books/edition/New_England_Rocks/xfhrDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|url-status=live}}</ref> *'''ব্ৰিজৱাটাৰ ষ্টেট ইউনিভাৰ্ছিটি''' :- বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ চৌহদৰ কেইবাটাও অট্টালিকা আৰু কোঠাত ভূত আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃতিক পৰিঘটনা থকা বুলি দাবী কৰা হৈছে।<ref name="enterprise.southofboston.com">{{Cite news|last=Hyman|first=Rebecca|date=October 2011|title=Boo! The tricks of the 'Bridgewater Triangle'|work=Providence Journal|url=https://www.providencejournal.com/zz/news/20191009/boo-tricks-of-bridgewater-triangle|access-date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707050654/https://www.providencejournal.com/zz/news/20191009/boo-tricks-of-bridgewater-triangle|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210707050654/https://www.providencejournal.com/zz/news/20191009/boo-tricks-of-bridgewater-triangle|archivedate=7 July 2021|deadurl=yes}}</ref> *'''টণ্টন ষ্টেট হাস্পতাল''':- এই চিকিৎসালয়লৈ অহা কিছুমান লোকে অদ্ভুত অতিপ্ৰাকৃতিক অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি দাবী কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, চিকিৎসালয়খনৰ কিছুমান স্থানত কোনো অদৃশ্য শক্তিয়ে তেওঁলোকক স্পৰ্শ কৰিছিল বা টানি নিছিল। ১৯৬০ আৰু ১৯৭০-ৰ দশকত এই চিকিৎসালয়খন চয়তানৰ উপাসনা কৰা গোপন গোটসমূহে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও দাবী কৰা হয়।<ref name="Inside the Bridgewater Triangle">{{Cite web |title=Inside the Bridgewater Triangle |url=http://www.boston.com/travel/explorene/galleries/bridgewater_triangle/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20111130120131/http://www.boston.com/travel/explorene/galleries/bridgewater_triangle/ |url-status=dead |archive-date=November 30, 2011 |access-date=2022-06-08 |website=Boston.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Lunatics, Mentally Ill, and Ghosts of the State Lunatic Hospital in Taunton - New Bedford Guide |url=https://www.newbedfordguide.com/the-lunatics-mentally-ill-and-ghosts-of-the-state-lunatic-hospital-in-taunton/2018/10/30?print=print |access-date=2022-06-08 |website=www.newbedfordguide.com| date=30 October 2018 }}</ref> *'''হৰ্ণবাইন স্কুল''' :- এই এটা কোঠাৰ বিদ্যালয়খন ১৮৪০-ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ১৯৩৭ চনলৈকে ইয়াত নিয়মীয়াকৈ পাঠদান চলিছিল। বিদ্যালয়খনত ইয়াৰ পূৰ্বৰ বাসিন্দাসকলৰ ভূত থকা বুলি দাবী কৰা হয়।<ref name="Inside the Bridgewater Triangle"/><ref>{{Cite web |title=Haunted Rehoboth |url=http://www.reportertoday.com/stories/haunted-rehoboth,28427 |access-date=2022-06-08 |website=Reporter Today |date=15 October 2019 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Do you believe it? Local legend says these Fall River area sites are haunted by ghosts |url=https://www.heraldnews.com/story/entertainment/2021/10/01/fall-river-area-haunted-sites-ghost-tales-paranormal-sightings-halloween-haunting-legend-scary/5935183001/ |access-date=2022-06-08 |website=Fall River Herald News |language=en-US}}</ref> *'''হক'মক জলাশয়ভূমি''' :- এই বিশাল জলাভূমিখন মেছাচুচেটছৰ দক্ষিণ-পূব অংশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ এক বৃহৎ অংশত বিস্তৃত আৰু ইয়াক ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মিঠা পানীৰ জলাভূমি বুলি গণ্য কৰা হয়। মেটাকমেট (কিং ফিলিপ নামেৰেও পৰিচিত)ৰ বাবে ই কিং ফিলিপৰ যুদ্ধৰ সময়ত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামৰিক ঘাটি আছিল। এই ঘাটিৰপৰা তেওঁ ওচৰৰ ইংৰাজ বসতিসমূহত আক্ৰমণ চলাইছিল। ''হক'মক'' শব্দটো এলগনকুইন ভাষাৰপৰা অহা আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে “আত্মাসকলৰ বাসস্থান”। হক'মক এটা থলুৱা লোকৰ সমাধিস্থলো আছিল। এই জলাভূমিখনৰ সৈতে বহুতো কাহিনী আৰু কিংবদন্তি জড়িত হৈ আছে। সেইবাবে আধুনিক সময়তো বহুতে ইয়াক ৰহস্য আৰু ভয়ৰ স্থান বুলি গণ্য কৰে।<ref>Tower, Peter (2013). ''Hockomock: Place Where the Spirits Dwell''. Schiffer Publishing, Ltd. {{ISBN|9780764345159}}.</ref><ref>{{Cite web |title=Welcome to the Bridgewater Triangle: Massachusetts' paranormal vortex |url=https://maps.roadtrippers.com/trips/15922081 |access-date=2024-08-26 |website=Roadtrippers |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tales from the swamp - The Boston Globe |url=https://archive.boston.com/news/local/articles/2005/10/30/tales_from_the_swamp/ |access-date=2024-08-26 |website=archive.boston.com |language=en}}</ref> == সংবাদ মাধ্যম == ২০২১ চনত এৰন মাহংকে ''Bridgewater'' নামৰ এটা অডিঅ'-নাট্য পডকাষ্ট নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াৰ কাহিনী এজন অতিপ্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাৰ অধ্যাপকৰ চাৰিওফালে আবৰ্তিত হৈছে, যিয়ে ব্ৰিজৱাটাৰ ত্ৰিভুজৰ ৰহস্যসমূহৰ অনুসন্ধান কৰে। পডকাষ্টটোত মিশা কলিন্স, মেলিছা পনজিঅ' আৰু কৰণ ছোনিয়ে অভিনয় কৰিছে। উইল হুইটনেও অতিথি শিল্পী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ দুটা ছিজনত মুঠ ২২টা খণ্ড আছিল।<ref>{{Cite web |title=Bridgewater |url=https://www.grimandmild.com/bridgewater |access-date=2025-10-07 |website=Grim & Mild |language=en-US}}</ref> == অতিপ্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাৰ দাবীসমূহ == এই অঞ্চলসমূহৰ অধিকাংশতে বিভিন্ন ধৰণৰ পৰিঘটনাৰ কথা কোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: *'''অচিনাক্ত উৰণীয়া বস্তু (UFO)''':- আকাশত উজ্জ্বল পোহৰৰ গোলক বা বৃহৎ, অস্বাভাৱিক মহাকাশযানৰ দৰে বস্তু দেখা পোৱাৰ প্ৰতিৱেদন পোৱা গৈছে।<ref name="enterprise.southofboston.com"/> *'''অস্বাভাৱিক প্ৰাণীৰ দৰ্শন''' :- এই অঞ্চলত সাধাৰণতে নোপোৱা প্ৰাণী, যেনে পেন্থাৰ আৰু ভালুক দেখাৰ দাবীৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশাল সাপ আৰু অত্যন্ত হিংস্ৰ, বিশালাকাৰ কুকুৰৰ দৰে অলৌকিক জীৱ দেখাৰ দাবীলৈকে বিভিন্ন বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref name="enterprise.southofboston.com"/><ref name="patriot ledger">{{cite web|url=https://www.patriotledger.com/story/entertainment/local/2020/10/31/spooky-south-shore-bridgewater-triangle-is-paranormal-disney-world/42924357/|title= 'A paranormal Disney World': The Bridgewater Triangle has scares for everyone|website= The Patriot Ledger|author= Shaun Robinson|date= October 31, 2020|accessdate= October 28, 2021}}</ref> *'''অতিপ্ৰাকৃতিক মানৱসদৃশ জীৱ''' :- ইয়াৰ ভিতৰত বিগফুট, ভূত, পল্টাৰগাইষ্ট আৰু ছাঁৰ দৰে মানৱসদৃশ অৱয়ৱ দেখাৰ দাবী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="enterprise.southofboston.com"/><ref name="patriot ledger"/> *'''থাণ্ডাৰবাৰ্ড দেখাৰ দাবী''' :- বিশাল চৰাই বা প্টেৰ'ডেক্টাইলৰ দৰে উৰন্ত জীৱ, যাৰ ডেউকাৰ বিস্তৃতি ১২ ফুট পৰ্যন্ত বুলি কোৱা হয়, সেইবোৰক হক'মক জলাশয়ভূমি আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ টণ্টন আৰু ইষ্টনত দেখা পোৱা বুলি দাবী কৰা হৈছে।<ref name=":22"/> নৰ্টন আৰক্ষীৰ ছাৰ্জেণ্ট থমাছ ডাউনিৰ প্ৰতিৱেদনতো এনে এটা দৰ্শনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="enterprise.southofboston.com"/><ref name=":0"/> *'''গোপন গোটৰ কাৰ্যকলাপ''' বিশেষকৈ জীৱ-জন্তুৰ অংগচ্ছেদৰ ঘটনা। ফ্ৰিটাউন আৰু ফল ৰিভাৰ অঞ্চলত এনে কেইবাটাও ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদন পোৱা গৈছে। গোপন গোটৰ কাম বুলি সন্দেহ কৰা অংগচ্ছেদ কৰা জীৱ-জন্তুৰ ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ স্থানীয় আৰক্ষীক মাতি অনা হৈছিল। ১৯৯৮ চনত এনে দুটা নিৰ্দিষ্ট ঘটনাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল। প্ৰথমটো ঘটনাত হাবিৰ ভিতৰত এটা পূৰ্ণবয়স্ক গৰু কাটি টুকুৰা কৰা অৱস্থাত পোৱা গৈছিল। দ্বিতীয়টো ঘটনাত এখন মুকলি ঠাইত কেইবাটাও পোৱালিক বিকৃতভাৱে অংগচ্ছেদ কৰা অৱস্থাত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ দৃশ্য ধৰ্মীয় বলিৰ সৈতে জড়িত যেন লাগিছিল।<ref name=":3"/> *'''থলুৱা আমেৰিকান লোকৰ অভিশাপ''' :- এটা কিংবদন্তি অনুসৰি, ঔপনিৱেশিক বসতিস্থাপনকাৰীসকলৰ সৈতে সংঘাতৰ ফলত থলুৱা আমেৰিকান লোকসকলে কেইবা শতিকাৰ আগতে এই জলাভূমিখনক অভিশাপ দিছিল।<ref>{{cite web|last=Tougias|first=Michael|date=1997|title=King Philip's War in New England|url=http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026061648/http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm|archive-date=2007-10-26|website=The History Place|accessdate=2010-11-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100608035001/http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm|archivedate=2010-06-08|deadurl=yes}}</ref> ৱাম্পান'ৱাগ জনগোষ্ঠীৰ এক সন্মানীয় সম্পদ আছিল ৱাম্পাম বেল্ট নামৰ এবিধ বেল্ট, যিটো কিং ফিলিপৰ যুদ্ধৰ সময়ত হেৰাই গৈছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি, থলুৱা লোকসকলৰপৰা এই বেল্ট হেৰাই যোৱাৰ বাবেই অঞ্চলটোত অতিপ্ৰাকৃতিক অস্থিৰতাৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref name=":4"/> *'''পুকৱাডজি''' :- এলগনকুইন জনগোষ্ঠীৰ লোককথাত বৰ্ণিত এবিধ জীৱ।<ref name=":5">{{Cite web|title=Pukwudgies, little people of the Algonquian tribes (Pukwudgie, Puckwudgie, Bagwajinini)|url=http://www.native-languages.org/pukwudgie.htm|access-date=2021-07-05|website=www.native-languages.org|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512014348/http://www.native-languages.org/pukwudgie.htm|url-status=live}}</ref> স্থানীয় ৱাম্পান'ৱাগ লোকসকলে এই “সৰু মানুহ”সদৃশ জীৱবোৰক বিপজ্জনক আৰু কৌশলী বুলি গণ্য কৰে।<ref name=":5"/> এই জীৱবোৰক বিশেষকৈ ব্ৰিজৱাটাৰ ত্ৰিভুজৰ ভিতৰত থকা ফ্ৰিটাউন ষ্টেট ফৰেষ্টৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref name=":22"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঠন == {{Cite book|last1=Schultz|first1=Eric B.|title=King Philip's War: The History and Legacy of America's Forgotten Conflict|last2=Tougias|first2=Michael J.|publisher=Countryman Press|year=2000|isbn=978-0881504835|edition=1st}}{{coords|41.93|-71.09|display=title}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] [[শ্ৰেণী:লোকবিশ্বাস]] pfmpnno59qdj4gy10amevyh3c5tn52a 0 140405 647657 646747 2026-10-25T15:25:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647657 wikitext text/x-wiki {{Short description|এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় নথি}} [[File:Navra Tewks Outg.jpg|right|300px|thumb|মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা আৰু মাৰ্ক টেউক্সবেৰীয়ে বিশ্ব আউটগেমছৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা পাঠ কৰিছে। ]] '''লেছবিয়ান, গে’, উভকামী আৰু ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ লোকৰ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা''' ২০০৬ চনৰ ২৯ জুলাইত [[কানাডা]]ৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত গ্ৰহণ কৰা এখন নথি। প্ৰথম বিশ্ব আউটগেমছৰ অংশ হিচাপে অনুষ্ঠিত এলজিবিটিৰ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত এই ঘোষণা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ঘোষণাখনত [[এলজিবিটি]] আৰু আন্তঃলিংগ লোকৰ বাবে সৰ্বজনীনভাৱে নিশ্চিত কৰিবলগীয়া কেইবাটাও অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত মৌলিক স্বাধীনতাৰ নিশ্চয়তাৰপৰা আৰম্ভ কৰি স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা আৰু প্ৰব্ৰজনৰ ক্ষেত্ৰত এলজিবিটি লোকৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য প্ৰতিৰোধ কৰালৈকে মানৱ অধিকাৰৰ সকলো দিশ সামৰি লোৱা হৈছে। ঘোষণাখনত বিশ্বজুৰি এলজিবিটি অধিকাৰৰ প্ৰসাৰ আৰু আন্তঃলিংগ লোকৰ মানৱ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দেখা দিয়া বিভিন্ন সমস্যাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এলজিবিটি আন্দোলনৰ দাবীসমূহৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক পদক্ষেপ হিচাপে এই ঘোষণা যুগুত কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ ওচৰত দাখিল কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। ==পটভূমি== এই সন্মিলনৰ উদ্দেশ্য আছিল এলজিবিটি অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ প্ৰতি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা। বিশ্ব আউটগেমছ আৰম্ভ হোৱাৰ ঠিক আগতে সন্মিলনখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ প্ৰায় ২০০০ গৰাকী প্ৰতিনিধি আৰু ৬০০ গৰাকী বক্তাই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সেই সময়লৈকে অনুষ্ঠিত এলজিবিটি অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সন্মিলনসমূহৰ ভিতৰত এইখনেই আছিল আটাইতকৈ বৃহৎ সন্মিলন।<ref>{{Cite journal|last=Vallée|first=Pierre|date=2006-07-15|title=La Conférence veut laisser son empreinte: La Déclaration de Montréal fera état des griefs et revendications de la communauté internationale des LGBT|url=http://collections.banq.qc.ca/ark:/52327/2808847|journal=Le devoir, 1910– (Montréal)|issue=Cahier F|pages=F6|via=BAnQ numérique}}</ref> সন্মিলনত বিশিষ্ট আইনজ্ঞ, শিক্ষাবিদ, ধৰ্মীয় নেতা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীকে ধৰি কেইবাগৰাকীও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=A2Mediagroup>{{cite web |date=2006-08-08 |title=Gay Games Montreal seen as 1st Class World Success |publisher=A2Mediagroup.com |url=http://www.a2mediagroup.com/?c=126&a=8965 |access-date=2007-01-28}}</ref> তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইউৰোপীয় সংসদৰ প্ৰাক্তন সদস্য জোক ছুইবেল আছিল। তেওঁ ঘোষণাখনৰ মূল প্ৰণেতাসকলৰ এগৰাকী আছিল।<ref>{{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Drs. J. (Joke) Swiebel |url=https://www.parlement.com/id/vghq1ig2wnzf/j_joke_swiebel?ac=1:lto:u:ReP%2bwjiGhakS1LXdYUg6YunylIQ |publisher=Parlementair Documentatie Centrum|access-date=5 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20220607130405/https://www.parlement.com/id/vghq1ig2wnzf/j_joke_swiebel?ac=1:lto:u:ReP%2BwjiGhakS1LXdYUg6YunylIQ |archive-date=7 June 2022 |location=Leiden, Netherlands |language=Dutch |date=2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |last1=Harvey |first1=Jean |last2=Horne |first2=John |last3=Safai |first3=Parissa |title=Sport and Social Movements: From the Local to the Global |url=https://books.google.com/books?id=oUXSAQAAQBAJ&pg=PA87 |date=2013 |publisher=Bloomsbury Publishing |location=London |isbn=978-1-78093-557-7}}</ref>{{Rp|87}} সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰতিনিধিসকলে সৰ্বসন্মতিক্ৰমে ঘোষণাখন অনুমোদন কৰে।<ref name=A2Mediagroup /> সন্মিলনত মূল ভাষণ প্ৰদান কৰা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছিল:<ref>{{cite web|date=2006-08-13 |title=International Conference on LGBT Human Rights, and the First World Outgames |publisher=More Light Presbyterians |url=http://www.mlp.org/article.php?story=20060813005736504 |access-date=2007-01-29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070420091604/http://www.mlp.org/article.php?story=20060813005736504 |archive-date=2007-04-20 }}</ref> * লুইজ আৰ্বাৰ — [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত * জিন ৰবিনছন — [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ এপিস্কোপাল গীৰ্জাৰ নিউ হেম্পশ্বাৰ ধৰ্মপ্ৰদেশৰ ধৰ্মপাল * ক্লেয়াৰ ল'হ্যুৰে-ডুবেই — কানাডাৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ * মাৰ্ক টেউক্সবেৰী — কানাডাৰ সাঁতোৰবিদ আৰু ১৯৯২ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী * ইৰছাদ মাঞ্জি — কানাডাৰ লেখক, সাংবাদিক আৰু কৰ্মী * জৰ্জিনা বেয়াৰ — [[নিউজিলেণ্ড]]ৰ ৰাজনীতিবিদ আৰু মুকলিকৈ নিজকে লিংগ পৰিৱৰ্তিত বুলি প্ৰকাশ কৰা বিশ্বৰ প্ৰথমগৰাকী সংসদ সদস্য * ৱাহিদ আলী — এছীয় বংশোদ্ভৱ ব্যৱসায়ী আৰু [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ আজীৱন উপাধিধাৰী সদন সদস্য * মাৰ্টিনা নাভ্ৰাটিলোভা — প্ৰাক্তন বিশ্বৰ শীৰ্ষস্থানীয় টেনিছ খেলুৱৈ * জেৰাল্ড ট্ৰেম্বলে — মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেয়ৰ এই ঘোষণাৰ উদ্দেশ্য আছিল ৰাষ্ট্ৰসংঘই নিজৰ [[মানৱ অধিকাৰৰ সৰ্বজনীন ঘোষণা|মানৱ অধিকাৰৰ সৰ্বজনীন ঘোষণা]] সকলো ক্ষেত্ৰতে সমানে কাৰ্যকৰী কৰাত ব্যৰ্থ হোৱা বিষয়টো উত্থাপন কৰা।<ref>{{cite web |date=2006-07-28 |title=L'ONU interpellée |publisher=Radio-Canada |url=http://www.radio-canada.ca/regions/Montreal/2006/07/28/001-Declaration-Montreal.shtml |access-date=2007-02-11}}</ref> [[সমকামিতা]]ক অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰা কেইবাখনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰত [[জীয়াই থকাৰ অধিকাৰ|জীয়াই থকাৰ অধিকাৰকে]] ধৰি কেইবাটাও মৌলিক অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা উলংঘা কৰা হয়। নখন আইনগত এলেকাত সমকামী যৌন সম্পৰ্কৰ বাবে [[মৃত্যুদণ্ড]] বিহাৰ ব্যৱস্থা আছিল:<ref name="1a">Declaration of Montreal, 1. (a)</ref> আফগানিস্তান, ইৰান, নাইজেৰিয়া, মৰিটানিয়া, পাকিস্তান, ছৌদি আৰব, ছুডান আৰু য়েমেন।<ref>{{cite web |date=2000-07-31 |title=The Death Penalty for Homosexual Acts |publisher=[[International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association|ILGA]] |url=http://www.ilga.info/Information/Legal_survey/Summary%20information/death_penalty_for_homosexual_act.htm |access-date=2007-02-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070301150056/http://www.ilga.info/Information/Legal_survey/Summary%20information/death_penalty_for_homosexual_act.htm |archive-date=2007-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070301150056/http://www.ilga.info/Information/Legal_survey/Summary%20information/death_penalty_for_homosexual_act.htm |archivedate=2007-03-01 |deadurl=yes }}</ref> ৭২খন দেশত এনে সম্পৰ্ক অবৈধ আছিল<ref name="1c">Declaration of Montreal, 1. (c)</ref> আৰু বহু ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ বাবে কাৰাদণ্ড বা শাৰীৰিক শাস্তি বিহাৰ ব্যৱস্থা আছিল। ==মৌলিক অধিকাৰ== এই ঘোষণাত [[এলজিবিটি|এলজিবিটি লোকৰ]] মৌলিক অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন থকা কেইবাটাও ক্ষেত্ৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে। ঘোষণাখনত কোৱা হৈছে, "যিখন পৃথিৱীত এলজিবিটি লোকৰ অধিকাৰ নিয়মিতভাৱে উলংঘা কৰা হয়, সেইখন পৃথিৱীত কোনেও নিজকে নিৰাপদ আৰু স্বাধীন বুলি অনুভৱ কৰিব নোৱাৰে।" ইয়াত [[ভিয়েনা|ভিয়েনাত]] অনুষ্ঠিত মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব সন্মিলনত প্ৰকাশ কৰা নীতিৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। সেই নীতি অনুসৰি, "সকলো মানৱ অধিকাৰ সৰ্বজনীন, অবিভাজ্য, পৰস্পৰ নিৰ্ভৰশীল আৰু পৰস্পৰ সম্পৰ্কিত।" <ref name = "2.">Declaration of Montreal, 2.</ref> ===ৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্যক্তিৰদ্বাৰা সংঘটিত হিংসাৰপৰা সুৰক্ষা=== এই ঘোষণাত মৃত্যুদণ্ডৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰৰ সমৰ্থন থকা বা ব্যক্তিগত লোকৰদ্বাৰা সংঘটিত এলজিবিটি লোকৰ বিৰুদ্ধে সকলো ধৰণৰ হিংসা বন্ধ কৰাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰসমূহক এলজিবিটি লোকক সকলো ধৰণৰ ঘৃণাজনিত অপৰাধৰপৰা সুৰক্ষা দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। বিপৰীত লিংগৰ ব্যক্তিৰ সৈতে বলপূৰ্বক বিবাহক মানৱ অধিকাৰৰ এক বিশেষ উলংঘন হিচাপে চিনাক্ত কৰি এনে বিবাহ বন্ধ কৰাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, আন্তঃলিংগ লোকৰ বিৰুদ্ধে হিংসাকো গৰিহণা দিয়া হৈছে। বিশেষকৈ তেওঁলোকৰ যৌন বৈশিষ্ট্যক কঠোৰ নিৰ্দিষ্ট আৰ্হিৰ সৈতে মিলাবলৈ কৰা অপ্ৰয়োজনীয় অস্ত্ৰোপচাৰৰ বিৰোধিতা কৰা হৈছে। ব্যক্তিজনে বিষয়টো বুজি নিজৰ সন্মতি দিব পৰা বয়স নোপোৱালৈকে এনে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিব নালাগে বুলিও কোৱা হৈছে।<ref name="1a"/> এই ঘোষণাই যোগ্যাকাৰ্তা নীতিমালাৰ ১৮ নং নীতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। এই নীতিত চিকিৎসাৰ নামত কৰা নিৰ্যাতনৰপৰা সুৰক্ষাৰ কথা কোৱা হৈছে। ===মত প্ৰকাশ, সমাৱেশ আৰু সংগঠনৰ স্বাধীনতা=== এলজিবিটি লোকৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্যমূলক আইনসমূহক অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় কাম-কাজৰ প্ৰধান বাধা হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। এনে আইনৰ ভিতৰত গৌৰৱ পদযাত্ৰা, এলজিবিটি বিষয়ক সাংবাদিকতা আৰু বেচৰকাৰী সংগঠনৰ পঞ্জীয়নৰ ওপৰত থকা নিষেধাজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত। সেয়েহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজক এই অধিকাৰসমূহ নিশ্চিত কৰিবলৈ আৰু বৈৰী চৰকাৰী কৰ্তৃপক্ষই এই অধিকাৰ কাঢ়ি লোৱাত বাধা দিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।<ref>Declaration of Montreal, 1. (b)</ref> ইয়াৰ লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজক এই অধিকাৰসমূহৰ প্ৰসাৰৰ বাবে সক্ৰিয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। এই উদ্দেশ্যে ঘোষণাখনত মানৱ অধিকাৰৰ সন্মান বৃদ্ধিৰ চৰ্তৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন সাহায্যৰ পুঁজি আৰু আঁচনি জড়িত কৰাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত এলজিবিটি লোকৰ অধিকাৰৰ সন্মানো অন্তৰ্ভুক্ত। যিবোৰ অঞ্চলত এলজিবিটি লোকসকলে এতিয়াও নিজৰ জীৱন বা ব্যক্তিগত সুৰক্ষাক লৈ ভয়ত থাকে, তেনে অঞ্চলত তেওঁলোকৰ অধিকাৰৰ বাবে কাম কৰা সংগঠনসমূহক আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদানৰ দাবী জনোৱা হৈছে।<ref name="1c"/> ===সন্মতিসূচক সমলিংগ যৌন সম্পৰ্কৰ স্বাধীনতা=== সন্মতিসূচক সমলিংগ যৌন সম্পৰ্কত বাধা দিয়া সকলো আইন বাতিল কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।<ref name="1c"/> ==বৈষম্যৰপৰা মুক্তি== এলজিবিটি লোকসকলে জীৱনৰ বহু ক্ষেত্ৰত বৈষম্যৰ সন্মুখীন হয়। তলত উল্লেখ কৰা ক্ষেত্ৰসমূহত বৈষম্যৰপৰা মুক্তিৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহক সক্ৰিয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ===আশ্ৰয় আৰু প্ৰব্ৰজনৰ অধিকাৰ=== শৰণাৰ্থীৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উচ্চায়ুক্তই [[যৌন অভিমুখিতা|যৌন অভিমুখিতা]] বা লিংগ পৰিচয়ৰ ভিত্তিত নিৰ্যাতনৰপৰা পলাই অহা লোকসকলৰ আশ্ৰয়ৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰে। সকলো দেশকে একে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, বিদেশী নাগৰিকৰ এলজিবিটি জীৱন-সংগীসকলৰ বসবাসৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য নকৰিবলৈ দাবী জনোৱা হৈছে।<ref name="2."/> ===পৰিয়ালৰ অধিকাৰ=== বহু লোকৰ জীৱনত পৰিয়ালক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে। এই ঘোষণাত সমলিংগ দম্পতীৰ বিবাহৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ, বিবাহ নকৰাকৈ একেলগে থকা সকলো দম্পতীক একেধৰণৰ সংগীৰ অধিকাৰ দিবলৈ আৰু এলজিবিটি লোকৰদ্বাৰা দত্তক গ্ৰহণকে ধৰি পিতৃ-মাতৃ হোৱাৰ সকলো ব্যৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত সকলোকে সমান সুযোগ দিবলৈ কোৱা হৈছে।<ref name="4b">Declaration of Montreal, 4. (b)</ref> ===শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, সংবাদ মাধ্যম আৰু নিয়োগ=== শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এলজিবিটি লোকৰ মানৱ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় পাঠ্য বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী জনোৱা হৈছে। বিদ্যালয়সমূহক সমকামীবিদ্বেষী উৎপীড়নৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। সংবাদ মাধ্যমক এলজিবিটি লোকৰ বিষয়ে প্ৰচলিত গতানুগতিক ধাৰণা ভাঙি পেলোৱাত সহায় কৰিবলৈ আৰু তেওঁলোকক বাস্তৱসন্মতভাৱে উপস্থাপন কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। সাধাৰণ স্বাস্থ্যসেৱাৰ লগতে এলজিবিটি লোকৰ বিশেষ স্বাস্থ্যজনিত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে স্বাস্থ্যসেৱা লাভৰ সুবিধাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। বিশেষকৈ লিংগ পুনৰ্নিৰ্ধাৰণ অস্ত্ৰোপচাৰৰ বাবেও আন চিকিৎসাগতভাৱে প্ৰয়োজনীয় চিকিৎসাৰ দৰে একে পৰিমাণৰ আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰাৰ আশা প্ৰকাশ কৰা হৈছে। শেষত, ধৰ্মীয় সংগঠনসমূহক এলজিবিটি লোকৰ প্ৰতি সহনশীল হ’বলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছে।<ref name="4b"/> ===নিয়োগ=== এলজিবিটি লোকৰ অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতা আৰু আত্ম-সন্মান নিশ্চিত কৰিবলৈ নিয়োগ আৰু ব্যৱসায়ৰ ক্ষেত্ৰত ন্যায্য সুযোগ প্ৰসাৰৰ কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে। চৰকাৰসমূহক কৰ্মক্ষেত্ৰত এনে বৈষম্য দূৰ কৰা আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ কৰ্মক্ষেত্ৰ তথা শ্ৰমিক সংগঠনসমূহত এলজিবিটি লোকৰ সমতা আৰু সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আদৰ্শ দেখুৱাবলৈ কোৱা হৈছে।<ref name="4b"/> ==বিশ্বজুৰি এলজিবিটি অধিকাৰৰ প্ৰসাৰৰ সমস্যা== বিশ্বজুৰি এলজিবিটি অধিকাৰৰ প্ৰসাৰৰ বাবে এই ঘোষণাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজক বিশ্বব্যাপী তথ্য প্ৰচাৰ অভিযান চলাবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। একে মতাদৰ্শৰ বেচৰকাৰী সংগঠন আৰু চৰকাৰসমূহক এনে অভিযানৰ প্ৰস্তুতি আৰু পৰিচালনাত সহায় কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। এই অভিযানৰ এটা অংশ হিচাপে এলজিবিটি লোকৰ মাজত এইচআইভি আৰু এইডছ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসা সম্পৰ্কে শিক্ষা প্ৰদান কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। চৰকাৰসমূহক এইচআইভি আৰু এইডছৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত এলজিবিটি লোককো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছে।<ref name="2."/> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ সমিতিয়ে টুনেন বনাম অষ্ট্ৰেলিয়া গোচৰত দিয়া সিদ্ধান্তৰ পিছতো ৰাষ্ট্ৰসংঘই এলজিবিটি অধিকাৰক মানৱ অধিকাৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ ব্যৰ্থ হোৱা বিষয়টোক গৰিহণা দিয়া হৈছে।<ref name="1c"/> নতুন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ পৰিষদক নিজৰ কাৰ্যসূচীত এলজিবিটি অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ অনুৰোধ জনোৱা হৈছে। লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় [[লেছবিয়ান]], [[সমকামী পুৰুষ]], [[উভকামিতা|উভকামী]], [[ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ]] আৰু আন্তঃলিংগ সংস্থা আৰু আন এলজিবিটি অধিকাৰ সংগঠনসমূহক পৰিষদৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰিব পৰা বেচৰকাৰী সংগঠনৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।<ref name="2."/> শেষত, বিশ্বৰ সকলো দেশ আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘক প্ৰতি বছৰে ১৭ মে' তাৰিখটো [[আন্তৰ্জাতিক হমফবিয়া, ট্ৰান্সফবিয়া আৰু বাইফবিয়া বিৰোধী দিৱস|সমকামীবিদ্বেষ আৰু লিংগ পৰিৱৰ্তিত লোকৰ প্ৰতি বিদ্বেষৰ বিৰুদ্ধে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস]] হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।<ref>Declaration of Montreal, 5.</ref> ==কাৰ্যকৰীকৰণ== ২০০৬ চনৰ ১ আগষ্টত মণ্ট্ৰিয়েলৰ ভিল-মাৰি পৌৰ এলেকাই এই ঘোষণা আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰে। বিশ্বৰ কোনো নিৰ্বাচিত সংস্থাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই ঘোষণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |date=2006-08-02 |title=Declaration of Montreal endorsed by Ville-Marie Borough! |url=http://fugues.vortex.qc.ca/main.cfm?p=100&Article_ID=7693 |publisher=fugues.com |access-date=2007-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930020713/http://fugues.vortex.qc.ca/main.cfm?p=100&Article_ID=7693 |archivedate=2007-09-30 |deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০০৬ চনৰ ১০ ছেপ্টেম্বৰত কানাডাৰ নতুন গণতান্ত্ৰিক দলৰ কেন্দ্ৰীয় অধিৱেশনত সৰ্বসন্মতিক্ৰমে ঘোষণা গ্ৰহণ কৰা হয়। এইদৰে ঘোষণা গ্ৰহণ কৰা ই প্ৰথম ৰাজনৈতিক দল হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web |date=2006-09-11 |title=NDP formally adopts Declaration of Montreal on LGBT rights |url=http://action.web.ca/home/billsiksay/en_alerts.shtml?x=91453&AA_EX_Session=6516a5a60989fd16da16f9870319236f |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311141126/http://action.web.ca/home/billsiksay/en_alerts.shtml?x=91453&AA_EX_Session=6516a5a60989fd16da16f9870319236f |url-status=dead |archive-date=2007-03-11 |publisher=billsiksay.ca |access-date=2007-01-28 }}</ref> ইয়াৰ পিছত এলজিবিটি অধিকাৰ বিষয়ক দলটোৰ মুখপাত্ৰ বিল চিকছেয়ে ২০০৬ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত কানাডাৰ সংসদৰ নিম্ন সদনত এখন প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰে। এই প্ৰস্তাৱত কানাডা চৰকাৰক ঘোষণাখন মানি চলিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|date=2006-09-21 |title=Siksay calls for LGBT rights to be adopted |publisher=New Democratic Party |url=https://www.ndp.ca/page/4355 |access-date=2007-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070118152529/http://www.ndp.ca/page/4355 |archive-date=2007-01-18 |url-status=dead }}</ref> তলত উল্লেখ কৰা চহৰসমূহৰ নগৰ পৰিষদসমূহেও ঘোষণাখন গ্ৰহণ কৰিছিল:<ref>{{cite web|date=2006-12-08 |title=Declaration of Montreal – Support, endorsements etc. |publisher=Declaration of Montreal website |url=http://www.declarationofmontreal.org/support.html |access-date=2007-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218145433/http://www.declarationofmontreal.org/support.html |archive-date=2007-02-18 |url-status=dead }}</ref> * [[মণ্ট্ৰিয়েল|মণ্ট্ৰিয়েল, কানাডা]] * বাৰ্চিলোনা, [[স্পেইন]] * ছান ফ্ৰান্সিস্কো, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] * ডেনভাৰ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] * [[ছিডনী|ছিডনী, অষ্ট্ৰেলিয়া]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.declarationofmontreal.org মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণা সম্পৰ্কীয় ৱেবছাইট] *[http://www.declarationofmontreal.org/DeclarationofMontreal.pdf মণ্ট্ৰিয়েল ঘোষণাৰ ইংৰাজী সংস্কৰণ] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:মানৱ অধিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:কানাডা]] ex9fv4poyatsgqxmeab2wlyafes8ehd 0 140424 647639 646882 2026-10-25T12:48:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647639 wikitext text/x-wiki '''ব্ৰহ্মদৈত্য''' হৈছে বাঙালী লোককথাত উল্লেখ থকা এবিধ বিশেষ [[ভূত]]। প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি, কোনো [[ব্ৰাহ্মণ]] দুৰ্ঘটনাবশতঃ বা অপঘাতত মৃত্যু হ’লে তেওঁৰ আত্মা ব্ৰহ্মদৈত্যলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। এই ভূতবোৰক পৱিত্ৰ আৰু দয়ালু বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইহঁতে সাধাৰণতে মানুহৰ উপকাৰ কৰে।<ref name = "ক">{{cite web| title= শাকচুন্নি, ব্ৰহ্মদৈত্য বা মামদো, এৰা আসলে কাৰা জানেন?| website= bengali.news18.com| date= ১২ নৱেম্বৰ ২০২০| access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪| url= https://bengali.news18.com/photogallery/off-beat/bhoot-chaturdashi-different-types-of-bengali-ghosts-ac-524479.html| archive-date= ২০ আগষ্ট ২০২৪| archive-url= https://web.archive.org/web/20240820073932/https://bengali.news18.com/photogallery/off-beat/bhoot-chaturdashi-different-types-of-bengali-ghosts-ac-524479.html| url-status= dead}}</ref><ref name = "খ">{{cite web | title= ভূত না কিম্ভূত! ভূত চতুৰ্দশীৰ আগে সব ৰকম বাঙালি ভূতেৰ সাড়ে বত্ৰিছ ভাজা গপ্পো |website= anandabazar.com |date= ৯ নৱেম্বৰ ২০২৩ | access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪ |url= https://www.anandabazar.com/ananda-utsav/myths/know-the-history-of-different-kinds-of-bengali-ghosts-dgtl-photogallery/cid/1473008}}</ref><ref name = "গ">{{cite web | title= আমাদেৰ লোকজ সংস্কৃতিতে ভূত-প্ৰেত-জীন আখ্যান|website= কালেৰ কণ্ঠ |date= ১৪ এপ্ৰিল ২০১৭ | access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪ |url= https://www.kalerkantho.com/online/horror-club/2017/04/14/486793}}</ref> == গঠন আৰু বেশ-ভূষা == ব্ৰহ্মদৈত্য হৈছে পুৰুষ লিংগৰ ভূত। মানুহৰ দৰেই ভূতৰ সমাজতো বৰ্ণপ্ৰথা প্ৰচলিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই শ্ৰেণীবিভাজনত ব্ৰহ্মদৈত্যৰ স্থান আটাইতকৈ ওপৰত, কিয়নো মৃত্যুৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰাহ্মণ আছিল। ইহঁতৰ মূৰত চুলি কম বা টকলা হয়; উদং গাত [[ধুতি]] আৰু ডিঙিত [[লগুণ]], ভৰিত [[খৰম]] আৰু হাতত লাখুটি থাকিব পাৰে। বহু ব্ৰহ্মদৈত্যৰ ধঁপাত খোৱা (হুঁকা খোৱা) অভ্যাসো থাকে।<ref name = "গ"/><ref name = "ঘ">{{cite web | title= বাংলা সাহিত্যেৰ ভূতেৰা|website= দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |date= ২৪ আগষ্ট ২০২২ | access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪ |url= https://bangla.thedailystar.net/literature/news-385841}}</ref> == স্বভাৱ == হিন্দু বিশ্বাস অনুসৰি ব্ৰহ্মদৈত্যসকল পৱিত্ৰ আৰু দয়ালু ভূত। ইহঁত কোনো ধৰণৰ কাজিয়া-অশান্তিৰ মাজত নাথাকে। ইহঁতে দুখীয়া আৰু বিপদগ্ৰস্ত লোকক সহায় কৰে। মানুহৰ উপকাৰ সাধন কৰে। বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে ইহঁতক উপকাৰী ভূত হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও কোনো কোনো কাহিনীত ইহঁতক অপকাৰী ৰূপতো দেখুৱা হয়। ইহঁত প্ৰচুৰ ক্ষমতাৰ অধিকাৰী। ইহঁতে কাৰোবাৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ আশীৰ্বাদ কৰিলে সেই ব্যক্তিৰ লক্ষ্য পূৰণ হয়, কিন্তু অসন্তুষ্ট হ’লে চৰম বিপদ নামি আহে। ব্ৰহ্মদৈত্যই অকল এজন ব্যক্তিৰে নহয়, গোটেই পৰিয়ালটোৰে ক্ষতি কৰিব পাৰে। ব্ৰহ্মদৈত্যবোৰে সাধাৰণতে পুৰণি ঘৰত বাস কৰে। অৱশ্যে ইহঁতে বেল গছত বাস কৰিবলৈ বেছি ভাল পায়।<ref>{{cite web | title=ডাইনী, ব্ৰহ্মদৈত্য বা পিশাচ! কত ধৰণৰ ভূত আছে? কী ইহঁতৰ চৰিত্ৰ? যা কৈছে গৰুড় পুৰাণ |website=eisamay.com |date= ১৩ মে ২০২৪ | access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪ |url= https://eisamay.com/astrology/satsanga/religious-news/garuda-puran-know-about-different-type-of-ghosts-and-their-characteristics/articleshow/110080077.cms}}</ref><ref>{{cite web | title= ভূত জগতৰ চেলিব্ৰিটী ব্ৰহ্মদৈত্য, পেত্নী, শাঁখচুন্নী, মামদো : উজ্জ্বল কুমাৰ মুখাৰ্জী|website=pagefournews.com |date= ৩ নৱেম্বৰ ২০২১ | access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪ |url= https://pagefournews.com/bhoot-chaturdashi/}}</ref><ref>{{cite web| title= ভূত কত প্ৰকাৰৰ আৰু কি কি? ভূত চতুৰ্দশীত পুনৰ আলোকপাত| website= The Wall| date= ৪ নৱেম্বৰ ২০২১| access-date= ২৯ অক্টোবৰ ২০২৪| url= https://www.thewall.in/west-bengal/news-the-different-types-of-ghosts-in-bengal/tid/59386#google_vignette| archive-date= ৩০ নৱেম্বৰ ২০২৪| archive-url= https://web.archive.org/web/20241130063014/https://www.thewall.in/west-bengal/news-the-different-types-of-ghosts-in-bengal/tid/59386#google_vignette| url-status= dead| archiveurl= https://web.archive.org/web/20241130063014/https://www.thewall.in/west-bengal/news-the-different-types-of-ghosts-in-bengal/tid/59386#google_vignette| archivedate= 2024-11-30| deadurl= yes}}</ref> == লগতে চাওক == * [[শাকচুন্নী]] * [[প্ৰেতনী]] * [[মামদো ভূত]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 4nwyvmpejhq8xxgu88pyfyrtnlhipux 0 140426 647666 646888 2026-10-25T17:02:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647666 wikitext text/x-wiki '''মামদো ভূত''' হৈছে বাঙালী সংস্কৃতি বা বাঙালী লোকসাহিত্যৰ অন্যতম পৰিচিত এবিধ ভূত। মামদো হৈছে ইছলামধৰ্মী বা মুছলমান [[ভূত]]। অৱশ্যে [[হিন্দু]] লোকবিশ্বাস অনুসৰি, কোনো [[মুছলমান]] ব্যক্তিৰ মৃত্যুৰ পাছত যদি তেওঁৰ আত্মা প্ৰেতলোকলৈ যায়, তেন্তে তেওঁক মামদো ভূত বুলি কোৱা হয়।<ref name="ক">{{cite web | title= ভূত না কিম্ভূত! ভূত চতুৰ্দশীৰ আগে সব ৰকম বাঙালি ভূতেৰ সাড়ে বত্ৰিছ ভাজা গপ্পো |website= anandabazar.com |date= ৯ নৱেম্বৰ ২০২৩ | access-date= ২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |url= https://www.anandabazar.com/ananda-utsav/myths/know-the-history-of-different-kinds-of-bengali-ghosts-dgtl-photogallery/cid/1473008}}</ref><ref>{{cite web | title= ৭ ধৰণৰ ভূত সম্পৰ্কে জানি লওক |website= কালেৰ কণ্ঠ |date= ৪ নৱেম্বৰ ২০১৮ | access-date= ২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |url= https://www.kalerkantho.com/online/horror-club/2018/11/04/699740}}</ref> == বৈশিষ্ট্য == মামদো ভূত হৈছে পুৰুষ লিংগৰ ভূত। ইহঁতৰ হাতবোৰ দীঘল দীঘল, কাণখন কুলাৰ দৰে ডাঙৰ আৰু দাঁতবোৰ মূলাৰ দৰে বগা তথা জোঙা হয়। মুখখন দীঘলীয়া আৰু চেহেৰাটো দেখিবলৈ আচৰিত ধৰণৰ। ইহঁতৰ কোনো ভৰি নাথাকে, বতাহত ওপঙি ফুৰে আৰু শৰীৰৰ তলৰ অংশটো সৰু বা জোঙা হৈ যায়। ইহঁতৰ কোনো কোনোৱে মূৰত টুপি পিন্ধে আৰু কাৰোবাৰ মুখত দীঘল দীঘল দাড়িও থাকে। আচমকা মানুহৰ সন্মুখলৈ আহি দাঁত উলিয়াই ভয় খুৱাব পাৰে। মানুহক ভয় দেখুৱাই এই ভূতবোৰে বৰ আনন্দ পায়। কোনো মানুহৰ গাত মামদো ভূতে লম্ভিলে সাধাৰণতে জীন ধৰিছে বুলিও কোৱা হয়।<ref name="ক"/><ref>{{cite web | title= ভূত কতপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি? ভূত চতুৰ্দশীত পুনৰ আলোকপাত | website= The Wall | date= ৪ নৱেম্বৰ ২০২১ | access-date= ২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ | url= https://www.thewall.in/west-bengal/news-the-different-types-of-ghosts-in-bengal/tid/59386 | archive-date= ৩০ নৱেম্বৰ ২০২৪ | archive-url= https://web.archive.org/web/20241130063014/https://www.thewall.in/west-bengal/news-the-different-types-of-ghosts-in-bengal/tid/59386 | url-status= dead | archiveurl= https://web.archive.org/web/20241130063014/https://www.thewall.in/west-bengal/news-the-different-types-of-ghosts-in-bengal/tid/59386 | archivedate= 2024-11-30 | deadurl= yes}}</ref><ref>{{cite web| title= শাকচুন্নী, ব্ৰহ্মদৈত্য বা মামদো, ইহঁত আচলতে কোন জানে? | website= bengali.news18.com | date= ১২ নৱেম্বৰ ২০২০ | access-date= ২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ | url= https://bengali.news18.com/photogallery/off-beat/bhoot-chaturdashi-different-types-of-bengali-ghosts-ac-524479.html | archive-date= ২০ আগষ্ট ২০২৪ | archive-url= https://web.archive.org/web/20240820073932/https://bengali.news18.com/photogallery/off-beat/bhoot-chaturdashi-different-types-of-bengali-ghosts-ac-524479.html | url-status= dead}}</ref> == বাসস্থান == লোককথা অনুসৰি, মামদো ভূতবোৰে সাধাৰণতে কবৰস্থান, পুৰণি ঘৰৰ কাষৰ ডাঙৰ গছ, নিৰ্জন পথাৰৰ মাজত থকা কোনো ডাঙৰ গছ বা পুৰণি পৰিত্যক্ত নাদ আদিৰ আশে-পাশে বসবাস কৰে। সেই বাটেদি কোনোবা পাৰ হৈ গ’লে ইহঁতে বিভিন্ন উপায়েৰে ভয় দেখুৱায় বুলি বিশ্বাস প্ৰচলিত আছে।<ref>{{cite web | title= বঙালী ১২ ভূত |website= risingbd.com |date= ২৭ নৱেম্বৰ ২০১৬ | access-date= ২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ |url= https://www.risingbd.com/feature/news/201946}}</ref> == লগতে চাওক == * [[প্ৰেতনী]] * [[শাকচুন্নী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] o8hbomtp5baq2bnaei0ueb7imfig2jl 0 140427 647759 646915 2026-10-25T22:51:09Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647759 wikitext text/x-wiki '''ত্ৰিগৰ্তা''' আছিল [[জলন্ধৰ]] আৰু [[কাংগ্ৰা]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন ভাৰত-আৰ্য্য ৰাজ্য। প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ মতে ইয়াৰ ৰজা [[সুশৰ্মা]]ই [[প্ৰস্থল]]ৰপৰা ৰাজ্যখন শাসন কৰিছিল আৰু [[কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধ]]ত অংশ লৈছিল।<ref>{{Cite book |last1=Hutchison |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=3btDw4S2FmYC&dq=Trigarta+territory&pg=PA55 |title=History of the Panjab Hill States |last2=Vogel |first2=Jean Philippe |date=1994 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-0942-6 |page=104 |language=en |quote=The first name which may be regarded as possibly historical is that of Susarma-Chandra, the 284th from the founder, called Susarman in the Mahabharata, who is believed to have reigned at the time of the Great War and figures as an ally of the Kauravas.}}</ref> ==ভূগোল== [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ত মুছলমান যুগৰ আগতে ত্ৰিগৰ্তাই বাহিৰৰ পাহাৰত [[ছুটলেজ নদী]] আৰু [[ৰবি নদী]]ৰ মাজত অৱস্থিত ভূ-খণ্ডক সামৰি লৈছিল, দক্ষিণে [[জলন্ধৰ দোৱাব]]লৈকে বিস্তৃত আছিল, যিদৰে [[জে পি এইচ ভোগেল|জে পি এইচ ভোগেলে]] ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰিছে। তেওঁলোকৰ ভূ-খণ্ডত দুখন প্ৰধান ৰাজধানী কাংগ্ৰা আৰু জলন্ধৰ আছিল।<ref>{{Cite book |last1=Hutchison |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=3btDw4S2FmYC&dq=Trigarta+territory&pg=PA55 |title=History of the Panjab Hill States |last2=Vogel |first2=Jean Philippe |date=1994 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-0942-6 |page=99 |language=en |quote=The kingdom of Jalandhara or Trigarta, at the time of its greatest expansion, previous to the Muhammadan invasions in the beginning of the eleventh century, probably comprised almost all the country between the Satluj and the Ravi in the outer hills, except Kulu, and also the Jalandhar Doab on the plains. At that early period the State seems to have included two great provinces, under the above names, of which the capital was at Jalandhara, with a subordinate capital at Nagarkot or Kangra.}}</ref> আধুনিক পঞ্জাৱৰ [[ছুটলেজ নদী]], [[ৰবি নদী]] আৰু [[বিয়াছ নদী]]ক সামৰি ত্ৰিগৰ্তাৰ ব্যুৎপত্তি, যাক ‘তিনি নদীৰ দেশ’ বুলি জনা যায়। কিন্তু ই [[কাংগ্ৰা]] জিলাৰ বিয়াছৰ তিনিখন উপনৈকো প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি ভবা হৈছে।<ref>{{Cite book |last1=Hutchison |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=3btDw4S2FmYC&dq=Trigarta+territory&pg=PA55 |title=History of the Panjab Hill States |last2=Vogel |first2=Jean Philippe |date=1994 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-0942-6 |pages=102 |language=en |quote=The alternative name for the kingdom of Jalandhara in the ancient documents is Trigarta, meaning the land of the three rivers, but the common interpretation of the name, as referring to the Bavi, Bias and Sutlej, is open to question. In those documents the name Trigarta is always applied to the Lower Bias Valley that is, Kangra Proper and on the whole it seems much more probable that the reference is to the three main tributaries of the Bias, which water the Kangra District. These are, the Banganga, Kurali and Nayagul, which unite at Haripur, under the name of Trigadh, wnicn is the same as Trigar, and fall into the Bias opposite Siba Fort.}}</ref> ==ইতিহাস== ===পৌৰাণিক=== ত্ৰিগৰ্তাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন নথিভুক্ত উল্লেখ [[পাণিনি]]ৰ ৰচনাত পোৱা যায়, য'ত তেওঁ ইয়াক ছখন ৰাষ্ট্ৰৰ সংঘৰে গঠিত যুদ্ধ গণৰাজ্য হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। [[মহাভাৰত]]ৰ মতে ত্ৰিগৰ্তাই সাতখন ৰাজ্য সামৰি লৈছিল, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে এখন ৰাজ্য হয় সংঘৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈছে নহয় আন এখন ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে মিলি গৈছে।<ref>{{Cite book |last=Thakur |first=Molu Ram |url=https://books.google.com/books?id=JH-gI4ncuZ4C&dq=panini+trigarta&pg=PA15 |title=Myths, Rituals, and Beliefs in Himachal Pradesh |date=1997 |publisher=Indus Publishing |isbn=978-81-7387-071-2 |page=15 |language=en |quote=In his book Ashtadhyayi, generally dated to the 5th century B.C. Panini has described Trigarta as a martial republic and a confederation of six states...Again in the Mahabarata there is a reference to the seven ganas of Trigarta which may mean that at the time of the epic there were seven constituent units of Trigarta and by the time of Panini one of these units must have either gained freedom or merged with another unit.}}</ref> চুবুৰীয়া জনজাতীয় গোট [[ঔডুম্বৰ]] সকলক ''[[বিষ্ণু পুৰাণ]]'' ত ত্ৰিগৰ্তাৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Vogel |first=J. Ph |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.38533 |title=History Of The Panjab Hill States Vol. 1 |date=1933 |page=215-216 |quote=According to Panini, any country in which the Udumbara flourishes may be called Audumbara. This is true of the Nurpur district in which the glomerous fig tree is common... in the Vishnu Purana they are coupled with the Trigartas and Kulindas}}</ref> [[জে পি এইচ ভোগেল|জে পি এইচ ভোগেলে]] লক্ষ্য কৰিছে যে প্ৰাৰম্ভিক গাজনাৱী যুগত [[ঔডুম্বৰ]]ৰ অৱশিষ্টবোৰ স্থায়ী হৈ আছিল, যাক [[আলবেৰুণী]]ৰ দ্বাৰা ইয়াৰ দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ৰূপত "দাহামালা" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ পৰা ঔডুম্বাৰসকলৰ ত্ৰিগৰ্তাত সংমিশ্ৰণৰ কথা অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite book |last=Vogel |first=J. Ph |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.38533 |title=History Of The Panjab Hill States Vol. 1 |date=1933 |pages=216 |quote=Its next mention is by Abu Rihan who calls it ' Dahamala the capital of Jalandhara,’ from which I conclude that the district had been annexed by its more powerful neighbour of Trigarta or Kangra.}}</ref> ====মহাভাৰত==== [[মহাভাৰত]] মহাকাব্যত ত্ৰিগৰ্তাৰ কথা উল্লেখ আছে। ইয়াত দুখন ভিন্ন ত্ৰিগৰ্তা ৰাজ্যৰ কথা উল্লেখ আছে: এখন পশ্চিমে, শিৱ ৰাজ্যৰ ওচৰত আৰু আনখন কুৰু ৰাজ্যৰ উত্তৰত। আধুনিক কাংগ্ৰা উত্তৰ ত্ৰিগৰ্তাৰ অন্যতম প্ৰাচীন চহৰ, পশ্চিম দিশলৈ পঞ্জাৱ অঞ্চললৈকে বিস্তৃত। মুলতান আছিল ত্ৰিগৰ্তাৰ ৰাজধানী, ইয়াৰ মূল নাম আছিল মুলাস্তান।<ref name=":0">{{Cite book |last1=Hutchison |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=3btDw4S2FmYC&dq=Trigarta+territory&pg=PA55 |title=History of the Panjab Hill States |last2=Vogel |first2=Jean Philippe |date=1994 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-0942-6 |page=105 |language=en |quote=The original seat of the family is said to be Multan... After the great war they lost their lands in Multan}}</ref> ত্ৰিগৰ্তা ৰাজ্যৰ ভূ-খণ্ড ছুটলেজ, বিয়াছ, আৰু ৰবি তিনিখন নদীৰ আশে-পাশে। ত্ৰিগৰ্তাৰ ৰজাসকল [[দুৰ্যোধন]]ৰ মিত্ৰ আৰু [[পাণ্ডৱ]] আৰু [[বিৰাট]]ৰ শত্ৰু আছিল। তেওঁলোকৰ ৰাজধানীৰ নাম আছিল [[প্ৰস্থল]]। তাৰপৰা গৰু চুৰি কৰিবলৈ কুৰুসকলৰ সহায়ত বিৰাট ৰাজ্যত আক্ৰমণ চলায়। তাত নাম প্ৰকাশ নকৰাকৈ বসবাস কৰা পাণ্ডৱসকলে ত্ৰিগৰ্তা আৰু কুৰুৰ সংযুক্ত শক্তিক প্ৰতিহত কৰাত বিৰাটসকলক সহায় কৰিছিল। ত্ৰিগৰ্তা ৰজাসকলক কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত নিৰ্দয় আৰু ৰক্তাক্ত সংঘাতৰ অন্তত যুঁজি অৰ্জুনে হত্যা কৰে। অৰ্জুনে সংসপ্তক নামৰ ত্ৰিগৰ্তা যোদ্ধাৰ এটা [[অক্ষৌহিনী]] (এটা বৃহৎ সামৰিক ইউনিট)কো নিঃশেষ কৰি পেলালে। এই যোদ্ধাসকলে দুৰ্যোধনে [[যুধিষ্ঠিৰ]]ক জীৱিত অৱস্থাত বন্দী কৰাৰ বৃহত্তৰ পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে হয় মৃত্যু বা [[অৰ্জুন]]ক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Narayan |first=R. K. |title=The Mahabharata: A Shortened Modern Prose Version of the Indian Epic |url=https://archive.org/details/mahabharatashort0000nara_o0a2 |publisher=University Of Chicago Press |year=2000 |pages=151–166}}</ref> ইয়াৰ পিছত মহাভাৰতৰ [[সভা পৰ্ব]]ত<ref>{{cite book |last1=Gadkari |first1=Jayant |url=https://books.google.com/books?id=Zst_7qaatp8C&pg=PA65 |title=Society and Religion: From Rugveda to Puranas |date=1 October 1996 |publisher=Popular Prakashan |isbn=9788171547432 |page=65 |access-date=10 January 2017}}</ref> ত্ৰিগৰ্তাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য’ত ইয়াক সেই সময়ৰ আন কেইবাখনো ৰাজ্যৰ সৈতে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ঐতিহাসিক সহমত অনুসৰি মহাভাৰতখন প্ৰথমে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ আশে-পাশে ৰচনা কৰা হৈছিল। আৰু ইয়াৰ আগতে মৌখিক ৰূপত থকাৰ বাবে খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকালৈকে লিখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Hopkins |first1=Edward Washburn |url=https://books.google.com/books?id=-H0eiuvcG5IC&pg=PA1 |title=Epic Mythology |date=1 June 1968 |publisher=Biblo & Tannen Publishers |isbn=9780819602282 |page=1 |access-date=10 January 2017}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hiltebeitel |first1=Alf |url=https://books.google.com/books?id=jch6VZHb07QC&pg=PA15 |title=Rethinking the Mahabharata: A Reader's Guide to the Education of the Dharma King |date=30 October 2001 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226340531 |page=15}}</ref> ত্ৰিগৰ্তাৰ প্ৰতিষ্ঠাপকক মহাভাৰতত সুষৰ্মা/[[সুশৰ্মা]] বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last1=Saklani |first1=Dinesh Prasad |url=https://books.google.com/books?id=tK5y4iPArKQC&pg=PA45 |title=Ancient Communities of the Himalaya |date=20 March 1998 |publisher=Indus Publishing |isbn=9788173870903 |edition=1998 |page=45 |access-date=10 January 2017}}</ref> তেওঁক কাংগ্ৰা দুৰ্গ (নগৰকোট) নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব দিয়া হয় আৰু মুছলমান যুগৰ আগতে বিভিন্ন সংস্কৃত, বৌদ্ধ, জৈন উৎসৰদ্বাৰা কাংগ্ৰাক প্ৰথমে সুষৰ্মাপূৰা বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Kapoor |first1=Subodh |url=https://books.google.com/books?id=8897ridkczoC&pg=PA633 |title=Encyclopaedia of Ancient Indian Geography, Volume 2 |publisher=Genesis Publishing Pvt Ltd |isbn=9788177552997 |edition=2002 |page=633}}</ref><ref>{{cite book |last1=Deambi |first1=Bhushan Kumar Kaul |url=https://books.google.com/books?id=e-wvAAAAIAAJ |title=Corpus of Śāradā Inscriptions of Kashmir: With Special Reference to Origin and Development of Śāradā Script |publisher=Agam Kala Prakashan |edition=1982 |access-date=10 January 2017}}</ref> ====অন্যান্য গ্ৰন্থ==== গ্ৰীকসকলৰ লগতে তলত দিয়া গোটক ব্ৰত্য-ক্ষত্ৰিয় (পতিত ক্ষত্ৰিয়) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল: [[দ্ৰাবিড় ৰাজ্য|দ্ৰাবিড়]], [[অভিৰা লোক|অভিৰা]], [[শৱৰ]], [[কিৰাত|কিৰাট]], [[মালৱ]], [[শিৱি]], ত্ৰিগৰ্ত, আৰু যৌধেয়। ইতিহাসবিদসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাত [[পাণিনি]]য়ে ইয়াৰ উল্লেখ কৰাৰ মাজৰ সময়ছোৱাত ত্ৰিগৰ্তাৰ কেইবাটাও উল্লেখ লক্ষ্য কৰিছে। আৰু ৫ম শতিকাত [[সমুদ্ৰগুপ্ত]]ই অন্যান্য বিভিন্ন ৰাজ্যৰ লগতে ত্ৰিগৰ্তা আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Thapar |first1=Romila |date=20 March 1971 |title=The Image of the Barbarian in Early India |journal=Comparative Studies in Society and History |edition=1971 |publisher=Cambridge University Press |volume=13 |issue=4 |page=420 |doi=10.1017/S0010417500006393 |jstor=178208}}</ref> ===মধ্যযুগীয়=== ====জুয়ানজাং==== সমুদ্ৰগুপ্তৰ পিছত ত্ৰিগৰ্তাৰ পৰৱৰ্তী উল্লেখ জুয়ানজাঙৰপৰা আহিছে, যিয়ে লিপিবদ্ধ কৰিছে যে জলন্ধৰত উদিটোৰ শাসন আছিল। ৬৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জুয়ানজাঙে জলন্ধৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু লক্ষ্য কৰিছিল যে দেশখনৰ উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ প্ৰায় ১০০০ লি (প্ৰায় ২৬৭ কিলোমিটাৰ) জোখ।<ref>{{cite book|last1=Jeratha|first1=Aśoka|title=Forts and Palaces of the Western Himalaya|date=20 March 2024 |publisher=Indus Publishing|isbn=9788173871047|page=21|edition=2000|url=https://books.google.com/books?id=l2oZiyOqReoC&pg=PA21|access-date=10 January 2017}}</ref> ====চাম্বা শিলালিপি আৰু গাজনীৰ আক্ৰমণ==== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত ত্ৰিগৰ্তাৰ শাসকসকলে [[কাশ্মীৰ]]ৰ [[কৰকোটা বংশ]]ৰ আধিপত্য স্বীকাৰ কৰিছিল, যিটো তথ্য [[ৰাজতৰংগিনী]]তো লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। নৱম শতিকাৰপৰা একাদশ শতিকালৈকে ত্ৰিগৰ্তাৰ কেইবাটাও উল্লেখ পোৱা যায়, তাৰ ভিতৰত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈছে দশম শতিকাৰ চাম্বা শিলালিপি য’ত ত্ৰিগৰ্তাৰ ৰজাক সাহিলবৰ্মনে বশ কৰা আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ মিত্ৰ হোৱাৰ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এই সময়ছোৱাত ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কাংগ্ৰা বাহিনী যুদ্ধত আঁতৰত থকাৰ সময়তে গজনীৰ মাহমুদে কাংগ্ৰা দুৰ্গত প্ৰৱেশ কৰে। সেই সময়ত শাসক আছিল জগদীশ চন্দ্ৰ।<ref>{{cite book|last1=Deambi|first1=BK Kaul|title=History and Culture of Ancient Gandhara and Western Himalayas|date=20 March 1990 |publisher=Ariana Publishing House|isbn=9788185347066|page=47|edition=1985|url=https://www.scribd.com/document/221978244/History-and-Culture-of-Ancient-Gandhara-and-Western-Himalayas-B-K-Kaul-Deambi|access-date=10 January 2017}}</ref> ১০৭০ খ্ৰীষ্টাব্দত ত্ৰিগৰ্তাৰ ৰাজধানী জলন্ধৰৰপৰা নগৰকোট (কাংগ্ৰা)লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, মূলতঃ কাৰণ জলন্ধৰ মধ্য ভাৰতলৈ যোৱাৰ পথত অঞ্চলটোৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বিভিন্ন অভিলাষী আক্ৰমণাত্মক বাহিনীৰ সৈতে সঘনাই সংস্পৰ্শত আছিল।<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Mian Goverdhan|title=Wooden Temples of Himachal Pradesh|date=20 March 1999 |publisher=Indus Publishing|isbn=9788173870941|page=34|edition=1999|url=https://books.google.com/books?id=QgZFhkVINvkC&pg=PA34}}</ref> তদুপৰি [[ফিৰিষ্ঠা]]ই কৈছে যে খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰথম শতিকাত কনৌজৰ ৰাজা ৰাম দেও পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ আগুৰি ধৰিছিল যদিও প্ৰত্যেকেই নিজৰ কন্যাক বিয়া দিয়াৰ পাছত কুমাওন আৰু নগৰকোট দুয়োজন ৰজাকে ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{cite book|last1=Charak|first1=Sukh Dev Singh|title=Indian Conquest of the Himalayan Territories|year=1978|publisher=Ajaya Prakashan|page=[https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12482/page/n23 19]|edition=1978|url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12482}}</ref> ====কাটোচ বংশ==== কাংগ্ৰা ৰাজ্যৰ কাটোচ বংশই নিজকে ত্ৰিগাৰ্টাছৰ এটা শাখা বুলি দাবী কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]] q6qvwimx3z56h76m35za5l1bkms24ob 0 140431 647796 647560 2026-10-26T00:20:42Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647796 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|শদিয়াৰ ঐতিহাসিক চুতীয়া ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ আৰু দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলী}} {{Infobox historic site | name = বৰনগৰ | other_name = ডিক্ৰাং নগৰ বা চে-লুং<ref name="Jacquesson-Celung">{{cite web |last=Jacquesson |first=François |title=Ahom Raja Suhum's War Against the Chutias: The Texts |page=23 |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations/page/n21/mode/2up |via=Internet Archive |access-date=14 August 2026 }}</ref> | image = Historical cities of Sadiya.jpg | alt = ঐতিহাসিক সাধয়াপুৰৰ তিনিখন নগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ | caption = সাধয়াপুৰৰ আন দুখন নগৰৰ সৈতে বৰনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ। | pushpin_alt = | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = | mapframe-wikidata = | mapframe-zoom = | location = [[শদিয়া]], [[অসম]], ভাৰত | type = দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলী | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | material = ইটা, বালিশিল আৰু মাটিৰ গাঁথনি | built = মধ্যযুগ | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = | designation1 = | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''বৰনগৰ''' ({{lang-en|Barnagar}}) আছিল পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ [[শদিয়া]] অঞ্চলত অৱস্থিত [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ এখন ঐতিহাসিক বসতিস্থলী আৰু ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰজাসকলৰ বিৰুদ্ধে আহোমসকলে চলোৱা অন্তিম সামৰিক অভিযানৰ বিৱৰণত কেইবাখনো [[বুৰঞ্জী]]ত বৰনগৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বুৰঞ্জী অনুসৰি, আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]] ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''লৈ আগবাঢ়িছিল। আন বুৰঞ্জীসমূহত বিজয়ী আহোম সৈন্যসকলে বৰনগৰলৈ উভতি আহি বন্দী ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু দখল কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তি আহোম ৰজাৰ আগত অৰ্পণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref name="AB1945">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1945 |page=11 |language=as }}</ref><ref name="Satsari">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |location=Gauhati |year=1960 |pages=59–60 |language=as }}</ref><ref name="AhomBuranji">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=56–64 }}</ref> টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (''Che-lung'') নামেৰে উল্লেখিত বৰনগৰ আছিল বুৰঞ্জীসমূহত বৰ্ণিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ তিনিখন দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ অন্যতম। আন দুখন আছিল থাংগিৰি বা দৈথাং (''Doi-Thang''), যাক বৰ্তমানৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়, আৰু চন্দনগিৰি বা দৈ-চন্তান (''Doi-Chantan''), যাক বৰ্তমানৰ [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|ৰুক্মিণীনগৰৰ]] সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> ঐতিহাসিক শদিয়া অঞ্চলত ডিক্ৰং বা দেওপানী আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজত অৱস্থিত এখন বৃহৎ দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ ধ্বংসাৱশেষৰ বিৱৰণ ১৮৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ বিষয়া ই. এ. ৰ'লাটে আৰু ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত এছ. এফ. হেনেই দিছিল। হেনেই অঞ্চলটোত বিস্তৃত মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ, ইটাৰে বান্ধি নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ পুখুৰী, বালিশিলৰ গাঁথনি আৰু অন্যান্য ধ্বংসাৱশেষৰ তথ্য লিপিবদ্ধ কৰিছিল। তেওঁ এই অৱশেষসমূহক এখন বৃহৎ নগৰ অথবা জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলৰ নিদৰ্শন বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref name="Rowlatt1845">{{cite journal |last=Rowlatt |first=E. A. |title=Report of an Expedition into the Mishmee Hills |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=14 |year=1845 |page=494 }}</ref><ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=459–472 }}</ref> ভৌগোলিক তথ্যৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটোক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। অৱশ্যে এই চিনাক্তকৰণ এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা নাই। ==অৱস্থান== ঐতিহাসিক তথ্যসমূহে বৰনগৰক শদিয়াৰ বৃহত্তৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত বুলি সূচায়। অন্তিম [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘাত]]ৰ সময়ত, অসমীয়া ''অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুহুংমুঙে ''বাম বাট'' বা ওখকৈ নিৰ্মিত পথেদি আগবাঢ়ি ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''ত উপস্থিত হৈছিল। তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত দুৰ্গীকৃত [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]]লৈ আশ্ৰয় ল'বলৈ আঁতৰি গৈছিল।<ref name="AB1945"/> টাই ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''তো চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধৰ পিছত চুহুংমুঙৰ বৰনগৰত অৱস্থানৰ উল্লেখ আছে। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়তো তেওঁ বৰনগৰত উপস্থিত হোৱা বুলি একেখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="AhomBuranji"/> হেনেই বৰ্ণনা কৰা প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটো ডিক্ৰং বা দেওপানী আৰু দিবাং নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। অঞ্চলটো অনুসন্ধান কৰাৰ সময়ত হেনেই এটা স্থানত নদী দুখনৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় পাঁচ মাইল বুলি উল্লেখ কৰিছিল। দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত অৱস্থিত এটা প্ৰধান পুখুৰী ডিক্ৰং নদীৰ সোঁপাৰৰ ওচৰত আছিল। এই পুখুৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত দুৰ্গীকৃত প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা এটা পথ পশ্চিম দিশে দিবাং নদীৰ ফালে বিস্তৃত আছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই এই ধ্বংসাৱশেষসমূহক অধিক বৃহৎ এখন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল। শিলৰ গাঁথনি, মাটিৰ টিলা আৰু অতীতৰ খেতিপথাৰ সম্পৰ্কীয় বিৱৰণৰ ভিত্তিত তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে দিবাং নদীৰ পৰা কুণ্ডিল নদীলৈ প্ৰায় ১০–১২ মাইল দূৰত্বজুৰি সংশ্লিষ্ট প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ বিস্তৃত আছিল। এই বিস্তৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত সেই সময়ত ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') নামেৰে জনাজাত বৰ্তমানৰ ৰুক্মিণীনগৰ আৰু ''চিচুপাল নগৰ'' (''Sisoopal Nuggur'') নামেৰে জনাজাত বৰ্তমানৰ ভীষ্মকনগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Hannay1848"/> বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত বৰনগৰক ইয়াৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গীকৃত বসতিসমূহৰ পৰা পৃথককৈ উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত চুহুংমুং পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানীত অৱস্থান কৰি থকাৰ বিপৰীতে আহোম বাহিনীৰ পৃথক পৃথক দলক দৈথাং আৰু চন্দনগিৰিত থকা চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে পঠিওৱা হৈছিল। চন্দনগিৰিৰ সামৰিক অভিযানৰ পিছত সেনাপতিসকল পুনৰ আহোম ৰজাৰ সৈতে যোগদান কৰিছিল। তাৰ পিছত ৰজাই বৰনগৰৰ পৰা কাংখামলৈ যাত্ৰা কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="AhomBuranji"/> এই ঘটনাক্ৰমে বৰনগৰক পাহাৰৰ ওপৰত থকা আন দুটা দুৰ্গৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে চিনাক্ত কৰে। ই বৰনগৰ শদিয়াৰ সমতল অঞ্চলৰ এখন বসতিস্থলী আছিল বুলি কৰা অনুমানৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে শদিয়া অঞ্চলত হেনেই চলোৱা অনুসন্ধানসমূহৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰি ইয়াৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত নগৰসমূহক এটা বৃহৎ স্থলপথ-যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছিল। তেওঁ হেনেইৰ এই মত উল্লেখ কৰিছিল যে কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ৰাজত্বকালৰ আগতেই এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ বিদ্যমান আছিল। এই পথটোৱে শদিয়াৰ পূবফালে থকা পুৰণি নগৰসমূহক উজনি অসমৰ পশ্চিমফালৰ জিলাসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। লগতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়াবুঢ়ী থানলৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলেও এই পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। শ্বেইক্সপীয়েৰে এই প্ৰাচীন পথটোক ষোড়শ শতিকাৰ ''কমল আলি''ৰ পৰা পৃথক বুলি দেখুৱাইছিল। কমলী আলি আছিল নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কোচবিহাৰৰ পৰা অসমৰ নাৰায়ণপুৰলৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ।<ref name="Shakespear1914-road">{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |url=https://archive.org/details/india.history.resource.88814 |location=London |publisher=Macmillan and Co. |year=1914 |pages=[https://archive.org/details/india.history.resource.88814/page/24 24], 84–85 }}</ref> ==নামৰ ব্যুৎপত্তি আৰু চিনাক্তকৰণ== ''বৰনগৰ'' নামৰ অৰ্থ হৈছে ''বৃহৎ নগৰ'' বা ''ডাঙৰ চহৰ''। শদিয়াৰ চুতীয়া ৰাজকীয় কেন্দ্ৰৰ বিৱৰণত অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত এই নামটো প্ৰত্যক্ষভাৱে পোৱা যায়।<ref name="AB1945"/><ref name="Satsari"/> সংশ্লিষ্ট আহোম বুৰঞ্জীত ঠাইখনক ''চে-লুং'' (''Che-lung'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''ত থকা ''Chao-pha tam Che-lung'' বাক্যাংশটো গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ইংৰাজী অনুবাদৰ সেই বিৱৰণৰ সৈতে মিলে, য'ত বন্দী চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সম্পত্তিসমূহ বৰনগৰত আহোম ৰজাৰ আগত অৰ্পণ কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Jacquesson-Celung"/><ref name="AhomBuranji"/> ''চে-লুং'' নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থও ''বৃহৎ নগৰ''। ''Ahom Lexicons'' অনুসৰি, টাই-আহোম ভাষাৰ ''che'' শব্দৰ অৰ্থ ''নগৰ'' আৰু ''lung'' শব্দৰ অৰ্থ ''ডাঙৰ'' বা ''মহান''।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Bimala Kanta |editor-last2=Deodhai Phukan |editor-first2=Nanda Nath |title=Ahom Lexicons: Based on Original Tai Manuscripts |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |location=Gauhati |year=1964 |pages=108, 128 }}</ref> ডিক্ৰং নদীৰ পাৰৰ বিস্তৃত ধ্বংসাৱশেষসমূহক বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা ঐতিহাসিক আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যৰ ভৌগোলিক সাদৃশ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আগবঢ়োৱা হৈছে। ৰ'লাট আৰু হেনেই দুয়োজনে স্বতন্ত্ৰভাৱে শদিয়াৰ ডিক্ৰং–দিবাং অঞ্চলত এখন বৃহৎ দুৰ্গীকৃত আৰু পূৰ্বতে জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলৰ অৱশেষ লিপিবদ্ধ কৰিছিল। ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ জৰীপৰ সময়ত হেনেই দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ মাজত অৱস্থিত ''প্ৰিথিমী'' (''Pritthimee'') অথবা কিছুমান স্থানীয় তথ্যদাতাৰ মতে ''ফুনটুক নগৰ'' (''Phoontook Nuggur'') নামৰ এখন প্ৰাচীন ঠাইত বা তাৰ ওচৰত থকা বুলি কোৱা এটা মন্দিৰ আৰু পুখুৰীৰ সন্ধান কৰিছিল। অনুসন্ধানৰ সময়ত তেওঁ বিস্তৃত প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যদিও বিচাৰি থকা বিশেষ মন্দিৰ আৰু পুখুৰীটো চিনাক্ত কৰিব পৰা নাছিল। সেয়েহে প্ৰিথিমীৰ প্ৰকৃত অৱস্থান তেওঁ অনিৰ্ণীত অৱস্থাতেই ৰাখিছিল।<ref name="Hannay1848"/> আধুনিক এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপত হেনেইৰ প্ৰিথিমীক শদিয়াত বৰ্তমান অৱশিষ্ট থকা প্ৰতিমাগড় প্ৰত্নস্থলীৰ সৈতে সাময়িকভাৱে তুলনা কৰা হৈছে। অৱশ্যে সেই গৱেষণাত দুয়োটা স্থানৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ মাজত সন্তোষজনক মিল নথকাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Buragohain |first=Satabdi |title=Archaeological Remains of Sadiya: Exploring the Easternmost Frontier of Assam |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=1 |year=2026 |pages=6–7 }}</ref> ==ইতিহাস== ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চললৈ আহোমসকলৰ অগ্ৰগতিৰ অধিক বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখন অনুসৰি, চুতীয়া ৰজাজন নিজৰ ৰাজধানীলৈ উভতি নগৈ পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত দুৰ্গীকৃত [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]]ত আশ্ৰয় লৈছিল। এটা চুতীয়া দুৰ্গ অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুঙে সেই স্থানত ৰাতিটো কটাইছিল। পিছদিনা তেওঁ চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|থাংগিৰি]]ৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ সৈন্য পঠিয়াইছিল, আনহাতে নিজে বৰনগৰলৈ আগবাঢ়িছিল।<ref name="Deodhai">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1932 |page=108 |language=as }}</ref> এই ঘটনাক্ৰমে বৰনগৰক চুতীয়া বাহিনীয়ে আশ্ৰয় লোৱা পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে দেখুৱায়। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তিম যুদ্ধ=== চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ অন্তিম সংঘাতৰ বিৱৰণত বৰনগৰৰ বিশেষ উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে হোৱা আলোচনা বিফল হোৱাৰ পিছত চুহুংমুঙে সৈন্যবাহিনীৰ সৈতে ওখকৈ নিৰ্মিত পথেদি আগবাঢ়ি ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''ত উপস্থিত হৈছিল। আহোম বাহিনীৰ অগ্ৰগতিৰ খবৰ পাই চুতীয়া ৰজাই প্ৰায় দুশজন অনুগামীৰ সৈতে চন্দনগিৰিলৈ আঁতৰি গৈছিল। একেটা সামৰিক অভিযানৰ বিৱৰণতে শদিয়াৰ পতনৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="AB1945"/> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত এই ঘটনাৰ এটা সমান্তৰাল বিৱৰণ পোৱা যায়। চুতীয়া ৰাজকীয় বাহিনীৰ পৰাজয়ৰ পিছত আহোম সৈন্যসকলে ''চুতীয়াৰ বৰনগৰ''লৈ উভতি আহিছিল। তাত বন্দী লোকসকল আৰু দখল কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিসমূহ চুহুংমুঙৰ আগত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref name="Satsari"/> গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা টাই-আহোম বুৰঞ্জীতো ইয়াৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিল থকা বিৱৰণ পোৱা যায়। চন্দনগিৰিত চুতীয়া ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম সেনাপতিসকলে সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, পীৰা, অলংকাৰ আদি ৰাজকীয় সামগ্ৰী অধিকাৰ কৰিছিল। লগতে ৰাজপৰিয়ালৰ কেইবাজনো সদস্যক বন্দী কৰিছিল। এই সকলো সামগ্ৰী আৰু বন্দীসকলক পৰৱৰ্তী সময়ত বৰনগৰত চুহুংমুঙৰ ওচৰত উপস্থিত কৰোৱা হৈছিল। তাৰ পিছত আহোম ৰজাই অধিকৃত চুতীয়া অঞ্চলৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="AhomBuranji"/> ===১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উল্লেখ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, অধিকৃত চুতীয়া অঞ্চলত নিযুক্ত আহোম বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনীয়ে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চুহুংমুং চুতীয়া দেশলৈ আগবাঢ়ি গৈ ''চুতীয়া ৰজাৰ ৰাজধানীত প্ৰৱেশ'' কৰিছিল। সেই সময়ত আহোম বাহিনীৰ পৃথক পৃথক দলে দিবাং আৰু লোহিত নদীৰ পাৰত, লগতে দৈথাং আৰু চন্দনগিৰিত থকা চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযান চলাইছিল।<ref name="AhomBuranji"/> চন্দনগিৰিত পুনৰ যুদ্ধ হোৱাৰ পিছত একেখন বুৰঞ্জীত চুহুংমুঙে ''বৰনগৰৰ পৰা কাংখামলৈ গুচি যোৱা'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ লোহিত নদীৰ উজনি দিশে আগবাঢ়িছিল। এই বিৱৰণে বৰনগৰক চুহুংমুঙে অধিকাৰ কৰা পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত কৰে। অৱশ্যে বুৰঞ্জীখনত ''চুতীয়া ৰজাৰ ৰাজধানী'' আৰু ''বৰনগৰ'' এই দুটা অভিব্যক্তি একেটা বাক্যতে স্পষ্টভাৱে সমাৰ্থক বুলি উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পিছত ফ্ৰাচেংমুং আৰু ব-ঙেনক শদিয়াৰ দায়িত্বত ৰখা হৈছিল।<ref name="AhomBuranji"/> ==স্থাপত্য== ডিক্ৰং নদীৰ পাৰত বৰ্ণিত ধ্বংসাৱশেষসমূহত বিস্তৃত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, জলব্যৱস্থাপনা আৰু ইটা তথা শিলৰ গাঁথনিৰ নিদৰ্শন পোৱা গৈছিল। হেনেই ডিক্ৰং নদীৰ সোঁপাৰত থকা এটা প্ৰধান পুখুৰীৰ ওচৰৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এটা ওখ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু তাৰ সৈতে সংযুক্ত পৰিখাৰ বিৱৰণ দিছিল। এই মাটিৰ প্ৰাচীৰটো প্ৰথমে দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু পশ্চিম দিশে আগবাঢ়ি গৈছিল। তাৰ পিছত উত্তৰ-পশ্চিম দিশে ঘূৰি উত্তৰফালে বিস্তৃত হৈছিল। প্ৰাচীৰটোৰ অৱশেষ কেইবামাইল দূৰলৈ অনুসৰণ কৰিব পৰা গৈছিল। হেনেইৰ জৰীপৰ সময়ত প্ৰাচীৰৰ ওপৰত ডাঙৰ ডাঙৰ গছ গজি উঠাৰ পিছতো ইয়াৰ কিছুমান অংশ প্ৰায় ১৮ ফুট বা ৫.৫ মিটাৰ ওখ হৈ আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰ=== প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ এটা অংশত হেনেই মাটিৰ গাঁথনিৰ সৈতে সংযুক্ত ইটাৰ এখন প্ৰৱেশদ্বাৰৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। এই প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা এটা পথ পশ্চিম দিশে আগবাঢ়ি গৈছিল। পৰৱৰ্তী অনুসন্ধানত পথটো দিবাং নদীৰ ফালে বিস্তৃত হোৱা দেখা গৈছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখতে এটা সৰু জলপথ আছিল, যিটো বাহিৰৰ পৰিখাৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। জলপথটোৰ দুয়োকাষে কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ সহায়ক গাঁথনিৰ অৱশেষ আছিল। ইয়াৰ উপৰি কেইবাটাও বৃহৎ শিলৰ ফলক ভাঙি পৰি থকা অৱস্থাত পোৱা গৈছিল। এই অৱশেষসমূহৰ ভিত্তিত হেনেই অনুমান কৰিছিল যে আগতে এই স্থানত পৰিখাৰ ওপৰেৰে যোৱা এখন দলং আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===পকী পুখুৰীসমূহ=== দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত ইটাৰে বন্ধা তিনিটা বৃহৎ পুখুৰী আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। পুখুৰীকেইটা আয়তাকাৰ আছিল আৰু প্ৰতিটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰস্থৰ প্ৰায় তিনিগুণ আছিল। প্ৰতিটো পুখুৰীৰ বান্ধৰ মাজভাগৰ ওচৰত পৰস্পৰৰ বিপৰীত ফালে দুটা স্নানঘাট আছিল। পুখুৰীৰ পাৰসমূহ উৎকৃষ্ট মানৰ ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। পানীৰ ফালে নামি যোৱা তিনিটা স্তৰ বা ঢাপত ইটাসমূহ সজোৱা হৈছিল। এই গাঁথনিসমূহত চূণ অথবা সুৰকিৰ গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। পুখুৰীৰ পাৰৰ ওপৰিভাগো ইটাৰে পকী কৰা আছিল।<ref name="Hannay1848"/> পুখুৰীকেইটাৰ এটা নদীৰ পৰা কেইবামাইল ভিতৰুৱা অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। এই পুখুৰীটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২৮০ গজ বা ২৫৬ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৯৬ গজ বা ৮৮ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্যৰ দিশটো মোটামুটিভাৱে উত্তৰ–দক্ষিণমুখী আছিল। পুখুৰীটোৰ স্নানঘাটসমূহ কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ খণ্ডেৰে নিৰ্মিত আছিল। ঘাটলৈ নামি যোৱা পথৰ দুয়োকাষত ঢালৰ আকৃতিৰ বালিশিলৰ ফলক স্থাপন কৰা হৈছিল। ঘাটৰ পৰা পৃথক হৈ পৰা কিছুমান শিলত যুদ্ধ-কুঠাৰৰ আকৃতিৰ চিহ্ন আৰু শিলকটীয়া মিস্ত্ৰীৰ অন্যান্য চিহ্ন পোৱা গৈছিল। এই চিহ্নসমূহৰ সৈতে হেনেই পূৰ্বতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ চাৰিওফালৰ প্ৰাচীৰত ব্যৱহৃত বালিশিলত দেখা চিহ্নসমূহৰ সাদৃশ্য আছিল।<ref name="Hannay1848"/> তাম্ৰেশ্বৰীৰ গাঁথনিৰ সৈতে এই তুলনাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাৰণ হেনেই তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ চাৰিওফালৰ প্ৰাচীৰক বালিশিলৰ ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্মিত এটা বৃহৎ ইটাৰ প্ৰাচীৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। সেই বালিশিলৰ খণ্ডসমূহৰ কিছুমানত শিলকটীয়া মিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন আছিল।<ref name="Hannay1848"/> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ এই প্ৰাচীৰটোক ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ শিলালিপিত উল্লেখিত ''প্ৰাকাৰ''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। শিলালিপি অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে এই প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শিলালিপিত ইয়াৰ নিৰ্মাণত ইটা আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58–59 |year=1977 |page=817 }}</ref> ডিক্ৰং অঞ্চলৰ পুখুৰীসমূহৰ বালিশিলত আৰু নিৰ্দিষ্ট তাৰিখযুক্ত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ প্ৰাচীৰৰ শিলত একেধৰণৰ মিস্ত্ৰীৰ চিহ্ন পোৱাৰ পৰা বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলত ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত এটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰা বিদ্যমান আছিল বুলি ইংগিত পোৱা যায়। পুখুৰীকেইটা বৃহৎ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰেৰে আৱৰা অঞ্চলটোৰ ভিতৰত অৱস্থিত আছিল। এই কাৰণে হেনেই দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোক এখন ''বৃহৎ নগৰ অথবা জনবসতিপূৰ্ণ ভূখণ্ড''ৰ ধ্বংসাৱশেষ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল। ওচৰৰ বনাঞ্চলৰ সৈতে পৰিচিত লোকসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বিৱৰণতো অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন স্থানত ইটা আৰু শিলৰ আন গাঁথনি, ওখ মাটিৰ টিলা আৰু ধ্বংসাৱশেষৰ মাজে মাজে থকা খেতি কৰিব পৰা ভূমিৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> ===শদিয়াৰ সৰ্পস্তম্ভ আৰু প্ৰাচীন পথ=== ১৯২৮ চনৰ ''The Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer''ত দিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজৰ একেটা বৃহত্তৰ অঞ্চলত অৱস্থিত [[শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ]]]]ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। স্তম্ভটো শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাটলৈ যোৱা পথৰ সপ্তম মাইলৰ খুঁটাৰ ওচৰত আছিল। স্তম্ভটোৰ সমীপত এখন শিলৰ দলং আছিল। সেই দলঙৰ পৰা এটা পথ ওচৰৰ ইটাৰে বন্ধা পুখুৰীলৈ গৈছিল।<ref name="Gazetteer1928">{{cite book |title=The Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer |series=Assam District Gazetteers |volume=XI |location=Shillong |year=1928 |pages=18–19 }}</ref> এই দলং আৰু পুখুৰীটো হেনেই পূৰ্বতে বৰ্ণনা কৰা দলং আৰু পুখুৰীৰ সৈতে একে হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। সেই অনুসৰি, সৰ্পস্তম্ভটো দুৰ্গীকৃত নগৰখনৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। ===আয়তাকাৰ ইটাৰ গাঁথনি=== ডিক্ৰং অঞ্চলৰ আন এটা স্থানত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা বৃহৎ আয়তাকাৰ চৌহদৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। চৌহদটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৯৬ ফুট বা ২৯ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৮৪ ফুট বা ২৬ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ গাঁথনিত চূণ বা আন কোনো গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। হেনেই ইয়াত ব্যৱহৃত ইটাসমূহক অত্যন্ত উৎকৃষ্ট মানৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ কিছুমান ইটাৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৮ ইঞ্চি, প্ৰস্থ ১২ ইঞ্চি আৰু ডাঠ প্ৰায় ৩.৫ ইঞ্চি আছিল। চৌহদটোৰ চাৰিওফালৰ দেৱাল প্ৰায় ৪.৫ ফুট বা ১.৪ মিটাৰ ডাঠ আছিল। অৱশিষ্ট অংশৰ উচ্চতা ছয় ফুট বা ১.৮ মিটাৰতকৈ অধিক আছিল।<ref name="Hannay1848"/> চৌহদটোৰ এটা কোণত খাপৰিৰে নিৰ্মিত ঘূৰণীয়া আঙঠিসদৃশ অংশসমূহ সজাই নিৰ্মাণ কৰা এটা কুঁৱা আছিল। পূবফালৰ দেৱালৰ কাষত ইটাৰে নিৰ্মিত এটা চাতালো আছিল। চৌহদটোৰ ভিতৰত প্ৰায় ৭.৫ ফুট বা ২.৩ মিটাৰ দীঘল, ১৮ ইঞ্চি বহল আৰু ১০ ইঞ্চি ডাঠ এটা খোদিত বালিশিলৰ খণ্ড উদ্ধাৰ হৈছিল। শিলটোৰ খোদিত পৃষ্ঠ আৰু আকাৰৰ ভিত্তিত হেনেই ইয়াক এটা মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাওঁফালৰ অংশ বুলি অনুমান কৰিছিল। ওচৰতে পোৱা আন এটা সৰু খোদিত শিলত শৃংখলাকাৰ নক্সা আছিল। ইয়াক অলংকৃত কাৰ্নিচৰ এটা অংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেইৰ মতে, দিবাং নদীৰ পৰা কুণ্ডিল নদীৰ দিশলৈ বিস্তৃত বৃহত্তৰ অঞ্চলত পোৱা ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনিসমূহ সম্ভৱতঃ একে নিৰ্মাণকাৰী গোষ্ঠীৰ সৃষ্টি আছিল। তেওঁ এইটোও অনুমান কৰিছিল যে বিভিন্ন প্ৰত্নস্থলীত ব্যৱহৃত বালিশিলসমূহ একেটা খনিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই শিলসমূহ সম্ভৱতঃ ওচৰৰ পাহাৰসমূহৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ বালিশিলযুক্ত ভূস্তৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই ভিত্তিত হেনেই অনুমান কৰিছিল যে ডিক্ৰং সমতলভূমিৰ বসতিস্থলী আৰু বিছমুক নগৰ তথা চিচুপাল নগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহ একেটা ঐতিহাসিক জনগোষ্ঠী বা ৰাজবংশৰ অধীনত আছিল।<ref name="Hannay1848"/> ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান== ===১৮৪৫ চনৰ ৰ'লাটৰ বিৱৰণ=== শদিয়া অঞ্চলৰ বৃহৎ ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ অন্যতম প্ৰাচীন ব্ৰিটিছ বিৱৰণ ১৮৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত লেফটেনেণ্ট ই. এ. ৰ'লাটে প্ৰস্তুত কৰিছিল। অঞ্চলটো অনুসন্ধান কৰাৰ সময়ত তেওঁ প্ৰথমে পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহ পৰিদৰ্শন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ চিচুপাল দুৰ্গ, অৰ্থাৎ বৰ্তমানৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা অধিক পশ্চিমে সমতল অঞ্চলত অৱস্থিত আন এখন যথেষ্ট বৃহৎ দুৰ্গীকৃত প্ৰত্নস্থলীৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ৰ'লাটৰ মতে, এই বৃহৎ দুৰ্গটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ইটাৰে নিৰ্মিত আছিল। ইয়াৰ সৈতে একেধৰণে নিৰ্মাণ কৰা এটা পুখুৰীও আছিল। ইয়াৰ উপৰি আশে-পাশে থকা অঞ্চলত বহুতো সৰু পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ উল্লেখ তেওঁ কৰিছিল।<ref name="Rowlatt1845"/> ৰ'লাটে কুণ্ডিল নদী আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ মাজৰ অঞ্চলত আগতে খেতি-বাতি হোৱা বহুতো চিনো লক্ষ্য কৰিছিল। তেওঁৰ বিৱৰণে ডিক্ৰং–দিবাং সমতল অঞ্চলৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ পৰা পৃথক এখন বৃহৎ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদ আছিল বুলি দেখুৱায়। অৱশ্যে ৰ'লাটে এই প্ৰত্নস্থলীখনক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা নাছিল।<ref name="Rowlatt1845"/> ৰ'লাটে ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ পূৰ্বৰ অধিবাসীসকল সম্পৰ্কে এটা স্থানীয় পৰম্পৰাও লিপিবদ্ধ কৰিছিল। এই পৰম্পৰা অনুসৰি, ৰাজ্যখন ধ্বংস হোৱাৰ পিছত ইয়াৰ ৰজা আৰু প্ৰজাসকলে সমতল ভূমি ত্যাগ কৰি ওচৰৰ পাহাৰসমূহলৈ পলায়ন কৰিছিল। সেই লোকসকলৰ বংশধৰ পৰৱৰ্তী সময়ত সেই সময়ত ''আবৰ'' নামেৰে জনাজাত জনগোষ্ঠীৰ সৈতে মিলিত হৈছিল বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Rowlatt1845"/> এই পৰম্পৰাত ৰাজ্যখনৰ ধ্বংসক [[কৃষ্ণ]] আৰু ভীষ্মকৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ৰ'লাটে এই কাহিনীক প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ প্ৰাচীনত্ব সম্পৰ্কীয় এটা পৰম্পৰা হিচাপেহে গ্ৰহণ কৰিছিল, প্ৰতিষ্ঠিত ঐতিহাসিক ঘটনা হিচাপে নহয়। ===১৮৪৮ চনৰ হেনেইৰ জৰীপ=== ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মেজৰ এছ. এফ. হেনেই ডিক্ৰং অঞ্চলত অধিক বিস্তৃত অনুসন্ধান চলাইছিল। তেওঁ প্ৰায় এসপ্তাহ ডিক্ৰং নদীৰ পাৰত থাকি আশে-পাশে থকা বনাঞ্চললৈ কেইবাবাৰো গৈছিল। এই অনুসন্ধানৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ''প্ৰিথিমী'' বা ''ফুনটুক নগৰ'' নামেৰে জনাজাত প্ৰাচীন ঠাইখন বিচাৰি উলিওৱা। তেওঁ সেই ঠাইৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি কোৱা নিৰ্দিষ্ট মন্দিৰ আৰু পুখুৰীটো বিচাৰি উলিয়াব নোৱাৰিছিল। কিন্তু অনুসন্ধানত পূৰ্বে বৰ্ণিত তিনিটা বৃহৎ পকী পুখুৰী, বিস্তৃত প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ, পথ, দলঙৰ অৱশেষ আৰু বৃহৎ ইটা তথা শিলৰ গাঁথনি উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁৰ অভিযানত লগত যোৱা স্থানীয় লোকসকলেও এই অৱশেষসমূহৰ কিছুমান আগতে দেখা নাছিল। তেওঁলোকেও দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ সম্পূৰ্ণ বিস্তৃতিৰ বিৱৰণ দিব পৰা নাছিল। অৱশিষ্ট প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইয়াৰ ভিতৰত থকা পুখুৰীসমূহ আৰু অন্যান্য গাঁথনিৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত হেনেই এই স্থানক কেৱল এখন বিচ্ছিন্ন দুৰ্গ নহয়, বৰং পূৰ্বতে এখন বৃহৎ জনবসতি থকা অঞ্চলৰ অৱশেষ বুলি সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="Hannay1848"/> তেওঁ অধিক আগবাঢ়ি দিবাং নদীৰ পৰা কুণ্ডিল নদীলৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ শিলৰ গাঁথনি, মাটিৰ টিলা, পুখুৰী আৰু খেতিযোগ্য ভূমিৰ অৱস্থান বিশ্লেষণ কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে ওচৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ সম্পৰ্ক বিবেচনা কৰি তেওঁ প্ৰায় ১০–১২ মাইল বিস্তৃত এখন বৃহৎ আৰু পৰস্পৰ সংযুক্ত বসতিস্থলীৰ অস্তিত্বৰ অনুমান কৰিছিল।<ref name="Hannay1848"/> হেনেই এই বৃহৎ ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ ভৌগোলিক অৱস্থান সম্পৰ্কেও আলোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ সময়ত প্ৰত্নস্থলীসমূহ সমসাময়িক ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ পৰা অস্বাভাৱিকভাৱে বহু ভিতৰুৱা অঞ্চলত অৱস্থিত যেন দেখা গৈছিল। এই প্ৰেক্ষাপটত তেওঁ শদিয়াৰ পূবফালে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ পূৰ্বতে উত্তৰৰ পাহাৰসমূহৰ অধিক ওচৰেদি বৈ গৈছিল বুলি থকা এটা স্থানীয় পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছিল যে নদীৰ পৰা প্ৰায় চাৰি বা পাঁচ মাইল ভিতৰত থকা ঘৰমৰা নদীৰ দিশৰ নিম্নভূমি এসময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা সুঁতি আছিল। সেই সুঁতিটো ডিক্ৰং আৰু ঘৰমৰা নদীৰ মোহনাৰ সমীপত দিবাং নদীৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকিব পাৰে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। এই ধৰণৰ পূৰ্বৰ নদীপথ বিদ্যমান থাকিলে বৃহৎ প্ৰত্নতাত্ত্বিক বসতিসমূহ ঊনবিংশ শতিকাত দেখা পোৱা অৱস্থানতকৈ মূল নদীৰ অধিক ওচৰত অৱস্থিত আছিল বুলি বুজিব পাৰি।<ref name="Hannay1848"/> ===পৰৱৰ্তী চিনাক্তকৰণ=== ১৯২৮ চনৰ ''The Sadiya and Balipara Frontier Tract Gazetteer''ৰ বিৱৰণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক চৌহদটোৰ চিনাক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই গ্ৰন্থত শদিয়াৰ সৰ্পস্তম্ভৰ ওচৰত এখন শিলৰ দলং, তাৰ পৰা যোৱা এটা পথ আৰু এটা ইটাৰে বন্ধা পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে। এই বিৱৰণ হেনেই পূৰ্বতে লিপিবদ্ধ কৰা প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিলে। হেনেই এটা ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখত থকা পৰিখা, তাৰ ওপৰত এখন বালিশিলৰ দলং, সংলগ্ন পথ আৰু বৃহৎ ইটাৰে বন্ধা পুখুৰীসমূহৰ বিৱৰণ দিছিল।<ref name="Hannay1848"/><ref name="Gazetteer1928"/> এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত সৰ্পস্তম্ভটো হেনেই বৰ্ণনা কৰা ডিক্ৰং অঞ্চলৰ দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ ভিতৰত বা তাৰ ওচৰত আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জীৰ তথ্যই স্বতন্ত্ৰভাৱে বৰনগৰক শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ ঠিক পিছতেই চুহুংমুঙৰ বৰনগৰত অৱস্থানৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰক পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="AB1945"/><ref name="Satsari"/><ref name="AhomBuranji"/> আনহাতে, ৰ'লাট আৰু হেনেইৰ পৃথক পৃথক অনুসন্ধানসমূহে ডিক্ৰং–দিবাং অঞ্চলত এখন বিস্তৃত দুৰ্গীকৃত বসতিস্থলীৰ অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ দিয়ে।<ref name="Rowlatt1845"/><ref name="Hannay1848"/> এই দুয়ো ধৰণৰ উৎস একেলগে বিবেচনা কৰিলে বুৰঞ্জীত বৰ্ণিত বৰনগৰ আৰু ডিক্ৰং–দিবাং অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ মাজত ঘনিষ্ঠ ভৌগোলিক সাদৃশ্য দেখা যায়। ==লগতে চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ]] * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] cgp3smygziablzef152wkkffm8izi1x 0 140433 647632 647539 2026-10-25T12:00:32Z Rahul Doley 52086 647632 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[লখিমপুৰ জিলা]] jxevtyqw4z8bkr24cxqlaokx4t2gbdi 647633 647632 2026-10-25T12:02:46Z Rahul Doley 52086 647633 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] 7d39471ohc7hn7dga400l96909dnmhb 647635 647633 2026-10-25T12:08:30Z Rahul Doley 52086 /* সমাজ জীৱন আৰু জন গাঁথনি */ 647635 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] নগৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] e7jxtfti3xy0v6zxkcdckjtstu1d5et 647637 647635 2026-10-25T12:17:37Z Rahul Doley 52086 /* ভোগোলিক বিৱৰণ */ 647637 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]]: Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভোগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]])বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিঙসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত বিশেষকৈ তিনিখন নামঘৰ,দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়,তিনিখন অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] 31d15k4p7uds1638s5ioe5156wmisln 0 140435 647818 647379 2026-10-26T00:47:08Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647818 wikitext text/x-wiki [[File:Hammersmith Ghost.PNG|thumb|right|১৮০৪ চনত প্ৰকাশিত এখন আলোচনী 'ৰজাৰ কাৰ্বিৰ ৱাণ্ডাৰফুল এণ্ড চাইণ্টিফিক মিউজিয়াম'ত হেমাৰস্মিথৰ ভূতৰ এটা খোদিত ছবি প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ জনা গৈছিল যে সেই "ভূতটো" আছিল এজন স্থানীয় বুঢ়া মুচী, যিয়ে নিজৰ সন্তানক ভয় খুৱাবলৈ অহা তাৰ শিক্ষানবিচজনক ওলোটাই ভয় খুৱাবৰ বাবে এখন বগা চাদৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Kirby's Wonderful and Scientific Museum |chapter=The Hammersmith Ghosts |pages=65–79 |year=1804 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65 |author=Kirby, R.S. |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024084902/https://books.google.com/books?id=ggMhkDz-33EC&pg=PA65#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>]] [[লোক-সংস্কৃতি|লোক-সংস্কৃতিত]] '''ভূত''' ([[ইংৰাজী]]: Ghost) হৈছে কোনো মৃত [[মানুহ]] বা মানৱধৰ্মী নোহোৱা [[প্ৰাণী|জীৱ-জন্তুৰ]] [[আত্মা]], যাৰ জীৱিতসকলৰ সন্মুখত আৱিৰ্ভাৱ হোৱাৰ ক্ষমতা থকা বুলি একাংশ লোকে বিশ্বাস কৰে। ভূত সম্পৰ্কীয় লোককথাত ভূতৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণৰ পোৱা যায়— এটা অদৃশ্য উপস্থিতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঈষৎ দৃশ্যমান বা পাতল আকৃতি, নাইবা মানুহ বা জন্তুৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা সম্পূৰ্ণ বাস্তৱিক অবয়বলৈকে ইয়াৰ বৰ্ণনা বিস্তৃত। মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসক নেক্ৰ’মেন্সী বা আধ্যাত্মিকতাবাদত ''প্ৰেত-চক্ৰ'' বুলি জনা যায়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান শব্দ হৈছে অপদেৱতা, প্ৰেতাত্মা, ছায়া, [[বীৰা]], স্পেক্টৰ, স্পুক, ৰেইথ, দানৱ আৰু ঘুল। মৃতকৰ আত্মাৰ আৱিৰ্ভাৱৰ লগতে পৰলোকলৈ থকা বিশ্বাস সৰ্বত্ৰে বিদ্যমান, যাৰ ইতিহাস প্ৰাক-লিপি কালৰ সংস্কৃতিসমূহৰ প্ৰকৃতিবাদ বা সৰ্বপ্ৰাণবাদ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ উপাসনালৈকে প্ৰসাৰিত। কিছুমান ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান যেনে— অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, ভূত খেদোৱা প্ৰথা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদ তথা আনুষ্ঠানিক [[যাদু বিদ্যা|যাদুবিদ্যা]]ৰ কেইটামান পদ্ধতি বিশেষভাৱে মৃতকৰ আত্মাক শান্তি দিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ভূতবোৰক সাধাৰণতে নিসংগ, মানুহৰ দৰে সত্তা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, যদিও ভূতৰ সৈন্যদল আৰু মানুহৰ বাহিৰে অন্যান্য প্ৰাণীৰ ভূতৰ কাহিনীও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |author=Cohen, Daniel |title=The encyclopedia of ghosts |url=https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |year=1984 |publisher=Dodd, Mead |isbn=978-0-396-08308-5 |page=8 |access-date=2016-03-14 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814112355/https://books.google.com/books?id=5lcMRQryEQMC |url-status=live}}</ref> তেওঁলোকে জীৱিত কালত জড়িত হৈ থকা নিৰ্দিষ্ট স্থান, বস্তু বা ব্যক্তিক আমনি বা আশ্ৰয় কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰৰ ২০০৯ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি, ১৮% আমেৰিকান লোকে কয় যে তেওঁলোকে ভূত দেখিছে।<ref>{{cite web |author=Michael Lipka |title=18% of Americans say they've seen a ghost |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |date=2015-10-30 |publisher=Pew |access-date=2019-02-07 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124605/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/10/30/18-of-americans-say-theyve-seen-a-ghost/ |url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানসন্মতভাৱে ভূত কোনো পৰীক্ষাযোগ্য ধাৰণা নহয়।<ref>{{cite book |author=Bunge, Mario |title=Philosophy of Science: From Problem to Theory |url=https://books.google.com/books?id=oX84XOf-T68C&pg=PA178 |publisher=Transaction Publishers |year=1998 |isbn=978-1-4128-2423-1 |pages=178–}}</ref> ভূতৰ অস্তিত্বক মিছা প্ৰতিপন্ন কৰাটো অসম্ভৱ, আৰু ভূত চিকাৰ বা অনুসন্ধান কৰা কাৰ্যক [[অপবিজ্ঞান]] হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Regal, Brian |title=Pseudoscience: A Critical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |date=2009-10-15 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35508-0 |pages=75–77 |author-link=Brian Regal |access-date=2017-07-09 |archive-date=2023-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814122347/https://books.google.com/books?id=c6PACQAAQBAJ&pg=PA75 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Raford |first=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Ghost-Hunting Mistakes: Science and Pseudoscience in Ghost Investigations |url=http://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |publisher=[[Committee for Skeptical Inquiry]] |access-date=2017-07-08 |date=November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328142040/https://www.csicop.org/si/show/ghost-hunting_mistakes_science_and_pseudoscience_in_ghost_investigations |archive-date=2019-03-28}}</ref><ref>{{cite web |last1=Levy |first1=Rob |last2=Levy |first2=Stephanie |title=Hearing ghost voices relies on pseudoscience and fallibility of human perception |url=http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |website=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=30 October 2015 |access-date=8 July 2017 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925105818/http://theconversation.com/hearing-ghost-voices-relies-on-pseudoscience-and-fallibility-of-human-perception-48160 |url-status=live}}</ref> শতিকাজুৰি চলি থকা অনুসন্ধানৰ পাছতো কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত মৃতকৰ আত্মাই বসবাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই।<ref>{{cite web |last1=Radford |first1=Benjamin |author-link=Benjamin Radford |title=Are Ghosts Real?— Evidence Has Not Materialized |url=https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |website=[[Live Science]] |access-date=8 July 2017 |archive-date=8 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508041605/https://www.livescience.com/26697-are-ghosts-real.html |url-status=live}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে, কিছুমান বিষাক্ত আৰু মনস্তাত্বিক উদ্ভিদ (যেনে— ''[[ধতুৰা]]'' আৰু ''ক'লা ধতুৰা''), যাৰ ব্যৱহাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰেত-বিদ্যা আৰু পাতালপুৰীৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে, সেইবোৰত একপ্ৰকাৰৰ 'অৱৰোধক উপাদান' থকা বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। এই উপাদানসমূহ ফাৰ্মাক’লজিকেল বা ঔষধীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰা স্মৃতিভ্ৰংশ বা ডিমেনচিয়া (বিশেষকৈ ডি.এল.বি.) আৰু স্নায়ুক্ষয়জনিত লক্ষণৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book |title=The encyclopedia of psychoactive plants: ethnopharmacology and its applications |url=https://archive.org/details/encyclopediaofps0000rats |last=Raetsch |first=Ch. |publisher=US: Park Street Press |year=2005 |pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofps0000rats/page/277 277]–282}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |title=Study suggests link between long-term use of anticholinergics and dementia risk |publisher=[[Alzheimer's Society]] |date=2015-01-26 |access-date=2015-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112115547/https://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/news_article.php?newsID=2300 |archive-date=2015-11-12}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাই ইংগিত দিছে যে ভূত দেখাৰ অভিজ্ঞতা আলঝেইমাৰ ৰোগৰ দৰে [[মগজু]]ৰ ক্ষয়জনিত ৰোগৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে।<ref>Furuya et al., ''A case of progressive posterior cortical atrophy (PCA) with vivid hallucination: are some ghost tales vivid hallucinations in normal people?''</ref> সাধাৰণতে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতে লোৱা ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচীত পোনপটীয়াকৈ পোৱা কিছুমান ঔষধৰ (যেনে— টোপনিৰ ঔষধ) অতিৰিক্ত বা কুপ্ৰভাৱৰ বাবেও বিৰল ক্ষেত্ৰত ভূত দেখাৰ দৰে ভ্ৰম সৃষ্টি হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জল্পিডেম আৰু ডাইফেনহাইড্ৰেমিন ব্যৱহাৰৰ ফলত।<ref>{{cite journal |last1=Mian |first1=Razs |title=Visual Hallucinations from Zolpidem Use for the Treatment of Hospital Insomnia in a Septuagenarian |journal=Cureus |date=January 2019 |volume=11 |issue=1 |article-number=e3848 |doi=10.7759/cureus.3848 |doi-access=free |pmid=30891388 |pmc=6411327 |issn=2168-8184}}</ref> পূৰ্বৰ কিছুমান প্ৰতিবেদনত কাৰ্বন মনোক্সাইড গেছৰ বিষক্ৰিয়াকো ভূত-সদৃশ ভ্ৰম বা দৃষ্টিবিভ্ৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |title=See ghosts? There may be a medical reason |first=The Body |last=Odd |date=30 October 2009 |website=NBC News |access-date=7 October 2019 |archive-date=4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404203030/https://www.nbcnews.com/health/body-odd/see-ghosts-there-may-be-medical-reason-f1C9926902 |url-status=live}}</ref> লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত ভূতক লোক-সাহিত্যৰ মটিফ-সূচকৰ "E200–E599" (ভূত আৰু অন্যান্য মৃতকৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন) হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == ৰূপক হিচাপে ব্যৱহাৰ == ফ্ৰেডৰিক নীটশ্বেই যুক্তি দিছিল যে মানুহে সাধাৰণতে সমাজত একোখন সাৱধানী মুখা পিন্ধি চলে, কিন্তু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে আন এটা বৈকল্পিক কৌশল হৈছে নিজকে এক অনুপস্থিতি বা এক সামাজিক ভূত হিচাপে উপস্থাপন কৰা— "কোনোবাই আমাৰ ফালে হাত আগবঢ়াব পাৰে কিন্তু আমাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।"<ref>Quoted in Gary Gutting ed., ''The Cambridge Companion to Foucault'' (2003) p. 235</ref> এই ধাৰণাটোৰ প্ৰতিধ্বনি পিছলৈ কাৰ্ল য়ুঙৰ লেখাতো শুনিবলৈ পোৱা যায়, যদিও তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী তুলনামূলকভাৱে কম ইতিবাচক আছিল।<ref>C. G. Jung, ''Two Essays on Analytical Psychology'' (London 1953) p. 197</ref> নিক হাৰ্কাৱেৰ মতে, সকলো মানুহেই অতীতৰ চিনাকী ব্যক্তিসকলৰ সাঁচ বা ছাপৰ ৰূপত নিজৰ মনৰ ভিতৰত অসংখ্য ভূত কঢ়িয়াই ফুৰে— যিবোৰ ভূতে পৃথিৱীৰ আন মানুহবোৰৰ এটা মানসিক মানচিত্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু জীৱনৰ একো একোটা দাৰ্শনিক প্ৰসংগবিন্দু হিচাপে কাম কৰে।<ref>Nick Harkaway, ''The Gone-Away World'' (2008) p. 380</ref> অবজেক্ট ৰিলেচন থিয়ৰীয়ে মানুহৰ ব্যক্তিত্বক এনেদৰে চায় যে, এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সৈতে খাপ নোখোৱা বুলি ভবা কিছুমান দিশক নিজৰ পৰা পৃথক কৰি পেলায়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী জীৱনত তেওঁ নিজৰে সেই বৈকল্পিক ৰূপবোৰৰূপী ভূতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বা খেদিত হ’ব পাৰে।<ref>Michael Parsons, ''The Dove that Returns, the Dove that Vanishes'' (2000) p. 83-4</ref> ভূতক অদৃশ্য আৰু ৰহস্যময় সত্তা হিচাপে গণ্য কৰাৰ ধাৰণাটোক কেইবাটাও শব্দত ৰূপক বা অলংকাৰিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে— ঘোষ্টৰাইটাৰ (এজন লেখক যিয়ে আচল লেখকজনৰ ভূমিকা প্ৰকাশ নকৰাকৈ আন এজন ব্যক্তিৰ নামত কিতাপ বা পাঠ লিখে); ঘোষ্ট ছিংগাৰ (এজন কণ্ঠশিল্পী যিয়ে গান ৰেকৰ্ডিং কৰে কিন্তু সেই গানৰ কৃতিত্ব বা নাম আন এজন ব্যক্তিৰ হয়); আৰু ডেটিঙৰ ক্ষেত্ৰত "ঘোষ্টিং" (যেতিয়া এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক হঠাতে ভাঙি কোনো যোগাযোগ নকৰাকৈ অন্তৰ্ধাম হৈ পৰে)। ==আৰু চাওক== {{Div col|2}} *[[অসমীয়া লোক-সংস্কৃতিত ভূত-প্ৰেত]] *[[বাংলা সংস্কৃতিত ভূত]] *[[ভূত (কিংবদন্তি)]] *[[ভূতৰ গল্প]] *[[চিনা হোটেল (ভূত হোটেল)|ভূত হোটেল]] *[[ভোকাতুৰ ভূত]] *[[দেউতা ভূত]] *[[পৰুৱা (ভূত)]] *[[বেঘো ভূত]] *[[মামদো ভূত]] *[[তেজীমলা (ভূত)]] *[[জলকুঁৱৰী]] *[[প্ৰেতনী]] *[[শাকচুন্নী]] *[[ডাইনী]] *[[ব্ৰহ্মদৈত্য]] *[[দ'ত]] *[[বীৰা]] *[[ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)]] *[[বুঢ়া ডাঙৰীয়া]] *[[মূৰবিহীন পুৰোহিত]] *[[ঘোঁৰাবাঁক]] *[[কন্ধ]] *[[আচেৰী]] *[[খেতৰ]] *[[ঘৰ জেউতি]] *[[ধনগুলৈ]] *[[বৰদৈচিলা]] *[[ব্লাডি মেৰী (লোককথা)]] *[[ব্লেক এনিছ]] *[[ব্লেক লেডী অফ ব্ৰেডলী উদচ]] *[[চাই নেনেচি]] *[[বেক কুজিৰা]] *[[মহা ছোনা]] *[[মা বং]] *[[ৰাণ্টাছ]] *[[ডিবুক]] *[[বৃক্ষ দেৱতাৰ তালিকা]] *[[অপবিজ্ঞান]] *[[কল্পবিজ্ঞান]] {{Div col end}} ===ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ=== {{Div col|2}} *[[বিশেষ এৰাতি]] ''([[অসমীয়া]], ১৯৭৯)'' *[[মহল (১৯৪৯ চলচ্চিত্ৰ)|মহল]] ''([[হিন্দী]], ১৯৪৯)'' *[[শোধ]] ''(হিন্দী, ১৯৭৯)'' *[[হাৱা (২০০৩ চলচ্চিত্ৰ)|হাৱা]] ''(হিন্দী, ২০০৩)'' *[[হাম কৌন হ্যায়?]] ''(হিন্দী, ২০০৪)'' *[[ভূল ভুলৈয়া]] ''(হিন্দী, ২০০৭)'' *[[ঘোষ্ট ষ্টৰিজ]] ''(হিন্দী, ২০২০)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ২]] ''(হিন্দী, ২০২২)'' *[[ভূল ভুলৈয়া ৩]] ''(হিন্দী, ২০২৪)'' *[[পহেলী (২০০৫ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|পহেলী]] ''([[হিন্দী]], ২০২৫)'' *[[গু (চলচ্চিত্ৰ)]] ''([[মালয়ালম]], ২০২৪)'' *[[কিলোমিটাৰ ৩১]] ''(মেক্সিকান, ২০০৬)'' {{Div col end}} ==চিত্ৰ ভঁৰাল== [[File:Hand drawn ghost.png|thumb|ভূতৰ কাল্পনিক চিত্ৰ]] [[File:Spooked Blood.jpg|thumb|শিল্পীৰ দৃষ্টিত ভূত]] [[File:Suushi Yurei.jpg|thumb|জাপানী ভূত]] [[File:XRF-krasue.jpg|thumb|থাই ভূত]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Ghosts}} * {{Wikiquote-inline|Ghosts}} * {{Wiktionary-inline|ghost}} [[শ্ৰেণী:ভূত-প্ৰেত]] 5orpoksneoaw9suofckyfm22draa8qe 0 140443 647795 647378 2026-10-26T00:19:29Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647795 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = গে' ভিলেজ | native_name = {{lang-fr|Le Village gai}} | native_name_lang = | type = চুবুৰী | image_skyline = Saint Catherine Street, rainbow, Montreal 1.jpg | alt = | caption = মণ্ট্ৰিয়েলৰ গে' ভিলেজৰ এটা অংশৰ দৃশ্য। বাঁওফালে ব'দ্ৰি ভূ-গৰ্ভস্থ ৰে'ল ষ্টেচন দেখা যায়। | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Montreal | pushpin_label_position = Bottom | pushpin_alt = | pushpin_caption = [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত গে' ভিলেজৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|45.518825|-73.555798|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = কানাডা | subdivision_type1 = প্ৰদেশ | subdivision_name1 = কুৱেবেক | subdivision_type2 = চহৰ | subdivision_name2 = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | subdivision_type3 = পৌৰ অঞ্চল | subdivision_name3 = ভিলে-মাৰি | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_urban_footnotes = | area_rural_footnotes = | area_metro_footnotes = | area_magnitude = | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | dunam_link = | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | time_zone1 = | utc_offset1 = | time_zone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = ডাক সংকেত | postal_code = H2K, H2L | area_codes =৫১৪ আৰু ৪৩৮ | iso_code = | website = | footnotes = }} '''গে' ভিলেজ''' ({{lang-en|Gay Village}}; প্ৰায়ে কেৱল ''দ্য ভিলেজ'' বুলি জনা যায়; {{lang-fr|'''Le Village gai'''}} {{IPA|fr|lə vilaʒ ɡɛ|}} বা কেৱল {{lang-fr|'''Le Village'''}}) [[কানাডা]]ৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰৰ ভিলে-মাৰি পৌৰ অঞ্চলত অৱস্থিত এটা চুবুৰী। ইয়াৰ সীমা ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট ইষ্ট আৰু আতাটেকেন ষ্ট্ৰীটে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। গোটেই গে' ভিলেজ অঞ্চলটোৰ পশ্চিমে প্ৰায় ছেইণ্ট হুবেৰ্ট ষ্ট্ৰীট, পূবে ডি লৰিমিয়ে এভিনিউ, উত্তৰে শ্বেৰব্ৰুক ষ্ট্ৰীট আৰু দক্ষিণে ৰেনে লেভেস্ক বুলেভাৰ্ড অৱস্থিত। মাটি-কালিৰ হিচাপত ই [[উত্তৰ আমেৰিকা]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমকামী গাঁও। ইয়াৰ ওচৰত ব'দ্ৰি আৰু পাপিনো ভূ-গৰ্ভস্থ ৰে'ল ষ্টেচন আছে। প্ৰথমতে এই অঞ্চলটো দৰিদ্ৰ শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান এলেকা আছিল। পিছলৈ চহৰখনৰ আন অঞ্চলৰপৰা বহুতো [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] ব্যৱসায় ইয়ালৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ ফলত চেণ্ট্ৰ-ছুদ অঞ্চলটো [[সমকামী পুৰুষ]] আৰু [[সমকামী মহিলা]]ৰ সমাজৰ বাবে ক্ৰমে অধিক আকৰ্ষণীয় হৈ উঠে। চৰকাৰৰ বিভিন্ন স্তৰৰ বৃহৎ বিনিয়োগৰ ফলত অঞ্চলটোত উল্লেখযোগ্য নগৰ উন্নয়ন আৰু বাসস্থানৰ মূল্যবৃদ্ধি ঘটে। চৰকাৰৰ তিনিওটা স্তৰে মণ্ট্ৰিয়েলৰ সমকামী সমাজ আৰু জীৱন-শৈলীক পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ হিচাপে প্ৰচাৰ কৰে। চহৰখনৰ বাবে এই অঞ্চলটোৰ গুৰুত্ব স্বীকাৰ কৰি ভিলে-মাৰি পৌৰ অঞ্চলৰ পৰিষদ কক্ষত ৰামধেনু পতাকা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। লগতে ব'দ্ৰি ভূ-গৰ্ভস্থ ৰে'ল ষ্টেচনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ ৰামধেনুৰ ৰঙৰ স্তম্ভৰে সজোৱা হয়। চহৰৰ চৰকাৰী মানচিত্ৰত এই অঞ্চলটো {{lang-fr|Le Village}} নামেৰে স্পষ্টকৈ চিহ্নিত কৰা হৈছে। ==ইতিহাস== উত্তৰ আমেৰিকাত সমকামী লোকসকলৰ সৈতে জড়িত বুলি নথিভুক্ত প্ৰথমটো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ মোৱিজ টেলিয়েৰ নামৰ এজন ব্যক্তিৰ আপেল আৰু কেক বিক্ৰী কৰা দোকান। ১৮৬৯ চনত ক্ৰেইগ ষ্ট্ৰীটত, বৰ্তমানৰ ছেইণ্ট এণ্টোৱান ষ্ট্ৰীটত এই দোকানখন আছিল।<ref name=":0">{{cite web|last1=Burnett|first1=Richard|title=A BRIEF HISTORY OF GAY MONTRÉAL AND WALKING TOUR|url=http://www.tourisme-montreal.org/blog/brief-history-of-gay-montreal/|website=Tourism Montreal|access-date=1 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102082853/http://www.tourisme-montreal.org/blog/brief-history-of-gay-montreal/|archive-date=2 January 2017|url-status=dead}}</ref> পুৰণি মণ্ট্ৰিয়েলৰ এটা সৰু অঞ্চল, বিশেষকৈ শ্যাঁ দ্য মাৰ্ছ, এই সমাজৰ সৈতে জড়িত আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে মণ্ট্ৰিয়েলত এনে ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ দুটা মুখ্য কেন্দ্ৰ আছিল। ১৯৭০-ৰ দশকলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ মুকলিকৈ সমকামী লোকসকলৰ ব্যৱসায় হিচাপে পৰিচিত হয়। এই দুটা কেন্দ্ৰ আছিল মণ্ট্ৰিয়েলৰ চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চল আৰু দ্য মেইন। ইয়াৰ সৈতে চহৰখনৰ ভাষাভিত্তিক সাংস্কৃতিক বিভাজনৰো সম্পৰ্ক আছিল। প্ৰথমটো অঞ্চলত ইংৰাজীভাষী লোকৰ সংখ্যা বেছি আছিল, আনহাতে দ্বিতীয়টো অঞ্চলত ফৰাচীভাষী লোকৰ সংখ্যা বেছি আছিল।<ref name=":0" /> ===মণ্ট্ৰিয়েলৰ চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চল=== মণ্ট্ৰিয়েলৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ পশ্চিম অংশত ষ্টেনলি ষ্ট্ৰীট আৰু ড্ৰামণ্ড ষ্ট্ৰীটত বহুতো বাৰ আছিল। গাই ষ্ট্ৰীটৰ পশ্চিমে থকা শ্ব'নেছি ভিলেজ সমকামী লোকসকলৰ আৱাসিক অঞ্চল হিচাপে পৰিচিত আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.go-montreal.com/areas_village.htm |title=The Village Comes Out: A Quick History |access-date=2008-03-28 |author=Andrea Zanin |work=Go-Montreal.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328224920/http://www.go-montreal.com/areas_village.htm |archive-date=2008-03-28 }}</ref> ১৯৫০-ৰ দশকত ডমিনিয়ন স্কোৱেৰ (বৰ্তমান ডৰচেষ্টাৰ স্কোৱেৰ) পুৰুষসকলে ইজনে সিজনক লগ পোৱা আৰু চিনাকি হোৱাৰ ঠাই হিচাপে পৰিচিত আছিল। এই অঞ্চলৰ ডমিনিয়ন স্কোৱেৰ টেভাৰ্ণো সমকামী পুৰুষসকলৰ মিলনস্থলী হিচাপে জনাজাত আছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানটো বৰ্তমানেও আছে, যদিও ইয়াৰ সমকামী গ্ৰাহকৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাইছে। ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰফালে আৰু ১৯৭০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে সমকামী লোকৰ মালিকানাধীন বা তেওঁলোকৰ বাবে মুকলি বহুতো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান গঢ় লৈ উঠে। এই অঞ্চলটো চহৰখনৰ সমকামী সমাজৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। অৱশ্যে সেই সময়তো এই সমাজখন তুলনামূলকভাৱে প্ৰান্তীয় অৱস্থাত আছিল আৰু বহু ক্ষেত্ৰত নিজৰ পৰিচয় গোপনে ৰাখিছিল। এই ব্যৱসায়সমূহৰ অধিকাংশই আছিল এনে নৃত্যশালা, য'ত পুৰুষসকলে একেলগে নাচিব পাৰিছিল। ===দ্য মেইন=== দ্য মেইন ছেইণ্ট লৰেণ্ট বুলেভাৰ্ড আৰু তাৰ পূব দিশে ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট ইষ্টৰ কাষত অৱস্থিত ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অঞ্চল। এই অঞ্চলটো যৌন সেৱা আৰু তাৰ সৈতে জড়িত ব্যৱসায়ৰ বাবে জনাজাত ৰেড লাইট অঞ্চলৰ অংশ আছিল।<ref>{{Cite book|title=Montreal's gay village : the story of a unique urban neighborhood through the sociological lens|url=https://archive.org/details/montrealsgayvill0000hinr|author=Hinrichs, Donald William|date=2011|publisher=iUniverse|isbn=978-1462068371|location=Bloomington, Ind.|oclc=776716116}}</ref> এই অঞ্চলৰ পূব অংশত ফৰাচীভাষী গ্ৰাহকৰ সংখ্যা বেছি আছিল। ইয়াৰ ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অধিকাংশই আছিল পানশালা। এইবোৰৰ কিছুমানত নাৰীসুলভ সাজ-পোছাক পৰিধান কৰি পৰিৱেশন কৰা মনোৰঞ্জনমূলক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ===অতীতত সমকামী ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বন্ধ কৰা=== এই দুটা অঞ্চলৰ ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে নিয়মীয়াকৈ আৰক্ষীৰ দমনমূলক ব্যৱস্থাৰ সন্মুখীন হৈছিল। বিশেষকৈ মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত এক্সপ' ৬৭ বিশ্বমেলা আৰু ১৯৭৬ চনৰ [[অলিম্পিক|গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক]]ৰ আগৰ সময়ছোৱাত এনে ঘটনা অধিক হৈছিল। ১৯৭৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ক্ৰেছেণ্ট ষ্ট্ৰীটৰ একুৱেৰিয়াছ চাউনা নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটোত আৰক্ষীয়ে অভিযান চলায়। তাৰ পিছত ১৯৭৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ছটা সমকামী পুৰুষ আৰু মহিলাৰ বাৰ, ১৯৭৬ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীত লে বেইনছ ক্লাবছ আৰু ১৯৭৬ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত ক্ৰিষ্টাল চাউনাত অভিযান চলোৱা হয়। আৰক্ষীৰ দমনমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত দমনৰ বিৰুদ্ধে সমকামী মিত্ৰজোঁট গঠন কৰা হয়। এই সংগঠনে ১৯৭৬ চনৰ ১৯ জুলাইত কানাডাৰ সেই সময়লৈকে সৰ্ববৃহৎ সমকামী প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰে। ১৯৮৭ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ মাজভাগত ৪৫৬ চাউনা (পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক নেপচুন চাউনা), ট'ৰো দ'ৰ, ষ্টুডিঅ' ১, ক্লাব ষ্টৰ্ক, লে জিলিজ আৰু আন বহুতো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানত আৰক্ষীয়ে অভিযান চলায়। সন্দেহজনক অভিযোগৰ ভিত্তিত বহুতো মালিক আৰু গ্ৰাহকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত কেইবাজনো মালিকে নিজৰ ব্যৱসায় বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>[http://www.fiertemontrealpride.com/fr_histoire.htm Fierté Montréal site History page] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409014956/http://www.fiertemontrealpride.com/fr_histoire.htm |date=2010-04-09 }}</ref> ===গে' ভিলেজৰ বিকাশ=== প্ৰথমতে বৰ্তমানৰ গে' ভিলেজ অঞ্চলত মাত্ৰ কেইটামান ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানহে আছিল। ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে মণ্ট্ৰিয়েলৰ চেণ্ট্ৰ-ছুদ অঞ্চলত বেৰী ষ্ট্ৰীট আৰু পাপিনো এভিনিউৰ মাজৰ ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট ইষ্টৰ কাষত কেইখনমান বাৰ খোলা হয়। ক্ৰমে সমকামী লোকৰ নতুন প্ৰজন্মৰ বহুতে এই অঞ্চললৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইংৰাজী আৰু ফৰাচী দুয়োটা ভাষা কোৱা লোক আছিল। তেওঁলোকৰ বহুতে কুৱেবেকৰ আন অঞ্চলৰপৰা আহিছিল। এই বিকাশৰ আঁৰত ওচৰতে লেটিন কোৱাৰ্টাৰ গঢ়ি উঠাৰো ভূমিকা আছিল। এই অঞ্চলত কুৱেবেক বিশ্ববিদ্যালয়, মণ্ট্ৰিয়েলৰ চৌহদ অৱস্থিত। {{lang-fr|Le Village de l'Est}} অৰ্থাৎ 'পূবৰ গাঁও' নামটো সেই সময়ৰ জনপ্ৰিয় বাৰ আৰু ক্লাব কে.ও.এক্স.-ৰ এজন মালিকে এটা বিজ্ঞাপনত প্ৰথম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁ [[নিউয়ৰ্ক]]ত বাস কৰাৰ পাছত মেনহাটনৰ ইষ্ট ভিলেজৰ দৰে এক শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় সমকামী সমাজ গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছিল। চহৰৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত সমকামী সমাজৰপৰা পৃথক কৰি দেখুৱাবলৈ এই নামটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলটো কেৱল ''দ্য ভিলেজ'' নামেৰে পৰিচিত হয় আৰু মণ্ট্ৰিয়েলৰ মুখ্য সমকামী আৱাসিক আৰু ব্যাৱসায়িক অঞ্চলত পৰিণত হয়। অৱশ্যে ইয়াৰ সফলতাৰ ফলত চহৰখনৰ আন অঞ্চলত থকা সমকামী ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সংখ্যা প্ৰায় নোহোৱা হৈ পৰে। ১৯৯০-ৰ দশকত গাঁওখনৰ বিস্তাৰ আমহাৰ্ষ্ট ষ্ট্ৰীট (বৰ্তমান আতাটেকেন ষ্ট্ৰীট)ৰ কাষলৈ হয়। সেই সময়ত বহুতো পুৰণি সামগ্ৰীৰ দোকান বন্ধ হয় আৰু সমকামী লোকৰ মালিকানাধীন তথা তেওঁলোকৰদ্বাৰা পৰিচালিত নতুন ব্যৱসায় গঢ় লৈ উঠে। এই সময়লৈ গে' ভিলেজে এক সুপ্ৰতিষ্ঠিত পৰিচয় লাভ কৰে। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো ইয়াৰ স্বীকৃতি বাঢ়ে। এলজিবিটি সমাজৰ লোকসকলৰ লগতে বিষমকামী লোকসকলেও এই অঞ্চলটোক গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিৰ লগে লগে অঞ্চলটো উন্নত হয় আৰু বহুতো বাসগৃহৰ মেৰামতি আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। বৰ্তমান মণ্ট্ৰিয়েলৰ প্ৰায় সকলো সমকামী-কেন্দ্ৰিক ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। চহৰখনৰ এলজিবিটি-কেন্দ্ৰিক মুখ্য কিতাপৰ দোকান লিব্ৰেৰী ল'আন্দ্ৰজিন ২০০১ চনত ছেইণ্ট লৰেণ্ট অঞ্চলৰ পূৰ্বৰ স্থানৰপৰা গে' ভিলেজলৈ স্থানান্তৰিত হয়। কিন্তু বিক্ৰী হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে ২০০২ চনত দোকানখন বন্ধ হয়।<ref name=landrogyne>[http://www.fugues.com/235133-article-landrogyne-ferme-ses-portes.html "L’Androgyne ferme ses portes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227053051/https://www.fugues.com/235133-article-landrogyne-ferme-ses-portes.html |date=2021-02-27 }}. ''Fugues (magazine)'', July 25, 2002.</ref> মণ্ট্ৰিয়েলৰ আন অঞ্চলতো বহুতো এলজিবিটিকিউ লোক বাস কৰে আৰু তেওঁলোকৰ উপস্থিতি যথেষ্ট। তথাপি গে' ভিলেজ এতিয়াও চহৰখনৰ এলজিবিটি সমাজৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হৈ আছে। প্ৰতি বছৰে গ্ৰীষ্মকালত ছেইণ্ট কেথেৰিন ষ্ট্ৰীট পথচাৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হয়। সেই সময়ত ৰাস্তাৰ ওপৰত বহুতো গোলাপী ৰঙৰ বল ওলোমাই সজোৱা হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.aireslibres.com/ |title=Aires Libres (Sainte-Catherine Street for pedestrians |access-date=2011-05-23 |archive-date=2014-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508214711/http://www.aireslibres.com/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140508214711/http://www.aireslibres.com/ |archivedate=2014-05-08 |deadurl=yes }}</ref> এই সময়ছোৱাত বহুতো বাৰ আৰু ৰেস্তোৰাঁই গ্ৰাহকৰ বাবে বাহিৰত বহাৰ ব্যৱস্থা কৰে। গে' ভিলেজত অনুষ্ঠিত হোৱা মুখ্য অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ফিয়েৰ্তে মণ্ট্ৰিয়েল (মণ্ট্ৰিয়েলৰ প্ৰাইড উৎসৱ) আৰু মণ্ট্ৰিয়েলৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কলা উৎসৱ উল্লেখযোগ্য।<ref>[http://www.festivaldesarts.org/ Festival International de Montréal en Arts]</ref> ==টোকা== {{Reflist|30em}} ==তথ্যসূত্ৰ== *[http://ville.montreal.qc.ca/pls/portal/docs/PAGE/PES_PUBLICATIONS_FR/PUBLICATIONS/VILLAGE_GAI.PDF ২০০১ চনত প্ৰকাশিত গে' ভিলেজৰ চৰকাৰী লোকপিয়লৰ তথ্য] {{in lang|fr}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি আৰু সমাজ]] 08m7h47ck2q38l9yaazlke47f0965se 0 140448 647704 647295 2026-10-25T21:01:25Z InternetArchiveBot 29706 Add 1 book for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647704 wikitext text/x-wiki [[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পৰৱৰ্তী [[বৈদিক যুগ]]ত বৈদিক সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ। ''[[আৰ্যাৱৰ্ত]]'' উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু গংগা নদীৰ পশ্চিমৰ সমভূমিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল, আনহাতে পূব দিশৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্যসকলৰ বসতি আছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}{{sfn|Samuel|2010}} মুগা ৰঙেৰে বিভিন্ন শাখাৰ অৱস্থান দেখুওৱা হৈছে। ]] '''বৃহত্তৰ [[মগধ]]''' হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ইতিহাস অধ্যয়নৰ এটা ধাৰণা, যাক ভাৰতবিদ য়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে আগবঢ়াইছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}} ইয়াৰদ্বাৰা বৈদিক পৰম্পৰাৰ বাহিৰৰ ভাৰত-আৰ্য ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলক বুজোৱা হয়। এই পৰিমণ্ডল নিম্ন [[গংগা সমভূমি]]ত (বৰ্তমানৰ [[বিহাৰ]], পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]) বৈদিক সংস্কৃতিৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পূব দিশত বিকশিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰৱৰ্তী মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অঞ্চলৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল আছিল। ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰপৰাই—পশ্চিমৰ [[কুৰু ৰাজ্য]] আৰু [[পাঞ্চাল]]ৰ বৈদিক পৰম্পৰা আৰু পূবৰ বৃহত্তৰ মগধৰ শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ মাজৰ বিৰোধৰ ফলত—প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰাৰ বিকাশ হৈছিল। সমালোচকসকলে অৱশ্যে পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত এনে স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী আৰু প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যকৰণৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা তেওঁৰ দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। == অৱলোকন == ভাৰতবিদ য়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টে এখন গ্ৰন্থত এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। ''বৃহত্তৰ মগধ'' নামৰ সাংস্কৃতিক অঞ্চলটোৰ পৰিসৰ প্ৰাচীন মগধ মহাজনপদৰ পৰম্পৰাগত ৰাজনৈতিক সীমাৰ বহু বাহিৰলৈ বিস্তৃত। ব্ৰংখৰ্ষ্টে এই অঞ্চলৰ সঠিক সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই বা কোনো মানচিত্ৰও দিয়া নাই। অৱশ্যে তেওঁ [[গংগা নদী|গংগা]] আৰু [[যমুনা নদী]]ৰ সংগমস্থলীৰ পূব দিশৰ অঞ্চল আৰু [[বুদ্ধ]] তথা [[মহাবীৰ]]ে জীৱন অতিবাহিত কৰি ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা ভৌগোলিক অঞ্চলটোক বৃহত্তৰ মগধৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি উল্লেখ কৰিছে। সেই অনুসৰি, বৃহত্তৰ মগধৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ পূব [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ কিছুমান অংশত অৱস্থিত প্ৰাচীন [[মহাজনপদ]]সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়, যিবোৰ মগধৰ মূল অঞ্চলৰ বাহিৰত আছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref> এই সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলসমূহত পশুবলি আৰু যজ্ঞৰ বাবে প্ৰাণী হত্যা কৰাৰ বিৰোধিতা গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অবৈদিক পৰম্পৰাৰপৰাই [[জৈন ধৰ্ম]]ৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। ইয়াৰ সৈতে পিছলৈ [[অহিংসা]]ৰ দৰে ধাৰণাও জড়িত হৈ পৰে।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |url=https://archive.org/details/jains0000dund_2edi |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref> ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ মতে, [[শ্ৰমণ]] সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল ''বৃহত্তৰ মগধ''ত। এই অঞ্চলৰ অধিবাসীসকল ভাৰত-আৰ্য আছিল যদিও তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি বৈদিক নাছিল। এই সংস্কৃতিত [[ক্ষত্ৰিয়]]সকলক [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলতকৈ উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল আৰু [[বেদ]]ৰ কৰ্তৃত্ব তথা বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহ গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref> এই দুটা সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ মাজৰ আদৰ্শগত বিৰোধৰ ফলস্বৰূপে প্ৰাচীন ভাৰতৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ বিকাশ হৈছিল। পশ্চিমৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যত বৈদিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছিল, আনহাতে পূবৰ বৃহত্তৰ মগধ অঞ্চলত শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ শুদ্ধতাক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া [[ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম]]ৰ বিকাশ পূৰ্বৰ কুৰু আৰু পাঞ্চাল ৰাজ্যৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত হৈছিল। আনহাতে, আধ্যাত্মিক সাধনাক গুৰুত্ব দিয়া শ্ৰমণ পৰম্পৰা বৃহত্তৰ মগধত বিকশিত হৈছিল।{{sfn|Samuel|2010}} এই পৰম্পৰাৰপৰাই পিছলৈ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]], [[আজীৱিক]], [[অজ্ঞেয়বাদী দৰ্শন|অজ্ঞান]] আৰু নাস্তিক দৰ্শন [[চাৰ্বাক|লোকায়ত (চাৰ্বাক)]]ৰ দৰে অবৈদিক বা অব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক ধাৰাৰ বিকাশ ঘটিছিল। == সমালোচনা == নৰেলিয়াছৰ মতে, সমালোচকসকলে য়োহানেছ ব্ৰংখৰ্ষ্টৰ কেইবাটাও দাবীক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত পূব আৰু পশ্চিমৰ মাজত স্পষ্ট সাংস্কৃতিক বিভাজন থকাৰ দাবী, প্ৰাচীন মগধত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ প্ৰভাৱ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল বুলি কৰা দাবী আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহৰ কালক্ৰম নতুনকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি, নতুন আদৰ্শগত ধাৰাসমূহৰ বিকাশত আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ ভূমিকা যথেষ্ট গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবেও তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref> আলেকজেণ্ডাৰ ৱাইনে ব্ৰংখৰ্ষ্টে প্ৰাচীন [[উপনিষদ]]সমূহৰ ৰচনাকাল বহু পলমকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্ন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, [[কৰ্ম (ভাৰতীয় দৰ্শন)|কৰ্ম]], [[পুনৰ্জন্ম]] আৰু [[মোক্ষ]]ৰ ধাৰণাসমূহ বৈদিক পৰম্পৰাৰ ভিতৰতে বিকশিত হৈছিল; সেইবোৰ বাহিৰৰপৰা ধাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ৱাইনৰ মতে, ব্ৰংখৰ্ষ্টে দেখুওৱাতকৈ পৰৱৰ্তী বৈদিক চিন্তাধাৰা আৰু প্ৰাচীন উপনিষদসমূহৰ মাজত অধিক ধাৰাবাহিকতা আছে। তেওঁ এটা বিকল্প মত আগবঢ়াইছে যে পূব অঞ্চলৰ পৰম্পৰাবিৰোধী ব্ৰাহ্মণ চিন্তাবিদসকলেই এই ধাৰণাসমূহ বিকশিত কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তপস্যা তথা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ সেই সংস্কৃতিৰ উদ্ভৱ হৈছিল, যাক ব্ৰংখৰ্ষ্টে বৃহত্তৰ মগধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref> আনহাতে, জেফ্ৰি ছেমুৱেলে থমাছ হপকিন্সৰ মত অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মধ্য গংগা উপত্যকাত এটা সুকীয়া কিন্তু সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ় লৈ উঠিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে [[চিত্ৰিত ধূসৰ মৃৎপাত্ৰ সংস্কৃতি]]ৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি, যাৰ বিস্তাৰ গংগা-যমুনা দোৱাবৰ বাহিৰলৈ হোৱা নাছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} দক্ষিণ এছিয়াত ধান খেতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ পোৱা অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত এই অঞ্চল অন্যতম আছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} আৰ্যসকলে প্ৰথমে উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়লৈকে এই অঞ্চলত তাম্ৰপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} হপকিন্সৰ মতে, আৰ্য সমাজ আৰু পূব গংগা উপত্যকাৰ এই সংস্কৃতিয়ে লোহাৰ ব্যৱহাৰ আৰু নগৰায়ণৰ বিকাশৰ বাবে দুটা পৃথক উৎস হিচাপে কাম কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} বৈদিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ ব্ৰাহ্মণসকলে এই পূব অঞ্চলৰ অনাৰ্য জৈন-বৌদ্ধ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলটোক সম্পূৰ্ণ পৃথক বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} এই অঞ্চলত উৰ্বৰতা আৰু নাৰী দেৱীৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিশেষ প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Samuel|2010|p=51}} == আৰু চাওক == * [[মগধ]] * [[বৈদিক যুগ]] * [[মহাজনপদ]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{refbegin}} <!-- B -->* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}} <!-- S -->* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] jyhfbdvty70e0jgt57jzpesodwe7iif 4 140465 647888 647585 2026-10-26T10:12:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647888 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শিশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[জেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[ইছলামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলুকচ-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[বিদৰ্ভ ৰাজ্য (মৌৰ্য যুগ)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস (আমত্য)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] avux6yyhtvqoewowutlo1d5fjsflrrx 647889 647888 2026-10-26T10:13:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647889 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শিশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ তালিকা]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[জেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[ইছলামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলুকচ-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[বিদৰ্ভ ৰাজ্য (মৌৰ্য যুগ)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস (অমাত্য)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] nky30dd8gdrm3sf9awcenvfoyogtzr3 647900 647889 2026-10-26T10:33:46Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647900 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[নন্দ ৰাজবংশ]] — [[:en:Nanda dynasty|Nanda dynasty]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[শুংগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shunga dynasty|Shunga dynasty]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শিশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[জেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[ইছলামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলুকচ-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[বিদৰ্ভ ৰাজ্য (মৌৰ্য যুগ)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস (অমাত্য)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] jpz76crb6q2i55dxgbl1l04v11tn2ex 0 140466 647769 647563 2026-10-25T23:47:33Z InternetArchiveBot 29706 Add 2 books for [[ৱিকিপিডিয়া:বিশ্বাসযোগ্যতা]] (20261025) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]) 647769 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ}} {{Infobox historic site | name = ৰুক্মিণীনগৰ | other_name = চন্দনগিৰি আৰু চিদু-চিমিৰি দুৰ্গ | image = Roing fort.jpg | alt = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | caption = ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি বা ভেটিৰ অৱশেষ | pushpin_alt = | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|28.1852621|95.7898874|region:IN_type:landmark|display=inline,title}} | location = [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], ভাৰত | type = বসতিস্থলী | length = | width = | height = | builder = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] (লক্ষ্মীনাৰায়ণ<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> | built = ত্ৰয়োদশ শতিকা | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = | designation1 = | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ''' হৈছে ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ত অৱস্থিত এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰণসমূহত ইয়াক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বা ''ভীষ্মকনগৰ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো [[শদিয়া]]ৰ সমতল অঞ্চলৰ উত্তৰফালে, ডিক্ৰং আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ জলপ্ৰণালীৰ মাজত, চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত অৱস্থিত। ইয়াত এখন উচ্চ মালভূমিৰ বিভিন্ন অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা আৰু শিলৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে এই প্ৰত্নস্থলীখন [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ সৈতে একে সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} ভীষ্মকনগৰক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref name="apgov">{{cite web |title=Bhismaknagar |url=http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |publisher=Government of Arunachal Pradesh |archive-url=https://web.archive.org/web/20170611120146/http://arunachalpradesh.gov.in/bnagar.htm |archive-date=11 June 2017 |url-status=dead }}</ref> এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত ৰুক্মিণীনগৰ চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি সূচোৱা হৈছে।<ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrī-śrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ৰুক্মিণীনগৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱাটোৱেও এই চিনাক্তকৰণৰ সমৰ্থনত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আগবঢ়ায়। ইয়াৰ পৰা প্ৰত্নস্থলীখন চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত ব্যৱহৃত হৈছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> এই প্ৰত্নস্থলীটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া|সধয়াপুৰ]] ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল। ইয়াক বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত ''দৈ-চন্তান'' (''Doi-Chantan'') বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া নগৰখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Here our guide, who by the way had never seen the Fort, said we had reached it, and mentioned that the tract of table land covered with various fruit trees extended inland to the foot of the Giri mountain." {{harvcol|Hannay|1848|p=460}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত তিনিখন দুৰ্গীকৃত চুতীয়া নগৰৰ ভিতৰত চন্দনগিৰি আছিল অন্যতম। আন দুখন আছিল [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]], যাক টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (''Che-lung'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|থাংগিৰি]], যাৰ টাই নাম আছিল ''দৈ-থাং'' (''Doi-Thang'')।<ref name="Jacquesson-Celung">{{cite web |last=Jacquesson |first=François |title=Ahom Raja Suhum's War Against the Chutias: The Texts |page=23 |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations/page/n21/mode/2up |via=Internet Archive |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–63.</ref> প্ৰাৰম্ভিক দুৰ্গটো চুতীয়া ৰজা [[ৰত্নধ্বজপাল|গৌৰীনাৰায়ণ]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহৰ শৃংখলাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। চুতীয়া বুৰঞ্জীসমূহ অনুসৰি, গৌৰীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্য সুসংহত কৰাৰ পিছত পাহাৰৰ পাদদেশজুৰি এলানি দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বৃহৎ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Momin |first=Mignonette |chapter=Socio-Economic Linkages in the 'Decline' of Pragjyotisa-Kamarupa |editor-last=Qadri |editor-first=F. A. |title=Society and Economy in North-East India |volume=2 |publisher=Regency Publications |location=New Delhi |year=2004 |page=48 |quote=One was by constructing a line of forts backed by roads along the foothills, as seems to be attested by the ruins of fortifications that lie at the foot of the hills of Arunachal Pradesh. }}</ref><ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=Returning with his bride to his chosen seat of government, he (Gaurinarayan) sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples. }}</ref> ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ বিষয়া এছ. এফ. হেনেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰত্নস্থলীখনৰ বিস্তৃত বিৱৰণ দিছিল। তেওঁ ইয়াক কুণ্ডিলপুৰৰ পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকৰ নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} পৰৱৰ্তী প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু গেজেটিয়াৰসমূহত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে অৱস্থিত অধিক পৰিচিত দুৰ্গীকৃত প্ৰত্নস্থলী [[ভীষ্মকনগৰ]]ৰ পৰা পৃথক স্থান হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|সধয়াপুৰৰ আন দুখন নগৰৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] ==অৱস্থান== ৰুক্মিণীনগৰ শদিয়াৰ সমতল ভূমিৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰৰ পাদদেশত, ডিক্ৰং আৰু দিবাং নদীৰ মাজত অৱস্থিত। প্ৰত্নস্থলীটো প্ৰাকৃতিকভাৱে ওখ এখন মালভূমিত অৱস্থিত। সমতল অঞ্চলৰ পৰা নদীপথ আৰু থিয় পাহাৰীয়া বাটেদি এই স্থানত উপনীত হ'ব পাৰি। হেনেইৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ইয়ালৈ যাবলৈ প্ৰথমে শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া হৈছিল। তাৰ পিছত ডিক্ৰং নদীৰ উপত্যকাৰে আগবাঢ়ি প্ৰায় ৮০–১০০ ফুট বা ২৪–৩০ মিটাৰ ওখ থিয় পাহাৰ বগাই বনাঞ্চলেৰে আবৃত মালভূমিখনত উপনীত হ'ব লাগিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=460}} [[File:Ruined inner wall inside the Rukmininagar hill fort.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গৰ ভিতৰৰ প্ৰাচীৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] ==নামৰ উৎপত্তি আৰু চিনাক্তকৰণ== ''ৰুক্মিণীনগৰ'' নামটো পৌৰাণিক ৰজা [[ভীষ্মক]]ৰ কন্যা [[ৰুক্মিণী]]ৰ সৈতে প্ৰত্নস্থলীখনক সম্পৰ্কিত কৰা স্থানীয় পৰম্পৰাৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। এই পৰম্পৰাসমূহত চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া গাঁথনিসমূহক ৰুক্মিণীৰ বাসস্থানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ১৮৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিৱৰণত হেনেই প্ৰত্নস্থলীখনক ''বিছমুক নগৰ'' (''Bishmook Nuggur'') বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াক পৌৰাণিক ৰজা ভীষ্মকে নিৰ্মাণ কৰা এখন নগৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hannay|1848|p=459}} ইয়াত শদিয়া অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহক [[মহাভাৰত]] আৰু পুৰাণসমূহত উল্লেখিত স্থানৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰাৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ এক বহল প্ৰৱণতা প্ৰতিফলিত হৈছে। আধুনিক গৱেষণাত ৰুক্মিণীনগৰক ৰ'ইঙৰ পূবফালে থকা ভীষ্মকনগৰৰ পৰা পৃথক এটা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে দুয়োটা প্ৰত্নস্থলী চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} প্ৰত্নস্থলীখনত ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত এখন ইটা উদ্ধাৰ হোৱা ঘটনাকো তেওঁৰ ৰাজত্বকালত দুৰ্গটো ব্যৱহৃত হোৱাৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই প্ৰত্নস্থলীটো শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সধয়াপুৰীৰ ৰাজধানী অঞ্চলৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Neog|1978|pp=817, 819}}</ref> [[File:Chutia king Lakshminarayan brick from Rukmininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত ইটা।]] ==ইতিহাস== ৰুক্মিণীনগৰ সাধাৰণতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আহোমসকলে অধিকাৰ কৰাৰ আগলৈকে চুতীয়া ৰাজ্যই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছিল। প্ৰত্নস্থলীখনৰ স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ, বিশেষকৈ শিল আৰু ইটাৰ সংমিশ্ৰণেৰে নিৰ্মিত গাঁথনি, বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু পাহাৰৰ দাঁতিত স্থাপিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থা, লোহিত উপত্যকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেইৰ মতে, পাহাৰ আৰু সমতল ভূমিৰ সংযোগস্থলত থকা দুৰ্গখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে ইয়াক প্ৰতিৰক্ষামূলক চৌহদ অথবা আক্ৰমণৰ সময়ত আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা সূচায়।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত ''দৈ-চন্তান'' বা ''চন্দনগিৰি'' নামৰ দুৰ্গীকৃত পাহাৰীয়া বসতিস্থলীখনক ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত নিজৰ ৰাজধানী আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লোৱা স্থান হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিৱৰণ অনুসৰি, দুৰ্গৰ ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ঢালেদি ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই দিছিল। ইয়াৰ ফলত আগবাঢ়ি অহা বহুতো আহোম সৈন্যৰ মৃত্যু হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম বাহিনীয়ে তিনিওফালৰ পৰা আক্ৰমণ চলাইছিল আৰু ''ঘিলা'' লতাৰ সহায়ত দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহ বগাই উঠিছিল। বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণত দুৰ্গীকৃত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত কেইবাখনো গাঁও আৰু এখন প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ'' থকাৰ কথাও উল্লেখ আছে। আহোম সেনাপতি চাও ৰূপকে এখন গাঁৱত চল্লিশজন চুতীয়াৰ মুখামুখি হৈছিল। আনহাতে চুতীয়া ৰজা আৰু তেওঁৰ বাহিনীয়ে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত আক্ৰমণকাৰীসকলৰ ওপৰত শিল বগৰাই প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁয়ে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণীক আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ মূৰ কাটি লোৱা হৈছিল। কটা মূৰটো সেই সময়ত [[শদিয়া]]ৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] শিবিৰ পাতি থকা আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত দৈ-চন্তানৰ চুতীয়াসকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰাৰ কথাও বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–63.</ref> এল. ডব্লিউ. শ্বেইক্সপীয়েৰে শদিয়া অঞ্চলত হেনেই চলোৱা অনুসন্ধানসমূহৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰি ইয়াৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত নগৰসমূহক এটা বৃহত্তৰ স্থলপথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছিল। তেওঁ হেনেইৰ এই মত উল্লেখ কৰিছিল যে কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ ৰাজত্বকালৰ আগতেই অঞ্চলটোত এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ বিদ্যমান আছিল। এই পথটোৱে শদিয়াৰ পূবফালে থকা পুৰণি নগৰসমূহক উজনি অসমৰ পশ্চিমফালৰ জিলাসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। লগতে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু বুঢ়াবুঢ়ী থানলৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলেও এই পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। শ্বেইক্সপীয়েৰে এই প্ৰাচীন পথটোক ষোড়শ শতিকাৰ ''কমলী আলি''ৰ পৰা পৃথক বুলি দেখুৱাইছিল। কমলী আলি আছিল নৰনাৰায়ণৰ অধীনত কোচবিহাৰৰ পৰা অসমৰ [[নাৰায়ণপুৰ]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা এটা ওখকৈ নিৰ্মিত পথ।<ref name="Shakespear1914-road">{{cite book |last=Shakespear |first=L. W. |title=History of Upper Assam, Upper Burmah and North-Eastern Frontier |url=https://archive.org/details/india.history.resource.88814 |location=London |publisher=Macmillan and Co. |year=1914 |pages=[https://archive.org/details/india.history.resource.88814/page/24 24], 84–85 }}</ref> ==স্থাপত্য== ৰুক্মিণীনগৰৰ দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাত মাটিৰ বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, বালিশিলৰ গাঁথনি আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰৰ পাদদেশৰ এখন ওখ মালভূমিৰ দাঁতিজুৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি দুৰ্গীকৃত চৌহদটোৰ ভিতৰত ইটাৰে নিৰ্মিত ওপৰিভাগৰ গাঁথনি আৰু দ্বিতীয় শাৰীৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ লগতে আন ইটাৰ গাঁথনিও আছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|p=40}} হেনেই অনুমান কৰিছিল যে দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা চৌহদটো কেইবামাইল বিস্তৃত হৈ দিবাং নদীৰ দিশলৈ আগবাঢ়ি গৈছিল। অঞ্চলটোত পোৱা ফলমূলৰ গছ আৰু মাটিৰ পাত্ৰসমূহৰ ভিত্তিত তেওঁ ঠাইখনত পূৰ্বতে মানুহৰ বসতি আছিল অথবা অন্ততঃ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে কেতিয়াবা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref>"The tableland to the east being naturally strong from the steepness and difficulty of ascent, required no artificial defences, and from the circumstance of the rampart and wall abutting upon the souther most point of the tableland, it appeared to me evident that those works, to their utmost extent westward, probably to the Dibong, about 4 miles distant, were merely intended to enclose the table-land at the foot of the hills, and thus form a place of refuge in time of invasion. The quantity of fruit trees, such as Shaum (Artocarpus chaplasha), Jack and Mangoe, would also lead us to suppose that the place had been peopled, or at least that it had been occasionally occupied as a summer residence." {{harvcol|Hannay|1848|p=461}}</ref> ১৮৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিবাং আৰু ডিক্ৰং নদীৰ গিৰিখাতৰ মাজৰ একেটা বৃহত্তৰ অঞ্চলত চাৰিটা বৃহৎ পুখুৰী আৰু বিস্তৃত ইটাৰ ভিত্তিৰ অৱশেষ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইয়াৰে এটা পুখুৰী ''[[শিৱসাগৰ পুখুৰী|শিৱসাগৰৰ বিখ্যাত পুখুৰীটোৰ]] প্ৰায় সমান বৃহৎ'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। অৱশ্যে সেই সময়ৰ প্ৰতিবেদনসমূহত এই গাঁথনিসমূহ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত, তাৰ কাষৰ মালভূমিত নে বৃহত্তৰ সমতলভূমিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ আন কোনো স্থানত আছিল, সেই কথা নিৰ্দিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Vol. VIII: Lakhimpur |publisher=The City Press |location=Calcutta |year=1905 |page=93 |url=https://archive.org/stream/dli.ministry.07343/GR346_djvu.txt |quote=In 1873, four tanks were discovered in the same locality, one almost as large as the famous tank at Sibsagar, and the brick foundations of what must once have been extensive buildings. }}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/16 16] |quote=In the same locality are four large tanks and the brick foundations of what must have been extensive buildings. }}</ref> দুৰ্গৰ প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত এটা ওখ মাটিৰ প্ৰাচীৰ আছিল। এই প্ৰাচীৰৰ তলৰ অংশ কাটি সমান কৰা বালিশিলৰ খণ্ডেৰে আবৃত আছিল আৰু ওপৰৰ অংশত ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰতিৰক্ষা দেৱাল স্থাপন কৰা হৈছিল। এই গাঁথনিসমূহত কোনো গাঁথনি-মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ওপৰৰ ইটাৰ প্ৰাচীৰসমূহ প্ৰায় ৪–৪.৫ ফুট বা ১.২–১.৪ মিটাৰ ডাঠ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহ বিভিন্ন আকাৰৰ ভালদৰে পোৰা ইটা কেইবাটাও শাৰীত সজাই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিছুমান ইটাৰ তৰপ বাহিৰলৈ ওলাই থকা অৱস্থাত সজাই সাধাৰণ কাৰ্নিচসদৃশ গঠন সৃষ্টি কৰা হৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=460–461}} মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰটো উত্তৰ-পশ্চিম দিশে কমেও এক-চতুৰ্থাংশ মাইল বা প্ৰায় ৪০০ মিটাৰ বিস্তৃত আছিল। ইটাৰ প্ৰাচীৰৰ কিছুমান অংশ প্ৰায় পাঁচ ফুট বা ১.৫ মিটাৰ ওখ আছিল। এই প্ৰাচীৰসমূহত সৰু সৰু ফুটা আছিল, যিবোৰ সম্ভৱতঃ ধনু-কাঁড় বা বৰছাৰে প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কেইবাটাও স্থানত প্ৰাচীৰটো সমকোণত ঘূৰি যোৱা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা কাষৰ ফালৰ পৰা আক্ৰমণকাৰীক প্ৰতিহত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। বিশেষকৈ মালভূমিৰ পৰা ওলাই অহা পাহাৰীয়া অংশসমূহৰ ওচৰত প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰক অতিক্ৰম কৰা আন প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিত্তিত দুৰ্গৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। হেনেইৰ জৰীপৰ সময়তে দুৰ্গৰ অধিকাংশ গাঁথনি জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছিল। প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰসমূহৰ ওপৰত গছ-গছনি আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ গছ গজি উঠিছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} বুৰঞ্জীসমূহত বৰ্ণিত চন্দনগিৰি আক্ৰমণৰ ঘটনাৰ পৰা দুৰ্গখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা কেইবাটাও স্তৰত বিভক্ত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই অনুসৰি, প্ৰথমে বাহিৰৰ পাহাৰীয়া ঢালত, তাৰ পিছত জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলত আৰু শেষত প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ বা ''বৰদুৱাৰ''ত প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলা হৈছিল। এই বিৱৰণৰ সৈতে ৰুক্মিণীনগৰত দেখা পোৱা প্ৰতিৰক্ষা গাঁথনিসমূহৰ বিন্যাসৰ সামগ্ৰিক সাদৃশ্য আছে।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 56–57.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.</ref> [[File:Offset Gateways and Ramparts of Historical Forts.png|thumb|কেইখনমান মধ্যযুগীয় দুৰ্গত ব্যৱহৃত বেঁকা বা দিশ সলনি কৰা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা দেখুওৱা চিত্ৰ।]] ==প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান== ===১৮৪৮ চনৰ হেনেইৰ প্ৰতিবেদন=== প্ৰত্নস্থলীখনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ মৃৎপাত্ৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰীৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পানী সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ডাঙৰ পাত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বৃহৎ পাত্ৰ আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ সৰু সৰু পাত্ৰও আছিল। ডিক্ৰং নদীৰ তলিতো এইধৰণৰ মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। এই পাত্ৰসমূহ নিৰ্মাণসামগ্ৰীৰ গুণ আৰু আকৃতিৰ ফালৰ পৰা সমসাময়িক অসমীয়া মৃৎপাত্ৰতকৈ পৃথক আছিল। ইয়াৰ লগতে গংগা উপত্যকাৰ মৃৎপাত্ৰ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাৰ সৈতেও সাদৃশ্য দেখা গৈছিল।{{sfn|Hannay|1848|pp=461–462}} ===১৯৭৩–৭৪ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৭৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ গৱেষণা বিভাগে প্ৰত্নস্থলীখনত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলাইছিল। এই অনুসন্ধানসমূহে ৰুক্মিণীনগৰ প্ৰত্নস্থলীৰ বিষয়ে নতুন তথ্য প্ৰদান কৰে। ৰ'ইঙৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰসমূহত, বিশেষকৈ চিদু আৰু চিমিৰি গাঁৱৰ মাজত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩০৫ মিটাৰ উচ্চতাত সিঁচৰতি হৈ থকা ইটাৰ গাঁথনিৰ অৱশেষ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} ৰ'ইঙৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ চিমিৰিত চলোৱা খননকাৰ্যত ইটাৰে নিৰ্মিত দুটা কোঠাৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল। কোঠা দুটাৰ পৰিমাপ আছিল ক্ৰমে ১০ × ১০ মিটাৰ আৰু ১০ × ১২ মিটাৰ। কোঠা দুটা পাহাৰৰ ঢালত নিৰ্মিত আছিল আৰু ইটোৰ পৰা সিটোৰ দূৰত্ব প্ৰায় ১৪ মিটাৰ আছিল। এই গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত নদীৰ সোঁতে কঢ়িয়াই অনা সামগ্ৰী জমা হৈ থকা দেখা গৈছিল। এই তথ্যৰ ভিত্তিত বানপানীৰ ফলত গাঁথনিসমূহ ধ্বংস হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশসমূহ আকৃতি, নিৰ্মাণসামগ্ৰী আৰু নিৰ্মাণকৌশলৰ ফালৰ পৰা ভীষ্মকনগৰত পোৱা মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে মিলে। ইয়াৰ পৰা একেটা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই অঞ্চলৰ আন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ ভিতৰত চিদু পৰিদৰ্শন বাংলোৰ ওচৰৰ স্থান, চিদু আৰু চিমিৰিৰ মাজৰ ''চেকো নাটি'' আৰু চিমিৰিৰ উত্তৰফালে প্ৰায় ৬১০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত পাহাৰীয়া স্থান উল্লেখযোগ্য। জৰীপৰ সময়ত প্ৰথম দুটা স্থানত কোনো বিশেষ উল্লেখযোগ্য গাঁথনিৰ অৱশেষ দেখা পোৱা হোৱা নাছিল। অৱশ্যে পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনসমূহত চিদুত মৃৎপাত্ৰৰ ভঙা অংশ আৰু চেকো নাটিত ইটাৰ প্ৰাচীৰ তথা খটখটীৰ অৱশেষ থকাৰ উল্লেখ আছে। চিমিৰিৰ উত্তৰফালৰ অধিক উচ্চতাত অৱস্থিত স্থানটোত কোনো নিৰ্দিষ্ট বিন্যাস নথকাকৈ সিঁচৰতি হৈ থকা ইটা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা সেই স্থানৰ গাঁথনিসমূহ ব্যাপকভাৱে ধ্বংস হোৱা বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} প্ৰতিৰক্ষাৰ উপযোগী পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি এই প্ৰত্নস্থলীসমূহ বিস্তৃত হৈ থকাৰ পৰা ইহঁত চিদুৰ পৰা চিমিৰিলৈ বিস্তৃত একেটা বৃহৎ দুৰ্গীকৃত চৌহদৰ অংশ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই চৌহদৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ সম্ভৱতঃ চেকো নাটি আছিল। আন এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰত্নস্থলী হৈছে ''ডুকু লিম্বো''। এই স্থানটো দিবাং নদীৰ বাওঁপাৰে, এলোপা পাহাৰৰ পাদদেশত অৱস্থিত। ইয়াত ইটাৰ ভঙা অংশ পোৱা গৈছে। এই অৱশেষসমূহে ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীসমূহ এই অঞ্চললৈও বিস্তৃত হৈছিল বুলি সূচায়।{{sfn|Dutta Choudhury|1978|pp=40–41}} এই বৈশিষ্ট্যসমূহে গাঁথনিসমূহ কোনো অনিয়মিত নিৰ্মাণৰ পৰিৱৰ্তে পৰিকল্পিত দুৰ্গীকৰণ ব্যৱস্থাৰ অংশ আছিল বুলি ইংগিত দিয়ে। [[File:Parts of ruined brick foundation of Rumininagar.jpg|thumb|ৰুক্মিণীনগৰৰ ইটাৰ ভিত্তিৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অংশ।]] ===১৯৯২–৯৩ চনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ=== ১৯৯২–৯৩ চনত অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ে ৰ'ইঙৰ ওচৰৰ মায়ো পাহাৰত অধিক প্ৰত্নতাত্ত্বিক অনুসন্ধান চলায়। এই অনুসন্ধানত ৰুক্মিণীনগৰৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ইটাৰে নিৰ্মিত আন এটা গাঁথনি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰত্নস্থলীটো ৰুক্মিণীনগৰৰ পৰা প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰ উজনি দিশত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৫৬০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আছিল। ইয়াত প্ৰায় ২৯ × ২৫ মিটাৰ পৰিমাপৰ এটা আয়তাকাৰ ইটাৰ টিলা আছিল। টিলাটোৰ ওপৰিভাগত বৃহৎ পৰিমাণৰ ইটা আৰু ইটাৰ ভঙা অংশ দেখা গৈছিল। ইটাসমূহৰ আকাৰ প্ৰায় ২০ × ১৬ × ৪ চেণ্টিমিটাৰৰ পৰা ১২ × ৮ × ৩ চেণ্টিমিটাৰলৈকে আছিল। প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানৰ ভিত্তিত প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে অনুমান কৰিছিল যে এই গাঁথনিটো বৃহত্তৰ দুৰ্গীকৃত চৌহদলৈ যোৱা পথসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা প্ৰহৰী স্তম্ভ বা নিৰীক্ষণ চকী আছিল।<ref>{{harvcol|Archaeological Survey of India|1992–93|p=17}}</ref> ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Roing fort 1.jpg|ৰুক্মিণীনগৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ভিতৰত থকা এটা ঘৰৰ ইটাৰ ভিত্তি। File:Map showing Rukmininagar hill fortifications during the British period.jpg|ব্ৰিটিছ যুগত ৰুক্মিণীনগৰৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ। File:Ruins of a brick wall present inside the Rukmininagar fort.jpg|ৰুক্মিণীনগৰত খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাৰ প্ৰাচীৰ। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265 }} * {{cite book |title=Lohit District Gazetteer |last=Dutta Choudhury |first=S. |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07320/page/40/mode/1up |year=1978 |publisher=Government of Arunachal Pradesh |pages=37–40 }} * {{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |year=1848 |title=Account of the Ruins in the Vicinity of Sadiya |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |pages=459–472 }} * {{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |year=1978 |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |url=https://www.jstor.org/stable/41691751 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |pages=813–820 |jstor=41691751 }} * {{cite book |author=Archaeological Survey of India |title=Indian Archaeology 1992–93: A Review |publisher=Archaeological Survey of India |location=New Delhi |year=1997 |url=https://archive.org/details/indianarchaeology199293areview_611_L |ref={{harvid|Archaeological Survey of India|1992–93}} }} {{refend}} {{Arunachal Pradesh}} ==লগতে চাওক== * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] * [[শদিয়া]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[গোম্চি]] * [[ইটা দুৰ্গ]] * নক্সাপৰ্বত * পদুম পুখুৰী, শদিয়া * ৰামঘাট–তৰাছো ধ্বংসাৱশেষ [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] eqa5yu9e2inms58zycjqlh18o0im65p 0 140468 647700 647603 2026-10-25T20:54:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 647700 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লেউগেলিঅ’ন | image = Librairie_féministe_l'Euguélionne_01.jpg | building_type = গ্ৰন্থৰ বিপণী | location_city = [[মণ্ট্ৰিয়েল]] | location_country = [[কানাডা]] | opened_date = ২০১৬ | website = {{url|https://librairieleuguelionne.com/en/}} }} '''লেউগেলিঅ’ন''' ({{lang-fr|L'Euguélionne}}) [[কানাডা]]ৰ [[কুৱেবেক]] প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]] চহৰত অৱস্থিত এখন নাৰীবাদী আৰু [[এলজিবিটি|এলজিবিটিকিউ]] বিষয়ক গ্ৰন্থৰ দোকান। ই চহৰখনৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত, যিটো অঞ্চল সমকামী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৰিচিত। দোকানখনৰ নাম ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত একে নামৰ উপন্যাসখনৰপৰা লোৱা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> ==ইতিহাস== লেউগেলিঅ’ন স্থাপনৰ পৰিকল্পনা ২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয় আৰু একে বছৰৰ ১৫ ডিচেম্বৰত দোকানখন ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|title=Une librairie féministe ouvre ses portes à Montréal|trans-title=A feminist bookstore opens in Montreal|work=Radio-Canada|date=15 December 2016 |language=fr-ca|access-date=27 March 2026|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502030609/https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1006107/librairie-feministe-montreal-livres|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|title=Un projet de librairie féministe à Montréal|trans-title=A feminist bookstore project in Montreal|work=Lezspreadtheword.com|language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171206143848/https://lezspreadtheword.com/une-librairie-feministe-a-mtl-une-utopie-qui-pourrait-devenir-reelle/|archivedate=6 December 2017|deadurl=yes}}</ref> দোকানখন সাহিত্যৰ শিক্ষাৰ্থী, লেখক আৰু গ্ৰন্থ বিক্ৰেতাৰ এটা সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাৰ ফল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকল আছিল মেৰি-এভ ব্লে, ছেণ্ড্ৰিন বুৰ্জে-লাপোৱাঁত, ষ্টেফানি ডুফ্ৰেন, নিকোলা লংটাঁ-মাৰ্টেল, কাৰিন ৰছো আৰু কামিয় টফলি।<ref>{{cite web|url=https://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|title=Une librairie féministe ouvrira ses portes en 2016 à Montréal!|trans-title=A feminist bookstore will open in Montreal in 2016!|work=nightlife.ca|date=March 2016 |language=fr|access-date=5 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206161916/http://www.nightlife.ca/2016/03/01/une-librairie-feministe-ouvrira-ses-portes-en-2016-montreal|url-status=live}}</ref> ২০০২ চনত ল'আন্দ্ৰজিন নামৰ গ্ৰন্থৰ দোকানখন বন্ধ হোৱাৰ পিছত লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ একমাত্ৰ নাৰীবাদী গ্ৰন্থৰ দোকান হিচাপে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|title=Lieux littéraires : l'Euguélionne|trans-title=Literary places: L'Euguélionne|work=La Presse|author=André Duchesne|language=fr|date=31 July 2018|access-date=27 March 2026|archive-date=20 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220201015/https://www.lapresse.ca/arts/livres/201807/31/01-5191439-lieux-litteraires-leuguelionne.php|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|author=Caroline Montpetit|title=Vent d'automne|trans-title=Autumn Wind|journal=Le Devoir|language=fr|date=24 August 2002|url=https://numerique.banq.qc.ca/patrimoine/details/52327/2809156?docsearchtext=librairie%20androgyne|access-date=11 April 2026}}</ref> ২০১৮ চনত সমবায়খনৰ সদস্যৰ সংখ্যা ২,৭৫০ আছিল।<ref name=":0"/> কুৱেবেক চৰকাৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰা গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা হিচাপে দোকানখনে পুথিভঁৰাল, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানলৈও কিতাপ যোগান ধৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছে।<ref name=":2">{{cite book|author1=Karine Rosso|author2=Camille Toffoli|chapter=Librarie féministe L'Euguélionne à Montréal|trans-title=Inclusi(ve)s: The world of books and the written word—what forms of diversity?|title=Inclusi(·f·v·e·s) : Le monde du livre et de l'écrit : quelles diversités?|editor=Étienne Galliand|location=Paris|publisher=Double ponctuation|year=2022|pages=253|isbn=978-2-490-85526-1|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|title=Trouver une librairie agréée|trans-title=Find an accredited bookstore|work=Gouvernement du Québec|language=fr|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028212243/https://www.quebec.ca/culture/encadrement-livre/trouver-librairie-editeur-distributeur-agree/trouver-librairie-agreee?id=14211&tx_solr%5Bq%5D=Eugu%C3%A9lionne&tx_solr%5Bsort%5D=alphaAsc%20asc&tx_solr%5BresultsPerPage%5D=10|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎস== লেউগেলিঅ’ন নামটো ফৰাচী লেখিকা লুকি বাৰছিয়ানিকৰ একে নামৰ উপন্যাসৰপৰা লোৱা হৈছে। লেখিকাগৰাকীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল লুচিল ডুৰাঁ। উপন্যাসখন ১৯৭৬ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Louky Bersianik|title=L'Euguélionne|location=Montréal|publisher=Typo|year=2012|pages=733|isbn=978-2-892-95373-2|language=fr}}</ref> এই নামটোৱে দোকানখনৰ-নাৰীবাদী সাহিত্যৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। দোকানখনে নাৰীৰ অভিজ্ঞতা, লিংগ, যৌনতা আৰু সামাজিক সমতাৰ দৰে বিষয়ৰ সাহিত্যক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। ==গ্ৰন্থসম্ভাৰ== লেউগেলিঅ’নৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰত নাৰীবাদী আৰু এলজিবিটিকিউ বিষয়ক সাহিত্যৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিষয়ৰ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত উপন্যাস, কবিতা, প্ৰবন্ধ, শিশুসাহিত্য, চিত্ৰকাহিনী আৰু বিভিন্ন গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ পোৱা যায়। দোকানখনে নতুন আৰু ব্যৱহৃত দুয়োপ্ৰকাৰৰ কিতাপ বিক্ৰী কৰে।<ref>{{cite web|url=https://librairieleuguelionne.com/en/|title=L'Euguélionne|work=L'Euguélionne|access-date=25 October 2026}}</ref> দোকানখনৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ ইয়াৰ সদস্যসকলে যত্নসহকাৰে বাছনি কৰে। মূলসুঁতিৰ প্ৰকাশন আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাত তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰা লেখক আৰু লেখিকাসকলৰ ৰচনাক স্থান দিয়াটো ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ==সমবায়ৰ গঠন আৰু পৰিচালনা== লেউগেলিঅ’ন এখন সমবায়ভিত্তিক গ্ৰন্থৰ দোকান। ইয়াৰ পৰিচালনাত প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ, পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণক গুৰুত্ব দিয়া হয়। সমবায়খনৰ আৰ্হিৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন সামাজিক পটভূমিৰ লোক আৰু নাৰীবাদীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।<ref name=":2"/> এই ব্যৱস্থাত সদস্যসকলৰ অংশগ্ৰহণ আৰু মতামতক গুৰুত্ব দিয়া হয়। দোকানখনৰ উদ্দেশ্য কেৱল কিতাপ বিক্ৰী কৰাই নহয়, বৰং সমতা, বৈচিত্ৰ্য আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ সৈতে জড়িত ধাৰণাসমূহৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱাও।<ref name=":2"/> ==সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ== লেউগেলিঅ’নে সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বাবে এখন মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে নাৰীবাদী সাহিত্য, লিংগ আৰু যৌনতাৰ বৈচিত্ৰ্য, সামাজিক সমতা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। গ্ৰন্থৰ দোকানখনৰ সৈতে জড়িত লেখক, পাঠক আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে সাহিত্যৰ জৰিয়তে সামাজিক বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ আৰু সমবায়ভিত্তিক পৰিচালনাই দোকানখনক মণ্ট্ৰিয়েলৰ নাৰীবাদী সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ কৰি তুলিছে।<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ==অৱস্থান আৰু ৱেবছাইট== লেউগেলিঅ’ন কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ মণ্ট্ৰিয়েল চহৰৰ বড্ৰি পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ গ্ৰন্থসম্ভাৰ, কাৰ্যকলাপ আৰু অন্যান্য তথ্য দোকানখনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত পোৱা যায়। * চৰকাৰী ৱেবছাইট: [https://librairieleuguelionne.com/ লেউগেলিঅ’ন] ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কানাডা]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ বিপনী]] 8wumm8fy85y3lyfnjltuwjulipunolo 0 140472 647646 2026-10-25T13:47:52Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[মিনা কাভানী]]ৰ পৰা [[মীনা কাৱানী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647646 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মীনা কাৱানী]] n0fcfw5u9wj2tqomh4ymnr2ijx6l56u 0 140473 647676 2026-10-25T18:34:04Z Pranamikaadhikary 27435 নতুন পৃষ্ঠা: নিষাধ ({{lang-en| Niṣadha}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ এটা জনগোষ্ঠী আছিল যি একে নামৰ এখন দেশত বাস কৰিছিল।[1][2] ==ইতিহাস== বীৰসেন নিষাধ ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল, আৰু [[নল]]ৰ পিতৃ আছিল। বীৰসেনৰ পুত্ৰ নল পিতৃৰ পিছত ৰজা হ... 647676 wikitext text/x-wiki নিষাধ ({{lang-en| Niṣadha}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ এটা জনগোষ্ঠী আছিল যি একে নামৰ এখন দেশত বাস কৰিছিল।[1][2] ==ইতিহাস== বীৰসেন নিষাধ ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল, আৰু [[নল]]ৰ পিতৃ আছিল। বীৰসেনৰ পুত্ৰ নল পিতৃৰ পিছত ৰজা হৈছিল। তেওঁ [[দময়ন্তী]]ৰ স্বামী আছিল, আৰু তেওঁলোকৰ কাহিনী [[মহাভাৰত]]ত কোৱা হৈছে।[3][4]: 136 [[শ্ৰীহৰ্ষ]]ৰ নৈষধ চৰিত নামৰ সংস্কৃত মহাকাব্যতো তেওঁলোকৰ কাহিনী কোৱা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== pn6nef18vq13e0e04cogvyzzbugunfn 647677 647676 2026-10-25T18:34:43Z Pranamikaadhikary 27435 647677 wikitext text/x-wiki নিষাধ ({{lang-en| Niṣadha}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ এটা জনগোষ্ঠী আছিল যি একে নামৰ এখন দেশত বাস কৰিছিল।[1][2] ==ইতিহাস== বীৰসেন নিষাধ ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল, আৰু [[নল]]ৰ পিতৃ আছিল। বীৰসেনৰ পুত্ৰ নল পিতৃৰ পিছত ৰজা হৈছিল। তেওঁ [[দময়ন্তী]]ৰ স্বামী আছিল, আৰু তেওঁলোকৰ কাহিনী [[মহাভাৰত]]ত কোৱা হৈছে।[3][4]: 136 [[শ্ৰীহৰ্ষ]]ৰ [[নৈষধ চৰিত]] নামৰ সংস্কৃত মহাকাব্যতো তেওঁলোকৰ কাহিনী কোৱা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== k1r09jg8osm8ejmp8js3tz740xqe6nl 647678 647677 2026-10-25T18:35:40Z Pranamikaadhikary 27435 647678 wikitext text/x-wiki '''নিষাধ''' ({{lang-en| Niṣadha}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ এটা জনগোষ্ঠী আছিল যি একে নামৰ এখন দেশত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Vivekanand Jha |chapter=From tribe to untouchable: the case of Niṣādas |editor=R. S. Sharma |title=Indian Society: Historical Probings in memory of D. D. Kosambi |url=https://books.google.com/books?id=ZI5hGgAACAAJ |year=1974 |orig-year=1958 |publisher=Indian Council of Historical Research / People's Publishing House|isbn=978-81-7007-176-1 |page=73 |quote=The Niṣādas are surely quite distinct from the Niṣādhas, with whom they are often confounded but who in all probability belonged to the Aryan fold. }}</ref><ref>{{cite book |author=Haripada Chakraborti |title=Vedic India: political and legal institutions in Vedic literature |url=https://books.google.com/books?id=b6-NAAAAMAAJ |year=1981 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |quote=The Niṣādhas, residing in the Niṣādha country were obviously Aryan tribes and they should not be confused with the Niṣāda, the non-Aryan tribe.}}</ref> ==ইতিহাস== বীৰসেন নিষাধ ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল, আৰু [[নল]]ৰ পিতৃ আছিল। বীৰসেনৰ পুত্ৰ নল পিতৃৰ পিছত ৰজা হৈছিল। তেওঁ [[দময়ন্তী]]ৰ স্বামী আছিল, আৰু তেওঁলোকৰ কাহিনী [[মহাভাৰত]]ত কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book | title=The Indian Encyclopaedia | publisher=Genesis Publishing | page=5079 | url= https://books.google.com/books?id=ncL8Ve9FqNwC&pg=PA5079&dq=Naishadha&q=Naishadha}}</ref><ref name=Kunhan>{{cite book |title = Survey of Sanskrit Literature | author = C.Kunhan Raja | publisher = Bharatiya Vidya Bhavan | pages = 136, 146–148 | url = https://www.scribd.com/doc/223739875/Survey-of-Sanskrit-Literature-C-Kunhan-Raja}}</ref>{{rp|136}} [[শ্ৰীহৰ্ষ]]ৰ [[নৈষধ চৰিত]] নামৰ সংস্কৃত মহাকাব্যতো তেওঁলোকৰ কাহিনী কোৱা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== c8r5uuw9grjpj4bmtlakakxq71u932t 647679 647678 2026-10-25T18:36:02Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647679 wikitext text/x-wiki '''নিষাধ''' ({{lang-en| Niṣadha}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ এটা জনগোষ্ঠী আছিল যি একে নামৰ এখন দেশত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Vivekanand Jha |chapter=From tribe to untouchable: the case of Niṣādas |editor=R. S. Sharma |title=Indian Society: Historical Probings in memory of D. D. Kosambi |url=https://books.google.com/books?id=ZI5hGgAACAAJ |year=1974 |orig-year=1958 |publisher=Indian Council of Historical Research / People's Publishing House|isbn=978-81-7007-176-1 |page=73 |quote=The Niṣādas are surely quite distinct from the Niṣādhas, with whom they are often confounded but who in all probability belonged to the Aryan fold. }}</ref><ref>{{cite book |author=Haripada Chakraborti |title=Vedic India: political and legal institutions in Vedic literature |url=https://books.google.com/books?id=b6-NAAAAMAAJ |year=1981 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |quote=The Niṣādhas, residing in the Niṣādha country were obviously Aryan tribes and they should not be confused with the Niṣāda, the non-Aryan tribe.}}</ref> ==ইতিহাস== বীৰসেন নিষাধ ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল, আৰু [[নল]]ৰ পিতৃ আছিল। বীৰসেনৰ পুত্ৰ নল পিতৃৰ পিছত ৰজা হৈছিল। তেওঁ [[দময়ন্তী]]ৰ স্বামী আছিল, আৰু তেওঁলোকৰ কাহিনী [[মহাভাৰত]]ত কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book | title=The Indian Encyclopaedia | publisher=Genesis Publishing | page=5079 | url= https://books.google.com/books?id=ncL8Ve9FqNwC&pg=PA5079&dq=Naishadha&q=Naishadha}}</ref><ref name=Kunhan>{{cite book |title = Survey of Sanskrit Literature | author = C.Kunhan Raja | publisher = Bharatiya Vidya Bhavan | pages = 136, 146–148 | url = https://www.scribd.com/doc/223739875/Survey-of-Sanskrit-Literature-C-Kunhan-Raja}}</ref>{{rp|136}} [[শ্ৰীহৰ্ষ]]ৰ [[নৈষধ চৰিত]] নামৰ সংস্কৃত মহাকাব্যতো তেওঁলোকৰ কাহিনী কোৱা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] 3kpuvdylpyjqztk7gnki616x923tx7r 0 140474 647681 2026-10-25T18:40:48Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647681 wikitext text/x-wiki পুষ্কৰ (সংস্কৃত: पुष्कर, ৰোমাণিক: পুষ্কাৰ) হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য মহাভাৰতৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ নল আৰু দময়ন্তীৰ খণ্ডত অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। নিষাধৰ ৰজা নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলাৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব কালিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ হেতালি খেলা খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নালাই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলাৰ পত্নী দময়ন্তীৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য্য আৰু কামনা সত্ত্বেও[1] পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।[2] জীৱনী বিৰাসেনাৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলাৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। নল আৰু দময়ন্তীৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নলা আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় কালিয়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কালিৰ সৈতে শ্বেম কৰে আৰু নলাক পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কালিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰাই নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰ ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কালিৰ প্ৰভাৱত নলাই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। নিষাধৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলাই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান জমা হোৱাৰ লগে লগে নলাৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পূষ্কৰলৈ লৈ যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এটা বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰাই ফাঁচি দিয়াৰ ঘোষণা কৰে।[3] তিনি বছৰৰ পাছত নলাৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কালিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলাই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পূষ্কৰাই ৰিমেচখন গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলাই পূষ্কাৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলাই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ বাছি লয় আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।[3] 211o1yfmj98kcwykzyrawexodjrqyua 647684 647681 2026-10-25T18:49:07Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647684 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও[1] পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।[2] ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।[3] তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== dnhi2lzvuh51z948ifwyrw7x4etek99 647685 647684 2026-10-25T18:49:58Z Pranamikaadhikary 27435 647685 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ ৰাজ্য| নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও[1] পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।[2] ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।[3] তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== s803vcybz6qbvzumsvvcvvpvmh48ctv 647686 647685 2026-10-25T18:51:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* জীৱনী */ 647686 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ ৰাজ্য| নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও[1] পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।[2] ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[কলি (অসুৰ)|কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ ৰাজ্য]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।[3] তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== diwnu58n4xfd41931atmo9mjci9ymba 647687 647686 2026-10-25T18:52:05Z Pranamikaadhikary 27435 /* জীৱনী */ 647687 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ ৰাজ্য| নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও[1] পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।[2] ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[গন্ধৰ্ব]] [[কলি (অসুৰ)|কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ ৰাজ্য]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।[3] তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।[3] ==তথ্যসূত্ৰ== 0k1n57cu0f5gwnvpnpfbyddqd91eq2b 647688 647687 2026-10-25T18:53:22Z Pranamikaadhikary 27435 647688 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ ৰাজ্য| নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও<ref>{{Cite book |last=Kincaid |first=Charles Augustus |url=https://books.google.com/books?id=f1vCDgAAQBAJ&pg=PT66 |title=Tales from the Indian Epics |date=2020-09-28 |publisher=Library of Alexandria |isbn=978-1-4656-1537-4 |pages=66 |language=en}}</ref> পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Pushkara, Puṣkara: 46 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/pushkara |access-date=2023-02-26 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[গন্ধৰ্ব]] [[কলি (অসুৰ)|কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ ৰাজ্য]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Buitenen |first=Hans van (Johannes Adrianus Bernardus) |url=https://archive.org/details/mahabharata02buit |title=The Mahabharata |date=1975 |publisher=Chicago [etc.] : University of Chicago Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-226-84649-1 |pages=319–322}}</ref> তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== oug1xsernlmuy3bxwqxdxpsgigncc9q 647689 647688 2026-10-25T18:53:48Z Pranamikaadhikary 27435 647689 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ ৰাজ্য| নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি (অসুৰ)|কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও<ref>{{Cite book |last=Kincaid |first=Charles Augustus |url=https://books.google.com/books?id=f1vCDgAAQBAJ&pg=PT66 |title=Tales from the Indian Epics |date=2020-09-28 |publisher=Library of Alexandria |isbn=978-1-4656-1537-4 |pages=66 |language=en}}</ref> পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Pushkara, Puṣkara: 46 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/pushkara |access-date=2023-02-26 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[গন্ধৰ্ব]] [[কলি (অসুৰ)|কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ ৰাজ্য]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Buitenen |first=Hans van (Johannes Adrianus Bernardus) |url=https://archive.org/details/mahabharata02buit |title=The Mahabharata |date=1975 |publisher=Chicago [etc.] : University of Chicago Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-226-84649-1 |pages=319–322}}</ref> তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== rrahdmgjtvfl8h4we6y1lv4ozag4p3i 647690 647689 2026-10-25T18:54:03Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 647690 wikitext text/x-wiki '''পুষ্কৰ''' ({{lang-sa|: पुष्कर}}) প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ এটা চৰিত্ৰ, যিটো মূলতঃ [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ খণ্ডত চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ বাবে পৰিচিত। [[নিষাধ ৰাজ্য| নিষাধ]]ৰ ৰজা [[নল]]ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ আৰু নলৰ জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খণ্ডৰ সময়ত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে। গন্ধৰ্ব [[কলি (অসুৰ)|কলি]]ৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি তেওঁ পাশাৰ চতুৰালি খেলত নলক পৰাস্ত কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য আৰু ধন-সম্পত্তি কাঢ়ি লৈ ​​যায়। পিছলৈ নলই তেওঁক ৰিমেচত পৰাস্ত কৰে, আৰু ৰজা হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। নলৰ পত্নী [[দময়ন্তী]]ৰ প্ৰতি তেওঁৰ এই কাৰ্য আৰু কামনা সত্ত্বেও<ref>{{Cite book |last=Kincaid |first=Charles Augustus |url=https://books.google.com/books?id=f1vCDgAAQBAJ&pg=PT66 |title=Tales from the Indian Epics |date=2020-09-28 |publisher=Library of Alexandria |isbn=978-1-4656-1537-4 |pages=66 |language=en}}</ref> পুষ্কৰক ক্ষমা কৰা হয় আৰু ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনৰ লগত শান্তি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Pushkara, Puṣkara: 46 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/pushkara |access-date=2023-02-26 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> ==জীৱনী== বীৰসেনৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুষ্কৰ নলৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ। [[নল আৰু দময়ন্তী]]ৰ বিয়াৰ বাৰ বছৰৰ পাছত নল আধ্যাত্মিকভাৱে অশুচি হৈ পৰে, যাৰ ফলত কু-অভিপ্ৰায় লৈ [[গন্ধৰ্ব]] [[কলি (অসুৰ)|কলি]]য়ে প্ৰৱেশ কৰি তেওঁক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এই দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত অৱস্থাত পুষ্কৰে কলিৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰে আৰু নলক [[পাশা খেল]]ৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। নলৰ অজ্ঞাতে কলিৰ মিত্ৰ দ্বাপৰে নিজেই পাশাত প্ৰৱেশ কৰি পুষ্কৰক ধাৰাবাহিকভাৱে জয়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছে। কলিৰ প্ৰভাৱত নলই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰি খেলত লিপ্ত হয়, বাৰে বাৰে পুষ্কৰৰ হাতত পৰাস্ত হয়। [[নিষাধ ৰাজ্য]]ৰ নাগৰিকে এইবোৰৰ প্ৰতিবাদ কৰে যদিও নিজৰ নিচাত আবদ্ধ আৰু অলৌকিক শক্তিৰদ্বাৰা হেতালি খেলা নলই কোনো গুৰুত্ব নিদিয়ে। লোকচান মুখা-মুখি হোৱাৰ লগে লগে নলৰ অৱস্থাৰ ভয়াবহ অৱনতি ঘটে। অৱশেষত তেওঁ কেৱল দময়ন্তীক ধৰি ৰাখি নিজৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যখন জুৱা খেলি পুষ্কৰলৈ এৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পুষ্কৰ নিষাধৰ ৰজা হয়। নল মাত্ৰ এক বস্ত্ৰ পিন্ধি নগৰ এৰি যায় আৰু তাৰ পিছে পিছে দময়ন্তী। কোনোবাই দম্পতীহালক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে পুষ্কৰে তেওঁক ফাঁচি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref name=":0">{{Cite book |last=Buitenen |first=Hans van (Johannes Adrianus Bernardus) |url=https://archive.org/details/mahabharata02buit |title=The Mahabharata |date=1975 |publisher=Chicago [etc.] : University of Chicago Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-226-84649-1 |pages=319–322}}</ref> তিনি বছৰৰ পাছত নল নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই শেষত পুনৰুদ্ধাৰকে ধৰি একাধিক পৰিৱৰ্তনশীল অভিজ্ঞতাৰ অন্তত তেওঁ পুনৰ নিষাধলৈ আহে। এতিয়া নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপলৈ ঘূৰি অহা আৰু কলিৰ প্ৰভাৱৰপৰা মুক্ত হৈ নলই পুষ্কৰক আন এটা পাশা খেলৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। পূৰ্বৰ সফলতাত আত্ম-বিশ্বাসী আৰু নিজৰ বাবে দময়ন্তী জয় কৰাৰ আশাত ভুগি পুষ্কৰে খেলৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰে। এইবাৰ কিন্তু ফলাফল ওলোটা। খেলখনত নলই পুষ্কৰক নিৰ্ণায়কভাৱে পৰাস্ত কৰে। উদাৰতা আৰু ন্যায়বোধ প্ৰদৰ্শন কৰি নলই পুষ্কৰক শাস্তি দিয়াতকৈ ক্ষমা কৰিবলৈ থিৰাং কৰে আৰু ৰাজ্যৰপৰা পঠিয়াই দিয়ে। তাৰ পিছত নলে নিজৰ সিংহাসন পুনৰ দখল কৰে আৰু নিষাধৰ ওপৰত পুনৰ ৰাজত্ব আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ]] r8668whvavs2iq90kr3z26xac53wgnm 0 140475 647834 2026-10-26T04:40:36Z Jadephoenix1999 52497 নামৎসো হ্ৰদৰ ভৌগোলিক অৱস্থান, ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব সম্পৰ্কে তথ্যসূত্ৰসহ প্ৰবন্ধ সৃষ্টি আৰু ছবি সংযোজন। 647834 wikitext text/x-wiki [[File:Namtso, Tibet.jpg|thumb|right|300px|নামৎসো হ্ৰদৰ দৃশ্য]] '''নামৎসো''' (তিব্বতী: གནམ་མཚོ་; অৰ্থ: "স্বৰ্গীয় হ্ৰদ") তিব্বত মালভূমিত অৱস্থিত এখন লৱণাক্ত হ্ৰদ। ই লাছাৰ উত্তৰ-পশ্চিমে নিয়েনচেন টাংলা পৰ্বতমালাৰ ওচৰত অৱস্থিত। নামৎসো তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ এক পবিত্ৰ হ্ৰদ আৰু ধৰ্মীয় তীৰ্থস্থান হিচাপে পৰিচিত। <ref>[https://bootbroadcast.com/namtso-heavenly-lake-of-tibet-the-pilgrims-mirror/ Namtso: Heavenly Lake of Tibet – The Pilgrim's Mirror]. Boot Broadcast.</ref> ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব নামৎসো হ্ৰদ তিব্বতী বৌদ্ধধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থান। তীৰ্থযাত্ৰীসকলে হ্ৰদখনৰ চাৰিওফালে ধৰ্মীয় প্ৰদক্ষিণ কৰে, যাক 'কোৰা' বুলি কোৱা হয়। <ref>[https://english.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/9/22/Heavenly-Lake-Earthly-Error-.php Heavenly Lake, Earthly Error]. Hindusthan Samachar, 22 September 2026.</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> 8pq7aix3syza0vnsth9okc1bzyyo476 0 140476 647836 2026-10-26T06:23:59Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[চহৰ দোলাতচাহী]]ৰ পৰা [[চহৰ দৌলতশ্বাহী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647836 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চহৰ দৌলতশ্বাহী]] on8me1w4kqb5aoo447l44btgdh35uqc 0 140477 647840 2026-10-26T06:39:35Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[সাহাৰ ঘোৰেইচি]]ৰ পৰা [[চহৰ গৰেইশ্বী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647840 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চহৰ গৰেইশ্বী]] oyj3tpel3qmdd2g1chz6wi6gs5xqln7 0 140478 647846 2026-10-26T07:01:22Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[পৰ্দীছ পৌৰাবেদীনি]]ৰ পৰা [[পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647846 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পৰ্দীছ পূৰাবেদীনী]] 93ezupuc6ck441ycxzhq2gl2j8gpqpj 0 140479 647848 2026-10-26T07:02:44Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[মীনা সাদাতী]]ৰ পৰা [[মীনা ছাদাতী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647848 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মীনা ছাদাতী]] gx1byghuylhntqcixjwm9bhiqidp9vj 0 140480 647854 2026-10-26T07:13:50Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[মেহতাব চাৰ্ভাটী]]ৰ পৰা [[মহতাব চৰৱতী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647854 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মহতাব চৰৱতী]] l5dy9ll1ifuss7j1l4p2sbmsmp4qra7 0 140481 647856 2026-10-26T07:15:09Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান]]ৰ পৰা [[নেগাৰ জৱাহৰিয়ান]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647856 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[নেগাৰ জৱাহৰিয়ান]] roabd0lob4bvkirb7uy6p4w1jjsyw8p 0 140482 647859 2026-10-26T07:17:12Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[শ্ববনাম ঘোৰবানী]]ৰ পৰা [[শ্ববনাম গৰবানী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647859 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[শ্ববনাম গৰবানী]] 366vjtus9ly83sydwm2kuav3xn8wuvr 0 140483 647862 2026-10-26T07:22:18Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[শ্ববনাম কোলিখানি]]ৰ পৰা [[শ্ববনম কলীখানী]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647862 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[শ্ববনম কলীখানী]] cikwqlsi4mtad56rxiec0qplc35v7p2 0 140484 647869 2026-10-26T07:48:57Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[পৰ্দিছ আহমদীহ]]ৰ পৰা [[পৰ্দীছ আহমদিয়ে]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647869 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পৰ্দীছ আহমদিয়ে]] 98kdr3csa59g5hfr5cry3p681mynxwd 0 140485 647873 2026-10-26T08:15:31Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[অটোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647873 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ওছমানীয়া সাম্ৰাজ্য]] hfhb2x4kq6df9wic9yejdj6iz5sumdz 0 140486 647878 2026-10-26T08:43:21Z Sasifow 48425 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox royal house | image = Safavid Flag.svg | image_caption = ১৫৭৬ চনৰ পিছৰ চফৱীয়া পতাকা | surname = চফৱীয়া ৰাজবংশ | native_name = {{nobold|دودمان صفوی}} | coat of arms = | origin = [[আৰ্দাবিল]], [[ইৰাণ]] | parent_family = [[ছাফি-আদ-দীন আৰ্দাবিলী]] | country = [[চফৱীয়া ইৰাণ]] | founding ye... 647878 wikitext text/x-wiki {{Infobox royal house | image = Safavid Flag.svg | image_caption = ১৫৭৬ চনৰ পিছৰ চফৱীয়া পতাকা | surname = চফৱীয়া ৰাজবংশ | native_name = {{nobold|دودمان صفوی}} | coat of arms = | origin = [[আৰ্দাবিল]], [[ইৰাণ]] | parent_family = [[ছাফি-আদ-দীন আৰ্দাবিলী]] | country = [[চফৱীয়া ইৰাণ]] | founding year = ২২ ডিচেম্বৰ ১৫০১ | founder = [[ইছমাইল প্ৰথম]] (১৫০১–১৫২৪) | dissolution = {{C.|১৭৩৬}} | final ruler = [[আব্বাছ তৃতীয়]] (১৭৩২–১৭৩৬) | traditions = [[ইছনা আশ্বাৰীয়া শ্বিয়া ইছলাম]] | titles = *[[শ্বাহ|ইৰাণৰ শ্বাহানশ্বাহ]] *[[ঈশ্বৰৰ ছাঁ]] *[[চুলতান]] *[[মিৰ্জা]] | cadet_branches = [[শ্বেইখাৱন্দ পৰিয়াল|শ্বেইখাৱন্দ]] }} '''চফৱীয়া ৰাজবংশ''' ({{langx|fa|دودمان صفوی|Dudmân-e Safavi}},<ref>*{{cite book|last1=Afšār|first1=ta·līf-i Iskandar Baig Turkmān. Zīr-i naẓar bā tanẓīm-i fihristhā wa muqaddama-i Īraǧ|title=Tārīkh-i ʻʻālamārā-yi ʻʻAbbāsī|date=2003|publisher=Mu·assasa-i Intišārāt-i Amīr Kabīr|location=Tihrān|isbn=978-964-00-0818-8|pages=17, 18, 19, 79|edition=Čāp-i 3.|language=fa}} * পৃষ্ঠা ১৭: dudmān-i safavīa * পৃষ্ঠা ১৮: khāndān-i safavīa * পৃষ্ঠা ১৯: sīlsīla-i safavīa * পৃষ্ঠা ৭৯: sīlsīla-i alīa-i safavīa</ref> {{IPA|fa|d̪uːd̪ˈmɒːne sæfæˈviː|pron}}) আছিল [[চফৱীয়া ইৰাণ]]ৰ শাসক ৰাজবংশ আৰু ইৰাণৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য শাসক ৰাজবংশ। ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭৩৬ চনলৈকে এই ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia|title=SAFAVID DYNASTY|encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/safavids}}</ref> ইয়াৰ শাসনকালক প্ৰায়ে [[ইৰাণৰ ইতিহাস|আধুনিক ইৰাণৰ ইতিহাসৰ]] আৰম্ভণি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia |author-last=Matthee |author-first=Rudi |author-link=Rudi Matthee |title=SAFAVID DYNASTY |url=https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher=[[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]] |location=[[নিউয়ৰ্ক]] |date=13 June 2017 |orig-year=28 July 2008 |doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_509 |doi-access=free |issn=2330-4804 |access-date=23 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525211301/https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |archive-date=25 May 2022 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ লগতে ই আছিল অন্যতম [[বাৰুদ সাম্ৰাজ্য]]।<ref>Streusand, Douglas E., ''Islamic Gunpowder Empires: Ottomans, Safavids, and Mughals'' (Boulder, Col: Westview Press, 2011), পৃষ্ঠা ১৩৫।</ref> চফৱীয়া শ্বাহ [[ইছমাইল প্ৰথমে]] [[শ্বিয়া ইছলাম|শ্বিয়া ইছলামৰ]] [[ইছনা আশ্বাৰীয়া]] মতবাদক পাৰস্য সাম্ৰাজ্যৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই ইছলামৰ ইতিহাসৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আছিল।<ref name="savoryeiref">{{cite encyclopedia |author-last=Savory |author-first=Roger |author-link=Roger Savory |year=2012 |orig-date=1995 |title=Ṣafawids |editor1-last=Bosworth |editor1-first=C. E. |editor1-link=Clifford Edmund Bosworth |editor2-last=van Donzel |editor2-first=E. J. |editor2-link=Emeri Johannes van Donzel |editor3-last=Heinrichs |editor3-first=W. P. |editor3-link=Wolfhart Heinrichs |editor4-last=Lewis |editor4-first=B. |editor5-last=Pellat |editor5-first=Ch. |editor5-link=Charles Pellat |editor6-last=Schacht |editor6-first=J. |editor6-link=Joseph Schacht |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam#2nd edition, EI2|Encyclopaedia of Islam, Second Edition]] |location=[[লেইডেন]] আৰু [[বষ্টন]] |publisher=[[Brill Publishers]] |volume=8 |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0964 |isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> চফৱীয়া ৰাজবংশৰ উৎপত্তি হৈছিল [[চফৱীয়া ছুফী তৰিকা|চফৱীয়া ছুফী তৰিকা]]ৰ পৰা। এই তৰিকাটো [[আজাৰবাইজান (ইৰাণ)|আজাৰবাইজান]] অঞ্চলৰ [[আৰ্দাবিল]] চহৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="Matthee 2021">{{cite book |author-last=Baltacıoğlu-Brammer |author-first=Ayşe |year=2021 |chapter=The emergence of the Safavids as a mystical order and their subsequent rise to power in the fourteenth and fifteenth centuries |chapter-url=https://books.google.com/books?id=gWBCEAAAQBAJ&pg=PA15 |editor-first=Rudi |editor-last=Matthee |title=The Safavid World |location=[[নিউয়ৰ্ক]] আৰু [[লণ্ডন]] |publisher=[[Routledge]] |edition=1st |series=Routledge Worlds |pages=15–36 |doi=10.4324/9781003170822 |isbn=978-1-003-17082-2|s2cid=236371308 }}</ref> ই আছিল [[কুৰ্দি জনগোষ্ঠী|কুৰ্দি]] মূলৰ এটা ইৰাণী ৰাজবংশ।<ref> * Matthee, Rudi. (2005). ''The Pursuit of Pleasure: Drugs and Stimulants in Iranian History, 1500-1900''. Princeton University Press. পৃষ্ঠা ১৮। * Savory, Roger. (2008). "EBN BAZZĀZ". ''Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 1''. পৃষ্ঠা ৮। * Amoretti, Biancamaria Scarcia; Matthee, Rudi. (2009). "Ṣafavid Dynasty". In Esposito, John L. (সম্পা.) ''The Oxford Encyclopedia of the Islamic World''. Oxford University Press.</ref> অৱশ্যে, শাসনকালত তেওঁলোকে [[তুৰ্কোমান জনগোষ্ঠী|তুৰ্কোমান]],<ref> * Roemer, H. R. (1986). "The Safavid Period" in Jackson, Peter; Lockhart, Laurence. ''The Cambridge History of Iran, Vol. 6: The Timurid and Safavid Periods''. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা ২১৪, ২২৯। * Blow, David (2009). ''Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend''. I.B. Tauris. পৃষ্ঠা ৩। * Savory, Roger M.; Karamustafa, Ahmet T. (1998) "ESMĀʿĪL I ṢAFAWĪ". ''Encyclopaedia Iranica'' Vol. VIII, Fasc. 6, পৃষ্ঠা ৬২৮–৬৩৬। * Ghereghlou, Kioumars (2016). "ḤAYDAR ṢAFAVI". ''Encyclopaedia Iranica''</ref> [[জৰ্জিয়ান জনগোষ্ঠী|জৰ্জিয়ান]],<ref>Aptin Khanbaghi (2006) ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early''. London & New York. IB Tauris. {{ISBN|1-84511-056-0}}, পৃষ্ঠা ১৩০–১৩১।</ref> [[চাৰ্কেছিয়ান জনগোষ্ঠী|চাৰ্কেছিয়ান]]{{sfn|Yarshater|2001|p=493}}{{sfn|Khanbaghi|2006|p=130}} আৰু [[পণ্টিক গ্ৰীক|পণ্টিক গ্ৰীক]] অভিজাতসকলৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="Anthony Bryer 1975">Anthony Bryer. "Greeks and Türkmens: The Pontic Exception", ''Dumbarton Oaks Papers, Vol. 29'' (1975), পৰিশিষ্ট II।</ref> তথাপি, ব্যৱহাৰিক দিশৰ পৰা তেওঁলোক কেৱল পাৰ্চীভাষী নাছিল; তেওঁলোকে তুৰ্কী ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে তুৰ্কীকৃত হৈছিল।{{sfn|Yarshater|2012}}<ref>{{harvnb|Dale|2020|pp=73–74}} "ইছমাইল প্ৰথমে পাৰ্চী আৰু দক্ষিণ তুৰ্কী ভাষাৰ এটা উপভাষা দুয়োটাই জানিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।"</ref> আৰ্দাবিলক কেন্দ্ৰ কৰি চফৱীয়াসকলে [[বৃহত্তৰ ইৰাণ]]ৰ কিছু অংশৰ ওপৰত নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু অঞ্চলটোৰ [[ইৰাণী সংস্কৃতি|ইৰাণী পৰিচয়]] পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>"এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে ইমান বিভ্ৰান্তি কিয় আছে, যিয়ে বিদেশী ৰাজবংশসমূহৰ আঠ শতিকা আধা-দীঘলীয়া শাসনৰ পিছত ইৰাণী পৰিচয় পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু এখন স্বাধীন ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰ গঢ়ি তুলিছিল?" RM Savory, ''Iran Under the Safavids'' (Cambridge University Press, Cambridge, 1980), পৃষ্ঠা ৩।</ref> এইদৰে তেওঁলোক [[ছাছানীয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ পিছত প্ৰথমটো স্থানীয় ৰাজবংশ হৈ পৰিছিল, যিয়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে ইৰাণ নামেৰে পৰিচিত এখন ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>Alireza Shapur Shahbazi (2005), "The History of the Idea of Iran", in Vesta Curtis (সম্পা.), ''Birth of the Persian Empire'', IB Tauris, London, পৃষ্ঠা ১০৮।</ref> চফৱীয়াসকলে ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭২২ চনলৈকে শাসন কৰিছিল। অৱশ্যে, ১৭২৯–১৭৩৬ আৰু ১৭৫০–১৭৭৩ চনৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ শাসন পুনৰ চমু সময়ৰ বাবে ঘূৰি আহিছিল। নিজৰ সৰ্বোচ্চ বিস্তাৰৰ সময়ত তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ [[ইৰাণ]], [[আজাৰবাইজান]], [[বাহৰেইন]], [[আৰ্মেনিয়া]], পূব [[জৰ্জিয়া]], [[ৰাছিয়া]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ [[ককেছাছ]]ৰ কিছু অংশ, [[ইৰাক]], [[কুৱেইট]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ৰ লগতে [[তুৰস্ক]], [[ছিৰিয়া]], [[পাকিস্তান]], [[তুৰ্কমেনিস্তান]] আৰু [[উজবেকিস্তান]]ৰ কিছুমান অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ সাব্যস্ত কৰিছিল। ১৭৩৬ চনত তেওঁলোকৰ শাসনৰ অৱসান ঘটিলেও তেওঁলোকে এৰি যোৱা উত্তৰাধিকাৰে পূব আৰু [[পশ্চিমীয়া বিশ্ব]]ৰ মাজত ইৰাণক এক অৰ্থনৈতিক শক্তিকেন্দ্ৰ হিচাপে পুনৰুজ্জীৱিত কৰিছিল। তেওঁলোকে এক দক্ষ ৰাষ্ট্ৰব্যৱস্থা আৰু [[আমোলাতন্ত্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো "[[ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ#নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰসাম্য|নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰসাম্য]]"ৰ নীতিৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁলোকৰ [[চফৱীয়া শিল্পকলা|স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন]] আৰু [[পৃষ্ঠপোষকতা|চাৰুকলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা]]ৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আছিল।<ref name="Iranica"/> চফৱীয়াসকলে ইৰাণৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হিচাপে ইছনা আশ্বাৰীয়া শ্বিয়া মতবাদ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে [[পশ্চিম এছিয়া]], [[মধ্য এছিয়া]], [[ককেছাছ]], [[আনাতোলিয়া]], [[পাৰস্য উপসাগৰ]] আৰু [[মেছ'পটেমিয়া]]ৰ বৃহৎ অঞ্চলসমূহত শ্বিয়া ইছলামৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল।<ref name="Iranica"/><ref name="savoryeiref"/> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} k5zsi8d5knp9a7lkouo88hwe1vn2cxn 647879 647878 2026-10-26T08:46:07Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647879 wikitext text/x-wiki {{Infobox royal house | image = Safavid Flag.svg | image_caption = ১৫৭৬ চনৰ পিছৰ চফৱীয়া পতাকা | surname = চফৱীয়া ৰাজবংশ | native_name = {{nobold|دودمان صفوی}} | coat of arms = | origin = [[আৰ্দাবিল]], [[ইৰাণ]] | parent_family = [[চফীউদ্দীন আৰ্দবীলী]] | country = [[চফৱীয়া সাম্ৰাজ্য]] | founding year = ২২ ডিচেম্বৰ ১৫০১ | founder = [[ইছমাঈল ১ম]] (১৫০১–১৫২৪) | dissolution = {{C.|১৭৩৬}} | final ruler = [[আব্বাছ ৩য়]] (১৭৩২–১৭৩৬) | traditions = [[ইছনা আশ্বাৰীয়া]] [[শ্বিয়া ইছলাম]] | titles = *[[শ্বাহ|ইৰাণৰ শ্বাহানশ্বাহ]] *[[ঈশ্বৰৰ ছাঁ]] *[[চুলতান]] *[[মিৰ্জা]] | cadet_branches = [[শ্বেইখাৱন্দ পৰিয়াল|শ্বেইখাৱন্দ]] }} '''চফৱীয়া ৰাজবংশ''' ({{langx|fa|دودمان صفوی|Dudmân-e Safavi}},<ref>*{{cite book|last1=Afšār|first1=ta·līf-i Iskandar Baig Turkmān. Zīr-i naẓar bā tanẓīm-i fihristhā wa muqaddama-i Īraǧ|title=Tārīkh-i ʻʻālamārā-yi ʻʻAbbāsī|date=2003|publisher=Mu·assasa-i Intišārāt-i Amīr Kabīr|location=Tihrān|isbn=978-964-00-0818-8|pages=17, 18, 19, 79|edition=Čāp-i 3.|language=fa}} * পৃষ্ঠা ১৭: dudmān-i safavīa * পৃষ্ঠা ১৮: khāndān-i safavīa * পৃষ্ঠা ১৯: sīlsīla-i safavīa * পৃষ্ঠা ৭৯: sīlsīla-i alīa-i safavīa</ref> {{IPA|fa|d̪uːd̪ˈmɒːne sæfæˈviː|pron}}) আছিল [[চফৱীয়া ইৰাণ]]ৰ শাসক ৰাজবংশ আৰু ইৰাণৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য শাসক ৰাজবংশ। ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭৩৬ চনলৈকে এই ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia|title=SAFAVID DYNASTY|encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/safavids}}</ref> ইয়াৰ শাসনকালক প্ৰায়ে [[ইৰাণৰ ইতিহাস|আধুনিক ইৰাণৰ ইতিহাসৰ]] আৰম্ভণি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia |author-last=Matthee |author-first=Rudi |author-link=Rudi Matthee |title=SAFAVID DYNASTY |url=https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher=[[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]] |location=[[নিউয়ৰ্ক]] |date=13 June 2017 |orig-year=28 July 2008 |doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_509 |doi-access=free |issn=2330-4804 |access-date=23 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525211301/https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |archive-date=25 May 2022 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ লগতে ই আছিল অন্যতম [[বাৰুদ সাম্ৰাজ্য]]।<ref>Streusand, Douglas E., ''Islamic Gunpowder Empires: Ottomans, Safavids, and Mughals'' (Boulder, Col: Westview Press, 2011), পৃষ্ঠা ১৩৫।</ref> চফৱীয়া শ্বাহ [[ইছমাইল প্ৰথমে]] [[শ্বিয়া ইছলাম|শ্বিয়া ইছলামৰ]] [[ইছনা আশ্বাৰীয়া]] মতবাদক পাৰস্য সাম্ৰাজ্যৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই ইছলামৰ ইতিহাসৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আছিল।<ref name="savoryeiref">{{cite encyclopedia |author-last=Savory |author-first=Roger |author-link=Roger Savory |year=2012 |orig-date=1995 |title=Ṣafawids |editor1-last=Bosworth |editor1-first=C. E. |editor1-link=Clifford Edmund Bosworth |editor2-last=van Donzel |editor2-first=E. J. |editor2-link=Emeri Johannes van Donzel |editor3-last=Heinrichs |editor3-first=W. P. |editor3-link=Wolfhart Heinrichs |editor4-last=Lewis |editor4-first=B. |editor5-last=Pellat |editor5-first=Ch. |editor5-link=Charles Pellat |editor6-last=Schacht |editor6-first=J. |editor6-link=Joseph Schacht |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam#2nd edition, EI2|Encyclopaedia of Islam, Second Edition]] |location=[[লেইডেন]] আৰু [[বষ্টন]] |publisher=[[Brill Publishers]] |volume=8 |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0964 |isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> চফৱীয়া ৰাজবংশৰ উৎপত্তি হৈছিল [[চফৱীয়া ছুফী তৰিকা|চফৱীয়া ছুফী তৰিকা]]ৰ পৰা। এই তৰিকাটো [[আজাৰবাইজান (ইৰাণ)|আজাৰবাইজান]] অঞ্চলৰ [[আৰ্দাবিল]] চহৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="Matthee 2021">{{cite book |author-last=Baltacıoğlu-Brammer |author-first=Ayşe |year=2021 |chapter=The emergence of the Safavids as a mystical order and their subsequent rise to power in the fourteenth and fifteenth centuries |chapter-url=https://books.google.com/books?id=gWBCEAAAQBAJ&pg=PA15 |editor-first=Rudi |editor-last=Matthee |title=The Safavid World |location=[[নিউয়ৰ্ক]] আৰু [[লণ্ডন]] |publisher=[[Routledge]] |edition=1st |series=Routledge Worlds |pages=15–36 |doi=10.4324/9781003170822 |isbn=978-1-003-17082-2|s2cid=236371308 }}</ref> ই আছিল [[কুৰ্দি জনগোষ্ঠী|কুৰ্দি]] মূলৰ এটা ইৰাণী ৰাজবংশ।<ref> * Matthee, Rudi. (2005). ''The Pursuit of Pleasure: Drugs and Stimulants in Iranian History, 1500-1900''. Princeton University Press. পৃষ্ঠা ১৮। * Savory, Roger. (2008). "EBN BAZZĀZ". ''Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 1''. পৃষ্ঠা ৮। * Amoretti, Biancamaria Scarcia; Matthee, Rudi. (2009). "Ṣafavid Dynasty". In Esposito, John L. (সম্পা.) ''The Oxford Encyclopedia of the Islamic World''. Oxford University Press.</ref> অৱশ্যে, শাসনকালত তেওঁলোকে [[তুৰ্কোমান জনগোষ্ঠী|তুৰ্কোমান]],<ref> * Roemer, H. R. (1986). "The Safavid Period" in Jackson, Peter; Lockhart, Laurence. ''The Cambridge History of Iran, Vol. 6: The Timurid and Safavid Periods''. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা ২১৪, ২২৯। * Blow, David (2009). ''Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend''. I.B. Tauris. পৃষ্ঠা ৩। * Savory, Roger M.; Karamustafa, Ahmet T. (1998) "ESMĀʿĪL I ṢAFAWĪ". ''Encyclopaedia Iranica'' Vol. VIII, Fasc. 6, পৃষ্ঠা ৬২৮–৬৩৬। * Ghereghlou, Kioumars (2016). "ḤAYDAR ṢAFAVI". ''Encyclopaedia Iranica''</ref> [[জৰ্জিয়ান জনগোষ্ঠী|জৰ্জিয়ান]],<ref>Aptin Khanbaghi (2006) ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early''. London & New York. IB Tauris. {{ISBN|1-84511-056-0}}, পৃষ্ঠা ১৩০–১৩১।</ref> [[চাৰ্কেছিয়ান জনগোষ্ঠী|চাৰ্কেছিয়ান]]{{sfn|Yarshater|2001|p=493}}{{sfn|Khanbaghi|2006|p=130}} আৰু [[পণ্টিক গ্ৰীক|পণ্টিক গ্ৰীক]] অভিজাতসকলৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="Anthony Bryer 1975">Anthony Bryer. "Greeks and Türkmens: The Pontic Exception", ''Dumbarton Oaks Papers, Vol. 29'' (1975), পৰিশিষ্ট II।</ref> তথাপি, ব্যৱহাৰিক দিশৰ পৰা তেওঁলোক কেৱল পাৰ্চীভাষী নাছিল; তেওঁলোকে তুৰ্কী ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে তুৰ্কীকৃত হৈছিল।{{sfn|Yarshater|2012}}<ref>{{harvnb|Dale|2020|pp=73–74}} "ইছমাইল প্ৰথমে পাৰ্চী আৰু দক্ষিণ তুৰ্কী ভাষাৰ এটা উপভাষা দুয়োটাই জানিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।"</ref> আৰ্দাবিলক কেন্দ্ৰ কৰি চফৱীয়াসকলে [[বৃহত্তৰ ইৰাণ]]ৰ কিছু অংশৰ ওপৰত নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু অঞ্চলটোৰ [[ইৰাণী সংস্কৃতি|ইৰাণী পৰিচয়]] পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>"এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে ইমান বিভ্ৰান্তি কিয় আছে, যিয়ে বিদেশী ৰাজবংশসমূহৰ আঠ শতিকা আধা-দীঘলীয়া শাসনৰ পিছত ইৰাণী পৰিচয় পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু এখন স্বাধীন ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰ গঢ়ি তুলিছিল?" RM Savory, ''Iran Under the Safavids'' (Cambridge University Press, Cambridge, 1980), পৃষ্ঠা ৩।</ref> এইদৰে তেওঁলোক [[ছাছানীয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ পিছত প্ৰথমটো স্থানীয় ৰাজবংশ হৈ পৰিছিল, যিয়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে ইৰাণ নামেৰে পৰিচিত এখন ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>Alireza Shapur Shahbazi (2005), "The History of the Idea of Iran", in Vesta Curtis (সম্পা.), ''Birth of the Persian Empire'', IB Tauris, London, পৃষ্ঠা ১০৮।</ref> চফৱীয়াসকলে ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭২২ চনলৈকে শাসন কৰিছিল। অৱশ্যে, ১৭২৯–১৭৩৬ আৰু ১৭৫০–১৭৭৩ চনৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ শাসন পুনৰ চমু সময়ৰ বাবে ঘূৰি আহিছিল। নিজৰ সৰ্বোচ্চ বিস্তাৰৰ সময়ত তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ [[ইৰাণ]], [[আজাৰবাইজান]], [[বাহৰেইন]], [[আৰ্মেনিয়া]], পূব [[জৰ্জিয়া]], [[ৰাছিয়া]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ [[ককেছাছ]]ৰ কিছু অংশ, [[ইৰাক]], [[কুৱেইট]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ৰ লগতে [[তুৰস্ক]], [[ছিৰিয়া]], [[পাকিস্তান]], [[তুৰ্কমেনিস্তান]] আৰু [[উজবেকিস্তান]]ৰ কিছুমান অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ সাব্যস্ত কৰিছিল। ১৭৩৬ চনত তেওঁলোকৰ শাসনৰ অৱসান ঘটিলেও তেওঁলোকে এৰি যোৱা উত্তৰাধিকাৰে পূব আৰু [[পশ্চিমীয়া বিশ্ব]]ৰ মাজত ইৰাণক এক অৰ্থনৈতিক শক্তিকেন্দ্ৰ হিচাপে পুনৰুজ্জীৱিত কৰিছিল। তেওঁলোকে এক দক্ষ ৰাষ্ট্ৰব্যৱস্থা আৰু [[আমোলাতন্ত্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো "[[ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ#নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰসাম্য|নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰসাম্য]]"ৰ নীতিৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁলোকৰ [[চফৱীয়া শিল্পকলা|স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন]] আৰু [[পৃষ্ঠপোষকতা|চাৰুকলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা]]ৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আছিল।<ref name="Iranica"/> চফৱীয়াসকলে ইৰাণৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হিচাপে ইছনা আশ্বাৰীয়া শ্বিয়া মতবাদ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে [[পশ্চিম এছিয়া]], [[মধ্য এছিয়া]], [[ককেছাছ]], [[আনাতোলিয়া]], [[পাৰস্য উপসাগৰ]] আৰু [[মেছ'পটেমিয়া]]ৰ বৃহৎ অঞ্চলসমূহত শ্বিয়া ইছলামৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল।<ref name="Iranica"/><ref name="savoryeiref"/> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ck5mc82i0o5ira2e51odod4s9zkwkuf 647880 647879 2026-10-26T08:46:26Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 647880 wikitext text/x-wiki {{Infobox royal house | image = Safavid Flag.svg | image_caption = ১৫৭৬ চনৰ পিছৰ চফৱীয়া পতাকা | surname = চফৱীয়া ৰাজবংশ | native_name = {{nobold|دودمان صفوی}} | coat of arms = | origin = [[আৰ্দাবিল]], [[ইৰাণ]] | parent_family = [[চফীউদ্দীন আৰ্দবীলী]] | country = [[চফৱীয়া সাম্ৰাজ্য]] | founding year = ২২ ডিচেম্বৰ ১৫০১ | founder = [[ইছমাঈল ১ম]] (১৫০১–১৫২৪) | dissolution = {{C.|১৭৩৬}} | final ruler = [[আব্বাছ ৩য়]] (১৭৩২–১৭৩৬) | traditions = [[ইছনা আশ্বাৰীয়া]] [[শ্বিয়া ইছলাম]] | titles = *[[শ্বাহ|ইৰাণৰ শ্বাহানশ্বাহ]] *[[ঈশ্বৰৰ ছাঁ]] *[[চুলতান]] *[[মিৰ্জা]] | cadet_branches = [[শ্বেইখাৱন্দ পৰিয়াল|শ্বেইখাৱন্দ]] }} '''চফৱীয়া ৰাজবংশ''' ({{langx|fa|دودمان صفوی|Dudmân-e Safavi}},<ref>*{{cite book|last1=Afšār|first1=ta·līf-i Iskandar Baig Turkmān. Zīr-i naẓar bā tanẓīm-i fihristhā wa muqaddama-i Īraǧ|title=Tārīkh-i ʻʻālamārā-yi ʻʻAbbāsī|date=2003|publisher=Mu·assasa-i Intišārāt-i Amīr Kabīr|location=Tihrān|isbn=978-964-00-0818-8|pages=17, 18, 19, 79|edition=Čāp-i 3.|language=fa}} * পৃষ্ঠা ১৭: dudmān-i safavīa * পৃষ্ঠা ১৮: khāndān-i safavīa * পৃষ্ঠা ১৯: sīlsīla-i safavīa * পৃষ্ঠা ৭৯: sīlsīla-i alīa-i safavīa</ref> {{IPA|fa|d̪uːd̪ˈmɒːne sæfæˈviː|pron}}) আছিল [[চফৱীয়া সাম্ৰাজ্য]]ৰ শাসক ৰাজবংশ আৰু ইৰাণৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য শাসক ৰাজবংশ। ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭৩৬ চনলৈকে এই ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia|title=SAFAVID DYNASTY|encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/safavids}}</ref> ইয়াৰ শাসনকালক প্ৰায়ে [[ইৰাণৰ ইতিহাস|আধুনিক ইৰাণৰ ইতিহাসৰ]] আৰম্ভণি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia |author-last=Matthee |author-first=Rudi |author-link=Rudi Matthee |title=SAFAVID DYNASTY |url=https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher=[[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]] |location=[[নিউয়ৰ্ক]] |date=13 June 2017 |orig-year=28 July 2008 |doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_509 |doi-access=free |issn=2330-4804 |access-date=23 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525211301/https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |archive-date=25 May 2022 |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ লগতে ই আছিল অন্যতম [[বাৰুদ সাম্ৰাজ্য]]।<ref>Streusand, Douglas E., ''Islamic Gunpowder Empires: Ottomans, Safavids, and Mughals'' (Boulder, Col: Westview Press, 2011), পৃষ্ঠা ১৩৫।</ref> চফৱীয়া শ্বাহ [[ইছমাইল প্ৰথমে]] [[শ্বিয়া ইছলাম|শ্বিয়া ইছলামৰ]] [[ইছনা আশ্বাৰীয়া]] মতবাদক পাৰস্য সাম্ৰাজ্যৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই ইছলামৰ ইতিহাসৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আছিল।<ref name="savoryeiref">{{cite encyclopedia |author-last=Savory |author-first=Roger |author-link=Roger Savory |year=2012 |orig-date=1995 |title=Ṣafawids |editor1-last=Bosworth |editor1-first=C. E. |editor1-link=Clifford Edmund Bosworth |editor2-last=van Donzel |editor2-first=E. J. |editor2-link=Emeri Johannes van Donzel |editor3-last=Heinrichs |editor3-first=W. P. |editor3-link=Wolfhart Heinrichs |editor4-last=Lewis |editor4-first=B. |editor5-last=Pellat |editor5-first=Ch. |editor5-link=Charles Pellat |editor6-last=Schacht |editor6-first=J. |editor6-link=Joseph Schacht |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam#2nd edition, EI2|Encyclopaedia of Islam, Second Edition]] |location=[[লেইডেন]] আৰু [[বষ্টন]] |publisher=[[Brill Publishers]] |volume=8 |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0964 |isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> চফৱীয়া ৰাজবংশৰ উৎপত্তি হৈছিল [[চফৱীয়া ছুফী তৰিকা|চফৱীয়া ছুফী তৰিকা]]ৰ পৰা। এই তৰিকাটো [[আজাৰবাইজান (ইৰাণ)|আজাৰবাইজান]] অঞ্চলৰ [[আৰ্দাবিল]] চহৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="Matthee 2021">{{cite book |author-last=Baltacıoğlu-Brammer |author-first=Ayşe |year=2021 |chapter=The emergence of the Safavids as a mystical order and their subsequent rise to power in the fourteenth and fifteenth centuries |chapter-url=https://books.google.com/books?id=gWBCEAAAQBAJ&pg=PA15 |editor-first=Rudi |editor-last=Matthee |title=The Safavid World |location=[[নিউয়ৰ্ক]] আৰু [[লণ্ডন]] |publisher=[[Routledge]] |edition=1st |series=Routledge Worlds |pages=15–36 |doi=10.4324/9781003170822 |isbn=978-1-003-17082-2|s2cid=236371308 }}</ref> ই আছিল [[কুৰ্দি জনগোষ্ঠী|কুৰ্দি]] মূলৰ এটা ইৰাণী ৰাজবংশ।<ref> * Matthee, Rudi. (2005). ''The Pursuit of Pleasure: Drugs and Stimulants in Iranian History, 1500-1900''. Princeton University Press. পৃষ্ঠা ১৮। * Savory, Roger. (2008). "EBN BAZZĀZ". ''Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 1''. পৃষ্ঠা ৮। * Amoretti, Biancamaria Scarcia; Matthee, Rudi. (2009). "Ṣafavid Dynasty". In Esposito, John L. (সম্পা.) ''The Oxford Encyclopedia of the Islamic World''. Oxford University Press.</ref> অৱশ্যে, শাসনকালত তেওঁলোকে [[তুৰ্কোমান জনগোষ্ঠী|তুৰ্কোমান]],<ref> * Roemer, H. R. (1986). "The Safavid Period" in Jackson, Peter; Lockhart, Laurence. ''The Cambridge History of Iran, Vol. 6: The Timurid and Safavid Periods''. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা ২১৪, ২২৯। * Blow, David (2009). ''Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend''. I.B. Tauris. পৃষ্ঠা ৩। * Savory, Roger M.; Karamustafa, Ahmet T. (1998) "ESMĀʿĪL I ṢAFAWĪ". ''Encyclopaedia Iranica'' Vol. VIII, Fasc. 6, পৃষ্ঠা ৬২৮–৬৩৬। * Ghereghlou, Kioumars (2016). "ḤAYDAR ṢAFAVI". ''Encyclopaedia Iranica''</ref> [[জৰ্জিয়ান জনগোষ্ঠী|জৰ্জিয়ান]],<ref>Aptin Khanbaghi (2006) ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early''. London & New York. IB Tauris. {{ISBN|1-84511-056-0}}, পৃষ্ঠা ১৩০–১৩১।</ref> [[চাৰ্কেছিয়ান জনগোষ্ঠী|চাৰ্কেছিয়ান]]{{sfn|Yarshater|2001|p=493}}{{sfn|Khanbaghi|2006|p=130}} আৰু [[পণ্টিক গ্ৰীক|পণ্টিক গ্ৰীক]] অভিজাতসকলৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।<ref name="Anthony Bryer 1975">Anthony Bryer. "Greeks and Türkmens: The Pontic Exception", ''Dumbarton Oaks Papers, Vol. 29'' (1975), পৰিশিষ্ট II।</ref> তথাপি, ব্যৱহাৰিক দিশৰ পৰা তেওঁলোক কেৱল পাৰ্চীভাষী নাছিল; তেওঁলোকে তুৰ্কী ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে তুৰ্কীকৃত হৈছিল।{{sfn|Yarshater|2012}}<ref>{{harvnb|Dale|2020|pp=73–74}} "ইছমাইল প্ৰথমে পাৰ্চী আৰু দক্ষিণ তুৰ্কী ভাষাৰ এটা উপভাষা দুয়োটাই জানিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।"</ref> আৰ্দাবিলক কেন্দ্ৰ কৰি চফৱীয়াসকলে [[বৃহত্তৰ ইৰাণ]]ৰ কিছু অংশৰ ওপৰত নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু অঞ্চলটোৰ [[ইৰাণী সংস্কৃতি|ইৰাণী পৰিচয়]] পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>"এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে ইমান বিভ্ৰান্তি কিয় আছে, যিয়ে বিদেশী ৰাজবংশসমূহৰ আঠ শতিকা আধা-দীঘলীয়া শাসনৰ পিছত ইৰাণী পৰিচয় পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু এখন স্বাধীন ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰ গঢ়ি তুলিছিল?" RM Savory, ''Iran Under the Safavids'' (Cambridge University Press, Cambridge, 1980), পৃষ্ঠা ৩।</ref> এইদৰে তেওঁলোক [[ছাছানীয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ পিছত প্ৰথমটো স্থানীয় ৰাজবংশ হৈ পৰিছিল, যিয়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে ইৰাণ নামেৰে পৰিচিত এখন ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>Alireza Shapur Shahbazi (2005), "The History of the Idea of Iran", in Vesta Curtis (সম্পা.), ''Birth of the Persian Empire'', IB Tauris, London, পৃষ্ঠা ১০৮।</ref> চফৱীয়াসকলে ১৫০১ চনৰ পৰা ১৭২২ চনলৈকে শাসন কৰিছিল। অৱশ্যে, ১৭২৯–১৭৩৬ আৰু ১৭৫০–১৭৭৩ চনৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ শাসন পুনৰ চমু সময়ৰ বাবে ঘূৰি আহিছিল। নিজৰ সৰ্বোচ্চ বিস্তাৰৰ সময়ত তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ [[ইৰাণ]], [[আজাৰবাইজান]], [[বাহৰেইন]], [[আৰ্মেনিয়া]], পূব [[জৰ্জিয়া]], [[ৰাছিয়া]]ৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ [[ককেছাছ]]ৰ কিছু অংশ, [[ইৰাক]], [[কুৱেইট]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ৰ লগতে [[তুৰস্ক]], [[ছিৰিয়া]], [[পাকিস্তান]], [[তুৰ্কমেনিস্তান]] আৰু [[উজবেকিস্তান]]ৰ কিছুমান অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ সাব্যস্ত কৰিছিল। ১৭৩৬ চনত তেওঁলোকৰ শাসনৰ অৱসান ঘটিলেও তেওঁলোকে এৰি যোৱা উত্তৰাধিকাৰে পূব আৰু [[পশ্চিমীয়া বিশ্ব]]ৰ মাজত ইৰাণক এক অৰ্থনৈতিক শক্তিকেন্দ্ৰ হিচাপে পুনৰুজ্জীৱিত কৰিছিল। তেওঁলোকে এক দক্ষ ৰাষ্ট্ৰব্যৱস্থা আৰু [[আমোলাতন্ত্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো "[[ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ#নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰসাম্য|নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰসাম্য]]"ৰ নীতিৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁলোকৰ [[চফৱীয়া শিল্পকলা|স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন]] আৰু [[পৃষ্ঠপোষকতা|চাৰুকলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা]]ৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আছিল।<ref name="Iranica"/> চফৱীয়াসকলে ইৰাণৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হিচাপে ইছনা আশ্বাৰীয়া শ্বিয়া মতবাদ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে [[পশ্চিম এছিয়া]], [[মধ্য এছিয়া]], [[ককেছাছ]], [[আনাতোলিয়া]], [[পাৰস্য উপসাগৰ]] আৰু [[মেছ'পটেমিয়া]]ৰ বৃহৎ অঞ্চলসমূহত শ্বিয়া ইছলামৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল।<ref name="Iranica"/><ref name="savoryeiref"/> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} j7cp4tfaip8y0ay1cgpf4ek79frk1a7 0 140487 647892 2026-10-26T10:16:40Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[ছিয়া ইছলাম]]ৰ পৰা [[শ্বিয়া ইছলাম]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 647892 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[শ্বিয়া ইছলাম]] hr75xvwtboolv39q6iymiy45v6d83ny 0 140488 647893 2026-10-26T10:23:14Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox former monarchy | border = imperial | royal_title = [[চক্ৰৱৰ্তী]] | realm = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | coatofarms = | coatofarmscaption = | image = Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg | image_size = 280px | caption = '''সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকাল शासन'''<br />'''... 647893 wikitext text/x-wiki {{Infobox former monarchy | border = imperial | royal_title = [[চক্ৰৱৰ্তী]] | realm = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | coatofarms = | coatofarmscaption = | image = Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg | image_size = 280px | caption = '''সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকাল शासन'''<br />'''[[অশোক|মহাৰাজ অশোক]]'''<br /> ২৬৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব{{spaced ndash}}২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | image2 = | caption2 = | first_monarch = [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] | last_monarch = [[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] | style = [[দেৱানামপ্ৰিয়]]<ref>{{cite web | url=https://google.com | title=The Cambridge Shorter History of India }}</ref> | residence ={{plainlist| *[[পাটলিপুত্ৰ]] <br> (৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)}} | appointer = [[বংশানুক্ৰমিক উত্তৰাধিকাৰী|বংশানুক্ৰমিক]] | began = [[নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ পতন|৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] | ended = [[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] | pretender = [[পুৰীৰ মৌৰ্যসকল]], [[মোৰী ৰাজপুতসকল]] }} '''[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]''' (আনু. ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আছিল প্ৰাচীন ভাৰতৰ এক বিশাল সাম্ৰাজ্য। ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই এই সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পৰ্যন্ত ই বৰ্তি আছিল। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য আছিল প্ৰথম সৰ্বভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য। ইয়াৰ চৰম উৎকৰ্ষৰ সময়ত এই সাম্ৰাজ্যই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৰহভাগ অঞ্চল আৱৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |title=Age of the Nandas and Mauryas |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120804661 |page=208 |url=https://google.com |language=en}}</ref> মৌৰ্য সম্ৰাটসকল আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী আৰু সমগ্ৰ সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একছত্ৰী শাসন আছিল। চন্দ্ৰগুপ্তৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[চাণক্য]]ই (যাক [[কৌটিল্য]] বুলিও জনা যায়) চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যক পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল আৰু সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰলৈ বিশেষ অৱদান যোগাইছিল।<ref name=kistler>{{cite book |last1=Kistler |first1=John M. |title=War Elephants |date=2007 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-0803260047 |page=67 |url=https://google.com |access-date=16 August 2019}}</ref> চন্দ্ৰগুপ্তৰ পুত্ৰ [[বিন্দুসাৰ|বিন্দুসাৰে]] আনুমানিক ২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ নিজৰ ভূখণ্ড সুৰক্ষিত ৰাখি সাম্ৰাজ্যৰ শাসন কাৰ্য মসৃণভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="VAS_Asoka">{{cite book |url=https://archive.org |title=Asoka, the Buddhist emperor of India |author=Vincent Arthur Smith |year=1920 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=9788120613034 |pages=18–19 }}</ref> বিন্দুসাৰৰ পুত্ৰ [[অশোক]] আছিল মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ তৃতীয়জন শাসক।<ref>{{Cite book| publisher = Yale University Press| isbn = 978-0-300-27490-5| last = Olivelle| first = Patrick| title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King.| location = New Haven| date = 2024}}</ref> অশোকে নিজৰ শাসনকালত জাৰি কৰা আদেশসমূহ ডাঙৰ ডাঙৰ পাথৰৰ স্তম্ভত খোদিত কৰি ইতিহাসত এক অম্লান স্বাক্ষৰ ৰাখি থৈ গৈছে। অশোকৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও সাম্ৰাজ্যখন লাহে লাহে ভাঙি পৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত অন্তিম মৌৰ্য সম্ৰাট [[বৃহদ্ৰথ][ক তেওঁৰে সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ই হত্যা কৰে আৰু [[শুংগ সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite book|title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States|last1=Allchin|first1=F. R.|last2=Erdosy|first2=George|publisher=Cambridge University Press|year=1995|location=Cambridge|pages=306}}</ref> [[File:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|সৰ্বাধিক বিস্তাৰিত ৰূপত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য, আনু. ২৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] == সম্ৰাটসকলৰ তালিকা == {| class="wikitable" ! colspan=2 | শাসক !! শাসনকাল !! টোকা |- |[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] (𑀙𑀦𑁆𑀤𑁆𑀭𑀕𑀼𑀧𑁆𑀢𑀸 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||৩২২–২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। |- |[[বিন্দুসাৰ]] (𑀩𑀺𑀦𑁆𑀤𑀼𑀲𑀸\u200dৰা)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||২৯৭–২৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| বৈদেশিক কূটনীতি আৰু বিদৰ্ভৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ বাবে জনাজাত। |- |[[অশোক]] (𑀅𑀰𑁄𑀓𑀸)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||২৬৮–২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| এই বংশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সম্ৰাট। তেওঁৰ পুত্ৰ [[কুণাল]] অন্ধ হৈ পৰিছিল আৰু পিতৃৰ পূৰ্বেই মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। [[অশোক]]ৰ পিছত তেওঁৰ নাতিয়েক সিংহাসনত বহে। লগতে [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ বিজয়ৰ বাবেও তেওঁ প্ৰখ্যাত। |- |[[দশৰথ মৌৰ্য]] (𑀤𑀰𑀭𑀣 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||২৩২–২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| অশোকৰ নাতি। |- |[[সম্প্ৰতি]] (𑀲𑀫𑁆𑀧𑁆𑀭𑀢𑀻)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||২২৪–২১৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| দশৰথৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ। |- |[[শালিশুক]] (𑀰𑀸𑀮𑀻𑀰𑀼𑀓𑀸)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||২১৫–২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[দেৱবৰ্মন]] (𑀤𑁂𑀯𑀯𑀭𑁆𑀫𑀦𑁆)|| ||২০২–১৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[শতধন্বন]] (𑀰𑀢𑀥𑀦𑁆𑀯𑀦𑁆)|| ||১৯৫–১৮৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| তেওঁৰ শাসনকালৰ সময়লৈ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰিসৰ যথেষ্ট সংকুচিত হৈ পৰিছিল। |- |[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|বৃহদ্ৰথ]] (𑀩𑁆𑀭𑀺𑀳𑀤𑁆\u200dৰথ)|| ||১৮৭–১৮৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত তেওঁৰ সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ৰ দ্বাৰা নিহত আৰু ক্ষমতাচ্যুত হয়। |} == লগতে চাওক == * [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} kria9k9bvd19k1af0oc8edq5ndbtgcg 647895 647893 2026-10-26T10:26:08Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 647895 wikitext text/x-wiki {{Infobox former monarchy | border = imperial | royal_title = [[চক্ৰৱৰ্তী]] | realm = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | coatofarms = | coatofarmscaption = | image = Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg | image_size = 280px | caption = '''সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকাল शासन'''<br />'''[[অশোক|মহাৰাজ অশোক]]'''<br /> ২৬৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব{{spaced ndash}}২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | image2 = | caption2 = | first_monarch = [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] | last_monarch = [[বৃহদ্ৰথ|বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] | style = দেৱানামপ্ৰিয়<ref>{{cite web | url=https://google.com | title=The Cambridge Shorter History of India }}</ref> | residence ={{plainlist| *[[পাটলিপুত্ৰ]] <br> (৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)}} | appointer = বংশানুক্ৰমিক | began = ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | ended = ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | pretender = পুৰীৰ মৌৰ্যসকল, মোৰী ৰাজপুতসকল }} '''[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]''' (আনু. ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ এক বিশাল সাম্ৰাজ্য। ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই এই সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পৰ্যন্ত ই বৰ্তি আছিল। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য আছিল প্ৰথম সৰ্বভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য। ইয়াৰ চৰম উৎকৰ্ষৰ সময়ত এই সাম্ৰাজ্যই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৰহভাগ অঞ্চল আৱৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |title=Age of the Nandas and Mauryas |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120804661 |page=208 |url=https://google.com |language=en}}</ref> মৌৰ্য সম্ৰাটসকল আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী আৰু সমগ্ৰ সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একছত্ৰী শাসন আছিল। চন্দ্ৰগুপ্তৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[চাণক্য]]ই (যাক [[কৌটিল্য]] বুলিও জনা যায়) চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যক পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল আৰু সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰলৈ বিশেষ অৱদান যোগাইছিল।<ref name=kistler>{{cite book |last1=Kistler |first1=John M. |title=War Elephants |date=2007 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-0803260047 |page=67 |url=https://google.com |access-date=16 August 2019}}</ref> চন্দ্ৰগুপ্তৰ পুত্ৰ [[বিন্দুসাৰ|বিন্দুসাৰে]] আনুমানিক ২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ নিজৰ ভূখণ্ড সুৰক্ষিত ৰাখি সাম্ৰাজ্যৰ শাসন কাৰ্য মসৃণভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="VAS_Asoka">{{cite book |url=https://archive.org |title=Asoka, the Buddhist emperor of India |author=Vincent Arthur Smith |year=1920 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=9788120613034 |pages=18–19 }}</ref> বিন্দুসাৰৰ পুত্ৰ [[অশোক]] আছিল মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ তৃতীয়জন শাসক।<ref>{{Cite book| publisher = Yale University Press| isbn = 978-0-300-27490-5| last = Olivelle| first = Patrick| title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King.| location = New Haven| date = 2024}}</ref> অশোকে নিজৰ শাসনকালত জাৰি কৰা আদেশসমূহ ডাঙৰ ডাঙৰ পাথৰৰ স্তম্ভত খোদিত কৰি ইতিহাসত এক অম্লান স্বাক্ষৰ ৰাখি থৈ গৈছে। অশোকৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও সাম্ৰাজ্যখন লাহে লাহে ভাঙি পৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত অন্তিম মৌৰ্য সম্ৰাট [[বৃহদ্ৰথ]]ক তেওঁৰে সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ই হত্যা কৰে আৰু [[শুংগ সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite book|title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States|last1=Allchin|first1=F. R.|last2=Erdosy|first2=George|publisher=Cambridge University Press|year=1995|location=Cambridge|pages=306}}</ref> [[File:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|সৰ্বাধিক বিস্তাৰিত ৰূপত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য, আনু. ২৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] == সম্ৰাটসকলৰ তালিকা == {| class="wikitable" ! colspan=2 | শাসক !! শাসনকাল !! টোকা |- |[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] (𑀙𑀦𑁆𑀤𑁆𑀭𑀕𑀼𑀧𑁆𑀢𑀸 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||৩২২–২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। |- |[[বিন্দুসাৰ]] (𑀩𑀺𑀦𑁆𑀤𑀼𑀲𑀸\u200dৰা)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||২৯৭–২৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| বৈদেশিক কূটনীতি আৰু বিদৰ্ভৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ বাবে জনাজাত। |- |[[অশোক]] (𑀅𑀰𑁄𑀓𑀸)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||২৬৮–২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| এই বংশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সম্ৰাট। তেওঁৰ পুত্ৰ [[কুণাল]] অন্ধ হৈ পৰিছিল আৰু পিতৃৰ পূৰ্বেই মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। [[অশোক]]ৰ পিছত তেওঁৰ নাতিয়েক সিংহাসনত বহে। লগতে [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ বিজয়ৰ বাবেও তেওঁ প্ৰখ্যাত। |- |[[দশৰথ মৌৰ্য]] (𑀤𑀰𑀭𑀣 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||২৩২–২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| অশোকৰ নাতি। |- |[[সম্প্ৰতি]] (𑀲𑀫𑁆𑀧𑁆𑀭𑀢𑀻)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||২২৪–২১৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| দশৰথৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ। |- |[[শালিশুক]] (𑀰𑀸𑀮𑀻𑀰𑀼𑀓𑀸)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||২১৫–২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[দেৱবৰ্মন]] (𑀤𑁂𑀯𑀯𑀭𑁆𑀫𑀦𑁆)|| ||২০২–১৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[শতধন্বন]] (𑀰𑀢𑀥𑀦𑁆𑀯𑀦𑁆)|| ||১৯৫–১৮৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| তেওঁৰ শাসনকালৰ সময়লৈ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰিসৰ যথেষ্ট সংকুচিত হৈ পৰিছিল। |- |[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|বৃহদ্ৰথ]] (𑀩𑁆𑀭𑀺𑀳𑀤𑁆\u200dৰথ)|| ||১৮৭–১৮৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত তেওঁৰ সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ৰ দ্বাৰা নিহত আৰু ক্ষমতাচ্যুত হয়। |} == লগতে চাওক == * [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} q6ubjld32dn3fm96w397n1a6arfzqh2 647896 647895 2026-10-26T10:27:13Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647896 wikitext text/x-wiki {{Infobox former monarchy | border = imperial | royal_title = [[চক্ৰৱৰ্তী]] | realm = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | coatofarms = | coatofarmscaption = | image = Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg | image_size = 280px | caption = '''সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকাল शासन'''<br />'''[[অশোক|মহাৰাজ অশোক]]'''<br /> ২৬৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব{{spaced ndash}}২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | image2 = | caption2 = | first_monarch = [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] | last_monarch = [[বৃহদ্ৰথ|বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] | style = দেৱানামপ্ৰিয়<ref>{{cite web | url=https://google.com | title=The Cambridge Shorter History of India }}</ref> | residence ={{plainlist| *[[পাটলিপুত্ৰ]] <br> (৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)}} | appointer = বংশানুক্ৰমিক | began = ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | ended = ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | pretender = পুৰীৰ মৌৰ্যসকল, মোৰী ৰাজপুতসকল }} '''[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]''' (আনু. ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ এক বিশাল সাম্ৰাজ্য। ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই এই সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পৰ্যন্ত ই বৰ্তি আছিল। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য আছিল প্ৰথম সৰ্বভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য। ইয়াৰ চৰম উৎকৰ্ষৰ সময়ত এই সাম্ৰাজ্যই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৰহভাগ অঞ্চল আৱৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |title=Age of the Nandas and Mauryas |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120804661 |page=208 |url=https://google.com |language=en}}</ref> মৌৰ্য সম্ৰাটসকল আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী আৰু সমগ্ৰ সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একচ্ছত্ৰী শাসন আছিল। চন্দ্ৰগুপ্তৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[চাণক্য]]ই (যাক [[কৌটিল্য]] বুলিও জনা যায়) চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যক পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল আৰু সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰলৈ বিশেষ অৱদান যোগাইছিল।<ref name=kistler>{{cite book |last1=Kistler |first1=John M. |title=War Elephants |date=2007 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-0803260047 |page=67 |url=https://google.com |access-date=16 August 2019}}</ref> চন্দ্ৰগুপ্তৰ পুত্ৰ [[বিন্দুসাৰ|বিন্দুসাৰে]] অনুমাণিক ২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ নিজৰ ভূ-খণ্ড সুৰক্ষিত ৰাখি সাম্ৰাজ্যৰ শাসন কাৰ্য মসৃণভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="VAS_Asoka">{{cite book |url=https://archive.org |title=Asoka, the Buddhist emperor of India |author=Vincent Arthur Smith |year=1920 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=9788120613034 |pages=18–19 }}</ref> বিন্দুসাৰৰ পুত্ৰ [[অশোক]] আছিল মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ তৃতীয়জন শাসক।<ref>{{Cite book| publisher = Yale University Press| isbn = 978-0-300-27490-5| last = Olivelle| first = Patrick| title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King.| location = New Haven| date = 2024}}</ref> অশোকে নিজৰ শাসনকালত জাৰি কৰা আদেশসমূহ ডাঙৰ ডাঙৰ পাথৰৰ স্তম্ভত খোদিত কৰি ইতিহাসত এক অম্লান স্বাক্ষৰ ৰাখি থৈ গৈছে। অশোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পৰিয়ালে শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও সাম্ৰাজ্যখন লাহে লাহে ভাঙি পৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত অন্তিম মৌৰ্য সম্ৰাট [[বৃহদ্ৰথ]]ক তেওঁৰে সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ই হত্যা কৰে আৰু [[শুংগ সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite book|title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States|last1=Allchin|first1=F. R.|last2=Erdosy|first2=George|publisher=Cambridge University Press|year=1995|location=Cambridge|pages=306}}</ref> [[File:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|সৰ্বাধিক বিস্তাৰিত ৰূপত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য, আনু. ২৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] == সম্ৰাটসকলৰ তালিকা == {| class="wikitable" ! colspan=2 | শাসক!! শাসনকাল!! টোকা |- |[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] (𑀙𑀦𑁆𑀤𑁆𑀭𑀕𑀼𑀧𑁆𑀢𑀸 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||৩২২–২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। |- |[[বিন্দুসাৰ]] (𑀩𑀺𑀦𑁆𑀤𑀼𑀲𑀸\u200dৰা)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||২৯৭–২৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| বৈদেশিক কূটনীতি আৰু বিদৰ্ভৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ বাবে জনাজাত। |- |[[অশোক]] (𑀅𑀰𑁄𑀓𑀸)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||২৬৮–২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| এই বংশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সম্ৰাট। তেওঁৰ পুত্ৰ [[কুণাল]] অন্ধ হৈ পৰিছিল আৰু পিতৃৰ পূৰ্বেই মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। [[অশোক]]ৰ পিছত তেওঁৰ নাতিয়েক সিংহাসনত বহে। লগতে [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ বিজয়ৰ বাবেও তেওঁ প্ৰখ্যাত। |- |[[দশৰথ মৌৰ্য]] (𑀤𑀰𑀭𑀣 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||২৩২–২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| অশোকৰ নাতি। |- |[[সম্প্ৰতি]] (𑀲𑀫𑁆𑀧𑁆𑀭𑀢𑀻)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||২২৪–২১৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| দশৰথৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ। |- |[[শালিশুক]] (𑀰𑀸𑀮𑀻𑀰𑀼𑀓𑀸)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||২১৫–২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[দেৱবৰ্মন]] (𑀤𑁂𑀯𑀯𑀭𑁆𑀫𑀦𑁆)|| ||২০২–১৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[শতধন্বন]] (𑀰𑀢𑀥𑀦𑁆𑀯𑀦𑁆)|| ||১৯৫–১৮৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| তেওঁৰ শাসনকালৰ সময়লৈ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰিসৰ যথেষ্ট সংকুচিত হৈ পৰিছিল। |- |[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|বৃহদ্ৰথ]] (𑀩𑁆𑀭𑀺𑀳𑀤𑁆\u200dৰথ)|| ||১৮৭–১৮৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত তেওঁৰ সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ৰদ্বাৰা নিহত আৰু ক্ষমতাচ্যুত হয়। |} == লগতে চাওক == * [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] nj59pp1mo4w4hi0oovz4wx5pn8rzqgi 647897 647896 2026-10-26T10:30:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* লগতে চাওক */ 647897 wikitext text/x-wiki {{Infobox former monarchy | border = imperial | royal_title = [[চক্ৰৱৰ্তী]] | realm = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | coatofarms = | coatofarmscaption = | image = Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg | image_size = 280px | caption = '''সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকাল शासन'''<br />'''[[অশোক|মহাৰাজ অশোক]]'''<br /> ২৬৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব{{spaced ndash}}২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | image2 = | caption2 = | first_monarch = [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] | last_monarch = [[বৃহদ্ৰথ|বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] | style = দেৱানামপ্ৰিয়<ref>{{cite web | url=https://google.com | title=The Cambridge Shorter History of India }}</ref> | residence ={{plainlist| *[[পাটলিপুত্ৰ]] <br> (৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)}} | appointer = বংশানুক্ৰমিক | began = ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | ended = ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | pretender = পুৰীৰ মৌৰ্যসকল, মোৰী ৰাজপুতসকল }} '''[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]''' (আনু. ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ এক বিশাল সাম্ৰাজ্য। ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই এই সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পৰ্যন্ত ই বৰ্তি আছিল। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য আছিল প্ৰথম সৰ্বভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য। ইয়াৰ চৰম উৎকৰ্ষৰ সময়ত এই সাম্ৰাজ্যই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৰহভাগ অঞ্চল আৱৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |title=Age of the Nandas and Mauryas |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120804661 |page=208 |url=https://google.com |language=en}}</ref> মৌৰ্য সম্ৰাটসকল আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী আৰু সমগ্ৰ সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একচ্ছত্ৰী শাসন আছিল। চন্দ্ৰগুপ্তৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[চাণক্য]]ই (যাক [[কৌটিল্য]] বুলিও জনা যায়) চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যক পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল আৰু সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰলৈ বিশেষ অৱদান যোগাইছিল।<ref name=kistler>{{cite book |last1=Kistler |first1=John M. |title=War Elephants |date=2007 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-0803260047 |page=67 |url=https://google.com |access-date=16 August 2019}}</ref> চন্দ্ৰগুপ্তৰ পুত্ৰ [[বিন্দুসাৰ|বিন্দুসাৰে]] অনুমাণিক ২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ নিজৰ ভূ-খণ্ড সুৰক্ষিত ৰাখি সাম্ৰাজ্যৰ শাসন কাৰ্য মসৃণভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="VAS_Asoka">{{cite book |url=https://archive.org |title=Asoka, the Buddhist emperor of India |author=Vincent Arthur Smith |year=1920 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=9788120613034 |pages=18–19 }}</ref> বিন্দুসাৰৰ পুত্ৰ [[অশোক]] আছিল মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ তৃতীয়জন শাসক।<ref>{{Cite book| publisher = Yale University Press| isbn = 978-0-300-27490-5| last = Olivelle| first = Patrick| title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King.| location = New Haven| date = 2024}}</ref> অশোকে নিজৰ শাসনকালত জাৰি কৰা আদেশসমূহ ডাঙৰ ডাঙৰ পাথৰৰ স্তম্ভত খোদিত কৰি ইতিহাসত এক অম্লান স্বাক্ষৰ ৰাখি থৈ গৈছে। অশোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পৰিয়ালে শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও সাম্ৰাজ্যখন লাহে লাহে ভাঙি পৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত অন্তিম মৌৰ্য সম্ৰাট [[বৃহদ্ৰথ]]ক তেওঁৰে সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ই হত্যা কৰে আৰু [[শুংগ সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite book|title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States|last1=Allchin|first1=F. R.|last2=Erdosy|first2=George|publisher=Cambridge University Press|year=1995|location=Cambridge|pages=306}}</ref> [[File:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|সৰ্বাধিক বিস্তাৰিত ৰূপত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য, আনু. ২৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] == সম্ৰাটসকলৰ তালিকা == {| class="wikitable" ! colspan=2 | শাসক!! শাসনকাল!! টোকা |- |[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] (𑀙𑀦𑁆𑀤𑁆𑀭𑀕𑀼𑀧𑁆𑀢𑀸 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||৩২২–২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। |- |[[বিন্দুসাৰ]] (𑀩𑀺𑀦𑁆𑀤𑀼𑀲𑀸\u200dৰা)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||২৯৭–২৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| বৈদেশিক কূটনীতি আৰু বিদৰ্ভৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ বাবে জনাজাত। |- |[[অশোক]] (𑀅𑀰𑁄𑀓𑀸)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||২৬৮–২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| এই বংশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সম্ৰাট। তেওঁৰ পুত্ৰ [[কুণাল]] অন্ধ হৈ পৰিছিল আৰু পিতৃৰ পূৰ্বেই মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। [[অশোক]]ৰ পিছত তেওঁৰ নাতিয়েক সিংহাসনত বহে। লগতে [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ বিজয়ৰ বাবেও তেওঁ প্ৰখ্যাত। |- |[[দশৰথ মৌৰ্য]] (𑀤𑀰𑀭𑀣 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||২৩২–২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| অশোকৰ নাতি। |- |[[সম্প্ৰতি]] (𑀲𑀫𑁆𑀧𑁆𑀭𑀢𑀻)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||২২৪–২১৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| দশৰথৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ। |- |[[শালিশুক]] (𑀰𑀸𑀮𑀻𑀰𑀼𑀓𑀸)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||২১৫–২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[দেৱবৰ্মন]] (𑀤𑁂𑀯𑀯𑀭𑁆𑀫𑀦𑁆)|| ||২০২–১৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[শতধন্বন]] (𑀰𑀢𑀥𑀦𑁆𑀯𑀦𑁆)|| ||১৯৫–১৮৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| তেওঁৰ শাসনকালৰ সময়লৈ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰিসৰ যথেষ্ট সংকুচিত হৈ পৰিছিল। |- |[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|বৃহদ্ৰথ]] (𑀩𑁆𑀭𑀺𑀳𑀤𑁆\u200dৰথ)|| ||১৮৭–১৮৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত তেওঁৰ সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ৰদ্বাৰা নিহত আৰু ক্ষমতাচ্যুত হয়। |} == লগতে চাওক == * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] * [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] * [[মগধ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] lvk9tnafdc4p0jtikl48gte3pal1u13 647899 647897 2026-10-26T10:30:46Z Kandarpajit Kallol 6257 647899 wikitext text/x-wiki {{Infobox former monarchy | border = imperial | royal_title = [[চক্ৰৱৰ্তী]] | realm = [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] | coatofarms = | coatofarmscaption = | image = Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg | image_size = 280px | caption = '''সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকাল शासन'''<br />'''[[অশোক|মহাৰাজ অশোক]]'''<br /> ২৬৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব{{spaced ndash}}২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | image2 = | caption2 = | first_monarch = [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] | last_monarch = [[বৃহদ্ৰথ|বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] | style = দেৱানামপ্ৰিয়<ref>{{cite web | url=https://google.com | title=The Cambridge Shorter History of India }}</ref> | residence ={{plainlist| *[[পাটলিপুত্ৰ]] <br> (৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)}} | appointer = বংশানুক্ৰমিক | began = ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | ended = ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব | pretender = পুৰীৰ মৌৰ্যসকল, মোৰী ৰাজপুতসকল }} '''[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]''' (আনু. ৩২২–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) আছিল প্ৰাচীন [[ভাৰত]]ৰ এক বিশাল সাম্ৰাজ্য। ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই এই সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পৰ্যন্ত ই বৰ্তি আছিল। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য আছিল প্ৰথম সৰ্বভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য। ইয়াৰ চৰম উৎকৰ্ষৰ সময়ত এই সাম্ৰাজ্যই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৰহভাগ অঞ্চল আৱৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |title=Age of the Nandas and Mauryas |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120804661 |page=208 |url=https://google.com |language=en}}</ref> মৌৰ্য সম্ৰাটসকল আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী আৰু সমগ্ৰ সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ একচ্ছত্ৰী শাসন আছিল। চন্দ্ৰগুপ্তৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[চাণক্য]]ই (যাক [[কৌটিল্য]] বুলিও জনা যায়) চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যক পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল আৰু সাম্ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰলৈ বিশেষ অৱদান যোগাইছিল।<ref name=kistler>{{cite book |last1=Kistler |first1=John M. |title=War Elephants |date=2007 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-0803260047 |page=67 |url=https://google.com |access-date=16 August 2019}}</ref> চন্দ্ৰগুপ্তৰ পুত্ৰ [[বিন্দুসাৰ|বিন্দুসাৰে]] অনুমাণিক ২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত সিংহাসনত আৰোহণ কৰে। তেওঁ নিজৰ ভূ-খণ্ড সুৰক্ষিত ৰাখি সাম্ৰাজ্যৰ শাসন কাৰ্য মসৃণভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="VAS_Asoka">{{cite book |url=https://archive.org |title=Asoka, the Buddhist emperor of India |author=Vincent Arthur Smith |year=1920 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=9788120613034 |pages=18–19 }}</ref> বিন্দুসাৰৰ পুত্ৰ [[অশোক]] আছিল মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ তৃতীয়জন শাসক।<ref>{{Cite book| publisher = Yale University Press| isbn = 978-0-300-27490-5| last = Olivelle| first = Patrick| title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King.| location = New Haven| date = 2024}}</ref> অশোকে নিজৰ শাসনকালত জাৰি কৰা আদেশসমূহ ডাঙৰ ডাঙৰ পাথৰৰ স্তম্ভত খোদিত কৰি ইতিহাসত এক অম্লান স্বাক্ষৰ ৰাখি থৈ গৈছে। অশোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পৰিয়ালে শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও সাম্ৰাজ্যখন লাহে লাহে ভাঙি পৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত অন্তিম মৌৰ্য সম্ৰাট [[বৃহদ্ৰথ]]ক তেওঁৰে সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ই হত্যা কৰে আৰু [[শুংগ সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite book|title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States|last1=Allchin|first1=F. R.|last2=Erdosy|first2=George|publisher=Cambridge University Press|year=1995|location=Cambridge|pages=306}}</ref> [[File:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|সৰ্বাধিক বিস্তাৰিত ৰূপত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য, আনু. ২৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] == সম্ৰাটসকলৰ তালিকা == {| class="wikitable" ! colspan=2 | শাসক!! শাসনকাল!! টোকা |- |[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]] (𑀙𑀦𑁆𑀤𑁆𑀭𑀕𑀼𑀧𑁆𑀢𑀸 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||৩২২–২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। |- |[[বিন্দুসাৰ]] (𑀩𑀺𑀦𑁆𑀤𑀼𑀲𑀸\u200dৰা)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||২৯৭–২৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| বৈদেশিক কূটনীতি আৰু বিদৰ্ভৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ বাবে জনাজাত। |- |[[অশোক]] (𑀅𑀰𑁄𑀓𑀸)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||২৬৮–২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| এই বংশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সম্ৰাট। তেওঁৰ পুত্ৰ [[কুণাল]] অন্ধ হৈ পৰিছিল আৰু পিতৃৰ পূৰ্বেই মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। [[অশোক]]ৰ পিছত তেওঁৰ নাতিয়েক সিংহাসনত বহে। লগতে [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ বিজয়ৰ বাবেও তেওঁ প্ৰখ্যাত। |- |[[দশৰথ মৌৰ্য]] (𑀤𑀰𑀭𑀣 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||২৩২–২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| অশোকৰ নাতি। |- |[[সম্প্ৰতি]] (𑀲𑀫𑁆𑀧𑁆𑀭𑀢𑀻)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||২২৪–২১৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| দশৰথৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ। |- |[[শালিশুক]] (𑀰𑀸𑀮𑀻𑀰𑀼𑀓𑀸)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||২১৫–২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[দেৱবৰ্মন]] (𑀤𑁂𑀯𑀯𑀭𑁆𑀫𑀦𑁆)|| ||২০২–১৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| |- |[[শতধন্বন]] (𑀰𑀢𑀥𑀦𑁆𑀯𑀦𑁆)|| ||১৯৫–১৮৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| তেওঁৰ শাসনকালৰ সময়লৈ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰিসৰ যথেষ্ট সংকুচিত হৈ পৰিছিল। |- |[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|বৃহদ্ৰথ]] (𑀩𑁆𑀭𑀺𑀳𑀤𑁆\u200dৰথ)|| ||১৮৭–১৮৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব|| ১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত তেওঁৰ সেনাপতি [[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]]ৰদ্বাৰা নিহত আৰু ক্ষমতাচ্যুত হয়। |} == বংশবৃক্ষ == {{Chart top|width=100%|collapsed=yes|মৌৰ্য সম্ৰাটসকলৰ বংশবৃক্ষ}} {{Tree chart/start|align=center|style=font-size:95%}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]'''<br>^(১)<br><small>শাসনকাল: ৩২৪/১–২৯৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[বিন্দুসাৰ|বিন্দুসাৰ অমিত্ৰঘাত]]'''<br>^(২)<br><small>শাসনকাল: ২৯৭–২৭৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[অশোক|মহাৰাজ অশোক]]'''<br>^(৩)<br><small>শাসনকাল: ২৬৮–২৩২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | |A02 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01=তীৱল| A02=[[কুণাল]]}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | |A02 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[দশৰথ মৌৰ্য|দশৰথ]]'''<br>^(৪)<br><small>শাসনকাল: ২৩২–২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700| A02='''[[সম্প্ৰতি]]'''<br>^(৫)<br><small>শাসনকাল: ২২৪–২১৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A02=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[শালিশুক]]'''<br>^(৬)<br><small>শাসনকাল: ২১৫–২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[দেৱবৰ্মন]]'''<br>^(৭)<br><small>শাসনকাল: ২০২–১৯৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[শতধন্বন]]'''<br>^(৮)<br><small>শাসনকাল: ১৯৫–১৮৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}} {{Tree chart|border=1| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |A01 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | A01='''[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য|বৃহদ্ৰথ]]'''<br>^(৯)<br><small>শাসনকাল: ১৮৭–১৮৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব</small>|boxstyle_A01=border-color:#FFD700}} {{Tree chart/end}} {{Chart bottom}} == লগতে চাওক == * [[ভাৰতৰ ইতিহাস]] * [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] * [[মগধ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] 4lcfd167mobioupa6s7udkjudvlxevn 0 140489 647901 2026-10-26T10:51:30Z BhuyanBhaskar 16362 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 647901 wikitext text/x-wiki '''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা''' (ইংৰাজী: Mukunda Madhava Sharma) অসমৰ এগৰাকী সংস্কৃত পণ্ডিত, অধ্যাপক, সাহিত্য-সমালোচক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংস্কৃত বিভাগত অধ্যাপনা কৰাৰ লগতে ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami">{{Cite journal |last=Goswami |first=Dipamani |title=Life and Works of Dr. Mukunda Madhava Sharma |journal=Pragjyoti |url=https://nhcollege.ac.in/upload/megazine/Pragjyoti.pdf |year=2021–2022}}</ref><ref name="Memoir">{{Cite book |editor=অশোক কুমাৰ গোস্বামী |title=মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ |location=গুৱাহাটী |year=2006}}</ref> == জীৱন আৰু শিক্ষা == মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী চিকিৎসক আছিল। শৈশৱতে পিতৃক হেৰুওৱাৰ পাছত তেওঁ মাতৃৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Memoir" /> তেওঁ ১৯৪৮ চনত যোৰহাট চৰকাৰী বালক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৫০ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু ১৯৫২ চনত সংস্কৃত বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বঙ্গীয় সংস্কৃত পৰিষদৰপৰা কাব্যতীৰ্থ উপাধিও লাভ কৰে।<ref name="Goswami" /> ১৯৬৩ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পি এইচ ডি আৰু ১৯৭০ চনত ডি.লিট. ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Goswami" /> == কৰ্মজীৱন == ১৯৫৫ চনত শৰ্মাই নলবাৰী মহাবিদ্যালয়ত সংস্কৃত বিষয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৭ চনলৈকে তাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পাছত তেওঁ যোৰহাটৰ জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। একে বছৰতে তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংস্কৃত বিভাগত যোগদান কৰে। ১৯৬৪ চনত ৰিডাৰ আৰু ১৯৭২ চনত অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয়। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami" /> ১৯৯২ চনত তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নাইৰোবিস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ত বিবেকানন্দ আসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যনিৰ্বাহৰ কথাও জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ আছে।<ref name="Goswami" /> == গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান == শৰ্মাৰ গৱেষণাৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, ধ্বনি তত্ত্ব, সংস্কৃত সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত তাত্ত্বিক আলোচনা, পাঠ্যপুথি, গৱেষণা-পত্ৰ, প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Goswami" /> === সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব === তেওঁৰ ''The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৮ চনত বাৰাণসীৰ Chowkhamba Sanskrit Series Office-এ প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্বৰ ধ্বনি তত্ত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10635 |website=Sree Sankaracharya University of Sanskrit Library Catalogue}}</ref> ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः''-ও গ্ৰন্থাগাৰ-তালিকাত নথিভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |title=Author Search: Sharma, Mukunda Madhava |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475?l=en |website=CiNii Books}}</ref> === প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন === ১৯৭৮ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰকাশন বিভাগে তেওঁৰ ''Inscriptions of Ancient Assam'' প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত প্ৰাচীন অসমৰ সংস্কৃত শিলালিপিৰ পাঠ, ইংৰাজী অনুবাদ, ব্যাখ্যা, ঐতিহাসিক পৰিচয় আৰু ভাষাতাত্ত্বিক আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত পঞ্চম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ শেষভাগলৈকে সময়ৰ বিভিন্ন শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA83147688 |website=CiNii Books}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Review of Inscriptions of Ancient Assam by Mukunda Madhava Sharma |journal=Indo-Iranian Journal |volume=25 |issue=3 |pages=211– |year=1983 |url=https://brill.com/previewpdf/journals/iij/25/3/article-p211_7.xml}}</ref> এই গ্ৰন্থখন প্ৰাচীন অসমৰ ৰাজবংশ, তাম্ৰশাসন, শিলালিপি, লিপি আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গৱেষণামূলক উৎস। ইয়াত শিলালিপিসমূহৰ পাঠৰ লগতে শব্দৰ অৰ্থ, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Inscriptions">{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://books.google.com/books/about/Inscriptions_of_Ancient_Assam.html?id=fo6VpP78pJcC |website=Google Books}}</ref> === অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পাঠ্যপুথি === শৰ্মাই অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাত কেইবাখনো পাঠ্যপুথি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য পাঠ্যপুথিসমূহৰ ভিতৰত ''Vyakarana-Manjari'', ''Sanskrit Vyakarana Aru Rachana'', ''Asamiya Rachana Manjari'', ''Samskrta-Vani-Prakash'' আৰু ''Samskrta-Path-Samgrahah'' উল্লেখযোগ্য। এই গ্ৰন্থসমূহৰ কিছুমান ১৯৭০-ৰ দশকত আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref name="Goswami" /> তেওঁৰ ''Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৩ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— * Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught (১৯৬৩) * The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics (১৯৬৮) * Vyakarana-Manjari (১৯৭২) * Sanskrit Vyakarana Aru Rachana (১৯৭২) * Asamiya Rachana Manjari (১৯৭৩) * Samskrta-Vani-Prakash (১৯৭২) * Samskrta-Path-Samgrahah (১৯৭৪) * Manjula-Bharati (১৯৭৪) * Samskrita-Path-Cayanam (১৯৭৬) * Inscriptions of Ancient Assam (১৯৭৮) * व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः (১৯৭৯) * Upama Kalidasasya (১৯৯১) * Samskrta-Path-Samgrahah (অষ্টম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি, ১৯৯৩)<ref name="Goswami" /><ref name="Inscriptions" /><ref>{{Cite web |title=Author Search: Mukunda Madhava Sharma |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন == ২০০৬ চনত ড° অশোক কুমাৰ গোস্বামীৰ সম্পাদনাত ''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। গ্ৰন্থখনত ড° নগেন শইকীয়াকে ধৰি বিভিন্ন লেখকৰ স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে। এই লেখাসমূহত শৰ্মাৰ পাণ্ডিত্য, শিক্ষকতা, ব্যক্তিত্ব আৰু বিদ্যায়তনিক জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Memoir" /> ২০০১ চনত প্ৰকাশিত ''Scholar Critic Mukunda Madhava Sharma'' নামৰ গ্ৰন্থখনো তেওঁৰ বিদ্যায়তনিক অৱদানৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত সাহিত্যৰ অন্যতম।<ref name="Goswami" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> s8d416egq916w9h0fs6js859r12l0u5 647902 647901 2026-10-26T10:53:57Z BhuyanBhaskar 16362 647902 wikitext text/x-wiki '''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা''' (ইংৰাজী: Mukunda Madhava Sharma) অসমৰ এগৰাকী সংস্কৃত পণ্ডিত, অধ্যাপক, সাহিত্য-সমালোচক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত অধ্যাপনা কৰাৰ লগতে [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami">{{Cite journal |last=Goswami |first=Dipamani |title=Life and Works of Dr. Mukunda Madhava Sharma |journal=Pragjyoti |url=https://nhcollege.ac.in/upload/megazine/Pragjyoti.pdf |year=2021–2022}}</ref><ref name="Memoir">{{Cite book |editor=অশোক কুমাৰ গোস্বামী |title=মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ |location=গুৱাহাটী |year=2006}}</ref> == জীৱন আৰু শিক্ষা == মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ১ মাৰ্চত অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী চিকিৎসক আছিল। শৈশৱতে পিতৃক হেৰুওৱাৰ পাছত তেওঁ মাতৃৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Memoir" /> তেওঁ ১৯৪৮ চনত যোৰহাট চৰকাৰী বালক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৫০ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু ১৯৫২ চনত সংস্কৃত বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বঙ্গীয় সংস্কৃত পৰিষদৰপৰা কাব্যতীৰ্থ উপাধিও লাভ কৰে।<ref name="Goswami" /> ১৯৬৩ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পি এইচ ডি আৰু ১৯৭০ চনত ডি.লিট. ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Goswami" /> == কৰ্মজীৱন == ১৯৫৫ চনত শৰ্মাই নলবাৰী মহাবিদ্যালয়ত সংস্কৃত বিষয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৭ চনলৈকে তাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পাছত তেওঁ যোৰহাটৰ জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। একে বছৰতে তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংস্কৃত বিভাগত যোগদান কৰে। ১৯৬৪ চনত ৰিডাৰ আৰু ১৯৭২ চনত অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয়। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami" /> ১৯৯২ চনত তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নাইৰোবিস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ত বিবেকানন্দ আসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যনিৰ্বাহৰ কথাও জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ আছে।<ref name="Goswami" /> == গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান == শৰ্মাৰ গৱেষণাৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, ধ্বনি তত্ত্ব, সংস্কৃত সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত তাত্ত্বিক আলোচনা, পাঠ্যপুথি, গৱেষণা-পত্ৰ, প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Goswami" /> === সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব === তেওঁৰ ''The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৮ চনত বাৰাণসীৰ Chowkhamba Sanskrit Series Office-এ প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্বৰ ধ্বনি তত্ত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10635 |website=Sree Sankaracharya University of Sanskrit Library Catalogue}}</ref> ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः''-ও গ্ৰন্থাগাৰ-তালিকাত নথিভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |title=Author Search: Sharma, Mukunda Madhava |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475?l=en |website=CiNii Books}}</ref> === প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন === ১৯৭৮ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰকাশন বিভাগে তেওঁৰ ''Inscriptions of Ancient Assam'' প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত প্ৰাচীন অসমৰ সংস্কৃত শিলালিপিৰ পাঠ, ইংৰাজী অনুবাদ, ব্যাখ্যা, ঐতিহাসিক পৰিচয় আৰু ভাষাতাত্ত্বিক আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত পঞ্চম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ শেষভাগলৈকে সময়ৰ বিভিন্ন শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA83147688 |website=CiNii Books}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Review of Inscriptions of Ancient Assam by Mukunda Madhava Sharma |journal=Indo-Iranian Journal |volume=25 |issue=3 |pages=211– |year=1983 |url=https://brill.com/previewpdf/journals/iij/25/3/article-p211_7.xml}}</ref> এই গ্ৰন্থখন প্ৰাচীন অসমৰ ৰাজবংশ, তাম্ৰশাসন, শিলালিপি, লিপি আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গৱেষণামূলক উৎস। ইয়াত শিলালিপিসমূহৰ পাঠৰ লগতে শব্দৰ অৰ্থ, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Inscriptions">{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://books.google.com/books/about/Inscriptions_of_Ancient_Assam.html?id=fo6VpP78pJcC |website=Google Books}}</ref> === অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পাঠ্যপুথি === শৰ্মাই অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাত কেইবাখনো পাঠ্যপুথি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য পাঠ্যপুথিসমূহৰ ভিতৰত ''Vyakarana-Manjari'', ''Sanskrit Vyakarana Aru Rachana'', ''Asamiya Rachana Manjari'', ''Samskrta-Vani-Prakash'' আৰু ''Samskrta-Path-Samgrahah'' উল্লেখযোগ্য। এই গ্ৰন্থসমূহৰ কিছুমান ১৯৭০-ৰ দশকত আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref name="Goswami" /> তেওঁৰ ''Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৩ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— * Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught (১৯৬৩) * The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics (১৯৬৮) * Vyakarana-Manjari (১৯৭২) * Sanskrit Vyakarana Aru Rachana (১৯৭২) * Asamiya Rachana Manjari (১৯৭৩) * Samskrta-Vani-Prakash (১৯৭২) * Samskrta-Path-Samgrahah (১৯৭৪) * Manjula-Bharati (১৯৭৪) * Samskrita-Path-Cayanam (১৯৭৬) * Inscriptions of Ancient Assam (১৯৭৮) * व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः (১৯৭৯) * Upama Kalidasasya (১৯৯১) * Samskrta-Path-Samgrahah (অষ্টম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি, ১৯৯৩)<ref name="Goswami" /><ref name="Inscriptions" /><ref>{{Cite web |title=Author Search: Mukunda Madhava Sharma |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন == ২০০৬ চনত ড° অশোক কুমাৰ গোস্বামীৰ সম্পাদনাত ''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। গ্ৰন্থখনত ড° নগেন শইকীয়াকে ধৰি বিভিন্ন লেখকৰ স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে। এই লেখাসমূহত শৰ্মাৰ পাণ্ডিত্য, শিক্ষকতা, ব্যক্তিত্ব আৰু বিদ্যায়তনিক জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Memoir" /> ২০০১ চনত প্ৰকাশিত ''Scholar Critic Mukunda Madhava Sharma'' নামৰ গ্ৰন্থখনো তেওঁৰ বিদ্যায়তনিক অৱদানৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত সাহিত্যৰ অন্যতম।<ref name="Goswami" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> t67bu5vyi4spnqpt6mhfr9qllapp29t 647903 647902 2026-10-26T10:54:27Z BhuyanBhaskar 16362 /* জীৱন আৰু শিক্ষা */ 647903 wikitext text/x-wiki '''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা''' (ইংৰাজী: Mukunda Madhava Sharma) অসমৰ এগৰাকী সংস্কৃত পণ্ডিত, অধ্যাপক, সাহিত্য-সমালোচক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত অধ্যাপনা কৰাৰ লগতে [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami">{{Cite journal |last=Goswami |first=Dipamani |title=Life and Works of Dr. Mukunda Madhava Sharma |journal=Pragjyoti |url=https://nhcollege.ac.in/upload/megazine/Pragjyoti.pdf |year=2021–2022}}</ref><ref name="Memoir">{{Cite book |editor=অশোক কুমাৰ গোস্বামী |title=মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ |location=গুৱাহাটী |year=2006}}</ref> == জীৱন আৰু শিক্ষা == মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ১ মাৰ্চত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী চিকিৎসক আছিল। শৈশৱতে পিতৃক হেৰুওৱাৰ পাছত তেওঁ মাতৃৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Memoir" /> তেওঁ ১৯৪৮ চনত [[যোৰহাট]] চৰকাৰী বালক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৫০ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু ১৯৫২ চনত সংস্কৃত বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বঙ্গীয় সংস্কৃত পৰিষদৰপৰা কাব্যতীৰ্থ উপাধিও লাভ কৰে।<ref name="Goswami" /> ১৯৬৩ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পি এইচ ডি আৰু ১৯৭০ চনত ডি.লিট. ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Goswami" /> == কৰ্মজীৱন == ১৯৫৫ চনত শৰ্মাই নলবাৰী মহাবিদ্যালয়ত সংস্কৃত বিষয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৭ চনলৈকে তাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পাছত তেওঁ যোৰহাটৰ জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত যোগদান কৰে। একে বছৰতে তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংস্কৃত বিভাগত যোগদান কৰে। ১৯৬৪ চনত ৰিডাৰ আৰু ১৯৭২ চনত অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয়। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami" /> ১৯৯২ চনত তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নাইৰোবিস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ত বিবেকানন্দ আসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যনিৰ্বাহৰ কথাও জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ আছে।<ref name="Goswami" /> == গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান == শৰ্মাৰ গৱেষণাৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, ধ্বনি তত্ত্ব, সংস্কৃত সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত তাত্ত্বিক আলোচনা, পাঠ্যপুথি, গৱেষণা-পত্ৰ, প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Goswami" /> === সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব === তেওঁৰ ''The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৮ চনত বাৰাণসীৰ Chowkhamba Sanskrit Series Office-এ প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্বৰ ধ্বনি তত্ত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10635 |website=Sree Sankaracharya University of Sanskrit Library Catalogue}}</ref> ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः''-ও গ্ৰন্থাগাৰ-তালিকাত নথিভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |title=Author Search: Sharma, Mukunda Madhava |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475?l=en |website=CiNii Books}}</ref> === প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন === ১৯৭৮ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰকাশন বিভাগে তেওঁৰ ''Inscriptions of Ancient Assam'' প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত প্ৰাচীন অসমৰ সংস্কৃত শিলালিপিৰ পাঠ, ইংৰাজী অনুবাদ, ব্যাখ্যা, ঐতিহাসিক পৰিচয় আৰু ভাষাতাত্ত্বিক আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত পঞ্চম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ শেষভাগলৈকে সময়ৰ বিভিন্ন শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA83147688 |website=CiNii Books}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Review of Inscriptions of Ancient Assam by Mukunda Madhava Sharma |journal=Indo-Iranian Journal |volume=25 |issue=3 |pages=211– |year=1983 |url=https://brill.com/previewpdf/journals/iij/25/3/article-p211_7.xml}}</ref> এই গ্ৰন্থখন প্ৰাচীন অসমৰ ৰাজবংশ, তাম্ৰশাসন, শিলালিপি, লিপি আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গৱেষণামূলক উৎস। ইয়াত শিলালিপিসমূহৰ পাঠৰ লগতে শব্দৰ অৰ্থ, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Inscriptions">{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://books.google.com/books/about/Inscriptions_of_Ancient_Assam.html?id=fo6VpP78pJcC |website=Google Books}}</ref> === অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পাঠ্যপুথি === শৰ্মাই অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাত কেইবাখনো পাঠ্যপুথি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য পাঠ্যপুথিসমূহৰ ভিতৰত ''Vyakarana-Manjari'', ''Sanskrit Vyakarana Aru Rachana'', ''Asamiya Rachana Manjari'', ''Samskrta-Vani-Prakash'' আৰু ''Samskrta-Path-Samgrahah'' উল্লেখযোগ্য। এই গ্ৰন্থসমূহৰ কিছুমান ১৯৭০-ৰ দশকত আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref name="Goswami" /> তেওঁৰ ''Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৩ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— * Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught (১৯৬৩) * The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics (১৯৬৮) * Vyakarana-Manjari (১৯৭২) * Sanskrit Vyakarana Aru Rachana (১৯৭২) * Asamiya Rachana Manjari (১৯৭৩) * Samskrta-Vani-Prakash (১৯৭২) * Samskrta-Path-Samgrahah (১৯৭৪) * Manjula-Bharati (১৯৭৪) * Samskrita-Path-Cayanam (১৯৭৬) * Inscriptions of Ancient Assam (১৯৭৮) * व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः (১৯৭৯) * Upama Kalidasasya (১৯৯১) * Samskrta-Path-Samgrahah (অষ্টম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি, ১৯৯৩)<ref name="Goswami" /><ref name="Inscriptions" /><ref>{{Cite web |title=Author Search: Mukunda Madhava Sharma |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন == ২০০৬ চনত ড° অশোক কুমাৰ গোস্বামীৰ সম্পাদনাত ''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। গ্ৰন্থখনত ড° নগেন শইকীয়াকে ধৰি বিভিন্ন লেখকৰ স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে। এই লেখাসমূহত শৰ্মাৰ পাণ্ডিত্য, শিক্ষকতা, ব্যক্তিত্ব আৰু বিদ্যায়তনিক জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Memoir" /> ২০০১ চনত প্ৰকাশিত ''Scholar Critic Mukunda Madhava Sharma'' নামৰ গ্ৰন্থখনো তেওঁৰ বিদ্যায়তনিক অৱদানৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত সাহিত্যৰ অন্যতম।<ref name="Goswami" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> fdqwp9ns0sp2ji7h49bvx9qgsxvykne 647904 647903 2026-10-26T10:55:02Z BhuyanBhaskar 16362 /* কৰ্মজীৱন */ 647904 wikitext text/x-wiki '''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা''' (ইংৰাজী: Mukunda Madhava Sharma) অসমৰ এগৰাকী সংস্কৃত পণ্ডিত, অধ্যাপক, সাহিত্য-সমালোচক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত অধ্যাপনা কৰাৰ লগতে [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami">{{Cite journal |last=Goswami |first=Dipamani |title=Life and Works of Dr. Mukunda Madhava Sharma |journal=Pragjyoti |url=https://nhcollege.ac.in/upload/megazine/Pragjyoti.pdf |year=2021–2022}}</ref><ref name="Memoir">{{Cite book |editor=অশোক কুমাৰ গোস্বামী |title=মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ |location=গুৱাহাটী |year=2006}}</ref> == জীৱন আৰু শিক্ষা == মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ১ মাৰ্চত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী চিকিৎসক আছিল। শৈশৱতে পিতৃক হেৰুওৱাৰ পাছত তেওঁ মাতৃৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Memoir" /> তেওঁ ১৯৪৮ চনত [[যোৰহাট]] চৰকাৰী বালক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৫০ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু ১৯৫২ চনত সংস্কৃত বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বঙ্গীয় সংস্কৃত পৰিষদৰপৰা কাব্যতীৰ্থ উপাধিও লাভ কৰে।<ref name="Goswami" /> ১৯৬৩ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পি এইচ ডি আৰু ১৯৭০ চনত ডি.লিট. ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Goswami" /> == কৰ্মজীৱন == ১৯৫৫ চনত শৰ্মাই [[নলবাৰী মহাবিদ্যালয়]]ত সংস্কৃত বিষয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৭ চনলৈকে তাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পাছত তেওঁ [[যোৰহাট]]ৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত যোগদান কৰে। একে বছৰতে তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত যোগদান কৰে। ১৯৬৪ চনত ৰিডাৰ আৰু ১৯৭২ চনত অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয়। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কলা অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami" /> ১৯৯২ চনত তেওঁ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নাইৰোবিস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ত বিবেকানন্দ আসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যনিৰ্বাহৰ কথাও জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ আছে।<ref name="Goswami" /> == গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান == শৰ্মাৰ গৱেষণাৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, ধ্বনি তত্ত্ব, সংস্কৃত সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত তাত্ত্বিক আলোচনা, পাঠ্যপুথি, গৱেষণা-পত্ৰ, প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Goswami" /> === সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব === তেওঁৰ ''The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৮ চনত বাৰাণসীৰ Chowkhamba Sanskrit Series Office-এ প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্বৰ ধ্বনি তত্ত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10635 |website=Sree Sankaracharya University of Sanskrit Library Catalogue}}</ref> ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः''-ও গ্ৰন্থাগাৰ-তালিকাত নথিভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |title=Author Search: Sharma, Mukunda Madhava |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475?l=en |website=CiNii Books}}</ref> === প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন === ১৯৭৮ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰকাশন বিভাগে তেওঁৰ ''Inscriptions of Ancient Assam'' প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত প্ৰাচীন অসমৰ সংস্কৃত শিলালিপিৰ পাঠ, ইংৰাজী অনুবাদ, ব্যাখ্যা, ঐতিহাসিক পৰিচয় আৰু ভাষাতাত্ত্বিক আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত পঞ্চম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ শেষভাগলৈকে সময়ৰ বিভিন্ন শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA83147688 |website=CiNii Books}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Review of Inscriptions of Ancient Assam by Mukunda Madhava Sharma |journal=Indo-Iranian Journal |volume=25 |issue=3 |pages=211– |year=1983 |url=https://brill.com/previewpdf/journals/iij/25/3/article-p211_7.xml}}</ref> এই গ্ৰন্থখন প্ৰাচীন অসমৰ ৰাজবংশ, তাম্ৰশাসন, শিলালিপি, লিপি আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গৱেষণামূলক উৎস। ইয়াত শিলালিপিসমূহৰ পাঠৰ লগতে শব্দৰ অৰ্থ, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Inscriptions">{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://books.google.com/books/about/Inscriptions_of_Ancient_Assam.html?id=fo6VpP78pJcC |website=Google Books}}</ref> === অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পাঠ্যপুথি === শৰ্মাই অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাত কেইবাখনো পাঠ্যপুথি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য পাঠ্যপুথিসমূহৰ ভিতৰত ''Vyakarana-Manjari'', ''Sanskrit Vyakarana Aru Rachana'', ''Asamiya Rachana Manjari'', ''Samskrta-Vani-Prakash'' আৰু ''Samskrta-Path-Samgrahah'' উল্লেখযোগ্য। এই গ্ৰন্থসমূহৰ কিছুমান ১৯৭০-ৰ দশকত আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref name="Goswami" /> তেওঁৰ ''Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৩ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— * Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught (১৯৬৩) * The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics (১৯৬৮) * Vyakarana-Manjari (১৯৭২) * Sanskrit Vyakarana Aru Rachana (১৯৭২) * Asamiya Rachana Manjari (১৯৭৩) * Samskrta-Vani-Prakash (১৯৭২) * Samskrta-Path-Samgrahah (১৯৭৪) * Manjula-Bharati (১৯৭৪) * Samskrita-Path-Cayanam (১৯৭৬) * Inscriptions of Ancient Assam (১৯৭৮) * व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः (১৯৭৯) * Upama Kalidasasya (১৯৯১) * Samskrta-Path-Samgrahah (অষ্টম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি, ১৯৯৩)<ref name="Goswami" /><ref name="Inscriptions" /><ref>{{Cite web |title=Author Search: Mukunda Madhava Sharma |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন == ২০০৬ চনত ড° অশোক কুমাৰ গোস্বামীৰ সম্পাদনাত ''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। গ্ৰন্থখনত ড° নগেন শইকীয়াকে ধৰি বিভিন্ন লেখকৰ স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে। এই লেখাসমূহত শৰ্মাৰ পাণ্ডিত্য, শিক্ষকতা, ব্যক্তিত্ব আৰু বিদ্যায়তনিক জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Memoir" /> ২০০১ চনত প্ৰকাশিত ''Scholar Critic Mukunda Madhava Sharma'' নামৰ গ্ৰন্থখনো তেওঁৰ বিদ্যায়তনিক অৱদানৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত সাহিত্যৰ অন্যতম।<ref name="Goswami" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> 7g8jd2vabus85yzu7d6s9ok61bymbt6 647905 647904 2026-10-26T10:55:28Z BhuyanBhaskar 16362 /* গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান */ 647905 wikitext text/x-wiki '''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা''' (ইংৰাজী: Mukunda Madhava Sharma) অসমৰ এগৰাকী সংস্কৃত পণ্ডিত, অধ্যাপক, সাহিত্য-সমালোচক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত অধ্যাপনা কৰাৰ লগতে [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami">{{Cite journal |last=Goswami |first=Dipamani |title=Life and Works of Dr. Mukunda Madhava Sharma |journal=Pragjyoti |url=https://nhcollege.ac.in/upload/megazine/Pragjyoti.pdf |year=2021–2022}}</ref><ref name="Memoir">{{Cite book |editor=অশোক কুমাৰ গোস্বামী |title=মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ |location=গুৱাহাটী |year=2006}}</ref> == জীৱন আৰু শিক্ষা == মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ১ মাৰ্চত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী চিকিৎসক আছিল। শৈশৱতে পিতৃক হেৰুওৱাৰ পাছত তেওঁ মাতৃৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Memoir" /> তেওঁ ১৯৪৮ চনত [[যোৰহাট]] চৰকাৰী বালক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৫০ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু ১৯৫২ চনত সংস্কৃত বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বঙ্গীয় সংস্কৃত পৰিষদৰপৰা কাব্যতীৰ্থ উপাধিও লাভ কৰে।<ref name="Goswami" /> ১৯৬৩ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পি এইচ ডি আৰু ১৯৭০ চনত ডি.লিট. ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Goswami" /> == কৰ্মজীৱন == ১৯৫৫ চনত শৰ্মাই [[নলবাৰী মহাবিদ্যালয়]]ত সংস্কৃত বিষয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৭ চনলৈকে তাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পাছত তেওঁ [[যোৰহাট]]ৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত যোগদান কৰে। একে বছৰতে তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত যোগদান কৰে। ১৯৬৪ চনত ৰিডাৰ আৰু ১৯৭২ চনত অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয়। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কলা অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami" /> ১৯৯২ চনত তেওঁ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নাইৰোবিস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ত বিবেকানন্দ আসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যনিৰ্বাহৰ কথাও জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ আছে।<ref name="Goswami" /> == গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান == শৰ্মাৰ গৱেষণাৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, ধ্বনি তত্ত্ব, সংস্কৃত সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন [[অসম]]ৰ [[শিলালিপি]]ৰ অধ্যয়ন উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত তাত্ত্বিক আলোচনা, পাঠ্যপুথি, গৱেষণা-পত্ৰ, প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Goswami" /> === সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব === তেওঁৰ ''The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৮ চনত বাৰাণসীৰ Chowkhamba Sanskrit Series Office-এ প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্বৰ ধ্বনি তত্ত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10635 |website=Sree Sankaracharya University of Sanskrit Library Catalogue}}</ref> ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः''-ও গ্ৰন্থাগাৰ-তালিকাত নথিভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |title=Author Search: Sharma, Mukunda Madhava |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475?l=en |website=CiNii Books}}</ref> === প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন === ১৯৭৮ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰকাশন বিভাগে তেওঁৰ ''Inscriptions of Ancient Assam'' প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত প্ৰাচীন অসমৰ সংস্কৃত শিলালিপিৰ পাঠ, ইংৰাজী অনুবাদ, ব্যাখ্যা, ঐতিহাসিক পৰিচয় আৰু ভাষাতাত্ত্বিক আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত পঞ্চম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ শেষভাগলৈকে সময়ৰ বিভিন্ন শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA83147688 |website=CiNii Books}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Review of Inscriptions of Ancient Assam by Mukunda Madhava Sharma |journal=Indo-Iranian Journal |volume=25 |issue=3 |pages=211– |year=1983 |url=https://brill.com/previewpdf/journals/iij/25/3/article-p211_7.xml}}</ref> এই গ্ৰন্থখন প্ৰাচীন অসমৰ ৰাজবংশ, তাম্ৰশাসন, শিলালিপি, লিপি আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গৱেষণামূলক উৎস। ইয়াত শিলালিপিসমূহৰ পাঠৰ লগতে শব্দৰ অৰ্থ, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Inscriptions">{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://books.google.com/books/about/Inscriptions_of_Ancient_Assam.html?id=fo6VpP78pJcC |website=Google Books}}</ref> === অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পাঠ্যপুথি === শৰ্মাই অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাত কেইবাখনো পাঠ্যপুথি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য পাঠ্যপুথিসমূহৰ ভিতৰত ''Vyakarana-Manjari'', ''Sanskrit Vyakarana Aru Rachana'', ''Asamiya Rachana Manjari'', ''Samskrta-Vani-Prakash'' আৰু ''Samskrta-Path-Samgrahah'' উল্লেখযোগ্য। এই গ্ৰন্থসমূহৰ কিছুমান ১৯৭০-ৰ দশকত আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref name="Goswami" /> তেওঁৰ ''Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৩ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— * Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught (১৯৬৩) * The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics (১৯৬৮) * Vyakarana-Manjari (১৯৭২) * Sanskrit Vyakarana Aru Rachana (১৯৭২) * Asamiya Rachana Manjari (১৯৭৩) * Samskrta-Vani-Prakash (১৯৭২) * Samskrta-Path-Samgrahah (১৯৭৪) * Manjula-Bharati (১৯৭৪) * Samskrita-Path-Cayanam (১৯৭৬) * Inscriptions of Ancient Assam (১৯৭৮) * व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः (১৯৭৯) * Upama Kalidasasya (১৯৯১) * Samskrta-Path-Samgrahah (অষ্টম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি, ১৯৯৩)<ref name="Goswami" /><ref name="Inscriptions" /><ref>{{Cite web |title=Author Search: Mukunda Madhava Sharma |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন == ২০০৬ চনত ড° অশোক কুমাৰ গোস্বামীৰ সম্পাদনাত ''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। গ্ৰন্থখনত ড° নগেন শইকীয়াকে ধৰি বিভিন্ন লেখকৰ স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে। এই লেখাসমূহত শৰ্মাৰ পাণ্ডিত্য, শিক্ষকতা, ব্যক্তিত্ব আৰু বিদ্যায়তনিক জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Memoir" /> ২০০১ চনত প্ৰকাশিত ''Scholar Critic Mukunda Madhava Sharma'' নামৰ গ্ৰন্থখনো তেওঁৰ বিদ্যায়তনিক অৱদানৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত সাহিত্যৰ অন্যতম।<ref name="Goswami" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> du07zabvoi7mletvdgy9nv6vedykc5m 647906 647905 2026-10-26T10:55:50Z BhuyanBhaskar 16362 /* স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন */ 647906 wikitext text/x-wiki '''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা''' (ইংৰাজী: Mukunda Madhava Sharma) অসমৰ এগৰাকী সংস্কৃত পণ্ডিত, অধ্যাপক, সাহিত্য-সমালোচক আৰু ভাষাতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়নত অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত অধ্যাপনা কৰাৰ লগতে [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami">{{Cite journal |last=Goswami |first=Dipamani |title=Life and Works of Dr. Mukunda Madhava Sharma |journal=Pragjyoti |url=https://nhcollege.ac.in/upload/megazine/Pragjyoti.pdf |year=2021–2022}}</ref><ref name="Memoir">{{Cite book |editor=অশোক কুমাৰ গোস্বামী |title=মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ |location=গুৱাহাটী |year=2006}}</ref> == জীৱন আৰু শিক্ষা == মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ১ মাৰ্চত [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী চিকিৎসক আছিল। শৈশৱতে পিতৃক হেৰুওৱাৰ পাছত তেওঁ মাতৃৰ তত্ত্বাৱধানত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Memoir" /> তেওঁ ১৯৪৮ চনত [[যোৰহাট]] চৰকাৰী বালক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৫০ চনত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু ১৯৫২ চনত সংস্কৃত বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। একে বছৰতে তেওঁ বঙ্গীয় সংস্কৃত পৰিষদৰপৰা কাব্যতীৰ্থ উপাধিও লাভ কৰে।<ref name="Goswami" /> ১৯৬৩ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা পি এইচ ডি আৰু ১৯৭০ চনত ডি.লিট. ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Goswami" /> == কৰ্মজীৱন == ১৯৫৫ চনত শৰ্মাই [[নলবাৰী মহাবিদ্যালয়]]ত সংস্কৃত বিষয়ৰ প্ৰবক্তা হিচাপে শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৭ চনলৈকে তাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ পাছত তেওঁ [[যোৰহাট]]ৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত যোগদান কৰে। একে বছৰতে তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংস্কৃত বিভাগত যোগদান কৰে। ১৯৬৪ চনত ৰিডাৰ আৰু ১৯৭২ চনত অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয়। তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কলা অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="Goswami" /> ১৯৯২ চনত তেওঁ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নাইৰোবিস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ত বিবেকানন্দ আসনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যাপক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যনিৰ্বাহৰ কথাও জীৱনীমূলক আলোচনাটোত উল্লেখ আছে।<ref name="Goswami" /> == গৱেষণা আৰু বিদ্যায়তনিক অৱদান == শৰ্মাৰ গৱেষণাৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব, ধ্বনি তত্ত্ব, সংস্কৃত সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু প্ৰাচীন [[অসম]]ৰ [[শিলালিপি]]ৰ অধ্যয়ন উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত তাত্ত্বিক আলোচনা, পাঠ্যপুথি, গৱেষণা-পত্ৰ, প্ৰবন্ধ আৰু গ্ৰন্থ-সমালোচনা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Goswami" /> === সংস্কৃত কাব্যতত্ত্ব === তেওঁৰ ''The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৮ চনত বাৰাণসীৰ Chowkhamba Sanskrit Series Office-এ প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত সংস্কৃত কাব্যতত্ত্বৰ ধ্বনি তত্ত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics |url=https://opac.ssus.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10635 |website=Sree Sankaracharya University of Sanskrit Library Catalogue}}</ref> ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः''-ও গ্ৰন্থাগাৰ-তালিকাত নথিভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |title=Author Search: Sharma, Mukunda Madhava |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475?l=en |website=CiNii Books}}</ref> === প্ৰাচীন অসমৰ শিলালিপিৰ অধ্যয়ন === ১৯৭৮ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰকাশন বিভাগে তেওঁৰ ''Inscriptions of Ancient Assam'' প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনত প্ৰাচীন অসমৰ সংস্কৃত শিলালিপিৰ পাঠ, ইংৰাজী অনুবাদ, ব্যাখ্যা, ঐতিহাসিক পৰিচয় আৰু ভাষাতাত্ত্বিক আলোচনা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত পঞ্চম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ শেষভাগলৈকে সময়ৰ বিভিন্ন শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ অধ্যয়ন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA83147688 |website=CiNii Books}}</ref><ref>{{Cite journal |title=Review of Inscriptions of Ancient Assam by Mukunda Madhava Sharma |journal=Indo-Iranian Journal |volume=25 |issue=3 |pages=211– |year=1983 |url=https://brill.com/previewpdf/journals/iij/25/3/article-p211_7.xml}}</ref> এই গ্ৰন্থখন প্ৰাচীন অসমৰ ৰাজবংশ, তাম্ৰশাসন, শিলালিপি, লিপি আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গৱেষণামূলক উৎস। ইয়াত শিলালিপিসমূহৰ পাঠৰ লগতে শব্দৰ অৰ্থ, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Inscriptions">{{Cite web |title=Inscriptions of Ancient Assam |url=https://books.google.com/books/about/Inscriptions_of_Ancient_Assam.html?id=fo6VpP78pJcC |website=Google Books}}</ref> === অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পাঠ্যপুথি === শৰ্মাই অসমীয়া আৰু সংস্কৃত ভাষাত কেইবাখনো পাঠ্যপুথি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য পাঠ্যপুথিসমূহৰ ভিতৰত ''Vyakarana-Manjari'', ''Sanskrit Vyakarana Aru Rachana'', ''Asamiya Rachana Manjari'', ''Samskrta-Vani-Prakash'' আৰু ''Samskrta-Path-Samgrahah'' উল্লেখযোগ্য। এই গ্ৰন্থসমূহৰ কিছুমান ১৯৭০-ৰ দশকত আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref name="Goswami" /> তেওঁৰ ''Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught'' নামৰ গ্ৰন্থখন ১৯৬৩ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— * Assamese for All: Or, Assamese Self-Taught (১৯৬৩) * The Dhvani Theory in Sanskrit Poetics (১৯৬৮) * Vyakarana-Manjari (১৯৭২) * Sanskrit Vyakarana Aru Rachana (১৯৭২) * Asamiya Rachana Manjari (১৯৭৩) * Samskrta-Vani-Prakash (১৯৭২) * Samskrta-Path-Samgrahah (১৯৭৪) * Manjula-Bharati (১৯৭৪) * Samskrita-Path-Cayanam (১৯৭৬) * Inscriptions of Ancient Assam (১৯৭৮) * व्यञ्जनाप्रपञ्चसमीक्षा : तुलनात्मकप्रतीकतत्त्वविमर्शः (১৯৭৯) * Upama Kalidasasya (১৯৯১) * Samskrta-Path-Samgrahah (অষ্টম শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি, ১৯৯৩)<ref name="Goswami" /><ref name="Inscriptions" /><ref>{{Cite web |title=Author Search: Mukunda Madhava Sharma |url=https://ge.nii.ac.jp/author/DA10218475 |website=CiNii Books}}</ref> == স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন == ২০০৬ চনত ড° অশোক কুমাৰ গোস্বামীৰ সম্পাদনাত ''মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা মানুহজন : ভিন্নজনৰ অনুভৱ'' নামৰ এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। গ্ৰন্থখনত ড° [[নগেন শইকীয়া]]কে ধৰি বিভিন্ন লেখকৰ স্মৃতিচাৰণ আৰু মূল্যায়ন সন্নিৱিষ্ট হৈছে। এই লেখাসমূহত শৰ্মাৰ পাণ্ডিত্য, শিক্ষকতা, ব্যক্তিত্ব আৰু বিদ্যায়তনিক জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="Memoir" /> ২০০১ চনত প্ৰকাশিত ''Scholar Critic Mukunda Madhava Sharma'' নামৰ গ্ৰন্থখনো তেওঁৰ বিদ্যায়তনিক অৱদানৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত সাহিত্যৰ অন্যতম।<ref name="Goswami" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> plcbn1hy74zl7bvs2bf0g2wnh2hn65h